Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus ; omnium SS patrum, doctorum scriptorumque ecclesiasticorum"

See other formats 


Google 


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 


Usage guidelines 


Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 


* Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 


* Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 


* Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 


* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 


About Google Book Search 


Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 
a[nttp: //books . google. com/] 














. — Ux . 
/ "m CAM ΗΕ” o... / P ut 


PATROLOGLE- 


CURSUS COMPLETUS 


SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA, 


MNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM, 


SIYE LATINORUM, SIVE GRABCORUM, 
QUI AB £VO APOSTOLICO AD TEMPORA INNOCENTII IIl] (ANNO 19160) PRO LATINIS 
ET AD CONCILI] FLORENTINI TEMPORA (ANN. 1439) PRO GRAECIS FLORUERUNT. 


RECUSIO CHRONOLOGICA | 
OMNIUM QUJ£ EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICA TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIORA 
ECCLESLE SJECULA, 


JOXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS INTER 84 CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS, PEROUAM 
DILIGENTAR CASTIGATA ; DISSERTATIONIBUS. COMMENTARIIS, VARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA; 
OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUAE TRIBUS NOVISSIMIS S/CULIS DEBENTUR ABSOLUTA5 
DETECTIS, AUCTA ; INDICIBUS PAXTICULARIBUS ANALYTICI8, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS 
MOMENT! SUBSEQUENTIBUS, DON«4TA; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON RT 
TITUII8 SINOULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBU8 SUBJECTAMQUE MATR- 

RI M SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA; OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO 
AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ; 

BUCENTIS RT AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABETICIS, CHRONOLOGICIS, 
STATISTICIS, 8YNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIJ3IONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALR, 
LITUBGICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, HISTORICUM, ET CUNCTA ALIA 8INE ULLA EXCEPTIONE ; SED PRA- 
SERTIM DUOBUS INDICIBUS IMMENsSIS ET GENERALIBUS. ALTERO SCILICET HERUM, quo consuLTO, 
QUIQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM 
OMISSO, IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO SCRIPTUR/E 
SACR/E, EX QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM 
SUORUM LOCIS SINGULOS $INGULORUM LIBRORUM 6. SCRIPTURA VERSUS, A PRIMO 
GENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT. 

BDITIÓ0 ACCURATISSIMA, CAETERISQUE OMNIBUS FACILE ΑΝΤΕΡΟΚΕΝΌΑ, SI PERPENDANTUR CHARACTERUM NITIDITAS 
CHARTAR QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS, TUM 
NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGIA DECURSU CONSTANTER 
S$IMIVIS, PRETII EXIGUITAS, PRASERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, 
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUGMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM, PRIMUM AUTEM 
IN NOSTRA BIBLIOTHECA,EX OPERIBUS ET M$8. ADOMNES AZTATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUE 
PERTINENTIBUS GOADUMATORUM. 


SERIES GR/ECA 


IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQURE ECCLESIA GRAECE 
Α S. BARNABA USQUE AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA ; 


ACCURANTE J.P. MIGNE, 


BIBLIOTHEC/E CLERI UNIVERS/E 
ντε CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIA ECCLESIASTICAE RAMOS EDITORR. 





PATROLOGLE GRECE TOMUS V 


S. IGNATIUS, S. POLYCARPUS, PONTIFICES ROMANI SJECULI II, S. MELITO SARDENSIS; ALII. 





PARISIIS 


APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES, 
IN VIA DICTA : AVENUE DU MAINE, 208 


1894 


5 
5 
& 
σε 
E 
Ἕ 
-1 
« 
E 
4 
M 
t "3 
« ? « 
* 
Qo 3 
ον ο ὥ : 
— - 
QW) .S -— a 
- a 
p 3 
- ^ 
T 2 
ον E 
: "d 
| 
E 
P 
G 
1 . 477 κ. Yoc . | 
. . . . ,. , . . . ' M . . Y " .. "E L . à. am " e . t PP . ^d . 
ie . 7. "aL E "4 . . "t a ERN PM Srt " M ο.” , CT "RM UL. x. Wwece a n M rx u JJ. a. lo. ο... Lui ,, - . . (C "M AA 7 Qu^ 0 
dM MB. μμ το IR RUE ΝΕ Σπα Le Hank es ER. IL LL viaa cR με. eas aba ὃς αιμα 







SAECULUM 1l. 


TOY EN AT'ÍOIZ IIATPOZ ΗΜΟΝ - 


ΙΓΝΑΤΙΟΥ 


EHIZKOHNOY ANTIOXEIAZ 


ΕΠΙΣΤΟΛΛΙ. 
ο. P. N. IGNATII 


EPISCOPI ANTIOCHENI 


EPISTOL£ 


CUM GENUINE, TUM DUBIE ET SUPPOSITITIE 
Pramissa Dissertatione de fntegrilatle textus recepti Epistolarum S. Ignatit, auctore H. DzwzIiNGER, 
in. Universitate Virceburgensi Theologie Professove. 

. ACCEDUNT 
ROMANORUM PONTIFICUM SAECULI It, S. POLYCARPI MARTYRIS, S. MELITONIS SAR- 

DENSIS, S. PAPLE HIERAPOLITANI, S. QUADRATI ATHENIENSIS, S. CLAUDII APOLLINARIS 
ΒΙΕΒΑΡΟΙΙΤΑΝΙ, MAXIMI HIEROSOLYMITANI, POLYCRATIS EPHESINI, 
$. THEOPHILI CASAREJ£ PALAESTINJE, S. SERAPIONIS ΑΝΤΙΟΟΒΕΝΙ, ARCILEI AFRICANI, 
RPISCOPORUM, ARISTIDIS APOLOGIST.E CHRISTIANI], CASTORIS, ARISTONIS 
PELLOEI, S. HEGESIPPI, ΡΑΝΤΑΝΙ, RHODONIS, APOLLONII, PLURIUM ANONYMORUM. 


EPISTOLA, OPUSCULA, FRAGMENTA. 





ACCUHANTE ET HRECOGNOSQENTE J.-P. MIGNE 
Biblietheese Cleri universce 
SIVE CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICE RAMOS EDITOHE 


5... 9 v9 * 


5. ο δες o 5329. wv ο. δν 9 V. c? 
- - . - - ”» - .- - T". " v. -ft 
2 ^. . " "eo . ου - όσο 

€ » δω ὐ. δω οὐ  ὁ ο τν» ee? ου * 
575 - 2. 


. 
. 
uu v". v. ο» ". ον v. 


PARISIIS 


APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES, 
IN VIA DICTA : AVENUE DU MAINE, 208 


1894 


ELENCHUS 


AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO V CONTINENTUR 





S. IGNATIUS MARTYR. — PRoLEGOWENA, οοἱ, 9. — Epistol: genuinus, col. 625. — Epistolc interpolate, col. 729. 
— Epistolz supposittiz, col. 813. Liturgia S. Ignatii, col. 969. Martyrium S. Ignatii, 979. 
S. POLYCARPUS MARTYR, SYYRN/EORUM EPISCOPUS. — Epistola ad Philipponses, col. 1005. — Fragmenta 


e responsionum capitulis S. Polycarpo ascriptis, col. 1025. — Ecclesie Smyrneusis de martyrio S. Polycarpi 
epistola circularis, col. 1029. 


EVARISTUS PAPA. — Epistola et decreta, col. 1015. 

ALEXANDER 1 PAPA. —- Epistolz, col. 1051. 

SIXTUS I PAPA. — Epistol: et decreta, col. 1073. 

TELESPHORUS PAPA. — Epistola ad omnes fideles, col. 1081. 

HYGINUS PAPA. — Epistole, col. 4081. 

PIUS I PAPA. — Episto!a, col. 1093. 

ANICETUS I PAPA. — Πρίειο]α ad Galli: episcopos, col. 1129. 

SOTER PAPA. — Epistolae et decreta, col. 1133. 

ELEUTHERUS PAPA. — Eplstolz, col. 1139. 

S. MELITO SARDIUM IN ASIA EPISCOPUS. — Notitia et fragmenta, col, 1145. 


S. PAPIAS HIERAPOLITANUS EPISCOPUS. — Fragmenta e quinque libris de expositione oraculorum Domi- 
nicorum, col. 1249. 


S. QUADRATUS ATHENARUM EPISCOPUS. — Fragmentum ex ejus Apologia pro Christianis. col. 1265. 


ARISTIDES APOLOGISTA ET PHILOSOPHUS CHRISTIANUS. — Notitia. — Desideratur ejus Apologeticum 
pro Christianis, col. 1267. 


AGRIPPA CASTOR. — Notitia de deperdito ejus opere contra Basilidem, col. 1269. 

ARISTO PELLOEUS. — Fragmenta, col. 1271. 

S. CLAUDIUS APOLLINARIS, EPISCOPUS HIERAPOLITANUS, APOLOGISTA. — Fragmenta. col. 1285. 
S. HEGESIPPUS. — Fragmenta ex quinque libris Comment. Actuum ecclesiasticorum, col. 1307. 
PANT/;ENUS. — Fragmenta, col. 1329. 

RBODON. — Fragmenta, col. 1333. 

MAXIMUS HIEROSOLYMORUM. EPISCOPUS. — Fragmentum cx libro De Materia. col. 1339. 


POLYCRATES EPHESIORUM EPIS(QQPUS. — Fragmenta ex epistola ad Victorem papam et Ecclesiam Ro- 
manam, col. 1357. 


Acta S. Thimothei episcopi Ephesini auctore Polycrate, col. 1361. 


S. THEOPHILUS G/ESARE.E PAL.ESTIN/E EPISCOPUS. — Fragmentum ex epistola super quostione paschali 
synodi Caesariensis nomine scripta, col. 1369. 


S. SERAPION EPISCOPUS ANTIOCHENUS. — Fragmenta, col. 13711. 
APOLLONIUS. — Fragmenta ex libro adversus Cataphrygas, οο). 1381. 
PLURES ANONYMI SECULI (1. — Fragmenta, col. 1385. 


Ecclesiarum Viennensis et Lugdunensis epistola de martyrio S. Pothini episcopi et aliorum plurimorum. 
Preemittitur fragmentum epistolie SS. martyrum Lugdunensis: ad Eleutherum Romanum pontificem, col. 1401. 


Appendix. — l'assio SS. Epipodii et Alexandri. — 1l. Passio S. Symphorieni. — HI. Acta SS. Andochi, 
Thyrsi et Felicis, 1433-1467. 


S. VICTOR I PAPA. — Epistolz, col. 1483. 
ARCHJEUS EPISCOPUS AFRICANUS. — Fregmentum de Paschate io die Dominica celebrando, col. 1491. 








PROLEGOMENA 


VETERUM TESTIMONIA DE S. IGNATII EPISTOLIS 


(Galland., Veterum patrum Biblioth., t. I, Venetiis 1765, in fol. pag. 245.) 


I. 


PoLYvcaRPUS Epist. ad Philippenses, cap. 13. 


WVgnstio RUPINI. 


Mittam vobis et Ignatii episto- 
las, et alias si qua: sunt, que ad 
nos transmissa sunt; ex quibus 
utilitatem maximam capiatis:con- 
Uünent enim de flde et patientia 
instructionem perfectam, secun- 
dum Domini praeceptum. 


Ex EusEBI: Hist. Eccl. lib. m, cap. 
6. 


Τὰς ἐπιστολὰς Ἰγνατίου τὰς πεµ.- 
φθείσας ἡμῖν ὑπ' αὐτοῦ, xai ἄλλας 
ὅσας εἴχομεν map! ἡμῖν, ἐπέμψαμεν 
ὑμῖν, καθὼς ἑνετε[λασθε' al. τινες 
ὑποτεταγμέναι εἶἰσὶ τῇ ἐπιστολῇ 
ταύτῃ Ἐξ ὦ μεγάλα ὠφεληθῆναι 
δυνήσετθε' περιέχουσι γὰρ πίστιν 
καὶ ὑπομονὴν, καὶ πᾶσαν οἶκοδο- 
μὴν, τὴν εἷς τὸν Κύριον ἡμῶν ἀνη- 
πουσαν. 


II. 


Ύεβοιο H. VALESII. 


Epistolas omnesIgnatii quas ad 
me scripsit,et quascunque demum 
apud nosreperire potuimus,quem- 
admodum nobis mandastis,ad vos 
misimus ; quas quidem huic epi- 
stolz subjecimus. Ex iis magnam 
utilitatem percipere vobis licebit; 
continent enim fidem, patientiam 
et cetera que ad augendum 
Domini nostri cultum pertinent. 


InEN Eus lib. v Contra heereses, cap. 28. 


VETUS INTERPBES. 


Quemadmodum quidam de no - 
stris dixit, propter martyrium in 
Deum adjudicatus ad bestias : 
Quoniam frumentum sum Christi, 
et per dentes bestiarum molor, ut 
mundus panis Dei inveniar. 


Ec EosEBII Hist. Eccl. lib. wi, cap. 
26. 


Ὡς εἶπέ τις τῶν ἡμετέρων διὰ 
ti» πρὸς θεὺν μαρτυρίαν χατακρι- 
θεὶς πρὸς θηρία" "Ort: οἵτός εἰμι 
θεοῦ, καὶ δι’ ὁδόντων θηρίων ἁλή- 
θοµα:, ἵνα Χαθαζὸς ἄρτος  s- 


ρεθῶ. 


III. 


VgRsio H. VALEsil. 


Quemadmodum dixisse fertur 
quidam e nostris, ob Cliristi fidem 
damnatus ad bestias : Frumentum 
ego sum Dei, et ferarum dentibus 
molor atque comminuor, ut panis 
mundus efficiar. Epist. ad Rom., 
cap. 4. 


ΤΗΕΟΡΗΠ.05 ÁNTIOCHENUS, ut fer(ur, Comment. in sacr. quat. Evangel. Ez edit. Diblioth. Patrum Paris. 


1645, tom. I, pag. 400, À. 


Cum esset desponsata mater ejus Maria. Quare non ex simplici virgine, sed ex desponsata concipitur 


Christus ? Primo, ut per generationem Joseph origo Marim monstraretur ; secundo, ne lapidaretur a 
Judmis ut adultera ; tertio, ut in ;Egyptum fugiens haberet solatium viri ; quarto, ut partus cjus falleret 
diabolum, putantem Jesum de uxorata, non de Virgine natum. Epist. ad Ephes. cap. 19. Vide infra Hie- 
ronymi testimonium. 
IV. 
OnicExES, Prolog. in Cantic. canticor. Ex noviss. BB. Paris, edit. 1740, tom. III, pag. 30, D. 

Memini aliquem sanctorum dixisse, Ignatium nomine de Christo : Meus autem amor crucifixus est, 

»ec reprehendi eum pro hoc dignum judico. Epist. ad Rom., cap. Ἱ. 
νεν, homil. vi in Lucam, ἐδίά., pag. 938, A. Grzca ez schedis GaAs descripta. 

Καλῶς ἐν μιᾷ τῶν µἀρτυρός τινος ἐπιστολῶν vi- 
ἵδαπται [τὸν Ιγνάτιον λέγω, τὸν μετὰ τὸν μάκάριον 
Πέτρον τῆς Αντιοχείας δεύτερον ἐπίσκοπον, τὸν ἓν τῷ 
ὀιωγμῷ ἐν Ῥώμῃ θηοίοις μαχησάμενον]’ Καὶ ἔλαθε 
τὸ» ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου ἡ παρθενία Ma- 
gas. 


N 


'« 
VY 


Eleganter in una epistolarum cujusdam martyris 
(Ignatium dico, sxcundum post beatum Petrum Λη- 
tiochiz: episcopum, qui in persecutione Rome pu- 
gnavit ad bestias): scriptum est : Principem seculi 
hujus latuit Marie virginitas. Epist. ad Ephes., 
cap. 19. 


PATROL. GR. V. ι 


41. 


Vgnsio RUPFIN!. 


Sed et in nostra quoque tem- 
pora fame celebritate vulgatus 
Ignatius, apud Antiochiam post 
Petrum secunda successione epi- 
scopatum sortitus est. Quem ser- 
mo tradidit, de Syris partibus 
&d urbem Romam transmissum, 
et pro martyrio Christi ad bestias 
datum. Quique cum per Ásiam 
sub custodia navigaret, singulas 
quasque digrediens civitates, Ec- 
clesie populos evangelicis cohor- 
tationibus edocebat in fide per- 
sistere, et observare se ab hacreti- 
corum contagiis,qui tunc primum 
copiosius ceperant pullulare, et 
ut diligentius ac tenacius aposto- 
lorum traditionibus inhererent ; 
quas traditiones,cautele gratia,et 
ne quid apud posteros remaneret 
incerti, etiam scriptas se asserit 
reliquisse.DeniquecumSmyrnam 
venisset ubi Polycarpus erat, scri - 
bit inde unam epistolam ad Ephe- 
sios eorumque pastorem, in qua 
meminit οἱ Onesimi: et aliam 
Magnesig civitati que supra Mee- 
andrum jacet, in qua et episcopi 
Dammei mentionem facit. Sed et 
ecclesic qua estin Trallis scribit, 
cujus principem tunc esse Poly- 
bium designavit. In ea vero quam 
ad Romanam Ecclesiam scribit, 
deprecatur eos ne se, tanquam 
suppliciis suis parcentes, velint 
spe privari martyrii; et his post 
aliquanta utitur verbis: A Syria, 
inquit, Roman usque cum bestiis 
terra marique depugno, etc.Heec et 
multa alia his similia ad diversas 
ecclesias scribit. Sed ct ad Poly- 
carpum, velut apostolicum virum 
datis litteris, Antiochenam ei Ec- 
clesiam pr:cipue commendat. Ad 
Smyrnaos sane scribens, utitur 
verbis quibusdam unde assumptis 
nescimus, quibus hzc de Salva- 
tore proloquitur: Ego autem post 
resurrectionem quoque incarne eum 
scio fuisse, et credo. Nam et cum 
venisset ad Petrum ca terosque, ait 
eis: Áccedite, et videte, quia non 
sum d:monium incorporeum. Qui 
et contingentes eum, crediderunt. 
Scit autem et Irenzeus martyrium 
ejus, nec non et mentionem facit 
scriptorum ejus.Sed etPolycarpus 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


γ. 
EusEBivs, Hist. Eccl. lib. i11, cap. 


*O τε παρὰ πλείστοις εἰσέτι νῦν 
διαθόητος Ιγνάτιος, τῆς κατ 'Av- 
τιόχειαν Πέτρου διαδοχΏς δεύτερος 
τὴν ἐπισκοπὴν κεκληβωμµένος. Λόγος 
δ᾽ ἔχει τοῦτην ἀπὸ Σ»ρίας ἐπὶ τὴν 
Ῥωμαίων πόλιν ἀναπεμφθέντα, θη- 
ρίων γενέσβαι βορὰν, τῆς εἰς Ἆρι- 
στὸν μαρτυρίας ἕνεκεν. Καὶ δὴ τὴν 
δι "Acta; ἀνακομιδὴν μετ ἔπιμε- 
λεστάτης φρουρῶν φυλακῆς ποιού: 
μενος, τὰς κατὰ πόλιν at; ἐπεδή ue: 
παροιχίας, ταῖς διὰ λύγων ὁμιλίαις 
τε xal προτροπαῖς ἐπιῤῥωννὺς, ἐν 
πρώτοις μάλιστα προφυλάττεσθαι 
αἱρέσεις ἄρτι τότε πρῶτον ἀναφυεί- 
σας καὶ ἐπιπολαζούσας παρήνει' 
προὐτρεπὲ τε ἀπρὶξ ἔχεσθχι τῆς 
τῶν ἀποστόλων παραλόσεως, Tv 
ὑπὲρ ἀσφαλείας, καὶ ἐγγράφως, ἤδη 
μαρτυρήµενος διατυποῦσθα: ἀναγ- 
καῖον ἡγεῖτο. Οὕτω δᾷτα ἐν Σιύ2νῃ 
γενόμενος, ἔνθα 6 Πολύκαρπος 7v, 
μίαν μὲν ἐπιστολὴν τῇ κατὰ τὶν 
Ἔφεσον Ἐκκλησίᾳ γράφει, ποιμὲ- 
vo; αὐτῆς μνηµονεύων ᾿Οντσίμου" 
ἑτέραν δὲ τῇ ἐν Μαγνησίᾳ τῇ πρὸς 
Μαιάνδρῳ, ἔνθα πάλιν ἐπ'σκόπ»υ 
Δάμα μνήμην πεποίηται’ καὶ τῇ ἐν 
Τράλλεσι δὲ ἄλλην, ὃς ἄργοντα τὸῦ- 
τε ὄντα Πολύθιον ἱστορεῖ. Πρὸς xa5- 
tx; καὶ τῃ Ῥωμαίων Ἐκκλησίᾳ 
γράφει Y, καὶ παράκλησιν προτεί- 
νε, ὡς μὴ παβαιτησάµενοι τοῦ 
μαρτυρίου, τῆς ποθουµένης αὐτὸν 
ἀποστερήσχιεν ἐλπίδος' ἐξ ὧν καὶ 
βραχύτατα εἰς ἐπίδειξιν τῶν εἶρτ- 
µένων παραθἐσθαι ἄξιον' Γράφει δὴ 
οὖν κατὰ λέξιν' ᾿Απὸ Συρίας μὲ- 
Xp: Ρώμης θηριομαχῶ διὰ γῆς 
xal θαλάσσης, νυχτὸς καὶ ἡμέρας, 
κ. τ. λ. Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ τῆς 
δηλωβείσης πόλεως ταῖς καταλεχθεί- 
σαις ἐκκλησίαις διετρπώσατο' Ηδη 
6' ἐπένεινα τῆς Σμύρνης γενόμενος 
ἀπὸ Τρωάδος τοῖς τὲ ἐν Φ,λαδελφείᾳ 
αὖθις διὰ γραφΏς ὁμιλεῖ, καὶ τῇ 
Σμυρναίω» Ἐκκλησίᾳ, ἰδίως τε τῷ 
ταύτης προηγουμένῳ Ho)ozaonq' ov 
ola δὴ ἀποστολιχὸν άνδρα εὖ µάλα 
γνωρίζων, τὴν κατ’ ᾿Λντιόχειαν αὖ- 
τῷ ποιµνην, ὡς ἄν γνήσιος xal ἀγχ- 
θὸς ποιμὴν παρατίθεται, τὴν περὶ 
αὐτῖς φροντίδα διὰ σπουδῆς ἔχειν 
αὐτὸν ἀξιῶν. Ἡ δὲ αὐτὸς Σµυρναίοις 
γράφων, οὐκ οἶδα ὁπόθεν ῥητοῖς 
συγκέχρηται, τοιαῦτά τινα περὶ τοῦ 


Χριστοῦ διεξιών' Ἐγὼ δὲ καὶ μετὰ 


12 


Vgnsio H. Όλες. 


Ignatiuspreterea multorum ser- 
monibus nostra eliam wtate cele- 
bratus,secundus post Petrum An- 
tiochensemEcclesiam sortitus est. 
Hicobfidem Christi e Syria ad ur- 
bemRomam perductus, bestiisob- 
jectus esse dicitur. Et cum per A- 
siam sub accuratissima satellitum 
custodia duclaretur, singularum 
nihilominus civitatumquasingre- 
dereturecclesiassermonibus et co- 
hortationibus suisconfirnans,mo- 
nebatin primisutsibi a pravis hae- 
reticorum opinionibus caverent, 
qua tunc primum in lucem emer- 
gere cum caepissent,copiosius pul- 
lulabantHortatusqueest utaposto- 
lorum traditionibustenaciterinho- 
rerent; quasquidem ad certiorem 
posteritatis notitiam testimonio 
suo confirmatas scriptis mandare 
necessarium duxit. Itaque cum 
Smyrnam venisset in qua tum erat 
Polycarpus, unam quidem episto- 
lam scripsitadEcclesiamEphesio- 
rum.in qua Onesimi ipsorum pa- 
storis mentionem facit. Alteram 
quoque deditad Ecclesiam Magne- 
siz civitatis qua adMaandrum si- 
ta est, in qua etiam Damam epis - 
copum nominat. Aliam item ad 
Ecclesiam Trallianorum,cujusan- 
tistitem tunc fuisse memoratPoly- 
bium. Prater has est et alia ejcs 
epistolaad Ecclesiam urbisRomza, 

in qua orat atque hortatur Homa- 
nos, ne martyrium a se depellen- 
tes ac deprecantes, spe ac volo se 
fraudare velint. Sed oper: pre- 
tium fueritad confirmationem eo- 
rum qua diximus, nonnulla ex iis 
litteris hic ascribere.Scribit igitur 
in hunc modum: A Syria Romam 
usquecum bestiis depugno,terra ma- 
rique,noctu et interdiu, etc.Et haec 
quidem ille ex Asia ad ecclesias 
superius memorátas perscripsit. 
Postea veroaSmyrnaulterius pro- 
gressus, cum Troadem venisset, 
inde ad Philadelphenses litteras 
dedit et ad Smyrnzorum Eccle- 
siam,privatimque ad Polycarpum 
eorum episcopum. Quem cum 
apostolicum virum esse plane co- 
gnosceret, ipsi tanquam bonus ac 
fidelis pastor,gregem Antiochen:e 
Ecclesie commendavit, rogans, ut 


40 


Vznsio RUFINI. 
borum memoriam facit in Epis- 
tola quam ad Philippenses scri- 
bit per hec: s Deprecor, inquit, 
omnes vos obedientie operam 
dae, et meditari patientiam 
quam vidistis in Ignatio,et Rufo, 
et Zosimo beatis viris, precipue 
autem in Paulo et caeteris apos- 
tolis, qui fuerunt ante vos ; scien- 
les quod hiomnesnon in vacuum, 
sed per fidem etjustitiam cucur- 
rerunt, usquequo pervenirent ad 
locum sibi a Domino prepara- 
tum ; quoniam quidem passio- 
num ejus participes exstiterunt, 
nec dilexerunt presenssaeculum, 
sed eum solum qui pro ipsis et 
pro nobis mortuus est et resur- 
rexit. » Et post pauca subjungit: 
« Scripsistis mihi et τος οἱ Igna- 
tius, ut si quis vadit ad partes 
Syrie deferat litteras ad vos; 
quod faciam, cum tempus inve- 
nero. » Lege Haymon. lib. iv, 
cap. 6. 


VETERUM TESTIMONIA. 


tiv ἀνάστατιν ἐν σαρκὶ αὖτον 
οἶδα, xai πιστεύω ὄντα. Καὶ ὅτε 
πρὸς τοὺς περὶ ΠΗέτρον ἑλήλυθεν, 
ἔφη αὐτοῖς Δάθετε, ψηλαγήσατέ 
με, xal ἴδετε ὅτι οὔκ εἰμι δαιµό- 
vtov ἀσώματον, Καὶ εὖὐθὺς αὐτοῦ 
ἤψαντο, καὶ ἐπίστερσαν. Οἴδε 
δὲ αὐτοῦ τὸ μαρτύριον xal o Εἱρη- 
ναῖος, καὶ τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ 
μνημονεύει. Καὶ ὁ Ἡολύχαρπος δὲ 
τούτων αὐτῶν µέμνηται iv τῇ φε- 
ρομένῃ αὐτοῦ πρὸς Φιλιππησίους 
ἐπιστολῆ, φάσκων αὐτοῖς ῥήμασι: 
« Παραχαλῶ οὖν πάντας ὑμᾶς πει- 
θαρχεῖν xai ἀσκεῖν πᾶσαν ὑπομο- 
viv, Tv εἴδετε κατ’ ὁφθαλμοὺς οὐ 
μόνον ἐν τοῖς µαχαρίοις Ἰγνατίῳ καὶ 
Ρούφῳ καὶ Ζωσίμῳ, ἀλλὰ καὶ iy 
ἄλλοις τοῖς ἐξ ὑμῶν καὶ dv αὐτῷ 
I]a2A« καὶτοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις: 
πεπεισµένους ὅτι οὗτοι πάντες οὐκ 
elg κενὸν ἔδραμον, ἀλλ᾽ ἐν πίστει 
καὶ δικαιοσύνῃι καὶ ὅτι elc τὸν ὀφει- 
λόμενον αὐτοῖς τόπον εἰσὶ παρὰ 
Κυρίῳ, ᾧ καὶ σωνέπαθον. Οὐ γὰρ 
τὸν νῦν ἡγάπήσαν αἱἰῶνα, ἀλλὰ τὸν 
ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντα, xal δι 
ἡμᾶς ὑπὸ τοῦ θΞοῦ ἀναστάντα.»Καἱ 
ἑξῆς ἐπιφέρει΄ « ᾿Ἐγράψατέ uoi καὶ 
ὑμεῖς καὶ Ιγνάτιος, ἵνα ἐάν τις 
ἀπέρχτται εἷς Κυρίαν, καὶ τὰ παρ’ 
ὑμῶν ἀποκομίσῃ γράμματα. "Ὅπερ 
ποιέσω, ἐὰν λάθω καιρὸν εὔθετον, 
εἴτε ἐγὼ, εἴτε ὂν πέµψω πρεσθεύ- 
σοντα καὶ περὶ ὑμῶν. » Lege NicE- 
ΡΗΟΑύΝ lib. 111, cap. 19. 


44 


Vrgnsio H. VALEsI(. 
omni cura ac diligentia illum fo- 
vere vellet. Idem in epistola ad 
Smyrnsos de Servatore nostro 
loquens quedam ejus verba reci- 
tat, quie unde acceperit ignoro. 
Ego vero, inquit, post resurrectio- 
nem Dominum ipsum in carne ap- 
paruisse scio et credo. Qui cum ad 
Petrum et οὔρίεγο ejus comites 
accessisset, dixit. illis : Apprehen- 
dite, contrectate me, el videte quod 
non sum incorporeus spiritus. Sta- 
timque eum contrectantes credide- 
runt. Hujus porro Ignatii et mar- 
tyrium εἰ epistolas commemorat 
Irenieus.Sed et Polycarpus insua 
ad Philippenses epistolaearuimn- 
dean neminitepistolarum : «Obse- 
cro,inquit, vosomnes, ut pareatis 
prepositis vestris,omnemque pa- 
lientiam exerceatis,quanispectas- 
lisnon solum in Ignatio, Itufo ac 
Zosimo viris beatissimis,sed etiam 
in aliis civibus atque inquilinis 
veslris, et in ipso precipue Paulo 
cieterisque apostolis:pro certo ha- 
bentes, quod hiomnes non frustra 
cucurrerunt, sed in fldeacjustitia 
ingressi,ad locum sibi a Deo debi- 
tum pervenerunt, quandoquidem 
et passionumejus participes exs- 
titerunt.Nequeenim presens se- 
culum, sed eum qui pro nobis 
passus et a Deo suscitatus est, ad- 
amarunt. » Et paulo post addit : 
« Scripsistisad me et vos et Igna- 


tius, ut si quis forte in Syriam proflcisccretur, vestras litteras éo deferret. Quod quidem perficiam, si 
tempus opportunum nactus fuero;vel ego ipse vel peralium quempiam,cuiid munus vestra causa delegabo.» 
Epist.Ignatiiad Roman., capp. & et 5 ; Epist. ad Smyrn., cap. 3; Epist. Polycarpi ad Plhulipp., capp. 9 et 19. 


Verum, quoniam impossibile 

nobis est singulos enumerare,qui 
post apostolorum primas succes- 
sionesin ecclesiis que perorbem 
terrz;e sunt,vel principes,vel evan- 
gelistze fuerunt, vel pastores; illos 
tantummodo commemorasse suf- 
liciat,quorum libris inserta ad nos 
usque fidei et predicationis mo- 
nimenta venere ; ut Clementis et 
lgnatii ceterorumque, quorum 
superius fecimus mentionem. 


Justini quoque martyris, et 
Ignatii mentionem facit(Ireneus), 
et ea que scripserunt producit 
in medium. 


Ipgu, ibid. capp. 371, 38. 
᾽Αδυνάτου δ᾽ ὄντος ἡμῖν ἅπαντας 
ἐξ ὀνόματος ἀπαριθμεῖσβαι, Όσοι 
ποτὲ X213 τὴν πρώτην τῶν ἀποστό- 
λων διαδοχἡν ἐν ταῖς κατὰ τὴν 
οἰκουμένην ἐχχλησίαις γεγόνασι ποι- 
µένες fj καὶ εὐαγγελισταὶ, τούτων 
εἰχότως ἐξ ὀνόματος γραφῃ µύνων 
τὴν μνύµην κατατεθείµεθα, ὧν ἔτι 
καὶ νῦν εἰς ἡμᾶς δι ὑπομνημάτων 
tfc ἀποστολικῆς διὀασχαλίας ἡ πα- 
ῥάδοσις φέρεται’ ὥσπερ οὖν ἀμέλει 
τοῦ Ἰγνατίου dv αἷς κατελέξαμεν 
ἐπιστολαῖς. 
Inga, ibid., lib. v, cap. 8. 
"Ett καὶ Ἰουστίνου τοῦ µάρτυ- 
ρος καὶ Ἰγνατίου μνήμην πεπδίηται, 


µαρτυρίαις αὖθις καὶ ἀπὸ τῶν τού- 


τοις γραφέντων κεχρηµίνος. 


Ceeterum cum fleri nullo modo 
possit.ut singulos nominatim re- 
censeamus, quotquot primis illis 
apostolica successionis tempori- 
bus per omnes orbis terrarum 
ecclesias antistites aut evangelis- 
ια fuerunt : eorum duntaxat no- 
mina hic commemorare statui - 
mus, quorum monumenta apos- 
tolicam illorum doctrinam con- 
tinentia adhuc supersunt, verbi 
gratia, Ignatii, quas recensuimus 
epistole. 


Preterea Justini martyris ef 
Ignatii mentionem facit,ex eorum 
scriptis testimonia proferens. 


16 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 46 


VI 


ATHANASIUS, Epist. de Synodis Arimini et Seleucito. tum. 47. Ey «dit. BB. Paris. 1698, tom. I, part. n, 
pag. 161. 


Ignatius certe qui post apostolos Antiochim epi A 


scopus constiLutus est,ipseque martyr Christi fuit, 
de Domino scribens dixit : Unus medicus est carna-is 
et spiritualis, factus eb non factus, in homine Deus, 
in morte vita vera, et ex Maria et ez Deo.... Quod si 
gnari eorum in Christo fidei, persuasum habemus 
beatum etiam Ignatium recte scripsisse,cum illum 
carnis causa factum dixit (Christus enim caro factus 
est), et non factum,quia non ex opificiis et rebus 
factus, sed Filius ex Patre, etc. Epist. ad Ephes., 
cap. '1. 


Ἰπνάτιος οὖν, ὁ μετὰ τοὺς ἀποστόλους ἐν 'Av- 
τιρ΄(εἰᾳ χατασταθεὶς ἐπίσκοπος xal µαρτ»ς τοῦ Χρι- 
στοῦ γενόμενος, γράφων περὶ τοῦ Κυρίου, εἴρηκεν' 
Ei; ἱατρός ἐστι σαρκικὺς xal πνευματιχκὸς, Ὑγεντ- 
τὸς xai ἀγένητος, iv ἀνθρώπῳ θεὺὸς, ἐν θανάτῳ 
ζωὴ ἀληθινὴ, καὶ ἐκ Μαρίας xai ἔκ θεοῦ.... kl δὲ 
τὴν ἐν Χριστῷ πίστιν αὐτῶν γινώσκοντες, πεπείσµεθα, 
ὅτι καὶ ὁ µακάριος Ἰγνάτιος ὀρθῶς ἔγραψε, Ύενη- 
τὸν αὐτὸν λέγων διὰ τὴν σάρκα’ ὁ γὰρ Χριστὸς capt 
ἐγένετο" ἀγένητον δὲ, ὅτι μὴ τῶν ποιγµάτων καὶ γε- 
γητῶν ἔστιν, à)" Ὑἱὸς ἐκ Πατρός, κ. τ. λ. 


VII. 
HiERoNYMUS, lib. De viris illustrib., cap. 16, cum vetere INTERPRETE 48 οο, 


Ignatius Antiochenzc Ecclesic tertius post Petrum B 


apostolum episcopus, commovente persecutionem 
Trajano, damnatus ad bestias, Romam vinctusmit- 
titur.Cumque navigans Smyrnam venisset, ubi Po- 
lycarpus auditor Joannis episcopus erat, scripsit 
unam epistolam ad Ephesios, alteram ad Magne- 
sianos, tertiam ad Trallenses, quartam ad Roma- 
nos : et inde egrediens scripsit ad Philadelpheos et 
ad Smyrnaos,et proprie ad Polycarpum.commen- 
dans illi Antiochensem Ecclesiam : in qua et de 
Evangelio quod nuper a me translatum est, super 
persona Christi ponit testimonium, dicens (ad 
Smyrn. cap. 3) : «Ego vero et post resurrectionem 
in carne eum vidi, et credo quia sit. Et quando 
venit ad Petrum, et ad eos qui cum Petro erant, 


dixit eis. Ecce palpate me et videte, quia non sum ϱ 


demonium incorporale.Et statim tetigerunt eum,et 
crediderunt. » Dignum autem videtur, quia tanti 
viri fecimus mentionem, et de epistola ejus quam 
&d Romanos (cap. 5) scribit (al. scripsit) pauca po- 
nere : De Syria usque ad Romam pugno ad bestias, 
in mari el in terra, etc. Cumque jam damnatus esset 
ad bestias, ardore patiendi, cum rugientes audiret 
leones, ait: Frumentum Christi sum, dentibus be- 
etiarum molar, ut panis mundus inveniar. Passus est 
anno undecimo Trajani. 


Ἰγνάτιος τῆς ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ᾿Εκγλησίας τρίτος µε- 
τὰ Πέτρον τὸν ἀπόστολον ἐπίσχοπος, διωγμὸν κινή- 
σαντος Τραϊανοῦ, θηριομαχῆσαι χελευσθεὶς, εἰς Ῥώ- 
μην στέλλεται δέσµιος, Ἱ]λέων δὲ, xal ἐπιστὰς τῇ 
Σμόρνῃ. ἐν dj Πολύχαρπος ἀκροατὴς Ἰωάννου ἐπί- 
σκοπος Tv, ἔγραψε πρὸς ᾿Εφεσίους ἐπιστολὴν μίαν, 
ἄλλην πρὸς Μαγντησ.ανοὺς, τρίτην πρὸς Τραλλιανοὺς, 
τετάρτην πρὸς Ρωμαίους, κἀκεῖθεν ἐξιὼν ἔγραψε 
Φιλαδελφεῦσι, καὶ Σµυρναίοις, καὶ ἰδικῶς πρὸς Πολ”- 
Χαρπον, παρατιθέμενος αὐτῷ τὴν ἐν ᾿Αντιογείᾳ 'Ex- 
κλησίαν᾽ ἐν Jj καὶ περὶ τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ πρώην 
µεταφρασθέντος (deest ὑπ) ἐμοῦ), ἐκ προσώπου ᾿]ησοῦ 
Χριστοῦ μνήμην ποιεῖται, λέγων « ᾿ΕἘγὼ δὲ καὶ μετὰ 
τὴν ἀνάστασιν ἐν σώματι αὐτὸν εἶδον, καὶ πιστεύω ὅτι 
ἐστί. Καὶ ὅτε ἆλθεν πρὸς ΙΠέτρον, xal τοὺς σὺν αὐτῷ 
ὄντας, εἶπεν αὐτοῖς Ψηλαφήσατὲ µε (deest καὶ ἴδετε), 
ὅτι οὔκ εἰμιδαιμόνιον σωματικόν(πια]οἹορῖί εογρογαἰο). 
Καὶ εὐθέως ἄψοντες αὐτοῦ, ἐπίστευσαν (al. Ίψαντο 
αὐτοῦ, καί). » "Άξιον δὲ φαίνεται, ἐπείπερ τοιούτου 
ἀνδρὸς πεποιήµεθα µνήπην, ἐκ τῖς ἐπιστολῖς αὐτοῦ 
τῆς πρὸς Ῥωμαίους γραφείσης ὀλίγα ἐκβέσθαι. ᾿Απὸ 
Συρίας ἄχρι 'Ῥώμης θτριομαχῶ ἐν θαλάσσῃ καὶ 
ἐν γᾷ, κ. τ. λ. Κατακριθεὶς τοίνυν θτρ'ομαχῖσαι, 
καὶ πὀθῳ τοῦ παθεῖν, ἀκούσας τοῦ βρυγμοῦ τῶν λεύν- 
των, ἔφη, Σῖτος Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶμι, καὶ εὔχομαι τοῖς 
ὁδοῦσι τῶν θτρίων ἀλησθῆναι, ἵνα ἄρτος καθαρὸς 
εὐρεθῶ. Ἔπαθε δεκάτῳ ἔτει Τραϊανοῦ. 


Lege FnEcuLPHUM ίοπι. II, lib. 11, cap. 11, et HoNoniux AucUsroDUNENszM, De luminar. Eccles. 
cap. 10. 


Inzx, lib. Adversus Helvidium, num. 17. Ez edit. Veron. tom. II, pag. 225, C. 


Nunquid non possum tibi totam veterum scriptorum seriem commovere : Ignatium,Polycarpum, [το - 
nium, Justinum martyrem, multosque alios apostolicos et eloquentes viros, qui adversus Ebionem et 
Theodotum Byzantium et Valentinum, hec eadem sentientes plena sapientie volumina couscripserunt ? 


Ine, lib. 1 Commentar. in Matth. 1, 18. 


Martyr Ignatius etiam quartam addidit causam, cur a desponsata conceptus sit (Christus) : ut partus, 
inquiens, ejus celaretur diabolo; dum eum putat, non de virgine, sed de uxore generatum. Epist. ad 


Ephes. eap. 19. 


Vide ejusdem Hieronymi testimonium de Barnabee epistola. Videsis quoque Freculphum in Chron. 
lib. 1, cap. 11, Hieronymi verba, tacito ejus nomine, exscribentem 


YETERUM TESTIMONIA. 18 


VIII. 
S. ΏΙΟΝΥ5Ι05 Angopac, lib. De divin. nominib. cap. &, $ 12. Ex edit. Antuerp. 1633, pag. 565. 


Κάτοι ἔδοξέ τισι τῶν χαθ) ἡμᾶς Ἱερολόγων, xxl A — Atqui visum estquibusdam e nostris scriptoribus 
sacris, nomen amoris divinius esse nomine chari- 
tatis. Etenim divinus Ignatius scribit : Meus amor 


crucifizus est. Epist. ad Rom., cap. 7. 


17 


θειότρν εἶναι τὸ τοῦ ἔρωτος Ovopz, τοῦ τῆς ἀγάπης, 
Γρήρει δὲ καὶ ὁ θείος Ιγνάτιος Ὁ ἐμὸς ἔρως ἑσταυ- 


ρωτει, Vide Paraphras. Pachymere. 
IX. 


Basiuius, vel quisquis sit auctor, homil. in sanctam Christi generationem, num. 3. Ez edit. BB. Paris. 


1722, tom. I, pag. 598, B. 


Eipzvat δὲ τῶν παλαιῶν τινι xal ἕτερος λόγος, ὃτι 
ὑτὶρ τοῦ λαθεῖν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου τὴν 
παρθενίαν τῆς Μαρίας ἡ τοῦ Ἰωσὴφ ἐπενοήθη µνη- 
etia, 


Allata est et alia ratio à quodam ex antiquis, 


videlicet excogitatam fuisse Josephi desponsatio- 
nem, ut Marie virginitas mundi hujus principem 
lateret. Epist. ad Ephes., cap. 19. 

X. 


JoaxwES Canrsosrouus, homil. in S. IcxATIUM martyr 


em, num. 5. Ez edit. BB. Paris. 1718, tom. II, 


vag. 399, D. 


Ἐν µέσῳ τῷ θεάτρῳ, τῆς πόλεως ἄνω κχαθεζοµέ- B 


νις ἀπάσης, τὸν τοῦ μαρτυρίου τρόπον ὑπέμεινε, θη- 
pluv ἐπ᾿ αὑτὸν ἀφεθέντων ly ὑπὸ ταῖς ἁπάντων 
Mam τὸ τρόπαιον στήσας χατὰ τοῦ διαδόλου, τοὺς 
mx ἅπαντας ζπηλωτὰς ποιήσῃ τῶν ἀγωνισμάτων 
τῶν ὑπωτοῦ, οὖκ ἀποθνήσχων µόνον οὕτω γενναίως, 
ἀλλὰ xii μεθ) ἡδονῆς ἀποθνήσκων. Οὐ γὰρ ὡς ζωῆς 
ἀποῤῥήγνοσθαι µέλλων, ἀλλ’ ὡς ἐπὶ ζωὴν καλούμε: 
νος βελτίω καὶ πνευματικωτέραν, οὕτως ἀσμένως 
ἑώρα τὰ θηρία. Πόθεν τοῦτο δῆλον; ἀπὸ τῶν ῥημά- 
των, Gy ἀποθνήσκειν µέλλων ἐφβέγξατο. ᾿Αχοῦσας 
Υὰ2 ὃτι οὗτος αὐτὸν τῆς τιμωρίας ὁ τρόπος μένει, 
Βγὼ τῶν θηρίων ἐκείνων ὀναίμην, ἔλεγε. Τοιοῦτοι 
Υ1ρ οἱ ἐρῶντες" ὅπερ ἄν πάσγωσιν ὑπὲρ τῶν ἔρω- 
µένων, μεθ ἡλονῆς δέχονται, καὶ τότε δοκοῦσιν 


In medio theatro, universa civitate sursum con- 
sidente et spectante, bestiis in ipsum immissis et 
concitatis, martyrium pertulit (Ignatius) : ut sub 
omnium oculis adversus diabolum tropseum erige- 
ret, cunctosque spectatores suorum certaminum 
imitatores efficeret ; cum non modo fortiter, sed 
etiam cum letitia mortem oppeteret, ferasque cum 
voluptate spectaret; non quasi rapereture vita, 
sed tanquam ad vitam meliorem ac presstantiorem 
vocaretur. Unde hoc fit perspicuum? ex verbisque 
moriturusloquebatur. Cum enim id genus supplicii 
sibi esse subeundum intellexisset, Ego, inquit, 
feris illis fruar. Sic enim agunt, qui amant : cum 
pro iis qui amantur, aliquid patiuntur, gaudentes 
id faciunt ; tuncque sibi videntur optatis frui,cum 


ἐμφορεῖσθα: τῆς ἐπιθομίας, ὅταν πολλῷ χαλεπώτερα ϱ ea. qua perferunt, sunt quam gravissima ; quod 


j τὰ γινόμενα" ὅπερ οὖν καὶ ἐπὶ τούτου cuvibatvev. 
Οὐ γὰρ τῷ θανάτῳ μύνον, ἀλλὰ xai τῇ προθυµἰᾳ 
ζγλῶσιι τοὺς ἁἀποστόλους ἔσπευδε' καὶ ἀχούων ὅτι 
μαστιχθέντες ἐκεῖνοι μετὰ χαρᾶς ἀνεχώρουν, ἔθου- 
λέθη καὶ αὐτὸν μὴ τῇ τελευτῇ µόνον, ἀλλὰ καὶ 
τῇ ζαρῇ µιµήσασθαι τοὺς διδασκάλους' διὰ τοῦτο, 
Τῶν θηρ/ων, ἔλεγεν, ὀναίμην. 


quidem in hoc item contigit. Siquidem non morte 
solum, verum etiam alacritate studebat apostolos 
imitari. Et non ignorans, quod illi flagellati, cum 
gaudio ibant e conspectu concilii, voluit etiam 
ipse non morte solum, sed etiam letitia magistris 
esse similis ; idcirco Feris, inquit, fruar. Epist, ad 
Rom., cap. 5. 


XI. 


INcERTUS ÁUcTOR apud CunvsosrouuM homil. de Legislatore, num. 4. lbid., tom. VI, pag. 410, C. 


Διὰ τοῦτο γενναῖός τις Goyalov: Ἰγνάτιος δὲ Tv 
ὄνομα αὐτφ' οὗτος ἱερωσύνῃ xai μαρτυρίῳ διαπρέ- 
Φας, ἐπιστέλλων τινὶ ἱερεῖ ἔλεγε Μηδὲν ἄνευ γνώ- 
µχς σου Ὑινέσθω, μηδὶ σὺ ἂνευ γνώμης θεοῦ τι 


πράττε. 


Propterea nobilis vir quidam ex veteribus, cui 
nomen Ignatius, quique sacerdotio simul et mar- 
tyrio decoratus fuit,ad sacerdotem quemdam scri- 
bens dicebat : Nihil sine tua voluntate geratur,neque 
item tu quidquam absque Dei voluntate facias, Epist. 


D ad Polycarp., cap. 4. 


XII. 
ΤΗΕΟΡΟΑΕΤΟΡ. epist. 89, ad Florentium Patricium. Ez edit. Paris. 1042, tom. III, pag. 966, B. 


Ταῦτα δὲ ἡμῖν παρέδοσαν οὐ µόνον οἳ ἀπόστολοι 
x1! προφῆται, ἀλλὰ καὶ o τὰ τούτων ἡρμηνευχότες 
συγγράμματα, ἍὮγνάτιος, λδστάθιος, ᾿Αθανασιος, 
Βασίλειος, Γρηγόριος, Ἰωάννης καὶ ol ἂλλοι τῆς 
Φ'χουμένης φωστῆρες. 


Hoc porro tradidere nobis non apostoli modo 
et propheta, verum ii etiam qui horum libros in- 
terpretati sunt, Ignatius, Eustathius. Athanasius, 
Basilius, Gregorius, Joannes et reliqua orbis lu- 
mina. 


Ip, epist. 145, ad monachos Constantinopolitanos. Ibid., pag. 1027, A. 


Καὶ οἱ τούτων πρεσθύτεροι, Ιγνάτιος καὶ HoAó- 
παοπος, καὶ ΒῬἱρηναῖος, xal ᾿Ιουστῖνος, xal Ἰππόλυ- 


Atque his adhuc antiquiores, Ignatius, et Poly- 
carpus, et lreneeus,et Justinus,et Hippolytus ; quo- 


19 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 20 


rum plerique non modo interpontifices preelucent, À τος, àv οἱ πλείους οὐκ ἀρχιερέων προλάμπουσι pó- 


sed martyrum etiam chorum exornant. 


vov, ἀλλὰ καὶ τῶν μαρτύριυν διακοσμοῦσι χορόν, 


Ipgu, dial. Immutab. 1. Ibid., tom. IV, pag. 33, A. 


Ogtendam autem tibi celeberrimum Ecclesic do- 
ctorem, et illius de divina Incarnatione sententiam, 
ut cognoscas de suscepta natura quid senserit. Au- 
divisti enim prorsus Ignatium illum, qui de Petri 
dextera pontificatus gratiam suscepit,et post admi- 
nistratam Ecclesiam Antiochenam martyrii coro- 
nam adeptus est;... Audi ergo viros apostolicam 
doctrinam sonantes, 


Sancti Ignatii episcopi Antiocheni et martyris ec 
Epistola ad Smyrnaos. 


Plane cumulateque persuasos de Domino nostro, 
qui est ex genere David secundum carnem,et Filius 
Dei secundum divinitatem et potentiam : qui vere 
natus est ex Virgine : baptizatus 8 Joanne,ut omnis 
ab ipso justitia impleretur : vere sub Pontio Pilato 
et Herode tetrarcha, pro nobisin carne crucifixus. 
Epist. ad Smyrnazos, cap. 1. 


Ejusdem ex eadem Epistola. 


Quid enim prodest, si quis me laudet, Dominum 
autem meum blasphemet, non confitens eum car- 
nem gestare ? Quod qui non confitetur,plane ipsum 
negat, ut cadaver circumferentem. lbid. , cap. 5. 


Ejusdem ex eadem Epistola. 


Si enim opinione tantum hec a Domino nostro 


Ἐπιδείξω δὲ σοι τὸν maveogruov τῆς Εκκλησίας 
διδάσκαλον, καὶ τὸ ἐχείνου περὶ τῆς θείας Ενανθρω- 
πήσεως φρόνημα, ἵνα γνῷς τίνα περὶ τῆς ληφθείσης 
ἐδόξασε φύσεως. ᾽Αχήχκοας δὲ πάντως Ἰγνάτιον ἐκεῖ- 
vov, ὃς διὰ «zc τοῦ μεγάλου Ηέτρου δεξιᾶς τῆς ἀρχιε- 
ρωσύνης τὴν Ὑάριν ἐδέξαιο, xal τὴν ᾿Εχκλησίαν 
᾽Αντιοχέων ἱθύνας τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀνε- 
δήσατο.... "Axoucov τῶν ἀνδρῶν tiv ἀποστολικὴν 
προφερόντων διδασκαλίαν. 

Too ἁγίου '[y)axloo ἐπισκόπου ᾿Αντιοχείας καὶ 
μάρτυρος, ἐκ τῆς πρὸς Ῥωμαίους [lege, Σμυρ- 
ναῖους] Επιστολῆς. 


B ὮἨΠεπληροφορημένους ἀληθῶς εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν, 


ὄντα ἐκ γένους Δαθὶδ κατὰ σάρκα, Υἱὸν θεοῦ κατὰ 
θεότητα καὶ δύναμιν, γεγενημένον ἀληθῶς ἔκ Παρθέ- 
νου, βεθαπτισμένον ὑπὸ Ἰωάννου, ἵνα πληρωθῇ, πᾶσα 
δικαιοσύνη ὑπ αὐτοῦ, ἀληθῶς ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου 
καὶ Ηρώδου τετράρχου, χαθηλωμένον ὑπὲρ ἡμῶν 
capxl. 

To) αὐτοῦ ix τῆς αὐτῆς ᾿Επιστολῆς. 

Τί γὰρ ὠφελεῖ, εἴπερ µε ἐπαινεῖ τις, τὸν δὲ Kópió v 
µου βλασφημεῖ, μὴ ὁμολογῶν αυτὸν σαρχοφόρον ; 
ὁ δὲ τοῦτο μὴ λέγων, τελείως αὐτὸν ἀπήρνηται, ὡς 
νεχροφόρον. 


Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τὲς αὐτῆς Ἐπιστολὶς. 


El γὰρ τῷ δοχεῖν ταῦτα ἐπράχθη ὑπὸ τοῦ Κυρίου 


gesta sunt, ego quoque opinione vinctus sum. Cur ἡμῶν, κἀγὼ τῷ δοχεῖν δέδεµαι. Τί δὲ καὶ ἐμαυτὸν 


autem οἱ meipsum morti tradidi,ad ignem, ad gla- 
dium,ad bestias ? Verum qui vicinus gladio, vicinus 
Deo. Solum in nomine Jesu Christi, ut passionum 
ejus socius flam, omnia sustineo, ipso me corrobo- 
rante homine perfecto, quem aliqui ignorantes ne- 
gant. Ibid., cap. &. 


Ejusdem ex Epistola ad Ephesios. 


Deus enim noster Jesus Christus,in Marie ute- 
TO gestalus est secundum Dei dispensationem, ex 
semine quidem David, sed ex Spiritu sancto : qui 
natus est et baptizatus,ut mortalitas nostra purga- 
retur. Er Epist. ad Ephes., cap. 18. 


Ejusdem ex eadem Epistola. 


Siquidem singuli omnes universe in gratia no- D 


minatim convenitis in una fide et in uno Jesu Chri- 
sto, secundum carnem ex genere David, filio ho- 
minis, et Filio Dei. Ibid., cap. 20. 


Ejusdem ex eadem Epistola. 

Unus est medicus carnalis οἱ spiritalis, genitus 
ex ingenito, in homine Deus, in morte vita vera, 
et ex Maria et ex Deo, primum patibilis et tunc 
impatibilis, Jesus Christus Dominus noster. lbid., 
cap. Ἵ. 

Ejusdem ex Epistola ad Trallianos. 


Obturate aures vestras, quando quispiam vobis 
loquitur sine Jesu Christo ; qui est ex genere Da- 


ἔχδοτον δέδωχα τῷ θονάτῳ, πρὸς πῦρ, πρὸς μάχαι- 
pav, πβὸς θηρία ; ἀλλ᾽ ὁ ἐγγὺς µσχαίρας, ἐγγὺς 
θεοῦ. Μόνον ἐν τῷ ὀνόματι ᾿[ησοῦ Κριστοῦ, εἷς τὸ 
συμπαθεῖν αὐτῷ πάντα ὑπομένω, αὐτοῦ µε ἐἔνδυνα- 
μοῦντος τοῦ τελείου ἀνθρώπου, Óv τινες ἀγνοοῦντες 
ἀρνοῦνται. 

Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς ᾿Εφεσίους 'Επιστολῆς. 

Ὁ γὰρ θεὸς ἡμῶν Ἰησοῦς Ἀριστὸς ἐχυοφορήθη 
ὑπὸ Μαρίας κατ’ οϊκονομίαν tou, ἐκ σπέρματος μὲν 
Δαθ]ὸ, ix Πνεύματος δὲ dyloo: ὃς ἐγεννήθη, xa! 
ἐθαπτίσθη, ἵνα τὸ θνητὸν ἡμῶν καθαρισθῇ. 


Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς Ἐπιστολῆς, 


E? τι o! κατ’ ἄνδρα κοινζι πάντες ἐν τῇῃ χάριτι ἐξ 
ὀνόματος συωνέρχεσθε ἐν μιᾷ πίστει, καὶ ἐνὶ ᾿]ησοῦ 
Χριστῷ, xarà σάρχα ix γένους Δαθὶδ, τῷ vl τοῦ 
ἀνθρώπου, καὶ Υἱῷ του θεοῦ. 

Τοῦ αὐτοῦ ix τῖς αὐτῆς ᾿Επιστολῖς. 

"Ott ἰατρός ἐστι σαρκικὸς xai πνευματ'κὸς, γεν- 
νητὸς ἐξ ἀγεννήτου, iv ἀνθρώπῳ θεὺς, ἐν θανάτῳ 
ζωὴ ἀληθινὴ, xal ix Μαρίας xai ἐκ θεοῦ, πρῶ- 
τον παθττὸς xal τότε ἀπαθὴς, Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Κύ- 
ριος ἡμῶν. 

Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς Τραλλιανοὺς Ἐπιστο- 
ῆς. 

Κωφώθητε οὖν, ὅταν χωρὶς Ἰησοῦ Χριστοῦ ὑμῖν 


AaM τις, τοῦ ἐκ Ὑένους Δαθὶδ, τοῦ ix Μαρίας, ὃς 





21 


χθη ἐπὶ ΒΗοντίου Π.λάτου, ἐσταυρώθη, xal ἀπίθανε, 
Βλεπόντων ἐπιγείων καὶ ἐπουρανίων καὶ Χαταχθο- 
νίων. 


Ipngzu, dial. Inconfus. 


Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου ἐπισκόπου — 'Avtioyslaq καὶ 
μάρτυρος, ἐκ τῆς πρὸς 2Σµυρναίος ᾿Ἐπιστο- 
"S. 

"Eyo γὰρ xai μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρχὶ αὐτὸν 
οἶξα καὶ πιστεύω ὄντα xal ὅτε πρὸς τοὺς περὶ ΠΒίέ- 
τρον ᾖλθεν, ἔφη αὐτοῖς' λάδετε, φηλαφήσατέ µε, xai 
ἴδετε ὅτι οὐκ εἰμὶ δαιµόνιον ἀσώματον' καὶ εὐθὺς 
αὐτοῦ Έψαντο, καὶ ἐπίστευσαν. 


Τοῦ αὐτοῦ £x τῆς αὐτῆς ᾿Επιστολῆς. 
Μετὰ δὲ τὴν ἀνάστασιν xai συνέφαγε καὶ συνέπιεν 
αὑτοῖς, ώς σαρχικῶς καὶ πνευματικῶς ἠνωμένος τῷ 
Πατρ!. 


YETERUM TESTIMONIA. 
ἀλχθῶς ἐγεννήθη, ἔφαγέ τε xal. ἔπιεν ἀληθῶς, ἐδιώ- Α 


vid, qui ex Maria, qui vere natus est, vere comedit 
et bibit, qui sub Pontio Pilato passus est,cruciflxus 
et mortuus, videntibus celestibus, terrestribus et 
inferis. Epist. ad Trall., cap. 9. 


it. Ibid., pag. 86, B. 


Sancti Ignatii Antiocheni episcopi et martyris, ez 
Epistolu ad Smyrnaos. 


Ego enim post resurrectionem ipsum in carne 
scio et credo esse : et quando ad eos qui cum Petro 
erant, venit, dixit eis: Accipite, palpate me, et 
videte quia non sum dzmonium incorporeum. Et 
statim ipsum tetigerunt, et crediderunt, Epist. ad 
Smyrn., cap. 3. 

Ejusdem ex eadem Epistola. 


Post resurrectionem autem una cum eis et com- 
edit et bibit, tanquam carnaliter et spiritualiter 
unitus Patri. lbid. 


IpnzM, dial. Impatib. i1. Ibid., pag. 104, D. 


ἁγίου  'Iyvazioo ἐπισκόπου ᾿Αντιοχείας καὶ 
ἐκ τῆς πρὸς  Zpupvalouc . Ἐπιστο- 


Τοῦ 
αρτυρος, 
ais. 
Εὐχαριστίας xal προσφορὰς οὐκ ἀποδέχονται, Ou 
τὸ μὴ ὁμολοχεῖν τὴν εὐχαριστίαν σάρχα εἶναι τοῦ 
Σωτήρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν ὑπὲρ τῶν ἁμαρ- 
τιῶν ἡμῶν παθοῦσαν, ἣν χρηστότητι ὁ Πατὴρ Ίγει- 
pt». 


Sancti Ignatii episcopi Antiocheni et. martyria, ex 
Epistola ad Smyrnzos. 


Eucharistias et oblationes non admittunt, quod 
non confiteantur eucharistiam carnem esse Salva- 
toris nostri Jesu Christi, que pro peccatis nostris 
passa est, quam Pater benignitate sua suscitavit. 


C Epist. ad Smyrn., cap. Ἱ. 


XIII. 
GELAsics I, Adversus Eutych. et Nestor. Ez Biblioth. PP. Paris. tom. 1V, part. 1, pag. 423, F. 
Te-timonia veterum de duabus naturis in Christo. Ignatii episcopi et. martyris Antiocheni ex Epistola 


ad Ephesios. Unus medicus est, carnalis et spiritualis, factus et non factus, in homine Deus, in morte 
vita seterna, ex Maria et ex Deo, primum passibilis et tunc impassibilis, Dominus noster Jesus Christus Et 
post pauca : Singuli, inquit, viri communiter omnes, ex gratia ex nomine convenite in unam fldem, etin 
uno Jesu Christo, secundum carnem ex genere David, filio hominis et filio Dei. Epist. ad Ephes., capp. 
7 et 20. 

XIV. 


Ernn.rurUs patriarcha Theopolitanus, in Epist. ad Zenobium scholasticum Emisenum. Apud PBOTIUM 
Biblioth. Cod. coxxvir, pag. 178, edit. Rothomag. 1053. 


"Oxsp οὖν εἴρηται κατὰ τὸ τρίτον κεφάλαιον Éx «e [) Quod igitur tertio capite dictum est tum ex 


τῶν EOGY(EÀ!XOV φωνῶν καὶ ἐκ τῶν ἀποστολιχῶν, 
καὶ 67, καὶ ἐκ τῶν µακαρίων Ἡατέρων ἡμῶν, Ίγνα- 
τίου τοῦ θεωφόρου, Ἱουλίου, καὶ ᾿Αθανασίου, καὶ 
Γρηγορίων καὶ Βασιλείου, x. τι λ. 
Inrw,' De saeris Antiochiee legibus lib. uw. 
Ka: ó Θεοφόρος δὲ; Ἰγνάτιος καὶ μάρτυς, Σμυρ- 
ναίοις ἐπιστέλλων, ὁμοίως κέχρηται τῷ ἄρθρῳ. 


evangelicis, tum ex apostolicis verbis, atque etiam 
ex beatis Patribus nostris, Ignatio Deifero, Julio, 
Athanasio, Gregoriis et Basilio, etc. 


Apud PaoriUx, ibid., Cod. ccxxix, pag. 810, 


Etiam Ignatius, vir divinus et martyr, epistolam 
ad Smyrneos scribens, similiter articulo utitur. 


XV. 
GrrpAs 9ΑΡΙΕΝΘ, in Castigatione Cleri Britannis, sub initium. Ex Bibl. PP. Paris. tom. V, pag. &09. D. 


Quis vestrum, ut sanctus martyr Ignatlus Antiochis urbis episcopus, post adinirabiles in Christo actus 
ob testimonium ejus, leonum molis Roma confractus est ? Cujus verba, cum ad passionem duceretur, 
audientes (si aliquando vultus vestri rubore suffusi essent), non solum in comparatione ejus vos ΠΟΠ 
putabitis sacerdotes. sed ne mediocres quidem Christianos esse. Ait enim in Epistola.quam ad Romanam 
Ycclesiam misit: A Syria usque Romam cum bestiis terra marique depugno, die ac nocte connezus et colli- 

gatus decem leopardis, militibus dico ad custodiam datis, qui ex beneficiis nostris] szviores fiant. Sed ego 
eorum nequitiis magis erudior : nec (amen in hoc justificatus sum. O saluta:es bestias qu& praeparantur mihi | 

Quando venient ? quando emittentur ? quando eis frui licebit carnibus meis? Quas ego exopto acriores parari, 


23 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 24 


et invitabo ad devorationem mei, et deprecabor, ne forte, ut nonuullis fecerunt, timeant attingere corpus 
meum ; quinimo, si cunctibuntur, ego vim faciam. ego me ingeram. Date, queso, veníam ; ego novi quid ezpe- 
diat mihi: nunc invipio esse Christi discipulus. Facessat invidia vel humani affectus, vel nequitiz spiritualis, 
ut Jesum. Christum merar | adipisci  Ignes, cruces, bestie, dispersiones ossium, dis-erptionesque mem- 
brorum, ac totius corporis pzna, et omnia in me unum suppticia diaboli arte quzsita compleantur, dum- 
sodo Jesum Christum merear adipisci.... Christianus non mediocris sed perfectus, sacerdos non vilis sed 
precipuus, dicit : Nunc incipio esse Christi discipulus. Epist. ad Rom., cap. 5. Ex Rufino, Htíst. eccles. 


lib. i11, cap. 36. 
XVI. 
Auctor CanoNici PasciaLis, pag. 221. edit. Paris. 1688. 


Quod autem Dominus, predicato per tres annos Α — "Ox: δὲ τρεῖς ἐνιαυτοὺς κηρύξας τὸ Ἐθαγγέλιον ὁ 


Evangelio, ad voluntariam et vivificam crucem ve- 
nerit, docet Ignatius ille Deifer et martyr, qui 
Joannis theologi genuinus discipulus fuit,sanctissi- 
m: que Antiochen: Ecclesie episcopus ab apostolis 
constitutus. Is quippe in Epistola ad Trallianos sic 
verbo tenus scripsit : lere etenim peperit Maria 
corpus, Deo in eo habitante, et vere nptus est Deus 
Verbum ex Virgine, corpus similiter nobis passibile 
sine pcecato induens. Vere conceptus est in utero, 
(qui omnes homines in vulva fingit), formans et fa- 
ciens sibi corpus ez. Virgine, sine semine scilicet. et 
consuetudine viri ; portatusque in utero, sicut et nos 
tempore poi tati sumus : et vere lactatus est οἱ nutri- 
lus sicut nos ; et cibo el potu sicuti et nos usus est ; 
et triginta annos agens baptizatus est a Joanne, in 
veritate et non in phantasmate. Et tribus annis pra- 
dicavit Evangelium, et fecit. signa et prodigia coram 
falsis Judais ; et sub Pilato praside Judez judicatus 
est ; flagellatus est, colaphis casus est, consputus 
est, spineam coronam purpureamque vestem portavit, 
condemnatus est, crucifixus est verc,non phantastice ; 
neque fallaciter mortuus est, sed. vere; sepultus est, 
εἰ resurrexit a mortuis. Ecce aperte omnino talis ac 
tantus Ecclesie doctor triennio a Servatore pradi- 
catum evangelium dicit. Er epist. ad Trallianos 
interpol., cap. 10. 

ἠγέρθη bx τῶν νεκρῶν. '[óob φανερῶς ὁ τοιοῦτος 
ἐνιαυτοὺς χηρύξαι τὸ Εὐαγγέλιον τὸν Σωτῆρα λέγει. 


Κύριος ἐπὶ τὸν ἑκούσιον καὶ ζωοποιὸν ἦλθε σταυρὸν, 
διδάσχει καὶ Ἰγοάτιος ὁ θεοφόρος xal μάρτυς, ὁ 
Ἰωάννου τοῦ θεολόγου γνέσιος μαθττὴς γεγονὼς, της 
δὲ ἐν ᾽Αντιοχείᾳ ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας ἐπίσκοπος ὑπὸ 
τῶν ἀποστόλων κατασταβείς. Ἐν τῇ πρὸς Τραλλια- 
νοὺς τοίνυν Ἐπ.στολῇ γἔγραφεν ἐπὶ λέξεως οὕτως" 
᾽Αλιθῶς τοίνυν ᾖἐγέννησε Μαρίκα σῶμα, θεὸν 
ἔγον ἔνοικον, xal ἀλιθῶς ἐἔγεννήθη ὁ Αόγες ἐκ 
tZ; πα.θῖνου Μαρίας, σῶμα ὁμοιοπαθὲς ἡμῖν 
ἡμφιεσμένος. ᾽Αλισῶς γέγονεν ἐν μήτρα, ὁ πάν- 
τας ἀνθρώπους iv µγήτρᾳ διαπλάττων καὶ ἐποίτ- 
σε, ἑαυτῷ σῶμα ἐκ τῶν τῆς Παοθένου σπερµά- 
των πλὴν ὅσον ὁμιλίας ἀνδρὸς ve Αλτθῶς 
ἔχυοφορήθη, ὡς xai ἡμεῖς, Ὑρόνων περιόδοις' 


B x«t ἀληθῶς ἐτέχθη, ώς xal ἡμεῖς ἀλτθῶς ἔγα- 


λακτοτροφήθη, xai τροφῆς xowiüc καὶ ποτοῦ µετ- 
έσχεν, ὡς xal ἡμεῖς xal τρεῖ ὄεκαδας ἐτῶν 
πολιτευσάµενος ἐθαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου, ἆλι- 
θῶς καὶ οὐ δοκήσει. Καὶ Υ ἐνιαωτοὺς κηρύξας 
τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ ποιήσας σημεῖα καὶ τέρατα 
ὑπὸ τῶν Ψψευδοϊουδαίων, xa: Πιλάτου {αγεμόνος 
e 4 hi , y, φ 83 , 
ὁ χριτὴς ἐκρίθη, ἑμαστιγώθη, ὑπὸ δούλων 
κόρης ἐῤῥαπ.σθη, ἐνεπτύσθη, ἀκάνθινον στἐφα- 
vov καὶ πορφυροῦν ἱμάτιον ἐἑφόρεσε, κχατεχρίθᾳ, 
3 , — 9 9 [ 
ἑσταυρώθη ἀληθῶς, οὗ δοκήσει οὗ φαντασία, 
οὐχ ἁπάτη. ἀπί x3) 804 ὶ ἑτά ὶ 
αττ᾽ απεθανεν αλτύόως, xat εταφη, xat 
4 *- - 9 φ - 
xai τηλικοῦτος τῆς Εκκλησίας διδάσκαλος τρεῖς 


9 9 
επ. 


Cf. Dufresnius in notis ad hunc locum monet veterem Ignatianam interpretationem sibi usurpatam ; 
quam tamen nonnihil pleniorem et alicubi variam editi exhibent. 


X VII. 


Jospics monachus, De OEconomia seu Verbo incarnato, lib. vit, cap. 31. Apud Pnoriux Biblioth. 
Cod. ccxxi, pag. 623. 


Nam tria divinus Ignatius swculi hujus principem { d»! γὰρ 6 θεοφόρος Ἰγνάτιος τρία λαθεῖν τὸν ἄρ- 


latuisse commemorat ; virginitatem Maria, con- 


ceptionem Domini, et crucifilxionem. Epist. ad 
Ephes., cap. 19. 


οντα τοῦ αῶνος τούτου" τὶν παρθενίαν Μαρίας 
x ς i 9 
τὴν σ0λληψιν τοῦ Κυρίου, καὶ τὴν σταύρωσιν. 


XVIII. 
Leoxrivs BvzaTINUSs, lib. De sectis, Act. 11, Ex bibl. PP. Paris. tom. XI, pag. 503, C. 


Ceterum temporibus illis, que a Christi nativi- 
tate usque ad imperium Constantini numerantur, 
hi doctores et Patres exstiterunt: Ignatius Theo- 
phorus, Irenaeus, Justinus, etc. Hos omnes secuta 
deinceps hereses excipiunt. 


Ἐγίνοντο δὲ ἐν τοῖς χρόνοις τοῖς ἀπὸ τῆς εν Πσέως 
τοῦ Χριστοῦ μέχρι τῆς βασιλείας Κωνσταντίνου διδα- 
σκαλοι al πατέρες oló&* Ἰγνάτιος ὁ θεοφόρος, Εἱρη- 
ναῖος, Ιουστῖνος, X. t. À. Τούτους ἅπαντας αἱ μετ 
αὐτοὺς γενόµεναί αἱρέσεις δέχονται. 


VETERUM TESTIMONIA. 98 


XIX. 
JoauNes Rhetor., Apud Evacniuw, Hist. Eccl. lib. 1. cap. 16. 
Τωτ: καὶ Ιγνάτιος 6 θεσπἑσιος ἐπειδή γε, ὡς ἐδού- Α Tunc etiam Ignatius divinus postquam, ut ipse 


λετο, τάφον τὰς τῶν θηρίων ἐσχηκὼς γαστέρας lv τῷ 
τῆς Ῥώμης ἀμφιθιάτρῳ, «. x. λ. 


voluit,ferarum ventresinamphitheatro urbis Romae 
pro sepulcro habuisset, etc. Epist. ad Rom., cap. &. 


XX. 


AxasrTAsIUs Senior patriarcha Antioch., lib. De rectis veritatis dogmat. Er ms. Colleg. Cantabr. apud 
ΡΕΛΑΡΟΚ. Vindic. Ignat. part. 1, cap. 2. 


Μορφὴν 602300 ἠμφιεσμένον, Ίνα λάθῃ θεὸς ὧν τὸν 


ἄρχοντα τοῦ α ὤνος τούτου. 


Forma servi indutum, ut Deus existens lateret 
principem hujus seculi. Ad Ephes. cap. 19. 


XXI. 
ANASTASIUS ΘΙΝΑΙΤΑ, lib, Ὀδηγός inscript., cap. 12. 


Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου ἐπισκόπου ᾿Αντιοχείας. 
"E3sz:t μιμητὴν Ὑἐνέσθαι τοῦ πάθους τοῦ θεοῦ 
p». 


S. IcxarI1 episcopi Antiocheni. 


Sinite me fleri imitatorem passionis Dei mei, Ad 
Rom. cap. 6. 


XXII. 
ANTIOCHUS, homil. cxxiv. Ez Bibl. PP. Paris. tom. XII, pag. 219. 


'0 θεοφόρος Ἰγνάτιος ἐπιστέλλει, λέγων Τῷ Ὦ 
Π p? YT* 3 Y Q 


tx προσέχετε, vx xal ὁ θεὺς ὑμῖν. ᾽Αντί- 


ἐγὼ τῷ ὑποτασσομένῳ (leg. τῶν ὑποτασσο- 


µένων; ἐπισκόπῳ, π/εσθυτέροις τε xa! δ.αχόνοις. 
µετ «τῶν got Ὑένοιτο τὸ μέρος ἔχειν ἐν θεῷ. 


Ignatius Theophorus per epistolam dicit ; Epi- 
scopo attendite, ut et Deus vobis. Anima meu pro iis, 
qui episcopo, presbyteris et diaconis morem gerunt : 
cum illis portionem habere mihi in Deo contingat. 
Ad Polycarp. cap. 6. 


ldem Antiochus tum hic, tum alibi passim verba sancti Ignatii ex aliis ejus Epistolis descripta 


recitat. 


XXIII. 


MaxiANUs in Schol. ad Psgupo-DioNvs. AngoPAc. De divinis nominib. 
cap. &, S 12, pag. 613. 


Ü εμὸς ἔρως. Ζητητέον, πῶς ἐπὶ Ὀνησίμου τοῦ 
μετὰ Τιμόθεον Ἰγνατίου διαλεγοµένου, καὶ γράφοντος 
Ῥωμαίοις τὸ, 'Euóc ἔρως ἑσταύρωτα:, x. t. À. .... 
Τεκμήριον δὲ, τὸ μὴ προσκεῖσθχι Γράφει δὲ τισ., 
τοστέσι Ῥωμαίοις. ἀλλ᾽ ἁπλῶς' Toti δὲ καὶ ὁ 
θεῖος Ἠνήτιος, 


Amor meus. Querendum quomodo Ignalio cum 
Onesimo, Timothei postero, disputante et ad Ro- 
mano scribente, Amor meus crucifixus cst, etc.... 
Cujus rei argumentum est, quod non habeatur 
hic, scribit vero quibusdam, id est Romanis; 
sed simpliciter scribit vero divus Ignatius. Epist. 
ad Rom., cap. 7. 


Inr, in Loc. comm. Serm. 11. Ez edition. Combefisii, tom. II, pag. 534. 


Ἰγνατίου. 
Τέλειοι ὄντες τέλεια φρονεῖτε θέλουσι γὰρ ὑμῖν 
£2 πρήττειν, θεὸς ἔτοιμος elc τὸ παρέχειν. 


Ιονατιῃ. 
Qui perfecti eslis, perfecta sapite: volentibus 
enim vobis bene agere, Deus paratus est prebere. 
Epist. ad Smyrn , cap. 11. 


ἵυκν, ibid., serm., xun, p. 638. 


Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου. 
Κάν ἑῤῥωμένος ὦ τὰ κχτὰ θεὸν, πλέον µε ὃςῖ φο- 
θεῖσθχι, καὶ προσέχειν τοῖς εἰκῆ φυσιοῦαί µε ἐπαι- 
νοῦντες γάρ µε, μαστιγοῦσιν. 


Sancti Ignatii. 

Cum in rebus divinis firmus ac robustus fuero, 
tum vehementius timeam oportet, ab iisque caveam - 
qui me incassum inflant; qui enim me laudant, 
flagris me afficiunt. Epist. ad Trall. interpol., cap.*. 


XXIV, : 
ΤΗΚΟΡΟΒΌΒ PRESBYTER, apud Pnoriux Biblioth. Cod. 1, pag. 3. 


Πῶς µέμνηται τῆς τοῦ θεοφόρου Ἰγνατίου ἐπιστολῆς 
i4 βίθλος ; ὁ uiv vào Διονύσιος τοῖς τῶν ἀποστό- 
λων ἐνήκμασε χρόνοις' Ἰγνάτιος δὲ ἐπὶ Τραϊανοῦ τὸν 
διὰ μαρτυρίου ἤθλησεν ἀγῶνα, ὃς καὶ πρὸ βραχὺ τῆς 
πελευτῆς ταύτην ἐπιστολὴν, Tic ἡ βίθλος μνημονεύει, 
Ἰράφει. 


Cur epistolam beati Ignatii hic liber (Dionysii 
Areopagite) citat? Dionysius enim apostolorum 
temporibus floruit : Ignatius vero Trajano Augusto 
imperante martyrii certamen certavit,et paulo ante 
mortem eam epistolam quam hic liber citat, con- 
scripsit. 


97 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 98 


XXV. 


ANDBEAS CnETENSIS, homil. u, in Nativit. B. Virginis. Ex ms. Oxon. apud ΒΕΛΗΞΟΝ. 
in Vindic. Ignat. part. 1, cap. 2. 


Ut ait sanctus vir, cui nomen Ignatius: Princi- A 


pem hujus seculi latuit virginitas Marig, εί partus 
ejus, similiter et mors Christi : tria tremenda myste- 
ría, qua in silentio Dei facta sunt. Epist. ad Ephes. 
cap. 19. 


Ὡς φτσί που ἅγιος àvio, Ἰγνάτιος ὄνόμα αὐτῷ. 
Καὶ ἔλαθε τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου ἡ παρ- 
θενία Μαρίας, xai ὁ τόχος αὐτῆς, ὁμοίως καὶ ὁ 
θάνατος τοῦ Ἀριστοῦ' «pla μυστήρια φρικτὰ, ἅτινα 


ἐν ἡσυχίᾳ θεοῦ ἐπράχθη. 


XXXVI. 
ANToNIUS MELiIssA, Loc. comm., lib. 1, cap. 48. 


Omnes ferto, ut te Dominus: omnes sustine in 
charitate ; postula prudentiam majorem ea quam ha- 
bes. Omnium morbos porta ; ubi enim plus laboris, 
ibi lucri multum. Epist. ad Polycarp., cap. 1. 


Ἡάντας βάσταζε ὥς σε ὁ Κύριος' πάντων ἀνέχου 
ἐν ἀγάπῃ΄ αἰτοῦ σύνεσιν πλείονα Xi ἔχεις. Πάντων 
τὰς νόσους βάσταζε' ὅπου γὰρ πλείων χόπος, πολὺ τὸ 


κέρδος. 


ρεν, ibid., lib. 1. cap. 89. 


Stato quasi incus, dum ceederis ; generosi est 
alhlete, c:edi et vincere; maxime propter Deum 
oinnia sustinenda sunt, ut ipse quoque nos susli- 
neat. Ad Polycarp., cap. 3, 


Στῆχε ὡς ἄκμων, τυπτόµενος' μεγάλου ἀθλητοῦ 
ἐστι δέρεσθαι καὶ νικᾷν' μάλιστα δὲ Ένεχεν θεοῦ 
πάντα ἡμᾶς ὑπομένειν δεῖ, ἵνα καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὑπο- 


μένῃ. 


ἴνεν, ibid., lib. n, cap. 23. 
Servi non desiderent a communi liberifleri; sed B Οἱ δοῦλοι μὴ ἐράτωσαν ἀπὸ κοινοῦ ἐλευθεροῦσθαι, 


in gloriam Dei plus serviant, ut meliori libertate 
a Deo potiantur, Ad Polycarp., cap. 4. 


ἀλλ᾽ εἰς δόξαν Θεοῦ πλέον δουλευέτωσαν, ἵνα χρείττο- 


νος ἐλευθέρίας ἀπὸ θεοῦ τύχωσιν. 


Ipgx, ibid., lib. 1, cap. 15. 


Si quis in castitate manere potest ad honorem 
carnis Domini, sine jactantia maneat ; et si videri 
vult plus episcopo, corruptus est. Decet autem du- 
centes et ductas cum sententia episcopi unionem 
facere, ut nuptis flant secundum Deum, et non 
secundum cupiditatem. Ad Polycarp., cap. 5. 


E! τις δύναται ἐν ἀἁγνείᾳ µένειν slc τιμὴν τῆς σαρ- 
κὸς του Κυρίου, ἓν ἀκαυχησίᾳ µενέτω' xal ἐὰν γνω- 
σθῇ πλέον τοῦ ἐπισκόπου, ἔφθαρται. Ηρέπει δὲ τοῖς 
γαμοῦσι xai ταις Ὑαμουμέναις, μετὰ γνώμης τοῦ 
ἐπισκόπου τὴν Ένωσιν ποιεῖσθαι, ἵνα ὁ γάμος 7j κατὰ 
θεὺν, xal μὴ κατ’ ἐπιθυμίαν. 


Inu, ibid., lib. n, cap. 84. 


Patienter alii alios cum mansuetudine patimini, 
ul nos semper Deus. Ad Polycarp., cap. 6. 


Μακροθυμεῖτε μετ’ ἀλλήλων ἐν πραύτητι, ὡς ὁ 
θεὸς uso ἡμῶν διὰ παντός. 


Inzu, ibid., lib. 1t, cap. 3. 
Date operam ne resistatis episcopo, ut sitis Deo (1 Σπουδάσατε μὴ ἀντιτάσσεσθαι τῷ ἐπισκόπῳ, va 


subjecti ; et quo magis tacitum videritis episco- 
pum, eo magis illum metuite. Quemcumque enim 
miltit paterfamilias ut rei domestice presit, sic 
decet nos excipere velut ipsum qui mittit. Episco- 
pum igitur tanquam Dominum ipsum suspicere 
oportet. Ad Ephes., capp. 5 et 6. 


Ts θεῷ ὑποτασσόμενοι xal Όσον βλέπετε σιγῶντα 
τὸν ἐπίσκοπον, πλέον αὐτὸν φοθεῖσθε. Πάντα γὰρ ὃν 
πέμπει ὁ οἰκοδεσπότης tlc ἰδίαν οἰκονομίαν, οὕτως δεῖ 
ἡμᾶς αὐτὸν δέχεσθαι dq αὐτὸν τὸν πέµποντα. Τὸν 
οὖν ἐπίσκοπον ὡς αὐτὸν τὸν Εύριον δεῖ προθλέ- 
πειν. 


Ίνεν, ibid., lib. u, cap. 67. 


Nihil est pace melius, qua omne bellum dirimi- 
tur, Ad Ephes., cap. 13. 


Οὐδὲν ἐστιν ἅμεινον εἰρήνης, ἐν 7j πᾶς ὁ πόλεμος 


χαταλύεται. 


Ingx, ibid., lib. 11, cap. 19. 


Samuel cum adhuc parvus puer esset, Videns [ 


e:t vocatus, ac in prophetarum numero est coopta- 
tus. Daniel adhucjuveuis consenes quosdamjudicio 
damnavit, eosque non seniores, sed perdite libidi- 
nosos esse demonstravit. Jeremias cum juventutis 


' causa, eam quam Deus ei tradebat prophetandi 


proviuciam recusaret, a Deo illa audit: Tejuniorem 


ες E886 De dicito: ad quoscunque enim te misero, pro- 


ficisceris. Salomon autem ille sapiens, cum duo- 


decim haberet annos,magnam questionem deigno- 


'O Σαμουἡλ παιδάριον Qv, 6 Βλέπων ἐκλήθη, xoi 
τῷ χορῷ τῶν προφητῶν ἐγκατελέχθη. Δανιὴλ νέος 
Qv, ἔκρινεν ὁμογέροντάς τινας, δείξας ἐξώλεις αὐτοὺς, 
οὐ πρεσθυτέρους εἶναι. Ἱερεμίας διὰ τὸ νέων πχραι- 
τούµενος τὴν ἐγχειριζομένην αὐτῷ παρὰ τοῦ θεοῦ 
προφητείαν. ἀκούει Mj) λέγε, νεώτερος εἶἰμί: διότι 
πρὸς πάντας οὓς ἐὰν ἐξαποστελῶ σε, πορεύσῃ. Σα- 
λομῶν δὲ ὁ σοφὸς, δυοχαίδεκα τυγχάνων ἐτῶν, συν- 
ῆκε τὸ µέγα τῆς ἀγνωσίας τῶν γυναικῶν ἐπὶ τοῖς 
σφετέροις τέχνοις ζήτημα, Δαθὶδ ὁ προφήτης ὁμοῦ 


29 VETERUM TESTIMONIA. 50 


xal βασιλεὺς, μµειράχιον χρίεται ὑπὸ Σαμλυὴλ εἰς A ratione mulierum non agnoscentium suos liberos 

βασιλέα, dijudieavit. David propheta simul et rex adolescen- 

tulus adhuc a Samuelead futurum regnum ungitur. 

Editi Melisse ferunt, ista ex Epistola ad Magnesianos esse desumpta. His quidem fere similia exstant 

in Epistola ad Magnesianos interpolata, cap, 3. Sed hac potius videtur descripsisse Melissa ex Epistola 
Marix Castabal. ascripta, ubi pene αὑτολεξεί occurrunt capp. 3 et &. 


XXVII. 
TuEoponRUs SrUbiTES, cateches. cxxvii. Ez. Biblioth. PP. Paris. tom. II, pag. 121, F. 

Συνέπετχι Oi xai ὁ Θεοφόρος 'Lyvattog , τάδε Nec abludit et Deifer Ignatius, scribens in hunc 
λέγων: Προφυλάσσω ἡμᾶς ἀπὸ τῶν θηρίων τῶν sensum: Pramoneo vos hominiformium ferarum, 
ἀνθρωποιιόρφων , αἱρετικῶν οὓς οὐ µόνον οὗ — Azreticorum : quos non solum non admittere debetis, 
δεῖ υμᾶς παραδέχεσθαι, GÀ)' εἰ δυνατὸν, µη- — sed ne occurrere quidem, si potest. Epist, ad Smyrn. 
δὲ συναντᾷν. cap. 4. 


Interpretationem hujus loci meliorem dabit Cotelerius infra num. 30. 


Irnzx. in lambis, num. 70. Ez edit. opp. Sirmondi Paris. tom. V, pag. 166. 


Elc τὸν &ytov Ἱμνάντιον τὸν θιοφόρον. Β In sanctum Ignatium Theophorum. 
ἛἜχων ἔρωτα Χριστὸν ἐν o καρδίφ, Gerens in alto Christi amorem pectore, 
Αποστόλων σΊσκηνος ὤφθης τρισμάκαρ' Apostoiorum visus es felix comes : 
Ἵλθλοις δὲ θερμοῖς ἐχφλογίζων τὴν πλάνην, Errorem et acri persequens certamine, 
Ἐπιστολαϊς σου Παῦλος ἄλλος τις πέλεις. Alium tuis in Epistolis Paulum refers. 

XXVIII. 


ΜΙΟΗΑΡΙ, SvNakLLUs, in Encom. Dionysii Aeropag. Er edit. opp. Areopagit: Antuerp., tom. II, pag. 233. 


Γράφει δὲ xai ὁ θεῖος Ἰννάτιος Ὁ ἐμὸς ἔρως Scribit enim et divinus Ignatius : Amor meus cruci 
ἱσταύρωται. Τοῦτο γὰρ τὸ ῥητὸν ὁ θεοφόρος Ἰγνά- —suffirus est. Hoc enim verbum divinus Ignatius 
τιος, μέλλων ἐν Ῥώμῃ μαρτυρικῶς ἀθλήσειν, xal τοῖς — extremo supplicio Roma dimicaturus, ac leonibus 
λέουσι βορά κατὰ τὴν toU τυράννου Τραΐανου πρόστα- imperio Trajani regis, cibus projiciendus, circa 
ξιν παραθληθήσεσθαι, περὶ τὸ τῆς αὐτοῦ τυραννείας év-— nonum regni ipsius annum, dessvientis contra 
vatov ἔτος, κατὰ τῶν εὐσεθεστάτων Χριστιανῶν διωγ- — Christianos pietatis amantissimos, Romanis per 


μὸν ἐγείραντος, Ῥωμαίοις ἐπιστέλλων γέγραφε. C epistolam scripsit. Cap. 7. 
XXIX. 
Pnorivus, Biblioth. Cod. cxxvi, pag. 306. 

Atv δὲ xal τὰς ἐπιστολὰς αὐτοῖς Ἰγνατίου τοῦ Refert quoque (Polycarpus), divini Ignatii litte- 
Θιηόρου ἀπεσταλχέναι, xal α τεῖται ἀναδιδαχθῆναι — ras ad illos (Philippenses) se misisse ; postulatque 
παρ αὐτῶν, s! τι περὶ ἐχείνου διακούσαιεν. certior vicissim fleri, si quid forte de eo inaudie- 

rint. 
XXX. 
Ez CopicE REcio 1624. Apud CorgLERIUM in. Notis ad cup. &. Epist. ad Smyrnoos. 
Ἐκ τῆς πρὸς Σμ»ρναίους Πατρὸς αὐτοῦ Ex Epistola ad Smyrnwos ejusdem Patris 
[ '"Iqvaxloo τοῦ θεοφόρου]. ( 1gnatii Theophori Ἱ. 
Προφυλάσσω δὲ ὑμᾶς ἀπὸ τῶν θηρίων άνθρωπο: Premunio autem vos contra feras humanam 


µόρφων αἱρετικῶν' οὓς οὐ µόνον οὐ δεῖ ἡμᾶς παρα- D formam pre se ferentes: quos non solum oportet 
δέχεσθαι , ἀλλ' sl δυνατὸν μηοὲ covavtqv: póvov — vos non recipere, sed si possibile est, neque ob- 
δὲ απροσεύχεσθαι ὑπὶρ αὐτῶν, ἑάν πως µετανοή- viam eis fleri ; solum vero pro ipsis orare, si quo 
σωσιν, modo ponitentiam agant. Ad. Smyrn., cap. 4. 

Eadem ferme recitat Theodorus Studites, ut modo vidimus: apud quem, sicut et hic, αἹρετικῶν est 
eiplicatio, non textus pars, monente Cl. Cotelerio. 


XXXI. 


Isx Zonga Jacobita. ilib. Adversus Eutychen, cap. &. Ez ms. cod. Arabico, interprete Ed. Bernardo, apud 
PganRsoN. Vind. gnat. part. 1. cap. 2. | 
Dicit Ignatius patriarcha Antiochensis tertius a Petro apostolo, in Epistola sua ad Smyrnenses ; dicit, 
inquam : Et vos estote persuasi in Domino nostro Jesu Christo, qui ez semine Davidis prophete quoad 
corpus, at Filius Dei in veritate ejus, natus ez Maria virgine, et baptizatus a Joanne, et crucifixus propter 
n0$ sub praefectura Pontii Pilati. Ad Smyrn. cap. 1. 


31 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 32 


Ipnzx, ibid. 
Et dicit etiam (Ignatius) in Epistola sua ad Antiochenses : Qui credit nunc in Christo, et non in obla- 
Lione sua (esse eum) Filium Dei creatoris mundi, dicetque quod est illic filius altus, et. substituet eum loco 
ejus, de quo vaticinati sunt prophetz, quemque pradicarunt discipuli, palatium est. diaboli. Ex Epist. sup- 


posit, ad Antiochen., cap. 5. 








ISAACI VOSII PRAEFATIO 
IN EPISTOLAS 8. IGNATII 


Quas primus in lucem extulit Amstelodami, anno 1646, in-&, ex codice ms: bibliothece Medica. 


Ita est, lector humanissime, quod et tu et ego À testatur, eum ait: ᾿Εγράψατέ µοι καὶ ὑμεῖς, xal 


sipius animadverlimus ; omnia illa, que vel na- 
tura effinxerit, vel arte sint fabricata, illam ha- 
bent conditionem, ut qua in genere suo sint per- 
fectiora, quanto diutius et attentius contemplemur, 
tanto pulchra magis etartificiosa, intuentium oculis 
sese offeraut. Simile quid mihi evenit in Ignatio, 
cujus nunquam Epistolas relegi, quin semper ali- 
quid novi, quo magis sese mihi probarent, in iis 
deprehenderim : quoties, inquam, illas in manus 
resumpsi, toties aliquid apparuit, unde genuinum 
potuerim agnoscere scriptorem ; nunc elegans illa 
simplicitas, et seculo quo vixit convenientissima, 
nunc rerum et verborum passim et ubique con- 
gruentia ac veritas ; nunc zelus et martyrii fervor, 
qui cuin alibi, tum maxime in Epistola ad Roma- 
nos elucet ; omnia denique auctorem suum testa- 
. bantur. Quo magis miror fuisse, qui non tantum 
negarent epistolas hasesseIgnatii sed nec dubitarent 
affirmare illum nullas omnino scripsisse. Non alio 
id argumento persuadere conabantur,quam eo quod 
dicerent neminem veterum, ante Eusebium,earum 
meminisse. Nam sententias qux apud Ireneum et 
Origenem exstarent, eas ore pronuntiasse, non au- 
tem ex epistolis ejus esse petitas : non attenderunt 
viri doctissimi ad eum Qrigenis locum, qui exstat 
homil. vi in Lucam: Unde eleganter in cujusdam 
martyris epistola reperi, Ignatium dico episcopum 
Antiochiae, post Petrum secundum ; qui in persecutio- 
ne Roma pugnavit ad bestias : « Principem saeculi 
hujus latuit virginitas Mariz, » etc. Sed ad anti- 
quiora veniamus, quo magis appareat antiquitas et 
veritas Ignatii nostri, et error eorum qui contra- 
rium statuunt.Primus itaque qui earum meminerit 
is est Polycarpus martyr in Epistola ad Philippen. 
ses ; cujus verba hzc sunt ; Τὰς ἐπιστολὰς Ἰγνατίου 
τὰς πεµφθείσας ἡμῖν 0m αὐτοῦ, καὶ ἄλλας ὅσας εἴχο- 
μεν παρ ἡμῖν, ἐπέμψαμεν ὑμῖν, καθὼς ἑνετείλασθε, 
αἴτινές ὑποτεταγμένχι eia: τῇ ἐπιστολῇ ταύτῃ, ἐξ ov 

εγάλα ᾠὠφεληθῆναι δυνήσεσθε. Περιέχουσι γὰρ πἰ- 
στιν xai ὑπομονὶν, καὶ πΊσαν οἰκοδομὴν τὴν εἰς τὸν 
Κύριον ἡμῶν ἀνήκουσαν. Nemo jam possit dubitare 
quin Polycarpus iste Ignatii habuerit epistolas, cui 
etiam unam ex illis septem inscripsit, quod ipse 


"Ivvxttos, Supervixit autem Ignatio Polycarpus an- 
nis plus minus sexaginta. Hic jam, rogo, qua»nam 
veri estsimilitudo ut, Polycarpo vivente, vero 
istie Ignatii epistola fuerint suppresss,et alize sup- 
posite ? Nunquid eas perdidit Polycarpus, ut opus 
fuerit alias excogitare? Non puto quemquam ita 
fore ridiculum, ut talia probet. Jam pergo : Si Po- 
lycarpus eas habuerit. utique easdem habuit Ire- 
nius, ejus discipulus, qui illas citavit. Ireneum 
excipit Origenes, cujus jam verba vidimus. Nemo 
autem, puto, sit, qui existimet diversas fuisselgna- 
tii epistolas quibus usus est Origenes, ab illis quas 
citat Eusebius. Eusebium sequuntur Athanasius, 
Hieronymus, Chrysostomus, Theodoretus, Antio- 
chenus, Damascenus, Photius, et innumeri alii ; 
qui omnes usi sunt testimonio [gnatii , et ita qui- 
dem, ut nunquam a quoquam inter apocryphos sit 
relatus ; quod tamen ne novi quidem Foederis libri 
effugere omnes potuerunt Cum itaque hic non 
interruptain habeamus seriem eorum, qui has 
epistolas approbaverunt : non video quo argumen- 
to opinionem suam confirmare possint, qui aliud 
sentiunt. Lecte sunt hactenus Ignatii epistole,pro- 
utab interpolatore fuerant corrupte : el tamen non 
defuere, qui judicii acrimonia etiam verum in illis 
deprehendere potuerint. Ostendit hoc satis super- 
que vir summus Andreas Rivetus. Veras jam ex- 
hibeo et genuinas, et testimoniis antiquorum ubi- 
que congruentes; eo jam confugiunt, ut negent 
martyrem illum epistolas scripsisse. Sed fruantur 
illi opinione sua, certus sum paucos omnino fore 
qui cum ipsis sentiant , qui vero id cum ratione 
faciat, neminem. 

Quod autem pura germanaque jam legere possis 
scripta hec Ignatiana, benevole lector, bibliotheca 
Medices debes : debes serenissimo principi Fer- 
dinando Il, magno Eturie duci, cujus incredibili 
erga studia amore, inclytls» ejus bibliothecae mihi 
contigit usura, et per hanc Ignatianus ille, quem 
damus, Thesaurus. Utinam vero sicalii quoque prin- 
cipes animati forent, nec plerique avari adeo iis 
pretium statuerent, quasi aliquid suis de opibus 
detereretur,si libri publice potius utiles forent quam 


33 J. B. COTELERII JUDICIUM. 34 


blattis eLtineis absumendi relinqueretur; hi enim, A Paganini Gaudentii, qui favore suo, eo me apud 


non su» quidquam glorise adimerent, si serenissi - 
mipriniipis exemplum emularentur. Atque hic 
ejusardor magis eluxit, postquam. ut mihi relatum 
est, Laurentianze 5159 praefecit Joannem Baptistam 
Donium, virum nobilem, dignissimum Petri Victo- 
rii successorem, nec ipsum modo litteratissimum, 
sed ea preditum prudentia, ut nemo judicio ma- 
jori ad ea sacraria sit admissurus quemquam.Post 
lanlum imperiitanti principem, majori etiam di- 
gnissimum, tacere non debeo beneficia viri summi 


principem suum loco collocavit, ut quam diutissi- 
me bibliotlieca hac bono, et meo, et publico, frui 
liceret. Sed de ojus erga. me viri meritis, dabitur, 
spero, commodius posthac loquendi tempus. Nunc 
hiec attingere satis putavi, ut, licet me debitis non 
absolvam, beneficiis tamen non videar indignus, 
Nec video cur ulterius te detineam, lector. Occur- 
runt animo et alia, nec ab instituto aliena : s^d 
aliis iis dabitur convenientior locus. Vale igitur, 
pluraque in dies a me exspecta. 





J. B. COTELERIT 
JUDICIUM DE EPISTOLIS S, IGNATII. 


(Patres apostolici, ed. Amstelod. 1124, t. II, p. 9) 


Nisi officii mei ratio flagitaret ut in campum de- B qui Eusebium transcribunt) quz» ab aliis memo- 


seenderem, tuiturus vel impugnaturus Ignatianas 
Epistolas, libenter abstinerem me celebri bello lit- 
terario, quod sciam prol(ligatum fuisse, dein redin- 
teeratum, et ad quod conficiendum adhuc accinge- 
re se armis audiam duos fortes bellatores, unum 
hic in Gallia, alterum in orbe Britanno, adversus 
nuperum hostem, veteranum militem, pugnacem, 
doctis disertisque diclis certantem et maledictis, 
peritum ad hec cauponari hellum et belligerare, 
qui hoc stratagemate utendum putavit ut, quia in 
verum Ignatium abunde non suppetebant jacula, 
falsum prelio involveret, quo imbellem vincendo, 
invictum eliam vicisse videretur. Sed jam pugna 
dandaest.Rem paucis verbis, una ratiocinatione con- 
cludo.Sanctum Ignatium epistolas scripsisse diserte 
Vestatur ejus familiaris beatus Polycarpus : has ve- 

T0 quas per virum clarissimum Isaacum Vossium e 
codice Florentino primum editas legimus, easdem 
Ε956 puras putas Ignatii ostendunt relata in testi- 
monis veterum loca Iren:i, Origenis, Eusebii, 
Athanasii, Hieronymi, Theodoreti, ceterorumque: 
nam reperiuntur in illa editione. Quid clarius? 
quid certius ? 

Contra lizec et contra nostrum Ignatium excep- 
tiones adversariorum mult» sunt, multz objectio- 
nes, generales alis, ali: particulares. His ad loca 
singula, cum necesse judicabimus, occurremus: 
illarum praecipuas expendamus. In duas classes 
distribui possunt: aut enim petuntur ex antiquo- 
Tum silentio. aut e stylo epistolarum. Aiuntitaque: 


rari poterant. et vero pari ratione debebant? 
Eane omnia suppositilia dicent? Nequaquam puto. 
Quaenam vero sunt quao opponunt locis Polycarpi, 
Irenziet Oorigenis? Ecce illa: Nicephorus patriarcha 
CP. in Indice apocryphorum Novi Testamenti, scri- 


pta Ignatii et Polycarpi apocrypha judicat. Anasta- 


sius Bibliothecarius eadem habet in Indice quem Hi- 
storiz sug Ecclesiasticg prafixit, qua nisi eadem 
cum Nicephoro de his epistolis sensisset, non videtur 
fuisse sine aliqua censura vel. animadversione di- 
missurus. Verum auctor hujus laterculi non aman- 
dat ad apocrypha epistolas Ignatii et Polycarpi, 
amandat Ignatii et Polycarpi nonnihil. lllud autem 
nonnihil cur non potius exponemus de doctrina 
Ignatii et de doctrina Poiycarpi. libris pseudepi- 


C graphis? Certe Ἱγνατίου διδαγήν ut apocrypham 


recensitam habes illo ms. indiculo, quem Anastasii 
Questionibus subjunctum ciat doctissimus Usse- 
rius, de Ignatii epistolis, cap. 1, et Ἰγνατίου διδα- 
oxaÀlxy cum Πολυκάρπου ὃ,δασκαλία, indiculo iis- 
dem Qusstlionibus adjuncto, bibliothecie Πιερία 
volumine 1789, qui a me supra positus fuit in meis 


notis. Ignatii vero Polycarpique epistolas in apo- 
crypha relatas nullibi videmus. Ut oinittam Litur- 
giam Ignalii, de qua eodem loco Usserius, ac 
ejusdem martyris aliquid de re fidei et canoni- 
bns, in catalogo Hebedjesu, num. 18, videtur 


enim diversum esse ab epistolis Claldaicis sive 
Syriacis illius, ab Usserio in cap. 4 memoratis. Et 


vero (occasione sese offerente monebo id)objectum 


Quote primis Patribus mentionem facere poterant ῃ indicem seu canonem Scripturarum, ad tempora 


ac debebant Ignatianarum epistolarum, nec fece- 
ruut ante Eusebium ? Polycarpi siquidem, Irenzi, 
Ürigenis testimonia suspecta habentur, vel nihil 
probant. Ret.rqueo ego ad hunc modum: Quot 
ecclesiasticorum operum primus ac s:pe unus me- 
minit Eusebius (neque enim in numerum veniunt 


Nicephori Constantinopolitani et Anastasii Biblio- 


thecarii nequaquam pertinere,facile mecum intelli- 
get, qui consideraverit nono zre Christiane: se- 


culo Ecclesias Graecam et llomanam non dubitasse 
de tot sacra Scripturas libris, quot in dubium eo 
in laterculo revocantur. Quare vel Nicephoro pa- 


45 


5. IGNATIUS. — PIOLEGOMENA. 


triarchz canon abjudicetur, vel dicatur ab eo magis A Dionysius, De divinis nominibus, c. &, n. 12 : T'zà- 


collectus quam cornpositus ; per Anastasium vero 
conversus tantur put-tur,non autem etiam creditus 
Atque hinc evanescitin auras quidquid magna ver- 
borum poinpa.ob Nicephorum et Anastasium a viro 
docto totie- jactatur. Ut necessie non sit respondere, 
qua: tamen non improbabilitec dicentur : aut Poly- 
carpum cum μη Λίο fuisse proscriptum, ob syllo- 
gen epistola Polycarpiane et epistolarumlgnatiana- 
rur tam interpolatarum quam falsarum,aut episto- 
Jam Polycarpi et epistolas Ignatii apocryphas esse 
appellatas, quod, licet innoxis, nec pseudepigra- 
phi, extra canonem omnium ecclesiarum legeren- 
(ας, Οἱ enim, qua:so, noxii, quid apostolico viro 
indigni continet Polycarpiana illa ? Pergunt adver- 
sus epistolam Polycarpi,etaffirinant eam pugnantia 
Joqui, Jgnatium viventem, lgnatium. mortuum : 
nempe prius per liec verba c. 13 : « Et de ipso lgna- 
tio, et de bis qui cum eo sunt. quod certius agno- 
veritis signilicale, » Po«terius per ea qua habentur 
capite 9, de Ignatio aliisque. martyribus, necnon 
apostolis, quod cuncti post agones suos in loco sibi 
debito sint apud Deurm. Mira profecto ἀντ'λογία, si 
verilale niteretur: at ea plane destituitur. Nam 
ponatur, quemadmodum sentimus,scripsisse Poly- 
carpum tunc temporis, cum lgnatius martyrium 
subii«se credebatur, incerti tamen (ut fere flt) ru- 
minores ferebantur de iis qum in morte illius conti- 
gerant. Hoc posito, nonne conveniebat ut Polycar- 
pus diceret Ignatium apud Deum locum suum ob- 
tinere, simulque peteret edoceri περὶ 'Ivatloo xai 
περὶ τῶν περὶ αὐτόν, si quid Philippenses ex- 
plorati accepissent * Dubium nullum est nisi 
fallor. 

A Polycarpo ad Irenieum : « Quemadmodum qui- 
dum de nostris dixit, propter martyrium in Deum 
adjudicatus ad bestias: quoniam frumentum sum 
Christi, » etc. Dirit, exponunt, lorutus est, non 
scripsit. Ego vero, cum verbum dixit ad sermonem 
et ad scripturam perinde referatur, cumque con- 
stet ex Actis et Vita Ignatii, atque ex Hieronymo et 
Adone, ea. verba a fortissimo martyre in agone 
quoque ipso fuisse pronuntiata, cur apud Irenaum 
epistolam potius intelligam quam vocem, causa 
est tum auctoritas Eusebii, qui ita accepit, tum 
quod lrenmus nou. scripserit θ/ρ'ομαχών, cvm be- 
stiis pugnans, ant quid simile, sed κατακριθεὶς πρὸς 
θηρία, damnatus ad bestias. Origenes prologo Com- 
mentarviorum in. Canticum. canticorum :. « Denique 
meinini aliquem sanctorum dixisse, Ignatium nomi- 
ne, de Gliristo : Mcus autem amor crucifizus est. » 


gt: δὲ χαὶ ὁ θεῖος Ἰγνάτιος Ὁ dux ἔρως £2-22- 
βωτα:. Origeni εἰπεῖν est, quod Dionysio vz22z::v. 
Sed, inquiunt, commentarii illi non «unt Orig »nis. 
E memoria illorum effluxerat citari eos in line 
Philocaliz. Tu vero, ne tempus teram in az-nda 
re acta, vide que a doctissimo clarissimoque viro 
Petro Daniele Huetio solide de hac controversia 
disputata sunt Origenianorum lib. in, p. 218. L»ge 
pariter que eodem libro, p. 252, 253, afferuntur 
pro ejusdem Adamantii lIomiliis in Lucam, quas 
etiam quia sibi incommodant aperta citatione Igna- 
tianze Epistolz, rejicere conantur, idque per levi- 
cula argumenta, solutu facilia eis qui animum at- 
tenderint partim ad Hieronymum interpretem.par- 
tim ad juvenem eo temppre Origenem. Videto quo- 
que nos infra in c. 19 Ep.ad Ephes.,de Ba:ilio et 
Hieronymo has homilias legentibus. 

Hactenus de pratento veterum silentio. Nunc ad 
stylum epistolarum accedamus. lgnatiana oratio 
diversa a nostra sententia auctoribus videtur mi- 
rum prodigiosumque in modum nova, poetica, tur- 
gida, putida, frigida, obscura, plena cacozeliz et 
battologie, omnino absurda atque simulata, nulla- 
tenus apostolica. Longe aliter sentiunt alii, qui 
plurima in illa antiquitatis ac simplicifatis aposto- 
lici certissimaque deprehendunt vestigia, nihil ve- 
ro inconsideratum, nihil fictum, aut non apostoli- 
cum. Concedamus tamen Ignatii dictionem aliquid 
habere novitatis, tumoris, obscuritatis. Quid tum ? 
Suus cuique stylus est, sua scribendi ratio. Non- 


C ne si hujusmodi argutationum minutiis daturlocus, 


C 


convellentur facile pleraque vetustatis haud dubia 
monumenta ? Nauseant pauci ad quedam Ignatiana 
sed ceteris forlior est stomachus. Sane veniam 
merebatur sanctissimus martyr, quod,inter milites 
leopardos scribens, unamque spirans martyrii co- 
ronam, nequiverit epistolas suas perpolire ac va- 
riare.Atque hicinpresentiarum sufficere poterunt, 
broviter dicta pro ratione notarum, donec prodeant 
eruditorum hominum pro Ignatio exspectat: dis- 
sertationes. Paucos existimo fore qui trium, licet 
magni merito nominis criticorum, Salmasii, Blon- 
delli, Dallei, censuram preferant judicio Eusebii, 
Athanasii, Hieronymi, Theodoriti, totiusque anti- 
quitalis, necnon hujusce temporis catholicorum 
omnium, ac heterodoxorum plurimorum. Dicam 
autem de numero epistolarum in illam ad Polycar- 
pum ; de epistolis vero interpolatis et de subdititiis 
suo etiam loco disseretur. 


31 J. PEARSONII VINDICUE IGNATIANJE. — PROCEMIUM. 38 


JUANMS PEARSOMI 
VINDICLE IGNATIAN.E, 


(coTELERIUS, Paíres apost. 1, 252, ed. Amstelod. 1724) 








DOMINO SUMME ΠΕΝΕΠΕΝΩυ 
D. GILBERTO 
ARCHIEPISCOPO CANTUARI&NSI, TOTIUS ANGLLE PRIMATI. 


Cum Anaslasius Antiochenus ad Gregorium Magnum — scripsisset, et S. Ignatii clausulam  episitolee σι 
subjunzistel, eamdem. suce eliam Gregorius. subtexuit, εἰ hanc rationem rediidil, quia non tantum vester 
est, sed eb noster. Jta Occidentis εἰ Orientis patriarchae pro sanctissimo | illo prosule οί martyre inter. se 
contendebant. Alii hujus scculi mores, αἰία conoerlationes : et docli εἰ indocti, οί domi et foris, 
yretiorssimas ως martyris relíquias convellunt. Ad sedem igitur vestram archiepiscopalem confugit $pse 
erchiepscopus, et hoc. unum  efflagitat, ne pro impostore habeatur. Tu, cui apud mos sub rege marino 
ΠΙΑ in negotio religionis εί cura ct poteslas, singulari Dei providenlia, merilissimo commissa est, qui 
Βου — nostram —| adversus exulceratos hominum | animos, οἱ luctiosissimorum | temporum υἱίο enatas 
inimkilias prudentis incredibi:is auctoritate (ueris, (lam praeclarum pristing. simplicitatis cum πι doctrina 
catholica tum in ciiciplina ecclesiastica monumentum ab. ingeniis maleferiatis ventilari, epistolas in vincu!s 
mter ferocientium militum manus el. carcerum angustias animo prasentissimo εχαγαίας lanquam | invenustas 
rejii, heresium — (um primo ezorlarum οἱ nunc demum  repullulantium — schismatumgue — certissimum 
remel'wn  ezstirpari, faciem denique Ecclesie — primitive clarissime rcpreesentatam deturpari et oblilerari 
numquam pnlieris. Quid felicissimos eruditissimi primatis  Armachani conatus : quid conspirantem originalis 
Graci codicis a doctissimo — Vossio  peropporlune — procuratam — edilionem : quid Hammondi viri optimi 
consunmalissimtque theologi lucubrationes commemorem ? Non enim dubito quin horum omnium labores, 
merimo Ecclesie emolumento ειωεερίοε, diu ante probaveris magnoque acerrimi judicii prudentieque (μα 
pondere slabiliveris. Cum autem hec omnia ad severum nimi» examen vocala sinl ; qua hoc qualicunque 
opere reponenda duit, si non eodem judicio probare, {41164 eo quo. ipsum soles candore recipere ut non 
dedigne it, humillime petit 

Paternitati tue devotissimus 


Joannes PEARSOX. 





AD LECTOREM. 


Quecunque ad controversiam hoc opere tracta- A apostolos institutum est ; νεωτερικὴν vero vaftv, » 


tam recteintelligendam conferant,in Proemio jam 
satis perspic::e et. copiose exposita sunt, ut alia 
praefatione uti supervacaneum plane videatur. 
Unicum tamen est de quo te, Lector benevole, 
imprimis monendum duxi. Putarunt hactenus no- 
stri, S. I3natii epistolas antiquitati episcopatus lu- 
culentissimum testimonium praebuisse. Nescio ta- 
men quo pacto effectum est, ut ex hoc uno scri- 
ptore, et quidem defecato, satis firmum argumen- 
tum pro novitate ordinis episcopalis duci posse 
existiment nonnulli, illudque in scholis theologicis 
usurpent. Ecce enim, inter theses in academia 
Salmuriensi sub presidio Ludovici Cappelli de epi- 
scopi et presbyteri discrimine disputatas, novum 
argumentum in hunc modum conficitur : « Auctor 
Epistolee ad Magnesios Ρτἰπηο,πρεσθυτέριον,Ἴου est » 
collegium presbyterorum, « et Ecclesie perillud 
administrationem atque regimen, vocat Χριστοῦ vó- 
μον, quia ex institutione et voluntate Christi per 


novellam institutionem«vocat,eam qua suo tempore 
episcopum presbyteris preponebat.Certum estau- 
tem eum scripsisse post Valentiniharetici tempus, 
qui Romam venit sub Ilygino papa, circa annum 
a Christo nato 144. Ita fit manifestum novam 
constitutionem de episcopi in presbyleros proroga- 
tiva et auctoritate factam esse post centesimum et 
quinquagesimum a Christi resurrectione,et Spirilus 
sancti missionein apostolos,annum.» Που argumen- 
tum Dalleus preetermisit,vel quod ei nullam vim in- 
esse putaret, vel quod scriptorem epistolarum 
impostorem non probaret, sed supponeret ; vel 
quod sue hypothesi minime conveniret, qui im- 
postorem suum vel sub finem tertii,vel sub initium 
quarti seculi vixisse putavit ; quo tempore nemo, 
qui non insanivisset, episcopatum novellam insti- 
tutionem vocasset. Nos ab illo pretermissum hic 
discutiendum putavimus ; ne quis postea tam ine- 
ptum Ignatio sensum affingat, aut ex illo tam fal-. 


39 3. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. AC 


sum et Ecclesie  peiniciosum degma deducat. À ed juventutem episcopi denotat. Blondellus verbe 

Si enim concederetur et auctorem epistole ad Ignatii notavit, Latine non reddidit: Salmasiue 
Magnesios impostorem fuisse, et episcopatum no- omnium primus νεωτερικὴὶν τάξιν, contra. Ignatia— 
veliaim institutionem vocasse, nullo modo manife- num loquendi morem, contra manifestum totius 
sLumn esset constitutionem de episcopi auctoritate — contextus sensum, contra mentem scriptoris alibam 
post annum à Christi resurrectione 150 factam — satis explicatam, novam institutionem vel novum a 
fuisse. Nam primo, si impostor esset, non necesse — ordinem reddidit.Ad hanctranslationem confirman— 
esset ut de suo fempore loqueretur ; fingendum — dam locum Ignatii miseredetorsit ; et cum nostrum 


enim sibi sumpsisse dicendus esset veterem et apo- 
stolicum virum,ab apostolis ordinatum episcopum, 
et paulo post S. Joannis apostoli obitum martyrio 
coronatum. Quod si impostorem bene ageret, ad 
eam ilatem omnia referre debuit ; et ad illud se- 
culum hac ipsa eum non retulisse, probari nullo 
modo potest. Nihil igitur aliud ex duplici illa 
concessione sequitur, quam quod ex imposto- 
ris sententia episcopatus,ut presbyteratu superior 
est tunc novella institutio fuerit,cum sanctus Itna- 


tius ad martyrium per Asiam duceretur. Hoc autem : 


fact:m est intra 79 annos post resurrectionem 
Christi, intra 8 post mortem S. Joannis apostoli ; 
ut episcopatus et novella institutio dici, οἱ tamen 
apostolicus esse poluerit.Sub Antonino vel Aurelio 
vixisse impostorem suum vult Salmasius,unde pro 
more suo concludit : « Eo sieculo palam est, νεωτε: 
px» illam τάξιν episcopi supra presbyteros intro- 
duclam esse,utex hac epistola sole clarius dilucet.» 
At, si impostor ille sub hoc vel illo imperatore 
vixerit, palam non est, νεωτερικὴν τάξ.ν nunc fuisse 
niroductam ; fieri enim potuisse, ut Ignatii simius 
martyrem ipsum reprasentaret, ad eam tatem 
qua Ignatius vixit, et Damas adhuc juvenis Magne- 
siorum episcopus fuit, respiceret, omnes vident: 
unde sequitur eam. novellam institutionem primo 
sa'culo introduci potuisse Et vevera constitutionem 
auctoritatis episcopalis ad annum 150 post Christi 
resurrectionem, hoc est, ad vulgaris ere annum 
183 referre, ex xtate. impostoris, ab omni ratione 
alienum est, cum illi qui euin impostorem esse 
volunt, de ejus aetate convenire Lunquam  potue: 
rint Circa medium secundi seculi epistolam ad 
Magnesios scriptam fuisse sensit Alberlinus ; paulo 
posterius forte Salmasius. At si novella eo tem- 
pore institutio fuit,institutio tamen fuit et quidem 
ante illud tempus facta ; quomodo igitur dici potuit 
hac constitutio post annum facta 182? Dlondellus 
Ignatius ὑποθολιμαῖον post. Clementis Alexandrini 
obitum,hoc est,post initium tertii seculi; Dallzus, 
aut circa finem tertii, aut initium quarti ; Bochar- 
tus, sub imperio Constanlini, scripsisse statuit ; 
nemo autem sanus diceret, ea. «etate episcopatum 
novellam institutionem fuisse. 

Sed neutrum concedendum est: non primum,quia 
auctor epistole ad Magnesios,ut et sexreliquarum, 
non impostor, sed verus lgnatius, Antiochia epi- 
scopus fuit, uttoto hoc opere probatum est ; non 
secundum. quia scriptor ille, quisquis fuit, episco- 
patum novellam institutionem nunquam vocavit, 
llla enim vox νεωτερική non novitatem episcopatus, 


locutionem S. Pauli maxime secutum esse novisset , 
illum etiam perperam et coacte interpretatus est. 
nn Epistola Pauli, inquit, ad Timotheum II, 
cap. 11, 22, veoxep:xat ἐπιθυμίχι non sunt. juveniles 
cupiditates, sed nova, vel novarum rerum, ut alibi 
nos exrplicabimus. Idcirco, ut hoc argumentum 
prorsus explodatur,primo,lector benevole,S. Pauli 


B locus,quem secutum hic ut alibi nostrum esse non 


injusta suspicio est,explicabitur ; secundo, Ignatii 
verba nude et aperte exponentur,et ab importunis 
adversariorum glossis vindicabuntur. 

Νέον nunc Juvenem, nunc »ovum significare oni- 
nes norunt. Glossarium Vetus : νέος ἄνθρωπος. Juve- 
nis, νέος οἴκος, Tj ἕτερόν τι, notus, norellus ; a. νέος 
νεώτερος pariter vel Junior, vel recentior ; aut eliam 
juvenis, IHlesychius, νεώτερον, οὐ µόνον συγχριτ'κῶς, 
ἀλλὰ xai víov ᾿Αττιχοί. Vetus Glossarium, Junior, 
νεώτερος, Juvenis, νεώτερος. Et in Excerptis, Juvenis, 
νεώτερος, ἃ νεώτερος VOX possessivà νεωτεριχύς, 
juvenilis. Glossarium Graeco-Latinum : νεωτερικός, 
juvenilis : Latino-Grecum, Jjurenilis, νεωτερ.κός ; 
juvenile, νεωτερικόν. Νεωτερικός igilur à νεώτερος 
juvenilis, non. rerum novarum cupidus, qui Greece 
νεωτεριστικός dicilur, ἃ verbo νεωτερίξειν. Unde 
inter vitiosa et vituperanda oratoris aut demagogi 
epitheta hec enumerantur a Julio Polluce, παρα- 
τοέπων, νεωτερίζων, νεωτεριστίς, νεωτερ'στικός. Eo 
igitur loco, ubi hoc Timotheo Apostolus pravce- 
ptum dat: Τὰς o£ νεωτερικὰς ἐπιθυμίας φεῦγε, νεω- 
τεριχὰς ἐπιθυμίας non novas, sed juveniles cupidi- 
tates reddi debere, omnibus recte interpretandi 
rationibus probabimnus.Nam primo,sive rem ipsam 
qua vetatur spectes,sive personam cui preceptum 
datur respicias,utrique hzc interpretatio imprimis 
convenit.Nam reipsa ἐπιθυμίαι, sive cupiditates, sive 
libidines sive desideria, sive appetitus vel appetentias 
vertere placeat, ab omnibus semper juvenili aetati 
praecipue tributa sunt. Aristoteles, Rhetoricorum 


D lib. it, cap. 11 : Οἱ μὲν οὖν νέοι τὰ ἔθη εἰσὶν ἐπι- 


θυµητικοί. Ac rursus : Εὐμετάθολοι δὲ καὶ ἀφίκοροι 
πρὸς ἐπιβυμίας. Idem, Topicorum lib. ui, c. 2: Μᾶλ- 
λον γὰρ οἱ νέοι τῶν πρεσθυτέρων ὑπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν 
ἐνολοῦνται. Inde Varro in Tithono apud Nonium: 
Quam dereliquit multicupida juvenilitas.S. Basilius : 
Κοῦφον ἡ νεότης xal εὐκίνητον πρὸς τὰ φαῦλα, ἐπι- 
θυµίαι δυσκάθεκτοι. Quas ὁρμὰς δυσκαθέκτους ap- 
pellavit Philo Judeus.S.Chrysostomus, Πρὸς θυμὸν 
καὶ πρὸς ἐπιθυμίας εὐέμπτωτος μᾶλλόν ἐστιν ὁ νέος. 
Quis igitur cum ἐπιθυμίας vetitas cernat,iisque vo- 
cem νεωτερικάς adjunctam animadvertat, non sta- 
tim eas Juveniles esse judicabit ? Est enim νεωτερι- 


il {. PEARSONII] VINDICLE IGNATIANJE. — PROQGEMIUM. 


44 


χός τοχ possessiva, ut. grammatici loquuntur, et Α fuge.«Juveniliadesideria etin senibusesse possunt, 


forma et significatione. Ἐκεϊνα δέ ἐστ. τῷ τόπῳ xai 
τῷ πημαινομένῳ χτητικὰ, ὅσα εἰς τὴν γενιχὴν τοῦ 
πρωτοτύπου ἀναλύονται, inquit etymologus. Νεωτε- 
ριχός autem resolvitur in genitivum ejus vocis a 
qua originem duxit, ut idem sit νεωτερικάς, quod 
wuwtiouy ἐπιθομίας. Jam vero persona, cui prae- 
ceptum hoc datum est juvenis fuit. Nam 1 Tim. iv, 
i12: Μηδείς σου τῆς νεότητος χαταφρονείτω. Nemo 
adolescentiam tuam contemnat vel, ut antiquior trans- 
slatio apud Ambrosiastrum, juventutem. Secunda 
autem Epistola proximo post primam anno scripta 
est : adhuc igitur Timotheus juvenis fuit. Juvenem 
igitnr Apostolus monet, ut ἐπιθυμίας fugiat, eas 
νεωτερικάς indigitat ; sine dubio, nempe, juveniles 


si heec agant, que gravitati non conveniant Chris- 
lian: : eta juvenibus vinci possunt, si caveant levi- 
latem.» Sedulius : Juvenilia desideria fuge, id est 
fornicationem ; quam rem novam esse nemo dixerit. 
Quarto, veteres Ecclesie scriptores secundum hunc 
Paulinum sensum vocem νεωτερικός usurpabant, ut 
Eusebius, libro De martyribus Palestine, cap. &, 
ubi describit fortissimum martyrem Apphianum 
nondum viginti annos natum, qui Beryti vixerat : 
Παράδοξον καὶ εἰπεῖν ὡς ἐν τοιαύτγ πόλει τῶν νεω- 
τερικῶν ἐπ,θυμιῶν ὑπεράνω γενόμενος, xal µήθ᾽ ὑπ 
ἀχμῖς τοῦ σώματος, μγθ᾽ ὑπὸ τῆς τῶν νέων ἔται- 
ρείας δ,αφθαρεὶς τὸν τρόπον, σωφ2οσ/νην ἠσπάζετο. 
« Incredibile dictu-est,quo pacto in tali civitate ado- 


intellexit. Secundo, hunc esse horum verborum p lescentisecupiditatibus superior,nec vigore corporis, 


sensum liquet ex omnibus veterum translationibus. 
Vetus interpres Latinus, Juvenilia autem desideria 
fuge, aliique eo antiquiores Latini. Quomodo Syri 
Apostolum intellexerint, inter quos versatus est 
S. Ignatius,non melius intelligitur, quam ex veteri 
versione Syriaca, que sic hic verba reddidit, v3 
pU απο wnyir ynol Ab omnibus cupi- 
ditatibus adolescenti? fuge. Sunt enim, Nna* 
wnvmbus ὀρέξεις, vel ἐπιθυμίαι τῆς νεότητος, ut 
Matth. xix, 20 nou ]2 ἐκ νεότητός quo», et 
[ Tim. iv, 12 : πο 5y wo2i vix w^ µη- 
δείς S699 τῆς εύτητος χαταφρ,νείτω. Ita utrobique 
juventutem Timothei respiciens eamdem vocem 
usurpavit. Non aliter versio Arabica, et JEthio- 


nec juvenum sodalitio mores suos corrumpi passus, 
modestiam amplexatus est. » S. Chrysostomus de 
seipso adhuc juvene,oratione De sacerdotio prima : 
Επειῤὰν δὲ iàs: τὸν µακάριον τὸν τῶν μοναιῶν 
μεταδιώχειν βίον, καὶ τὴν φιλοσοφίαν τὴν ἀλιθῃ, καὶ 
οὐκ ἔτι ἡμῖν ὁ ζυγὸς οὗτος ἴσος ἦν, ἀλλ’ 3, μὲν αὐτοῦ 
πλάστιγξ ἐκουφίζετο µετέωρος, ἐγὼ 9' ἔτι ταῖς τοῦ 
χόσµου πεπεδηµένος ἔπιθυμίαις καθεῖλχον τὴν ἐμαυτοῦ 
ψυχὴν, καὶ ἐθιαζόμην κάτω μένειν νεωτερικαῖς αὐτὴν 
ἐπ,θρίθων φαντασίαις. « Cum autem oporteret beatam 
monasticam vitai persequi, veramque philosophi- 
am, necjam nobis par statera esset, sed illius lanx, 
utpote levior, sublimis ferretur, ego vero mundanis 
cupiditatibus impeditus,meam lancem deorsum tra- 


pica. Tertio, veteres omnes tum Greci tum Latini (? herem,et inferius manere cogerem.juvenilibus eam 


eodem modo hunc locum interpretati sunt. Ambro- 
siaster,qui sub Damaso scripsit : Juvenilia tu desi- 
deria fuge. Juvenilia desideria adversa sunt : sunt 
enim voluptates mundanz, qua omnibus illecebris 
mancipate sunt, ac per hoc a Dei servo fugienda 
sunt. Sectare vero justitiam, fidem, charitatem, 
pacem. Hac sectanda jubet, qua juvenili tati devia 
videntur et aspera. S. Chrysostomusad locum : Νεω- 
τερικαἱ οὐχ αὗταί εἶσιν αἱ τῆς πορνείας µόνον, ἀλλὰ 
πᾶσα ἐπιθυμία ἄτοπος νεωτερική' ἀκουέτωσαν οἱ 
"εγτρακότες ὅτι οὐ δεῖ τὰ τῶν νεωτέρων ποιεῖν. Ju- 
teniles hz? cupiditates non solius fornicationis sunt, 
sed omnis cupiditas absurda juvenilis. Audiant senes, 


quod non oporteat ea facere, que sunt juvenum. 


aggravans cogitationibus.» Hicenim pariter vewcept- 
κἁς φαντασίας usurpavit, ac in expositione loci ad 
Timotheum, Φαντασίας νεωτερικὰς φεῦγε. Auctor 
Constitutionum Apostolicarum, lib. 11, c. 1, ex Di- 
dascalia, ut videtur, ea quo Ignatio tribuebatur, 
docet episcopum non debere esse minorem natu 
quam annorum quinquaginta, ὅτι τρόπῳ τινὶ τὰς 
νεωτερικὰς ἀταξίας καὶ τὰς ἔξωθεν διαθολὰς ἔππεφευ- 
γὼς ὑπάρχε'. « Quod ea stas quodammodo jam 
juveniles petulantias,et eorum qui foris sunt obtre- 
ctationes effugerit ; » nisi forte quis dignus sit epi- 
scopatu, διὰ τῆς νεότητος ἐν πραότητι xal εὐταξίᾳ 
γῆρας ἐπιδεικνύμενος, in juventute mansuete et 
composite vivendo senectutem ostendens.Pluribus, 


Hanc interpretationem sequuntur Tlieophylactus et [) opinor.modis explicatio vocis µονήρους, que semel 


OEcumenius. Pelagius, ut videtur, in Commentario 
sub Hieronymi nomine edito. Juvenilia autem desi- 
deria fuge. Quia hi ex senioribus esse non possunt. 
si haec agant quz gravitati non conveniunt Chri- 
stiang ; et a juvenibus vincuntur, si habeant levita- 
tem. B. Theodoretus in Commentario : Τὰς δὲ νεω- 
τερικὰς ἐπιθυμίας, τουτέστι, τρυφὴν, Ὑἔλωτος ἅμε- 
τρίαν, θόξαν κενην, καὶ τὰ τούτοις προσόμοιά. Hoc 
est, delicias, risum immoderatum, vanam gloriam, 
εί qua sunt his similia; αι quidem non sunt novz, 
aut novarum rerum cupiditates, sed juvenilis etatis 
comites. Prjmasius : Juvenilia autem desideria 


PATROL. GR. V. 


tantum in Scriptura reperitur, conlirmari non 
potest : cum, si rem ipsam que vetatur, si perso- 
nam cui datum est preceptum, consideres, si 
interpretes,si commentatores,si vulgatum vocabuli 
apud veteres usumspectes,omnes in hac una expo- 
sitione consentiant atque conspirent. Cuod si ea 
vocis hujus acceptio apud Apostolum recipiomnino 
debeat, plusquam verisimile est. apud Ignatium 
nostrum,quem tum in rebus tum in verbis S. Pau- 
lum preecipue imitatum esse et nostri fatentur, et 
adversarii queruntur,eamdem vocem eodem sensu 
accipiendain esse. 


43 8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 44 


Ut autem hoc dilucidius appareat,locum ipsum, A ecclesiastica sumatur,non infrequentius tamen ad 


utapud nostrum exstat, integrum apponam.Ex co- 
dice Mediceo in Epistola ad Magnesios hec tran- 
scribimus : Ka! ὑμῖν δὲ πρέπει μὴ συγχοᾶσθαι τῇ 
ἡλιχίᾳ τοῦ ἐπισκόπου, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν θεοῦ Πα- 
τρὸς πᾶσαν ἐντροπὴν αὐτῷ ἀπονέμειν, αθὼς ἔγνων 
καὶ τοὺς ἁγίους πρεσθυτέρους, οὐ προσειληφότας τὴν 
φαινομένην νεωτερικὴν τάξιν, ἀλλ’ ὡς Φρβονίµους ἐν 
θεῷ συγχωροῦντας αὐτῷ. Interpres Usserianus : «Sed 
et vos decet non couli aetate episcopi,sed secundum 
virtutem Dei Patris reverentiam ei tribuere,sicut co- 
gnovi et sanctos presbyteros,non assumentes appa- 
rentem juniorem ordinem,sed ut prudentes in Deo 
concedentes ipsi. » Primo igitur hunc interpretem 
habemus consentientem,qui ad :etatem episcopi re- 


spiciens, νεωτερικὴν τάξιν, non. novellam institutio- Β 


nem, sed juniorem ordinem vertit. Huic adjungimus 
interpolatorem sive paraphrasten,qui pro lgnatia- 
nis sua hec posuit, οὐ πρὸς τὴν φαινομίένην ἀφορῶν- 
ταςνεότγτα. Vulgatus interpres : «Non propterjuven- 
tutem quas in eovidetur arbitrantes eum contemnen- 
dum.» Unde occasionem nactus communem locum 
de prudentia juvenum pro suo instituto latius tra- 
ctat, et exemplis ex Veteri et Novo Fadere confir- 
mat. Hos ex veteribus solos Ignatii interpretes ha- 
bemus, qui totius contextus tenore ducti hunc no- 
bis verborum sensum tradiderunt. Secundo, res 
ipsa clamat, et hanc interpretationem necessario 
postulat. Auctor Epistole& ostendit se vidisse Da. 
mam eorum episcopum, et Sotionem ejus diaconum 
laudat, quod episcopo suo, ut oportuit, subjectus 
esset. Monet igitur populum Magnesianum, ut illi 
eliam nolint συγχρᾶσθα!,ποη nimis familiariter cum 
eo agant,aut ipsum contemnant, quod videaturju- 
nior etate, sed ut reverentiam ei exhibeant. Urget 
exemplum presbyterorum,quorum duos secum tunc 
habuit, Bassum et Apollonium, quosque novit ei- 
dem episcopo, quamvis juniori, debitam reveren- 
tiam prestitisse.Ostenditjuventutem ejusesse o:- 
vopívn»,innuit eum aetate quidem et conspectu ju- 
venem,moribus autem senem fuisse : obedientiam 
ei prestandam docet.aut potius in eo Deo ipsi,om- 
nium episcopo. Nam nt recte observaxit S. Chry- 
sostomus, Apostolus, περὶ μὲν ἐπισκόπων διατατ- 
τόµενος οὐδαμοῦ τίῆτσιν ἐτῶν ἀρ:θμόν,α de episcopis 
precepta dans nullibi annorum numerum statuit,» 


Orat, in viduam juvenem. Hec omnia ex. ipso con- D 


textu enata adeo plana.perspicua, sibique cohzmren- 
tia sunt ; ut nec alium sensum licec verba aut fun- 
dant aut admittant. Neque quidquam habent quod 
opponant adversarii, nisi quod modum loquendi 
spectat ; qui si inusitatior videatur,eo minus Igna- 
tianus videri non debuit. Νεωτερικὴν τάξιν de ju- 
ventute Dam: episcopi intelligi nolunt, quia τά- 
ξις ad etatem referri non potest, ut censet Salma- 
sius Sed ea vox tam lato signiflcationis est apud 
Grrecos, utad etatem aut quemlibet humans vite 
statum sive conditionem referri possit. Quamvis 
enim τᾶξις sepe pro ordine sacro, aut ordinatione 


alia refertur, et quidem ea qum sacris ordinibus 
opponuntur. S. Chrysostomus homil.5 adversus Ju - 
d:pos: Οὔτος ὁ ᾿Α6-:σὰμ ὁ τ2όγονος τῶν Asotzüw, 
«ῶν Ἰουδαϊχῶν ἱερέων ἐπὶ τοῦ Μελ/ισεδὲκ, ὃς T,» τ/- 
πος τῆς /αθ᾽ ἡμᾶς ἱερυσύντς, λοϊκοῦ τέξιν ἐπεῖχε. 
« Hic Abraham progenitor Levitarum, Judaicorum 
gacerdotum,sub Melchisedech,qui nostri sacerdotii 
typus erat,laici ordinem,vel locum obtinuit. » Idem 
alibi distinguit τῶν ἱερέων τὸ ἀξίωμα, et. τὸν orocz- 
ταγμένον καὶ dv τάξει λαϊκῶν ὄντα. Eodem modo 
τάξιν Ἰδιώτου dixit, et sacerdotes οἰκονόμων τάζξιν 
καὶ επιτρόπων xal ἁγοραίων τινῶν ἀντιχαταλλαττο- 
µένους. Quotcunque modis homines dividi et distri- 
bui possunt,in quotcunque classes redigi.ad tot τα- 
ξεις a Grecis referuntur. Ita legimus τᾶξιν fae: 
λέως. τάξιν πατέρων, τάξιν διδασκύλων, τάξιν ὁμη- 
pev, τάξιν αἰχμαλώτου, τάξιν πενύτων, τάξιν γοµο- 
θετοῦντος, eL συµμθουλεύοντος, τάξιν θεραπα΄ντς, et 
similia. In qualibet autem civitate semper distincti 
sunt juvenes, viri, senes : et ho ubique hominum 
secundum statem τάξεις, In. duas classes νεω- 
τέρων et πρεαθυτέρων dividunt apostoli populum 
Christianum in unaquaque Ecclesia,ut I Tim. v, 1: 
μ;εσθυτέρῳ pj, ἐπιπλέξης, ἀλλὰ παρακάλει ὡς πα- 
τέρα, νεωτέρους ὡς ἀδελφοὺς, πρεσθωτέρας ὡς µητέ- 
βας, νεωτέρας ὡς ἀδελφάς.« Seniorem ne increpato, 
sed obsecrà ut patrem, juniores ut fratres, anus ut 
matres, juvenculas ut sorores. » Ad Titum 11, 6: 
Πρισθύτας νιφαλίους εἶναι, τοὺς νξωτέρους ὡσαή- 
τως. Senes, ut. sobrii sint, Juvenes similiter. Ταξις 
autem νεωτερικὴ, idem est quod νέων vel νεωτέρων, 
seu νέου vel νεωτέρου τάξις. Ut cum Plato rempu- 
blicam in “ευργαὺς et φύλακας, aliosque divisit, 
Proclus in Timeum illos γεωργιλὴν τάξιν, hanc 
φρουρητικὴν τᾶξιν appellat, quse τὸ γεωργ:κόν, vel 
τὸ φρουρητιγόν recte dicitur. Nihil aliud hic voluit 
lgnatius, et satis bene νεωτερικὴν τάξιν Paraphra- 
stes per νεότητα expressit. 

Jam vero qui hic non ztatem episcopi,sed novi- 
tatem ordinis episcopalis denotari volunt, et rem 
inducunt ab auctoris mente prorsus alienam ;et ut 
id faciant totum contextum mire contorquent. Ne- 
que enim ipse Ignatius.neque sanus quisquam sub 
illius persona,de novitate episcopatus disseruisset, 
in quo ipse jam consenuerat. Quomodo ille episco. 
patum novellam institutionem esse diceret, et qui- 
dem tot annis,ut illi volunt, post omnium aposto- 
lorum mortem introductam, qui ordinis episcopa- 
lis institutionem semper Deo et Christo tanquam 
auctori tribuit ? Hocipso loco laudat Sotionem quod 
subjectus sit episcopo, ὡς χάριτι θεοῦ, lanquam 
gratiz Dei. Epistola ad Ephesios: ol ἐπίσχοποι oi 
κατὰ πέρατα ὁλιαθέντες dv 'IngoS Χριστοῦ γνώμτ 
εἶσί. Vetus interpres : « Ipsi,tel episcopi, secundum 
terro fines determinati Jesu Christi sententia sunt.» 
Describit episcopum :6v πέμτε! οἰκοδεσπότις εἰς ἰδία 
οἰκονομίαν, « quem mittit Dominus domus in propri- 
am dispensationem, » qui est Christus. Epistola ad 


i5 1. PEARSONII VINDICLE IGNATIANJE, — PROOEMIUM. 46 


Trallianos, Ῥῤέωσθε ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ, ὑποτασσό- A ostendit,ul episcopo suo,quamvis juvene, familia- 


ut): τῷ &rtoxómq, Oc τῇ ἐντολῃ, « Valete inJesu 
Christo.subjecti episcopo. ut Dei mandato. » Si novi- 
latem episcopalis ordinis notare voluisset auctor 
Epistolarum, cur non alibi potius id fecit? Si no- 
vella hec institutio fuisset, ea objectiotam in Poly- 
bio, Onesimo, et Polycarpo, quam in Dama valuis- 
set: et consultius multo fecisset, si tunc cam tol- 
lere conatus esset, cum grandior episcopi e&etas,cum 
travitas et spectata viri prudentia aliquam novello 
ordini auctoritatem conciliarent. Non tam impru- 
dentem Ignatium, non tam stultum impostorem 
quis putet. ut populo juventutem episcopi, et pre- 
sbyteris simul novitatem ordinis episcopalis proba- 
re conaretur. Adeo novellzm institutionis mentio ab 
hujus loci natura et scriptoris instituto prorsus 
aliena est. Quod adhuc luculentius apparebit, si 
animadvertamus. quibus cuniculis auctoris senten- 
tiam subruant,quibus machinis omnia conturbent, 
qui novellam hanc institutionem hactenus inaudi- 
tam hinc extundere conantur. Primo Salmasius ob- 
servat impostorem suum.Ignatium nostrum,dixisse 
1:26259:15:0 9956 νόµον Χριστοῦ, « quia ex institutio- 
ne οἱ voluntate Christi introductum est, » Sotionem 
au'em l:udesse, quod episcopo subjectus esset, ὡς 
y32: 0:05, « ut gratie Dei, quo novam hancinstitu- 
tionemepiscopi presbyteris superponendiDeo etiam 
placere ostenderet »Sed quis unquamex eo ostende- 
retepiscopatum presbyteris primosuperimpositum 
fuisse gratia Dei, quia presbyterium ex lege Dei 
prescriptum est, episcopatus illo superior ex vo- 
luntate hominum introductus, et quidem diu post 
apostolorum omnium mortem ? Aut quis colliget,ex 
eo,quod quid gratia Dei facium essedicitur,idem ex 
voluntate et institutione divina eliam primava pro- 
fectum non esse ? Salmasium ipsum appello, cujus 
hocverbasunt : « Quasi vero ea que ex institutione 
Cristi manarunt,non etiamDei gratiam preferant.» 
Ea sine omui dubio scriptoris mens fuit,qui episco- 
palem ordinem,quatenus presbyterio superimposi- 
tusest, nunc. χάριν 8509, nunc γνώµην Χριστοῦ, 
nunc τὴν ἐντολήν appellat, adeoque ex gratia Dei, 
ex sententia Christi, ex mandato divino institutum 
fuisse docet. Frustra igitur excogitata est illa distin- 
ctio inter gratiam et legem Dei evangelicam. Se- 
cundo, adhuc manifestius vim loco infert minime 
ferendam, dum dnplicem ex his verbis petitioeem 
proponit. ut de rebus duabus scriptorem agere, de 
juventute scilicet episcopi et novitate episcopatus 
doceat. Unam petition^m ad plebem, aliam ad pre- 
shyteres dirigit.«Petit,»inquit,«aplebe,ut non nimis 
familiariter cum episcopo agat,quod videaturjunior; 
petita presbyteris,ut sine preeju dicioaoprobande et 
recipienda novella; hujus institutionis honorem ei 
deferrent.»Ita Epistolam duplici nomine petitoriam 
proponit, eum ne una quidem hic petitio sit, nedum 
duc Non petit Ignatius quidquat. a populo, sed docet 
quid eos deceat ; ὑμῖν δὲ πρέπες, inquit, μὴ συγ- 
χρᾶσθα: τῇ ἡλικίφ ταῦ ἐπισκοπου, indecorum esse 


riter utantur; tantam ei oflicio dignitatem attribuit, 
ut ob personam evilescere non debeat.A presbyte- 
ris nihil omnino petit: quod eorum officium in 
hac re sit,ne docet quidem, quod eos satis ad hoc 
prestandum promplos et alacres esse novisset.Eo- 
rum igitur exemplum plebi proponit,:»quissimum 
esse judicans,ut illi populus cum omni reverentia 
subjiceretur, cui presbyteri sine ulla excusatione 
parerent.Hoc autem sibi probe cognitum esse pro- 
fitetur,qui non tantum Damam episcopum cum So- 
tione diacono ejus, sed et Bassum, et Apollonium 
presbyteros secum, tunc cum scriberet, habuit ; a 
quibus probe intellexit quam episcopo suo presby- 
teri reverentiam exhibuerint : unde per totam Epi- 
stolam nunquam presbyteros monetut episcopo suo, 
sed populum tantum,ut et episcopo et presbyteris, 
utpote optime consentientibus subjecti sint. Nihil 
igitur a presbyteris petit : ne minima quidem vo- 
cula est.quae ullam speciem talis petitionis aut ex- 
hortationis prz se ferat.Qui rem novam sententie 
inferre voluit, novam petitionem excogitavit, sine 
qua ea inferri nullo modo potuit;.Sed Ignatius uni- 
cam exhortationem ad populum persequitur,quam 
exemplo presbyterorum premit urgetque. καθώς, 
inquit,Exvov, quemadmodum cognovi presbyteros 
animatos esse.ita et vos animati sitis. Nulla igitur 
arte populum aggreditur Ignatius,multo minus alia 
populum, alia presbyteros arte aggreditur,» ut vult 
Salmasius, quos ex ipsorum conversatione novit 
ad reverentiam episcopo exhibbendam satis sponte 
sua ferri. Adeo misere hunc locum torsit Salma- 
sius, ut ad suam sententiam eum traheret. Neque 
mirum.Totum enim illud editicium, quod ipsecum 
Blondello,de successione proximi presbyteri in lo- 
cum seu primatum decedentis,exstruxerat,hoc uno 
testimonio subruitur,etfunditusevertitur.Ubi enim 
illasuccessio pnrimisecundum institutionem presby- 
teri in locum defuncti, ubi Lamas, atate junior, 
toti presbyterio preficitur ? Unde tanti privilegii 
usus apparet,cum ipsi presbyteri ei rei tam prom- 
pte consentirent ? 


Miror autem Dionysium Petavium, qui Salmasio 
adeo adversatus est,eum tamen in hac interpreta- 
tione duorum vocabulorum secutum esse,et ad no- 
vam conjecturam inde confugisse. N&wteow tí- 


D ξις, inquit ille, novitia et recens est ordinalio et 


institutio.Per illam autem non intellexit institutio- 
nem ordinis episcopalis cum Salmasio,sed aliam, 
quam ipse coimmmentus est; illam nempe « que com- 
moveri et jactari tum ceperat.nonnullis per ambi- 
tionem et cupiditatem introducere molientibus ; 
nimirum,ut episcopatus non libera electione ab iis, 
quorum intererat,sed ex etatis vel temporis anteces- 
sione,quo in clerum erant assumpti,ut non dignis- 
simus quisque.sed antiquissimuscaperetur.»Ita duo 
magni viri ex diametro oppositi sunt.llle hanc an- 
tiquam institutionem putat, hic novitiam ; ille ab 
apostolicis temporibus deductam,hic non tam per 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


tionem introductam,quam a presbyteris,dum A sonat. Ita igitur verto, οὗ προσειληφότας, « non co- 


iescio qui eam introducere conarentur, repu- 

am. Sed talem institutionem aut unquam obti- 
:se,aut tunc repudiatam esse neuter probat. 
10theum Ecclesiae Ephesine, et Damam Magne- 
nz juniorem prsepositum fuisse fatemur : sed 
inam illi fuerint,qui « ut antiquitatis ratio pre- 
ue duceretur per ambitum et factionem pugna- 
int,» nondum intelligimus. Nam quod ejusmodi 
iisse contentionem illam credat Petavius, que a 
lemente epistolam ad Corinthios expressit,id sine 
illofundamento dicitur.Illi enim « unus et alter »si 
je preeteritos esse doluerint, tam juniores quam 
seniores esse,tam pro merito quam pro &tal pu- 
gnare potuerunt. Quicunque autem fuerint, eos 
ipse non de episcopatu, sed presbyteratu conten- 
disse fatetur, et conjecturam suam Salmasiana 
verisimiliorem tantum esse dicit, pro veritate ejus 
asserenda nihil affert. Sed video unde in tantam 
incerlitudinem,tamqueimprobabilem conjecturam 
inciderit vir doctissimus. Verba illa [gnotiana οὗ 
προσειλτφοτας male cepit.Omnino,inquit,« presby- 
teros repudiasse nec adminisse illud asserit, quod- 
cunque tandem νεωτερικὴν τάξιν appellat, » Cum 
igitur nec juventutem, nec episcopalem ordinem 
repudiaverint Magnesii, ut ex ipso loco constat ; 
aliud aliquid excogitandum putavit Petavius, quod 
ab illis repudiatum est, quodque νεωτερική« 
τάξις vocari posset. Et omnes quidem qui νεωτε- 
ρικὴν τάξιν novellam institutionem reddunt, in. illa 
voce προσειληφότας explicanda  herent. Καθὼς 
ἔγνων xal τοὺς ἁγίους πρεσθυτέρους, οὐ προσειλη- 
φότας τὴν φαινομένην νεωτερ'κὴν τάξιν, ἀλλ᾽ ὡς 
Φρονίµους ἕν θ5ῷ συγχωροῦντας αὐτῷ, sic red- 
dit Salmasius : « Sicut cognovi presbyteros, non ut 
accipientes eam,quz nova apparet, institutionem, 
sed tanquam prudentes in Deo,cedentes ipsi.» Ubi 
primo καί particulam omittit, ut explicationi su 
inimicam, quod ea ostendat scriptorem de eadem 
re loqui, cum presbyterorum exemplum proponit, 
de qua populum monuerat, scilicet, de «tate epi- 
Scopi: aliter enim καθὼς xz exponi non possunt. 
Secundo, vcculam ut de suo addidit ; vidit enim, 
non accipientes, hic locum habere non posse. The- 
seos Capelliane auctor aliter versionem suam 
temperavit: « Quomodo censeo sanctos presbyteros ; 
si minus recipiant novellam istam que jam est insti- 
tutionem,saltem tanquam prudentes in Deo cedant 
episcopo,» ut, cum omnia confuderit, nihil dicat. 
Petavius a versione caute abstinuit, hzec observa- 
tione contentus, presbyteros τὴν νεωτεριχὴν τᾶ- 
ξιν repudiasse. Mira hec sane interpretatio illius, 
qui profitetur Ignatium iisdem verbis presbyteros 
plebi proponere imitandos, Sed hi,quid sit προσει- 
ληφότας, hoc loco non viderunt. Patricius Junius 
legit οὐ προειλησφότας,, non praoccupato animo res- 
picientes,haud male; sed ut litteram omitteret,opus 
non eraut.Suidas, Προσειλήφεσαν, ὑπέλαθον, ἔνόουν, 
Nihil aliud hic προσειληφότας, quam νοήσαντας 


C 


gilantes. non considerantes, non respicientes. » Ut 
Paraplrastes, οὐ πρὸς τὴν σαυόμένην αφορῶντας 
νεότγτα. Non enim hic Ignatiana miserrime perver- 
tit ille, ut vult Salmasius, sed fideliter et plane 
explicat. 

Quare, cum hac statem Dame Magnesiorum 
episcopi tantummodo respiciant, cum auctor Epi- 
stolarum ubique episcopatum a Christo institutum 
esse significet, cum Christanos omnes, etiain pre- 
sbyteros, quos a Deo institutos fuisse docet, ut 
episcopo pareant constanter moneat, cum omnes 
qui illi jam ipsis superimposito refragantur, mala 
conscientia premi, et diabolo inservire ostendat ; 
palam est, hunc locum de novella episcopatus in- 
slitutione intelligi non posse. Ant si quis sit qui 
adhuc dubitet, an haec omnia ad etatem Dama re- 
ferri debeant; eum omnino oportet νεωτερικὴν 
τάξιν de recenti, non episcopatus seu officii, sed 
hominis seu episcopi ordinatione interpretari ; nisi 
velit scriptoris institutoaperte contradicere. Fateor 
enim voceni νξωτερικην de re aliqua recenti, seu 
moderna usurpari posse. et satis quidem origini 
sur congrue. Ut de llierace Epiphanius, heresi 67: 
ψαλμοὺς πολλοὺς νεωτερικοὺς ἐπλάσατο. Psalmos 
complures recentes, seu noritios confinzit. Et qui 
ita hunc scriptorem intellexerit de ordinatione 
Dame recenter facta, doctrinam Ignatianam alibi 
copiose explicatam haud violabit ; sed quam con- 
gruum huic loco sensum ea interpretatione tribuere 
possit, ipse viderit. Vox enim illa φαινοµένην pre- 
ter alia superius adducta mili postulare videtur, 
ut νεωτερικὴ τᾶξις ad mlialem referatur. Denotat 
enim sine dubio aliquid quod ex conspectu Dame 
apparebat ; ut ostenderet eum vultu juvenem, mo- 
ribus virum. Quo etiam illa, τὸν ἐπίσχοπον τοῦτον 
τὸν βλεπόμενον, qua statim in eadem periocha se- 
quuntur, spectant. 

Dum hec, opere penitus finito, Lector benevole, 
scribo, pervenerunt ad manus meas, « SS. Patrum 
qui temporibus apostolicis floruerunt Opera, » a 
Joanne Baptista Cotelerio, societatis Sorbonicae 
theologo doctissimo, edita. Quo libro conspecto, 
hisce temporibus non potui nón serio gratulari, 
quod etiam in Ecclesia Gallicana, libertatibus suis 
optime usa, theologi ex omni ordine maxime eru- 
diti non tantum pro veris antique Ecclesi» monu- 
mentis strenue concertent, sed et de libris spuriis 
et supposititiis, qui hactenes muudo imposuerunt, 
et suavi vetustatis somnio animos hominum delini- 
verunt. sine omni partium studio judicent ; quod 
post Sirmondum, Petavium, Petrum de Marca, 
Morinum, Launoium, post "Valesium, Huetium 
aliosque complures, etiam Cotelerius candide de 
his rebus pronuntiet, eruditorum inter nostros vi- 
rorum diligentiam sepe probet, eademque cum li- 
bertate omnia discutiat. Unde spes est, aliquando 
fore, ut doginatibus ecclesiasticis major lux afful- 
geat, controversa in scholis agitate, pudendo im- 


19 1. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PROOEMIUM. 0 


posterum patrocinio nudata, et ficta antiquitatis Α milem fere locorum explicationem deprehendo. 


larra spoliatze, eequius tandem et sedatius termi- 
nentur, animique hominum ea, qua par est, reve- 
rentia primitivam Ecclesiam, sua simplicitate 
conspicuam, nec alienis coloribus depictam, aut 
polius deformatam, prosequantur. Inter hec B. 
Ignatii Epist. etiam notis Cotelerii illustrate pro- 
dierunt : quas jam ad editionem nostrorum festi- 
nans, avide, quantum per temporis angustias li- 
cuit, percurri. Video autem, nisi me festinatio fe- 
felit, vin doctissimi sententiam cum nostra plane 
conspirantem ; idem de Ignatianis judicium, eam- 
dem de argumentis adversariorum opinionem, si- 


Unde mihi haud male augurari videor, sententiam 
nostram viris doctis, et in hoc litterarum genere 
optime versatis approbatum iri, eosque stalim ju- 
dicaturos, me nihil in his molitum esse, quod non 
aliis eadem tractantibus veritati maxime apertis- 
simeque consentaneum prima facie videatur. Quod 
si ea que obiter tractavi, etin tui potissimum 
gratiam, Lector benevole, dissertationibus inserui, 
(qualia haud pauca in nostris invenies) aut minus 
recte aut minus accurate dicta judicaveris : no- 
lim ea cum causas suscepte injuria coujungas, 
sed desiderio potius tibi placendi imputes. Vale- 





VINDICUE IGNATIAN/E 
PRO(EMIUM. 


De ortu, progressu et hodierno statu controversia. 


GAPUT PRIMUM. 
Occasio scribendi εί Procemii distributio. 


Celebris est, hoc presertim seculo, de ordinis 
episcopalis a presbyteratu distinctione, vel saltem 
distinctionis origine controversia. In ea autem tra- 
ctauda magni ponderis merito habita est S. Ignatii 
viri apostolici et martyris auctoritas ; cujus diser- 
tissimo locupletissimoque testimonio cum episco- 
palis causa fulciatur, et paritatis presbyterane 
antiquitas nuper excogitata concidat; eo tandem 
deventum est, ut qui aliter sententiam episcopatui 
iniquiorem tueri nullo modo possent, omnes Igna- 
lii epistolas convellerent, a S. martyre scriptas 
negarent, fictas et supposititias pronuntiarent. 


Inter hos vir doctissimus, Joannes Dalleus, in 
SS. Patrum monumentis diligenter versatus, in 
discernendis operibus spuriis admodum acutus, 
post velitationes Salmasii, atque Blondelli, librum 
nuperrime edidit satis prolixum, quo Epistolas 
Ignatii etiam purgatissimas maximeque sinceras, 
el veterum auctoritate munitas et propria pres- 
lantia conspicuas, quamplurimis argumentis vide- 
lur sibi, suisque, ut opinor, adulterinas probasse, 
εἰ doctissimorum virorum, archiepiscopi Árma- 
chani, lsaaci Vossii, et doctoris Hammondi ratio- 
Des omnes, sane firmissimas, diluisse. 


Hujus viri prestantissimi stupende diligentise 
cum et Ignatii sanctitae, et episcopatus neeessaria 
aucloritas, et his maxime iniqua adversarii fama 
atque celebritas ut aliquid reponatur efflagitent ; 
operae pretium esse duximus dissertationem totam, 
quanta quanta est, ad examen vocare, rationes mo- 
mento suo ponderare, singula que nos et Ecclesie 
SS. Patres ullo modo spectant excutere, omnia qua 
auctoritatem S. Ignatii coufirmare possint expo 


B nere, qua labefactare videantur, refellere et refu- 


tare. 

Cum autem hec questio multis jam modis im- 
plicata et involuta, doctisque plurimorum lucu- 
brationibus facta sit obscurior ; ut ea quee dicturi 
sumus dilucide perspicueque tradantur, visum est 
imprimis necessarium, illa premittere, que diffi- 
cultatis rationes expediant, que sententias viro- 
rum doctorum explicent, quse ortum, progressum, 
et presentem controversie statum enarrent, et 
inutili altercatione precisa, ad futuram disputa- 
tionem faciliorem aditum patefaciant. 

Ignatium fuisse Antiochene Ecclesie episcopum, 
agnoverunt quotquot illius mentionem fecere : ab 
apostolis ordinatum diserte tradiderunt S. Chry- 
sostomus et Theodoretus. Hunc apostolicum virum, 
ab Antiochia Romam tractum, bestiis oblatum, ac 
marlyrio coronatum testantur veteros; epistolas 
scripsisse ad Ecclesias presertim in itinere, pro- 
dunt antiquorum plurimi, negavit aut dubitasse se 
dixit eorum nemo. Et sanctissimi quidem marty- 
ris justissima existimatio etiam hactenus illibata 
et intemerata permansit; de epistolis tantum, 
quz sub illius nomine prodierunt, et ad nostram 
usque zstatem perduraverunt, lis est. Neque de 
illarum auctoritate, si [gnaliane fuisse appareant, 
disputatur: sed an revera ipsius Ignatii fuerint 
quaritur. 

Ut autem origo, progressus, et presens hodierne 
controversie status, etiam iis qui hactenus eam 
minus attente considerarunt, innotescat ; rem om- 


D nem (quod a nemine adhuc factum esse video) clare 


el fideliter proponam. Sententias doctorum viro- 
rum, cujuscunque opinionis fuerint, eo ipso ordine 
quo scripserunt referam, editiones Epistolarum e 
mss. erutarum varias, et à se quoquo modo discre- 


8 B. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. ἕπας 


pantes, sigillatim notabo : ut simul et qualis Igna- A Latine tantum exstarent hse Epistolee. Post autenm- em 
tius epistolicus eo tempore, quo quisque scripsit, sexaginta annos, Andreas Gesnerus, si ipsi cre— « 
apparuerit, perspectum liabeat lector, et de unius. dendum sit, epistolas duodecim Grece, interpretem . 
cujusque sententia judicium ferat nullo prejudi- Joanne Brunnero. primus omnium edidit, a. D. «& 
cio occupatus. Denique qua sit Dallei, postremi 4539. ]ta enim in Praefatione loquitur: IJgnatium-«- 
Ignatianorum hostis, sententia referam; quan os- — vero cum ille (Henricus Petriscilicel) « Latine tan- ss 
tra, ex adverso exponam, etquid a me proban- tum ediderit, ego Griecum exemplar ins. nactuse 4 
dum, quid refellendum sentio breviter declarabo. ος Bibliotheca cl. v. pie memorie D. Gaspari επι 
CAPLT ΙΙ. Nydpryck, existimavi neque Henrico Petri moles—— 

tum, studiosis autem plerisque gratum fore, si eamx 

qua hactenus Latine tantum circumferebantur 1. 

Graece simul et Latine a me fuissent edita. » Sedi. 

quidquid dixerit Gesnerus, ante eum S. Ignatium» 

Grece ex Augustanae Bibliothecis exemplari Va- 

lentinus Pacmus publicaverat, a. D. 1557, quem 
B primum in lucem eas edidisse testatur Morellius, 
qui easdem Parisiis recudendas curavit a. D. 1058. 
Eamque a Pacmwo procuratam principem esse 
Grecarum Epistolarum editionem, fidem, faciunt 
illa Centuriatorum Magdeburgensium : « Est et hoc 
adnotandum, quod hoc anno 1558 Epistola Ignatii 
Graece sint impresso et publicata qua hactenus 
per aliquot ssecula latuerunt. Quare duodecim 
epistola: ante a Stapulensi aut Champerio Latine. 
nunc à Pacco, ex Áugustano primum, deina Ges- 
nero e Nydprucciano codice editae sunt. 

Cum jam Greca exemplaria exstarent, primi 
omnium Centuriatores Magdeburgici suspiciones 
suas, sed caute satis moderateque proponunt. « Le- 
ctori autem pio et attento considerandum relinqui- 
mus,quantuimn sit illis Epistolistribuendum » Πία illi: 
etcum quatuor argumenta adduxissent que merito 
suspectas reddere viderentur, De doctrina,inquiunt, 

« Ignatii nihil aliud habemus nisi quod hee ejus mo- 
numenta,si tamen ejus sunt,complectuntur.» Quin - 
etiam statim gravis illa Joannis Calvini censura 
prodiit, lib. 1, cap. 3 Institutionum, jam tum in 
commodiorem formam redactarum.«Tgnatium quod 
obtendunt,si velint quidquam habere momenti. pro- 
bentapostolos legem tulisse de Quadragesima, et si- 
milibus corruptelis; nihil enim naniis illisque sub 
Ignatii nomine edite sunt, putidius. Quo minus to- 
lerabilis est eorum impudentia qui talibuslarvis ad 
fallendum se instruunt. » Ita ille pro more suo acri- 


apocryphis, quamplurima Romane Ecclesism dog ter satis et animose. Nec tamen offendit. Culvinum 
j " . acq: ^. Ignatius, sed ii qui Ignatium corruperunt. inquit 
ti petita confi mare eim Et M. Epistolis [gna- D Wivelus : quod recte ab eo observatum tradit in 
. LP. 2. tartnus Peresius academia Genevensi professor Vedelius ; et res ipsa 
"e scriptor inter pontiflcios non ignobilis, inde satis indicat : auctoritatem enim Ignatii rejecit Cal 
sümonia sepissime adhibuit ; et ad confirman- . also ων qe . μα 
» iraditiones πο seriptas omnes has epistolas dubio T Tarsenses, qual pro gouibe hen agno- 
eilloravit, Hec quidem illi. hactenus de auctori- " " 
tto sgnalianorum plane securi: meque enim τν δν DAE veniuntur, 
sertim Apistoli dubitari. tate de duodecim pra- ) Tun Marianus Victorius in S. Hieronymum : 
CAPUT fl « Recte [lgnatium] apostolicum vocat virum ; vixit 
E»i 20 8 . enim apostolorum tempore,et Joannis Evangelist 
pistolz Iynatii primum Grace edi. Doctorum vi- discipulus fuit,scripsitlitteras ad sacratissimam vir- 
rorum varia d^ ipsis ju licia. ginein,Dei Genitiicem Mariam et alias qua exstant.» 
Atque hac breviter dehominum judicio, quandiu — Acstatim etiam ex Lutberi schola celebris Theolo- 


Prima lgnatii editio Latina tantum. Epistole ejus 
pro genuinis habitae. 

Sub Ignatii nomine primo tres epistole in lucem 
edit», sunt Pazisiis Latine tantum, anno Domini 
1495, ad B., Mariam una, ad S. Joannem aposto- 
lum dua. Anno 1498, undecim Epistol» alie, La- 
tinam pariter, ex veteri versione, nondum compa- 
renie exemplari Graco, a Fabro Stapulensi typis 
sunt impresso. Hec autem princeps editio fuit, 
teste Philippo Labbeo, qui has undecim epistolas 
tunc excusas inter primas editiones numerat, qua 
in Regia Bibliotheca Parisiis asservantur. Tum 
vero Symplhorianus Champerius Lugdunensis, has 
a Fabro editas cum tribus aliis ab illo rejectis, et 
quarta ad Mariam Cassobolitam nunquam ante 
publicata, edi curavit; atque ita tandem quinde- 
cim Ignatii epistolm exstiterunt. 

Et hec quidem facies S. Ignatii sub initio decimi 
sexti seculi fuit ; cum ipse Faber Stapulensis, pri- 
me editionis curator, ejus auctoritate tanquam in- 
dubitata, in libello Detriduo Christi utitur. « Tametsi 
mihi impossibile sit ex nie ad illam intelligentiam ϱ 
penetrare ; eatn tamen in hac re esse puto, quam 
deifer Ignatius in prima epistola,que est ad Trallia- 
nos, aperit de Domino sic loquens: » Ante vero solis 
occasum de cruce depositus est, etc. Joannes etiam 
episcopus Roffensis, libello cui titulus, Petrus fuit 
Roma, inter primos has epistolas citavit ; « Ignatius 
autem et ipse contemporaneus apostolis, Christum 
cum esset annorum trigintafuisse baptizatum putat, 
et tres annos ultra docuisse. Sic enim Epistola ad 
Trallianos scribit. Triginta annos agens Christus 
baptizatus est a Joaune, et tribus annis praedicavit 
Evangelium. » Quinetiam Joannes Driedo celebrisea 
etate theologus, libro De dogmatibus ecclesiasticis et 


pos Martinus Chemnitius, in Examine concilii Tri- A 


dentinijharum Epistolarum testimoniis seepe utitur, 
eisque multum tribuit [gnattus vero,inquit,« audi- 
iorJoannis,in Epistola ad Philadelphenses de celi- 
Γαία etconjugio more prorsus apostolico loquitur. » 
Ft alibi non sine censura laudat.« Iynatii Epistolas 
erstitisse nou tantum Eusebii,verum etiam IHiero- 
nimi tempore,certum est. Feruntur nunc Latine: 
sunt edita etiam Greece ; et multas habent non con- 
leumnendas sententias, presertim sicut Grecelegun- 
tarÁdmista tamen sunt et alia non pauca,quem pro: 
feto non referunt gravitatem apostolicam » Et 
rursus : « De Epistolis igitur illis lgnatii que nunc 
ejus titulo feruntur, merito dubitamus : transfor- 
mate enim videntur in multis locis ad stabiliendum 
statum regni pontifici : Et divinitus judico esse fa- 
ctum, quod adulterina quaedam assumenta suo se 
indicio prodant.» Primus enim,ut opinor,observa. 
vit, locum ex Epistola ad Smyrneos citatum a 
Theodcreto,nee in Greecis codicibus nec in Latinis 
reperiri, quamvis à Gulielmo Widefordo pariter 
citatus sit; et loca plurima ex Apostolicis consti- 
tutionibus Epistolis Ignatii esse assuta.Post quem 
Petrus Canisius, vir eruditus, ad conflrmationem 
calerhismi testimonio Ignatii ex veteri interprete 
creberrime utitur. 

Centuriatores et Calvinum, quod Ignatium tam 
parri penderent,perstringit una sententia Campia- 
nus.ratione quinta « Centuriatores vehementer of- 
fendit Ignatius ; offendit et Calvinum,ut in ejus Epi- 
stolis deformes η νο et putidas nzenias hominum 
quisquilie notarint »Defenditstatim CalvinumWhi- 
Gk»rus, quud. Ignatium ab haereticis introductum 
tanquam improbe et detestand:e sententiz patronum 
repulerit ; ipse Epistolas obscurg dubigque fidei esse 
notat.» quod plures Ignatio nunc ascribantur,de qui- 
bus Eusebius et Hieronymus non meminerunt, et 
quod ejus quoddam dictum recitet Hieronymus 
aliudque Theodoretus,quod in istis quie circumfe- 
runtur Epistolis nusqua T reperitur.»Etde posteriori 
armmentoa Dureo sollicitatus: Ex eo,inquit,Ignatii 
seripta parum integra superesse constat. Ac mox Bellar- 
ΙΠΙΠΟ respondens, ex duodecim lgnatii Epistolis 
Grieceexstantibus septemtantum memoratas Euse- 
bio et Hieronymo animadvertit, de quibus, inquit, 
» quid statuamus,num sint Ignatii,an alterius cujus- 
quam,non satis constat, constat autem quinque esse 
sine dubio spurias et adulterinas.» Eidem Campiano 
resnondens Laurentius Humfredus,notat « Magde- 
burgenses moderatissima oratione prudentissime 
mnonuis«e. haberi quedam in hisce Epistslis Ignatii, 
qu? ad deformes n:ievos declinare videntur; et quee- 
diti abrepsisse in Ignatii scriptisadulterina non fe- 
renda » asserit;« quee si rejicit Calvinus,non statim 
dicendus est aut iniquus censor Ignatii, aut opera 
| matii omnia tanquam putidas neenians reprobare ; 
q"andoquidem ea solum qum culpanda sunt in sup- 
pasititio natio pervellit.3lpse uutem aliquid Epis- 
llis resectum, aliquid assutum esse autumat. 


J. PEARSONII VINDICIE IGNATIANZE. — PROOEMIUM. 


D 


54 


Interim reverendus admodum Whitgiftus in Ec- 
clesie ποδίγω controversiis Ignatio multum tribue- 
bat ; et schismaticorum coryphwus Thomas Cart- 
wrightus ejusdem auctoritatem defugiebat,et Cal- 
vinum sequi professus,aliaque argumenta ex pro- 
prio penu suppeditaus negabat auctorem Epistola- 
rem fuisse illum apostolorum discipulum ; quod et 
ejus sequaces fecere,quoties aliquid ipsis objectum 
est,cui respondere aliter non potuerunt : quoties 
autem ad presbyterium confirrrandun: aliquid facere 
videbatur, ejus auctoritate libenter frequenterque 
utebantur. De quibus graviter conqueritur Lous : 
« Epistolas tuas,sanctissime Ignati,adulterinas esse 
contendunt.Inid enim impudentie diverticulum in 
non se receperint,adulterata penitus et turpissimis 
sordibus aspersa eorum doctrina habeatur: » et gra- 
vissimus prudentissimusque Bancroftus, « Ad mo- 
rem Genevensium Ignatius loqui debet ; aut si plus 
quam velint urgeas,pauperculus antiquus Pater 
iste tanquam flctitiuset omo vanus jure rejicitur.» 

Tum vero eminentissimi duo curdinales, Baro- 
nius atque Bellarminus, ita judicabant. Baronius 
caute primum distinguit inter epistolas Latine tan- 
tum exstantes.et eas qua (γιο etiam prodierant ; 
priores nullius auctoritatis esse innuit: posteriores 
omnes avide amplectitur, incorruptas et integras 
esse pronuntiat,easque miris effert laudibus. Non 
enim septem tantum Eusebio cognitas,sed et quin- 
que reliquas. /gnatii esse germanas, easdemque sín- 
cerissimas,nemo jare,inquit.poterit dubitare, Bellar- 
minus notal Latinas tres,gravitatem eloquii S.1gnatii 
omnino non redolere ; quinque Eusebio incognitas 
« ob styli similitudinem et spiritum vere npostoli- 
cum,a viris doctis omnino recipi ; non esse magnam 
fidem habendam codicibus Graecis,qui nunc exstant, 
quando discrepant a Latinis ; siepe enim emenda- 
liores inveniri codices Latinos quam Gr:zecos ; quod 
verum,inquit,esse intelliget,qui conferet testimo- 
nia que ex Ignatio citant S. Athanasius et Theo- 
doretus, cum verbis ejusdem Ignatii, que nunc 
habemus in codicibus Latinis et Grecis. » 

De Epistola ad Tarsenses primo dubitat Faustus 
Socinus,his verbis,responsione ad Wiekum:« Atque 
hocipsoargumento ad hoc ipsum probandum vide- 
turuti Igna'ius,autquisquis fuit auctor illiusepisto- 
lm quz sub ejus nomine ad Tarsenses inscribitur;» 
etsententian suamliberius de omnibus profert anim- 
adversione ad assertionem seplimam Posnanen- 
sium. Ignatii scripta partim odulterina, partim ad- 
modum corrupta et additumentis quibusdam coinqui- 
nata ; adeo ut eorum quoque in ipsis fiat mentio.qua 
non nisi post aliquot s : cula eristiterunt.Et licet La- 
tinum Ignatii exemplar tantummodo tunc temporis 
vidi-set.et missurum voce offensus ista scriberet ; 
nactus tamen postea Greecum codicem, sub eum 
locum aliter se habere invenit,sententiam non mu- 
tavit. Non desunt lamen, inquit, « in. ipso (ασο 
exemplari quasdam, quee non cum lgnalii geeculo, 
sed cum succedentibus conveniant,» et tandem in 


95 5, IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 56 


hunc modum concludit; « Fuit, nimirum, liber A litteras conscripsit.» Epistola igitur Ignatiang,ju- 


iste » Epistolarum Ignatii, « quandocumque id 
factum fuerit, ab iis partim depravatus, partim 
etiam consarcinatus, qui tyrannidem episcopo- 
rum, non in Ecclesiam tantum, sed in rempubli- 
cam quoque, contra omne jus fasque, invectam, 
vehementer probabant, ac stabilire volebant. » Ita 
ille in defensione prioris animadversionis. 

Paulo post Rodolphus Hospinianus Tigurinus His- 
tori sacramentari Ἱ. 11,ο. 1, Ignatium nostrum tan- 
quam testem locupletissimum laudat.«Cum post apo- 
stolorum tempora heretici turmatim erumperent, 
etsincerzapostolorum doctrine impudentercontra- 
dicerent,Ignatius,unus ex senioribns,cumAntiochia 
Romam captivus traheretur, bestiisobjiciendus,fide- 
lisac solliciti pastoris officio fungens,in itinere mul- 
tas Ecclesiastam viva voce,quam epistolis confirina- 
vit;iadmonuitqueutab hareticis et clandestinis sedu- 
ctoribus caverent ; qui clam, insciis episcopis, sese 
insinuantes, simplicem plebeculam seducebant, et 
privata cogebant conventicula. [nter cietera autem 
Smyrnenses quoque adhortatus. » Non licet, inquit, 
sine episcopo, neque offerre, neque sacrificium im- 
molare, neque aliquod aliud publicum ofticium 
obire. « Et in Epistola ad Trallianos dicit infideli 
deteriorem esse,qui audeat aliquid circa altaris mi- 
nisterium facere, nisi episcopus, aut presbyter fue- 
rit. » Et paulo post locum de poculo eucharistico 
universis distributo ex Epistola ad Philadelphenses 
adductum appellat « apertum testimonium Ignatii, 
qui Joannis Evangelistez discipulus fuit. » 

Perkinsius autem nostras Whitakerum interim in 
hunc modum sequitur ; « Eusebius cum Hieronymo 
septem Ignatii pro veris numeravit epistolas:at nunc 
subilliusnomine habentur duodecim,quarum quin- 
que spuria sunt. Etiam Epistola ad Ephesios aut 
spuria est, aut saltem corrupta; quia locus a 
Theodoreto et Gelasio ex illa citatus in nostris 
exemplaribus non invenitur. 

Thomas Bilsonus nostras, vir magni in Ecclesia 
nominis, de perpetua gubernatione Ecclesis scri- 
psit fuse atque erudite, S. Ignatium autem in eo 
opere ut indubitatum auctorem frequentcr laudat, 
et dum in vivis esset, eas ipsas epistolas, quas ci- 
tat, scripsisse sanclissimum illum martyrem af- 
firmat. Hunc tamen Parkerus ut dubitanteim frustra 


dice Bilsono,et ipso vivo, et ab ipso sunt conscri- 
pta». Qui ejusdem oneris capite 14 earum antiqui- 
tatem diserte asserit : eum enim Tertullianum,Cy- 
prianum et Hieronymum nominasset : Si hi,inquit, 
« satisantiqui vel sinceri vobistestes non videantur, 
audite quid Ignatius, Antiochis episcopus, Joanne 
apostolo etiamdum in vita manente,ejusque discipu- 
lus,post quam octo fere annis martyrio affectus est, 
ad diversas Ecclesias de episcoporum auctoritate 
scribat.»lta BilsonuslocisquampluriuisS.Igcatium, 
ut antiquissimum et sincerissimum testem adducit. 

Abrahamus Scultetus, in Medulla Patrum, pro- 
posilis ex utraque parte rationibus, et eorum qui 
Jgnatio has epistolas tribuebant, et eorum qui an 
recte ei tribuerentur dubitabant,tandem ita pronun. 
tiat : « Rationibus in omnem parlem probe diligen- 
terque excussis, in tertiam nonnulli secesserunt 
sententiam, statueruntque esse quidem epistolas 
hasce Ignatii, sed adulteratas, sed interpolatas. 
Quorum in judicio et nos acquiescimus ». 

Possevimus autem adhiwrens Baronio : Licet S. 
Hieronymus,inquit,« tantum memineritseptem epi- 
stolarum,duodecim tamen haud dubis fidei habe- 
mus.Quz vero tres ali» feruntur,etsi non tam cer- 
te fidei sunt, citantur tamen a S. Bernardo ; nec 
defuere post illum viri docti, qui ipsarum memi- 
nerunt. » Et Jacobus Gretserus eadem presse se- 
quitur vestigia de duodecim epistolis genuinis ; 
quarum Vindicias ab eodem scriptas alicubi latere 
testatur se audivisse Philippus Labbeus. 


C Tum vero Martialis Mestreus,doctor Parisiensis 


qui Ignatium ipsum edidit et notis illustravit, tres 
Latinas in Commeniationum apocrypharum numero 
collocat ; reliquas duodeclm germanas et vere au- 
reas Ignatii Epistolas priedicat, sed « ab hzreticis 
et a Greculis posterioribus alicubi interpolatas et 
depravatas » fatetur. 

Georgius Dounamus nostras, vir doctissimus, 
sepe schismaticos et sui et prioris seculi accusat, 
quod nunc Ignatii testimonia in suacausa urgent, 
nuno epistolas ejus tanquam spurias rejiciunt; et 
septem illas ab Eusebio memoratas doctas et pias 
appellat ; quas vel ideo rejici non posse ait, quod 
ab Eusebio memorentur. 


Inter Socinianos Hieronymus Moscorovius de vera 


et falso producit, doctissimumque presulem mire I) harum epistolarum antiquitate dubitasse haud,vi- 


calumniatur.T/iomas,inquit, « Bilsonus in canonibus 
apostolorum fidentior est quam in Ignatio. Observa 
eamdem notam inussisse Ignatio, quam canonibus, 
laudem vero vetustatis attribuisse canonibus,quam 
Ignatii epistolis non attribuit, cum dicit: » Canones 
qui dicuntur apostolorum, « aperteinnuit eos ipso- 
rum apostolorum minime esse, sicuti alibi aperte do- 
cet, pari ratione, cum dicit : » Epistole que feruntur 
Ignatii, eas lgnalii non esse subinsinuat. At. heec 
mera est calumnia, qua proximis episcopi verbis 
clarissimerefutatur. Statim enim addit ; « Ignatius 
quippe, eorum episcopus, adhuc vivus erat, et eas 


detur,cum in refutatione Appendicis Martini Sini- 
glecii hiec habeat: « Verum ne hoc quidem verum 
est ; primorum szculorum Patres eum, quam ipsi 
profiteantur,sententiam prodidisse, Nam Ignatius, 
Patrum apud Latinos, quorum quidem scripta 
exstant,vetustissimus apertissime fatetur iu Epis- 
tola ad Tarsenses, quod Christus non sit ille qui 
est super omnia Deus, sed Filius ipsius. 

Isaaci certe Casauboni,veterum scriptorum peri- 
tissimi judicis, sententia in hac etiam causa ma- 
xime notanda.Quare Parkerus hunc inter eos nu- 
merat,quos omnes Ignatii epistolas fictitias docuisse 


5 6. PEARSONII VINDICIAE IGNATIAN/E. — PROOEMIUM. 98 


wt: sed hoc et sublesta fide tradit, et levissimo A velsupposititias, vel fede corruptas probari possit.» 


agumenlo suadere conatur, quod Casaubonus de 
prisa Ecclesiee disciplina locutus, Cyprianum te- 
stem adhibuit, Ignatium non nominavit : cum in 
Erercitationibus Baronianis S. ignatium sepe lau- 
det,et nonnullarum ejus Epistolarum antiquitatem 
nons rationibus se tuiturum polliceatur; quas 
prematura viri maximi morte ereptas nobis fuisse 
dolemus. 


«Sed unus quidam vir,czetera doctissimus,» ut te- 
satur Vedelius, «extra omne dubium ponitsupposi- 
tionem harum epistolarum : imo dicere non veretur 
Igaatium nullasunquamepistolas scripsisse.»De hoc 
riro doctissimo altercantur doctores duo, Owenus 
et Hammondus; quem quasi nec nomine nec scri- 


pto notum producunt,et quem Anonymurm ineditum p 


Hammondus vocat. Ne igitur numerus Ignatii ho- 
stium augeatur, et preter eos quorum scripta no- 
vimus, alius aliquis, isque doctissimus, epistolas 
hasce penitus repudiasse censeatur, ineditum illum 
in lucem potrahendum, et svum anonynio nomen 
reddendum esse duximus.Est autem illeextra omne 
dubium Robertus Parkerus, schismaticus Anglus. 
Omniaenim qu:e Vedelius a viro illo cetera doctis- 
simo dicta profert,in Parkeri libro secundo De po- 
litira ecclesiastica capite decimo tertio reperiuntur. 
«Ego vero Epistolas Ignatii a nemine unquam aute 
concilium Nicaenum citatas dico,» inquit Parkerus; 
que verba viro suo doctissimo tribuit Vedelius ; et 
cum his opponat testimonium Irenei: Εφορίας, 
Inquit, «a viro doctissimo primo, ah Irenmo etiam 
llerme: Pastorem«citari, quem tamen sub persona 
Herma fictum agnoscuntomnes.» Verba sunt Parke- 
ri. Secundo ercipit,inquit Videlius,«Ireneeum nonal- 
levare epistolam aliquam Ignatii,sed tantum dictum 
quoddam illius,quod tum circumferebatur.Et id inde 
probat,quia non utitur voce, * scripsit sed voce, dixit. 
Sunt autem οἱ heec Parkeri. « Tertio, ait vir doc- 
üissimus, iude patere epistolas has tum temporis 
Don exstitisse, quod Patres, et nominatim Epipla- 
niusadversentur Ignatio, tempus baptismi Christi 
post annum trigesimum expletum collocanti » Hec 
Videlius ex Parkero. Denique virum doctissimum 
putare ait Casaubonum omnes Ignatii epistolas re- 
jecisse.quod Parkero,neque alii cuiquam,tribui po- 
lest.Non est igitur alius Videdii virdoctissimus quam 


Robertus Parkerus nostras, schismaticorum cory- D 


phus; quem Vedelius cum refutare vellet, et Ge- 
nevensis discipline summum patronum fuisse no- 
sceret, honoris causa nominare noluit. Hic autem 
Parkerus tredecim rationibus epistolas Ignatii ficti- 
lias esse probare conatur : cujus conjecturis Dallei 
diserlation maxime locupletata est. 

Post hunc Robertus Cocus etiam nostras edidit 
«Censuram quorumdam scriptorum veterum.»quem 
sue de lunatio censurs hunc titulum preescripsisse, 
Ignatii epistole sunt. supposititie, observat Dalleeus. 
Et ita quidem Titulus, sed Censura ipsa aliter lo- 
quitur.«Non desuntargumenta valida,quibus omnes 


Et rursus :«Verum, ut concludam paucis,certo cer- 
tius est, has epistolas vel supposititias esse, vel quod 
supra monui, fede corruptas. » Quotcunque igitur 
aut quiecunque firma sententi: sue probande ar- 
gumenta attulit Cocus, id tantum revera probare 
omnia putavit. Epistolas lgnatii aut esse supposi- 
titias, aut corruptas. 


Cum hec ita se haberent, Nicolaus Vedelius, 
professor Genevensis, rem totam ad examen revo- 
cavit ; apologiam pro Ignatio scripsit, novam edi- 
tionem adornavit, exercitationibus et appendice 
Epistolas illustravit. Lres igitur ille Latinas omnino 
rejecit, quod «nimis aperta ipsarum suppositio » ei 
videretnr.Heliquas duodecim in duos libros distin- 
xit, quorum prior continet epistolas genuinas, po« 
steriorsupposititias. Genuinas tantum agnoscitsep- 
tem illas ab Eusebio memoratas; reliquas quinque 
« autperperam inscriptas, aut plane supposititias » 
esse statuit, Preterea in ipsas septemgenuinas non 
pauca irrepsisse stellionum audacissimorum ves- 
tigia testatur, que ut a genuinis secerneret curam 
habuit, et notulis quibusdam, in margine positis, 
qua ex conjectura genuinis epistolis ab interpola- 
Lore inserta credidit, jugulavit. 

Quare Andreas Rivetus, lfcet in tertia editione, 
Critici sacri Censura Roberti Coci sit adjutus, mo- 
deratissimam tamen sententiam amplecti se profl- 
tetur, scilicet, « esse plerasque epistolas Ignatii, ad 
minimum septem; sed hoc tempore non haberi nisi 
adulteratas. et multis in locis interpolatas. Hanc,» 
inquam, « sententiam amplectitur fretus rationibus 
qua huic firmande ex ipsis epistolis desumuntur.» 
Et Daniel Chamierus, in responsionibus ad Testi- 
monia a Bellarmino adducta, auctoritatem lgnatii 
nunquam declinat. Semel tantum ait : «Epistola ad 
Antiochenses viris doctis non videtur legitima,quia 
ab Hierouymo non adnotata in censu operum Igna- 
tii, ipsisque adeo veteribus sit incognita. 

Daniel Heinsius ad Novum Testamentum epi- 
stolas quasdam earum qua edite sunt, Ignatii re- 
vera fuisse indicat, alias non item. Ad I Cor. xv, 10. 
«Pauli apostoli parum prudens imitator,cujus omnes 
epistole subIgnatii legunturnomine,cum etaliorum 
sint. » lta ille subobscurius. Sed ad 1 Tim. 1v, 16, 
paulo clarius : Qu:e voz (scilicet βεθχρτ u&vov)«inter 
eas,quas expressit qui epistolas Ignatii, atque inter 
eas quasdam non illius, nomine ejss, neque dignas 
eodedit.» Gerardus Joannes Vossius,« De natali anno 
Christi,» sect. 41: «Alii respondent Ignatii epistolas 
esse supposititias,nec ulli anteNicinum concilium 
memoratas. Itane vero? Quasi non meminerit earum 
Irenzns lib. v. cap. 28, et eo antiquior ipsique par 
Ignatio Polycarpus, apud Eusebium lib. n, cap.Ac. 
Ut de Origene taceam, qui quiddam inde adducit, 
homil. 6 in Lucam. » 

Petrus autem Halloix,Jesuita,non tantum omnes 
Greecas genuinas et germanas esse operose conten- 
dit, sed et de tribus Latinis ita judicium suum 


09 


S. IGNATIUS. — PHOI EGOMENA. 


profert: « Nec ita cert» sunt, ut indubitatam fidem A sunt, atque ideo jure vel in dubium vocant 


apud omnes mereantur, nec ita incerte ut omnem 
perdant.» Aliter tamen Dionysius Petavius, licet 
ejusdem ordinis: Constat, inquit, « omnes Ignntii 
epistolas interpolatas fuisse. Nam pleraque ex illis 
loca ab antiquis laudata vel in eis mimine reperiun- 
tur, vel longe aliter concepta. » 

Et denique Walo Mes-alinus: « Apud in? constat 
omues illas Ignatii epistolas supposititias esse, vel 
certe uultis locisinterpolatas,»et aliqua rectat, qu: 
satis evincunt, inquit, «non posse illud opus auctori 
quem ementitur ascribi.» Àc rursus: « Epistole illae 
nate οἱ suppositis videntur circa initium, aut me- 
dium secundi seculi,quo tempore primus singularis 
episcopatus supra presbyteratum introductus est. 


CAPUT IV. 


Stricturae quedam auctoris. Quid de variis hominum 
judiciis sentiendum sit. 


Hucusque virorum doctorum judicia, sive con- 
jecturm potius progresse sunt dum editio, una 
Greca, licet ex duobus mss. exemplaribus, et una 
etiam interpretatio Latina vetus, illi satis apte re- 
spondens, aut ab aliis ad Grecos illos codices re- 
formata. exstaret ; de quibus conjecturis, prius- 
quam ulterius progrediamur. nounulla nobis no- 
tatu on indigna visum est observare. 

Primo, sententia decretoria Parkeri et Salmasii, 
qui statuunt omnes epistolas sub nomine Ignatii 
editas. esse plane supposititias, minime ferenda 
est: tum quod eorum argumenta niliil aliud evin- 
cunt quam qued a creteris statuitur. nempe omnes 
aut supposititias esse, aut interpolatas (cum enim 
adhue nescirent qualis revera interpolatio fuerit, 
quidquid illis displicuit, potuit ad interpolationes 
pertinere) tum quod Parkerus statuat, neminem 
ante concilium Nicenum earum meminisse, quod 
apertis:ime falsum esl. 

Secundo, ingens discrimen inter tres Latinas et 
duodecim Grmcas epistolas recte observatum est ; 
et La!inm primum emissi ab universis fere merito 
sunt rejectm ; tum quod Griecis oinnibus fuerint in- 
cognit:e, neque Grwecismum omnino redoleant ut 
non ah interprete, &ed auctore Latino. videuntur 
profectze; tuin quod in vetustissimis Vulgate ver- 
sionis mss. codicibus non iuveniantur, et seorsim 
aliquando scripte sint. et inter Latinos a Bernardo 
aut Ps-udo-Dextro primutn mernorat:e ; tum deni- 
que quod vix rationi temporum videantur consen- 
tire, aut eum institutis Ignatii quidqam commune 
habere: « pro quibus frustra nonnulli pugnare 
aggressi sunt ante aliquot annos, » ut recte judi- 
cavit Philippus Labhmus. 

T?rtio, ne ipse quidem Grmew duodecim parem 
auctoritatem sibi vindicant ; et recte posita videtur 
dislin tio inter sept m epistolas, quie sunt ab Eu. 
sebioinemoratiP,reliquisqueantiquissimis Patribus 
frequenter laudati, | t quinque alias, qui nonnisi 
post aliquot secula ab ullo Grreco scriptore agnitee 


cliam plane rcjiciuntur : idque non tantun 
verisimile non est, eas Eusebium. si ejus a^ 
lissent, latere potuisse, aut ab eodem, si. ij 
gnite essent, przeteriri; sed etiam quia vel « 
dum loquendi, ah Ensebianis multum discre 
apparent, vel ob materiam, doctrinm insti 
moribus posterioris Ecclesie magis conso 
Iunatianis Eusebio memoratis sola imitatione 
nimis affectata, similes. 

Quarto, recte animadversum est a quampl 
etiam illas septem antiquissimas et maxime 
nas epistolas in editione Grmca tune tempor 
gata, interpolatas et corruptas fuisse ; idqu 
loca a veteribus Patribus adducta que in « 


p tione aut non comparent, aut non rccte rep 


tantur, tum alia etiam non panca. que nequ 

quirati. neque sententim S. Ignatii cong 

neque tenori epistolarum satis convenientei 
runtur, planum faciunt. 

Quinto, industria Vedeli, quam ad loca i 
stolis Eusebio memoratis corrupta et inter 
indicanda, eta genuinis secernenda adhil 
conatum spectemus, laudanda, si eveutun 
successum.parvi quidem mstimanda videatur 
enim diligentia hoc tundem effectum est, 
una parte inserta οἱ interpolata pleraque p 
mittantur, ac pro genuinis retineantur; ex 
vero, rermana atque genuina sapiuscule pr 
titiis notentur et rejiciantur.Quamvis igitur 
plurimi optimas Ignatii epistolas corruptu 
judicarent, hactenus tamen ad genuinas a 
ptelis certo aliquo criterio vindicandas paru 
nihil est eflectum. Ut verum il!ud sit quod 
leo observatur: «Nisi eincerius exemplar Us 
et Vossius nacti essent,nulla plane spes supe 
interpolatoris aliena a veris scriptoris inl 
cendi et secernendi. » 

CAPUT V. 

Alia velus Latina versio ab. Armachano pul 
qua interpolationes detect. sunt... Grace ej 
e Mediceo codice per. lsaacum — Vossuim 
Quid viri docti de cpistolis ita purgatis. ed 
senserint, 

Quare Jacobus Usserius, archiepiscodus . 
chanus, Hiberni: primas, vir mirre in his 
perspicacim fldeique, cum videret talibus con 
ris nihil effici, animadverteretque tres in . 
nost'ra theologos e!im lo-um quemdam ex e] 
Ignatii a Theodoreto citatum, nec in editione 
aut Vulgata versione tunc repertum, eodem 
modo,qua a Theodoreto productus fuerat,lau 
cirecumspicere ecpit.num forte in Anglia exe 
ali qued Latinum adhue delitescens reperiri p 
ex qu? sua tres illi theologi hauserunt, et lo 
liqua a Theodcieto aliisque antiquis PatriF 
tafa, integra comparecient, Cum. ecce, libro: 
mss. nactus est, ο publ ei collegii Gunvilli e 
apud Cantabrizienses ne*!'ros. urum, e priv 
Ricardi Montacutii Norvicensis nuper episcc 


J. PEARSONII VINDICLE& ΙΑΝΑΤΙΑΝΑ. — PROOEMIUM. 


blitheca alterum qui Ignatii Epistolarum interpre- À distinguit, ut in editione Vossii distinguuntur, 


lationem a Vulgata Latina diversissimam contine- 
bant.Et statim collatione facta, testimonia Patrum 
omniun qui intra quinque, ut ait, poat Christum 
secula floruerunt, a Grrcis Latinisque codicibus 
dissidentia, cum hac versione optime convenire, 
εἰ multa a Greculis posterioribus inserta et inter- 
lexta ab eadem pariter abesse conspexit. Jam vero 
non ex levibus conjecturis, aut ex sententia sua, 
ut Yedelius, sed ex veteris versionis fide Greecas 
lenalii epistolas recognovit, assumenta stellionum 
agenuinis facile et aperte secrevit ; Polycarpianam 
illarum Syllogen ita excudendam curavit, ut minio 
in textu Greeco lacinie illa signarentur, quas a re- 
centiori interpolatore assutas fuisse, veteris Latini 
iuterpretia, tunc primum ab ipso editi, indicio de- 
prehenderat. Felix hoc quidem inceptum quo reve- 
rendus senex, cum ingenii, judicii et doctrinas spe- 
cimen singulare exhibuit,tum Ecclesie utilissimam 
et hisce temporibus maxime salutarem operam 
prestitiL. 

Id vero ad cumulum accessit, quod vir prtestan- 
tisimus et omni doctrinee uyenere ndmodum exelu- 
tus, Isaacus Vossius Crecu:n exemplar ;quod, opi- 
nor, intinitie lectionis Turrianus centum fere annis 
ante viderat, et vetustissimum emendatissimumque 
esse testatus est) e Medicea Bibliotheca exscriptum 
produceret, viris doctissimis amicissime communi- 
carel, et quoniam Latine versioni ab Usserio pu- 
blicaue apprime consonum animadverlit, cum θ8 
simul imprimendum ac notis illustrandum curaret. 
Que cum tam amice conspirarent, non dubitavit C 
asserere doctorum virorum par, easdem Epistolas 
tandem nos habere, quas habuit Eusebius, quas 
edidit Polvcarpus, quas scripsit Ignatius. 

Quam viris eruditis grata fuerit heec Vossii editio, 
vel inde patet, quod Claudius Sarravius, senator 
Parisiensis, ab ipso in notis obiter laudatus, ei hasc 
rexcripserit: « Ago itaque gratias, ago gratias tibi 
summas,mi Vossi ; eternum enim me tibi devinxisti 
lauto et tam prieclaro erga immerentem testimonio. 
Video enim ibi famam meam «eeternitati consecra- 
lan, eo monumento, quod saxa et marmora dura- 
lione vincat. » 

Quare statim ex protestantibus Andreas Rivetus, 
tum ei Usserius novam Ignatii ex veteri libro edi- 
linem communicasset, in ultima Critici sui sacri 
recognitione illius judicium secutus est : et ex Je- 
suits Petavius, Gracis Vossii et Latinis Usserii 
tonspectis : Hzc, inquit, « prudens et justa suspicio 
ett, illas esse genuinas 'gnatii Epistolas, quas an- 
limorum consensus illustribus testimoniis com- 
mendatas et approbatas reliquit.» Idem etiam judi- 
cium Nicolai Fabroti fuit, ut ostendunt note ejus ad 
Anasiasium « S. Ignatius, Epistola ad Ephesios 
iedidil eruditus virIsaacus Vossius'et statim Pseudo- 
Ienalius in epistola ad Antiochenos, et alibi, Vetus 
interpres Epistola ad Philippenses, qum 5. Ignatio 
ascribitur.»Ita ille genuinas Epistolas aspuriis sepe 


Salmasius vero, editione Usserii perspecta. et 
codice Mediceo, antequam ederetur, viso, auctori- 
tati Ignatii iniquior factus est. Ecce enim in Appa- 
ratu ad libros « De primatu Pape : Varias, inqtut,di- 
versi temporis ejus operis interpolaliones ess^ fa- 
clas multis ostendit reverendissimus et doctissimus 
vir Jacobus Usserius Armachanus. Quale autem ab 
auctore primum prodiit,negenuinum quidemlgnatii 
esse, possum omniasseveratione confirmare. » Hac 
paulo sedatius. Qua» non longe post sequuntur, Sal- 
masium magis sapiunt. « Qua autem tate vixerit 
hic impostor,qui nomenlIgnatii ementitus est in istis 
epistolis conscribendis,inquirendum est.Nam Igna- 
tium non esse earum auctorem tam certum puto 
quam me hec scribere.»Hic sane purum putum Sal- 
masium habemus. Ad tempusautem quodattiuet,im- 
postorem eodem cum Valentino vixisse suspicatur; 
imperante, nimirum,Antonino, aut certe sub Marco 
Aurelio. Atque lieec est summa sententie Salma- 
siani. Ipse autem cum hsc in Apparatu tam stre- 
nue asseruisset, in ipso opere auctoritate Ignatii 
sepiuscule utitur. Que cum vidisset Claudius Sar- 
ravius, aurein Salmasio vellit et admonuit ς « Non 
placet. quod ea in Apparatu culpes, quo in ipso 
opere laudas. De Ignatianis Epistolis intelligo quas 
in Apparatu, qui prior legitur, merito τῆς νοθείας 
revincis,et tamen earum auctoritate postea sepius- 
cule uteris,quasi essent legitime, nec titulus uucto- 
rem menütiretur. Saltem de ista tua sententite niuta- 
tione aliquid significasses. » Epist.p. 161. Hwc,epi- 
nor, in Sarravio, maximo Salmasii hyperaspista, 
etiam illi ferre possunt, qui eadem in Hammondo 
non ferunt. 

David etiam Blondellus, ut ipse in Prefatione 
Apologi& fatetur, quamprimum epistolarum prio - 
rum sex Isaacus Vossius copiam fecit, eas avidis 
oculis hausit, manu propria descripsit, cum citatis 
a veteribus locis studiose contulit, seculo nostro 
gratulatus, quod illud ipsum exemplar. quo ante 
1300 annos usus erat Eusebius, novam ipsi prope- 
diem affulsuram lucem sponderet Sed post quam at- 
tentiore animo singularum et phrasin et materiam 
et ordinem expendit, blandientes antea spes pudi- 
bundus abjicere coactus, bone Patrum fidei impu- 
denter illusum doluit, et argumentis quibusdam a 


D priori, quam de Ignatianis epistolis imbiberat, opi- 


nione d-pulsus,eas omnes supposititias credere co- 
actus est. lpsum autem impostorem, qui lgnatii 
martyris nomen septem, Eusehio, Athanasio, Hie- 
ronymo laudatis, Epistolis appinxit, longe post an- 
num contesimum quadragesimum quartuni, adeo- 
que post t lementis Alexandrini, toto fcre ceutena- 
rio Ignatio posterioris, obitum, prodiisse tradit. 
Antequam liec a Blondello ederentur, postquam 
vero ab opirione, quam e Mediceo codice primum 
imbiberat, depulsus est,sententia ejus Hugoni Gro- 
tio,viro maximo, innotuit, qui, quid de ea sentiret, 
jn epistola ad Gerardum Vossium data protenus si- 


93 


S. IGNATIUS. — PROLEGONENA. | 64 


gniflcavit: « Blondellus, magne vir diligentize, sed A Salmasio et Blondello ; dissertationes quatuor, qui- 


sus partisuper :quum addictus,quid de episcopiset 
presbyteris sentiat, ex script,s ejus antehac editis 
nonobscurum est.Imprimitur nunc apudBlavium li- 
ber ejus specialiter de eo argumento :Cognoviautem 
ex sermoneipsius omnino eum hocagere velle,ut ali- 
quid reperiat unde famam spargat,te in ea re plane 
secum sentire Ignatii Epistolas, quás filius tuus ex 
Italia attulit puras ab omnibus iis,que eruditi hacte- 
nus suspecta habuere,ideo admittere non vult,quia 
episcopatuum vetustati clarum prebent testimo- 
nium.Argumento alio non utitur,quam quod in illis 
verba quaedam appareantelegantiora quam solentin 
apostolicorum scriptis reperiri : quales sunt ἀξιέπαι- 
vot, ἀξιομντ µόνευτοι, et similia.Dixi ego,paris mone- 
te vocabula non pauca esse in Clementis Epistola, 


quam suspectam non habet : adhesisse heec diu ex B 


lectione Grazcorum, qui nitidius scripserant. » 
Quamprimum autem Blondellianainlucem prodi- 
rent, et Isaacus Vossius codicem Mediceum, quem 
tam feliciter ediderat, tam male tractatum videret, 
statim epistola ad Rivetum rationes prescripsit,cur 
eum non omnino permovere potuerint argumenta 
illa, que David Blondellus ad evertendam Epistola- 
rum Ignatii veritatem attulit. Huic epistolie Blondel- 
lus adnotata sua aspersit, et preterea stricturas 
quasdam ad Vossii Notas ante editas ; quibus altera 
prolixiori epistolaadRivetum pariter misssa Isaacus 
accurate respondit. Hec autem omnia cum apud 
ipsum Vossium diu delituerint, pro summa huma- 
nitate, et bonas litteras juvandi studio, quo pra ca- 


bus episcopatus jura ex sanctis Scripturis et primam- 
và antiquitate astruuntur, edidit, et earum secun- 
dam de Ignatii scriptis instituit.In illaautem disser- 
tetione primo quidquid ad has Ignatio abjudicandas 
epistolas dictum est,solemniter ad examen vocavit; 
secundo quadam addidit, que earumdem aucto- 
ritatem stabiliant. 

Ad hzc Hammondi nihil Salmasius, nihil Blon- 
dellus reposuit. Domi autem theologus, Joannes 
Owenus nostras in Prefatione quadam Anglice 
scripta multa in Hammondiana Ignatii defensione 
culpat, qua peculiari scripto, lingua etiam nostra 
Hammondus defendit. Non tamen Owenus eorum 
sententiam probat, qui epistolas omnes Ignatianas 
tanquam fictas et supposititias absolute condem- 
nant : imo in earum aliquibus suavem et gratiosum, 
ut nostrates loquuntur, fidei, dilectionis, sanctitatis, 
et zeli Dei spiritum. spirantem οί operantem agno- 
scit. Ministri etiam Londinenses cum Sculteto. Ve- 
delio et Riveto professi sunt se minime omnes 
reprobare ; sed ita de corruptelis locuti sunt, ac si 
editiones Usserii Vossiique nunquam vidissent ; 
certe quid de Epistolis defeecatis sentirent, minime 
indicarunt. 

Theophilus autem Raynaudus in Erotematibus ne- 
gat epistolam ad MariamDeiparam esse Ignatianam. 
« Epistolam tamen. inquit, ad Mariam Cassoboliten 
esse S. Ignatii feetum genuinum, extra controver- 
siam pono ; quidquid contrarium pauci quidam 
sectarii effutiverint, » 


teris omnibus viris doctis flagrare videtur, mibi C — Edmundus etiam Albertinus Usserii responsioni- 


tandem in hac arena desudanti amicissime commu- 
nicavit, et efflagitanti ut cum nostris ederentur, li- 
bentissime concessit. 

Quinetiam archiepiscopus Armachanus in Appen- 
dice, proximo post Blondelli Apologiam anno edita, 
Inirari satis se non potuisse profltetur, duos hos 
magni nominis viros, Salmasium et BIondellum, 
conjecturis suis tantum tribuisse,cum Polycarpi ad 
Philippenses litteras, quibus Ignatianas a se subje- 
ctas fuisse ipse conflrmat, germanas fuisse fatean- 
tur, et has ipsas quz» lgnatio tribuuntur Epistolas 
in Mediceo codice a novitiis assumentis demum li- 
beratas,non minus quam Polycarpi ipsam, Eusebii 
temporibus in omnium manibus fuisse non negent ; 
in hisce tamen effingendis impostorem aliquem no- 
men Ignatii ementitum esse, confidentissime pro- 
nuntient.Pupugit Blondellum severa hec mitissimi 
senis reprehensio, admirantis tantam ex levibus 
conjecturis confidentiam : quare epistola ad enm 
data, et quatuor productis argumentis, que ipsum 
sententiam mutare vetarent, herere se etiamnum 
professus est. 

Postea insignis admodum theologus, Henricus 
Hammondus,cum videret theologicas theses in Gal- 
lia propositas.proclamantes,litem etcontroversiam 
de episcoporum supra presbyteros prerogativa de- 
finitam jam videri a viris longe doctissimis domino 


bus et Hammondi dissertationi minime acquievit, 
sed in libris De Eucharistia Latine editis decreto- 
riam sententiam in hec verba protulit : « Non ne- 
gaverim Ignatium epistolas aliquas scripsisse : sed, 
si quas scripsit, ille perierunt: et plures alie sub 
illius nomine circa medium secundi seculi composi- 
t:e sunt,ac incaute et absque examine a veteribus re- 
cepte.»Et eodem anno Joannes Dalleus, libro « De 
jejuniis et Quadragesima tertio, Totum hoc quod 
Ignatii nomine circumfertur Epistolarum opus sup- 
posititium esse, sanctissimoque martyri non paucis 
post ejus mortem annis falso et per fraudem ascri- 
ptum fuisse tam evidentibus patet documentis, ut 
mirum sit,hancimposturam homines eruditissimos 


D tandiu latere potuisse, » et de sex illis, quas Usse- 


rius voluit esse vere Ignatianas : « Sed quod magni 
viri pace dictum sit,ne iste quidem,quas ille publi- 
cavit, a meliori quam caterc: manu esse videntur. 

Interim tamen non est omittendum, nobilem in 
theologia criticum, Joannem Morinum, collatis di- 
versis editionibus ex Augustino et Florentino co- 
dicibus depromptis, in aliam plane diversam maxi- 
meque mirandam sententiam incidisse. Antiqua in- 
quit, ]gnatianarum Epistolarum editio genuinum 
textum nobis exhibet, nova vero mancum et interpola- 
tum. 

Samuel autem Bochartus, vir doctissimus, in in- 


69 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PROOEMIUM. 


66 


genti opere, Hierozoico, Epistolam ad Romanos, A revera scripsisse.sive ad Polycarpum,sive ad Philip- 


Eusebio visam, probatam, atque defloratam, non 
ante Constantini imperatoris wvum scriptam 
fuisse, asserere non dubitavit. 


CAPUT VI. 


aliquas epistolas Ignatium scri- 
ptisse.. Epistolas, quas habemus, easdem esse, quas 
buit Eusebius. Sex nb Eusebio mcmoratas, fvisse 
non ab Ignatio scriptas, sed ab impostore. ducentis 
ros Ign«tii jnorlem | annis, confictus. Ερὲ tolam ad 
Polycurpum | non. fui:se | Eu:ebio cognitam, sed ab 
alio impostore, ducentis post Eusebium | annis, sup- 
positum. Sententia nostra. Seplem epislolas ab Eu- 
s6bio memorari ; easque omnes fuisse ab. Ignatio ipso 
sanctissimo mariyre conscriptas. 


Sententia — Dalisi, 


Tandem Joannes Dalleus, theologus e Gallia ce- 
leberrimus. plurimisque in hoc presertim genere 
controversiarum  elaboratis operibus notissimus, 
non contentus iis que de manifesta impostura obi- 
ter, libro De jejuniis, monuerat, et in novam plane 
sententiam de &tate impostoris delapsus, miraque 
sue cenjecture dulcedine captus, controversiam 
hanc magna animi contentione redintegravit, et 
grandi volumine adversus omnes quarumcunpue S. 
Ignatii Epistolarum defensores late disputavit.Sub 
ejus enim nomine prodierunt.«De scriptis,que sub 
Dionysii Areopagite etIguatii Antiocheni nominibus 
circumferuntur, libri duo: quibus demonstratur, » 
uti praefert Titulus, « illa subdititia esse, diu post 
martyrum, quibus falso tribuuntur, obitum ficta.« 

Et quidem de indubitata suppositione scriptorum 
Dionysii Areopagitee Dalleo plane assentior ; idque 
pulo ante Dallaum, Sirmondum, Petavium, Lau- 
noyum,Morinum, aliosque vel ipsis pontiflciis per- 
suasisse. Sed de wetate auctoris, qui ea scripsit et 
Áreopagitze supposuit, quicunque fut, ab eo pror- 
$us dissentio ; et erit nobis in hoc ipso opere ra- 
ones sententia nostre afferendi occasio non in- 
opportuna. 

De Ignatio duplicem Dallaeus proponit questio- 
nem,quarum prima haec est :«An omnes epistola, 
que sub ejus nomine circumferuntur, ejusdem sint 
parentis? » Hanc negat;neque ego affirmo,aut de ea 
litem moveo.Secunda questio est: «An earum epi- 
stolarum, qure sunt ab Eusebio et Hieronymo me- 
Dorate, vere auctor sit sanctissimus Ignatius, 
quianno Trajani undecimo martyrium lItome fecit?» 
Hanc ille pariter negat ; ego nullo modo negandam 
puto, et omni asseveratione potius affirmo. 

Ut autem utriusque nostrumsententia adhuc ma- 
nifesius pateflat, nonnulla ulterius observanda 
duximus. atque illud imprimis : Scripsisse aliquas 
Ignatium epistolas non negat Dallmus ; et ne talis 
ipsi afüngatur sententia, summopere cavet. Queri- 
(ur inquit,«non an epistolas scripserit Ignatius (quis 
enim tam fatuus est,ut scripsisseeum aliquas neget?) 
sed, an has,quze circumferuntur, scripserit?»Et ali- 

bi:«Quasi vero quisquam usque adeo stolidus sit,ut 
negetamplissimae civilatis episcopum ad hac aposto- 
lorumdiscipulum, ullas vel scribere potuisse, vel etiam 


D 


penses, sive ad alios litteras? Atqui nonillud quzri- 
tur, an Ignatius epistolas aliquas scripserit (incre- 
dibileest,hujusmodi virum nullas scripsisse; neque 
scripsisse aliquas quisquam negat) queritur,an has 
quasnunc habemus.scripserit?»Non igitur opus cst 
ut probemus aliquas ab ipso S. Ignatio conscriptas 
fuisse epistolas, adeoque ezxstitisse aliquando ali- 
cubi aliquas genuinas ; id enim jure pro concesso 
sumimns.cum adversarium confitentem habeamus. 

Secundo epistolas eas, quas nunc habemus in 
editionibus Usserii et Vossii ab assumentis liberas 
easdem omnino esse, quas habuit Eusebius, cum 
Blondello suo fatetur Dalleus. In eorum codicibus, 
inquit,«haipse epistolu: descript: sunt,planequa- 
les Eusebii, Athanasii,et ceterorum quos duximus» 
(Hieronymi,scilicet, Theodoreti atque Gelasii),«avo 
exstitisse verisimillimum est.»Idque «liquido appa- 
rere,» capite secundo tribus argumentis probat. Ad 
ostendendam igitur Ignatianorum veritatem non 
opus est ut probemus easdem nos epistolas habere, 
quas habuit Eusebius ; hoc enim nobis largitur ad- 
versarius. Hoc tantum observandum est, habere 
nos epistolas Eusebii ovo cognitas, sed eo modo a 
librariis tractatas, quo alia veterum scripta ab iis 
tractari solent, hoc est, sa:piuscule aut litterarum, 
autetiam vocabulorum permutationem, forte etiam 
sententiolarum mutilationem alicubi passas.Quod 
cum in aliorum scriptis usu venire soleat, cur in 
nostris idem factum quis neget, ratio nulla est; ut 
ea locis minus sanis medicina merito adhibenda 
sit, qua aliis veterum scriptis male tractatis adhi- 
beri solet. 


Tertio epistolas illas, quas habuit Eusebius, ab 
Ignatio scriptas fuisse negat ; ab impostore aliquo 
fictas et suppositas afirmat. Impostorem illum non 
circa medium secundi seculi, ut Albertinus ; non 
sub Antonino vel M. Aurelio, ut Salmasius; non 
statim post. Clementis Alexandrini dormitionem, 
cive centum ab Ignatii morte annis, ut Blondellus ; 
sed przcipiti tertio seculo Epistolas effinxisse, et 
opus effictum in lucem exiisse circa tertii seculi 
finem, vel quarti initia, ariolatur. Imo, ut alibi lo- 
quitur, ducentis post Ignatium annis hic impostor 
vixit.scripsitque tunc,«cum aliqua jam erat de Con- 
stantii vel Constantini ejus filii vel Christianismo, vel 
ad Christianismum propensione sparsa fama : et 
ejus operi in lucem erumpenti Eusebius a. D. cir- 
citer 330 obstetricalus est. Lepida plane hec fa- 
bula, et ante hunc diem inaudita ; nisi quod etiam 
Bochartus epistolam ad Romanos sub Constantino 
scriptam somniavit. 

Ego certe e contra, qui de impostore illo, quem 
alii secundo, alii tertio, alii quarto seculo vixisse 
staluunt,nihil unquam a quopiam ante hoc secu- 
lum scriptum reperi, qui de impostura ulla in Epi- 
stolis Eusebio visis nullam unquam suspicionem in 
Ecclesia excitatam novi, qui ipsissimum S. Igna- 
tium earum auctorem omni ab ipsius eetate sseculo 


61 8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 68 


agnitu:n animadverti, qui omnes epistolas a tanto À v« προσφωνεῖ, apud Hesychium, ef ἰδιάσαι, κατἰδίαν 


viro scriptas statim periisse animum inducere ut 
credam minime possum : non tantum aliquas epi- 
solas agnosco, sed et hasipsas, ab Eusebio memo- 
ratas, et tanto viro usquequaque díignissimas, ab 
ipso Igation, sanctissimo illo martyre. exaratas 
fuisse assero. 

Quarto, de numero epistolarum qu:e Eusebio me- 
morat: sunt,aliquando dubitat Dalleus,easque sex 
septemve sepe nominat; ex vulgari, scilicet opinione 
septem,ex singulari Usserii sententia sex: aliquando 
numerum satis confldenter assignat, et sex tantum 
asserit.Quod cero,inquit, «vulgo putant quamdam ab 
Eusehio memorari scorsum ad Polycarpum scriptam 
doctissimus Usseriushancnondiversam,sed unam et 


eamdem revera cum epistola que estad Smyrnmos, p 


ab Eusebio iutelligi et acutissime conjicit,et ex Hie. 
ronymo demonstrat. Et hanc meritoab Epistolarum 
ab Eusebio dictarum censu expungendam colligit ; 
numeratqne inter eas, quas nondum Eusebii et Hie- 
ronymi temporibus exstitisse validissime probat » 
Hanc igitur epistolam ad Polycarpum ab alio im- 
postore sub quinto secelo flctam putat. 


Ego vero nec priorem, nec posteriorem hujus 
epistolz flcLorem agnosco οἱ interseptem Eusebio 
memoratas, et a nohis dsfendendas omnino nume- 
randam censeo. Neque enim Hieronymum hic im- 
primis spectandum esse puto : neque Eusebium ex 
Hieronymo interpretor, sed, uti par est, Hierony- 
mum ex Eusebio, e quo sua transtulit.Primo itaque 
Eusebium assero septem omnino epistolas enume- 
rasse, οἱ illius ad Polycarpum tanquam ab ea que 
scripta estad Smyrnaos plane diverse meminisse. 
Nam quatuor e Smyrna missas, scilicet ad Ephe- 
sios, ad Magnesianos, ad Trallianos, ad Romanos 
tanquam distinctas Eusebium memorasse fatentur 
omnes : tres autem e Troade missas pariter diver- 
sas alque distinctas haec Eusebii verbu non minus 
certo evincunt: "Ηδη δὲ ἔπέχεινα τῆς µορνης γενό- 
µενος, ἀπὸ Τρωάδος τοῖς τε lv Φιλαδελφίᾳ αὖθις διὰ 
γραφῆς ὁμιλεῖ, καὶ τῇ Σμυρναίων ᾿ἘΕκκλησίᾳφ, ἰδίως 
τε τῷ ταύτης προηγ ὐμὲνῳ lloÀoxZont.«Cum autem 
jam ultra Smyrnam esset,e Troade rursus tum Phil. 
adelphenostu vSmyrnaeorum Ecclesiam,tum seorsim 
Polycarpum hujus Ecclesio» episcopum scripto allo- 
quitur. «His verbis tres epistolae e Troade misse di- 
serte traduntur ; neque minus illa ad Polycarpum 
distinguitur ab altera ad Smyrnaorum Ecclesiam, 
quam illaad Smyrnios ab altera ad Philadelphenos. 
Haud aliter Eusebium intellexere Groci. Ita sane 
Nicephorus: Καὶ Σµυρναίοις ἄλλην διαχαράττει, καὶ 
αὐτῖ δὲ ἰδίφ τῷ προέδρῳ ταύτης Πολυκάρπῳ ἑτέραν 
ἐπέστελλε.«Εἰ ad Smyrno»os aliam epistolam exara- 
vit. et seorsim ad ipsum hujus Ecclesie antistitein 
aliam misit.» Neque ut aliter Eusebium intelligamus, 
tum particula conjunctiva τε terrepetita, cum vox 
illa ἴδίως, seorsim, sive separatim. patiuntur. Nice- 
phorus pro ἰδίως, ἰδίᾳ dixit, ut Greci elegantiores 
loqui solent.Suidas : Ἰδίᾳ, «plc. Unde ἰδιάζεται, μό- 


ὁμιλῆσαι.[ία apud Xenophontem Agesilaus, de epi- 
stola a Persarum rege ad ipsum inissa nec ab eo 
recepta, τῷ oizo.t: εἶπεν ἁπαγγεῖλαι βασιλεῖ, ὡς 
16:13 μὲν πρὸς αὐτὸν οὐδὲν δέο. ἐπιστολὰς πέµπε!ν. 
«Eum aquo allataest,renuntiarejussitregi,non esse 
quamobrem privatim litteras ad se missitaret.»Ita 
Cyrus.apud eumdem,ad Cyaxarem ; Εὐθὺς ἔπεμπες 
πρός τε τὸ Περσῶν xo:vóv, συμμάχους αἰτυύμενος, xz! 
πρὸς ἐμὲ ἰδίαᾳ δεόµενος πει-ἄσθαι αὐτόν µε ἐλθεῖ, 
ἡγούμενον,ε: τινες Περσῶν *o::v.«lllico tum ad com- 
mune Persarum misisti,sulsidiarias copias pascens; 
tum ad me privatim, rogans ut operam darem quo 
venirem ipse,copiarumque Persicarum,si qua ad te 
irent,ductor essem.Idem valet ἰδίως. quod usurpat 
Eusebius. Suidas : "loe, καταµόνας, χωρις. Et ita 
loqui Eusebius solet: ut cum de Melitone et Apol- 
linari agit: Ol *Puguslov βασ.λεῖ λόγους ὑπὲρ τῆς 
πίστεως ἰδίως Ἑκάτερος ἀπολογίας προσεφώνησαν. 
«Quorum uterque orationes pro flde apologelicas 
seorsum nuncupavit» 'Hist. |. iv, c 26); cum de Flo- 
rino et Blasto hareticis: 84:275; ἰδίωις τερὶ τὴν ἁλὶ- 
θειταν νεωτερίζειν πειρώμενος. «ΟΠΠ uterque seorsim 
novam doctrinam adversus fldei veritatem invelere 
laboraret » (1l. v, c. 15); cum de Origene : 'I6íw; 17v 
᾽Αχύόλου xal Συµµάχου καὶθεοδοτίωνος ἔχδφσιν ἅμα τῇ 
τῶν ᾿Βθδομήκοντα ἐν τοῖς τετραπλοῖς ἔπικατασευὰ- 
σας.« Editionem Aquilre, et Syminachi οἱ Theodotio- 
nis cum LXX Interpretum versione seorsum in te. 
traplis digsssit» (1.vr,c. 16).Ita illi peculiare aliquod 
scriptum nunc ἰδία *pao*,autlóla σχλλή, nunc ἴδιον 


' eOvycapqz, vel ἴδιον σποόδασµα appellatur. Pecu- 


liarem igitur epistolam (preter eam ad Smyrnaos 
scriptam)et seorsim Polycarpo nuncupatam omnino 
intellexit Eusebius. 


Neque tantum modus hic loquendi,qui aliter ex- 
plicari non potest, sed et ea qua» sequuntur, idem 
evincunt. Nam cum Ignatium seorsim ad Polycar- 
pum scripsisse memorasset, rationem ejus rei opti- 
mam assignat, tenerrimam nempe, gregis sui An- 
tiocheni curam illi potissimum demandatam:"Ov ota 
δὲ ἀποστολικὸν Άνδ-α εὖ µάλα γνωρίζων, τὸν κατ) 
Αντιόγειαν αὐτῷ ποίµνην, Ge ἄν γνήσιος καὶ ἆγαθος 
monu,» παρατίθεται, τὴν περὶ αὐτῆς φροντίδα διὰ 
σπουδῆς ἔχειν αὐτὸν ἀξιῶν. «Quem cum apostolicum 
virum esse plane cognosceret,ipsi tanquam bonuset 
fidelis pastorgregem Antiochenm Ecclesite commen- 
davit,rogans nt omni cura ac diligentia eam fovere 
vellet »Atin hac ad Polycarpum epistola ipsius Po- 
lycarpi cure atque diligentio Ecclesiam Antioche- 
nam commendat, alibi nusquam. Nam in epistola 
ad Smyrnenses. Eeclesiam illam rogat, πέ θερπρεσ- 
θευτήν instituerent ; sed Polycarpum omnino non 
alloquitur, neque eum in tota illa epistola diserte 
nominat, quem in epistolis ad Ephesios et ad Ma- 
gnesianos nominaverat. Cujus rei vix alia ratio 
assignari potest,quam quod eodem tempore seorsim 
ad ipsum Polycarpum scripserit In epistola certe 
ad eum peculiariter data, hoc negotium ipsi dili- 


e 


genlissime commendat, ut concilium in eum finem Α 
convocet hortatur, ut virum eligat ἀγαπητόν λίαν 
χαὶ doxvov, dilectum imprimis atque impigrum. ut id 
non tantum Smyrna; sed et ab aliis Ecclesiis fleri 
curet, ut ab illis etiam nuntii et epistole» ipsius ope 
ad Ántiochenos mittantur; unde et gratiam preca- 
tur, et illi qui mitteretur, et ipsi qui eum mitteret 
Polycarpo. Qua omnia ipsius Polycarpi φροντίδα 
ὃμὰ σπουθῆς, ut loquitur Eusebius, « curam cum 
diligentia conjunctam, » mire illustrant. 
Quinetiam verba qua sequuntur nonaliam fuisse 
Eusehii mentem aperte ostendunt: Ὁ δ᾽ αὐτὸς Σμυρ:- 
ναίοις γράφων, οὐκ 070. ὁπόθεν ἑῃιτοῖς χέχρηται. item 
aulem lgnatius«ad Smyrneos scribens, verbis utitur, 
qui? unde acceperit. ignoro.» Nunquam ita locutus 
fuisset Eusebius, ut recte observat Isaacus Vossius, 
si ex eadem epistola,de qua hactenus locutus esset, 
sequentia essent desumpta.Et adversativa hac sen- 
tentia,.cum epistola noininatione, non aliam quam 
hanc interpretationem patitur: Idem ille Ignatius, 
qui seorsim ad Polycarpum scripsit, ejusque curd 
atque diligentizee Ecclesiam Antiochenam commen- 
davit, in altera epistola, quam ad Smyrnenses scri- 
psit, utitur testimonio nescio unde desumpto. Ut 
l. i", c. 7, cum de Melitone loquitur : Ἐν δὲ ταῖς 
vorat Q αὐτῷ ἐχλογαῖς ὁ αὐτὸς κατὰ τὸ προοίµιον 
22/61:v55.«Ideninexceptisab ipso compositisstatim 
in principio operis,» a libro qui Apologia dicebatur. 
ad alium ejusdem auctoris, cui Ἐκλογαί seu Excer- 
p& ütulus fuit,transiens. Hac omnia minus quidem 
accurate interpretatus est, recte tamen cepit Ruftl- 
nus qui ita vertit: « Ητδο et multa alia his similia ad 
diversas Ecclesias scribit;sed etad Polycarpum velut 
apostolicum virum datis litteris, Antiochenam ei Ec- 
clesiam praecipue commendat, Ad Smyrnaossane 
&ribens, utitur verbis quibusdam unde assumptis 
Descimus. 
lieronymus etiam ipsa non aliter capiendus in 
Catalogo scriptorum ecclesiasticorum, ubi ait ex Eu- 
Sebio:sInde egrediens scripsit ad Philadelphos,etad 
Snyrazos,et proprie ad Polycarpum, commendans 
illi ntiochensem Ecclesiam.»Quid clarius? Proprie 
tim hic nihil aliud sonat, quum separatim, sive 
&Orsim. |ta Sophronius interpres, ᾿Ιδιχκῶς πρὸς 
lhixapxew. Est autem) ἰδκῶς, interprete Suida, 
&:115v3c. Ipse Hieronymus ita alibi lopui in hoc 
ipso Catalogo, Clementis Alexandriui opera recen- [) 
Μὴ9.«Ώο canonibus ecclesiasticis, et adversus eos, 
qu Judeorum sequuntur errorem liber unus,quem 
Proprie AlexandroHierosolymorum episcopo προσε- 
*) se. Et de Apollonio agens: « Tertullianus sex 
Voluminibus adversus Ecclesiam editis,quee scripsit 
5t?! ἐχστάσεως, septimum proprie adversus Apollo- 
Dium elaboravit,in quoorrnia qua illearguitconatur 
de'endere, »Utrobique proprie ,significat peculiariter, 
evertitur a Soprhonio ἰδικῶς. ut in Ignatio. Quod 
aulem sequitur,«in qua et de Evangelio quod nuper 
à me translatum est.super persona Christi ponit te- 
«monium, » illudin quacum expressum non habeat 
'ccabalum antecedens.ad quod referatur. necessa- 


C 


J. PEARSONH ΥΙΝΡΙΟΙΑΕ IGNATIANJE. — PROCOEMIUM. 


70 


rio ita sumendum est, ut ὁ 9$' αὐτὸς Σμυρναίοις 
γράφων apud Eusebium, ex quo sua Hieronyinus 
transcripsit.ld autem ut flat, nullum esse dubiuin 
jampridem asseruit Isaacus Casaubonus, quin pa- 
rentheseos notis adjectis liic Hieronymilocus ita sit 
concipiendus: «Scripsitad Philadelphos,etad 3Smyr- 
n8083,» tum parenthesi adhibita (et proprie ad Poly- 
earpum comw.endans 1lli Antiochensem Ecclosiam) in 
qua, etc. Et Richardus Montacutius episcopus Nor- 
vicensis,qui quavis fere occasione arrepta Casau- 
bonum vellicare solet, hic laudat. Dene, inquit, et 
acute doclis-imus Casaubonus adnolavit esse paren- 
thesi includenda interjecta verba inter Smyrnzos, et 
in qua Ipse etiam Userius Casaubonum et Daronio 
et Halloixio acutisrem longe agnoscit, eum tamen 
deserit, sola Augustodunensis Houorii auctoritate 
permotus.qui «Epistolam ad Polycarpum in censu 
scriptorum Ignatii planepretermittendam esse judi- 
cavit,ita,videlicet verbis llieronvmi acceptis, ac si 
nulla peculiaris ad Polycarpum data hic ab eo fuisset 
Epistola. » Sed quis nescit Honorium illum mentis 
Hieronymi pessimum esse interpretem, et operum 
ab eo nominatorum ineptissimum testem, qui Ca- 
talogum quem secutus est, siepe non intellexit. 
sepius decurtavit ? Quis de verbis Heronymi acci- 
piendis illi confidet in Ignatio,qui statim in Poly- 
carpo, dicit eum scripsisse«ad Philippenses episto- 
lam et quiedam de die Pasche,» cum Hieronymus 
eumtantummodo «propterquasdam super die as- 
che questiones Romam venisse» tradat ; qui «in 
Evangelium κατὰ Ματθαῖον Commentarios» ascribit 
Origeni. quos llieronym.s tribuerat Symmacho ; 
qui Anatolium « decem libros de arithmetica.geo- 
metria, astronomia, grammatica, rhotorica, diale- 
ctica,»composuisse refert, quem Hieronymus mire 
doctrine virum in his fuisse, licros autem decem 
de arithmetice institutionibus scripsisse iunuit: 
qui in Clemente Alexandrino, pro illis Hieronymi, 
P2dagogi libri tres, habet De przdagogis unus, et 
pro illis, De jejunio disceptatio, heec substituit, De 
jejunio unus, de disceptatione unus ; qui in Origene, 
quoniam Hieronymus indiceni operum omiserat, 
ejus loco habet sex millia librorum scripsit, quod 
ab Hieronymi mente maxime alienum esse co- 
gnoscitur,ex Apologia secunda adversus Ruflinum : 
«Numera indices librorum ejus, qui in tertio volu- 
miae Eusebii, in quo scribit vitam Pamphili conti- 
nentur,etnon dico sex millia,sed tertiam partem non 
reperies;»qui Greca fere omnia apud Hieronynum 
in Latinam linguam tam male atque imperite ver- 
tit? Imo quis de numero epistolarum apud lliero- 
nymum Honorio credet in Ignatio, qui novit eum 
in Epitome sua tot opuscula prseteriisse, quao ab 
Hieronymo in Catalogo commemorantur? In Meli- 
tone, Περὶ ἐνσωμάτου 8102, librum unum; in. Ale- 
xandro, Epistolam ad Antinoitas ; in Julio Africano, 
«Epistolam ad Origenem super questione Susannse, 
et aliam ad Aristidem de genealogia Servatoris; » in 
Novatiano,librum De instantia; in Malchione, Gran 


rt 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


12 


dem epistolam ad Dionyrium et Maximum ; in Gre- À tio,quam secutus est interpres ejus, et que in Μο” 


gorio Neocasareensi, /'anegyricum ad Origenem ; in 
Lactantio, Symposium, et Ad  Demetrianum episto- 
larum libros duos; in Athanasio, Heortasticas epi- 
stolas; iu Acacio, Zuupixtov ζητημάτων volumina 
sex; in Theodoro Commentarios in Psalterium ; in 
Cyrillo Ka» 49: ; in Basilio, ᾿Ασχκητικόν : in Gre. 
gorio Nezianzeno, Περὶ φ.λοπτωχείας ; in Joanne 
Antiocheno, IIspl Ἱερωσύνης; in ipso denique Hie- 
ronymo, Hebraicorum nominum librum unum, ad- 
versus Jovinianum libros duos, εἰ ad. Pammachium 
Apologeticum et. Epitaphium penitus omisit, que 
omnia in Hioronymi Catalogo adhuc exstant. In 
Dionysio autem Alexandrino, tot epistolas et opus- 
cula intacta praeteriit, ut sine maximo lectoris 
tedio ea enumerare non possim.Quidni igitur epi- 
stolam Ignatii, proprie ad Polycarpum scriptam, 
pariter omitteret ? Leve est idcirco, imo prorsus 
evanidum argumentum, quod ex silentio Augusto- 
dunensis Ilonorii. tam mali interpretis, tam infldi 
epitomatoris,deducit Armachanus, ut inde conclu- 
dat,in ea,que Hieronymi etate omnium terebatur 
manibus Ignatianarum epistolarum sylloge,nullam 
Polycarpo privatim inscriptam exstitisse epistolam: 
presertim cum Eusebius ióloc, Hieronymus proprie 
hoc est. privatim, Polycarpo inscriptam fuisse te- 
stentur, Certe pari argumento deducere poterat, 
etate Eusebii nullam Ignatii ad Philadelpheos ex- 
stitisse epistolam, quod eam Ruffinus interpreta- 
tione sua omiserit. 


Preeterea etate Hieronymi scripsit S. Chrysosto- 
mus,et Ignatianarum epistolarum Sylloge usus est, 
quis epistolam privatim Polycarpo inscriptam con- 
tinebat. Nam in oratione, Quod unus Veteris et Novi 
Testamenti legislator,ipsi a veteribus attributa, sen- 
tentiam quamdam, sub Ignatii nomine ex hac ipsa 
epistola depromit, quam inter veterum testimonia 
postea suo loco proferemus. Negat quidem Arma- 
chanus. orationem illam esse S. Chrysostomi : sed 
rationes ejus accurate examinabimus, cum testi- 
monia pro Ignatio adducta ab objectionibus Dal- 
lei vindicabimus. 


Interim hanc ad Polycarpum epistolam esse inter 
eas qua» Eusebio cognite sunt numerandam res 
ipsa clamat, quia, uti relique germanee,fuit et ipsa 
interpolatoris manu contaminata: 
sititiis non est omnino senltiendum.Aliud enim est 
epistolam fingere, aliud corrumpere. Que sunt ab 
impostore serius ficte, eodem modo integre con- 
servantur, quo primum sunt consarcinats: qu: a 
vero auctore primum facte, postea sunt a stellio- 
nibus variis assumentis conspurcate. Armachanus 
quidem, cujus animo contraria sententia alte inse- 
derat, nullas hic interpolationes observavit ; imo 
asserere non est veritus, interpretem suum, quem 
ipse e tenebris primus eruit, Epistolam ad Polycar- 
pnm integram ex recentiore editione assumpsisse; 
quod primo intuitu a veritate alienum esse depre- 
henditur. Nam primeva hujus etiam Epistole edi- 


D 


C 


quod de suppo- p dice additis, 


diceo codice conservatur, multum a recentiori edi- 
tione differ, qui e reliquis codicibus descripta est 
et partim a vulgato interprete conversa. Duo praz- 
cipue loca memorabo, ex inscriptione unum, ex 
corpore Epistole alterum, ut Interpolatoris manus 
manifeste appareat. Cpdex Medicens: Ἰγνάτιος 6 
καὶ θεοφόρος, Πολυκάρπῳ Ἐπισκόπῳ Ἐκκλησίας Σµυρ- 
ναίων. Interpres Usserianus : «Ignatius, qui οἱ Theo- 
phorus,Polycarpo episcopo Ecclesie Smyrnaorum » 
Vulgati Greci codex: "γνάτιος [ἐπίσκοπος 'Av- 
τιοχείας, ὁ καὶ μάρτυς Ἰησοῦ Χριστὸῦ], IloAuxzono 
ἐπισκόπῳ Ἐκκλησίας Σμυρναίων. Et vulgatus inter- 
pres: «Ignatius [episcopus Antiochiz, qui et martyr 
Jesu Christi],Polycarpo episcopo Smyrnensium.»In 
corpore Epistole codex Medicens: Πλέον σπου- 
δαῖος xlvou οὗ εἶ, τοὺς Κχιροὺς xataudvÜz,s* τὸν 
ὑπέρχαιρον προσδόχα, τὸν ἄχροτον, τὸν ἀόρατον, τὸν 
δι ἡμᾶς ὁρατὸν, τὸν ἀφηλάφησον, τὸν ἀπαθηῆ, τὸν 
δι ἡμᾶς παθητόν.Ιπίετρτεςβ Usserianus: «Plus studio- 
sus fias,quam es; tempora considera; eum qui s:pra 
tempus exspecta,intemporalem,invisibilem,propter 
nos visibilem,impalpabilem, impassibilem, propter 
nos passibilem » Vulgati Greci codices :IlAetoz πρόσ- 
θες τῇ 90907, οὗ ci (satis absurde), [συντονώτερον 
δράµε], τοὺς καιροὺς καταµάνθανε |ὧς ἐνταῦθα εἶ 
vixrgov* ὧδε γὰρ icti τὸ στάδιον, ἐκεῖ δὲ οἱ στέφα- 
voi]. Προσδόκα [Χριστρν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ], τὸν 
&/povov [ἐν χρόνῳ], τὸν ἁόρατον [τῇ φύσει], ὁρατὸν 
[ἐν σαρκϊ], τὸν ἀφηλάφητον [καὶ ἀναφῃ ὡς ἀσώμα- 
τον, 0v ἡμᾶς δὲ ἁπτὸν καὶ ψηλαφητὸν ἐν cupa], 
τὸν ἀπαθη, [ὡς θεὸν], δι᾽ ἡμᾶς δὲ παθητὸν [ὼς ἂν- 
θρωπον].Εἰ Vulgatus interpres: «Plurimum adde ad 
festinationem,[continuanter curre], tempora cognos- 
cejut in ipsis semper vincas. Hic enim est stadium, 
illic corona]. Exspecta (Christum Filium Dei], in- 
temporalem [in tempore], invisibilem [etintactum, 
utincorporeum,corporeum vero propter nos et con- 
trectabilem], impassibilem (ut Deum], passibilem 
vero propter nos [ut hominem).» Hinc igitur patet 
duas fuisse editiones Epistole ad Polycarpum mul- 
tum diversas,germanam unum, interpolatam alte- 
ram germanam el primzevam secutum esse inter- 
pretem Usserianum,posteriorem seu interpolatam 
vertisse interpretem Vulgatum. ldem etiam liquet 
ex verbis ad finem Epistolo, in Vulgato Graco co- 
᾽Αμὴν, 3, χάρις, quibus respondent in 
Vulgato interprele, Amen, gratia, quee a Mediceo 
codice et interprete Usseriano prorsus absunt.Hinc 
enim Armachanus ipse colligit Anastasium pa- 
triarcham Antiochenum circa annum 595, vulgata 
sive interpolata editione Greca usum fuisse.Quippe 
Gregorius papa Romanus. Registri l. iv, indict. 13, 
epist. 37,cum ad (inem epistole sus ad Anastasium 
scripte apposuisset, Amen, gratia, statim hec ad- 
dit:«Qua videlicet, verba de scriptis vestris accepta 
in meis epistolis pono, ut de S. Ignatio vestra bea- 
titudo cognoscat, quia non solum vester est, sed et 
noster.Sicutenim magistrum ejus apostolorumprin- 
cipem habemus communem,ita quoque ejusdem prin- 


" PEARSONII VINDICLE IGNATIANJE. — PRO(EMIUM. 


14 


cipis discipulum nullus nostrum habeat privatum.» A chanuseam partem velut adjectitiam resectam fuis- 


Cum igiyur haec verba ᾽Αμὴν, ἡ χάρις, ad. finem 
Epistolae ad Ephesios, et pariter hujus ad Polycar- 
pum apposita reperiantur, apparet, utramque pa- 
riter etiam illo svo fuisse interpolatam. 

Ad hec omnia ulterius confirmanda multum valet 
id quod nos primi observavimus, fuisse antiquitus 
aliam Ignatianorum editionem, preter eas tres, 
quas memorat Usserius. Erat autem hc editio 
omniam et solarum epistolarum quas vidit Euse- 
bius. sed interpolatarum.Neque hiec estconjectura 
mera.Habeo enim exemplar ms. Graecum epistola. 
rum lgnatianarum, mihi a viro docto et antiquita- 
tum curioso communicatum, sine fictis et supposi- 
titiis septem enim tantum sunt,) sed cum assu- 
mentis quidem diu post Eusebium imo et Gelasium 
factis, epistolas hoc ordine repraesentans. 

Πρὸς Τραλλησίους A'. Ηρὸς Μαγνησίους B'. Πρὸς 
Φιλαδελφεῖς T". Πρὸς Σµυρναίους A'. Πρὸς Πολύχαρ- 
ov ἐπίσκοπον Σμύρνης E. Πρὸς Ἐφεσίους ζ. Πρὸς 
Ῥωμαίους 7. 

Hanc ego editionem peculiarem et ab aliis dis- 
tinctam invenio, ideoque pro tribus Usserii qua- 
tuor diversas Ignatii editiones olim obtinuisse sta- 
tuo. Prima fuit germana, epistolarum tantum se- 
ptem : a Polycarpo edita, et ipsius Epistolc ad Phi- 
lippenses, in conventu Asie lect», subjecta, Ire- 
neo, Theophilo, Origeni, Eusebio, Athanasio, 
Chrysostomo, Hieronymo, Theodoreto, Gelasio, 
Ephraimo, Antiocho cognita. Secunda fuit earum- 
dem epistolarum septem, sed interpolata: qualis 
in 10stro exemplari Graeco ms. exstat, Stephano 
Gobaro, Anastasio patriarchee Antiocheno,et Chro- 
nici Alexandrini consarcinatori conspecta. Tertia 
editio fuit, ex septem genuinis, et quatuor fictis 
seu supposititiis conflata, qualis in Mediceo codice, 
εἰ interprete Usseriano comparet, Joanni Dama- 
&eno, et Antonio usurpata. Qarta denique fuit, 

ες septem interpolatis, et quinque supposititiis 
constans, addita. scilicet, Epistola ad Philippenses, 
postremo loco ficta, qualis in Augustano codice et 
Nidprucciano repreesentatur et a vulgato interprete 
redditur, Anastasio presbytero, et Adoni Viennensi 
"isa. Unde liquet Epistolam ad Polycarpum in se- 

 tunda el quarta editione apparuisse interpolatam, 
in tertia ab omni assumento liberam, ac proinde 
ex primeva in tertiam sine ulla interpolatione 
fuisse derivatam. 

Hinc etiam patere potest, quid sentiendum sit de 
Yulgato interprete Latino, apud quem posterior 
pars Epistola ad Polycarpum non apparet. Arma- 


PATR0L. OR. V. 


se arbitratur, «quod tam multa in ea reperirentur, 
que ad Ecclesiam Smyrneorum magis pertinebant, 
quam ad illius episcopum Polycarpum ; ab illis 
videlicet,verbis sui interpretis:«Episcopo attendite ; 
ut et Deus vobis. » Sed hec conjectura seipsam ju- 
gulat.Neque enim resecta interpretatio dicenda est, 
quam unquam exstitisse non constat. Neque, si 
unquam exstiterit, ihi resecta est, ubi Ignatius 
Smyrneos alloquitur, sed multo superius ; non ad 
ea verba, Episcopo attendite, ut et Deus vobis, sed 
adista longe priora:«Secundum omnem modum pro- 
pter nos sustinentem.»Ineptissimi certe hominis et 
male feriati, ne dicam insani fuisset, tot senten- 
tias ad Polycarpum utrinque pertinentes id^o rese- 


B care, quod nonnullae interjecte ad Smyrnsos ma- 


gis pertinere viderentur. Alia igitur hujus rei ratio 
reddenda est ; et sane ex sententia nostra perquam 
Iuculenta. Vulgatus ille interpres nec plenam nobis 
inscriptionem dedit, nec Epistolam. Ratio utrius- 
que defectus eadem: quoniam epistolas jam inter- 
polatas Latine reddere instituerat. Inscriptio priori 
parte interpolata est, posteriori minime: priorem 
igitur partem interpretatus, posteriorem plane 
omisit. Pariter prior pars Epistola insigniter in- 
terpolata est; posteriori unum aut alterum verbu- 
lum adjectum. Priorem igitur partem interpreta- 
tus, posteriorem penitus omisit quod esset, opi- 
nor, ab alio interprete prius reddita. Hujus autem 
rei signum evidentissimum mihi videtur, quod in 
verbis interpolatis, ut hominem, desinat: reliqua, 
« secundum omnem modum propter nos sustinen- 
tem, » licet ad eamdem sententiam pertinentia, 
omittat. 

Proinde septem epistolas ab Eusebio S. Ignatio 
attributas censeo ; inter eas Epistolam ad Polycar 
pum numerandam affirmo; easdem omnes in Poly- 
carpiana συναγωγή collectas, epistole ejus, in con- 
ventu Asia per aliquot szcula publice lectz, sub- 
junctas, et a sancto martyre conscriptasfuisse asse- 
veranter contendo. Sententiam Dallzei de impostore 
primo, sex epistolas post ducentos ab Ignatii mar- 
tyrio annos in lucem proferente, et secundo, illam 
ad Polycarpum post ducentos etiam alios partu- 
riente, figmentum, imo portentum esse judico. 

Atque hec de ortu, progressu et hodierno statu 
hujus controversitv, introductionis more,atque per- 
spicuitatis gratia dixisse sufflciat: que loco trium 
priorum capitum libri Dalleani, et prioris etiam 
quarti partis ponenda censui, ut ad ea aliud quid- 
piam reponere necesse non sit. 


15 





8$. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 76 





VINDICIARUM PARS PRIMA 


Qua argumenta pro S. Ignatii epistolis e veterum testimoniis afferuntur, et a Dallai exceptioni- 
bus vindicantur. 


CAPUT PRIMUM. 

Argumenta pro S. Ignatii. epistolis sunt vel. externa 
vel interna. Externa a testimoniis, interna ab ipsis 
epistolis. 

Ut probemus,aut persuasum habeamus,epistolas 
basce, de quibus dicimus, que nunc in omnium 
manibus sunt, et Ignatii pre se nomen ferunt, re- 
vera ab illo Antiochenz Ecclesie antistite aposto- 
lorum discipulo et sanctissimo martyre, circa ini- 
tium secundi s:zeculi fuisse conscriptas, non aliud 
quidquam a nobis, qui hac etate vivimus, aut re- 
quiri aut exspectari potest, quam ut ex idoneis 
testimoniis eorum, quibus in rebus hujusmodi par 
est credere, id fideliter firmiterque colligamus ; et 
epistolas ipsas tanto auctore dignas, et temporis 


À miterquecolligemus.Idoneos autem testes putamus 


scriptores ecclesiasticos vetleres,qui antequam hiec 
in Ecclesia orta, aut postquam aliquibus oriri visa 
est, controversia, sententiam suam, ut se obtulit 
occasio,sine ulla dubitatione aut hassitalione protu- 
lerunt. Hos ego testes incorruptos adducam atque 
integros : ex horum scriptis indubitatis, aut ab im- 
portuna dubitatione vindicatis, testimonia prefe. 
ram ;idqueea modestia prestabimus, ut nullius ve- 
terum fame detrahatur, nullius nomini injuria fiat, 
sua cuique auctoritas, qualis et quanta in Ecclesia 
Dei hactenus fuit illibata conservetur; ea fide, ut 
neminem obtorto collo ad judicium ferendum tra- 
hamus, omnia plane et nude representemus, prout 
in eorum sceriplis reperiuntur. Cum igitur Ignatii 


rerumque circumstantiis apprime congruas osten- p epistola decimo quintoseculo jamjam exeunte eru- 


damus. Ad auctoritatem enim Ignatianorum, aut 
aliorum quorurm.cunque veterum scriptorum asse- 
rendam confirmandamque duo tantum argumento- 
rum genera aflerri possunt, externa, scilicet, vel 
interna ; quorum priora ex testimoniis, posteriora 
escriptisipsis petuntur.Quamobrem dissertationem 
nostram in duas partes dispescendam duximus ; 
quarum quidem priratestimonia proferet,eademque 
ab adversarii objectionibus vindicabit ; et qure ab 
ipso testimoniaafferri videantur,queque sub specie 
argumenti negantis disputantur,refutabit: secunda 
epistolas ipsas considerabit,easque ostendet et vo 
Ignatiano rerumque circumstantiis apprime con- 
gruas, et ex ipsa materia atque scriptione martyre 
et episcopo Antiochensi dignas; argumenlisque 
omnibus, vel ex rebus, vel ex verbis ab adversario 
ductis, respondebit, plenissimeque  satisfaciet. 
Quod si tam multa Veterum testimonia, tamque 
apposita pro his epistolis afferre poterimus, quam 
qua in aliis hujusmodi scriptis stabiliendis,et ex- 
tra omnem controversiam ponendis acceptari ab 
omnibus solent ; ac simul etiam epistolas ipsas ta- 
les esse ostenderimus, uteoipso virodigne videan- 
tur, cui a veteribus tribuuntur, nihilque in iis om. 
nino contineri,quod auctorem S. Ignatio vel minus 
antiquum vel minus pium.aut prudentem postulet, 
si lic ita tractaverimus, ut summa testium auc- 
toritati rei ipsius dignitas sulffragetur, nihil in dis- 
putandi genere ulterius requiri posse confidimus. 
Neque aliqua ratio assignari poterit, quare ullum 
antiqui scriptoris opus pro legitimo habestur, si 
hec a nobis rite probata repudientur, 


Ut primi generis argumento epistolas de quibus 
agitur ab Ignatio martyre conscriptas fuisse de- 
monscretur, ex idoneis testimoniis eorum. quibus 
in rebus hujusmodi par est credere, id fideliter fir- 


tm et impressse primum conspicerentur, et varia 
hominum judicia postmodum experte sint ; ita ve- 
terum testimonia adducam atque disponam,ut om- 
ni, ab ipsa quo scripta sunt tempore, saeculo, us- 
que ad cam statem qua impresse prodierunt, a 
viris maximis agnitas et approbatas ostendam. 


CAPUT II. 


Testimonia pro S. Ignatii epistolis. Quz ita  dispo- 
nuntur ut nullum seculum suis testimoniis careat, 
a secundo, quo primum nato, ad decimum quin. 
tum, quo impresso sunt epistola. 


Intra paucos post initum secundi seculi annos 
natas esse has epistolas assero: duos igitur ejus - 
dem &vi scriptores nobilissimos, S. Polycarpum et 
S. Irengum testes cito. S. Polycarpus S. Joannis 
apostoli discipulus, ab eo Smyrna episcopus ordi- 
natus, totins Asio princeps, S. Ignatio nostro per- 
familiaris fuit ; cujus martyr ipse in epistolis me- 
minit, cui earum etiam unam privatim misit.Hunc 
autem harum epistolarum mentionem fecisse di- 
serte tradit Eusebius Hist. Eccl. |. 11, c. 37 : Καὶ ὁ 
Πολύκαρπος δὲ τούτων αὑτῶν µέανηται ἓν τῇ φερ.- 
µέῃ αὐτοῦ πρὸς Φιλιππησίους ἐπιστολῇ. IIoc est, in- 
terprete Valesio: «Sed et Polycarpus in sua ad Phi- 
lippensesepistola earumdem meminitepistolarum.» 
Ita Eusebius, cum jam septem S. Ignatii cpistolas 
enumerasset, et descripsisset. Meminit quidem S. 
Ignatii saepius in Epistola sua ad Philippenses S. 
Polycarpus; nostr» autem assertioni hzc praecipue 


D verba testimonium probent, qua ipse Eusebius ex 


ejus epistola tunc temporis cum omnibus esset no- 
tissima, et in Asie conventu legeretur, descripit. 
Τὰς ἐπιοτολὰς Ἰγνατίου, τὰς πεµφθείσας ἡμῖν ὑπ 
αὐτοῦ xai ἄλλας ὅοχς εἴχομεν παρ) ἡμῖν, ἐπέμφαιεν 
ὑμῖν, καθὼς Ἐνετείλσσθε, d'tivec ὑποτεταγμένα. c"c! 


Ti J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANAE. — PARS I. 178 


τῇ ἐπισολῇ ταύτῃ. Qua in veteri ejusdem epistole A quos se legisse testatur S. Hieronymus, antequam 


versione ita etiamnum Latine legimus : « Epistolas 
sane Ignatii,quae transmiss:p sunt vobis (pro nobis) 
ab eo, et alias quantascunque apud nos habuimus, 
transmisimus vobis,secundum quod mandastis;qua 
sunt subjectze huic Epistolos. » Alter hujus s:eculi 
lestis,S.]Irenaus Polycarpi discipulus,et apostolico- 
rum temporum vir;quem harum epistolarum memi- 
nisse non semel testatur Eusebius. Ut Eccl. Hist. Ἱ. 
y, c. 8: "Ext καὶ Ιουστίνου τοῦ μάρτυρος xai Ἰγνατίου 
pur πεπείγται, µαρτυρίαις αὖθις καὶ ἀπὸ τῶν t05- 
τοις γῤαφέντων χεχρημένος. « Preterea Justini mar- 
lyris eL Ignatii inentionem facit, ex eorum scriptis 
te-timonia proferens. » Quot quidem ex S. Ignatio 
testimonia protulerit 8. Irenaeus, scire nunc non 
licet.quod multa illius opera jam perierint. Unum 
expresse notavit Eusebius Hist. Eccl. l. 1, c. 36: 
Οἴδε ὂξ αὐτοῦ τὸ μαρτύριον ὁ  Eipmvaioc, καὶ τῶν 
ἐπιστ)λῶν αὐτοῦ μνημονεύει λέγων οὕτως' Ὡς sini 
τ'ς τῶν ἡμετέτων 9ιὰ τὴν πρὸς θΞὸν μαρτυρίαν xa- 
τακοιθεῖς πρὸς θηρία, ὅτι Σῖτός εἶμι θεοὺ, καὶ δι) 
ὁδόντιυν θη ων ἀλήθομαι, ἵνα καθαρὸς ἄρτος εὑρεθῶ. 
Hoc est, interprete Ruffino : « Scit. autem οἱ [τε- 
neus martyrium ejus, et mentionem facit scripto- 
ram/pro epistolarum)ejus per hiec verba:Sicutdixit, 
inquit,quidam ex nostris pro martyrio Christi dam- 
natus ad bestias : « Frumentum, ego sum Dei ; bes- 
tiarum dentibus molor et subigor, ut panis mundus 
efficiar Christo. »» Hiec autem verba ab Eusebio 
Grece excerpta, postquam Greca S. Irenei exem- 
plaria perierunt, in. veteri Latina versione adhuc 
reperiuntur, l. 11, ο. 28: « Quemadmodum quidam 
de nostris dixit, propter martyrium in Deum adju- 
dicatus ad. bestias, « quoniam frumentum sum 
Cristi, et per dentes bestiarum molor ut mundus 
panis inveniar.» » Eademque in S. Ignatii Epistola 
ad Romanos exstant : X:xóc slut τοῦ θεοῦ xal δι’ 
ἁλόγιων θηρίων ἀλήθομαι, ἵνα καθαρὸς ἄρτος θεοῦ 
t22:00. 

Lucalentissimis hiscetestimoniis tresconjecturas 
subjungendas putavi, ex eodem seculo petitas : quae 
si eruditis placeant,bene est ; mihi certe placent,ut 
ronjecture, scilicet, neque alio nomine propono. 
Smvrnensis Ecclesie epistola, licet in martyrio 
5 Polycarpi celebrando potissimum versetur,tamen 
el Germanici exitum breviter describit, qui, velut 
alter Ignatius, ἐπισήμως ἐθηριομάχτσε, gloriose pu- 
gnatit ad bestias. Cum enim proconsul eum abani- 
mi proposito retrahere conaretur,&autip ἔπεσσασ2το 
τὸ θηρίον προσθιασάµενος, inquiunt, feram ad se 
attrarit, vi adigens. Quibus verbis existimo Eccle- 
siam Smyrnensem ad epistolam S. Ignatii omnino 
respexisse, et in simili proposito eodem vocabulo 
uli voluisse. Ita enim ille ad Romanos, de feris 
quibus objiciendus fuit: Kdv αὐτὰ δὲ ἄχοντα μὴ θέλῃ 
ἐνὼ πρωσθιάσοµαι, quod si forle. ipse recusabunt, 
ego eas vi adigam. S. Theophilus, sextus Antio- 
chensis Ecclesia episcopus, post S. Ignatium 
quartus, sciipsit in S. Mattheum Commentarios, 


suos in eumdem evangelistam scriberet. Sub hujus 
Theophili nomine etiamnum exstant in S. Matthaeum 
Commentarii,sed Latine tantum, in quibus ad ilia 
verba :-Cum esset desponsata mater ejus Maria Jo- 
seph,»Matth. 1,18. hac legimus: «Quare non ex sim- 
plici virgine,sed ex desponsata concipitur Christus? 
Primo, ut per generationem Joseph origo Maris 
monstraretur ; secundo, ne lapidaretur a Judzis ut 
adultera. Tertio, ut in Egyptum haberet solatium 
viri.Quarto,ut partus ejus falleret diabolum,putan- 
tem Jesum de uxorata, non de virgine natum.» Si 
haec Theophilisint,sine dubio quartam rationem ex 
epistola 8. Ignatii hausit.Nam cum S. Hieronymus, 
qui se Theophili commentarios legisse professus 
est, quatuor has rationes expressisset, quartam in 
hunc modum protulit :« Martyr Ignatius etiam quar- 
tam addidit causam,cur a desponsata conceptus sit, 
ut partus,inquiens,ejuscelaretur diabolo,dum eum 
putat non de virgine,sed deuxore generatum.»Quis 
enim non videt, si hec Hieronymus ex Theophilo 
transcripsit, eum pro more suo indicare voluisse S. 
Theophilum hac ab Ignatio decessore suo habuisse. 

Ignatius enim ipse non hanc quartam causam addi- 

dit,neque ullam causam protulit, cur a desponsata 

conceptus fuerit Christus : sed tantum dixit virgi- 

nitatem Marice diabolum latuisse;hanc autem sen- 

tentiam Ignatii tanquam causam addidit Theophi- 

lus,atque adeo causam hanc attribuit Ignatio Hie- 

ronymus,quod eumillius sententic» auctorem agno- 

sceret.Certe hiec Hieronymus ex suo penu nonsum- 
psit,sed a veteri commentatore hausit ; uno, scili- 

cet,ex illis,quos ipse in Prefatione nominat,quem 

alium quam Theophilum fuisse non puto. Nam S. 

Basilius,oratione in Natali Christi habita,eumdem 

sine dubio auctorem respiciens,ait : Ερηται δὲ τῶν 

πἀαλαιῶν τινι xal ἕτερος λόγος, ὅτι ὑμὲρ τοῦ λαθεῖν 
τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου τὴν παρθενίαν τῆς 
Μαρίας ἡ τοῦ Ἰωσὴφ ἐπενοήθη µνηστεία. Cum enim 
tres causas attulisset,quartam sic adjungit :« Alia 
autem ratio a veterum quodam prolata est, quod 
ut principem hujus seculi lateret virginitas Ma- 
rite, desponsatio Josephi est excogitata. » Non igi- 
tur Theodorus fuit, non Apollinarius, non Didy- 
mus ; hi enim omnes S. Basilio synchroni fuere, 
sed vel Hippolytus, vel Origenes, vel Theophilus, 


D quod potius reor. Utcunque sit, scriptor ille qui a 


S. Basilio antiquus dicebatur, haud injuria a no- 
bis secundo seculo vindicatur. 

Porro Peregrinus, sive Proteus, ex ethnico Chri- 
stianus,ex Christiano Cynicus,igni se tradidit valde 
senex;de quo Eusebius in Chronico ad quintum Mar- 
ci,«Apud Pisas Peregrinus philosophus rogo, quem 
ex lignis composuerat, incenso seipsum superinje- 
cit.3Cum enim vilissimus homuncio insana quadam 
glori: cupiditate flagraret, ita se gessit, ut eam 
quam posset, maximam sibi conciliaret.Excogitavit 
autem id quod nulliunquam philosopho in mentem 
venit: epistolas jamjam moriturus ad insignes 


19 8. IGNATIUS. — PHOLEGOMENA. 80 


maxime civitates, et viros quosdam velutlegatos A tritus, locupletissimus nobis testis est.Is enim un- 


misit ; ut igitur igne Herculem aut Empedoclem,ita 
epistolis,et legatis S.Ignatium nostrum de industria 
imitatum esse nebulonem sentio,et hujus conjectu- 
το ralionem minime incertam reddo. Christianam 
religionem sub Adriano professus erat Peregrinus, 
et non mediocrem inter Christianos auctoritatem 
sibi comparaverat,unde in vincula conjectus factus 
est confessor nobilis, et ad eum sublevandum 
quamplurimi,etiam οἱ £v τέλει, presbyteri, episcopi- 
que,undique convolabant. Martyrium igitur subire 
maxime velle videbatur, et proconsul Syrie, cum 
intelligeret ὅτι δέξαιτ᾽ ἂν ἀποθανεῖν ὡς δόξαν ἐπὶ 
τούτῳ ἐπιλίποι, quod mori cuperet, ut. inde famam 
posteris relinqueret,eum pone subduxit et carcere 
liberavit. Et quidem postea gloriosus hic confessor 
ex Ecclesia ejectus est ; sed dum illa sub Syric 
proconsule passus est, non potuit eum latere S. 
Ignatii fama,cujus reliquie tanta cum veneratione 
Antiochiae conservat»? sunt ;et cum tot ex Asia ad 
eum in carcere detentum confluerent, sine dubio 
Ignatii omnia sepissime commemorabantur. Pla- 
cuit itaque ineptissimo viro,ab Ecclesia ejecto,et a 
philosophis recepto.mori quidem tanquam philoso- 
phum, famam autem eodem modo acquirere, quo 
acquisivisse Ignatium putavit ; epistolas ante mor- 
tem adcivitates nobilissimas exarando,et talesom- 
nino viros instituendo, quales illum sepius postu- 
lasse noverat.Hoc vero a Luciano disertissimis ver- 
bis descriptum est in Peregrino suo : dac! δὲ πἀ- 
σαις σχεδὸν ταῖς ἐνδόξοις πόλεσιν ἐπιστολὰς διαπἐµ- 
qat αὐτὸν, διαθήχας τινὰς, xal παραινέσεις, καὶ vó- 
µους, xal. τινας ἐπὶ τούτων πρεσθευτὰς τῶν ἑταί- 
pov ἐχειροτόνησε, νεχραγγέλους καὶ νερτεροδρόµους 
προσαγορεήύσας. « Aiunt autem eum ad omnes fere 
preclaras civitates epistolas misisse, monita qum- 
dam, exhortationes, atque leges : et ex sociis suis 
de his legatos ordinavit, a mortuis nuntios, et ab 
inferis cursores appellans. » 

Habemus hic epistolas a jamjam morituro ad in- 
signiores civitates missas, cum exhortationibus : 
quod fecit S. Ignatius,nequeante Peregrinum pre- 
ter eum, opinor, quisquam : habemus viros ex so- 
ciis suis institutos tanquam legatos: scilicet,&ye:0o- 
τόνησε πρεσδευτάς, plane ut apud Ignatium no- 
strum epistola ad Smyrnaos, χειροτονῆσαι θεοπρε- 
σθευτήν͵, et ad Magnesianos, χειροτονῖσαι Ütdxovoy 
εἰς τὸ «;6565t09at ἐκεῖ θεοῦ πρεσθείαν' habemus 608 
legatos a Peregrino appellatos νερτεροδρόµους, ut 
apud Ignatium, χειροτονζταί t:vz, ὃς δυνήσεται θεο- 
δρόµος χαλεῖσθαι. Si huic conjecture locus sit, has 
epistolas quas defendimus probe novit Peregrinus, 
qui ante martyrium Ignatii natus, post medium 
seculi secundi flammis se dedit. 

Tertii quidem seculi scriptores ecclesiasticos, 
praesertim Grecos, quibus maxime tum notus fuit 
S. Ignatius, habemus sane superstites perpaucissi- 
mos; quorum pr«ecipuus Origenes,eodem quo scri- 
psit Ignatius «νο natus, et rebus theologicis innu- 


decimo Severi anno,tertio s:culo jam ineunte, Ca- 
techeseon opus aggressus, adhuc juvenis Homilias in 
S.Lucam scripsit quas interpretatus est 5. Hierony- 
mus.Homiliaautem sexta haec legimus : « Eleganter 
in cujusdam martyris epistola scriptum reperi ; 
Ignatium dico, episcopum Antiochie post Petrum 
secundum, qui in persecutione Romo pugnavit ad 
bestias: « Principem seculi hujus lattit virginitas 
Maria. » » Ita nunc legimus in Epistola ad Ephe- 
sios, ἔλαθεν τὸν ἄρχοντα τοῦ αἱῶνος τούτου ἡ πχρθε- 
vía Μαρίας. Vetus Interpres : «Latuit principem sz- 
culi hujus virginitas Mario. » Idem Origenes natu 
grandior Commentarios in Canticum scripsit,in quo- 
rum Prologo hiec legimus: « Denique meminimus 
aliquem sanctorum dixisse, Ignatium nomine, de 
Christo: « Meus autem amor crucifixus est, » nec 
reprehendi eum pro hoc dignum judico. » Hac 
autem verba in Epistola ad Romanos adhuc repe- 
riuntur, Ὁ ἐμὸς ἔρως ἑσταύρωται. Vetus Interpres: 
« Meum desiderium crucitixum est. » 


Quarti seculi,sane florentissimi,ut multo plures 
ecclesiasticos scriptores,ita et Ignatianorum testes 
habemus.Eorum primus mihi quidem videtur ille, 
quisquis est, qui Dionysius Areopagita vulgo no- 
minatur; non longe enim ab initio hujus avi eum 
scripsisse sentio. llle autem libro De divinis nomi- 
nibus, de amore disputans, οἱ Origenem sequens, 
ita loquitur : Καΐτοι ἔδοξέ τισι τῶν xa0' ἡμᾶς Ἱερο- 
λόγων xai θειότερον εἶναι τὸ τοῦ ἔρωτος ὄνομα τοῦ 
τῆς ἀγαπης' γράφει δὲ καὶ ὁ θεῖος ᾿]γνάτιος, Ὁ ἐμὸς 
ἔρως Ἐσταύρωται. « Visum est aliquibus nostre 
statis sacris scriptoribus amoris quam charitatis 
nomen divinius esse.Scribit autem et divinus Igna- 
tius : « Amor meus crucifixus est.» » Hujus autem 
viri longe doctissimi, si initio hujus sreculi revera 
scripserit,ut arbitramur,luculentissimum testimo- 
nium est ; quisquis autem fuerit, sive hujus, sive 
sequentis &vi scriptor, varia de hoc ipso loco ho- 
minum judicia Ignatianorum auctoritatem, ut 
deinceps ostendemus, plurimum confirmabunt. 

Secundus hujus wvi testis est Eusebius Casa- 
riensis episcopus, qui multos Origenis discipulos 
vidit. Is autem cum singulos nominatim recensere 
non posset,qui primis apostolica successionistem- 
poribus antistites, aut evangeliste fuerant, eorum 


D duntaxat nomina recensere statuit, quorum monu- 


mentis apostolice doctrine traditio ad sua usque 
tempora ferebatur. Hist. eccles., l. ui, c. 37, 38 : 
'üanto οὖν ἀμέλει τοῦ Ἰγνατίου ἐν αἷς κατελέξαμεν 
ἐπιστολαῖς, καὶ τοῦ Κλήμεντος ἐν τῇ ἀνωμολογτμένῃ 
παρὰ πᾶσιν. « Quod factum est in epistolis Ignatii 
quas recensuimus,et Clementis illa ab omibus re- 
cepta. » Eusebius igitur, unam Clementis, plures 
lgnatii epistolas proponebat, ut antiquissima, apo- 
stolic:e successionis scripta, et apostolorum do- 
ctrinetraditionem continentia.lllz autem epistolze, 
quas tantopere laudavit Eusebius, ipsissims sunt 
quas nos habemus, et defendimus. Tradit enim 


8 J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS I. 82 


His eccles., 1. 111, ο. 36, Ignatium per Asiam sub Α adhuc Arimini synodus hereret, hoc est, circa an- 


accuratissima satellitum custodia ductum,singula- 
rum civitatum quas ingressus est ecclesias sermo- 
nibus et cohortalionibus confirmasse, atque inpri- 
mis monuisse, ut ab haeresibus caverent tum pri- 
mum exortis et invalescentibus; hortatumque esse, 
utapostolorum traditioni tenaciter adh:rerent, 
quam cautele: gratia,etiam scriptis mandare ne- 
cessamum duxit. Quare cum Smyrne esset,inquit, 
quatuor epistolas scripsit, ad Ephesios, Magnesia- 
nos, Trallianos, Romanos ; a Troade tres, ad Phi- 
ladelphenses, ad Smyrnaos, et privatim ad Poly- 
carpum. Hiec omnia diligentissime ex ipsis episto- 
lis, utopinor,observavit Eusebius ; epistolam eniin 
ad Ephesios Smyrnae scriptam fuisse ipsa testatur: 
« Unanimis vobiscum ego, et quem misistis in Dei 
honorem in Smyrnam, unde et scriho vobis. » Ad 
Magnesios: eSalutant vos Ephesii a Smyrna,unde et 
scribo vobis.» Ad Trallianos:«Saluto vos a Smyrna.» 
Ad Romanos :«Scribo autem vobis hec a Smyrna. » 
Tres reliquas epistolas Troade scriptas fuisse, ex 
ipsis pariter patet. Ad Philadelphenses: « Salutat 
vos charitas multorum,qui in Troade unde etscribo 
vobis per Burrum.»Ad Smyrneos : «Salutat vos cha- 
ritas fratrum,qui in Troade,unde etscribo vobis per 
Burrum.»Ad Polycarpum : «Quia igituromnibus ec- 
clesiis non potui scribere,propter repente navigare 
me a Troade in Neapolim, ut voluntas precipit, 
scribesaliis ecclesiis. » Observat Eusebius, Ignatium 
in epistola ad Ephesios Onesimi ipsorum pastoris 
meminisse, in epistola ad Magnesios Damam epis- 
copum nominasse, in epistola ad Trallianos Po- 
lybii antistitis mentionein fecisse ; quos omnes ea- 
rumdem Ecclesiarum episcopos nostro» epistole 
agnoscunt.Dicit eum Polycarpo Antiochense Eccle- 
si? gregem commendasse,rogasseque ut omni cura 
et diligentia illum fovere vellet,quod in epistola ad 
eum data pluribus narratur. Pergit ulterius, et εἰς 
iui. τῶν εἰρημένων, ex epistola ad Romanos 
bene longam 5s: excerpit, ut ipse ' loquitur, 
xri Àwv ᾿Απὸ Συρίας μέχρι Ῥώμης θπῃριοµα- 
19, elc., quae versioni nostre Latins; prorsus con- 
renidut,adeo ut hzc accuratior sit Eusebianorum 
translatio, quam vel Hieronymiana vel Rulfiniana. 
Miam etiam ex Epistola ad Smyrneos sententiam 
transcripsit. quae in nostris codicibus totidem ver- 
bis exstat. Denique ad cenfirmandam superiorem 
de his narrationem,Polycarpi et Irenai testimonia 
profeit, de quibus ante diximus, et postea dicen- 
dum erit, Hxc sunt ab Eusebio adeo diligenter lu- 
calenteque exposita, ut Dalleusipse dixerit :«Fate- 
inar Eusebium illas epistolasagnoscere,et pro vere 
lgnatianis habere : neque dissimulamus eas,de qui- 
bus ille verbafacit,lias ipsas fuisse videri, qua his 
liodie nominibuscircumferuntur,quales eas reveren- 
dissimus Usserius Latine;eruditissimusVossiusGre- 
ce,ex librisille Anglicanis,hic Mediceis ediderunt.» 
Eusebio succedit Atbanasins, vere magnus, qui 
in epistola de synodis Arimini et Seleucia dum 


num Christi 360 scripta, hoc nobis illustre testi- 
monium praebet. De synodis, p. 922 : Γγνάτιος οὖν, 
ὁ μετὰ τοὺς ἀποστόλους ἐν ᾿Αντιοχείᾳ κατασταβεὶς 
ἐπίσχοπος, καὶ µάρτως τοῦ Χριστοῦ γενόμενος, Υβό- 
φων περὶ τοῦ Κυρίου εἴρηχεν' El; Ἰατρός ἐστι σαρ- 
ικός καὶ πνευματικός, γενητος καὶ ἀγένητος, 
ἐν ἀνθρώπῳ θεὸς, ἐν θανάτῳ ζωὴ ἁληθινὴ, καὶ 
ix Μαρίας καὶ 1x θεοῦ. « Ignatius igitur qui, post 
apostolos, Antiochiz episcopus constitutus est, et 
martyr Christi fuit.scribens de Domino dixit :« Unus 
med'cus est, carnalis et spiritualis, factus et non 
factus,in homine Deus.in morte vita vera,et ex Ma- 
ria etexDeo.» Hac enim verba ex Epistola ad Epie- 
sios sunt transcripta, quam scripsisse non larva- 


B tum aliquem lgnatium, sed verum illum, apostolo- 


rum successorem,et martyrem testatur S. Athana- 
sius. Idem paulo post : 'O µακάριος 'Iyvaztoq ὁρ- 


θῶς ἔγραψε, γενητὸν αὐτὸν λέγων διὰ τὴν σάρκα, Ó 
γὰρ Ἀριστὸὺς σὰ:ξ ἐγένετο ἀγένττον δὲ, ὅτι μὴ τῶν 
ποιημάτων καὶ γενγτῶν ἐστιν, ἀλλὰ Υἱὸς ἐκ Ηατρός. 
« Recte scripsit beatus lIgnatius,factum eum dicens 
ob carnem ; Chri-tus enim caro factus est ; non fac- 
tum autem,quod nonsit ex creaturis, et iis que 
facta sunt, sed Filius e Patre.» 


Huic etiam seculo S. Joannes Chrysostomus 


ascribendus est : presbyter enim ordinatus Antio- 
chic anno 386, Constantinopoli episcopus conse- 
cratus est anno 398. Dum autem Antiochis esset, 
praeclaram in S. Ignatii 


martyrium orationem 
habuit, in qua verba ejus, qu: sunt in Epistola ad 
Romanos adducit. Tom. V, orat. 70, pag. 504 : 


"Axoógz, γὰρ ὅτι οὗτος αὐτὸν τῆς τιμωρίας ὁ τρό- 
xoc μένει, ᾿Εγὼ τῶν θτρίων ἐκείνων ὀναίμην, ἔλεγε 
τοιοῦτοι γὰρ οἱ ἐρῶντες' ὅπερ ἂν πάσχωσιν ὑπὲρ τῶν 
ἐρωμένων μεθ) ἑδονῆς δέχονται. « Cum enim. audi- 
visset, quod hic eum supplicii modus maneret, 


« Utinam ego illis bestiis fruar, » inquiebat. Tales 
enim sunt qui amant ; quidquid pro iis quos amant 
patiantur, cum voluptate ferunt. » Idem rursus in 
oratione ipsi antiquitus attributa. Qucd unus Veteris 
et Novi Testamenti legislator sit, haec habet, tom. VI, 
pag. 643 : Διὰ τοῦτό τις τῶν dpyalov, Ἰγνάτιος δὲ 
ὄνομα αὐτῷ, οὗτος Ἱερωσόνῃ xal μαρτυρίῳ διαπρὲ- 
Vac, ἐπιστέλλων τινὶ ἱερεῖ Έλεγε, Μηδὲν Άνευ γνώ- 
µης σου γινέσθω' μ. δὲ σὺ ἄνευ γνώατς Oso) τι πρᾶτ. 


D. Propterea quidam ex antiquis, nomine Igna- 
tius, sacerdotio et martyrio clarus, in epistola ad 


sacerdotem quemdam dixit: « Nihil sine sententia 
tua flat ; neque tu sine sententia Dei quidquam fa- 
cias. » Quam totidem verbis in epistola ad Pulycar- 
pum etiamnum exstant. 

Eidem ὤνο tribuenda sunt testimonia S. Biero- 
nymi, qui anno 14 imperatoris Theodosii, circa an- 
num Domini 393, Catalogum scriptorum  ccclesias- 
ticorum se composuisse testatur, in quo Catalogo 
hzchabet : «Ignatius, Antiochene Ecclesie tertius, 
post Petrum apostolum episcopus,commovente per- 
secutionem Trajano damnatus ab bestias, Romam 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


ittitur.Cumque navigans Smyrnam venis- À vina incarnatione sententiam, ut cognoscas de sus- 


lycarpus auditor Joannis episcopus erat, 

nam epistolam ad Ephesios.alteram ad Ma- 
s,tertiani ad Trallenses,quartam ad Roma- 

nde egrediens scripsit ad Plilippeos, et ad 
ο5,οί proprie ad Polycarpum, commendans 
iochensem Ecclesiam et reliqua Eusebiana 
inia, tacito Eusebii nomine,transcripsit, ad- 
sua fecit. Imo libello Adversus Helvidium, 
ante Catalogum scripsit, circa annum,ut opi- 
83, ab fontem veritatis provocans, Ignatinm 
iam veterum scriptorum principem nominat. 
nquid non possum tibi totam veterum scripto- 
seriem commovere,Ignatium,Polycarpum ,lre- 
im,Justinum martyrein, multosque alios aposto- 
'5 et eloquentes viros, qui adversus llebionem, et 

:0dotum. Byzantium, et Valentinum hoc eadem 

itientes. plena. sapientie volumina conscripse- 

nt?» Idem in S. Matthaeum :«Ignatius etiam quar- 

m addidit causam cur a desponsata conceptus sit, 

ut partus,inquiens,ejus celaretur diabolo.»Et quid 
:e scriptis Ignatii nostri senserit,etiam cumerravit, 
stendit, Adv. Pelagianos l.i ; « Ignatius, vir aposto- 
licus et martyr,scribit audacter : « Elegit Dominus 
apostolos, qui super omnes homines peccatores 
erant. » Verba enim non sunt Ignatii,sed Barnabo, 
in cujus Epistola etiamnum exstant. 

Quinti seculi primus testis est B. Tlieodoretus 
episcopus Cyri,qui et tertio ct quarto generalicon- 
cilio interfuit.Ille autem, cum testes ecclesiastico 
doctrine posteriores euumerasset, heec de vetustis- 
simis addidit,epist.ad menachos Constantinopolita- 
nos, p. 1027 : Καὶ οἱ τούτων mpt365:scot Ἰγνάτιος, 
χαὶ loAlóxaomo;, xai Llprvaiog, xai Ἱουστίνος, xai 
ππόλυτος, ὧν oi πλείους οὐκ ἁρχιερέων προλάμ- 
πουσι µόνον, ἀλλὰ xai τῶν μαρτύρων διακοσμοῦσι χο- 
póv. «Atque liis antiquiores, Ignatius,et Polycarpus, 
etIren:eus, etJustinus,et llippolytus,quorum pleri - 
que non modo inter pontifices prelucent,sed marty - 
rum etiam chorum exornant. Idem Epist. ad Flo- 
rentium Patricium, pag. 906 : Ταῦτα o£ ἡμῖν πα- 
ῥέδοσαν οὐ µόνον οἱ ἀπόστολοι καὶ προφῆτα', ἀλλὰ 
καὶ οἱ τὰ τούτων ἡ-μηνευκότες, συγγράμματα, Ἰγ- 
νάτιος, Πυστάθιος, Αθανάσιος, Βασίλειος, Γρηγόριος, 
Ἱωάννης, καὶ ol ἄλλο: τῆς οἰκουμένης φωστῖρες.«Πῶο 
nobis tradidere non apostoli modo et propheta, ve - 


B 


cepta nàturà quid senserit. Audivisti enim prorsus 
Ignatium illum, qui de Petri dextera  pontiticatus 
gratiam suscepit, et post administratam Ecclesiam 
Antiochenam martyrii coronam adeptus est. » Cum 
tam honorificam auctoris mentionem fecisset, ex 
epistolis ejus testimonia subjicit : Τοῦ ἁγίου 'L-rva- 
τίου ἐπισχύπου Αντιοχείας καὶ µάρτορος EA τῆς 
πρός Σμυρναίους (ita legendum, non Ῥωμαίους] 
Ἐπιστολῆς.« S. lgnatii,episcopi Antiocheni εἰ mar- 
tyris ex Epi-tola ad Smyrnaos. » Πεπληροφορημε- 
νους ἀλιθῶς tl; τὸν Κύριον ἡμῶν, ὄντα ἐκ wí- 
νους Δαθὶὸ κατὰ σάρκα, 1ἱοῦ Θεοῦ κατὰ θεύτττα 
καὶ δύναμιν, Yevevvy µένον ἀληθῶς ἐκ Παρθένου, βεθα- 
πτισμένον ὑπὸ Ιωάννου Ίνα πλτρωθῇ πᾶσα θικα!ιο- 
σύνη ὑπ αὐτοῦ, ἀληθῶς ὑπὸ Ποντίου Πιλατυ xai 
Ἡ -ώδου τετράρχου χαθτλωμένον ὑπὲρ ἡμῶν σαρκἰ. 
« Plane cumulateque persuasos de Domino nostro, 
qui est ex genere David secundum carnem,et Filius 
Dei secundum divinitatem et potentiam,qui vere na- 
tus est ex Virgine, baptizatus a Joanne ut omnis ab 
ipso justitia impleretur;vere sub Pontio Pilato οἱ He- 
rode tetrarcha pro nobis in carne crucifixus. » To3 
αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς ᾿Ἐπιστολῖς. Ejusdem er cadem 
Epistola : Τί γὰρ ὠφελεῖ, εἴπερ µε ἐπαινεῖ τις, τὸν Oi 
Kopióv µου βλασςγμεῖ, μὴ ὁμολογῶν αὐτὸν σαρ- 
xooópov' ὁ δὲ τοῦτο μὴ λέγων τελείως αὐτὸν ὄρντ- 
ται (5 ντκροφόρον. « Quid autem prodest, si quis 
me laudet,Dominum autem meum blasphemet.non 
confitens eum carnem gestare ? Quod qui non pro- 
fitetur, plane ipsum negat, ut cadaver circumfe- 
rentem.» Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς αὐτῆς EmisvoÀns. Ejus- 
dem er eadem Epistola: Ei γὰρ τῷ δοκεῖν ταῦτα 
ἐπράχθη ὑπὸ τοῦ Κυρίον ἡμῶν, κὰγὼ τῷ δοκεῖν 
θέδεµαι τί δὲ xai ἐμαυτὸν ἔκδοτον δέδωκα τῷ 
θανάτῳ, πρὸς πῦρ, πρὸς µάχαιραν, πρὸς θτρία ; 
ἀλλ’ ὁ ἔγιυς µακαί-ας, ἐγγὺς 0:00 µόνον ἐν τῷ 
ὀνόματ. ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, εἲς τὸ συμπαβεῖν αὐτῷ 
πάντα ὑπομένω, αὐτοῦ µε ἐνδυναμοῦντος τοῦ τελείου 
ἀνθρώπου, ὄντινες ἀγνοοῦντες ἀρνοῦνται. « Si enim 
opinione tantum hwc a Domino nostro gesta sunt, 
ego quoque opinione vinctus sum. Cur autem οἱ 
meipsum morti tradidi, ad ignem, ad gladium, ad 
bestias ? Verum qui vicinus gladio, vicinus Deo; 
solum in nomine Jesu Christi, ut. passionum ejus 
socius flam,omnia sustinco, ipso ine corroberante, 


rumetiamii,qui horum librosinterpretatisunt,Igna- D homine perfecto, quem aliqui ignorantes negant.» 


tius, Eustathius, Athanasius, Basilius, Gregoriuss 
Joannes,et reliqua orbis lumina.»Ignatii autem te- 
stimonia adversus hireticum | producturus, Dial. 
lmmuitab..sic de ipso prafatur: Ἐπιθείξω ὁξ σοι 
τὸν πανεύφημον τῆς Ἐκκλησίας διλάσκαλον, καὶ τὸ 
Ἐχείνου περὶ τῆς θίίας ᾖἸνανθρωπήσέεως φρόνημα, 
ἵνα γνῷς tiva περὶ τῆς ληφθείσης ἐθύξασε φύσεως) 
ἀχύκοας δὲ πάντως Ἰγνάτιον ἐκεῖνον, ὃς δια τῆς τοῦ 
μεγάλου Πέτρου δεξιᾶς της ἀρχιερωσύνης τὴν ipw 
εθέξατο, καὶ τὴν ἘΕκκλησίαν ᾿Αντιοχέων ἰθύνας τὸν 
τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀνεθδήσατο. «Ostendam autem 
tibi celeberrimum Ecclesie doctorem,et illius de di- 


Has tres ῥήσεις, ab illo ante annos fere mille et 
ducentos excerptas,in eadem Epistola ad Smyrnaos 
eliamnum legimus. Pergit B. Theodoretus : Τοῦ 
αὐτοῦ ἐκ τῖς πρὸς Ἐφεσίους Ἐπιστολῆς. Ejusdem 
ex Epislola ad Ephesios. 'O γὰρ θεὸς ἡμῶν ᾿Ἰ᾿τσοῦς 
Χριστὸς éxvogoprÜv ὑπὸ Ἀαρίας κατ οἰκονομίαν 
θεοῦ, ἐκ σπέρματος μὲν Δαθὶὸ, ἐκ Πνεύματος 
δὲ ἀγίου, ὃς Ἐγεννήθη, xai ἐθαπτίσθη, ἵνα τὸ Üvz- 
tov ἡμῶν καθαρισθτ. « Deus noster Jesus Chris- 
tus in Maric utero gestatus est,secundum Dei dis- 
pensationem, ex semine quidem David,sed ex Spi 
ritu sancto : qui natus est et baptizatus, ut mor 


& 


J. PEARSONII ΥΙΝΡΙΟΙΑ IGNATiANJE. — PARS I. 


86 


litas nostra purgaretur. Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ της αὐτῆς À ρὰς οὐκ ἀποδέχονται, διὰ τὸ μὴ ὁμολογεῖν τὴν 


Ἐτιστολης. Ejusdem ex eadem Epistola Ἔτι οἱ 
xi; ἄνδρα xotvT, πάντες ἐν t(j χάριτι ἐξ ὀνοματος 
σέ2χεσθε ἐν μιᾷ πίστει, καὶ ἐνὶ ᾿Ιησοῦ Χριστῷ, χατὰ 
σ{21 ἐκ γένους Δαθὶδ, τῷ Τἱῷ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ 
Yiy τοῦ θεοῦ. Siquidem singuli omnes universe in 
gralia nominatim convenitis in una fide et in uno 
Je:u Christo, secundum carnem ex genere David, 
Filio hominis, et Filio Dei. Τοῦ αὐτοῦ Ex τῆς αὐτῆς 
Ἐπιατολῆς. Ejusdem ex eadem Epistola. Ei 
hao, ἐστ' σαρχικὸς xal πνευματ'χὸς, Ὑεννητὸς ἐξ 
ἀενήτου, ἓν ἀνθρώπῳ θεὸς, ἐν θανάτῳ ζωὴ ἀληθινὴ, 
xi: ix Ἀἰαρίας καὶ ἐκ θεοῦ, πρῶτον παθττὸς, xal τότε 
ἀπαθῆς, Ιησοῦς Χριστὸς ὁ Πώριος ἡμῶν. Unus est 
medicus carnalis et spiritalis, genitus ex ingenito, 
in homine Deus, in morte vita vera, et ex Maria 
et ex Deo, primum patibilis, et tunc impatibilis, 
Jesus Christus Dominus noster ». Et he tres 
sententie in eadem ad Ephesios Epistola adhuc 
reperiuntur. Pergit porro B. Theodoretus: Τοῦ 
αὐτοῦ ἐχ τῆς πρὸς Τραλλιανοὺς ᾿Επιστολῆς. « Ejus- 
dem ex Epistola ad Trallianos. Κωφώθητε οὖν, 
ὅταν χωρὶς Ἰησοῦ Χριστοῦ ὑμῖν λαλῇ τις, τοῦ ἐκ 
Ἱένους Δαθ]ο, τοῦ ἐκ ἹΜαρίας, ὃς ἀληθῶς ἐγεννήθη, 
ter; t€. καὶ ἔπιεν ἀλτθῶς, ἐδιώχθµη ἐπὶ Ἰοντίου, 
ἥιλατου, ἑσταυρώθη xal ἀπέθατε, βλεπόντων τῶν 
ἐπιχείων. xal ἐπουρανίων, καὶ καταχθονίων.  « Obtu- 
rale aures vestras quando quispiam vos loquitur 
sine Jesu Christo, qui est ex genere David, qui 
ex Maria, qui vere natus est, vere comedit et 
bibit, qui sub Pontio Pilato passus est, crucifixus 
eL mortuus, videntibus celestibus, terrestribus et 
inferis ». Hiec omnia uno loco ex tribus S. Ignatii 
epis'olis B. Theodoretus adversus sui temporis 
hereticos. excerpsit atque congessit. Idem alibi 
rursus, Dialog. Inconfus. p. 86 : Too ἁγίον ἐπισ- 
χόπου ᾿Αντιοχείας xai µάρτυρος ἐκ τῆς πρὸς 
Σμοριαίως ᾿ΕπιστολΏῆς. « S. Ignatii Antiocheni 
episcopi et martyris ex Epistola ad Smyrneos. 
Ἐνὼ vi2 καὶ μετὰ τὴν ἄνάστασιν ἐν σαρκὶ αὐτὸν 
021 καὶ πιστεύω ὄντα' καὶ ὅτε πρὸς τοὺς περὶ 
Πετρον ἡλῆεν, ἔφη αὐτοῖς' Λάδετε, ψΨηλαφήσατέ µε, 
xii ἴδετε ὅτι οὐκ εἰμὶ δαιµόνιον ἀτώματον, xal εὐθὺς 
αὐτοῦ ὕψαντ», καὶ ἐπίστερσαν. Ego enim post resur- 
reclione m, ipsum in carne scio et credo esse: et 
quando ad eos qui cum Petro erant, venit, dixit 


C 


sóyapistíav σάρχα slvat τοῦ Σωτήρος ἁμῶν 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὶν ὑπὶρ τῶν ἁμαβτιων ἡμῶν 
παθοῦσαν, fv ἸὙοηστότγτι ὁ ΠΗατὶρ ᾖἔχειρεν. 


Eucharistias et oblationes non admittunt, quod 
non confiteantur eucharistiam carnem esse Sal- 
vatoris nostri Jesu Christi, que pro peccatis nos- 
tris passa est, quam Pater benignitate sua susci- 
tavit. 

Secundus hujus seculi testis est. Gelasius, qui 
circa annum 492. pontifex ltomanus creatus, circa 
&96 defunctus est. Is enim in fine libri De duabus 
naturis in Christo jam tandem a pontificiis agniti 
et recepli, catholicorum testimonia magistrorum 
subjiciens, a nostro pariter ac B. Theodoretus or- 
ditur. « Ignatii episcopi et martyris Antiocheni ex 
Epistola ad Ephesios. « Unus medicus est,carnaliís 
et spiritualis, factus et non factns, in homine Deus, 
in morte vita ;eterna, ex Mariaet ex Deo, primum 
passibilis et impassibilis, Dominus noster Jesus 
Christus. » Et post pauca: « Singuli, inquit, viri 
communiter omnes ex gratia ex nomiue convenite 
in unam fidem, et in uno Jesu Christo, secundum 
carnem ex genere David, Filio hominis, et Filio 
Dei. » 

Observandum autem est, duos hujus svi testes 
Theodoretum et Gelasium,tantummodo pro seipsis 
loqui, sed totius quinti seculi judicium nobis re- 
presentare ; auctoritatem, scilicet, Ignatianorum 
tunc teniporis inter omnes tum catholicos tum 
heereticos ratam et fixam fuisse. Nam ut ex Socrate 
et Sozomeno. Theodoreto et Leontio aliisque con- 
stat ; haeretici qui ad finem evi quarti antiquorum 
Patrum consensui acquiescere recusarunt, quinto 
statim etsequentibus, eos Patres tanquam arbitros 
admiserunt, qui ante divisionem, sive exortum 
cujuslibet haereseos scripserant : unde tales cata- 
logi, quales apud Theodoretum et Gelasium repe- 
riuntur, confecti sunt. De qua re postea erit nobis 
disserendum latius Inhis igitur Theodoreti dialo- 
gis ortliodoxus sententiam promit catholicorum, 
ut Eranistes haereticorum illsus evi. Cum autem 
orthodoxus ex Scripturis copiosius disputasset 
quarit Eranistes, quid antiqui Ecclesie doctores 
senserint, celebres, scilicet, et indubitati ; negat 
enim se recepturum άνδρας ἀτήμους f; ἀμφιθόλους, 


eis: Accipite, palpate me, et videte, quia non sum D obscuros aut ambiguos. Interrogat igitur orthodo- 


demonium incorporeum. Et statim ipsum teti- 
gerunt οἱ crediderunt. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ της αὐτῆς 
Ἑσ.στ)λῆς. Ejusdem ex eadem Epistola. Μετὲ 5i 
την ανάστχσιν xai σωνέφαχε καὶ Govímuv αὐτοῖς, ὡς 
σᾳρκ.κῶς καὶ πνευματ.κῶς ἡνωμὶνος τῷ Πατρἰ. 
Post resurrectionem autem una cum eis et 
comedit et bibit, tanquain carnaliter et spiritua- 
lier unitus Patri. Et rursus, Dial. impatib., p. 
154 : Too ἁγίου "Ivatioo ἐπισκόπου Αντιοχείας καὶ 
µάρτυρης, ἐκ τῆς πρὸς Σμυρναίους Ἐπιστολῆς. 
5. Ignatii episcopi Antiocheni et martyris, ex 
Epistola ad Smyrnaeos. Εωγαριστίας xat προσφο- 


xus, an Athanasium, Gregorium, Ambrosium,Fla- 
vianum. Joannem Chrysostomum pro talibus ha- 
beat ; admittit hos omnes et ipsorum testimonia 
Eranistes ; tunc vero Ignatium,Irenzum, Hippoly. 
tum et Methodium, aliosque se producturum asse- 
rit ; valde cupienti mihi etium hac. testimonia pro- 
pones, inquit haereticorum nomine Eranistes. Atque 
ita demum prolixum satis catalogum antiquorum 
Patrum texit orthodoxus ex parte catholicorum, 
el tanquam ττλαυγὲς πρόσωπον sepLem longiusculas 
sententias ex tribus Ignatii nostri epistolis excer- 
ptas reliquis pra»ponit. Adversus hec testimonia 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


ere quidem se potuisse fatetur Eranistes. Α devorationem mei, et deprecabor ne forte (ut in 


iquet et orthodoxum et Eranistem, hoc 
à catholicos tum hzreticos illius &vi, epi- 
Ignatii, quas defendimus, pro veris et in- 
itis episcopi Antiocheni scriptis habuisse. 
ti seculi primus testis S. Ephremius, ex 
le orientis patriarcha Theopolitanus, ut lo- 
ir Photius, id. est Antiochenus; cui episco- 
ij circa annum 529 admotus est, Hic enim in 
o De Sacris Antiochiz legibus, (ut loquitur in- 
pres Photianus) de articuli Gra:ci usu adversus 
rerianos disputans, primo S. Scripturae, dein 

. Patrum testimoniis utitur et inter eos, ut fleri 

]ebat, S. Ignatium primum nominat : Kai ^ 0co- 

όρος δὲ Ἰγνάτιος xai µάρτυς, Τµυρναίοις ἐπιστέλ- 
ων, ὁμοίως χέχρηται τῷ ἄρθρφ. « Etiam Ignatius, 
üir divinus et martyr, epistolam ad Smyrneos scri- 
bens, similiter articulo utitur ». Photius, Biblioth. 
num. 228. Loca qua» ex ea Epistola excerpserat 
S. Ephremius, omisit epitomator Photius; erant 
autem hac, ut arbitror : Δοξάαζω Ἰησοῦν Χριστὸν 
τὸν θεὸν, « glorifico Jesum Christum Deum ; et: 
ΙΙάντα ὑπομένω {αὐτοῦ µε ἐνδυναμοῦντος τοῦ τελείου 
ἀνθρώπου Ὑενομένου. Omnia sustineo, ipso me 
fortificanle qui perfectus homo factus est ». Licet 
enim articulus τοῦ ad Ὑγενοµένου potius  refe- 
ratur, quam ἀνθρώπου, alium tamen in hac epi- 
stola locum, opinor, respicere non potuit. Sed 
et idem S. Ephremius, in epistola ad Zenobium 
quemdam scholasticum et Acephalum, probavit 
articulos naturis Christi adhibitos non inferre di- 
visionem unitatis, £x τε τῶν εὐαγγελικῶν φωνῶν, 
καὶ ἐκ τῶν ἀποστολικῶν, xai δὴ καὶ £x τῶν uaxz- 
ρίων πατέρων ἡμῶν, ᾿γνατίου τοῦ θεοφόρου. Ἰου- 
λίου, καὶ ᾿Αθανασίου xai Γρτγορείων xai Βασιλείου. 
« Tum ex evangelicis, tum ex apostolicis verbis, 
atque etiam ex beatis Patribus nostris, Ignatio 
Deifero, Julio, Athanasio, Gregoriis et Basilio ». 
Photius ibidem. 

Secundus hujus evi testis est Gildas Badonicus 
ex Britannia nostra, qui anno θά epistolem scri- 
psit De excidio Britanniz, in qua hoc habet: « Quis 
vestrum, ut S. martyr Ignatius, Antiochie urbis 
episcopus, post admirabiles in Christo actus, ob 
testimonium ejus, leonum molis Rome confíractus 
est ? Cujus verba, cum ad passionem duceretur; 
audientes (si quando vultus vestri rubore suffusi 
sunt) non solumin comparatione ejus vos non puta- 
bitis sacerdotes, sed ne mediocres quidem Christia- 
nos esse. Ait enim in Epistola, quam ad Romanam 
Ecrlesiam misit: « ASyria usque Homam cum bestiis 
terra marique depugno, die et nocte connexus et 
colligatus decem leopardis, militibus dico, ad cu- 
stodiam datis. qui ex beneficiis nostris smeviores 
flunt. Sed ego eorum nequitiis magis erudior ; nec 
tamen in hoc justificatus sum, O salutares bestias, 
quse praeparantur mihi ! Quando venient ? quando 
emittentur ? quando eis frui licebit carnibus meis ? 
quas ego exopio acriores parari, et invitabo ad 


nonnullis fecerunt)timeantattingere corpus meum; 
quinimo si cunctabuntur, ego vim faciam, ego me 
ingeram.Date,quieso veniani;ego novi quid expediat 
mihi : nunc incipio esse Christi discipulus. Facessat 
invidia vel humaniaffectus,vel nequitiz spiritualis, 
ut Jesum Christum merear adipisci. lgnes, cruces, 
besti:w,dispersiones ossium discerptionesque mem- 
brorum, ac totius corporis pane, et omnia in me 
unum supplicia diaboli arte quaesita compleantur, 
dummodo Jesum Christum merear adipisci. » Chri- 
stianus non mediocris sed perfectus, sacerdos non 
vilis sed summus,martyr non segnissed praecipuus, 
dixit, « Nunc incipio esse Christi discipulus. » 
Tertius hujus seculi testis est Jobius monachus, 


p qui adversus Severum scripsit. Is enim in opere 


De incarnatione cujus excerpta nobis Photius tra- 
didit, Biblioth. num. 222, hec habuit: Φησὶ γὰρ 
ὁ θεοφόφος Ἰγνάτιος τρία λαθεῖν τὸν ἄρχοντα τοῦ 
αἰῶνος τούτου, τὴν παρθενίαν Μαρίας, ti» σύλλτ- 
ψιν τοῦ Κυρίου, xal τὴν σταύρωσιν. « Nam tria divi- 
nus Ignatius seculi hujus principem latuisse com- 
memorat, virginitatem Maris, conceptionem Do- 
mini, et crucifixionem ». Quibus verbis ea que in 
Epistola ad Ephesios reperiuntur expressit. 
Quartus ejusdem seculi testis ad finem jam 
vergentis est Leontius Byzantinus, I. De sectis, 
act. 3: 'Eyévovto δὲ ἓν τοῖς Ὑχρόνοις τοῖς ἀπὸ τῖς 
γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ μέχρι τῆς βασιλείας Κων- 
σταντίνου διδάσκαλοι xai τατέρες οἵδε Ἴγνατιος ὁ 
θεοφόρος, Βἱρηναῖος, ᾿]ουστῖνος φιλόσοφος καὶ µάρτυς, 
Κλήμης καὶ Ἱππόλυτος ἐπίσκοποι Ρώμης, Διονύσιος 
6 ᾽Αρεοπαγίτης, Μεθόδιος ἐπίσκοπος Πατάρων, Γρτγό- 
pios ὁ θαυματουργὸς, Πέτρος 6 ᾽Αλεξανδρείας ἐπίσκο- 
To; xa! μάρτυς. e Caeterum temporibus illis, que 
a Christi Nativitate usque ad imperium Constan- 
tini numerantur, hi doctores et Patres exstiterunt : 
Ignatius Theophorus,Ireneeus,Justinus pliilosophus 
et martyr,Clemens et Ilippolytus episcopi ltomani, 
Dionysius Areopagita, Methodius episcopus Pataren- 
sis, Gregorius miraculorum effector,Petrus Alexan- 
drinus episcopus et martyr ». Doctorem autem et 
Patrem lgnatium Theophorum nominat propter do- 
ctrinam apostolicam, quam ejus Epistolz contine- 
bant, que& toties adversus hereticos laudabantur. 
Τούτους ἅπαντας al pet! αὐτοὺς Ὑενόμεναι αἱρέσεις 


D δέχονται. Hos omnes (inquit) secutz deinceps hzreses 


recipiunt.Proponebant igitur Ignatii epistolas Catho- 
lici, tanquam doctoris et Patris scripta: recipiebant 
heretici omnes post ipsum exorti. Ab omnibus igi- 
tur agnoscebantur epistole, quas defendimus,tum 
catholicis tum hereticis. Hoc adeo disertum est 
de sexti seculi sententia testimonium, ul neeesse 
non sit Joannem Rhetorem laudare, qui sub Mau- 
ritio scripsit : Τότε καὶ Ἰγνάτιος 6 θεσπέσιος ἐπειοή 
Υε, ὡς ἐθούλετο, τάφον τὰς τῶν θηρίων ἑσχικὼς 
Ὑαστέρας ἐν τῷ τῆς Ρώμτς ἀμφιθεάτρῳ « Tunc 
etiam Ignatius divinus,postquam, ut ipse voluit, ir 

amphitheatroRomano, ferarum ventres pro sepulcr 


89 J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS TI. 90 


habuisset.» etc.Licet illud, ut voluit; ad epistolam, A pen facere; sed quod ille probaverit,hoc et Deo ac- 


quam scripsit Ignatius ad Romanos, haud dubie 
referatur; aut Anastasium priorem, Ántiochie pa- 
triarcham, libro « De rectis veritatis dogmatibus,» 
in Bibliotheca collegii nostri Cantabrigiae ms quem 
inexsilio sub Justino scripsit, ubi libris omnibus 
destitutus, de Christo ex lgnatio nostro locutus 
est, ut potuit, cum epistolas ad manum non habe- 
ret: Μορφην δούγου ἡμφιεσμένον, ἴνά λάθῃ θεὸς 
ὧν τὸν ἄρίγοντα τοῦ avos νοῦτου, « forma servi in- 
dutum, ut Deus existens lateret principem hujus 
seculi. » 

Non longe ab initio septimi szculi alius Anasta- 
sius monachus, Sinaita, et catholieorum et hereti- 
corum ejusdem avi in agnoscendo Ignatio nostro 
consensum innuit. Libro enim quem Όδηγόν no- 
minavit, inter testimonia qu:ze tunc temporis Theo- 
dosiani et Gaianit: ex Patribus adducebant, hoc 
153 ἁγίου 'Iyvazloo ἐπισκόπου Αντιοχείας, « S. Igna- 
tii episcopi Antiochia,» habet: 'Excate uter tv γε- 
νέσθαι τοῦ πάθους τοῦ 8:02 µου. « Sinite me imitari 
passionem Dei mei,» ex epistola, scilicet, ad Πο- 
manos. Ejusdem s:mculisecundus testis, et quidem 
locupletissimus, est Antiochus sub Heraclio mo- 
nachas Palestinus,qui ad Eustathium scripsit circa 
annum 620,eique homilias suas dedicavit. Quarum 
12& quz agit « De veneratione sacerdotibus pre- 
standa,» hec nobis eS. Ignatio decerpta tradit: 'O 
ῥιονόρος Ἰγνάτιος ἐπιστέλλει, λέγων Tip ἐπισκόπῳ 
προσέχετε, ἵνα καὶ ὁ θεὸς ὑμῖν. ᾽Αντίψυχον ἐγὼ 
τῷ ὑποτασσομένῳ lege τῶν ὑποτασσομένων, ne cum 
Tilmanno interpreteita reddas,«recreor in episcopo 
qui mihi subrogatus est), » ἐπισκόπῳ, πρεσθυτἑροις τε 
χαὶ διακόνοις µετ αὐτῶν µοι τὸ µέρος Ὑἐένοιτο 
ἔχειν ἐν θ:ῷ. «lgnatius Theophorus per epistolam 
dicit : « Episcopo attendite,ut et Deus vobis. Anima 
meà pro iis, qui episcopo, presbyteris, et diaconis 
morem gerunt : cum illis portionem habere mihi in 
Deo contingat.» Περο autem in Epistola ad Polycar- 
pum exstant. Kai αὖθις Μάρτυς µοι. ἐν ᾧ δέδε- 
μαι, ὃτι ἀπὸ σαρκὸς ἀνθρωπίντς οὐκ ἔγνων' τὸ 
δὲ Ηνεῦμα ἐκήρυσσεν λἐγοντάδε Χωρὶς τοῦ ἔπι- 
σχόπου μηδὲν ποιεῖτε. « Eb rursus: «Testis mihi, 
in quo vinctus sum, quod ex carne humana non no- 
verim; Spiritus autem predicavit, heec dicens: Sine 
episcopo nihil facite.» Que totidem syllabis in Epi- 


stola ad Philadelphenses leguntur. Χρὴ οὖν ἄνευ [) 


τοῦ ἐπισκόπου μηδὲν πράσσειν ἡμᾶς. « Oportet igitur 
nos nihil sine episcopo facere,»ex Epistola ad Tral. 
lianos. ΄Όπου γὰρ ἂν oavij ἐπίσκοπος, ἐκέῖ τὸ πλῆ- 
θος ἦτω' ὥσπερ ὅπου àv ὀνομασθῃ Χριστὸς Τησοῦς, 
ἐχεῖ ἡ χαθολικἡ ἸἘκκησία ἐπισυνάγετα.. « Ubi enim 
conspicietur adesse episcopus, ibi multitudosit: ut 
ubi nominatur Christus Jesus, ibi catholica Ecclesia 
cogitur, » ex Epistola ad Smyrneos. Ovx ἓξὸν οὖν 
ἔττιν γωρὶς τοῦ ἀπισχόπου οὔτε βαδίζειν (1. βαπτί- 
"sv ex ms. Oxoniensi) οὔτε ἀγάπην ποιεῖν' ἀλλ᾽ ὃ 
ἂν ἐκεῖνος δοχ:µάσηι, τοῦτο καὶ τῷ θεῷ ἀρεστόν. «Non 
igitur licet. sine episcopo vel baptizare, vel aga- 


ceptum,» ex eadem. Ὁ τὸν ἐπίσκοπον τιμῶν ὑπὸ τοῦ 
θεοῦ τιμᾶται' ὁ λάθ;α ἐπ.σκόπου τι πράσσων τῷ δια- 
θόλῳ λατρεύει. « Qui episcopum honorat, a Deo ho. 
noratur; qui clam episcopo aliquid facit, diabolum 
colit,» ex eadem. ᾽Αναγκχῖον δὲ ἔστιν ὑποεάσςεσβαι 
καὶ τῷ πρεσθυτερίῳ, ὡς ἀποστόλοις '[m309 Χριστοῦ, 
τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, .. . . «« Κατὰ πάντα τοόπον πᾶἃτιν 
ἀρέσκειν οὐ γὰρ βρωμάτων xai ποµάτων εἰσὶν 
διάχονοι, ἀλλὰ ᾿Εχκλησίας θεοῦ ὑπτρέται' tov οὖν 
ἔστιν αὐτοὺς φ,λάσσεσθαι τὰ ἐγχλήματα ὡς πὺρ' 
ὁμοίως πάντες ἐντρεπέσθωσχν τοὺς διακόνόυς ὡς 
᾿ησοῦν Χριστὸν, xai τὸν ἐπίσχοπον ὡς τὸν πατέρα, 
τοὺς δὲ πρεσθυτέρους ὡς συνέδριον θεοῦ, καὶ ὡς 
δεσμὸν ἀποστόλων' wp; τούτων ᾿Ἰκκλησία οὐ 
καλεῖτχι. Necesse igitur est (non, « episcopo subjecti 
utsint etiam presbyteri,ut etapostoli Jesu Christo,» 
uti pessime transtulit Tilmannus.sed) «subjici etiam 
presbyterio, ut apostolis Jesu Christi, qui est spes 
nostra...... omni modo omnibus placere: Non enim 
sunt esculentorum et poculentorum ministri, sed 
Ecclesie Dei servi.Oportet igitur eos vitare crimina 
perinde ac ignem. Similiter et omnes revereantur 
diaconos, ut Jesum Christum, et episcopum ut pa- 
trem,presbyterosautem ut concilium Dei, et vincu- 
Ium apostolorum. Sine his Ecclesia non vocatur;» 
ex eadem. Lacuna autem apud Antiochum facile 
suppletur ex Ignatio. 

Circa medium hujus «vi precipue claruit Maxi- 
mus abbas, confessor et martyr, qui Epistolam ad 


, Romanos agnoscit, eamque statim ante martyrium 


scriptam confitetur; licet ea sententia de scriptis 
Ignatii a tota Ecclesia recepta ipsius sententia; de 
Areopagiticis plane repugnaret, eumque ad miras 
angustias, οἱ effugia tanto viro prorsus indigna 
redigeret.Nunc enim Ignatium martyrem facit ante 
Domitianum : quod si verum esset, objectio Dio: 
nysianis facta porsus evanesceret. Sed cum omnes 
scirent eum sub Trajano martyrium subiisse,agno- 
sceretque ipse scriptas fuisse sub Onesimo, Timo 
thei successore,cum Dionysiana Timotheo dedicata 
sint ; respondit, ut potuit, primo. verba Ignatii non 
fuisse ab ipso Dionysio scripta, sed ab aliquo stu- 
dioso postea inserta; secundo, quia hoc gratis 
dictum esse videatur, verba illa : «Amor meus cru- 
cifixus est,» sepius fuisse ab Ignatio tum in ser- 
mone tum in scriplis usurpata hariolatur, Diony- 
siumque non ad has epistolas, sed ad alia scripta 
respexisse, et. rationem qualem qualem addit. 
Τεχμήριον δὲ τὸ µή προσκεῖσθαι, Γράφει δὲ τισι, 
τουτέστι Ῥωμαίοις, ἀλλ ἁπλῶς' Γράφει €i καὶ ὁ 
θεῖος Ἰγνάτιος.«Ηα]ας rei indicium esse, quod apud 
Dionysium non addantur illi, ad quos scribit Igna- 
tius, scilicet Romani ; sed simpliciter dictum sit : 
Scribit autem divinus Ignatius. » Aperte igitur te- 
statur Maximus,etiam cum ea confessione nimium 
premeretur, S. Ignatium epistolas quas habemus 
sub Onesimo scripsisse, et verba illa : «Amor meus 
crucifixus est, » in Epistola ad Romanos genuina 


91 


S. IGNATIUS. — PHOLECOMENA. 


02 


fuisse scripta. Idem in Locis communibus hsec ex A quidquam eorum qua ad Ecclesiam attinent,citra 


Ignatio excerpit: Ίΐέλειο: ὄντες τέλεια φρονεῖτε, θέ- 
λουσιν γὰ2 ὑμῖν εὔπράττειν θεὺς ἔτοιμος tiq τὸ 
παρέχει». «Qui perfecti estis perfecta sapite ; volen- 
tibus enim vobis bene agere Deus paratus est pre- 
bere,» ex Epistola ad Smyrnaos. 


Huic adjungo Theodorum presbyterum, Photio 
in primo codice Bibliotheco» sus$ memoratum,quo- 
niam eum fuisse Theodorum Raithu Maximi syn- 
chronum suspicor : qui librum singularem ex pro- 
fesso composuit, quo ostendere conatus est, licet 
infeliciter sine dubio, ut et Maximus, germanum 
esse S, Dionysii Areopagitse opus, et argumentis 
in contrarium allatis prout potuit respondit, quo- 
rum unum, teste Photio, hoc erat : Πῶς µέμνηται 


τῆς τοῦ θεοφόρου Ἰγνατίου ἐπιστολῆς d βίθλος ; ὁ B 


μὲν γὰρ Διονύσιος τοῖς τῶν ἀποστόλων ἐνγκμασε 
χοόνοις, Ἰγνάτιος δὲ ἐπὶ Τραϊανοῦ τὸν δ.ὰ µαρτ»- 
ρίου (θλισεν ἀγῶνα, ὃς καὶ πρὸ βοαχὺ τῆς τελευ- 
τῆς ταύτην ἐπιστολὴν, fc d, βίθλος μντµονξύει, 
γράφει. «Quomodo divini Ignatii epistolam liber ille 
citat ? Dionysius enim apostolorum temporibus flo- 
ruit,Ignatiusautem sub Trajano martyrii certanien 
certavit, et paulo ante mortem hanc epistolum 
quam liber ille citat, conscripsit. » 

Παιο autem e Maximo et Theodoro deprompta 
non sunt duorum tantum hominum nuda testi- 
monia, sed ejusdem seculi communia suffragia. 
Cum enim priori evo heretici auctoritatem Dio- 
nysii urgerent, qua quidem nunc a catholicis reji- 
ceretur,nunc reciperetur; hoc demum seculo inter 
ipsos catholicos acriter disputatum est, an ea opera 
essent ipsi Areopagitre tribuenda ? Qui negabant, 
hoc inter alia argumento utebantur, auctorem libri 
De divínis nominibus citasse epistolam Ignatii ad 
IRomanos,hanc autem epistolam sub Trajano.paulo 
ante mortem martyris, scriptam fuisse : eum igitur 
qui hanc citavit, non fusse Areopagitam, qui cum 
apostolis vixit et sub Domitiano mortuus est. Qui 
asserebant, fatebantur Ignatii epistolam paulo ante 
Inortem ad Romanos scriptain fuisse, et ad incitas 
redacti, mira effugia comminiscebantur. Omnes 
igitur catholici, tum qui Dionysium rejiciebant, 
tum qui recipiebant, Ignatii nostri epistolas ut 
indubitatas agnoscebant. 

Octavi s:culi primus testis est Joannes Dama- 
Scenus, qui circa annum 740 in Syria floruit. llic 
autem cum 85. Patrum insignes sententias in li- 
bros Parallelorum congessit, complures ex Ignatio 
nostro transcripsit. Cardinalis Caraífa codicem 
Graecum cum Jacobo Billio communicavit, quem 
ille in hunc modum transtulit, ]. 1, c. 9: « Volen- 
tibus nobis bene agere, Deus ad largiendum ΡΓΟΠΙ- 
ptus est,»ex Epistola ad Smyrnmos,c.18.«Pace nihil 
est prestantius, in qua bellum omne aboletur,»ex 
Epistola ad Ephesios. 1. it, c. 15. « Facite omnes ut 
episcopum sequamini,quemadmodum Christus Pa- 
trem; presbyteroruai chorum,utapostolos; diaconos 
&Utem vereamininon secusac Dei nandatum.Nemo 


D 


episcopi auctoritatem faciat. Eafirma eucharistia 
esse censeatur,qua ab episcopis fit, Ubi episcopus 
apparuerit, illic vulgus sit: quemadmodum ubi est 
Christus, illic etiam catholica Ecclesia est. Citra 
episcopum nec baptizare, nec synaxim facere licet; 
sed quod ille probaverit hoc Deo quoque gratum est. 
Quiepiscopum honore afficit,is a Deo honoratur.Qui 
clam episcopo aliquid facit,hic diaboli cultor est; » 
ex Epistola ad Smyrneos. Ibidem: «Omnes perfer, 
ut te quoque Christus: oninibus in charitate hare. 
Precibussine ulla intermissione stude. Probos disci- 
pulos si amaveris, nihil gratie tibi habendum erit. 
Itaque in hoc potius incumbe, ut morum facilitate 
atque clementia contumaces subjicias. Non omne 
vulnuseodem emplastro curandum est.Febrium ac- 
cessiones perfusionibusseda.Propterea carne simul 
et spiritu constas. ut qua oculis tibi subjiciuntur 
corrigas ; quee autem aspectum tuum fugiunt petas 
ut tibi detegantur,quo nihil omnino preetermittas;» 
ex Epistola ad Polycarpum, c.35: « Cuin in rebus 
divinis firmus ac robustus fuero, tum vehementius 
timeam oportet,absque iiscaveam,qui meincassum 
instant.Qui enim me laudant, flagro me afficiunt; » 
ex epistola ad Trallianos,l. 11,c.30.«Mansuetudine 
opus habeo,perquam princeps hujus szeculi diabolus 
evertitur;»»exeadem,c.94. «Nemo vestrum adversus 
proximum quidquam habeat. Ne occasionem gen- 
tibus detis, ne paucorum stultorum culpa fiat, ut 
multitudo sancta ac divina quadam virtute pre- 
dita maledicis impetatur ; » ex eadem. 

lluic adjungo Antonium, Damasceni, ut videtur, 
discipulum, qui in Melissa nostrum crebro citat. 
Ὀυδέν ἔσνιν ἄμεινον εἰρήνης, ἓν ᾗ πᾶς ὁ πόλεμος 
καταλύετα!.«ΝΠΙ] est pace melius,qua omne bellum 
dirimitur ;» ex Epistola ad Ephiesios. R* τ'ς δύναται 
ἐν ἁγνείᾳ pivervzlz- τιμὴν τῆς σαρκὸς τοῦ Kuoíov, 
ἐν ἀκαυχησίᾳ µενέτω, xai ἐὰν γνωσθῇ πλέον τοῦ 
ἐπισκόπου, ἔφθαρται' πρέπει δὲ τοῖς γαμοῦσι xai 
ταῖς γαμρυμέναις μετὰ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου τὴν 
ἕνωσιν ποιεῖσθαι, ἵνα ὁ γάμος ᾖ κατὰ θεὸν, καὶ μὴ 
κατ [alzypàv] ἐπιθυμίαν. « Si quis in castitate ma- 
nere potestad honorem carnis Domini,sine jactantia 
pergat.Et si videri vult plus episcopo,corruptus est. 
Decet autem ducentes et ductas cum sententia epi- 
scopi unionem facere,ut nuptize fiant secundum Do- 
minumti,et non secundum |turpem]cupiditatem;»ex 
Epistola ad Polycarpum. Z«7xe ὡς ἄκχμων τυπτό- 
µενος μεγάλου αθλιτοῦ ἔστι δέρεσθαι xal νικᾶν' 
μάλιστα δὲ ένεκεν θεοῦ πάντα ἡμᾶς ὑπομένειν δεῖ, 
ἵνα καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὑπομείνῃ. « Stato quasi incus 
dum caderis: generosi est athlel; cedi et vincere: 
inaxime propter Deum nobis omnia patienda sunt, 
ut ipse nos patiatur; » ex eadem. Μακροθυμεῖτε μετ) 
ἀλλήλων ἐν πραῦτττι, ὡς ὁ θεὸς μεθ) ἡμῶν Dia. παν- 
1c. «Patienteralii alioscum mansuetudine patimini 
ut nos semper feus;sex eadem. Χρῄζω πραῦτητος, ἐν 
ᾗ καταλύεται ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου [διάθο- 
Àoc].«Clementia egeo, qua evertitur princeps hujus 


93 J. PEARSONII VINDICIE IGNATIANAE. .-- PARS I. 94 


seculi » diabolus]; ex Epistola ad Trallianos. Ot A nos persecutionemexcitaverat,in epistola ad Roma- 


ἑώλοι μῖ, ἐράτωσαν ἀπό κοινηοῦ ἐλευθεροῦσθαι, ἀλλ᾽ 
d; 904a θξοῦ πλεον δολλευέτωσαν, ἵνα γρείττονος 
ἑλωβερίας ἀπὸ θτοῦ tyiv. «Servi non desiderent a 
communi liberi fieri ; sed in gloriam Dei plus ser- 
viant,ut meliori libertate a Deo potiantur ; »ex Epi- 
sola ad Polycarpum. Σπουδάσατε ui, ἀντιτάσσεσθαι 
τῷ ἰπισκόπῳ, Vox Ti: θεῷ ὑποτασσόμενοι, xal 63:» 
jixete σιγῶντα τὸν ἐπίσκοπον, πλἐον αὐτὸν φο- 
ἐεῖσθε, πάντα γὰρ ὃν πέµπει ὁ οἰκοδεσπότης εἷς ἰδίαυ 
οἰχουμίαν, οὕτως δεῖ ἡμᾶς αὐτὸν δέχεσθαι ὡς αὐτὸν 
εν πἐμποντα΄ τὸν οὖν ἐπίσκοπον ὡς αὐτὸν τὸν Kj- 
piov δεῖ προσθλέτειν. « Date. operam ne resistatis 
episcopo,ut sitis Deo subjecti : et quo magis taci- 
tum videritis episcopum.tanto magis eum metuite. 
Quemcumque enim mittit paterfamilias ut rei do- 
meslica prisit,sic decet nos excipere,ut ipsum qui 
mittit. Episcopum igitur tanquam Dominum ipsum 
oportet suscipere; » ex Epistola ad Ephesios, llzv- 
τας βάσταςε ὡς τε 0 Κὑριος,πάντων ἀνέχου ἐν adam 
α-.οῦ σὐνεσιν πλείονα ἧς ἔγεις. Ηάντων τὰς νότους 
βασταζε. ὅπου γὰρ πλείων xóxoq, πολὺ τό χέρδος. 
«Ümnes ferto,ut te Dominus;omnes sustine in cha- 
ritate.Postula prudentiam majorem ca quam habes, 
Omnium morbos porta ; ubi enim plus laboris, ibi 
lucri multum ; » ex Epistola ad Polycarpum. 

Nono seculo assigno. Andream Hierosolymita- 
num, Cretensium archiepiscopum, qui Homilia in 
Nalicitate B. Virginis secunda, aqud Oxonienses 
mss. heec habet : Ὡς qol που ἀγ.ος ἀνγρ. Ἰγνάτιος 
ówui αὐτῷ: Καὶ ἔλαθε τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος 
70/102 1$, παρθενία Μαρίας, καὶ ὁ τόκος αὐτῆς, 
ὑμρίως xai 6 θάνατος τοῦ Χριστοῦ, τρία µυστή- 
Pa φρικτὰ, ἅτινα ἐν ἠσυχίᾳ θεοῦ ἐπράχθτ. « Ut 
ai sanctus vir, cui nomen Ignatius : « Principem 
hujus seculi latuit virginitatis Marie, et partus 
ejus,similiter et mors Christi,tria tremenda myste- 
ria, que in silentio Dei facta sunt;» ex Epistola 
ad Ephesios. 

Freculphus £exoviensis, qui circa A. C. 840 
$cripsit,omnia quz a S. Hieronymo de epistolis 
S Ignatii in Catalogo scripta sunt, in historiam 
suam transtulit,et tacito ejus nomine pro suis ha- 
beri voluit.Michael Syngelus, qui aliquando desti- 
nabatur patriarcha Constantinopolitanus, et Nice- 
phori successor, in Encomio Dionysii Areopagitee, 
ad illa verba: Γράφει 08 6 (sioz Ἰγνάτιος Ὁ ἑμὸς 
iow; ἑσταύρωται,« Scribit autem divinus Ignatius :» 
« àmormeus crucifixus est,» hac habet : Τοῦτο γὰρ 
τὸ 71,12» ὁ θειφόρος Ἰγνάτιος ui) o» &v Ῥώμῃ µαρτ»- 
ρικῶς αθλήσε.ν, καὶ τοῖς λέουσι βορὰ κατὰ τὴν τοῦ 
τοράννου Τραϊανοῦ πρόσταξιν παραθλτθήσεσθα:, περὶ 
τό τῖς αὐτοῦ τυραννείας ἔννατον ἔτος κατὰ τῶν εὐσε- 
ῥᾳστάτων Χριστιανῶν διωγμὸν ἠἐγείραντος, — "Po- 
μαίοις ἐπ.στέλλων γέγραφε. « Hanc enim sententiam 
deifer Ignatius,cum jam Rome martyrium subitu- 
rus.^t inquam escaleonibus projiciendus esset, se- 
cundum Trajanityrannidecretum,quicirca, annum 
lyrannidissu;e nonum adversus piissimos Christia- 


nosscripsit »Itaille quidem simul et Ignatium et 
Dionysium defendens,quem,utIgnatii epistolam vi- 
d»ret,non ante finem imperii Trajani obiisse vult. 
E contra Photius eodem seculo.dum argumenta re- 
petit. quibus Theodorus presbyter respondit, inter- 
que ea illud de Ignatii Epistola ad Romanos paulo 
ante martyrium scripta, simul et defensionem Dio- 
nysii infirmam esse indicat, et epistolam eam ab 
ipso [gnatio,paulo ante martyrium,scriptam fuisse 
confirmat, codice primo. Idemque codice 228 dum 
patriarclig Ephremii sententiam suis verbis reci- 
tat: "Omso οὖν εἜηται xixà τὸ τρί»ον κεφάλχιον, 
Ex τε τῶν εὐαγγελικῶν φωνῶν, xal ἐκ τῶν ἀποστο- 
λικῶν, xai δὲ, καὶ ἐκ τῶν µχναρίων πατέρων ἡμῶν, 
Ἰγνατίου τοῦ θεοφόρο», καὶ Ἰουλίηωυ, καὶ ᾿Αθα- 
νασίου, καὶ Γρηγρρείων, καὶ Βασιλείου, διελέγχει 
τοὺς δυσσεθεῖς ὡς ἡ τῶν ἄρθρων χρῖσις (πάντες 
γὰρ οὗτοι τούτοις ἐχρήσαντο) οὐδεμιαν τομήν 1; διχι- 
ρεσιν ἐπινοεῖ τῆς ἑνώσεως.« Quod igitur tertio capite 
dictum tum ex scriptis evangelicis apostolicisque, 
tum ex beatis Patribus nostris, !gnatio dcifero, Ju- 
lio, Athanasio,Gregoriis et Basilio, convincit impios, 
quod articulorum usus (omnes enim hi illisusi sunt) 
nullam sectionem aut divisionem unitatis subindi- 
cat, » satis oslendit se epistolas illas Ignatii pro 
veris el genuinis habuisse. 

Sub initio decimo seculi Simeon ὁ Δογοθέτης, 
qui dictus est Metaphrastes, martyrium S. Ignatii 
longa oratione exornavit, Epistolam ad Romanos 
eidem intexuit, Irenei etiam et Polycarpi testi- 
monia protulit. 

Undecimo seculo assignandum puto auctorem 
Locorum communium mss. in Bibliotheca Oxonien- 
Bi, qui sententiam illam, τέλειοι ὄντες τέλε.α Φῤο- 
γεῖτε, ex Epistola ad Smyrnaos citat.Circa medium 
hujus sseculi Gervinus abbas,inter XXXVI volumina 
in Bibliotheca abbatiae Centulensis.primo loco po- 
nendas curavit epistolas Ignatii, ut ostendit Chro- 
nici Centulensis Auctor lib. iv, cap. 32. 

Duodecimo szculo vixit Honorius Augustodu- 
nensis,qui in lib. De luminaribus Ecclesie hec ha- 
δεί: « lgnatius,Antiochena» Ecclesie post Petrum 
apostolum tertius episcopus,scripsitEcclesise Ephe- 
siorum epistolam,alteram ad Magnesianos. tertiam 
ad Trallenses, quartam ad Romanos, deinde ad 
Philadelphios, et Smyrneos. Hic passus est sub 
Trajano. » 

Sub initio decimi tertii sseculi Nicetas Choniates 
eadem protulit in Thesauro, quie antea. sub Ana- 
8lasii Sinaitee nomine produximus.Georgius auteui 
Pachymeres ad Dionysium Areopagitam, Φέρει γοῦν 
τὸν Σολομῶνα μάρτυρα, καὶ τὸν µέγαν Ἰγνάτιον. 
Epistole igitur ad Romanos auctorem, quem citat 

Nonysius, magnum Ignatium appellat. Robertus 
autem Lincolniensis episcopus, vir sui temporis 
doctissimus, ( ommentariorum in Dionysii Ecclesia- 
sticam hierarchiam cap. 3, hec ex Epistola ad 
Smyrneos profert : « Est enim eucharistia, secun- 


95 $. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 96 


dum beatum Ignatium, caro Salvatoris nostri Jesu À Filium Dei creatoris mundi, dicetque quod est illic 


Christi pro peccatis nostris passa, quam benignitate 
Pater resuscitavit »Et adlibrum De divinis nominibus 
cap. &, tradit Ignatium ita vehementer dilexisse, 
quod optavit etiam tradi malis punitionibus diaboli, 
ut ipso frueretur; ex Epistola ad, Romanos. 
Decimi quarti szculi testis est Nicephorus Callis- 
tus,qui ex veteribus Ecclesiastica Iistorie scripto- 
ribus plurima congessit,omnia que ab Ensebio de 
Ignatii epistolis scripta sunt in historiam suam 
transtulit, lib. in, cap. 19. Auctor Memorialis histo- 
riarum, libri in Bibliotheca Cantabrigiensi ms.: 
«Beatus autem Dionysius,in scientiatam profundus, 
adducit quasi pro auctoritate, de B. Ignatio dicens 
in lib. » Dedivinis nominibus : Amor meus cruci- 


filius alius, et substituet eum loco ejus, de quo va- 
ticinati sunt prophetae,quemque pradicarunt disci- 
puli,palatium est diaboli.» Ex quibus duobus locis 
apparet, Jacobitam illum istam Ignatii editionem 
habuisse, quam nos ex Mediceo codice habemus. 
Citat quidem Epistolam ad Antiochenos.qu: inter 
spurias fuit ; verba autem priora ex Epistola ad 
Smyrnzos non interpolata, sed genuina prorsus 
sunt deprompta. Neque enim ea habet qu: ab in- 
torpolatore sunt inserta. τον πρωτότΊκον πάσης xvl- 
σειος. τὸν θεὸν Λόγον, τὸν μονογενῖ Ylóv. Usus igi- 
tur est Jacobita ille editione tertia, qua genuine et 
hactenus integra» Ignatii epistole continebantur 
cum aliquot etiam fictis, qualem Damascenus et 


ficus est. Idem etiam adducit loca S. Polycarpi et B Antonius usurpabant ; adeoque testatur, epistolas 


S. Irenzi, verbaque etiam ex Epistola ad Roma- 
nos ab Eusebio transcripta Macarius Chrysocepha- 
lus inter codices Barocianos Oxonii ms. in magna 
Alphabeto, sive Catena, quam in ea Luce quis non 
sunt in Matthaeo scripsit, apposito nomine Ignatii 
heec inseruit: Εγεννήθη γὰρ xal ἐθαπτίσθη ἵνα τὸ 
θνητὸν ἡμῶν καθαρισθῇ, «ΠΒί19 est enim et baptizatus 
ut mortale nostrum purificaretur.»Gulielmus Wode- 
ford Anglus,ex academia Oxoniensi theologiz do- 
ctor,contra Trialogum Wiclefl hec Ignatii laudat. 
« Considerate qualiter Anthropomorphi a commu- 
nione et oratione sanctorum recedunt, propterea 
quod non habent conflteri eucharistiam carnem esse 
Salvatoris ; ex Epistola ad Ephesios. Denique Joan- 
nes Tissington, etiam Anglus, in Confessione contra 
Wiclefum, in Bibliotheca Usseriana ms.:« Conside- 
rate qualiter [Anthropomorphi] a communione et 
oratione sanctorum recedunt, propter non confiteri 
eucharistiam carnem esse Salvatoris, quam Pater 
sua benignitate resuscitavit. Contradicentes huic 
dono perscrutantes. Decens est a talibus recedere, 
et nec communiter nec seorsim cum eis loqui, » 
ex eodem loco. 

Preter hac veterum testimonia suo queque smg- 
culo assignata, aut ex Graecis aut Latinis scripto- 
ribus producta, est et aliud ex Arabico deprom- 
ptum ; cujus cum nec auctor satis certo, nec etas 
mihi hactenus innotuit,illud postremo loco adjun- 
gendum putavi, quemadmodum a viro docto Ber- 
nardo Oxoniensi e codice ms. D. Thevenoti, qui 
numero octavus est in Catalogo Verlanii, exscri- 
ptum, mihique communicatum est. Ita igitur Ibn 
Zorha Jacobita (si bene meminit amicus noster), 
libri sui Adversus Eutychen cap. 4: « Dicit Ignatius 
patriarcha Antiochensis tertius a Petro apostolo in 
epistola sua ad Smyrnenses, dicit (inquam) : « Et 
vos etiam estote persuasi in Domino nostro Jesu 
Christo.qui ex semine Davidis prophete quoad cor- 
pus, at Filius Dei in veritate ejus, natus ex Maria 
virgine, et baptizatus a Joanne, et crucifixus prop- 
ler nos sub prifectura Ponti Pilati. » Et dicit etiam 
in Epistola sua ad Antiochenses : « Qui credit nunc 
in Christo, et non in oblatione sua (esse eum) 


Ignatii genuinas non tantum a Greecis εἰ Latinis, 
sed etiam ab Arabibus. nontantum catholicis, sed 
et lhiereticis receptas fuisse. 


CAPUT ΗΙ. 


Argumenta pro S. lgnatio, partim a testibus, partim 
a testimoniis petita. Α testiam numero, antiquitate 
et serie. A testimoniorum tum generali, tum par- 
ticulari indicatione. 

Cum tot omnium seculorum testimonia addu- 
xerimus,nihil ulterius,quod ad argumentum exter- 
num attinet,desiderari posse videatur ; τὸ yàp toc- 
οὖτοις µάρτυσιν ἀντιτείνιν παραπλιξίας ἐσχάτης. 
« Tot enim et tantis testibus refragari extremam de- 
mentia est, » ut loquitur Theodoretus dialogo 1. Et 


C tamen repertus est Blondellus. qui in Prefatione 


rotunde dixerit: «Sed plenam illis ipsis quas confi- 
ctas putamus epistolis fidem habuere Patres! Quid 
tum ?» Ain vero, quid tum? Tum certe habemus ar- 
gumentum a testimoniis petitum de scripto viri 
apostoli ecclesiastico locupletissimum flrmissi- 
mumque, et quale nunquam adhuc quemquam fe- 
fellit ; neque si cetera respondeant, qu& in argu- 
mento interno afferemus,fallere potuisse putandum 
est. Hoc ut dilucidius appareat,ex ante dictis non- 
nulla observabimus, οἱ quam ea vim ad fidem fa- 
ciendam habeant, tum ex testibus ipsis, tum ex 
ipsorum testimoniis perpendemus. 

À testibus non unum suminus argumentum. Lt 
ἃ numero incipiamus, sunt illi sane quamplurimi; 
neque ulla scripta tam breviatot fautores et testes, 
tot excerptores laudatoresque adhuc uspiam nacta 
sunt. Est enim vel una S. Clementis epistola ad 
Corinthios scripta his septem S. Ignatii haud paulo 
prolixior ; presertim si folium illud ms. excisum 
consideremus, quod octo ad minimum paginas, ut 
nunc Clemens editus est,exequat.Et quamvis Dal- 
leus de numero testium provocet ad testimonia 
Ignatio ab Usserio, Clementi a Junio prwfixa ; ob- 
servandum illi prius fuit, ab Armachano partem 
longe maximam esse pratermissam,a Junio quam- 
plurimos esse adductos, qui nullum epistole testi- 
monium perhibent, quales sunt S. Paulus, Ignatii 
interpolator, Optatus,Ruffinus, Augustinus, Euche- 


9 J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANZE. — PARS I. 98 


τα, [το Carnotensis, Zonaras, Hugo de S. Victore, À garis ere annum: stantibus enim Hierosolymis 


el Albertus Stadensis ; qui omnes Clemeutem qui- 
dem aliquo, epistolam nullo modo nominant.Sunt 
antem testes nostri,qui epistolis ipsis, quas defen- 
dimus, suffragantur, oppido multi ; et si perpen- 
damus quam pauca veterum ecclesiasticorum scri- 
ptorum opera nunc exstant, quam multo plura per- 
ierunt aut adhuc cum blattis et tineis certant, non 
posumus non hanc testium nubem satis amplam 
putare, et ex his quos adduximus, eorum nume: 
rum,quos adducere non possumus aut negleximus, 
infinitum pene astimare.Et hiec omnino premenda 
erant adversus Dalleum, qui Hammondum « ne 
quatuor quidem Patres ex omni secundi, tertii et 
quarti seculi copia nominare potuisse » tam falso 
pronuntiavit. 


Secundo, si animum ad seriem temporum refe- 
ramus, et ab ipsa aetate qua primum scripte per- 
hibentur epistola, ad eam qua primum impressae, 
et erumpentibus Ecclesie discordiis, in. dubium 
sunt vocatz», testes nostros ita dispositos esse ob- 
serremus, ut cum primus ipsi S. Ignatio, primo 
secundus familiaris fuerit, tum nemo fere reliquo- 
rum sit, qui non a sequenti aut nosci aut videri 
potaerit, cum in unoquoque fere s:xculo nunc bi- 
nos, nunc trinos, nunc quaternos numeraverimus 
plurimum certe etiam hoc ad sententiam nostram 
confirmandam valet. Ab hac enim testium serie 
nullibi interrupta pro certo haberi debet aut ne- 
minem unquam hoc ipsum quod illi constanter 
docuerunt negasse, neminem de auctoritate S. 


Ignatii dubitasse, aut si quis unquam id fecerit, C 


ejus sententiam ab aliis semper pro nihilo habitam. 
(uocunque enim tempore aliquem aliter sensisse 
quis velit (qualem tamen ego neminem agnosco) 
ejus importunam dubitationem el ea qua preeces- 
serunt improbabilem reddent, et ea quae sequuntur 
testimonia, nullius apud alios ponderis aut aucto- 
ritatis fuisse probabunt.Cum igitur nostri asserant, 
lestimonia qua afferuntur pro Ignatianis, paria 
esse iis, quee pro epistolis Clementis aut Polycarpi 
adduci solent aut possunt, ego autem multo am- 
pliora illustrioraque ; Dalleus, qui antiquissima 
frustra negat, hanc comparationem nullo modo 
admittit, οἱ nimis dilute adversus eam integris sc- 
culis pugnat. Videamus igitur an hoc ab eo jure 
fiat; et quoniam de Polycarpo prudens silet, de 
Clemente solo lis erit. Testimonia in hac re ea sane 
optima sunt, quz ad ipsam scripti etatem proxime 
pertingunt ; hoc ab. utroque nostrum admittitur. 
Scriptoribus secundi seculi non minus auctoritatis 
tribuunt Patres tertii seculi, quam scriptoribus 
primi Patres secundi. In assignando seculo fallax 
esse potest argumentum ; non igitur integris sc- 
calis eminus,sed annis cominus pugnemus.Scripta 
est epistola, quee sub S. Clementis nomine circum- 
fertur,ante annum Domini septuagesimum sextum, 
fatente Blondello ; ut alii existimant,sub initio im- 
perii Vespasiani, id est circa septuagesimum vul. 


eam exaratam esse non dubitant; cui sententia 
etiam illa in initio Epistolae verba, A αἰφνιδίους 
καὶ ἐπαλλγήλους Ὑενομένας ἡμῖν συμφορὰς xal πα». 
εμπτώσεις, ut aliquando, Deo volente, ος anti- 
quissimo illo ms. legendum ostendemus, suffragari 
videantur. Jam quis primum huic ορἰδἰο]ῶ testi- 
monium perhibuit? Non illi quos prifixit Junius, 
Ignatius et Justinus, neuter enim verus est ; sed 


Dionysius, quem non nominavit, Corinthiorum 


episcopus, epistola ad Romanos, Soteri episcopo 
nuncupata.«At Soter priefuisse dicitur Ecclesia Ro- 
mans ab a. D. 178 ad 179, » inquit Blondellus. Ante 
igitur a. 178 scriptam fuisse Dionysii epistolam 
non apparet. Quare plures quam centum anni sunt 
elapsi,antequam quisquam, quod novimus, S. Cle- 
mentis Epistole testimonium perhibuit. E contra 
qui primum Ignatianis testimonium perhibet est 
S. Polycarpus, S Ignatio non tautum synchronus, 
sed et familiaris, qui ipsi Smyrna aderat, cum 
quatuor epistolas inde mitteret, qui unam ad se 
datam, ad Smyrnewos suos aliam Troade recepit, 
qui intra paucos menses septem collegit, edidit,et 
sua subjunctas Philippensibus misit.Secundus pro 
Clementina testis forte afferri poterat Hegesippus : 
de ea enim quadam commemoravit,sed qu» igno- 
rare nos voluit Eusebius. Anastasius quidem Bi- 
bliothecarius (uthunc Junii Catalogo testem addam) 
in Historia ecclesiastica hec de S. Clemente refert : 
« Hujus epistola fertur ad Corinthios missa, quam 
tota recipit, ut Hegesippus testatur, Ecclesia. » Sed 
hoc Hegesippi testimonium nullibi exstat, et Ana- 
stasius Georgium Syncellum hie male transtulit. 
Syncellus enim (alius Junii Catologo testis adden- 
dus) de S. Clemente ita loquitur : Τὸύτου ἐπιστολὴ, 
i µία Ὑνησία, Κορινθίοις Φέρεται ὡς ἀπὸ c7; Ῥω- 
µτίων Ἐκκλησίας γραφεῖσα, στάσεως ἐν Κορίνθῳ 
συµθάσης τότε, ὡς μαρτυρεῖ Ἡγίσιππος, fte καὶ 
ἐκκλησ.άζεται. Sed et. in. horum verborum inter- 
pretatione Jacobus Goar, qui Syncellum tam infe- 
liciter transtulit, non minus quam Anastasius er- 
ravil.«Germanam ejus ad Corinthios epistolam,quasi 
a Romana Ecclesia, tumultus cujusdam Corinthi 
exorti occasione, scriptam ab Ecclesia vulgo recipi, 


et coram publice legi, auctor est Hegesippus. /ta 
ille, tu. autem. verte : Hujus epistola, que unica 


D genuina est, ad Corinthios fertur, tanquam ab Ec- 


clesia Romana scripta, seditione tunc temporis,ut 
testatur Hegesippus, Corinthi orta ; qure etiam ab 
Ecclesia recipitur, » hec enim Syncelli nihil aliud 
sunt quam epitome capitis 16, libri m1 Historie 
Eusebiane, cujus verba sunt, καὶ ὅτι κατὰ τὸν 9- 
λούμενον τὰ τῆς KoptwÜuuv κεχίνητο στάσεως, ἀξιό- 
χρεως µάρτυς ὁ ᾿Ηγήσιππος, porro supradicti Cle- 
mentis « tempore seditionem inter Corinthios esse 
commotam,luculentissimus testis est Hegesippus. » 
Auctoritate igitur Hegesippi utitur in hunc tan- 
tummodo finem eo loci Eusebius, ut ostendat, sub 
pontificatu Clementis seditionem Corinthi ortam 


99 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 100 


esse ; neque aliud quidquam voluit Syncellus.Ter- Α ἵνα καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὑπομένῃ ; sepe etiam suam er- 


tius pro Clementina testis est. Ireneus, itidem et 
pro lgnatianis; sed lrensus pluribus quam tri- 
ginta,imo pene quadraginta annis ab illius quam 
a nostrarum script;one remotior fuit. Quartus pro 
Clemente Romano testis est Clemens Alexandrinus, 
qui post mortem Commodi scripsit, centum et vi- 
uinli ad ininimum annis postquam edila creditur 
epistola Clementina. At a martyrio lgnatii tot 
anni non eflluxerant, cum Origenes Clementis dis- 
cipulus, luculentissimum illi testimonium prze- 
buit, Homiliis in. Lucam, quas scripsit juvenis, 
teste Hieronymo, ante virilem statem, hoc est sub 
Severo vel Caracalla, cum esset 20 pene annis 
editioni Ignatiane retate propinquior, quam fuerat 


primit, ut ad Smyrnaoos: Πάντα 5z0uivw», αὐτοῦ 
µε ἐνουναικοῦντος, et gratiam ipsam patientia 
inaxime depredicat ; Ἡ πίστις ὡς περικεφαλαία, d, 
αγάπη ὡς 6629, à ὑπομονή ὡς πανοπλία. Ad rmdi- 
licationem denique faciunt exhortationes commi- 
nationesque omnes, quibus tan frequenter et 
crebro utitur, ad omne Christianurn officium, ad 
omnes pietatis parles ubique impellens ut flerent 
A09. ναοῦ llav20q ἑτοιμασμέν»: εἲς oixoOoui,v 8:05 
Ιἱατρὸς, quemadmodum ipse ad Ephesios loquitur. 
Quo etiam pertinent illa que» toties de concordia, 
unitate, et obedientia episcopis et presbyterio prz- 
slanda, usque ad invidiam inculcat ; quibus etiam 
suos ab heterodoxis eadein opera revocat, eorum- 


Clementinee, cum scriberet Clemens Alexandrinus. p que fabulis,«qua quaestiones prasstant magis quam 


Et jam quis non videt, seriem testium ab ipso ini- 
lio per tot secula deductam ad fldem faciendam 
plurimum valere ? 

Testimonia ipsa quod attinet,sive ea generatim et 
universe dicla sunt,sive particulatim, et distincte ; 
omnia certe epistolis hisce, quas defendendas 
suscepimus. inprimis congruunt, easque vel eo no- 
mine minime suspectas reddunt.S. Polycarpus, qui 
primo hanc epistolarum συν αγωγ ην edidit, hoc eas 
admodum honorifico elogio insignivit, et Philip- 
pensium Ecclesie magnopere commendavit : 'Ez àv 
inquiens, μεγάλα ὠφεληθῖῆναι ὀυνήσεσθε. Ηξριέχουσι 
γὰρ πίστιν, καὶ ὑπομονὴν, καὶ πᾶσαν οἰκοδομὴν τὴν eic, 
τὸν Κύρ:ων ἀνήκουσαν, αἱ habetur Griece apud Eu- 
sebium, et in veteri Latina versione : « Ex quibus 
magnus vobis erit profectus.Continent enim fidem, 
patientiam, et omnem ediflcationem ad Dominum 
nostrum pertinentem. » Tria itaque S. Pater preeci- 
pue notavit,qua in epistolis Ignatianis quas Phi- 
lippensibus misit inaxime eminerent; hmc autem 
singula in iis, quas nunc habemus, potissimum 
elucent. Nam sive fidem in seipsa spectes, eam 
lgnatius miris effert laudibus ; ad Suryrnoos : To 
γὰρ ὃὅλον πίστις xal ἀγάπη, dw οὐδὲν mpoxixottic 
ad Ephesios: 'H δὲ πίστις ὑμῶν ἀναγωγεὺς 
ὑμῶν, voce eleganti, et Lexicographis ignota ; o5- 
δεὶς πίστιν ἐπαγγελλόμενος ἁμαρτάνει ad Phila- 
delphenses: llávta ὁμρῦ καλά ἐστιν, ἐὰν ἐν ἀγάπῃ 
πιστεύετε: sive fidei habitum in auctore respicias, 
vivis adeo coloribus ubique depictus est, ut Owe- 
nus nostras in co suavem fidei spiritum agnoscat. 
Inde illa: 'Ev& ó& μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν σαραὶ 
αὐτὸν οἶδα xa: πιστεύω ὄντα (ad Smyrn.); "Y6wz δὲ 
ζῶν ἀλλόμενον ἐν ἐμοὶ ἔτωθὲν µοι λέγει’ Ae2po πρὸς 
τὸν [[ατέρα (ad Rom.). Sive fidem pro objecto su- 
mas, multi in bis epistolis articuli fidei breviter 
explicantur, de Deo, de duabus in Cristo natu- 
ris, de vita, et morte, el resurrectione Christi, ad 
quos antiqui Patres toties appellarunt. Ad patien- 
tiam et tolerantiam Christianam s&pissime alios 
impellit, ut Smyrnaos : ᾽Αμείδῃ ὑμῖν θεὸς, 8v ὃν 
πάντα ὑπο :ένοντες αὐτοῦ τεύζεσθε' ut. Polycarpum: 
Πάλιστα δὲ ἕνεκα Θεοῦ πάντα ὑπομένειν ἡμᾶς δεῖ, 


ωἀἰβοαάοΠΟΤηῃ Dei qua in fide est.» Iac de testi- 
monio S. Polycarpi, ex quo patet, quanta cum 
ratione asseramus, illius setate epistolas quas de- 
fendimus exstitisse. Eusebius etiam duos genera - 
les epistolarum characteras notat, de traditione 
apostolica, et haeresibus evi Ignatiani, quibus no- 
sire optime respondent ; quod hic monendum tan- 
tum duxi, nec ulterius urgendum ; quod Eusebium 
epistolas nostras vidisse atque descripsisse vel ipsi 
adversarii fateantur. 

Nec tantum testimonia qua lgnatiana genera- 
tim et universe describunt, epistolis hiscc apprime 
congruunt, sed et ea qua particulatim a testibus 
productis ex lgnalio sunt excerpta οἱ in ipsorum 
libros sub ejus nomine transcripta, in codice no- 
stro totidem fere verbis reperiuntur; ut ex accu- 
rata collatione singulorum testimoniorum qua at- 
tuliinus cum Mediceo codice planissime apparebit. 
Cum aulem omnes sententie a veteribus particula- 
tim transcripta, antequam alie epistol:e confictee, 
aut he ipse interpolate sunt, ex nostro codice 
desumpte appareant ; cumque postea nullum testi- 
monium vel ex fictis, vel ex assumentis catalogo 
nostro adhibuerimus, eosque testes tantummodo 
citaverimus, qui antiquis, veris, et puris epistolis 
ulebantur * non potest non hiec testium indeficiens 
successio summam epistolis nostris fidem, quod 
ad externum argumentum attinet, conciliare. Illi 
enim ipsi, qui de germanitate septem epistolarum 
ab Eusebio inemoratarum dubitabant, banc potis- 
simum rationem afferebant, quod verba Athanasii, 
Theodoreti aliorumque veterum in iisdem, prout 
tunc etiam Griece, sed interpolatm, exstabant, non 
comparerent ; ut ex iis constat, que in Prowemio 
latius disseruntur. At qui Catalogum testium a no- 
bis confectum inspiciet, omnia testimonia a vete- 
ribus excerp!a in epistolis nostris, ab omni assu- 
mento liberis, iisdem fere verbis diserte contineri 
reperiet. Neque vero ullum de industria preter- 
misimus, prxter unicum illud S. Hieronymi, 1, ut, 
« 3dversus Pelagianos: Ignatius vir apostolicus 
et martyr scribit audacter: ο Elegit Dominus apo: 
stolos, qui superomnes homines peccatores erant.» 


tol 


J. PEARSONII VINDICIE IGNATIANJE. — PARS I. 


103 


Constat enim eum in hac sententia citanda me- A illa quz adduximus testimonia et qui postea di- 


moriam fefelisse, et Ignatium pro Barnaba po- 
suisse ; in cujus epistola quam nunc habernus, ea 
verba exstant ; et ex quo Origenes ante llierony- 
mum eadem produzxerat.Posuit itaque Hieronymus 
Ignatium pro Barnaba, ut alibi Clemens Alexan- 
drinus Barnabam pro Clemente. Cum igitur omnia 
testimonia priorum saeculorum, ex S. Ignatio par- 
ticulatim excerpta, inde libris veterum Patrum, 
lanquam tot flores, sparsa ; cumque post has epi- 
s«lolascorruptasaliasque confictas, tot tamen etiam 
er puris adducta, in his epistolis totidem fere 
verbis compareant, jure ac merito easdem eidem 
S. Ignatio, cui illi omnes tribuerunt, ascribendas 
contendimus, 

Denique hinc etiam argumentum ad asserendas 
5, Ignatio has epistolas non leve elicimus, quod 
nulla vetustiorumtemporum etatem pre se ferentia 
jam scripta exstent ; de quorum veris auctoribus 
aut hoc aut priore scculo ulla cum ratione dubi- 
tatum est,quin aul a veteribus non fuerint omnino 
aznita, aut si forte ab aliquibus agnita sint, de 
iisdem tamen in Ecclesia Dei ab aliis aut. dubita- 
tum aut disputatum fuerit. S. Glementis opistolam 
secundam non ejusdem auctoris esse cum prima 
vwlunt viri docti. licet utraque in Canonibus apo- 
stolicis pariter probetur, et ab Epiphanio aliisque 
&gnoscatur. At hoc primo indicavit Eusebius, dein 
liieronymus et Photius. Dionysii ÀÁreopagiteb libros 
male tanto viro ascriptos, et sub ejus nomine fi- 
dos jam plurimi contendunt, atque inter eos ma- 


iime Dallaus. Sed hos ipsos prius, ob testimonio- C 


run defectnm, rejecit cum suis Hypatius ; et post 
επι multi, etiam ob materiam, Areopagitie esse 
πεματυηπί, ut ostendunt Maximus et Theodorus, 
qu eosdem infeliciter defendere conati sunt. 
Herma £/astorem universi hac etate fere condem- 
Dànt ; idem multi Origenis &vo, ipso teste, fece- 
runt, ut et Tertulliani ; et si verum esset, quod 
Latini postea tradiderunt, librum eum a Pii pont:- 
ficis fratre scriptum fuisse, esset sine controversia 
*epposititius. Prochori libellus De vita S... Joannis 
hiud immerito rejicitur, ut et IJistoria apostolica 
Abdiie Babylonii,quem post Hegesippum scripsisse 
observat Gerardus Vossius, addere potuit et post 
Rufünum, nam verba Hegesippi apud Abdiam ex 
Ruffini translatione sunt transcripta. Sed de utro- 
απ” altum apud veteres silenlium. Passio S. An- 
dtez a presbyteris et diaconis Ecclesiarum Achaiz, 
ut volunt, scripta adiiuc controvertitur, sed tam 
auliqui maximeque venerandi monumenti, si ve- 
rum esset, nemo veterum meminit, neque ante fi- 
n*mr octavi seculi a quopiam memoratur. Iteliqua 
eliun qua vetustatem summam pre se ferunt 
scripla, et hoc, vel precedente soculo, viris do- 
ct:5 spuria videntur ; vel alto atque diuturno vete- 
rum silentio damnantur, vel a veterum aliquibus, 
diu ante nostra tempora, rejecta, aut saltem in 
dubinmn vocata sunt. 

Àt de Ignatii epistolis neutrum horum dici posse 


D 


cenda sunt clare evincunt; nam alto silentio con- 
demnari non possunt, que ab inilio recepte atque 
suminopere laudate sunt ; et an S. Ignatii revera 
genuini essent, nemo veterum, nemo recentio- 
rum dubilasse se diserte dixit: nemo spurias et 
comrnentitias fuissesuspicalus est,antequam primo 
aliqui» Latine sunt impressa veteribus prorsus in- 
cognitse, alie etiam Latine tantum primo, dein 
Griece, sed cum aliis junctes, quam recentioribus 
tantum Greecis agnitae sunt, illeque ipse, a vete- 
ribus probate, nonnisi multis assumentis conta- 
minate apparerent. Cum igitur jam tandem anti- 
quissiniz Ignatii epistole a sequioribus sint discri- 
minat; atque disjuncte, ab assumentis atque cor- 
ruptelis liberate, nito1ique pristino restituta, si- 
mulque cumulatissimis uniuscujusque s:eculi te- 
stimoniis confirmate, neque quisquam veterum 
appareat, qui de earum suppositione quidquam 
hariolatus sit ; nulla ratio vel excogitari potest, 
ob quam earum veneranda antiquitas et auctoritas 
debita in dubium sit revocanda ; aut si ulla exco- 
gitari possit, ea ex ipsa epistolarum materia elici 
debet, quam in sequenti dissertatione ab omni 
suspicione liberabimus: hac interim justissima 
praesumptione contenti, tot vetustissimos doctissi- 
mosque Patres cum sequacibus in Ignatianis non 
errassse, qui lanto consensu in nullo alio celebri 
et antiquo ecclesiastico scripto nos fefellisse ha- 
ctenus deprehensi sunt. 


CAPLT IV. 


Argumentum  adcersar/orum a testimoniis adversus 
Ισπαϊίαπα expungitur. Stichometriam non esse Ni- 
cephori patriarche, Et Nisephorum et Anastasium 
Ignatii epistolas adiísisse. Stichometrice auctorem 
non condemnare Ignatii epistolas. Defensio respon- 
sionis llammondi. Non probari suppositionem ex 
nudo titulo apocryphorum. Non ex reliquis qui cum 
Ignatio numerantur. De Hermmom Postore veteris 
Ecclesie judicium. Gonsensus Necephori et Gelasii 
frustra, obtenditur. Decretum sub. Gelasii nowiine 
editum $épsius esse nou. videtur. Defensio Usserii 
ab objectionibus Dalleí vindicatur. Responsio no- 
stra illis Hammondi et Usserii. supperaddita. In 
Stichometria sub Ignatii nomine won epi: tolas,sed 
Aióxydv intelligi. De indieulis ; itemque de didasca- 
liis, et Constitution:bus apostolicis brevis disser- 
tatio. 


Ut hoc externum argumentum a testimoniis pe - 
titum vim cam qua pollet obtineat, et illibatum 
conservetur, haud meliori methodo uti me posse 
sentio, quatn si ea omnia. quie adversarius ad ip- 
sum labefactandum excogitavit, porro examinanda 
proponam. Observo autem ea ad tria capita com- 
mode reduci, et in hunc ordinem luculenter redigi 
posse. Primo, ille etíam testimonia adducit. quibus 
suam de suppositione epistolarum sententiam con. 
lirmiet. Secundo, testes nostros, ab Hammondo 
prius adductos, vetustissimos precipue,rejicit; aut 
invalidum plane eorum testimonium reddere sigilla- 
tim conatur. Tertio, argutnentum a lestimonio ne- 
gativum fabricatus est, qua probare nititur, nemi- 


103 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


104 


nem epistolarum quas defendimus, per ducentos À pares habeas. Sed ecce auctores hi, quotquot sunt, 


post Ignatii mortem annos meminisse, et inde con- 
cludit, ab Ignatio non fuisse conscriptas. 

Incipio a testibus abadversario contra nostrorum 
aciem miro modo productis, vel potius subductis. 
Illos enim.« non tam ad constituendam sententiam, 
quam ad depellendam invidiam » adduxisse se fate. 
tur: in eum, scilicet, finem, ut probet Salmasium 
et Blondellum non fuisse primos, qui has epistolas 
confictas putarent. Quisquis enim auctor Stichome- 
trie, quam adducit, fuit diu ante Salmasium et 
DB!ondellum vizit. Opponit igitur Stichometriam 
Hammondo, prorsus inconcinne. « Hujus vero, in- 
quit, Xxtyouezplac auctoritas cur non tanli apud nos 
esse debeat,quanti suam viri doctissimi esse cupiunt 


non video. » Át si qua sit iilius Stichomelri.e aucto. B 


ritas, ea non Hammondo, sed Patribus opponenda 
fuit, ab Hammondo contra Salmasium et Blondel- 
lum productis, Polycarpo,lrenao, Origeni, vel sal- 
tem Eusebio, Athanasio,Basilio, Chrysostomo, Hie- 
ronymo, Theodoreto, Gelasio, aliisque : non enim 
quaritur, an Stichometriz auctoritati preferenda 
sit auctoritas Hammondi,sed utri potius credendum 
sit, Salmasio sola Stichometria armato, an Ham- 
mondo SS.Patrum, et omnium seculorum testimo- 
niis stipato. Nimis igitur subdole hoc testimonium 
adducit Dallzeus, ad depellendam invidiam tantum, 
quo postea ad confirmandam sententiam suam sz- 
pissime utitur : et quam infirmum sit cum probe 
conscius esset, ita omnino proposuit, ut nescias, 
utrum pro argumento haberi voluerit, necne. Si 
titulum capitis quarti, quinti, et reliquorum inspi- 
ciamus, argumentum est primum ; si caput quin - 
tum spectemus,nullum est ; ibi enim primum aliud, 
a silentio scriptorum ecclesiasticorum ante Euse- 
bium ducitur. Semper tamen postea argumentum 
hoc sive primum, sive nullum, maximi facit, et 
ubique fere inculcat. Ac revera si hoc argumen- 
tum sive primum, sive nullum, illi eripiatur, reli- 
qua plane, qu: nos spectant, nulla erunt. 

Audiamus igitur adversarii testes non sine pompa 
productos.« Ecce auctores habemus, inquit, et mul- 
tis ante nos szculis denatos,et ab omní contra hier- 
archiam suspicione semotos, qui omnia Ignatii 
scripta rotunde ac sine ulla hzsitatione ad apocry- 
pha relegarunt in Stichometria Georgio Syncello in 
libro antiquissimo prefixa».Quiso te,vir doctissime 
quot auctores habes in illa Stichometria Syncello 
praefixa ? ostendas numerum. edic nomina. An ita 
numeras, quemadmodum ille apud Plautum ? 

Quot erunt? Ego, et Menzchmus, et Parasitus. 
Jam isti sunt decem : nam Parasitus 
Octo hominum officio fungitur. 

Stichometria, quam vis Syncello prefixam, aut 
nullum certum auctorem habet, aut unicum certe. 
Αη Nicephorum tutüm, si modo is sit, cum Ignatio 
tuo epistolico bicorporem, aut tricorporem facis ? 
Certe in multo plures dividi oportet istum incerti 
laris homuncionem, ut testes nostris vel numero 


omnia Ignatii scripta ad apocrypha velegarunt. Pro 
unico scriptore, nescio quo, auctores nescio quot 
Syncello prafixos ; et ubi nudum Ignatii nomen 
scriptum est, omnia ejus scripta legi vult vir doc- 
ctissimus. 

Ut autem majorem Slíichometrie suse jamjam 
producenda auctoritatem conciliet.gravem quere- 
lam prius instituit, quod tam inmerito viri docti de 
Salmasii fide dubitaverint, quem editio Nicephori 
Parisina ab omni suspicione liberavit.Quinam au- 
tem sunt ex nostris partibus viri docti, qui de Sal- 
masii fide tam immerito dubitarunt ? Certe Usse- 
rius Stichometriam, quam Georgii Syncelli et Theo- 
phanis operi prefixam in antiquissimo exemplari 
se invenisse narrat cl. Salmasius, non diversam 
esse ab ea,quam inter Petri Pitheei opuscula Grece 
et Latine habemus editam, existimare se professus 
est. Quod non est hominis Salmasii fidem elevan- 
tis, sed potius confirmantis, et sua conjectura suf- 
fulcientis ; quam non minus quam Salmasii fidem 
Editio Parisina postea conífiirmavit. Hammondus 
etiam de auctoritate Stichometri: nullam sibi cum 
Salmasio litem fore professus est, illamque a Wa- 
lone laudamque ab Indiculo a Pitheo edito non pro- 
cul abesse recte colligi, vel ex titulo Georgii asse- 
ruit.Non agitur de fide Salmasii Hammondus magis 
quam Usserius dubitavit : ἀδέσποτον στιχοµετρίαν 
eam vocat meritissime, quia ipsam ita Salmasius 
produxerat, neque ei ullum auctorem assignaverat. 
Produxerat eam ex ms. codice, tanquam sibi soli 
viso, nulla auctoris Stichometria» mentione facta ; 
de tenebris igitur conqueritur Hammondus haud 
immerito ; vix enim credibile fuit, voluisse quem- 
quam Stichometriam in mss. latitantem, et incerti 
tituli, testem citare, cum eadem in maxima luce, 
et sub speciosissimo titulo, non tantum auctoris, 
sed etiam interpretis poneretur. Ediderat enim eam 
Griece ad Eusebii sui. calcem Josephus Scaliger, 
Chronolegis Nicephori patriarcha Constantinopo- 
litani suffixam : ediderat eamdem sub ipsius Nice- 
phori nomine ex veteri codice Carpensi Petrus Pi- 
theus, cum Anastasii Nicephoro supparis Latina 
interpretatione, quam nos postea inter Criticossa. 
cros edendam curavimus. Monuerat Joannes Selde- 
nus, libro De successione in. pontificatum Hebr ao- 


D rum, Nicephori Chronographiam ms. exstare in Bi- 


bliotheca Londinensi collegii Sionensis, cui hanc 
etiam Stichometriam suffixam esse testamur. Non 
potuit itaque ion mirari Hammondus, si heec tam 
publice nota ex nescio qua officina produceret Sal- 
masius. 

Interim de Stichometriz auctoritate litem non 
movit Salmasio vir dectus : suspicionem tantum 
parenthesi inseruit ; que quidem post splendidam 
illam editionem Parisinam heret altius: et con- 
sultius omnino fecisset Dalleus, si eam nunquam 
nominasset, aut saltem in ea triumphare adeo vi- 
sus non fuisset.Ita enim loquitur: Viri docti Στι- 


10 


J. PEARSONII VINDIGLE !GNATIANJE. — PARS I. 


106 


Ἱομετρίαν ἀδέσποτον «vocant. Editio Nicephoro vindi- A dem subjungit, sed Nicephori esse non affirmat ; 


catamplissimo viro;prime in oriente sedis antistiti, 
scriptori gravissimo atque eloquentissimo, et libe- 
ralissimis Photii laudibus ornato.Hujus enim ipsius 
Nicephori est Πα Στίχωµετρία, non alterius cujus- 
quam recentioris : idque solide el fuse demonstrat 
eruditissimus Goar ; quem adeat, si quis adhuc du- 
bitet »Non jam deSalmasii,sed Dallzi fide quaeritur. 
Quid enim? an eruditissimus Goar hoc soli-le emon- 
strat? neuliquam : an fuse? nequaquam : an omnino 
demonstrat ? nullo modo : an id nude dicit,autatflv- 
mat? minime gentium. lmo vero id dicit, quod est 
Dallzei assertioni plane contrarium ; ad prima enim 
verba Στιχοµετοίας haec diserte adnotat : « Canoni- 
cus sacrorum librorum laterculus, ad Chronogra- 
phiam nihil spectans. librarii πάρεργον judieatur. » 
Teste igitur eruditissimo Goar, Stichometria a Sal- 
masio producta, Hammondo objecta, a Dalleo de- 
fensa,non est Nicephori patriarche opus,sed libra- 
rii πάρεργον. Fidem igitur in Dalleo requirimus, 
Salmasii non tantum fidem sed et modestiam lau- 
damus, qui Stichometriam ἀδέσποτον tradidit, Nice 
phori nomen non apposuit, ad Scaligeri et Pithei 
editiones nos non ablegavit, quod eam Nicephoro 
minime tribuendam putaret. 

Sed post eruditissimi Goar infelix testimonium : 
En (δέ, πα αἱ, « majorem omni exceptione testem, 
Anastasium Bibliothecarium,hominem noni seculi, 
Nicephori supparem.ls enim in przfatione Historia 
ecclesiastice : « Huic sane, inquit,operi ratum duxi 
B. Nicephori Constantinopolitani episcopi Chrono- ϱ 
graphiam preeponere.» » Queritur de Stichometria, 
respondet Dalleus de Chronographia, ad quam illa 
pullo modo spectat. Hujusautem Chronographi? pars 
ultima est, inquit, illa a nobis laudataStichometria, 
eoque editio Anastasii exhibet in calce Historie. At 
quomodo, 413359, Stichometria pars est Chronogra- 
phis, que ab ea toto celo distat? Assuta est illi 
quidem in codicibus Grecis, sed non magis ipsa 
pars est Chronographie,quam Chronographia pars 
est Stichometrize. Apud Anastasium autem ne qui- 
dem Chronographiem est adjuncta,sed in calce His- 
ιο Anastasians, patriarcharum indiculo sub- 
juncta. Anastasius de Nicephori Chronologia loqui- 
lur, quam operi suo proposuisse (vel pre»posuisse) 
se dixit.Quid hoc ad Stichometriem quam operi suo 
non preposuit Anastasius, quam in calce editio 
exhibet? Ideo Chronographiam preposuisse se 
dixit Anastasius, ut Joannes diaconus,qui ecclesias- 
ticam Historiam scripturus erat,ez ea posset aliquan- 
tula carpere ; quid autem confert Stichometria ad 
ecclesiasticam Historiam ? Scripsisse igitur Nicepho- 
rum Stichometriam Anastasius testis non est. 

Rei hujus veritas satis innotescit ex ipsa farra- 
gine, que& Georgio Syncello subjuncta est, et ex 
quinque partibus distinctis constat, Chronologia 
brevi, Genealogia, Indiculo regum et sacerdotum, In- 
diculo patriarcharum, et Stichometria. Anastasius 
untum Chronographiam brevem ab Adamo ad Theo- 
philum Nicephoro tribuit: Genealogiam huic qui- 


PATROL. 1. V. 


eamque duo mss. vetustissimi Grawci Oxoniensis 
atque Londinensis non agnoscunt. jndiculum re- 
gum et sacerdotum Anastasius cum sequentibus post 
Historiam suam sine nomine Nicephori posuit.quem 
ms. Oxoniensis non habet ; Stichometriam denique 
Indiculo patriarcharum, nulla Nicephori mentione 
facta, subjungit ; eamque Stichometriam ms. Oxoni- 
ensisnon agnoscit.[n tota igitur hac farraginenihil 
unquam a quopiam Nicepboro tributum est,proeter 
Chronologiam ab Adamo ad Theophilum : de qua ta- 
menadhuc haud inmerito dubitari potest,quidquid 
Goar, quem doctissimum appellat Dalleus,dixerit. 

Αά rem ipsam quod attinet, asserimus neque Ni- 
cephorum patriarcham, neque Anastasium Biblio- 


p thecarium, ne Stichometris quidem auctorem, quis- 


quis est,unquam tradidisse epistolas Ignatii, quas 
nos defendimus, fuisse supposititias. Nicephori 
effatum est in epistola ad Leonem papam Roma- 
num de receptis SS. Patrum operibus: Ηάντων τῶν 
ἐχκρίτων καὶ µακαρίων Πατέρων τά τε δόγματα xai 
πονήµατα ἀσπάζομαι, ὡς διδασχαλίαν ἀνεπίληπτον xai 
σωτηρίας θεμέλιον’ xal οὕς ἡ καθολική, Ἐκκλησία προ- 
σίεται ἀποδέχομαι, καὶ οὓς ἀποτρέπεται ἀποστρέφομαι. 
«Omnium electorum beatorumque Patrum dogmata 
et opuscula,ut quee abomni reprehensione alienam 
doctrinam salutisque fundamentum contineant, 
amplector; et quoscunque Ecclesia catholica re- 
cipit, recipio, quoscunque illa aversatur, rejicio. » 
Αἱ Ignatium inter ἐκχρίτους xai µαχαρίους Πατέρας 
numeratum, et epistolas ejus, tanquam opuscula 
irreprehensibilem doctrinam continentia,ab Eccle- 
sia catholica per aliquot ante Nicephorum secula 
receptas fuisse, jam ante ostendimus. S. Ignatii 
igitur epistolas recepitet amplexus est Nicephorus. 
Preterea,Nicephorum scimus Dionysiana pro veris 
Areopagits operibus habuisse, ex disputatione 
cum Leone Ármeno ; idem sensisse certum est 
Anastasium ex ipsius prefatione ad Dionysiana., 
At Dionysius S. lgnatii epistolam tam diserte 
laudat,ut qui verum Dionysium fuisse sensit,aliter 
de Ignatio sentire non potuerit; neque quemquam 
novimus qui Areopagitam defendit,quin idem licet 
ad angustias redactus,etijam S. Ignatium admiserit. 
Auctorem etiam Stichometriz, quisquis est, ne- 

gamus S. lgnatii epistolas quas defendimus sup- 
posititias pronuntiasse. Ejus quidem verba hec 
sunt,'prout in editione Parisiana exhibentur : 

Καὶ ὅσα τῆς Νέας εἶσὶν ἀπόκρυφα' 

Περίοδος Πέτρου στίχων βψν'. 

ἱερίρλος Ἰωάννου στίχων γχ’. 

Περίοδος θωμᾶ, στίχων αχ. 

Εὐαγγέλιον κατὰ θωμᾶν, στίχων at. 

ΟΕ ἀποστόλων, στίχων σ’. 

Κλήμεντος À6 στίχων By. 

Ἰγνατίου, [Γολυκάρπου, ἴοιμενος xat Ἑρμᾶ. 
Qus ad calcem Anastasii Ηἰδίογί ita Latine red- 
duntur : 


Et qua Novi sunt apocrypha. 


Itinerarium Petri, versus 2, 800. 
Itinerarium Joannis, versus 2, 500. 


λ 


*" "Y 


407 


Itinerarium Thoma, versus 1, 600. 

Evangelium secundum Thomam, versus 1, 300. 

Doctrina apostolorum, versus 200. 

Clementis (*J, versus 2, 600. 

Ignatii et Polycarpi. 

Ex his nego ullo modo probari posse epistolas S. 
Ignatii Eusebio visas ab auctore Stichometriz pro 
supposititiis habitas fuisse. Nudum enim hic Ignatii 
nomen ponitur,neque vel de epistolis,vel de suppo- 
sitione quidquam affirmatur.Ut autem id quod vo- 
lunt prob-nt adversarii,necesse estut in hunc mo- 
dum disputent : Quidquid ab auctore Stichometrie 
ad apocrypha refertur, id ipsius sententia est sup- 
posititium. Epistole Ignatii ab auctore Stichome- 
trie ad apocrypha referuntur. Epistole igitur 
Ignatii sunt ex sententia auctoris Stichometri.e sup- 
posititie. Hujus syllogismi Hammondo nostro ma- 
jorem propositionem negare, Usserio de minori vi- 
sum est distinguere. Ego neutram ulla ratione pro- 
bari posse contendo,et utramque pariter negandam 
censeo, ut ne vel umbra argumenti relinquatur. 

Primo enim rectissime Hammondus noster hzc 
Salmasio reposuit : « Nonita vocis istius, &xóxpoca, 
significatio accipienda est, ut statim spurium aut 
χίθδτλον aut qeubieniypagov,sequioris evi figmentum 
sit, quidquid ubivis inter apocrypha repositum in- 
veniatur. » Nihil hoc effato verius est. Fatetur Dal- 
1908, non esse eam hujus nominis ex etymi sui ra- 
tione vim ; vult tamen « ex usu ecclesiastico,ut qui 
liber apocryphus dicitur is fere aliquo istorum viti- 
orum laboret.Fere, » inquit, hoc est aliquando, vel 
plerumque, quod nec Hammondo contradicit, nec 
quidquam probat. Affirmat apocrypha opponi « apud 
veteres scriptores libris et divinis et ecclesiasticis, 
hoc est,omnibus libris apud Ecclesiam notis et pro- 
batis,»apud aliquos,scilicet,et aliquando (neminem 
enim nominat preterTertullianum atque Gelasium), 
quod omnino nihil probat. Queritur an semper ex 
usu ecclesiastico ita sumatur, ut opponatur omni- 
bus libris ab Ecclesia quoquo modo receptis ? Quz- 
rituran quoties aliquod scriptum dicitur Veteris 
vel Novi Testamenti apocryphurn,id statim omnibus 
ecclesiasticisopponatur,et a tota Ecclesia pro spu- 
rio et hzeretico rejiciatur ? Auctor Stichometriz ita 
loquitur : «Πω sunt divine. Scripture, que reci- 
piuntur ab Ecclesia et canonizantur. Et que sunt 
apocrypha, Veteris Testamenti. Et que Novi sunt 
apocrypha.»Hic nulla mentio librorum ecclesiasti- 
corum,puta Cypriani, Basilii, Chrysostomi, a quo- 
rum consortio Ignatius et Polycarpus ablegarentur; 
sed Veteris lantum et Novi Testamenti ut a Scri- 
piure canone rejicerentur. Ut S. Hieronymus epis. 
tola 106 : « Hic prologus Scripturarum,quasi galea- 
tum principium omnibus libris, quos de Hebrzo 
vertimus in Latinum. convenire potest : ut scire 
valeamus quidquid extra hos est, inter apocrypha 
esse ponendum.»Qui etiam eodem modoloqui cen- 
sendus in Catologo :« Barnabas unam ad adifica- 


(3) De significatione litterarum X6 que in. Graco 
textu exstant, vide infra col. 109. C. et col. 129, B. 


S. IGNATIUS. - PROLEGOMENA. 


A tionem Ecclesic pertinentem epistolam composuit, 


108 


que inter apocryphas Scripturas legitur. »BDarnab e 
enim epistolam fuisse tradit; non ipsi suppositam, 
autspuriam ; ad edificationem Ecclesie pertinuisse 
asserit ; non itaque herreticam putavit ; lectam ta- 
men inter apocryphas scripturas docet, nec ab Ec- 
clesia repudiatam innuit. Idem in epistola 110: 
«Exigitis eniin ut librum Chaldeo sermone conscri- 
ptum ad Latinum stylum traham,librum utique To- 
biz,quem Hebraei de catalogo divinarum Scriptura- 
rum secantes his qua hagiographa (lege apocrypha) 
memorant, manciparunt. » Emendationem hanc 
cum multa alia, tum verba sequentia satis conflr- 
mant:« Arguuntenim nos llebreorum studia, et 
imputant nobis contra suum canonem Latinisauri- 
bus ista transferre. Et rursus epistola 111 : Apud He- 
breos liber Judith inter hagiographa (lege iterum 
apocrypha; legitur, cujus auctoritas ad roboranda 
illa.qua in contentionem veniunt minus idonea ju- 
dicatur. Chaldeo tamen sermone conscriptus inter 
historias computatur.» Quare ex voce nuda apocry- 
pha,nihil aliud recte infertur,ubi de libris canonicis 
agitur, quam scriptum aliquod esse a canone 
S. Scripture removendum. Extra igitur canonem 
Novi Testamenti certissime ponitur Ignatius ; ne- 
que quidquam aliud ex vi verborum Stichometris 
per necessariam consequentiam colligi potest. 

Quare quod ex Gelasii decreto arripit Dalleus, 
plane est àrposó:ovocov.Ille enim utriusque Testa- 
menti canonem tradit, nullis omnino apocryphis 
additis ; imo Veteris Testamenti apocryphis non- 
nullis in canonem receptis, aliis cum apocryphis 
Novi in ultimum caput rejectis, et inter hszretica 
scripta positis. Unde duo facta sunt, primum, ut 
apocrypha melioris not» ad Vetus Testamentum 
pertinentia, sine ulla distinctione, pro canonicis 
haberentur (qure labes adliuc canoni Romano ad- 
herescit) ; secundum, ut reliqua Veteris et omnia 
Novi Testamenti apocrypha cum scriptis heereticis, 
fictitiis atque damnatis contra Veterum Patrum 
sententiam confunderentur. Iniquissime igitur po- 
stulatur, ut ex loc decreto sub nomine Gelasii 
edito Stichometriam interpretemur : cum in Sticho- 
metria, Novi Testamenti apocrypha dicantur, in de. 
creto tantum apocrypha, sine ulla restrictione ; in 
illa post scriptores canonicos, in hoc post omnes 

D catholicos ; in illa canonicis, in hoc omnibus scri- 
ptoribus ab Ecclesia probatis opponantur. 

Quod autem ex nudo titulo frustra probare co- 
natus est Salmasius, id ex natura librorum qui si- 
mulcum [Ignatio inter apocryphos numerantur 
prestare voluit Dalleus. Ita enim videtur dispu- 
tare : Omnes libri qui ab auctore Stichometri:» inter 
apocryphos numerantur, ab eo tanquam heretici 
aut ficti a publica Ecclesie luce removentur : ergo 
et epistole Ignatii. Sed respondeo primo, nullam 
esse necessitatem consequentie. Non enim ]ev 


Nota obiler, numeros versuum in Anastasiana ver- 
sione non semper Gracotextuiconsonare,Ep. PATR. 


103 


J. PEARSONII VINJICLE IGNATIANJE. — PARS I. 


110 


semper discrimen habitum est inter eos libros, qui A αρτίσας, καὶ τὰ ἑξῆς. « Non tantum novit (Irenzus) 


apoccyphi dicebantur.Et quamvis « una eademque, 
uno eodemque nomine, sive elogio,de omnibuslata 
eit sententia,»nihil tamen unum atque idem de oin. 
nibus asseritur,nisi quod omnes a sacro canones 
removentur. Fieri itaque potuit, ut unus aliquis 
reliquis melior fuerit, quatmvis inter θεοπνεύστους 
numeratus non sit. Respondeo secundo, probari 
nullo modo posse auctorem Stiehometriz reliquos 
omnes pro haereticis aut fictis habuisse, οἱ a pu- 
blica Ecclesiz luce removere voluisse. Nam primo 
Niecphorus, inquit, epistolum Polycarpi inter apo- 
erypha nullius apud se pretii censet. Inter. apocry- 
pha quidem numerat,sed cujus pretii apud se fue- 
rit,nullo modo indicat.At nemo unquam Polycarpi 
epistolam aut pro haeretica aut pro ficta habuisse 
deprehenditur ; Nicephorus itaq e Dalleei sine ullo 
fundamento pro tali habuisse dicitur; εἰ iniquis- 
sime accusatur,ac si voluerit eam epistolam, qua 
tam diu in Asiz conventu lecta fuerat, a. publica 
omnium Ecclesiarum luce removere. Secundo, Δι: 
ὀᾳαχὴ ἀποστόλων, versuum 200, inter apocrypha 
numeratur. Àn igitur eam tanquam pessime note 
scriptum,ab Ecclesia penitus eliminandam censuit 
Stichometrie auctor ? Quodnam hujus censure in- 
dicium,quie ratio excogitari potest ? Ab illis qui ab 
hereticis conficta sunt,separat hoc op. s Eusebius. 
Magnus Athanasius in epistola ἑοοταστικῃ numerat 
inter eos libros,quos SS. Patres prelegi voluerunt 
tatechumenis, ut inde pietatis rationem cognosce- 
rent. 


Tertio, quenam fuerint illa Clementina, que in 
boc Indiculo memorantur,non docet Dallaeus : vo. 
at quidem Libros Clementis 32. Sed quinam fue- 
rint libri 32 qui Clementi,preeter eos qui in Indiculo 
superius memorantur. attribui solerent, nefando 
quisquam adhuc audivit. Quid igitursi pro A B 
leeamus A B (A enim et A seepe in mss. confun- 
dunturj,et duas Clementis epistolas intelligamus ? 
tunc enim et versus 2,600 illis satis bene quadra- 
bunt :nam utramque simul sumptam cum jam in- 
leer» essent, zequasse Evangelium secundum Lu- 
cam.cui totidem plane versus ascribuntur, quivis 
c'ncedet), et genuinum Clementis opus lgnatianis 
adjunctum habebimus, quod ea pariter a suppo- 
sitionis crimineliberabit.Quinto,quod Hermas cum 
lmatianis nominetur, negari non posse volunt, 
quin Nicephorus eadem habuerit pro falsis, adeoque 
fctiset spuriis. mo vero hoc negari idque jure 
optimo potest,si vetustissimorum doctissimuruni- 
que in Ecclesia scriptorum sententio» animadver- 
lantur, quos secutum fuisse auctorem Stichometrig 
par est credere. 


Quz fuerit S. Irenei de Herma libro sententia, 
ab Eusebio observatum est, Hist. eccles. l. v, c. 
8: Οὐ µόνον δὲ οἵδεν, ἀλλὰ καὶ ἀποδέχεται τὴν τοῦ 
Maabvog γραφὴν, λέγων Καλῶς οὖν εἶπον ἡ 
T2197 id, λέχουσα Πρῶτον πάντων πίστε»σον 
ἔτι εἷς iov ὁ Θεὸς ὁ τὰ πάντα Χτίσας καὶ κατ. 


sed et recipit » Pastoris « scripturam, dicens » 
(lib. 1v, c. 37, secundum interpretem veterem) : 
« Bene ergo 3cripturam dibit: Primo omnium crede 
quoniam unusest Deus,qui omnia constituitet con- 
summavit, et fecit ex eo quod non erat, ut essent 
omnia, omnium capax,et qui a nemine capiatur.» 
Qua verba exstant Herma l. 1, mandato 1, toties 
tum a Catholicis tum ab hzreticis citata. Clemens 
Alexandrinus Irenzo o5y,20vo;, Herm: frequen- 
tius, quam cujuspiam scriptoris ecclesiastici au- 
ctoritate utitur, eumque sapius explicat et inter- 
pretatur. Sententiam ejus de libro ipso vel ex his 
locis colligere possumus. Στρωµατ. l. 1:θείως 
τοίνυν dj δύναµις ἡ τῷ "Epp κατὰ ἀποχάλυψιν λα, 
λοῦσα' Τὰ ὁράματα, φησῖ,καί τὰ ἀποχκαλύμματα" « Di- 
vine ergo potestas illa qua Herma loquitur in το. 
velatione,» «Yisiones, inquit, e£ revelationes, κ etc.; 
]. v1: Kat καλῶς e"pozat τῷ llotuévt, Κατέθησαν οὖν 
uev! αὐτῶν (ita legendum) εἷς τὸ ὕδωρ. Et prz- 
clare dictum est a Pastore :« Descenderunt ergo 
cum eis (non, eorum, ut male interpres) in aquam.» 
Origenes, Clementis discipulus, Herma testimonio 
creberrime utitur, et tum suum tum aliorum ju- 
dicium de libris ejus sepe exprimit. Auctorem 
agnoscit Hermam illuin, cujus in Epistola ad Ro- 
manos mentio fit, et opus ipsum in Commentariis 
ad eum locum magnopere laudat.«Puto tamen, in- 
quit, quod Hermas isto sit scriptor libelli illius qui 
Pastor appellatur. Que scriptura valde mihi utilis 
videtur, et, ut puto, divinitus inspirata. Homil. in 
Lucam 35 : Legimus (si tamen cui placet hujusmodi 
scripturam recipere)justitire et iniquitatis angelos 
super Abrahe salute et interitu disceptantes ; dum 
utreque turmas suo cum volunt cetui vindicare. 
Quod si cui displicet,transeat ad volumen,quod ti- 
tulo Pastorisscribitur,et inveniet cunctis hominibus 
duos adesse angelos. Tomo xiv,in Matthzum : Ei τῇ 

χρὴ τολµήσαντο val ἀπό τ'νος φερομένης μὲν ἐν τῇ 

Ἐκκλησίᾳ γραφῆς, οὐ παρὰ πᾶσι δὲ ὁμολογουμένης 

εἶναι θείας, τὸ τοιοῦτο παραμυθήσασθαι, ληφθείη ἄν 

τὸ ἀπὸ τοῦ Ποιµένος. «Sin audendum sit istud emol- 

lire ex quadam scriptura,qua in Ecclesia circumfer- 

tur,sed non abomnibus pro divina habetur,adhibea- 

tur illud ex libro Pastoris. Περὶ ἀρχῶν, lib. iv : 

Διὰ τοῦτο ἡμεϊῖς xal τὸ ἐν τῷ ἀπό τινων καταφρονου- 


D μένῳ βιθλίῳ, τῷ Ἱ]οιμένι, περὶ τοῦ προστάσσεσθαι 


τὸν "Eppzv δύο γράψαι βιθλία, καὶ μετὰ ταῦτα αὐτὸν 
ἀναγγέλλειν τοῖς πρεσθυτέροις τῖς Ἐκκλησίας € µε- 
μάβηκεν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος, οὕτω διηγούµεθα.ε Pro- 
pterea nos illud in Pastore, libro qui ab aliqui- 
bus contemnitur, de dato Herm:e precepto ut duos 
libros scriberet, ipseque postea senioribus Eccle - 
sire annuntiaret que a Spiritu didicerat,ita inter- 
pretamur. Homilia 8, in Numeros : Quod autem dies 
peccati in annum pene reputetur,nonsolumiin hoc 
libro, in quo nihil omnino est quod dubitari possit, 
ostenditur, sed et in libello Pastoris, si cui tamen 
scriptura illa recipienda videtur,similia designan- 
tur. Eusebius, Hist. eccle. l. 11, c. ὃ : Ἠπεὶ δὲ 


141 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 119 


ὁ αὐτὸς ᾽Απόστολος iv ταῖς ἐπὶ τέλει προσρήσεσι Α Oc οὗν ἅπασαν τὴν διαγωγὴν lv o'up xoxlac ἔχει διχ 


τῆς πρὸς Ῥωμαίους μνήμην πεποίτηται μετὰ τῶν 
Ἀλλων καὶ Ἐρμᾶ, οὗ φασιν ὑπάρχειν τὸ τοῦ Ποιμέ- 
voc βιθλίον ἰστέον ὡς xai τοῦτο πρὸς μὲν τινων 
ἀντιλάλεκται, δι’ οὓς οὐκ ἂν ἐν ὁμολογο»!'ἐνοις τι- 
tín óo' ἑτέρων δὲ ἀναγκαιότατον οἷς μάλιστα δεῖ 
στοιχειώσεως εἰσαγωγικῆς κέχριται' ὃθεν TOT, καὶ ἐν 
Ἐκκλησίαις ἴσμαν αὐτὸ δεδημοσιευµένον, xai τῶν 
παλχιοτάτων δὲ συγγραφέων κεχρηµένους τινάς αὐτῷ 
κατείλτφα. «Quoniam vero idem Apostolus in salu- 
tationibus ad finem Epistole ad Romanos inter 
alios mentionem fecit Hermm, cujus esse aiunt li- 
brum Pastoris ; sciendum est.etiam huic a quibus- 
dam contradici,propter quos inter recepte auctori- 
tatis libros poni non potest. Ab aliis vero maxime 
necessarius judicatur,iis presertim qui elementaria 
institutione indigent. Unde etiam in Ecclesiis eum 
publicatum scimus;etipse quoscam ex vetustissimis 
scriptoribusipsiustestimonio usos esse deprehen- 
di. » 

S. Athanasius, Eusebio synchronus, in epistola 
ἑορταστικῇ, cum libros S. Scripture canonicos re- 
citasset,monuit esse xai ἕτερα βιθλία τούτων ἔξω- 
0zv, οὐ χανονιζόµενα μὲν, τετυπωµένα δὲ παρὰ τῶν 
Πατέρων ἀναγινώσκεσθαι τοῖς ἄρτι προσερχομένοις 
x21 βουλομένοις χατηχεῖσθαι τὸ, τῆς εὐσεθείας λό. 
γον᾽ Σοφία Σολομῶντος, xai Σοφία Σιρὰχ, xai Ἐσ- 
020, κα) Ἰουδ]θ, καὶ Τοθίας, xal Διδαχὴ χαλουμένη 
τῶν ἀποστόλων, καὶ ὁ Ποιμήν. « Etiam alios libros 
extra hos, non canone quidem probatos, sed Pa- 
trum auctoritate illis qui pietatis elementis im- 
buendi essent propositos, quales sunt: Sapientia 
Solomonis,Sapientia Sirach,Esther, Judith. Tobias, 
Doctrina apostolorum,et Pastor. »Hexc quidem tunc 
Ecclesi» sententia ; quid autem de Pastore judica- 
verit, aliunde patet. Nam et epistola de Nicena 
synodo verbis Hermae ipsius utitur,et lib.De Incar- 
natione Verbi probat omnia ex nihilo facta per Ver- 
bum: Ἡ φησι διὰ μὲν Μωσέως' Ἐν ἀρχῇ ἐποίτ- 
σεν ὁ θΘεὸς τὸν οὐρανὸν xal τὴν qàw διὰ δὲ τῖς 
ὠφελιμωτάτγς βίδλου τοῦ Ποιμένος Πρῶτον πάν- 
των πἰστευσον ὅτι εἴς ἐστιν ὁ θεὸς ὁ τὰ πἀντα 
Ἀτίσας xxi καταρτισας xai ποιγσας ἐκ τοῦ μὴ 
ὄντος tl; τὸ εἶναι. « Quatenus loquitur per Mosen 
quidem : « In principio fecit Deus celum et terram:» 
per utilissimum autem Pastoris librum :« Primum 


λελυμένος, κατὰ τοὺς ἔξω τῆς olxoDop e λίθους, οἵ οὐχ 
ἁρμόξουσι τῇ οἰκοδομῇ τοῦ πύργου κατὰ τὸν οιμένα. 
« Tota igitur impii conversatio in domo pravi- 
tatis est, cum sit dissolutus non aliter quam lapi- 
des extra mdiflcium, qui ediflcandz turri plane 
inepli sunt, juxta Pastorem.» Rufinus, Didymi dis- 
cipulus qui in Ecelesia Greca plurimum versatus 
est, Expositione in Symbolum apostolorum, cum 
canonem S. Scripture prius tradidisset, addit : 
« Sciendum tamen est quod et alii libri sunt, quj 
non canonici, sed ecclesiastici a majoribus appel- 
lati sunt, ut est Sapientia Salomonis, et alia Sa- 
pientia qua dicitur filii Sirach. Ejusdem ordinis 
est libellus Tobis» et Judith,et Machabaorum libri. 
In Novo vero Testamento libellus qui dicitur Pasto- 
ris, sive llermatis, qui appellatur Due viz, vel judi- 
cium secundum Petrum : que omnia legi quidem in 
Ecclesiis voluerunt, non tamen proferri ad aucto- 
ritatem ex his fidei coufirmandam. » S. Hierony- 
mus, qui inter Grecos consenuit, in Catalogo hac 
habet : « Herman cujus apostolus Paulus ad Πο- 
manos scribens meminit, asserunt auctorem esse 
libri qui appellatur Pastor, et apud quasdam 
Greci Ecclesias etiam publice legitur. Revera 
utilis liber, multique de eo scriptorum veterum 
usurpaverunt testimonia ; sed apud Latinos 
pene ignotus est: » Idem epistola 196, sive Prologo 
galeato : Igitur Sapientia que vulgo Salomo- 
nis inscribitur, et Jesu filii Sirach liber, et Ju- 
dith et Tobias et Pastor non sunt in canone, Joan- 
nes Classianus, sancti Chrysostomi  discipu- 
lus, collat. vui, capit, 17 : « Jam quod unicuique 
nostrum duo coliereant angeli,id est bonus et ma- 
lus, Scriptura testatur. De bonis quidem Salvator, 
είο., de utrisque vero liber Pastoris plenissime 
docet. Et collat. xii, cap. 12 : Adjacere autem ho- 
mini in quamlibet parlem arbitrii libertatem,etiam 
liber ille qui dicitur Pastoris apertissime docet. Ma- 
cimus in Scholiis ad Dionysii librum De divinis no- 
minibus, cap. 4: Τελεσιουργίαν δε ἀγγέλων λέγει 
ὡς ἐπί τοῦ Δανιὴλ καὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἑρμτνεύσαν- 
τος αὐτῷ, xai περὶ τοῦ Ποιμένος «àv ἙἩρμᾶν τε- 
λειώσαντος, ὡς exei ἀνέγνωμεν ἐν τῷ Ποιμένι. « Porro 
perfectionis efficientiam angelorum vocat,ut de 
Daniele et angelo ipsi interpretante,et de Pastore 


omnium crede unum esse Deum,qui condidit omnia D Hermam perficiente, ut ibi legimus in Pastore. Et 


et absolvit,fecitque ut ex non ente essent. » Quem 
Herma locum ante, ad eamdem rem demonstran- 
dani, produxerat Origenes tomo 1 in Joannem. Et 
cum eumdem etiam producerent Ariani, Athana- 
sius epistola pro Nicena synodo: Ἐν óà τῷ Ποι- 
μέτι γέχραπται (ἐπειδὰν καὶ τοῦτο, κφίτοι μὴ ὄν 
ἐκ τοῦ κανόνος, πβροφέρουσι)  « Πρῶτον πάντων 
πίστευσον. » « In Pastore quoque scriptum habetur 
(quoniam et hoc, quamvis ex canone non sit,alle- 
gunt) : » « Primum omnium crede, » etc. 

Quid Didymus Athanasio synchronus de Herma 
senserit,quamvis ejus omnia fere opera perierint, 
colligere licet ex Catena in Jobum,ubi ait: 'O 4at- 


paulo post : Kai ὅτι διὰ τῶν αγγέλων αἱ ψυχαὶ χει- 
βαγωγοῦνται αἱ ζωὴν ἀγγελικὴν ἐπιτηδεύουσαι, οὕτω 
ἐν τῷ Ποιμένι ἀνεγνωμεν. « Et. quod anima vitam 
angelicam instituentes ab angelis manuducuntur, 
ita in Pastore legimus. 

Cum hec fuerit tam antiqua, tam constans eo- 
rum qui in Greca Ecclesia floruerunt de libro Pa- 
toris sententia ; cum auctorem prodant Hermam a 
S. Paulo nominatum, cum librum ipsum in ali- 
quibus ecclesiis publice lectum, ad institutionem 
catechumenorum a Patribus commendatum memo- 
rent,cum ipsi aut sacrum et divinum, aut certe 


utilissimum librum pronuntient, et ideo tantumin | 


113 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANAE. — PARS I. 


114 


canone non ponendum, quod de eo aliqui dubita- À nis Apocalypsin, quos tamen agnoscit libros a ple- 


runt,an credibile est Nicephorum aut alium quem- 
vis Ecclesix* Grece alumnum, eumdem ut falsum 
et fictum, ut pessim: not: apocryphum jugulare, 
et ab omni Ecclesie luce removere voluisse? Et 
tamen Dalleus pro certo habet Nicephorum suum, 
his omnibus preetermissis sive damnatis, senten- 
tiam Tertulliani atque Gelasii sccutum esse. 
Tertullianus aliquando catholicus,aliquando hxe- 
reticus, et alia catholici, alia haeretici de Pastore 
sententia fuit. Librum De oratione adhuc catholicus 
scripsit, in quo dum ritus quosdam in oratione 
usurpatos, tanquam affectatos et coactos, et cu- 
riosi potius quam rationalis oftieii perstrin;git,hasc 
habet:«Idem quod assignata oratione assidendi mos 


risque ecclesiasticis agnitos,qui apocryphos pessi- 
mt note οὐδὲ £v vófot; ponendos voluit, Hist 1. ni, 
c. 25. Et ipse Tertullianus ita videtur seipsum ex- 
plicare ; nam statim addit: At ego ejus Pastoris 
«Scripturas haurio, qui non potest frangi, » hoc est 
vere canonicas.Nec non eodem libro: «Et utique re- 
ceptiorapud Ecclesias Epistola Barnaba apocryphio» 
Pastore machorum ; epistola autem Barnahz Ter- 
tulliano alia nonest quam illa S. Pauli ad Hebraeos. 
Quod si aliquid aliud intellexit, et per falsam et 
adulteram scripturam, Herm:e librum tanquam 
pessimam not: apocryphum ab omnibus Ecclesiis 
fuisse eliminatum voluerit, non magis id verum est 
quam cum eam solam maochos amare ait: et con- 


est quibusdam,non perpicio rationem; nisi si Her- p trarium plane demonstrant Iren:i, Clementis et 


mas ille, cujus scriptura fere » Pastor «inscribitur, 
transacta oratione nonsuper lectum asedisset,verum 
aliud quid fecisset,id quoquead observationem vin- 
dicaremus. Utique non. Simpliciter enim et nunc 
positum est: « Cum adorassem,et as sedissem super 
lectum,» ad ordinem narrationis, non ad instar di- 
scipline.Alioquin nusquam eritadorandum nisi ubi 
fuerit lectus. Imo contra Scripturam fecerit, si quis 
incathedra aut subsellio sederet.» Nempe ritus qui- 
dam a Christianis quibusdam Tertullianei :evi ob- 
servatus, statim finita oratione sedendi; quem ille 
tanquam superstitiosum, irreligiosum, et gentili 
ritui affinem reprehendit. Ritum autem ipsum ex 
leco quodam Pastoris male intellecto ortum esse 
putat. Quod clare ostendit, quanto tum in pretio 
liber ille Herm: fuit, ut ex eo ritus in Ecclesise 
disciplinam transfundetur. Ipse autem. ut solet, 
cote respondens, non rejicit libri auctoritatem, 
sed admiltit, et verba ejus ita interpretatur, ut 
ostendat tantum ordinem narrationis observandum 
esse,nec ullam inde disciplina rationem erui posse. 
Ita Tertullianus adhuc catholicus, ut observavit S. 
Hilarius in Matthaeum,canone 5: «Quanquam oct Ter- 
tullianus hinc (De oratione) volumen aptissimum 
scripserit, sed consequens error hominis detraxit 
scriptis probabilibus auctoritatem.» Sedinlibro De 
pudicitia,ubi purus putus Montanista est, contraque 
catholicos tanquam psychicos disputat, et illa que 
ipse in libro De p:enitentia ante docuerat, damnat, 
aliter quidem loquitur. Sed cederem tibi, si scriptu- 


Origenis testimonia. Nullo igitur modo credendum 
est auclorem Stichometri;? a. recepta Grecorum 
Patrum sententia recessisse, et auctoritate Tertul- 
liani heretici permotum, Herm:e Pastorem pro 
pessima note apocrvpho haberi voluisse. 

Ad Gelasium autem quod attinet, cum Dalleus 
eulriusque censoris Romani et Constantinopolitani, 
et quidem utriusque summam in Ecclesia dignita- 
temsuo sa'culogerentis, concordem planeque ejus- 
dem generis censuram» fuisse tradat,suave omnino 
somnium est.QuisenimcredatauctLoremStichomctria 
Grecos Patres in judicio de Herma deseruisse, ut 
Gelasio consentiret ; eorumdemque sententiam de 
Ignatio postposuisse, ul Gelasio contradiceret? Vult 
enim adversarius Nicephorum suum epistolas Igna- 
tii tanquam fictas inter apocrypha numerasse,quas 
Gelasius ipse, scripto plane genuino ipsi martyri 
ascripsit, ut ex testimoniis nostris patet. Imo quis 
Nicephorum Gelasii sententiam in decreto secutum 
esse affirmabit, qui illud ipsum decretum noverit a 
nemine unquam vel inter Latinos fuisse agnitum 
ante aliquot annos post Nicephori mortem ? Nice- 
phorus patriarcha e vivis excessit circa annum 
Cliristi 828 : primi autem,opinor, qui decreti Gela- 
siani meminisse deprehenduntur, sunt Lupus Fer- 
rariensis,Hincmarus et Nicolaus papa primus, cir- 
ca idem quidem tempus omnes ; sed et ex iis qui 
primo loco decreti mentionem fecit, post annum 
810 scripsit. Mentio quidem hujus opusculi in 
Chronico Centulensi a Dacherio edito,ubi inter alios 


ra Pastoris, sque sola msiechos amat, divino Instru- D bibliothecz illius abbatis libros legitur : « Gelasii 


meatoxeruissetincidi:si non ab omni concilio Eccle- 
siarum, etiam vestrarum, inter apocrypha et falsa 
judicaretur,adultera et ipsa, et inde patrona socio- 
rum,a qua et aliasinitiaris.» In his Tertulliani am- 
pulis jam. catholicorum omnium hostis facti, et 
llerinaaa pro doctrina catholica accusantis, fortasse 
nihil aliud contineri putandum est, quam Pastorem 
Herma nun fuisse ex judicio Ecclesic librum ca- 
nonicum, sed potius inter apocryplios, id est non 
canonicos numeratum ; ut Eusebius ἓν τοῖς νό- 
h«c posuit Pastorem, quem ipse utilissimuin li- 
brum pronuntiavit, et Barnabo Epistolam,et Joan- 


papa de libris recipiendiset non recipiendis,»lib.ur, 
e. 9. Iste. autem catalogus confectus esse dicitur 
anno 831,triennio postquam Nicephorus defunctus 
est. Ne autem duorum patriarcharum consensu 
nimium viri doctissimi triumphet oratio, quemad- 
moduin uni superius larvam detraximus, ita et al- 
teri jam detrahamus. 

Decretum quidem extat «delibris canonicis eccle- 
eiasticis et apocryphis, » quod magna virorum hu- 
jus evi doctorum conspiratione Gelasio I pontifici 
Homano tribuitur. Sed mss.codices multorum sam- 
culorum in as-ignando auctore plurimum variant, 


115 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


116 


Vetustissimus codex collectionis Dionysiansz,quem À codicibus mss. omnia illustrabuntur. Atque ita 


beneflcio Dacherii vidit Baluzius, decretum hoc 
Damaso pape ascribit, et Baronius ad annum Chri- 
sti 69,ex concilio Romano sub Damaso, quod con- 
tinet Cresconiana collectio, partem hujus decreti 
citat.Ex qua obiter observo verba illa : « Sancta ta- 
menRomanaEcclesia nonnullis synodicisconstitutis 
ceteris Eccl :siis prolata est, sed et evangelica voce 
D.Salvatoris nostri primatum obtinuit, » levi muta- 
tione, sed gravi errore in hec jam esse mutata: 
«Sancta tamen Romana Ecclesia nullis synodis con- 
stitutis ceteris Ecclesiis prolata est,sed evangelica 
voce Domini etSalvatoris nostri primatum obtinuit.» 
Codex Ecclesis Urgellensis, teste Baluzio,et Juren- 
sis pervetustus, teste Chifletio, idem tribuunt Hor- 


tandem habemus concilium sub Gelasio primum, 
el pro actis concilii hoc decretum. 

Sed eo anno, aut sub illis consulibus conditum 
fuisse hoc decretum plane incredibile est. Neque 
enim diu post Collectionem decretorum pontificum 
collegit et edidit Dionysius Exiguus, et decreta Ge- 
lasii papa nobis exhibet,inter quz illud de quo dis- 
putatur, minime comparet.illa tamen decreta mo- 
net Dionysius sub iisdem consulibus condita fuisse. 
Hac enim ad eorum decretorum finem legimus : 
«Datum v Idus Martiarum, Asterio et Presidio VV. 
CC.coss.» Quisquamne autem credet Dionysium,no- 
minis Gelasiani adeo studiosum, inter decreta iis 
consulibus edita,hoctam celebre omittere voluisse, 


misdm. zlii Gelasium auctorem agnoscunt, ut et p quo Gelasiusdepingitur,«distinguens separansque, 


noster, qui in bibliotheca collegii SS. Trinitatis 
Cantabrigic asservatur,quem olim «Lanfrancus ar- 
chiepiscopus» Cantuariensis «de Beccensi cenobio 
in Anglicam terram deferri fecit, » ut ipse loquitur. 
Inde colligunt viri docti primo Gelasium, dein vero 
Hormisdam idem decretum edidisse. Ad Damasum 
enim referri nullo modo potest, Quamvis Baluzius 
«Damasum primum de liujusmodi libris publicesta- 
tuisse: dein vero Gelasium Damasi decretum reno- 
vasse, illudque auxisse eorum auctorum nominibus 
qui post Damasum vixere, et idem quoque de Hor- 
misda dici posse,»atque hxc omnia ex titulis libro- 
rum mss. elici posse hariolatur. Cum autem tale 
quidpiam neque de Damaso, neque de Gelasio,ne- 
que de llormisda vetus Ecclesie historia doceat, 
illud potius ex mss.eliciendum puto,incertum pla- 
ne fuisse a quo pontifice, imo a quo auctore hoc 
decretum conditum sit. 

Refert quidem Gratianus decretum hoc scriptum 
fuisse a Gelasio in concilio Lxx episcoporum, ut 
nunc Gratianus editur: nam in vetustissimis mss. 
illa de concilio desiderantur. Sed ms. noster Gra- 
tiano et Ivone antiquior, hunc titulum prefert : 
«DecretaGelasii papse de recipiendis et non recipien- 
dis libris.Qus scripta sunt ab eo cum rxx eruditissi- 
mis episcopis.»Videturque hictitulusfuisseantiquis- 
simus, tuin quod apud Burchardum ita concipitur. 
tum quod maxime illis convenit que apud Lupum 
Ferrariensem, epist. 128, legimus:«Quoniam docet 
Gelasius cum rxx episcopis,viris eruditissimis,qui 
scriptores essent vel non essent recipiendi.»Aliqui 
autem mss.codices addiderunt concilio huic etiam 
suos consules, celebratumque tradiderunt Asterio 
et Prosidio coss. Inde Daronius in Annalibus refert 
congregatum Rome concilium Lxx episcoporum 
tertio Gelasiani pontificatus anno,Domini vero 494; 
cum tamen nullum ejusin Historia ecclesiastica ex- 
οἱοί monumentum aut vestigium. Daronium secu- 
tus est in editione conciliorum Binius,et Philippus 
Labbeus,in Historia omnium Conciliorum synopsi. 
« 494, Romanum 1 concilium sub Gelasio, quo a 
LXX episcopis libri sacri etauthentici ab apocryphis 
sunt discreti, Asterio atque Presidio consulibus.Ex 


D 


quasi os Domini, mundum ab immundo, et secer- 
nens pretiosum a vili,» ut loquitur Baronius? Pre- 
terea res ipsa clamitat eum titulum ex collectione 
Dionysii fuisse huic decreto falso praefixum. In eo 
enim legimus: « Item venerabilis viri Sedulii Pas- 
chale opus,quod heroicis descripsit versibus,insigni 
laude pre ferimus.»Quibus verbis auctor decreti ce- 
lebre et notissimum poema, tanquam catholicum 
suis Romanis commendare voluit. At opus Paschale 
Sedulii iis consulibus notum non fuit ; nam Asterio 
demum exconsule divulgatum est. Unde factum 
est ut Gennadius Sedulii non meminerit : quod mi- 
rantur illi qui finem libro De scriptoribus ecclesia- 
sticis eodem anno impositum a Gennadio non ob- 
servant. Adnotatio illa, que in veteri Aldi Manutii 
editione Paschali carmini adnexa est,hoc satis in- 
dicat:«Hoc opusculum non a Sedulio auctore edi- 
tum est, sed a Turcio Rufo Asterio V.C. exconsule 
ordinario atque patricio,quiid interscripta Sedulii 
invenit.» Idemque confirmat ipsius Asterii excon- 
sulis ad Macedonium epigramma, eidem operi in 
duobus vetustis mss. testibus Sirmundo atque 
Usserio praefixum. 


Sume, sacer meritis, veracia dicta poeta, 
Qua sine figmenti condita sunt vitio ; 
Quo caret alma fides, quo sancti gratia Christi, 
Per quam justus ait talia Sedulius. 
Asteriique tui semper meminisse jubeto, 
Cujus ope et cura edita sunt populis. 
Quem quamvis summi celebrent per secula fasti, 
Plus tamen ad meritum est, si viget ore tuo. 
Cum igitur Asterius consul fuisset, cum nomen 
ejus in Fastis esset,tunc primum edidit Paschale 
opus Sedulii; non potuit igituraGelasio anno Christi 
&94, Asterio et Presidio coss. tantopere celebrari. 
Vidit hac acutissimus Usserius, et Binium perstrin- 
gens quod Romanam Lxx episcoporum synodum ad 
eum annum absque ullo veterum vel codicum vel 
auctorum testimonio retulisset, ipse ad biennium 
pontificatus Gelasiani adhuc reliquum confugit. » 
Cun, inquit, «post biennium e vita excesserit pon- 
tifex Gelasius, intra illud temporis spatium putan- 
dum estet Sedulii nuper defuncti Paschale carmen 


T4 


141 


J. PEARSONII VINDICLE ΙΟΝΑΤΊΑΝΑΕ, -— PARS I. 


418 


ab Asteriorecensitumatque Macedonio adhucsuper- A cibus simpliciter legatur: «Post propheticas et evan- 


stiti denuo oblatum, et Romanum illud Lxx episco- 
porum sub Gelasio habitum fuisse concilium,qui nu- 
perrime divulgato operi preclarum dederunt testi- 
monium.» Et certe ita putandum esset,si certo con- 
staret a Gelasio et synodo ejus hoc decretum edi- 
tum fuisse; at hoc non magis posteriori, quam 
priori biennio competit; nam ecce, anno proximo 
sive hujus biennii primo, sub Viatore consule alia 
synodus a Gelasio Rome congregata est episcopo- 
rum non Lxx quidem, sed Lv. Hujus synodi Acta 
exstant ; nec in iis ullum hujusce decreti vestigium 
apparet. Postremo Gelasii anno synodus nulla, 
quantum novimus, coacta est; ut a synodo aliqua 
Gelasiana editum fuisse hoc decretum plane incre- 
dibile sit, Nicolaus quidem de Cusa De concordia 
eatholica, lib. n, c. 11, hec ex concilio Toletano, 
tempore Sysevandi regis celebrato, cap. 17, citat: 
eApocalypsislibrum multorum conciliorum auctori- 
tas,et synodica SS. Romanorum presulum decreta 
loannis evangeliste esse describunt, et inter divi- 
noslibrosconstituendum decreverunt,» etindecolli- 
git, approbationem librorum, que Gelasio papeeas- 
cribitur, fuisse synodicam. Sed hoc si aliunde non 
constet, certe hinc constare non potest. Gelasii 
enim non meminit, et alii pontifices Romani cano- 
nem ediderant,quo liber Apocalypseos reciperetur: 
eL decretum hoc illius eoncilii tempore exstare po- 
tuit, vel sub Gelasii vel sub alterius pontificis no- 
Dine,nam concilium illud celebratum est pluribus 
quam 140 annis post mortem Gelasii, sc. a. D. 633 
non 582, αἱ voluit. Cusanus.Illo autem sevo cano- 
nem Scripturarum sub nomine Gelasii papee exsti- 
üsse non est verisimile. Nicolaus enim papa, in 
epistola ad archiepiscopos et episcopos per Gallias 
constitutos, canonis Innocentii tantum meminit, 
Don autem Gelasii, quamvis in eadem epistola de- 
creti Gelasiani meminerit. Sed responsuri sunt isti, 
inquit,» qui non ad obediendum potius quam ad re- 
sistendum sunt parati, aientes, quod inter canones 
inveniatur capitulum S. papa Innocentii ; cujus au- 
ctoritate doceatur a vobis utrumque Testamentum 
esse recipiendum,quanquam iin ipsis paternis cano- 
Bibus nullum eorum ex toto contineatur insertum.» 
Quibus verbis uti patet canoni concilii Laodiceni, 
ut apud Latinos habebatur,libros S. Scripture non 
fuisse additos,aut Apocalypsin inter eos numera- 
lam non fuisse : ita eliam eosdem in decreto hoc 
Gelasii non fuisse numeratos constare videtur.Certe 
Ivo Carnotensis in decreto ordinem librorumS.Scri- 
pturz, sine nomine Gelasii, posuit, parte quarta ; 
capile 61, aliisque interpositis, cap. 63, demum 
Gelasii decretum recitat cap. 6&, et codex Juren- 
sis, quem edidit Chifletius, in Hormisde decretal- 
erdinem librorum S.Scripturs praemittit ; sed de- 
crei verba immutat, ut ad ordinem respiciat. Ita 
enim ex illo codice legimus: Post has omnes « pro- 
pheticasetevangelicas atque apostolicas »quassupe- 
πας deprompsimus, Scripturas. Cum in aliis codi- 


gelicas atque apostolicas Scripturas. Verba igitur 
illa, has omnes, et, quas superius deprompsimus, » 
palam inserta sunt,ut ordinem cum decreto conjun- 
gerent. Quod et postea rursus factum est : nam 
pro illis, « regulariter suscepimus,substituit, regula- 
riler superius enumeravimus. » Nec igitur in 
synodo, nec unquam Gelasium papam hoc decre- 
tum edidisse verisimile est. 

Nam primo auctor decreti male de Eusebio sensit 
unde illa: Historia Eusebii Pamphili apocrypha ; 
ostendit autem et ipse, quare apocrypham nomina- 
vit, nempe quia ín primo narrationis suz libro te- 
puit, id est mala de natura Chrisli scripsit : nume- 
ravit itaque Eusebium inter Arianos. Αἱ verus Ge- 


n asius aliter de Eusebio sensit ; ipsum in Catholico- 


rum Patrum numero posuit ; illius testimonia ad 
confirmandam Ecclesie de duabus naturis Christi 
doctrinam adhibet.Auctor igitur decreti verus Ge- 
lasius esse non videtur. Neque illa Chifletii conci- 
liatio admittenda est, quod Historiz ecclesiastica 


. libros tantum dicat in decreto non esse usquequa- 


que renuendos ; ipse enim pariter se explicat,«propter 
rerum tamen singularium scientiam,qua ad instru- 
ctionem pertinent, » scilicet, renuendos non esse 
usquequaque ; ad confirmationem autem doctrina 
catholicz,presertim de natura Christi, cum et ipse 
erraverit in hac ipsa re, et origenem tantopere lau- 
daverit, adliibendam esse auctoritatem Eusebii ex 
quocunque libro depromptam nunquam putavit 
auctor decreti. 

Preterea in hoc decreto hanc censuram legimus, 
« Liber qui appellatur Canones apostolorum apocry- 
phus,»quam Gelasio papa tribuendam minime esse 
multa suadent.Nam Dionysius Exiguus, qui tanto- 
pere Gelasium admiratus est, post tam gravem ejus 
censuram, nunquam Canones apostolorum inter- 
pretari, et reliquis canonibus przfigere voluisset : 
nunquam in prefatione operis sui, his verbis usus 
fuisset: « In principio itaque Canones, qui dicun- 
turapostolorum,de Grzeco transtulimus;quibus quia 
plurimi consensum nonpreebuere facilem,hocipsum 
vestram noluimus ignorare sanctitatem ; quamvís 
postea quzdam constituta pontificum ex ipsis cano- 
nibus assumpta esse videantur. » An tam leni cen- 
sura ipse perstrinxisset,an tantummodo « plurimos 
consensum non praebuisse facilem, » id est, aliquo 
modo de eorum auctoritate dubitasse dixisset, si 
ante paucos annos pontificem Romanum in con. 
cilioeas numerasse interilla scripta, quia « catholicis 
vitanda sunt, et qu:e nullatenus recipit catholica et 
apostolica Romana Ecclesia » novisset? An de hac 
dubitatione Stephanum Salonitanum episcopum 
monendum duxisset, ne, scilicet, hoc ipsum igno- 
raret, qui quid a Celasio in concilio decretum fuit, 
ignorare non potuit ?Àn denique « postea constituta 
pontificum ex illiscanonibus assuimpta»fuissenotas- 
get, si eos tam recenti pontiflcis constituto trans- 
fixos atque jugulatos cognovisset ? Certe Dionysius 


119 


S. IGNATIUs. — PROLEGOMENA. 


120 


translatione sua efficere nunquam potuisset, ut hi B Petro. Gelasius, epistola ad episcopos per Lucaniam 


canones ab Ecclesia Romana reciperentur, si ab 
ipso Gelasio fuissent nuperrime rejecti. At receptos 
statim fuisse ostendit Cassiodorus Divin. lect., cap. 
23, qui de Dionysio et collectione ejus ita loquitur : 
« Petitus a Stephano episcopo Salonitano ex Grecis 
exemplaribus canones ecclesiasticos moribus suis, 
ut erat planus et disertus, magna eloquentie luce 
composuit,quos hodie usu celeberrimo Ecclesia Ro* 
mana complectitur.» Verum autem esse quod Cassio- 
dorus asseruit, patet ex epistola Joannis 11] pontifi- 
cis Romani paulo ante ad Casarium Arelatensem 
data,in qua Contumeliosum Regensem episcopum, 
auctoritate canonum ex collectione Dionysii Exigui 
excerptorum, ab episcopatu suspendit, et canones 
apostolicos ad eam rem diserte adhibet.«Ex Cano- 
nibus apostolorum capitulo xxv: Episcopus, presby- 
ter, aut diaconus qui in fornicatione aut perjurio 
captus est, deponatur, non tamen communione pri- 
vetur ; dicit enim Scriptura : Non vindicabit Domi- 
nus bis in id ipsum. Ex canonibus supra scriptis 
capitulo xxix, quod officium pristinum damnati pro 
criminibus usurpare non debeant:Si quis episcopus, 
presbyter,aut diaconus,depositus juste super certis 
criminibus,ausus fuerit attrectare ministerium du- 
dum sibi commissum, hic ab Ecclesias penitus ab- 
scindatur. » Fuerunt igitur tempore Joannis II pon- 
tificis et Cassiodori, canones apostolici in Romana 
Ecclesia receptissimi, quod fleri potuisse nemo 
concedet, si vel a Gelasio, vel Hormisda fuissent 
tam publice rejecti. 

Mirari eniin satis non possum, qua ratione du- 
ctus Dall;us seipsum Dionysio directe et ex diame- 
tro opponeret. Ille in Ecclesia Greca enutritus, ubi 
maxime valebant Canones apostolici,in Romana diu 
versatus, ubi tum non erant adeo recepti, in decre- 
tis pontiticum evolvendis multum desudans, obser- 
vavit,ex canonibus illis aliqua pontificum constitu- 
ta, Romanorum scilicet, assumpta fuisse. Dalleus 
econtra « De pseudepigraphis apost., lib. 11, cap. 3: 
Ego vero putaverim non ex canonum collectione sua 
decreta pontifices,sedex pontilicum constitutis suos 
canones assumpsisse primum eorum collectorem.» 
Respexit sine dubio Dionysius Innocentii, Leonis 
et Gelasii epistolas, quibus nonnul!a ex 30 canoni- 
busapostolicisreprasentanLur ;atsi Dallaeus putave- 
rit, aut hos 50 canones, aut eorum aliquos ex illis 
epistolis, aut cujusvis Romani pontificis decreto 
assumiptos fuisse, fugit eum omnino ratio, et Dio- 
nysio verissima tradenti perquam importune illud 
opposuit, quod aperte falsum est. 

Preterea non pauca sunt, qui me movent ut cre- 
dam ipsum Gelasium canones, qui dicuntur apo- 
stolorum, et admisse, et in suis epistolis decreta. 
libus usum ipsis fuisse.Tricesimus inter illos canon 
est : « Si quis episcopus,aut presbyter,aut diaconus 
per pecunias hanc obtinuerit dignitatem, deji- 
ciatur et ipse et ordinator ejus, et a communione 
modis omnibus abscindatur, sicut Simon Magus a 


constitutos, cap. 21, ut in nostro ms. repetitur : 
Quos vero constiterit indignos meritis sacram mer- 
catos esse pretio dignitatem, convictos oportet ar- 
ceri, non sine periculo facinus tale perpetrantis (ita 
ms.non perpetrantes),quia dantem pariter accipien- 
temque damnatio Simonis,quam sacra lectio testa- 
tur, involvit. Respondet Dallzus De pseudapostol. 
l. 1n, e. & : Gelasii locus nullum omnino canonem 
laudat, neque apostolicum neque ecclesiasticum. 
Tantum Simonis damnationem memorat, quam $a- 
cra, inquit, lectio, Actuum scilicet apostolicorum, 
ut notum est,testatur.Canonem quidem non laudat » 
Gelasius, id est, non expresse dicit, ea qua pr&- 
cipit in aliquo canone contineri : nec id voluit Dio- 
nysius, cum doceret aliqua pontificum constituta 
ex canonibus qui dicuntur apostolorum fuisse as- 
sumpta ; neque enim aliquis pontificum Romano- 
rum ante Dionysii etatem in suis constitutis cano- 
nes apostolorum nominasse deprehenditur, Sed id 
tantum nos cum Dionysio volumus, hoc Gelasii 


. constitutum ex illo canone assumptum esse. Neque 


mentio sacre lectionis impedit quominus heec asse- 
ramus ; ad Actus enim apostolicos nos tantum ideo 
refert, ut sciamus quanam fuerit damnatio Simo- 
nis; quod autem illa damnatio pertineat tum ad 
Simoniace promotum, tum ad promoventem, om- 
nino ad illum apostolicum canonem pertinet ,xa62:- 
pelagu xai ἀὐτὸς xai ὁ χειροτονήσας, hoc est, « arcea- 
tur dans pariter accipiensque, ut loquitur Gelasius. 
Canon apostolicus 22 est : Si quis abscidit seipsum, 
id est,si quis amputavit sibi virilia,non fiat clericus, 
quia suus homicida est,et Dei conditionis inimicus, 
etc.; Gelasius autem epistola eadem, cap. 14 : De iis 
autem qui seipsos abscindunt, paterni canones evi- 
denter sequenda posuerunt ;quorum tenorem suffi- 
ciat indidisse : dicunt enim, talia perpetrantes,mox 
ut agniti fuerint,a munere clericali debere eos seclu- 
di.Quod modis omnibus custodire nos convenit,quia 
fas esse nulli suppeditat, preter illa quidquam quas 
memorabilis decrevit forma censere. » Respondet 
Dalleus,hacinNiceno canonecontineri,quod nemo 
negat, et paternos canones, polius ad Nicenos Pa- 
tres quam apostolos referri debere.At nos ad aposto- 
los non referimus, sed ad Nicenos Nicenis longe 
antiquiores Patres. UL Dionysius Exiguus se ideo 


D tum cnnciliorum, tum eos, qui apostolorum dicti 


sunt canones, in Latinum sermonem transtulisse 
profitetur,ut sancti prassules paternis muniantur re- 
gulis. Et Caesarius post acceptam epistolam Joannis 
papz II,qua canones apostolici duo continebantur, 
subjungit: « Ecce manifestissime constat, quia se- 
cundum quodet tituli antiquorum Patrum aS.Joan- 
ne papa transmissi, et 318 episcoporum sententia, 
sed et canones Gallicani continere videntur, » etc. 

Preterea et hzec et alia qua habet Gelasius, ita 
in Nicaenis canonibus continentur,ut iidem Niceni 
canones agnoscant eadem in prioribus canonibus 
precepta fuisse, quos scimus inter canones, qui 


121 


J. PEARSONII VINDICIZE IGNATIANJER. — PARS I. 


123 


dicuntur apostolorum numeratos fuisse. Primus A Hist. eccl. 1. 1, c. 3. His autem in codice Gelasii 


quidem Niczni concilii canon eadem continet,qu:a 
nos ex Gelasio descripsimus ; sed et idem ostendit 
canonem ante in Ecclesia latum fuisse : Ei τινες ὑπὸ 
βαρθέρων f, δεσποτῶν εὐνουχίσθισαν, [καὶ] εὑρίσχο:ντο 
ἄλλως ἄξιοι, τοὺς τοιούτους εἰς χλῆρον προσίεται ὁ 
χανών,Ουοἆ nihil aliud est, quam quod canon apo- 
stolicus 91 prsecipit :« Eunuchus,si per insidias ho- 
minum factus est,vel si in persecutione ejus virilia 
amputata sunt, vel si ita natus est,et est dignus, ef- 
liciatur episcopus.» Fatetur Dallieus libri supra no- 
minati cap. 4, « fuisse jam ante Nicenoe synodi 
tempora aliquam in Ecclesia regulam, ex qua haec 
itaadministrarentur,eam regulam ab ipsis apostolis 
ila diserte constitutam, vel a Clemente litteris 
mandatam, et in istam syllogen, quam Turrianus 
defendit, relatam negat.» Nego et ego ab apostolis 
constitutam, a Clemente scriptam ; accipio, quod 
largitar,ante Nicenam synodum exstitisse, assero- 
que eam in illam syllogen canonum, qui diceban- 
tar apostolorum relatam fuisse. Eamdem fere ra- 
tionem esse caeterorum,qua ex Nicena synodo col- 
ligit Turrianus, fatetar etiam Dallaus. Sic igitur 
cum citavit illud quod in canonibus 15, 16, 9 et 10 
concilii Niceni continetur,et ab iisdem ad veteres 
seu ecclesiasticos canones ibidem refertur, eodem 
opere laudasse librum canonum,qui apostolici di- 
cebantur, omnino putandus est, quia eo libro isti 
veteres canones continebantur.Preterea quid scri- 
pserint Innocentius et Leo, antecessores sui, nes- 
cire Gelasius non potuit, qui quamplurima ex ca- 
nonibus illis in sua constituta transtulerant. Lt hi 
quidem veteres canones, et ecclesiastici in conci- 
liis dicti,ab aliis diu ante Gelasium diserte aposto- 
lici dicebantur.Ut in concilio Ephesino Act. Antio- 
chenus episcopus notatur, quod παρὰ ἐκκλησιαστι- 
xou; βεσμοὺς καὶ τοὺς κανόνας τῶν ἁγίων ἀποστόλων, 
« contra leges ecclesiasticas,et canones sanctorum 
apostolorum, » ordinationes provincia Cypri ad se 
trahereconaretur : qui quidem erant 34 et 35 ca- 
Dones eus libri quem habuit Gelasius. Cum Euse- 
bius C:eesariensis recusasset episcopatum Antio- 
chis, in hunc modum a Constantino imperatore 
laudatus est : 'H a7, σύνεσις ἤγουν τάς τε ἐντολὰς 
τοῦ 8:02,x2i τὸν ἀποστολικὸν κανόνα καὶ τῆς Ἔκκλη- 
Gia; φυλάττειν ἔγνωχε' « Tua prudentia et mandata 
Dei.et apostolicum canonem, atque ecclesiasticum 
custodire staluit : » ut ipse refert de Vita Constan- 
tini lib. i1, c. 61. Est autem hic canon inter eos, 
qui apostolici dicebantur,deciimus quartus. Alexan- 
derepiscopus Alexandricante concilium Niceenum, 
cüm Arium ejusque socios excommuuicassct, epi- 
sla ad Alexandrum Constantinopolitanum epi- 
&opum data graviter cunqueritur, quod ab aliqui- 
bus in Ecclesiam reciperentur, τῷ µήτε τὸν àz03- 
τηλ:χὸν x2vóva. τοῦτο συγγωρεῖν, « quod apostolicus 
canon id non permittat, » ut refert Theodoretus 


! ] Thess. v, 21. 


D 


fuit 15. Cum igitur Dalleus quinquaginta tantum 
canones sub apostolorum nomine avo Gelasiano 
exslitisse velit,cum ex illis tot a Patribus,a conci- 
liis,aa Romanis pontificibus fuerint diserte laudati, 
aliqui etiam ab ipso Gelasio agniti atque probati, 
cum reliqui ejusdem plane generis sint et in eodem 
cum his adeo receptis atque probatis codice repre- 
sentati, cur Librum qui appelatur Canones apostolo- 
rum apocryphum ita appellaret,ut inter illa «qua ab 
hereticis sive schismaticis conscripta sunt,» nume- 
raret,ut «nullatenusa catholica et apostolica Roma- 
na Ecclesiareceptum» indicaret,et a catholicis vitan- 
dum pronuntliaret, ratio nulla vel excogitari potest. 

Hec, opinor, adeo a mente Gelasii abhorrere vi- 
debantur,ut h:ec ipsa verba e decreto eradenda ac 
penitus tollenda judicaveriut nonnulli. Nam in ms. 
nostro ante sexcentos fere annos exarato non com- 
parent: et Hincmarus ducentis adhuc senior in 
suo codice sine dubio non invenit. Ita enim ipse 
Opusc. c. 24: « Sed et beatus Gelasius in catalogo, 
qui libri ab Ecclesia recipiantur, de his apostolo- 
rum canonibus penitus tacuit, sed nec inter apo- 
cryplia eos misit. » Illa igitur verba : Liber qui ap- 
pellatur Canones apostolorum apocryphus, in de- 
creto Gelasii Hincmarus non legebat. Sed hic se 
criticum ostendit Dalleus ; ultima illa verba men- 
dosa esse pronuntiat,et restituto verbo omisit, pro 
eo quod in codicibus vulgatis legitur misit, corri- 
genda, ut ita scripserit llincmarus,« Sed nec inter 
apocrypha eos omisit.» Quam importunam correc- 
tionem ea qua sequuntur plane rejiciunt.«Quapro- 
pter in lectione illorum sequenda est cautela ab 
eodem S. Gelasio premonita : « Cum hec,inquit,ad 
Catholicorum manum advenerint, B. Pauli apostoli 
praecedat sententia quee dicit : Omnia probate,quod 
bonum est tenete !. » » Hoc est, quoniam Gelasius 
hunc librum canonum nec inter eos qui ab Eccle- 
sia recipiebantur,nec inter apocryphosnumeravit, 
et tamen vulgo legeretur ; id tandem sequitur, 
inter eos esse numerandum, quos ille nec recepit, 
nec penitus rejecit, quales erant Actus Silvestri, 
scriptura De inventione Dominica crucis, et. De in- 
ventione capitis B. Joannis Baptiste, de quibus re- 
gulam ab Hincmaro observatam tradit Ne Gratia- 
nus quidem hac in Gelasii decreto legisse videtur ; 
nam inter eos qui Canones apostolorum inter apo- 
crypha numerabant,Gelasii non meminit, dist. 10. 
Quod autem dist. 15 nunc ea habentur, nihili est; 
nam Gratiani codici omnia de libris apocryphis po- 
stea sunt inserta, nec ad eum quo leguntur locum 
pertinent,quo agit de conciliis, ut ipsius titulus in- 
dicat ; et Glossa summam capitis complectens haec 
tantum habet:«Dicitenim Gelasius,quod supradicta 
quatuor concilia vult venerari,et si qua alia fuerunt 
a SS. Patribus instituta, et ostendit qua opuscula 
SS. Patrum in Ecclesia recipiantur.» Ulterius igitur 


123 


8. IGNATIUS. — PROLtCGOMENA. 


194 


non processit Gratianus. In plurimis eliam mss. A Verum tales scripturas,sive libros,Gelasii evo exsti- 


codicibus decreti Gratianei reliqua non comparent. 
Qui netiam in duobus veteribus mss.PanormizIvo- 
nis ad publicam academis nostre Bibliothecam 
pertinentibus, eadem verba desiderantur. Neque 
mirum, cum illa pars postrema decreti Gelasiani, 
tum in Punormia tum in decreto Burchardi, lioc 
titulo gaudeat:«De notitia librorum apocryphorum, 
qui a SS. Patribus wterna damnatione damnati 
eunt.»Quisenim ferre tum temporis potuit canones 
apostolorum in decreto sub tali titulo comprehen- 
805,5ἱ simul cogitaret, iisdem canonibus Itomanam 
Ecclesiam gubernatam esse ?Cum igitur aliquorum 
ante Gelasium pontificum, et ipsius etiam Gelasii 
decreta ex canonibus apostolicis desumpta sint, 


lisse non apparet. Est quidem libellus.inter Opera 
S. Cypriano falso ascripta, « De revelatione capitis 
Joannis Baptistee, » et si Baronio credendum sit, in 
Adnotaltionibus ad Martyrologium, quarto Kal. Se- 
ptembris,«cujus fidei sit tractatus ille, declarat cen- 
sura Gelasii,qui sic ea quae ibi sunt reliquit lecto - 
ris arbitrio, ut quz vera vel falsa sint, ante exami - 
net quam probet. » Sed Gelasii censura cujus fidei 
sit, Lractatus ille declarare non potuit ; scriptus 
enim est tractatus ipse post Marcellinum comitem, 
cujus Chronicon citat : Chronicon autem Marcellini 
diu post Gelasii mortem scriptum est. Fertur qui- 
dem Dionysius Exiguus eamdem revelationem ex 
Greca Marcelli archimandrite relatione in linguam 


cum paulo post Gelasii mortem,canones illi a tota [Jj Latinam transtulisse,ut eam Romani legerent ; sed 


Romana Ecclesia recepti sint ; decretum illud,quo 
hi canones eterna damnatione damnati sunt, Ge- 
lasio pape tribui non potest. 


Preterea hac verba auctorem decreti Gelasio 
juniorem omnino demonstrant : « Sed et si qua 
sunt concilia a SS.Patribus hactenus instituta,post 
illorum quatuor auctoritatem et custodienda et 
recipienda decrevimus. » De quatuor generalibus 
conciliis ante locutus,de reliquis post ea celebratis 
agit, minoremque iis auctoritatem tribuit ; quod 
omnino intelligi debet de conciliis que videbantur 
esse generalia : aliter nihil diceret.At etate Gelasii 
nullum post Chalcedonense concilium celebratum 
est.quod in numerogeneralium poni potuit. Auctor 
igitnr hujus decreti omnino post concilium quin- 
tum,sive Constantinopolitanum secundum scripsit. 
De illo enim diu dubitanter locuti sunt Latini,nec 
paris cum quatuor auctoritatis esse voluerunt.Gre- 
goriusI: « Deilla tamen synodo, que Constantino- 
poli postmodum facta est,qure a multis quinta nomi- 
natur,scire vos volo.»A multis igitur evo Gregorii, 
non ab omnibus quinta dicebatur,et cum idem Gre- 
gorius de synodi Chalcedonensis auctoritate dixis- 
get,de quinta hacstatim addidit:«Nam synodus qua 
post eam generaliter facta est, idcirco a nobis reci- 
pitur,quia ejusdem synodi in omnibus sequens te- 
norem illius auctoritatem custodit. Isidorus ]. vi 
Etymol., c. 16: Ha; sunt quatuor synodi principa- 
les,(idei doctrinam plenissime predicantes. Sed et 


si qua sunt concilia que SS.Patres Spiritu Dei pleni ῃ 


sanxerunt post illorum quatuor auctoritatem,omni 
manent stabilita vigore.»Quis non videt hsec eadem 
quasi mente scribi, qua illa in decreto Gelasiano 
scribebantur ? Nec hec igitur, nec. illa ante quin- 
tam synodui scripta fuisse putandum est. Cassio- 
dorus qui post Gelasium, ante vel circa synodum 
quintam scripsit,quatuor tantum nominavit,de po- 
Sterioribus nihil omnino addidit. 

Denique legimus in decreto : « Item scriptura de 
inventione 0ominictm crucis,et alia scriptura de in- 
ventione capitis B Joannis Baptiste novella quidem 
relationes sunt, et nonnulli eas Catholici legunt. » 


et Dionysius ille post obitum Gelasii scripsit. 

Decretum docet Marcum evangelistam gloriosum 
consummasse martyrium ; at hoc neque Eusebius, 
neque Hieronymus ante Gelasium tradidit, neque 
post eum Isidorus Hispalensis : ut Vita S. Marci, in 
qua ejus martyrium describitur, post Isidori, ante 
Bed: et auctoris decreti tempora scripta esse vi- 
deatur. 

Denique, quod praesens negotium maxime spe- 
ctat, auctor de Ruffino agens ait: « Illa sentimus 
quao beatum Hieronymum sentire cognoscimus : et 
non solum de Ruffino,sed etiam de universis,quos 
vir sepius memoratus zelo Dei et fidei religione 
reprehendit. » Que verba nec concilio, nec ponti- 
fici Romano satis conveniunt ; et res aliter omnino 
se habet. A nemine enim magis dissentit quam ab 
Hieronymo. Libros omnes Veteris Testamenti, qui 
non in Hebreorum canone habebantur, ad apo- 
crypha rotunde relegavit Hieronymus ; eosdem in 
decreto pariter cum canonicis « sancta et catolica 
suscipit et honorat Ecclesia. » Hieronymus libros 
quos apocryphos vocat,legi in Ecclesia vult, epist. 
115 : « Sicut Judith et Tobis, et Machabeorum li- 
broslegit quidem Ecclesia,sed eas, inter canonicas 
Scripturas non recipit: sic et hac duo volumina » 
(πανάρετον Jesu filii Sirach. et Sapientiam Salo- 
monis) «legat ad aedificationem plebis, non ad 
auctoritatem ecclesiasticorum dogmatum confir. 
mandam. » In decreto omnia qu: apocrypha appel- 
lantur,tanquam a Catholicis vitanda, et ab Ecclesia 
eliminanda damnantur.Hoc sensus inter apocrypha 
numerantur Opuscula Tertulliani, Novati, Arnobii, 
Apollinarii. Aliter plane Hieronymus,epist.76: «Ego 
Origenem propter eruditionem sic interdum legen- 
dum,quomodo Tertullianum,Novatum, Arnobium, 
Apollinarium,etnonnullos ecclesiasticos scriptores 
Grecos pariter et Latinos, ut bona eorum colliga- 
mus,vitemusque contraria juxta Apostolum dicen- 
lem : « Omnia probate,quod bonum est tenete. » » 
Quie verba Apostoli ad aliam plane classem in de- 
creto trahuntur. ut ante observatum est. Pessimo 
sensu in decreto legimus : Liber qui appellatur Pa- 
sloris, apocryphus ; quem apud quasdam recie 


125 


J. PEARSONII VINDIC!UE IGNATIANJE. -- PARS I. 


120 


Ecdesias etiam publice legi testatus est, et revera Α quc adversarium absolvit, argumento cedit! Qui 


uilem librum pronuntiat llieronymus. Auctor 
decreti, « Opuscula Clementis Alexandrini apo- 
crypha. Hieronymus in Catalogo : l'eruntur ejus insi- 
gnia volumina, plenaque eruditionis ei eloquentie, 
tam de Scripturis divinis,quam de secularis litterc- 
tur» instrumento ». Adeo decreti scopus,et quasi pe- 
culiaris tractatio .ab Hieronymi doctrina penitus ab- 
horrent.eLiber Proverbiorum,qui ab hereticis cons- 
ceriptus, et S. Sixti nomine pr:enotatus est, apocry- 
phus », inquit ille quem Gelasium esse volunt. At Hie- 
ronymus eum librum docuit non ab hireticis fuisse 
conscriptum,sed a philosopho Pythagoro,epist. 66: 
: Librum Sixti Pythagorei, hominis absque Christo, 
atque ethnici, immutato nomine, Xysti martyris οἱ 
Romane Ecclesie episcopi pranotavit ». 

Cum igitur nec Stichometria patriarcha» Constan- 
linopolitano trihuenda sit, nec Decretum Romano 
tribui posse videatur, non est ea censure auctori- 
las, quam voluit Dallaeus: cumque tanta sit Sticho- 
metriz atque Decreto in apocryphis denotandis dis- 
crepantia, non est ea. censura concordia, quam 
tradit vir doctissimus : cum denique in ipsa Sticho- 
metria libri illi tantammodo Novi Testamenti apo- 
eryphi dicantur, satis apposite Hammondus, si epi- 
stolas Ignatii in Indiculo denotari concedatur, 
Salmasio videtur respondisse : « Nihil abauctoritate 
epistolis bisce a nobis tributa ex eo detractum aut 
minutum esse, guod sic in apocryphorum numero 
reposit» inveniantur. Sic »,inquam,id est in Indiculo 
librerum, qui in canonem recipiuntur, et qui a ca. 
none removentur. Quod enim sic in apocryphorum 
numeroreponitur, canonicis libris solisopponitur. 
Ut S. Augustinus « De Civitate Dei, [. xv, c. 23: 
Malta sub nominibus et aliorum prophetarum et 
recentiora sub nominibus apostotorum ab hmoere- 
ticis proferuntur, que omuia sub nominibus apo- 
cryphorum ab auctoritate canonicorum diligenti 
examinatione remata sunt. Nomen igitur apocryphi 
tantum ab auctoritate canonicorum » scriptum 
aliquod removebat. 

« Sed multo melius ac modestius,atquesapientius 
optimus ac doctissimus Usserius Ignatiana sua ab 
hoc Nicephori telo defendit », inquit Dalleeus. Non 
male defendisse ostendimus Hammondum ; si multo 
melius Usserius, certe optime defendit. Nempe Ar- 


sic virum summum laudat, quomodo vituperat ? 

Videamus igitur primo quid tandem sit,ob quod 
hanc defensienem tanto praeconio effert; nempe 
quod hinc appareat eos immerito accusatos esse, 
qui lgnatiana damnarunt, antequam purior editio 
procurata est. Αἱ nostri eos non accusarunt, qui 
epistolas Eusebio minime memoratastanquam spu- 
rias rejecerunt, aut etiam reliquas interpolatas 
esse pronunliabant ; sed eos tantum, qui epistolas 
illas quw interpolatw sunt.antequam interpolaren- 
tur, fictas fuisse contendebant ; aut interpolatas 
penitus rejiciebant, tanquam nihil ex iis probari 
posset. Quod autem epistolas lgnatii omnem eam 
auctoritatem, quam olim obtinuerant plane amisisse, 
nulliusque auctoritatis fuisse ante Nicephorum, ex 
Usserio doceat Dalleus ; observoeam vocem omnem 
non esse ab Armachano usurpatam, sed a Dallwo 
adjectam ; ut et illa, nullius auctoritatis, quo inde 
pariter deducit. Ego aliter Usserium intelligo ; et 
qui sic interpretantur, fruantur illi excusatione 
quam cupiunt, sed interim sciant sententiam eam 
qua excusari volunt esse apertissime falsam. 

Hanc tamen defensionem ab Usserio ingeniosis- 
sime et ad causam quam agit appositissime inventam 
rejicit vir doctissimus, qued non videatur satis cer- 
ta. Et satis quidem certum non est, ullas Ignatii 
epistolas Stickometriz auctorem inter apocrypha 
numerasse, ut voluit Salmasius ; multo minus cer- 
tum est, inter pessima noti» apocrypha reposuisse, 
ut vult Dalleus ; sed si quis hec concedat, salis 
profecto certum est, cas propter aliarum suppo- 
sitiones et ipsarum interpolationes. tantam igno- 
miniam passas esse. Constat enim epistolas Euse- 
bio visas per multa ssecula summa auctoritate ílo- 
ruisse : constat ante nonum seculum easdem et 
interpolationibus fedatas, et adjectionibus auctas 
fuisse ; constat alios libros primo integros dein 
corruptos inter apocrypha rejici solitos : si igitur 
he» epistole nono illo s:culo tanquam omnibus Ca- 
tholicis vitande proponerentur, que hactenus ab 
omnibue tum catholicis tum hereticis fuerant re- 
ceptze, id ob aliam causam, quam ob adjectio- 
nes corruptelasque fleri non potuisse quis non 
videt ? 

Hec tamen, postquam tantopere laudaverat, ne- 


machanus docuit non mirum esse,si epistol: Igna- D gat Dalleus, primo, quia nullus est eorum libro- 


üi, adjectione spuriarum, et interpolationibus a 
pristina forma immutatee in apocryphorum numero 
reponerentur : quemadmocum Estherza liber, licet 
&b Hebrzis receptus, tamen propter additamenta, 
8 Melitone Sardensi, et Oregorto Nazianzeno inter 
sacros libros nominatus non est, ab Athanasio 
eliam inter nothos nominatim abjectus. Verumta- 
men si alleum bene novi, non est nihil, quod Ar- 
machani defensionem tantopere probat. Non enim 
sine dolo laudat, quam sine ratione rejicit. Lau- 
dat, ut suos excuset : rejicit, ut argumentum vim 
suam retineat. 0 praclurexn Usserii defensionem, 


rum, quos damnat Nicephorus, de quo aliquid si- 
mile dici possit. Si hoc verum esset, nihil tamen 
efficeret, quia non est eadem omnium apocrypko- 
rum ratio, ut ante ostendimus: sed est aperte fhl- 
sum. Ecce enim in Stichometria legimus Περίοδος 
Πέτρου, στίχου BU. Itinerarium Petri, versus 2,700. 
Hoc Itinerarium a Clemente Romano scriptum fuis- 
se credebant veteres, unde primum inter ἀντιλεγό- 
peva positum est, dein inter apocrypha. Rationem 
ipsi reddiderunt, quod ejas libri doctrina ab illa 
qu& a Clemente tradita est, multum tandem di - 
erepabat. Non quod Clementem eum librum tini. 


121 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


128 


me scripsisse crederent, sed quod ab hereticis in- A, ὀχτὼ βιθλίοις προσπεφωνημέναι), quostamen pariter 


terpolatum adeoque corruptum putarent. lta Epi- 
phanius de Ebionmis: Χρῶνται δὲ καὶ ἄλλαις τισι 
βίθλοις, δᾳθεν ταῖς Περιόδοις καλουµένεαις Πέτρον 
ταῖς διὰ Κλήμεντος γραφείσαις, νοθεύσαντες μὲν τά 
ἐν αὐταῖς, ὀλίγα δὲ ἀλιτθ.νὰ ἑάσαντες. Sunt et alii 
libri quibus utuntur, ut. Circuitus Petri a Clemente 
scripti, quo in libro, paucis veris relictis catera 
supposuerunt. Quod igitur asseritur, nullum esse 
eorum librorum, quos damnat Stichometrie auctor, 
de quo aliquid simile dici posset ; non est veritati 
consentaneum. 

Secundo defensionem Usserii rejicit, quod putet 
Nicephorum, si Ignaliana, non per se proprie, sed 
tantum ob addititia et interpolota damnasset, id 


ipsum testari, suumque de libro olim probato ju- µ 


dicium diligenter purgare voluisse ; idem enim in 
Constitutionibus apostolicis fecerunt Trullani Pa- 
tres. Mirari satis non possum hanc viri doctissimi 
iniquissimam postulationem, ut, scilicet, Sticho- 
metri2 auctor causam exprimeret, seque diligenter 
purgaret, si ob eam causam Ignatiana inter apo- 
crypha relegaret, quam voluit Usserius. Si enim 
tam nobile scriptum,et ab omnibus receptum con- 
demnare voluit, cur hanc non minus, quam aliam 
quamcumque causam, quam habuisse videatur,re- 
licere potuit? Certissimum est, Ignatii epistolas per 
aliquot secula ante nonum, quo scripsisse censor 
ille perhibetur, tum ab omnibus Catholicis, tum 
etiam hereticis receptissimas fuisse,et inter scripta 
catholica primo loco numeratas. Si igitur has con- 
demnare, simulque debitam majoribus reverentiam 
prestare, et seipsum diligenter purgare voluisset, 
eo magis sui judicii causam reddere tenebatur, si 
ut prorsus supposititias et fictas abjiciendas potius, 
quam interpolatas et auctas respuendas judicaret ; 
interpolatas enim et spurias pauci tunc ac moder- 
ni, cas autem quas genuinas putamus, et plurimi 
et vetustissimi receperant.Sed revera ut quisquam 
qui indiculum tantum sive ἀπαρίθμησιν, ut Graci 
loquuntur, confecit librorum canonicorum et apo- 
cryphorum, de natura librorum quos tantum nu- 
merat, disputaret, aut de aliquo peculiari scripto, 
cur eo loco poneretur,rationem redderet,hactenus 
plane inauditum est. Dispar igitur plane ratio est 
canonis Trulliani, et Indiculi, sive Stichometria. 


Ut, si Patres illius concilii purgare se voluerint, D 


idem etiam ab auctore hujus Indiculi nobis exspe- 
ctandum non sit. Sed nec illud verum est quod as- 
serit Dalleus, Patres Trullanos, ideo rejectionis 
Constitutionum rationem reddidisse, ut judicium 
suum purgarent,aliter enim omnino se res habuit, 
quod ignorare Dalleus non potuit. Recepit illud 
concilium 85 canones apostolicos,tanquam ab ipsis 
apostolis dictatos: videbant in ultimo eorum ca- 
nonum octo libros Constitutionum confirmari (nu- 
merantur enim inter βιθλία σεθάσµια καὶ ἅγια, ad- 
duntur scriptis apostolicis, Novi Testamenti, αἱ 
δικταγαὶ ὑμῖν τοῖς ἐπισκόποις DUO kpoo Κλήμεντος dv 


recipiendos minime putabant. Necesse itaque erat 
ut admonerent constitutiones illas esse rejiciendas; 
aliter eadem opera cum canonibus apostolicis con- 
firmat fuissent. Atconstituliones easut primo fic- 
tas et supposititias reiicere non potuerunt, nisi 
simul canones rejicerent (qui earum tam honori- 
ficam mentionem fecerant ,quos stabilire voluerant. 
Ut igitur canones retinerent, et constitutiones re- 
probarent, quasi ab apostolis primo dictatas et & 
Clemente scriptas (ut canones affirmabant), sed ab 
hereticis postea corruptas eas damnarunt. Ἠσο- 
que omnia vera esse ostendit ipsum damnationis 
proemium. Ἐπειδὴ δ' ἐν τούτοις τοῖς κακόσιν ἐντέ- 
ταλται ὃέχεσθαι ἡμᾶς τῶν αὐτῶν ἁγίων ἀποστόλων 
διὰ Κλύ µεντος διατάξεις. « Quoniam autem in his 
canonibus prseceptum nobis est, ut eorumdem 
sanctorum apostolorum per Clementem constitu- 
tiones susciperemus », etc. Non igitur erat cur ab 
exemplo canonis concilii Trullani, cum indiculo 
perperam collati, defensionem Usserii, tantopere 
a se laudatam, rejiceret Dalleus. 


Sed quidquid sit, nec auctoris Stichometriz, nec 
interprelis Anastasii testimonia auctoritatem epi- 
stolarum S. Ignatii vel tantillum minuunt. Nego 
enim illius epistolas in hoc Indiculo vel nominari, 
vel innui, vel quovis modo contineri.Ignatii nomen 
audio, epistolas non lego: video in Grecis Ἴγνα- 
τίου, in Latinis Ignatii, neque amplius quidquam: 
volunt Salmasius et Dalleus Ignatii omnia intelligi 
debere. Id vero mihi esse videtur ab omni ratione 
alienissimum. Recitat auctor libros Novi Testa- 
menti canonicos, dubios et apocryphos: epistolas 
8 S. Ignatio, instante martyrio, scriptas, vel ad 
martyrium festinanti suppositas, nec inter canoni- 
cas, nec dubias, nec apocryphas scripturas nume- 
rari recte potuisse contendo. Scimus a qualibus 
viris profecta sunt scripta,qua in sacrum canonem 
recipiantur, scilicet, vel ab apostolis, S. Mattheo, 
S. Joanne, S. Paulo, S. Petro, et fortasse S. Jaco- 
bo atque S. Juda, vel ab apostolorum discipulis 
atque comitibus, eodem spiritu afflatis, S. Marco 
atque S. Luca. De iis que sub nomine apostolorum 
scripta sunt, aliquando dubitabant, et nunc hasi- 
tanter, nunc aperte et simpliciter rejiciebant. De 
iis que a discipulis aut comitibus apostolorum,qui 
vivis apostolis defuncti sunt, edita fuisse primo 
putabantur, dubitabant an ab eodem spiritu profe- 
cta in eumdem canonem cum illis S. Luce atque 
S. Marci recipi deberent, ut de Clemente, Barnaba 
et Herma primo quesitum est. Postea etiam aliqua 
dicebantur ab ipsis apostolis dictata, et a discipulis 
suis ex apostolorum precepto scripta, et post eo- 
rum mortem forte divulgata, de quibus rursum in 
Ecclesia dubitatum est; et ex illis τῶν ἀντιλεγομέ- 
νων et τῶν ἀποκρύφων Indiculi confecti sunt. llla 
igitur scripta, que cum primo apparebant, tan- 
quam S. Scripture partes accipiebantur, ab aliqui- 
bus postea negata, inter ἀντιλεγόμενα hesserunt, 


129 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANAE. — PARS I. 


130 


que ab omnibus a canone rejecta, in apocryphis A tici aut male feriati homines, sacris oraculis mi- 


nunerabantur. Illa vero,qua ad divins Scriptura 
canonem nunquam aspirabant, que quamprimum 
seripta sunt,diuque postea, non ut canonica, sed 
eaholica tantum recipiebantur,neque inter ἄντιλε- 
Ἰόμενα, neque inter apocrypha numerari seculis 
sequentibus potuerunt.Cum igitur epistole.S.lgna- 
tii postomnium apostolorum mortem,ex occasione 
tantum martyrii, et in itinere subito effusa sint, 
eum a Christianis pro scriptis sancti viri atque 
marlyris tantummodo accepte,nec unquam, quod 
scimus, in Ecclesia lecta sint,nescio quomodo cui- 
quam in mentem venire potuerit, ut eas in nume- 
ro apocryphorum Novi Testamenti numeraret. 

Quid igitur,inquies, facit in Indiculo Ignatii no- 
men? Facilis et expedita responsio. Non in hoc 
lantum,sed et in alio Indiculo nomen Ignatii reper- 
itur; et sane ratio suadet, ob eamdem causam 
eumdem in utroque nominari. Indiculus ille ms. 
exstat inter libros Baroccianos in Bibliotheca pu- 
blica Oxonii, de quo monuit Usserius, quemque 
nos vidimus. In illo inter plurima apocrypha nu- 
merantur Δ'δαχαί τῶν ἀποστόλων, Δίδασκαλία Κλή- 
µεντος, Ἰγνανίου Διδασκαλία. Ut autem aliud est 
Διβασκαλία vel Διδαχὴ Clementis,aliud epistola, ita 
et lgnatii. Sed eodem modo supplendam et intelli- 
gendam Stichometriam nostram censeo : scilicet, 
£a]; ἀποστόλων, Κλήμεντος (διδαχἡ), "Lyvacloo 
(2:257, ut illa vox διδαχή, quasi ἀπὸ χοινοῦ subin- 
telligatur,quod scriptoribus omnibus perquam fa- 
milliare est. Atque ita illud 46 Clementi adjectum 
inGrecis, et ab Anastasio pretermissum, nihil 
aliud fuerit,quam abbreviatio aliqua vocis διδαχή a 
librario minime intellecta et male depicta,aut nu- 
merus capitalorum,que in illa Didascalia contine- 
bantur. Ut. Coptitarum Didascalia, quam factam 
tradunt a duodecim apostolis, cum S. Paulo et Ja- 
cobo Hierosolymorum episcopo, continebat 38 ca- 
pitula, οἱ abbreviatura solemni dicebatur Dask, 
quemadmodum ex ms. codice Barocciano constat. 
Cum enim in altero Indiculo ᾿Ἰγνατίου διδασκα- 
li; ad apocrypha videamus relegatam, quid aliud 
est quod in nostro ad nomen Ἰγνατίου subintelli- 
gatur (subintelligi enim aliquid omnino debet), 
quam διδαχή ; et cum διδασχακία Κλήμεντος in illo 
allerolndiculo praecedat eam Ignatii,cur hic etiam 
Κλήμεντος διδαχή non recle intelligatur,presertim 
cum praecedat in boc, ut in altero, Διδαχὴ ἀποστό- 
λων. Tanta est in utroque Indiculo ad hanc inter- 
pretationem roborandam conspiratio. 

Quin etres ipsa idem omnino docet Observan- 
dum enim est, plures olim exstitisse διδαχάς, sive 
ὀιθασκαλίαχς, quasi ab apostolis profectas, et vel ab 
ipsis scriptas, vel certe viris apostolicis dictatas, 
el ab illis sub apostolorum nomine exaratas et Ec- 
Clesie commendatas.Cum enim voces διδἀάχή et δι- 
ἑασκαλία frequentissime in Novo Testamento oc- 
Currerent, vt διδαχἠ Κωρίου, διδαχἡ ἀποστόλων, 
ἑλεσκολία τοῦ Σωτῆρος, διδασκαλία Παύλου, Ἠ99Γ6- 


nime contenti, tales δ,δαχάς et. διδασγαλίας com- 
menli sunt. Quo nulli certo apostolico viro ascri- 
bebatur, dicta est διδαχή vel διδασκαλία ἀποστόλων, 
qua ab aliquo apostolorum discipulo scripta putaba- 
tur,ejus nomen prz se ferebat, ut ὁιδασκαλία Κλή- 
µεντος, vel δια Κλήμεντος, qua omnium hujus gc- 
neris antiquissima videtur.Ad hujus autem formam 
effictae sunt et alie complures diversis seculis ex- 
cogitat: alque evulgate; ut. διδασκαλία Ἰγνατίου, 
de qua diximus, et διδασκαλία διὰ Ἰππολύτου, non- 
dum a quopiam observata, quam in codice ms. bi- 
bliothece Oxoniensis latere testamur. Neque enim 
deerant, qui Hippolytum ipsis notum apostolis 
predicarent. Quin ettalem διδαχὴν etiam S. Poly- 
carpo attributam fuisse non dubito. Tales erant 
antiquitus evulgatze,quasi ab apostolis derivatg δι- 
δαχαί atque διατάξεις. Nam,ut recte 5. Chrysosto- 
mus, τῶν πραγμάτων τὰ μὲν διδασκαλίας δεῖται, τὰ 
δὲ ἐπιταγῆς, ali res docentur, ali mandantur. Ex 
illis didascalie, ex his constitutiones prodierunt 
sive διατάξεις ut S. Paulus, I Cor. vu, 47 : Οὕτως 
ἐν ταῖς "Exxlrnolaig πάσαις διατάσσοµαι, οἱ XI, 
34: Τὰ δὲ λοιπὰ, ὡς àv ἔλθω, διατάξοµαι. 

Ut hujus observationis nostr: veritas ulterius 
innotescat,ex his diversis didascaliis atque consti- 
tutionibus, libros octo Constitutionum apostolica- 
rum, quos nunc habemus,confectos atque consar- 
citatos fuisse, asserere non dubito. Duos hujus 
operis titulos reperiri fatentur viri docti, quorum 
unus Διαταγαί, alter Καθολικὴ διδασκαλία. Utrius- 
que sepe in ipsis libris mentio fit,et vetus Epipha- 
nii testimonium heresi 80 suffragatur: Καὶ περὶ 
μὲν οὖν τοῦ Ὑενείου ἐν ταῖς Διατάξεσι τῶν ἀποστόλων 
φάσχει ὁ θεῖος λόγος xal ἡ διδασκαλἰχ. Et de barba 
quidem in Constitutionibus apostolorum loquitur di- 
vinus sermo et doctrina. Ita ille, verba citans quse 
nunc reperiuntur lib. 1, cap. 3, cujus libri initio 
dictum est : ᾿Ανούσατε διδασκαλία ἱεράν. Ila autem 
καθολικἡ διδασκαλία omnium disdascaliarum colle- 
ctionem denotare videtur.Ha autem didascalia di- 
versis temporibus, et diversis etiam Ecclesise par- 
tibus, ubi distincte erant traditiones apostolica, 
scripte,,occasionem dederunt consarcinatori multa 
immutandi interpolandique, ut omnia ipsius mvo 
melius quadrarent : quemadmodum apparet prsci- 


D pue ex iis, que Epiphanius citavit, a nostris non- 


nunquam discrepantia.Ut in velustissima diataxi, 
que Epiphanii zvo exstitit,de celebrando Paschate, 
constitutum fuit : Ὑμεῖς μὴ ψηφίζετε, ἀλλὰ ποιεῖτε 
ὅταν οἱ ἀδελφοὶ ὑμῶν οἱ ἐκ περιτομῆς, μετ οὐτῶν 
ἅμα ππιεῖτε. Vos calculis haud. utimini, sed eo tem- 
pora celebrate quo fratres vestri qui ez circumcisione 
prodierunt : cum iis simul Pascha peragite. Videtur 
igitur heec diataxis facta,antequam urbs Hieroso- 
lymitana ab Adriano everteretur.Post hanc autem 
diataxin, prodiit alibi canon sub apostolorum no- 
mine qui nunc septimus habotur : E? τις ἐπίσκοπος, 
f, πρεσθύτερος, fj διάκονος τὴν ἁγίαν τοῦ Ιάσχα ἡμέ- 


131 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


132 


pav πρὸ τῆς ἑαρινῆς ἱσημερίας μετὰ Ἰουδαίων ἐπι- À ms. codice Oxoniensi, quo representantur tum A:- 


τελέσει, καθαιρείσθω Si quis episcopus, uut presbyter, 
aut diaconus sunctum Pascha diem ante veris equi- 
noctium. cum Jud:eis egerit, a gradu suo dejiciatur. 
Hac cum postea a concilio Niceno conflrmarentur, 
constitutionuin earuin quas nunc habemus consar- 
cinator velerem diataxin immutavit, et ad sua 
tempora accommodavit, lib.v, c. 16 : Asi οὖν ὐμᾶς, 
ἀδελφοὶ, τοὺς τῷ τοῦ Χριστοῦ τιµίφ ἐξηγορασμένους 
αἵματι, τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα ἀκριθῶς ποεῖσθαι µε- 
τὰ πέσης ἐπιμελείας μετὰ τροπὴ» ἰσημερινήν. Opor- 
tet. igitur. vos, fratres, utpote pretioso Christi san- 
guine redemptos, dies Pasche accurate ét omni di- 
ligentia post. equinoctium celebrare. Quibus etiam 
tot adversus Judeos addita sunt, ut appareat post 


tempora Epiphanii hec immutata fuisse, et totum Β 


illud caput aliter plane conceptum esse.Unde con- 
jicio octo libros Constitutionum post evum Epi- 
phanii ex veteribus didascaliis atque diataxibus 
immutatis interpolatisque factos esse :neque enim 
ille numerum librorum memorat.In canone quidem 
ultimo eorum qui dicuntur apostolorum,octo libri 
Constitutionum diserte nominantur ; sed illum ca- 
nonem ita fuisse conceptam ante sextum seculum, 
opinor,non apparet. Septimo quidem seculo ante 
concilium Trullanum Maximus monet Dionysium 
factum episcopum Athenis, χατὰ τὸ φξρύμενον ἐν 
ἑθδόμῳ βιθλἰῳ τῶν ἀποστολικῶν διαταγμάτων, quod 
nunc legimus lib. ΤΗ, cap. 48. Auctor Imperfecti 
Operis in Matthzum, homilia 53, laudat aliqua ex 
libro octavo Canonum apostolorum, que nunc re- 
periuntur lib. vm, cap. 2 Consiitutionum. Et 
hunc quidem auctorem Usserius facit non minus 
antiquum,quam fuit Epiphanius. Sed sine omni 
controversia multo junior fuit. Scripsit Panarium 
Epiphanius ante imperium Theodosii: imperavit 
Theodosius annis sedecim, diu post Theodosium 
scripsit auctor Operis imperfecti, ut vel ex his ver- 
bis patet ho:nil. 49 : Si quis autem auditiones qui- 
dem przliorum, fames, οἱ tunultus, et. pestilentias 
intelligat esse omnia hzc mala spiritualia, φις facta 
sunt tempore Constantini simul et Theodosii usque 
nunc. Inter tempora igitur Epiphanii et auctoris 
Operis imperferti,existimo Constitutiones apostolo- 
rum ex diversis didascaliis diataxibusque minori- 
bus conflatus ad volumen octo librorum excrevisse, 


quod ab illo hzeretico avide arreptum, qui spuria [) 


Clementis aliorumque scripta sepius adducit. Fue- 
runt igitur ex sententia nostra antiquitus hi libri, 
quasi ab apostolis scripti, aut dictati, Διδαχη ἀπο- 
στόλων, Διατάξε:ς ἀποστόλων, Διδασκαλία Κλήμεν- 
τος, Διδασκαλία ᾿Ιγνατίου, Διδασκαλία δι’ ᾿Ιππολύτου, 
Διδαχὶ Πολυκάρπου. Ex his omnibus, et aliis for- 
tasse adhuc incognitis conflate sunt A«acaeva?,sive 
x100À:x/ διδασκαλία. Et sane sunt in libris Consti- 
tutionum capita quedam, que nihil aliud esse vi- 
dentur quam methodi gratia facte connexriones 
quedam, quibus una aelteri didascalia subnectere- 
tur. Quale caput tertium libri octavi esse, ipsi ex 


δχασκαλία Ov Ἱππολότο»,ἰάπα Δ'αταγαὶ ἀποστόλων,θΧ 
quibus liber octavus precipue constat, deprehen- 
diinus. 


Certe inter illas didascalias, quas consarcinator 
librorum octo usurpavit, fuisse Διῤασκαλίαν '[yva- 
τίου, quamplurima sunt quz ut firmissime credam 
efficiunt. Qui primum has didascalias finxerunt, 
sine dubio eorum scripta ante oculos habuere,qui- 
bus figmenta sua tribui voluerunt, ut eos ipsos 
quantum possent exprimerent ; unde non dubito 
Clementis διδχγ ήν ita fuisse compositam, ut episto- 
las ejus maxime referrent. Ex hac igitur Clementis 
Didascalia consarcinatorem ea sumpsisse credibile 
est, qu» de phenice habet et carminibus Sibylle 
|. v, c. 6, ex epistolis Clementis prius desumpta et 
exaggerata. Ex eadem, ni fallor, tolius operis 
proemium descripsit ; non enim a postremo colle- 
ctore illud factum puto ; quem Epiphanio juniorem 
esse sentio, qui sententiam illam ex proe&mio citat : 
8:09 φυτεία ἡ καθολικὴ Ἐκκλησία, xai ἀμπελὼν 
αὐτοῦ ἐχλεκτός, « Ecclesia catholica arbor a Deo,sata, 
et vinea ejus electa. » Clementis autem simis ista 
ascribo, ἐνεστερνισμένοι τὸν φόθον αὐτοῦ, ut allu- 
deret ad illa in Epistola ejus ad Corinthios non sa- 
tis trita, ἔνεστερν, σµένοι ἦτε τοῖς σπλάγχνοις. Jam 
vero tanta est epistolarum Ignatii, praesertim inter- 
polatarum, cum Constitutionibus similitudo, atque 
conspiratio, ut eam non tantum Turrianus et Bo- 
vius, ad probandam Constitutionum antiquitatem, 
sed et Usserius etiam notaverit. ut probaret eum- 
dem fuisse Clementis et Ignatii interpolatorem. Et 
Turriani quidem atque Bovii sententia merito ex- 
plosa est. Usserius autem id quod voluit probasse 
non videtur, quamvis veritatem pene attigerit. Id 
enim mihi maximus ille consensus potius innuit, 
Διθασχκαλίαν Ignatii Constitutionibus fuisse inter- 
spersam, eamque Διδασκαλίαν fuisse ad interpola- 
tas Tgnatii epistolas conformatam, vel potius inter- 
polatorem lgnatii e Didascalia ejusdem suas pri- 
mum lacinias epistolis intexuisse. Quod cum alia 
suadent, tum etiam illud in epistola ad Trallianos 
ab interpolatore additum : Αἰδεῖσθε δὲ xai τὸν ἐτί- 
σκοπον ὑμῶν ὡς Μριστὸν, καθ᾽ 0 ὑμῖν οἱ µαχάριοι δις- 
τάξαντο ἀπύστολοι.« Veneramini autem et episcopum 
vestrum sicut Christum, ut vobis beati apostoli con- 
stituerunt.vCum enim nihil illic in genuina epistola 
Ignatii de veneratione episcopo praestanda dicere- 
tur, sed de fuga haereticorum secundum precepta 
apostolica, sive διατάγµατα τῶν ἀποστόλων, interpo- 
lator, occasione hac arrepta, ad illa confugit, que 
in Constitutionibus exstabant, ex Didascalia Ignatii 
sine dubio desumpta. Ita in prolixa illa interpola- 
tione, qua viduis eadem ργτφοθρία dat, et exempla 
proponit, qua in Constitutionibus l. ii, ο. 6 et 7, 
occurrent, statim subjungit: Ταῦτα οὐχ ὡς ἀπό- 
στολος ὁιατῖσσομαι, « Hmc non ut apostolus consti- 
tuo,» quod omnes norint hec in Didascalia 
apostolorum nomine fuisse injuncta. 


133 J. PEARSONI! VINDICI/E IGNATIANAE. — PARS I. 


135 


Concludo itaque, in Stichometria nobis objecta Α suw salutis,possunt discere.»Hec Ireneus, ex con- 


Ἰνατίου nomen inter libros Novi Testamenti apo- 
eryphos positum, non denotare lgnatii epistolas, 
que inter apocrypha nusquam reperta», quai post 
mortem omnium apostolorum scripte, qua ab ipso 
in itinere exaratae, omnem apostolicam auctorita- 
tem sepe de industria amoliuntur; sed Διδαχήν ei- 
dem Ignatio suppositam, quasi ipsi ab apostolis, a 
quibusordinatus est Antiochio episcopus dictatam, 
que in alio Indiculo inter Novi Testamenti apocry- 
pha reperitur. Unde patet, nullum adhuc testem 
reperiri potuisse, qui diceret Epistolas Ignatii 
fuisse supposititias, aut qui de earum antiquitate, 
veritate auctoritateque vel dubitare videtur. 


CAPUT V. 


Testimonium S. Polycarpi ab exceptionibus vindica - B 


tur. Nec fidem ei deesse, nec vim. Auctoritas Epi- 
sola ad. Philippenses ab omnibus recepta est. Au- 
eoritati ejus non derogat Stichoinetria quz dici- 
tur Yicephori. Posteriori, pars epistole non minus 
genuina quam prior. Testimonium nostrum esse 
mendacio inspersum aperta calumnia est. Particu- 
la suprema prioribus non contrudicit. Vis testimo- 
nii defenditur. Nullas alias epistolus Ignatii, quam 
ea$ quas habemus, α Polycarpo intelligi potuisse 
ostenditur. 

Cum testes ab adversario adducti, nec tales ap- 
pareant, quales ille voluit.nec id omnino testentur, 
quod sententiee nostra est contrarium ; videamus 
an aliquid tale adversus testes nostros dici possit, 
an, scilicet. ii non sint,quos esse nos dicimus, aut 
revera id non testentur, quod nos volumus. 

Primum pro Ignatianis S.Polycarpi testimonium 
est, quod nostri dissertissimum putant: sed vir do- 
clissimus longe aliter sentit; et Luic testimonio duo 
deesse vult, tum fidem, tum vim.Fidem ei derogat 
primo, quod epistola Polycarpi « non sit apud 
omnes recepta auctoritas. 

Quamvis hzec responsio, etiamsi vera esset, mi- 
nime satisfaceret (cum certum sit fidem plenissime 
adhibere debere aliquibus libris.quorum aliquando 
apud omnes non fuerit. recepta auctoritas, ut ex ali- 
quot epistolis Novi Testamenti patet), eam tamen 
assero eliam esse falsam, et ab omni specie verita- 
tis alienam. Auctoritas enim hujus Epistolae S. Po- 
lycarpi ad Philippenses ab omnibus fuit recepta, 
ila, scilicet, ut viri apostolici scriptum ecclesiasti- 


cum et orthodoxum judicaretur; neque unquam a D 


quopiam an tale revera fuerit, dubitatum sit. Nam 
primo Irenzeus, qui ipsum Polycarpum vidit, lucu- 
lentissimum huic epistola testimonium prabet,l ui 
Adrersus hareses ; Eat: δὲ ἐπιστολὴ loAoxapmon 
πρὸς Pm 3/005 γεγραμμµένη ἱκανωτάτη, i ἧς καὶ 
τὸν χαραχτῆρα τῆς πίστεως αὐτοῦ, καὶ τὸ x/po ua 
τῆς ἀλγβείας οἱ βουλόμενοι καὶ φροντίζοντες τῆς ἔκν- 
τῶν σωττρίας ὃ/νανκαι μαθεῖν. lta Eusebius list. 
eccl. |. vw, ο. {4. vetus [γεηεθὶ interpres: « Est au- 
tem et epistola Polycarpi ad Philippenses scripta 
perfectissima, ex qua et characterem fldei ejus, et 
predicationem veritatis,qui volunt,et curam habent 


stanti cetuum ab apostolis conditorum traditione 
disputans ; recte quidem ille, et apposite,ut Dalleeus 
ipse testatur, de Areopagiticis capite secundo. At 
neque recte, neque apposite disputavit Irenaus, si 
haec epistola a Polycarpo scripta non sit, aut ab 
omnibus tunc temporis non veciperetur.De eadem 
epistola Eusebius,qui intra centum post Polycarpi 
mortem annos natus est, Hist. eccl. |. iv, cap. 14, 
post productum hoc Irensi testimonium : 'O μέντοι 
Πολύκαρπος iv τῇ ὁπλωθείσῃ πρὸς Φ:λ.ππτσίους αὖ « 
τοῦ γραφᾷ Φφερομένῃ εἰς θεῦρο, Χέκρηταί τισι µαρτυ- 
ρίαις ἀπὸ τῆς Πέτρου προτέρας ἐπιστολῆς. « Polycar- 
pus,scilicet, in antedicta ad Philippenses epistola, 
qua usque adhuc circumfertur, utitur quibusdam 
testimoniis ex priori Petri epistola desumptis. » Et 
plurima quidem testimonia ex priori epistola de- 
prompta,ex posteriori nulla, adhuc in hac epistola 
reperiuntur, qu& cum iis conjuncta, que ad Igna- 
tium pertinentia totidem verbis exscripsit Eusebius, 
dubitare nos non sinunt, quin eamdem Polycarpi 
epistolam habeamus,quam habuit Eusebius. Multum 
Irenzo,multum Eusebio tribuebant veteres ; neque 
de scriptore quopiam eorum testimoniis commen- 
dato unquam dubitabant. Et si id eorum auctorita- 
tem effecisse nolimus, ut ab omnibus reciperetur 
hec epistola ; idem extorsisse publicam in ecclesiis 
Asialicis lectionem diffiteri non possumus. Iliero- 
nymus enim in Catalogo hec de Polycarpo habet : 
« Scripsit ad Philippenses valde utilem epistolam, 
qua usque hodie in Asie conventu legitur.»An fleri 
potuit ut epistola Polycarpi, qui« Joannis apostoli 
discipulus,et ab eo episcopus ordinatus,totius Asie 
princep» fuit,» in tanta luce posita,in conventu cju- 
sdem Asie lecta,ab omnibus non re-iperetur?Certe 
Hieronymus et Theodoretus Polycarpum numerant 
inter vetustissimos clarissimosque Ecclesim scri- 
ptores. Inter autem ejus opera hzc epistola tan- 
quam praecipua semper numerata est. 

Adversus hanc epistole Polycarpiane auctorita- 
tem,ab omnibus receplam, a nemine certe, quan- 
tum novimus, in dubium vocatam, urget vir do- 
ctissimus scriptores,et quidem,ut ait, gravissimos, 
qui eam apocrypham esse judicabant. Scriptores 
illi dicuntur Nicephorus patriarcha et Anastasius 
Bibliothecarius,quorum neuter ante nonum siecu- 
lum scripsit. Sed primo, nos ante ostendimus Ni- 
cephorum illum frustra et sine ullo fundamento 
tanquam auctorem Stichometriz allegari, et Ana- 
stasium tantummodo illius Stichometriz interpre- 
tem esse. Sec..ndo, si concederetur epistolam Po- 
lycarpi ad Philippenses in ea Stichometria intelligi 
debere, ne illud quidem auctoritatem ejus omnino 
minuerit ; tantummodo enim iuter apocrypha Novi 
Testamenti numerantur,hoc est,a canone SS.Scri- 
pturarum removetur ; cum autem in Ecclesiis lege- 
retur, a canonicis libris distincta et inter ecclesia- 
sticos tantum numerata est.Tertio, epistolam hanc 
in Stichometria neque nominari,aut intelligi debe 


135 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


re, aut ullo modo innui concedo ; sed ut Ἰγνατίου Α phorum hic omnino non agnoscimus. Ep 


ita etIIoAux£2r^u nomini subjiciendam 9$0ay i, ar- 
bitror ; nam quamvis inalio Indiculo Polycarpi di- 
dascalia non compareat, αἱ illa Ignatii, ideoque 
gratis ficta esse videatur; tamen cum Διδασκαλία 
διὰ Ἱππολύτου in nullo Indiculo pariter inveniatur, 
qui» tamen in mss. reperitur, οἱ in Constitutioni- 
bus quas habemus continetur, vix dubitandum esse 
sentio, quin post apostolorum, Clementis et Igna- 
tii διδασκαλίας, etiam alia Polycarpi intelligi debeat. 
Inde illa in veteri didascalia, quc nunc in Consti- 
tutionum lib. ni, cap. 6, legimus : Γνωριζέτω οὖν 1, 
χήρα,δτι θυσιαστήρ!όν ἐστι θεοῦ, « Sciat igitur vidua, 
quod altare Bei sit,» ad ista Polycarpi efflcta : Tic 
χήρας σωφρονούσας περὶ τὴν τοῦ Koplou πίἰστιν..... 
γινωσκούσας ὅτι εἰσὶ θυσιαστήριον θεοῦ. Vetus inter- 
pres:« Vidua vero pudice circa fidem Dei... qui 
suntsacrarium Dei.» Hacque sapiusauctor Consti- 
tutionum inculcat. Quarto, neque Nicephorus, ne- 
que Anastasius, neque Stichometriz auctor, neque 
quisquam noni seculi scriptor recepte hujus epi- 
stole auctoritati officere putandus est,qu& et prio- 
ribus, et eodem &vo et sequentibus viguit, et a ne- 
mine rejecta deprehenditur. Ante Nicephorum Maxi- 
mus abbas: Ἔχει ὃξ xai ἐπιστολὰς ὁ αὐτὸς θεῖος 
Πολύκαρπος πρὸς Φιλιππτσίους.Υεπεταδἰ[19 Beda in 
Martyrologio ad vu Kal. Januar. Nicephoro $uppar 
Photius : ᾿Ανεγνώσθη Πολυχάρπου ἐπιστολὴ πρὸς 
Φιλιππησίους γέµουσα πολλῆς νουθεσίας μετὰ σαφη- 
νείας καὶ ἁπλότητος, χατὰ τὸν ἐκκλτησ.αστικὸν τῆς ἑρ- 
µηνείας τύπον. « Legebatur et Polycarpi epistola ad 
Philippenses multis referta admonitionibus cum 
perspicuitate ac simplicitate, ad ecclesiasticam 1o- 
quendi formam. » Ubi obiterobservandum, eo ipso 
nono seculo hanc Polycarpi epistolam cum illa Cle- 
mentis ad Corinthios fuisse conjunctam (ita nempe 
Photius,lv τῷ αὐτῷ δὲ βιθλιδαρίῳ ἀνεγνώσθη, ὕν eodem 
libello legebatur) 11βάθτα laudibusaPhotiofuisseor- 
natam;eamdem enim perspicuitatem,simplicitaten 
et ecclesiasticum characterem utrique tribuit ; ob- 
jectiones aliquas adversus illam Clementis tunc 
fuissefactas,adversus hanc Polycarpi nullas.Eodem 
&vo Usuardus, et Ado Viennensis in Martyrologio 
xv Kal.Januar. : « Natalis beatorum martyrum Rufi 
et Zosimi, de quorum agone felici S. Polycarpus 
epistola ad Philippenses scribit. » Post hos Sy- 


Polycarpi in Stichometriam non videmus. Si 
intelligatur, inter pessimae note apocryph 
eamdem numerare portentum putamus. I 
prete Stichometriz judicium requirimus: 
exponere, ut contra mentem omnium sa« 
loquatur, iniquissimum esse dicitus ; et ι 
mam certissimamque sententiam,non Han 
sed Ecclesie Asians, omniumque quos ali 
epistola dixisse novimus Christianorum, i 
sime ficti Nicephori expositioni anteponir 
Prima h«c velitatio : sed secundo, vir d 
mus cum totam epistolam rejicere se po: 
speraret, in duas partes eam divisit, nov 
ausu et hactenus inaudito; superiora « 
omittit, et si quisea S. Polycarpo ascribe 
non renititur ; imo posterioribus exceptis 
epistola occurrere concedit, quod vel quemq 
fendere, vel Polycarpo indignum censeri 
postremam particulam suggillat,in qua testi 
ab Eusebio productum exstat.Hanc igitur 
mere εἰ prater auctoris mentem, aliena mai 
assutam.At Eusebii etate illa etiam postrem 
cula certissime exstabat ; ex epistola Poly 
Eusebio exscripta fuit. Eusebius nec falli 
lere potuit : erat enim tota epistola omnibu 
sita ; erat in Ecclesiis Asiaticis,tunc tempo 
scriberet Eusebius, publice lecta ; novit e 
ronymus, cujus versioni, nisi aliis occupa 
cubuisselL,et tamen Eusebiana nunquam ac: 
de illa igitur particula, quam excerpsit Ei 


C dubitari non potest, nisi etiam de tota epi: 


mul, absque ulla ratione, dubitemus. 

Sed ex ipsa epistola, quam pra manibu 
mus,disputat,et primo in ea, inquit, quz te 
um nostrum « pracedunt,utin decentissima 
sulam, desinebat epistola : reliqua autem 
coherent, atque ideo expungenda sunt. » V 
nimvero unde illi notum est Polycarpi epist 
ea verba desiisse ? an eam unquam audivit i 
Asie conventulectam ? an unquam vidit Pc 
epistolam vel Griece vel Latine, vel ms., 
pressam,quie in ea verba desineret ? minit 
tium Quid igitur ? Judicio J. Dallai ea c 
erat decentissima ; quare non debuit Pol 
plura addere : igitur in ea verba desinebate 


meon Metaphrastes, Áctorum S. Ignatii anonymus. ἢ Neque enim putandum est Polycarpum plu 


Suidas, verbo lJoAóxaproc: Ἔγραψεν ἐπιστολὴν πρὸς 
Φιλιππησίους πάν» θαυμαστή». «Scripsit epistolam 
ad Philippenses prorsus admirandam.»Quibus ad- 
dendi Georgius Pachymerius, Honorius Augustodu- 
nensis,et Nicephorus Callistus.qui post Nicephorum 
Constantinopolitanum idem de S. Polycarpi epis- 
tola cum iis, qui ante vixere, protulerunt. 


Verum Aic Nicephori patriarche primarii de hac 
epistola judicium Hammondi sententiz preferre, 
nulla,inquit, invidia est. At non hicde invidia, sed 
de recepta S. Polycarpi auctoritate queritur. Ham- 
mondum cum Nicephoro non comparamus : Nice- 


bere voluisse, quam permitteret Dalleus !: 
hac lege in epistolis veteribus uti liceat, 
pene clausule, qua nunc exstant, erunt n: 
pungenda. Noune versus ultimus capitis 

quinti Epistolae ad Romanos : Deus autem : 
cum omnibus vobis, Amen, decentissima c 
est, totum igitur caput decimum sextum e 
dendum. Nonne versus ultimus tertii capi 
stole ad Ephesios: /psi gloria in Ecclesi 
Christo Jesu, in omnes generationes szculi 

rum, Amen, decentissima clausula est ? A1 
tria reliqua capita pro assutis sunt habenc 


131 


1. PEBARSONII VINDICLE IGNATIANZE. — PARS I. 


138 


mens Romanus, epistole ad Corinthios pagina 29, A piatis. Continent enim de fldeet patientia instructio- 


« Per Jesum Christum, inquit, cui gloria omnis et 
magnificentia in szecula seculorum. Amen.» Nonne 
hec decentissima clausula est ? Igitur quadraginta 
stem pagine sunt assute. Eamdem clausulam 
habemus pag. 41, 350, 57, 59, 66, 73 ; opus igilur 
erit Marcionis machera, ut hac et similia rescin- 
dantur. Ea. quidem, qua sequuntur testimonium 
nostrum, admitti posse ait, licet decentissima illa 
causula preecesserit.At si post decentissimam clau- 
sulam aliquid admitti possit, cur non illud de Igna- 
tio? An illa absurde inserta atque infulta dici pos- 
sont, que post omnes salulares admonitiones ad 
filem, patientiam et ediflcationem pertinentes, 
speciatim ad ista respondent,que ipsi ad quos scri- 
bitlitteris suis postulaverant ? Philippenses ad Po- 
lycarpum scripserant de mittendis litteris suis An- 
liochiam,et oraverant etiam ut epistolas S. Ignatii, 
quas apud se haberet,ad ipsos mittere dignaretur. 
Nonne ad finem epistole responsorie peroppor- 
tune faceret Polycarpus,si illa reponeret, qua ipsi 
ab eoefflagitabant ? Cum epistolas Ignatii sud 
subjunxisset,an de illis alibi potius quidquam scri- 
beret, quam ad finem epistol: δις, cui earum συ” 
ναγωγἠν subjunxerat ? Nihil his certe aut rei ipsi, 
aut mori hominum in conscribendis epistolis con- 
venientius excogitari potest. 

Levia igitur haec sunt, vel ipso Dall:o judice : 
«sed et aliud est, inquit, multo gravius, quod hanc 
delgnatianis particulam non auctoris,sed alicujus 
alterius esse arguit. Grave » quidem hoc, si vera 
sin que proximo capite asserit adversarius,locum 
nempe,quo Ignatiana nominantur, « insigni men- 
dacio deformem esse, » et quie capile 36 pariter 
afürmat, Polycarpi, scilicet, « quod affertur testi- 
moniumesse subdititium mendacioqueinspersuni.» 
Grave quidem crimen mendacium,presertim si iu- 
signe sit, neque video quotmnodo excusari possint, 
qui testimonio utuntur tam gravi crimine insperso. 
Non negligenter igitur qu:xrendum est ubi, hoc 
mendacium inveniri possit : nam certe, ut nunc se 
res habet,aut in Polycarpo, aut in Eusebio, aut in 
impostore aliquo, aut in testimonium afferente, 
&ut in repudiante mendacium est. 

Primo igitur nos qui testimonium proferimus,nos 
ipsos ab hoc crimine aperte liberabimus. Haec verba 
Grece ex Eusebio sine ullo dolo transcribimus, 
"ση, eccl. 1. 11, ο. 46: Τὰς ἐπιστολὰς ᾿Ιγνατίου τὰς 
πεµοβείσας ἡμῖν ἀπ᾿ αὐτοῦ, καὶ ἄλλας ὅσας εἶχομεν 
παρ ἡμῖν, ἐπέμψαμεν ὑμῖν, καθὼς ἐνετείλασθε, ai 
τες ἀποτεταγμέναι εἰσὶ c5, ἐπιστολῃ ταύτῃ, ἐξ v 
µεγέλα ὠφεληθῆναι δυνήσεσθε’ περιέχουσι γὰρ πίστιν 
χαὶ ὑπομονῖν, καὶ πᾶσαν οἰκολομὴν τὴν tiq τὸν Κύ- 
βιον ἡμῶν ἀνήκουσαν. Hec verba que nunc in Eu- 
**bio legimus, ab ipso fuisse scripta non dubita- 
mus; sic enim ea intra annos 85 a Rufino, licet 
Degligenter, versa videmus : eMittam vobis et Igna- 
lii epistolas, et alias si que sint, qua ad nos tran- 

smisse sunt ; ex quibus utilitatem maximam ca- 


Ρασκοι. Gn. V. 


D 


nem perfectam secundum Domini preceptum.»Eu- 
sebium ex epistola Polycarpi, qua tunc omnium 
manibus tenebatur, liec ipsa verba transcripsisse 
credimus ; tum quod ipse hoc asserat, tum quod 
In veteri vulgata versione epistole S.Polycarpi heec 
etiamnum legamus : « Bpistolas sane Ignatii quee 
transmissi sunt vobis (pro nobis) ab eo, et alias, 
quantascunque apud nos habuimus, transmisimus 
vobis,secundum quod mandastis,que sunt subjecta 
huic epistole : ex quibus magnus vobis erit pro- 
fectus.Continent enim fidem,patientiam,et omnem 
sedificationem ad Dominum nostrum pertinentem;» 
tuia denique quod Photius, qui hanc ipsam epis- 
tolam legit, et tantopere laudavit idem non ob- 
scure testetur, cum ait : Λέγει δὲ καὶ τὰς ἐπιστολὰς 
ἀὐτοῖς 'lyvattoo τοῦ θεοφόρου ἀπεσταλκέναι, « dicit 
autem (Polycarpus) se etiam lgnatii theophori epi- 
stolasipsistransmisisse.» 11ου unicum testimonium 
ex Polycarpi epistola depromimus,quod integerri- 
mum esse putamus, et cui nulla unquam labes as- 
persa est,antequam a nostris pro Ignatianis addu- 
eretur. Salis igitur nos ipsos a mendacii crimine 
tutati sumus. 

S. Polycarpum ipsi ab omni suspicione liberant, 
deo enim volunt ha:c a Polycarpo minime scripta 
fuisse, quod ab ejus prudentia atque sanctitate ea 
maxime adhorrere arbitrantur Quid igitur ? an 
mentitus est Eusebius, et ea nobis tradidit, que in 
epistola Polycarpi sua :tate minime comparebant? 
Anillelectores fallere voluisse putandus est in re 
tam aperta et omnibus tunc temporis notissima ? 
Nonne epistola Polycarpi in conventu Asie publice 
lecta fuit,cum Historiam suam scribebat Eusebius ? 
An senten!iam bene longam ipse comminisci voluit, 
et epistolie inserere,ad fidem Ignatianisfaciendam, 
suis derogandam ?Hoc etiam nimiscrassum putant; 
neque Polycarpum neque Eusebium inentitum vo- 
luit; sed imposlorem nescio quem,quem ante Eu- 
sebium vixisse hariolantur, sed quem in vivis un- 
quam,nec ille,nec alius quispiam,fuisse prestabit. 
llle autem falso et vafre totum nostrum testimo- 
nium alicui epistole Polycarpiane exemplari in- 
seruit : et statim aut in impostoris autographum, 
aut in libellum aliquem ab illo transcriptum inci- 
dit,non forte sed certissime, Eusebius , cum igitur 
aliud exemplar non videret, et quid in Asie con- 
ventu legeretur ignoraret,in foedum errorem dela- 
psus est Ecclesiastica historie Pater.Neque mirum; 
erat quippe egregius artifex hic impostor ; idem 
enim, neque quisquam alius fuit, qui sex vel se- 
ptem epistolas a se confictas Ignatio subdidit, « et 
hzec de quibusdam Ignatii a Polycarpo litteris hu- 
jus ad Philippenses extrema epistole subtexuit,ra- 
tus, quod accidit, lectores hzc de suis epistolis ac- 
cepturos. » Hujus fallaciis deceptus est Eusebius, 
ut videtur, vir minime malus, aut suspicax ; in 
eumdem errorem induxit omnes eos Patres, qui 
dum epistola Polycarpi in conventu Asic publice 


ο] 


139 S. IGNATIUs. 


corruptam videre nunquam potuerunt. At post. 
quam ea legi desiit,quingentis post Eusebium annis» 
omnia haoc vidit Nicephorus, ideoque tam tristem 
sententiam de Polycarpi epistola tulit,et inter pes- 
sime nola apocrypha numeravit. Proh lepidam 
fabulam ! Proh suave. somnium ! H»c omnia non 
tantum contra nostcum, sed et commune omnium 
judicium,imo contra ipsius Dallei sentenliam con- 
ficta sunt. Quisquamne credet hominem qui sub 
Ignatii nomine Ecclesi: imponere voluit,antequam 
Eusebius scriberet, sub finem tertii aut. initium 
quarti seculi, ut id facilius faceret, majoreinque 
auctoritatem fictis suis nercimoniis conciliaret,S. 
Polycarpi epistolam primo corrumpere voluisse ; 
cum ex illa una re ejus fallacia omnibus aperta 
foret, majoremque de Ignatianis ab ipso producen- 
dis suspicionein excitare, οἱ seipsum certius ΡΓο” 
dere non posset? Polycarpi enim licec epistola om- 
nibus fuit exposita, in ecclesiis Asiaticis publice 
lecta; cuisi quid novum et hactenus inauditum 
adderetur, latere,et non protinus innotescere non 
potuit. Fatuus sane impostor, qui limc tam pueri- 
liter excogilaret : fungus Eusebius, qui tam adul- 
terinis mercibus tam facile deciperetur: c:zeci sur- 
dive omnes Patres,qui episiola per Asiam sonante, 
hec non deprehenderunt: unicus, et ille fictus, 
Nicephorus hrec omnia, scilicet, detexit, et totam 
Polycarpi epistolam ad scombros condemnavit.Sed 
an propter hanc interpolationem Nicephorus Poly- 
carpi epistolam condemnavit, cuin. id verum esso 
de epistolis Ignatii non posse pronuntiaverit Dal- 
lgus,quod in nullo alio operc idem prestitumsita 
Nicephoro? Án ille Niceplorum ob hane causam 
Polycarpi epistolam adeo nobilem,tam diu publice 
lectam, etabomnibus ad suam usque tatem tanta 
cum veneratione susceptam uno verbulo rejecisse 
vult,qui idem in Ignatio fieri non potuisse conten- 
dit, nisi Stichometrix auctor id ipsum monuisset, 
et diligenter se purgasset ? An id Nicephoro sub- 
oluisse tam certo definiri potest, quem legisse Po- 
lycarpum nondum scimus,cum Photium, qui eam- 
dem sedem post paucos annos tenuil, idem plane 
latuit, quem et epistolam et ca v;rba legisse no- 
vimus ? 

Sed quid auctorem mendacii quirimus qui non- 
dum mendacium ipsum deprehendimus ? Testimo- 
nium Polycarpi, inquit, subdititium est. et mendacio 
inspersum.Testimonium audi-inius,mendacium non 
perspicimus.Sed impo:tor« de Ignatio ita loquitur, 
ut eum quo tempore lizc scripta sunt, adhuc supe- 
resse significeL.»De ipso,inquit,!gnatio,et de liis qui 
cum eo sunt, quod certius agnoveritis, significale. 
« At epistola auctor plane alia loquitur, aperis- 
sime affirmaus [gnatium,quo tempore ipse ad Phi 
lippenses scribebat.jam fuisse» τετελειωμένον, [luc 
tandem tota mendacii imputatio redit. Quid autem 
heec ad testimonium nostrum, quod nos ex Eusebio 
transcripsimus ? Optime certe illud et eum prace- 


PROLEGOMENA. 


tegeretur,vixere,quique epistolam integram et in- A dentibus et cum sequentibus congruit,neq 


B 


eam et ullam aliam epistole particulam t 
crepantia est. Verba quo producimus ab] 
ex Polycarpi epistola transcripta nec Ig 
tunc temporis in vivis,anec mortuum fuisse 
cant,nec vito aut necis mentionem ullam { 
epistolas tantum primo petitas, dein miss 
cant, quo Ignatio vel vivente vel mortuo et 
mitti potuerunt.Nullum igitur vel minimui 
dacii vestigium in testimonio nostro apparet 
in sequenti particula mninus congruum vide; 
lud non magis nostra verba inficit quam pr. 
fatetur Dalla'us n.Ail in prioribus « occurre: 
vel quemquam offendere,vel Polycarpo in 
censeri debeat.»Idem igitur de nostris omn 
cendum, aut aliquid in iis verbis ostend: 
quod Polycarpo sit indignum : illud autem 
nec fieri omnino potest. Certe Polycarpo iu. 
non est.ut epistolas Ignatii apud se conser 
Philippenses eas ab ipso peterent,aut ut ah 
titas mitteret,el su: epistolzesubjungeret,ut 
erat; sic enim clerus Homanus ad S. Cypr 
«Quales litteras in Sicilian quoque miserim 
jectas habebis : » sic synodus advers. s Paul 
mosatenum coacta, ad Dionysium Roman 
episcopnm,epistolam Dionvsii Alexandrini 
rant, 7; xai τὸ ἀντίγραφον, inquiunt, óme 
cujus etiam exemplar suljecimus. Euseb. Ilis 
l. virt, ο. 30. 


Tota igitur criminis ohjectio ad illam t 


C modo particulam pertinet, quacum nostrun 


monium nihil commune habet,qua» si adm 
nihil nos juvat ; si rejiciatur, nihil nobis 

Nostra. tunc in epis'ola Polycarpi vidit Eu 
cum tota et integra in conventu Asia le 
cum Euschius nec sine summa negligentiae 
tantia falli, nec sine incredibili audacia et 
dentia fallere potuit.Hac particula quingent 
Eusebium annis in eadem epistola exstabat 
Photio discimus ; au reliquis coova fuerit 
nescimus. Sed si demus eam etiam fuisse 
testimonio tempore Eusebii subjectam, n 
lamen velillam mendacio inspersam esse c 
mus Imo vero quomodo lizc verba : « Et « 
Ignatio.et de his qui cum eo sunt,quod certiu 
veritis significate, » qua nihil omnino as: 
nihil affirmant aut negant. mendacii et quid 
signis rea esse possint, non intelligo, Qu 
milii seriberet,eum ne vera quidem dixisse 
ininus nienfitum esse. diccrem. Verum, ir 
quamvis non asserunt, innuunt tamen illuc 
erat veritati contrarium, scilicet, Ignatium 

esse, vivere οἱ valere, quem Polycarpus n 
ante defunctum esse. Sed ne hoc quidem 

est; particule illius auctor non significat, ai 
modo innuit Ignatium tunc in vivis fuisse 

particule in veteri Latina versione: « Et « 
Ignatio, et de iis qui cum eo sunt» (Grie 


opinor, 42! περὶ "Ivvatlou καὶ περὶ xi 


1Η 1. PEARSONII VINDICLEE | 


210) quod certius agnoveritis significale ; verba 
Photii sunt : Αἰτεῖται ἀναλιδαχθῖναι παρ) οὐτῶν t. 
tt τερὶ ἔκείνου ὁ:ακοῦσχιεν, peli ut. ab. ipsis ceitiur 
fat, si quid de illo inaudiverint. Piito autem au- 
dire poterant Philippenses aliquid de Ignatio vivo, 
quod Polycarpus ab illisscire cuperet illo defuncto. 
lgnatius, ut referunt illius acta, per Philippenses 
periransivit. Macedoniam pedes; a Philippensibus 
missi sunt aliqui qui eum, honoris et refrigeratio- 
nis causa, in itinere deducerent,quod mihi videtur 
Polycarpus in initio epistola innuisse, his verbis: 
ἀαμίνοις τὰ μ:μγµατα τῆς ἀλτθοῦς ἀγάτις, καὶ 
προπέμψασιν, ὡς ἐπέθαλεν ὑμῖν, τοὺς ἐνειλη αένους 
τοῖς ἁγιοπρεπέσι δεσ.,οἷς, αυ quidem verba cum 
nec recte legeret, nec omnino intelligeret vetus in- 
lerpres,ila transtulit : « Suscipiens imitabilia verba 
dilectionis, quam ostendistis in illis, qui promissi 
sunt viris sanctis decorosis vinculis connexis ». Ita 
ille, &214:72; pro δεζαµένοις legens, atque ideo 
reliqua omnia aliorsum trahens: tu vertas : Conga- 
visus sum vobis, « qui verc charitatis exemplaria 
excepistis,et deduxistis,ut vestro officio conveniebat 
involutos vinculis, qua» sanctis ornamento sunt ». 
Halloixius ὡς ἐπέθαλεν ὑμῖν, redeidit, ut vobis Do- 
minus inspiravit ; ego polius, ut vestro officio conve- 
nieiat, quia hec multo simpliciora sunt, et hoc 
sensu bene Graeca. Deducebant igitur ex Philippen- 
sibus aliqui Ignatium comitesque per Macedoniam, 
forte eliam usque Epidamum, unde pseudo-Igna- 
tius, vel potius aliquis alius, qui titulum epistole 
ad Philippenses praefixit, scriptam eam voluit ab 
Epidamno. Hi igitur Philippos ab Ignatio reversi 
mulla sine dubio de ipso narrabant, multa de co- 
initibus, qum S. Polycarpum ab ipsis audire vo- 
luisse, etiam post martyrium S. Ignatii, par est 
credere, Secundo audire poterant Philippenses ali- 
quid de Ignatio mortuo, non minus quam vivo : et 
Pelycarpus sine dubio scire magis avebat qu: ad 
mortem, quam qua ad vinculaIgnatii pertinebant; 
quam praeclare se in ipso martyrio gesseril, quan- 
lum honorem Christiane religioni attulerit, quid 
comites ei in tam praecipiti periculo presliterint, 
quid passi sint, aut fecerint, an de reliquiis tanti 
martyris aliquid conservaverint. Non enim tantum 
de lgnatio, sed etiam de Philone et Agathopode 
comitibus ejus qu:erit. Potuit igitur Polycarpus in- 


GNATIAN/E, — PARS I. 


142 


Alque hzc de fide; nunc de vi testimonii agen- 
dum est: Asserit Eusebius has ipsas epistolas, quas 
dcfendimus, fuisse a Polycarpo memoratas. Καὶ ὁ 
Πολύκαρπος δὲ τούτων αὐτῶν pípvztat dv τῇ φερο- 
μέντι αὐτοῦ πρὸς Φ:λιππησίους ἐπιστωλῃ. « Sed et Po- 
lycarpus in sua ad Philippenses epistolaearumdem 
meminit epistolarum ». Quod Eusebius asserit; no- 
stri pariter aflirmant ; Dallaeus negat. Fatetur qui- 
dem testari posse Polycarpum. aliquas scripsisse 
epistolas Ignatium, has autem eas fuisse negat; si- 
miles aliqua re fuisse largitur, easdem fuisse per- 
negat. Rationem negalionis unicam affert, quod id 
clarissime et multifariam a se fuerit demonstratum, 
ob nempe Valentinianorum σιγὴν, et Patripassia- 
norum haresin, similiaque qua [ieri non potest ut 
epistole vere ab. 1gnatio scripte habuerint. 1ta ab 
argumento a testimoniis petito, ad illud quod ex 
materia operis deducitur, desultorie transit,et cum 
externo argumento premitur, ad internum confu- 
git. Dicunt nostri Polycarpum testari S. Ignatium 
has epistolas scripsisse ; respondet, ips luculen- 
tissime negant. Frustra omnino et. dictis causa re- 
fellendis nostrorum argumentis a veterum auctori- 
tate sumptis insudavit, si quoties ea afferuntur, ad 
tales demonstrationes recurrat; cum una opera 
potius omnia repudiare debuerit. Sed nos demon- 
strationes ejus omnes quas ubique praedicat, pro- 
xima dissertatione,hoc est,suo loco, objectiunculas 
tantum infirmas, levissimasque conjecturas esse 
demonstrabimus, atque interim hoc ipsum Poly- 
carpi testimonium defendemus, et extra omnem 
contradictionis aleam ponemus. 

llas, inquit, scripsisse Ignatium non dicit locus 
objectus. Quid igitur? an minus idoneuin est testi- 
monium, aut eo nomine statim rejiciendum ? Quis 
unquam veterum dixit eos libros, quos nunc ha- 
bemus, fuisse ab illis scriptos, quibus jam tri- 
buuntur ? δη eorum quisquam vidit nostra exem- 
plaria? an scire ullo modo potuit, quid nos hac 
&tale legeremus ? Si sic criticen exercere placeat, 
universa vcterum testimonia incassum libris nostris 
doctorum virorum industria pravfixit : qua potius 
in posterum cradenda videntur; si enim hec ob- 
servatio obtineat, nihili sunt omnia. Verba sunt 
Dalliei ; « Quod enim aiunt, Ignatiana apud veteres 
aU omni zvo Patres pari cum Clementis et Poly- 


cendi studio audiendi aliquid de Ignatio vivo, quod [) carpi epistolis reverentia. semper fuisse, id miror 


Dondum audiverat, licet eum jam defunctum esse 
uon dubitaret ; poluit aviditas eum tenere aliqua de 
ipso mortuo vivisque comitibus intelligendi, qua 
prius ad Philippenses in Macedonia, quam ad 
Suyrnenses in Asia pervenire possent. Non sunt 
igtur hiec de eadem re dissentanea, nulla iu his 
'erbis contrarietas aut repugnantia. Quare satis 
anifesto nos extremam particulam a mendacii 
crimine liberavimus ; euim autem, qui tam diserte 
lestimonium Polycarpi mendacio inspersum, et lo- 
tum insigni mendacio deformem dixit,alii qui volunt 
€t possunt, liberent. 


iis excidisse qui probe sciunt, utramque hanc epi- 
stolam ab Iren:o magnislaudibus celebratam fuisse, 
et Clementinam proprie a Dionysio Corinthio lau- 
datam ». Sed quare miretur non video, eum probe 
sciat, nec S. ΙΓ. neum hanc Polycarpi, aut Clemen- 
tis nec Dionysium hanc S. Clementis proprie lau- 
dasse. S. Irenzi verba sunt: « Sub hoc igitur Cle- 
mente,dissensionenon a:odica inter eos qui Corinthi 
essent fratres facta, scripsit qua est home Ecclesia 
potentissimas litteras Corinthiis ». Non dicit hanc 
epistolam, quam nunc habemus, ad Corinthios 
tunc fuisse scriptam : non affirmat hanc, ne ullam 


143 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


quidem a Clement: fuisse exaralam. De Polycarpi A probatus sit, ut Antiocheni, id est omuiu 


epistola, hzc habet : « Est autem et epistola Poly- 
carpi ad Philippenses scripta perfectissima, ex qua 
characterem fidei ejus, et praedicationem veritatis, 
qui volunt, et curam habent suc salutis, possunt 
discere ».Non affirmateamdem epistolam eam fuisse 
qui nun exstat, imo nullum characterem tradit 
huic peculiarem. De Clementis epistola Dionysius 
Corinthiorum episcopus,ad Soterem ltome episco- 
pum hac scribit ; « Hodie sacrum diem Dominicum 
transegimus, in quo epistolam vestram legimus, 
quam quidem perpetuo deinceps legentes perinde ac 
priorem illam nobis a Clemente scriptam episto- 
lam, optimis preceplis ac documentis abundabi- 
mus ». Tradit quidem et ille epistolam quamdam a 
Clemente ad (Corinthios scriptam fuisse, el in Ec- 
clesia lectam : non dicit hanc, quam Junius ex co- 
dice Regio descripsit, eam fuisse : imo qualis illa 
fuerit quam Corinthii legebant, nullo modo de- 
pingit, ut nostram ad illius characterem examinare 
possemus. Et tamen hzc Irenwi et Dionysii testi- 
monia ad Clementinam epistolam statuminandam 
magnam vim habere volunt, Polycarpi aulem suf- 
fragium et multo antiquius atque disertius ad 
Ignatii epistolas confirmandas plane nullam. 


Hoc cum uuica sit objectio, quie proprie vim 
testimonii spectat, prieter silentium lrenei, quod 
proximo capite examinandum est; cumque ea 
tam iniqua ac levis sit, ut omnes vident ; superest 
ut Polycarpiani suffragii robur latius explicetur, 
omniumque oculis clarius exponatur. Primo enim 
Polycarpus non tantum testatur scripsisse aliquas 
epistolas Ignatium, sed significat συναγωγὴν epi- 
stolarum ejus tunc temporis Smyrn? se pre mani- 
bus habuisse ; earumdem exemplar epistole sue 
(quam aliunde in ecclesiis Asiaticis publice lectam 
scimus) se subjecisse tradit, et Philippensibus mi- 
sisse, idque ipsorum rogatu ; quanti eas ipse esti- 
maret optimus judex ostendit, easque Philippensi- 
bus utilissimas fore profitetur, et fidem, patien- 
tiam, omnemque mdificationem ad Dominum per- 
tinentem continere affirmat. Hac de epistolis quas 
ipse collegit et apud se liabuit cum testetur Polv- 
carpus, easdem omnino eum intellexisse,quas nos 
habemus, quas ante nos Eusebius, Athanasius, 
Theodoretus, aliique habuerunt, et contendo, et 
aperte firmiterque probo. Aut enim illm epistola 
quas publicavit Polycarpus, h:e ipse sunt, quas no- 
siri defendunt, aut fuerunt alice et ab his diversm. 
Sed alim, etab his divers:ie non fuerunt. Reliquum 
igitur est ut hie ipsm fuerint Epistolas autem quas 
publicavit Polycarpus, non fuisse alias, et ab his, 
quas nunc habemus, diversas, sic ostendo : 

S. Ignatium, qui paucis post S. Joannis apostoli 
mortem annis martyrium Roms fecit, apostolos 
ipsum audivisse,et ex his purissimis Christianismi 
fontibus doctrinam suam hausisse constat. Huc 
accedit eximia viri dignitas, qui non modo aposto- 
lorum discipulus, sed eorum insuper judicio sic 


apud gentes erant Ecclesiarum antiquissii 
hmc, ob civitatis in seculo amplitudinem 
praestantiam, nobilissima, preefici merueri 
ejus postrenio martyrium dicam, quo ope: 
unquam apud nostros excellentius aut pra 
habitum fuisse scimus ? Hujus ergo tanti. i 
viri, in quo summa omnia erant, si alie fi 
quam quz nunc circumferuntur epistolm : 
abillis temporibus,seculisque proximesequ 
celeberrimas fuisse necesse est, et post ap 
rum ipsorum et Clementis si forte script: 
nobilissimas. Sed eas preter auctoris m 
ipsum insuper tempus, quo date esse di 
supra modum nobilitare debuit. Innuit enir 
carpus ab Ignatio in supremis, in martyrii 1 
lione, eo ipso tempore scriptas fuisse, qu 
Antiochie apud Trajanum preclarissima 
confessione, principis ore ad bestias dai 
Romam ad mortem pro Domino oppetendi 
ducebatur. Cum igitur charorum pietate 

tim ac virtutc prestantium virorum iu st 
editas voces tnagaa cura eecipere, servar 
brare memoricque posterorum mandare sol 
quo studio a viris illis aut ecclesiis excopt 
par est sanctissimi martyris ad se in ipsa 
dicam, arena scriptas litteras.quo aniimoru: 
recitatas, qua charitate cum snis.quacunqu 
sli nomen colebatur, fratribus commun 
Summum ecclesiarum in istas epistolas ai 
summam colligendarum et servandarum t 


C fratres disseminandarum curam,summumq 


D 


dium fuisse salis testatur S. Polycarpus, € 
nis apostoli pariter discipulus, qui ab eo S 
episcopus ordinatus, totius Asiw princep 
Ignatio familiaris fuit, qui docet se a PHilij 
bus rogatum omncs Ignatii epistolas, quas: 
apud se haberet,collegisse,easque ad ipsos] 
litteris subjectas mittere. Ex his satis nun 
stat illas epistolas quas scripsit lgnatius,qu 
legit et edidit Polycarpus, non potuisse no 
illius, et proxima deinceps memoria Chri: 
presertim vero litteratis el. eruditis, si qui : 
notissimas. Puid quod h:ec ipsa S. Polycar 
stola, qua Ignatiana tantopere priedicabanti 
tria integra saxcula in conventu Asi; public 
retur, qua summa eorum utilitas inculc: 
animique hominum scriptorum fidem anliq: 
patientiam, et aedificationem continentium : 
tate perpetuo accendebantur. Si igitur al. 
nostra diversa fuit Polycarpi συναγυγὸ. s 
epistole Ignatii fuerint quas. ille collegit, « 
litteris commendavit, et Philippensibus con 
cavit. quam ex, quas nos hnebemus et gnle n 
buit Eusebius ; ill;:s certe ut viris litteratis 
pue atque eruditis notissima, pxr omnia |. 
cula, priesertim quibus Polycarpi epistola i: 
ticis ecclesiis sane nobilissimis personabat, 
tescerent atque agnoscerentur necesse fuit.Ti 


149 


J. PEARSONII VINDICIE 1GNATIANJE. — PARS I. 


140 


eristimatione cum primo fuerint, lanta cura at- A Theodoretus, duas Gelasius sententias laudarunt, 


que studio ab ecclesia ad ecclesiam transiniss:e, 
laur publica,tamque perpetua commetnoratione or- 
naue atque posteritati commendat:e,non potuerunt 
omnino latere, et viris doctis, et apostolice tradi- 
lionis maxime curiosis ἱρποία esse. At si omnium 
Christianorum per tria secula, non tantum post 
J;nalii,sed, et Polycarpi mortem, libros consula- 
mus, nullam aliarum, quam quas nos liabemus, 
lguatii epistolarum menlionem unquam factam 
ineniemus. Alias igitur nunquam fuisse mani- 
fessum est. Clarus, ni fallor, rerum nexus, clara et 
indubitabilis conseculio. 
Qui quinque vel sex epistolas nuper Ignatio at- 
tibutas tanquam spurias et lictas rejiciebant,id se 
ideo fecisse profitebantur, quod Eusebii et Hiero- p 
nymi lempore non exstarent: eo autem tempore 
non exstitisse inde colligebant, quod nec Eusebius, 
nec Hieronymus earum meminerit, cum alias sex 
septemve, quas nostri defendunt, diligenter memo- 
rassent, alque. descripsissent. Hanc eorum senten- 
tiam atque rationem οἱ laudat et amplectitur Dal- 
laus. Nam de Usserio loquens, hec capite secundo 
scribiL:« Primum ergo sex illas epistolas ad Mariam 
Cassobolitam, ad Polycarpum,ad Tarsenses,ad Án- 
tioclenos, ad Heronem., et ad Philippenses, has, in- 
quam,nonduti Eusebii et Hieronymi temporibus ex- 
slitisseinde validissime probat,quod de iis uterque 
isle scriptor nullum Verbum facit, qui sex alias su- 
periores ambo memorant.Cur enim has potius quam 
- illas,si illas,si utrasque norunt, dixissent ? Cur vero 
eas eruditissimi ac diligenlissimi hoinines ignora- 
Teht, si erant, ut narrat Daronius, a Philippensibus 
cum sex superiorum ad eos missa a Polycarpocollec- 
tone conjunctze ? Non fuisse, adeoque neque tum 
exstitisse inde constat,quod eas Eusebius nescierit: 
nescivisse altum ejus de his silenliuim arguit. » 5i 
autem hzc. validissime probent sive quinque sive 
se1illasepistolas tempore Eusebii et Hieronymi non 
exslitisse, adeoque postea excogitalas et fictas fuis- 
se; nostrum certe argumentum validissime eliam 
probat, alias quam nostras Ignatii epistolas nec eo- 
dem nec ullo alio antecedente «νο apparuisse; ut de 
alisa Polycarpo collectis, in unum corpus reda- 
clis, ad Ecclesias transmissis, et insigni elogio or- 
uatis Joqui, plane commentum sapiat. Nemo enin 
ante Eusebium, vel Hieronymum, vel etiam Theo- 
doretum, aut Gelasium, nemo ante quinti seculi fi- 
uem, quo veteres omnes ecclesiastici el catholici 
scriptores, ac in primis S. Ignatius, in controver- 
siis fidei tum a catholicis,tum a modernis haereticis 
lanquam arbitri admittebantur, vel virum, vel ec- 
clesiam aliam nominavit. ad quam Ignatius litteras 
dederat; nemo ullam sententiam ex ulla alia epi- 
stola excerpsit. Ex nostris unam Irenaus, unam 
Theophilus, aut antiquus Basilii auctor, ejusdem 
cum Irenaeo &vi, duas Origenes,unam pseudo-Dio- 
Dysius, cemplures Eusebius, unam Athanasius, 
duas Chrysostomus, plures Hieronymus, pluriinas 


D 


omnes ex epistolis nostris, ex alia aliqua ne unam 
quidem. Alis igitur quam nostre Ignatii epistole 
nunquam fuerunt a Polycarpo posteritati commen- 
date Quare cum ab illo aliquo fuerint collectae 
puhlicataque, ut ex ipsius testimonio patet ; alise 
autem et a nostris diverse non fuerint, ut ex alto 
tot seculorum silentio manifestum est ; restat ut 
ho ipse fuerint, quas nostri defendunt, quas 
Eusebius vidit, descripsit, defloravit. 

Quasanam enim, quieso, ille epistola; sunt, si he 
non sint ? Quis eas unquam legit? quis oculis usur- 
pavit ? quis vel fando de aliis epistolis ab Ignatio 
scriptis, a Polycarpo collectis aliquid audivit? aliis, 
inquam, quam quas liabemus ? An ullo modo veri- 
simile est, epistolas a tanto marlyre exaratas, 8 
tanto editas atque laudatas, epistole etiam illi sub- 
jectas, qua per tot secula publice lecta earum me- 
moriam perpetuo redintegrabat, statim periisse, et 
ab omnium oculis ereptas fuisse? An putabimus 
Ignatii ossium reliquias Homa Antiochiam trans- 
portatas, tantaque veneratione per tot annos ha- 
bitas ; epistolas autem in ipso itinere scriptas, pro- 
pediem in ventos abiisse ? An conjiciemus, impe- 
rante Autonino, aut Aurelio, hoc est, vivo adhuc et 
valente S. Polycarpo, fictas fuisse, has quas habe- 
mus epistolas, cum Salmasio et Albertino ; aut 
saltem statim post Clementis Alexandrini mortem, 
cum Blondello, quorum ipsum Dalleum pudet? An 
autem tertio seculo exeunte, aut ineunte quarto, 
cum homines undique doctissimi in Ecclesia flore- 
rent, et bibliothecom varia ad veterum Christiano- 
rum scripta conservanda conderentur, putabimus 
alias epistolas earum loco suppositas fuisse,et illis, 
quibus Christiani per tot annos consueverant, pe- 
nitus sublatis successisse ? Ecce enim Dall»us,qui 
modo impostorem suum Polycarpi epistola testi- 
monium noslrum inseruisse, et ubi antea non ex- 
staret, infulsisse diserte affirmabat, cum de aucto- 
ritatle epistola Polycarpian:o ageretur: nunc eum 
de vi Leslimonii agitur, conversis velis remisque in 
omnia alia fertur, non eodem quidem loco, sed 
caute provideque capite 26, ubi totum fabula sus 
argumentum contexit, aliam nobis scenam aperit. 
Vult enim « impostorem suum,cum scriptas hinc di- 
dicissel olim fuisse ab Ignatio aliquas epistolas,eas- 
que jam desiderari animadverteret, consilium inde 
cepissesuassub eodem nomine fingendi et edendi.» 
Quamvis Dallei impostor mirus artifex sit, nec mi- 
nori ingenii acumine praeditus, quam ipse, non ta- 
inen hiec duo idem prestare potuit : non potuit ex 
Polycarpi epistola discere, scriptas fuisse olim ab 
Ignatio aliquas epistolas, et idem ea verba, que 
hoc ipsum indicant, inserere. Si ipse primus ea in- 
seruit, non igitur in Polycarpi epistola prius fue- 
runt ; quare inde disiere non potuit. Àn ideo insul- 
sit, ut non tantum alios, sed et seipsum falleret? 
an illa interpolatione non tantum aliis, sed et sibi 
persuasit scriptas fuisse aliquas ab Ignatio episto- 


441 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


118 


las, quod omnes ante eum, scilicet, ignorabant? A Paulus: Οὔτε γὰρ ἐγὼ, οὔτε Άλλος ὅμοιος ἐμοὶ δύ- 


Sed quid opus est ut impostor hoc ex epistola Po- 
lycarpi disceret, aut, ut alii inde haurirent, cura- 
ret? « Quasi vero quisquam adeo stultus sit, ut neget 
amplissimo civitatis episcopum, ad hzecapostolorumr 
discipulum ullas vel scribere potuisse, vel revera 
scripsisse litteras.» Verba sunt Dallei.Quorsum igi- 
tur impostorem suum ad Polycarpum remittit, ut 
hoc ab eo discat ? quorsum eum violen!as epistola 
notissima manus inferre cogit, ut alios idem do- 
ceat, quod ne stulti quidem negare potuerunt? Sed 
si hoc impostor ex Polycarpo didicisset, epistolas 
Ignatii ab ipso collectas et posteritati commenda- 
tas fuisse, unde eas jam desiderari animadvertit? 
unde hoc vir doctissimus didicit? quis collectio- 
nem Polycarpi periisse dixit, aut credidit? Nonne 
eodem tertio seculo dixerat Origenes: « Eleganter in 
cujusdam martyris epistola scriptum reperi, Igna- 
tium dico,episcopum Antiochiz post Petrum secun- 
dum,quiin persecutione Rome pugnavit ad bestias?» 
An qui Polycarpum legerat, lectamque ejus etiam- 
num in publicis conventibus epistolam noverat, et 
ex eadem Ignatianorum συναγωγΏν tanta cura 
Smyrne conservatam, in Macedoniam tanta cum 
laude transmissam, animad'verterat, eodem swculo 
quo Origenes eamdem laudaverat,funditus periisse 
putare potuit? Nimis crassa liec sunt, quam ut a 
viris doctis coquantur; nimis invalida, quam ut 
argumentum nostium debilitent, quo non alias 
quam nostras a Polycarpo editas epistolas osten- 
dimus. 

Idem autem alio, et quidem afirmativo, nec illo 
contemnendo argumento, ex ipsis epistolis petito, 
non leviter confirmare me posse confido.Non enim 
tantum nostras epistolas quamvis generaliter, ta- 
men satis diserte describit, quas fidem, patientiam, 
omnemque msdificationem continere testatur, de 
qua re paulo fusius ante diximus ; sed etspeciatim 
legationem ad Antiochenos tangit, qu» cum in aliis 
tum prmcipue in illa ad Polycarpum exstat ; imo 
. ipse Polycarpus in reliquo epistole corpore multa 
representat,que epistolas nostras sope respiciunt; 
ut eum easdem omnino diligenter legisse, et liben- 
ter usum fuisse, quivis perspiciat, ut vix S. Pau- 
lum, aut 5. Petrum, aut Clementem magis in epi- 
stola sua, quam Ignatium nostrum secutus esse vi- 
deatur. Quippe ex summa veneratione, frequenti 
lectione,et recenti memoria tunc cum ad Philip- 
penses scriberet,heec ejus animo alte insedisse ob- 
servamus, Stalim aÀ initio, cum de Ignatio ejusque 
comitibus loquitur, eos ita describit, τοὺς ἐνειλη- 
μένους τοῖς ἁγιοπρεπέσι δεσμοῖς, ἅτινά ἐστι διαδή- 
Maca τῶν αληθῶς ὑπὸ θΞοῦ, καὶ τοῦ Kooíon ἡμῶν 
ἐχλελεγμένων, iisque verbis duo Ignatii nostri loca 
expressit, unum epistola ad Smyrnaos : Δεοεμένος 
θεοπρεπεστάτο:ς δεσμοϊῖς πάντας ἀσπάζομαι, allerum 
ad Ephesios: Ἐν d τὰ δεσμὰ περιφέρω τοὺς πνευ- 
ματικοὺς μχογαχρίτας,. Et non multo post ad Phi- 
ippenses suos, ad quos epistolam scrip:erat S. 


vaz1: x1tax0Àou7 at τῇ σοφἰᾳ τοῦ µακαρίου xal iv- 
δόξο» HlaoAoo, ὃς γενόμενος iv ὑμῖν κατὰ πρύσωπον 
τῶν τότε ἀνθρώπων, ἐδίδαξεν ἀχριθῶς xal βεθαίως 
τὸν πε;ὶ ἀλιθείας λόγον" ὃς καὶ ἀπὼν ὑμῖν ἔγρα- 
yas ἐπιστόλας, Quibus quis non videt eum Igna- 
tium nostrum ad Epliesios, quibuscum pariter cun- 
versatus est ct ad quos scripserat S. Paulus. imita- 
tum esse ita scribentem : Οἶδα τίς elut, καὶ τίτιν 
γράφω. Παύλου συμμύστχι τοῦ ἁγιασμένου, µεμαρ- 
τυρη’κένου ἀξιομαχαρίστου». Οὗ Ὑένοιτό µοι ὑπὸ τὰ 
ἴχνη εὑρεθῖναι, Ov! ἄν θεοῦ ἐπιτύχω' ὃς ἐν πάσῃ 
ἐπ. στολῇ μυτµονξύει ὑμῶν ἐν Χριστῷ "15505. Monet 
Polycarpus, ut Philippenses sint ὑποτασσύμενο, 
πρεσθυτέροις, val δ:ακόνοις ὡς θεῷ val Χριστῷ, 


p quod toties inculcat Ignatius noster. De diaconis : 


Ὀμοίως διάκηνο: ἄμεμπτοι κατενώπ'ον αὐτοῦ τῆς 
δικαιοσόντς ὡς θεοῦ xal Χοιστοῦ διάχονοι, va! οὐκ 
ἀνθρώπων. Ut noster ad Trallenses: Aet δὲ xa! 
τοὺς διαχόνους ὄντας μυστηρίων Ἰησοῦ Χριστοῦ 
χατὰ πάντα τρόπον πᾶσιν ἀρέτκειν' οὐ γὰρ βρωμµά- 
των καὶ ποτῶν εἶσὶν O:xxovot, ἀλλ᾽ ἐχχλησίας θειῦ 
ὑπηρέται. Preecipit Polycarpus Philippensihus, ut 
sint μὴ ἁμελοῦντες χήρας, fj ὀρφανοῦ, 1| πένητος, 
cum Ignatius ita hereticos sui temporis descripsis- 
set, περὶ ἀγάπτς οὐ pile: αὐτοῖς, οὐ περὶ χήρας, οὐ 
περὶ ὁὀρφανοῦ. οὗ περὶ θλιθοµένου, et ipsi Poly- 
carpo hoc preceptum dedisset, γΆραι μὴ ἀμελεί- 
σθωσαν. Unde illa,que nunc Latina tantum legimus, 
nisi ex Ignatio nostro ? « Ego autem nihil tale sensi 
in vobis, vel audivi, in quibus laboravit beatus Pau- 
lus; qui estis in principio epistole ejus : de vobis 
etenim gloriatur in omnibus ecclesiis. Nihil, « in- 
quit Polycarpus ad Philippenses, vos latet: Ignatius 
ad Ephesios: Ὃν οὐδὲν λανθάνει ὑμᾶς. Et prater 
alia nonnulla, epistolas Ignatii Polycarpus quasi 
ipsius verbis tandem laudat, scilicet, quod conti- 
neant οἰκοδομῆν τὴν εἷς τὸν K52tov ἀνάχουσ»ν, ut 
ille: "Ετοιμοί tote εἷς εὐποιῖαν Osip ἀνήκουσαν, et 
alihi: Τῶν ἀνηκόντων εἲς τὴν ἘΕκκλτσίαν, et : Τὴν 
διακονίαν τὴν εἷς τὸ xowóv ἀνήκουσαν. Hiec osten- 
dunl Polycarpum in his ipsis, quas nos etiam tan* 
dem habemus, Ignatii epistolis non indiligenter 
versatum esse. 

Atque hic finem huic disputationi imponere tem- 
pus esset, nisi Dalleus, ab hoc argumento de^ 
lapsus, postea, ut. solet, novam nobis molestiam 
crearet, et, quasi sui oblitus, aliquid fortius, quod 
ante oniiserat, haberet, controversiam hanc post- 
liminio redintegraret.Capite enim tricesimo sexto : 
« Hoccerte, inquit, Polycarpi testimonio Latini pro 
sex illisIgnatianisepistolis,quas praeter Usserianam 
collectionem asserunt,non minus speciose utuntur, 
quam pro suis sex primis reverendissimus Usserius 
εἰ doctissimus Hammondus. Aín vero, non minus 
speciose? » mirer maxime. An speciose, imo an 
omnino Polycarpi testimonio in ea re utuntur? nisi 
Dalleeus hoc diceret, non crederem ; imo postquam 
dixit. dum mecum perpendo, non credo. Latini 


439 J. PEARSONII VINDICIE 


IGNATIAN/E. — PARS I. 150 


enim, ut opinor, illi eunt, qui Ecclesie Romano À omnes norunt esse falsissima ? Nempe « ut Polyca 


alb:orenf, quozuin pars maxima epistolas, quàs 
nori rejiciunt, 5;actenus recepit. Sed quod illi 
P jyearpi testimonio freti id fecerint, nondum di- 
dii Audiamus ?lustrissimuin. illum cardinalem 
Darenium : « Quod igitur septem ille seursuti po- 
slz haberentur (de nostris loquitur),fuit illa prima 
coliectio facta a Polycarpo, qui non tantum ad se 
mss3s.sed et alias in unum cullegit, qua» ad Ασία 
ncannatas ecclesias scripti: fuissent,quas,ut Lesta* 
μα; icit ad Püilippenses. Hi vero, iis a Polycarpo 
accptis, quatuor alias volumini addiderunt ; tres 
Diinizu:i Philippis apud se datas,ad Antiochenos, 
ad Tarsenses, eL ad Heronem diaconum, quarum 
etcmpià apud se remansissent ; quartam vero ad 
seipsos, post recessum Philippis ab eodem Ignatio 
seriplam »Vides Latinorum sententiam: collectio- 
De: septem epistolarum Polycarpo tribuunt, reli- 
quas abeo collectas non dicunt ; vel Philippis scri- 
ptas, vel ad Philippenses postea missas volunt ; et 
a Philippensibus novam collectionem factam do- 
cent; Polycarpi testimonio pro aliis przeter septein, 
quas solas nostri defendunt, non speciose, non 
omnino utuntur. Duas collectiones aperte fatentur, 
unam Polycarpi, dliam Philippensium ; priorem 
illam,posteriorem hanc,appellant ; Polycarpi cpi- 
stolam ad Philippenses, « haud multos post dies a 
discessione Ignatii Philippi» seriptam putant ; con- 
tinereigitur alias non potuit,quam eas,quas « prius- 
quam ex Asia proflcisceretur conscripsit, » de qui- 
bussolis agunt Euscbiuset Hieronymus,ut illi etiam 
observant. Pro collectione igitur Philippensium tes- 
timonio Polycarpi non utuntur, sed sine ullo alio 
fandamento, sine Polycarpi aut alterius cujuspiam 
tes''imonio ex ipsis epistoliseam colligunt,quas illi 
genuinas, nostri fictas fuisse contendunt. Sed in 
enarranda fabula sua pergit vir doctissimus. Hi 
(Usserius,scilicet,et Haminondus)eLatinis objectio- 
nibus negant,de sex illis aut quinque epistolis loqui 
Polycarpum.» Imo vero hi nec illud negant,nec ue- 
Bare possunt. Latinis objectionibus, quod Latini 
nunquam objecerunt. De quinque illis epistolis lo- 
qui Polycarpum nemo Latinorum dixit. Non hoc 
Usserius eorum objectionibus negat, sed plane c 
εριγατῖο, multis probat, eos nunquam hoc Poly- 
earpo tribuisse, septem tantum epistolas in Poly- 
carpi collectione. contentas semper fassos esse, 
eamque rationem, cur Eusebius et Hieronymus ea- 
Tu tantum meminerint, assignasse. lfoc Baro- 
nium innuisse,hoc Gretseruin plane et plene extu- 
lisse vult, quare illi epistolas hasce non comme- 
mDoraverint, causam istam fuisse asserentem, «quia 
non viderant nisi illam epistolarum collectionem 
qui» facta fuerat a S. Ῥυ]γοᾶτρο ;qui illas duntaxat, 
quas B. I:natius Smyrna primum et postea Troade 
&cripserat,unum in volumen comportavit.»lta Usse- 
rius disputat,ut probet illas epistolas antiquis fuis- 
κε incognitas. 

Quorsum igitur heec narrare voluit Dallieus, que 


piani testimonii cesset in utraque causa auctoritas. 
in nos pro doctissimis viris nihilo validior,quam in 
virus doctissimos pro Latinis.» Quai falsa assertio! 
quiin iniqua postulatio! tam certe h:ec iniqua, 
quam illa falsa. Latini hiec nunquam objecere ; si 
objecissent, noverunt niliil se proficere potuisse, 
staliin responsum esset, Polycarpi testimonium ad 
illas epistolas quas nec Eusebius, nec Mierony- 
mus,nec quisquam quinti saeculi miemorasset, non 
pertinere. Ad nostras autem epistolas nenio eorum, 
nostroruin nemo cum ulla ratione dixit Polycar- 
puin non respexisse. Pro nobis igitur et semper 
fuit, eL erit tanti. Patris multo validior auctoritas 
conira quoscuuque, quain pro Latinis contra nos, 
Β qui neque adversus nos, neque quemcunque alium 
eam aut adduxerunt,aut adducere potuerunt.Quam 
igitur iniqua postulatio est, ut ejus auctoritas in 
utraque causa cesset, que in allera nunquam obti- 
nuit ; in illa, que ab omnibus adducitur,oblitterari 
nunquam poterit! Auctoritatem igitur Polycarpi 
suo Joco justissime afferimus,premimus, urgemus; 
objectiunculas adversus epistolas illius testimonio 
corroboratas suo etiam loco discutiemus, atque 
difflabimus. 
CAPUT VI. 


Testimonium S. Irenzi ab objectionibus liberatur. 
Frivolum et ineptum est putare illud aliunde quam 
er epistola ad Romanos citatum esse. lnanis est 
distinctio inter dixisse, et scripsisse. Nulla igna- 
tii apophthegmata α veteribus memorantur. Igno- 

(170556 Irenzcum Ignatii. epistolas nulla cum ratione 
asseritur. Argumentum negativum adversus Irene 
testimonium nullam vim hahet. 

Proximum est S. Iren:i, Polycarpi discipuli,te- 
stimonium,quod appellat vir doctissimus argumen- 
Lum pro Ignatianis secundum. Asserit enim Euse- 
bius Irenieum harum epistolarum meminisse,cum 
diceret : « Quemadmodum quidam de nostris dixit, 
propter martyrium ad Deum adjudicatus ad bestias, 
quoniam« frumentum sum Christi,et per dentes be- 
stiarum molor,ut mundus panisinveniar.»»Respon- 
det vir doctissimus : Ego h:rc verba vere Ignatii fuisse 
concedo ; sed quid | ad epistolas? Rogas ! quia sunt 
iu epistolis,alibi in antiquissimis monumentis nus- 
quam, ne quidem in modernis, nisi quando ex 
epistolis transcripta. Ne unum quidem Ignatii apo- 

D phthegma a veteribus memoratum est. At Jreneus 
non hic facit epistole mentionem ; sed neque B. Igna- 
tii mentionem facit.Concedis tamen verbah:ec vere 
esse Ignatii, cur non et epistole ? cum in epistola 

Ignatii inveniantur, alibi nusquam ? Neque enim 

alia ratio excogitari potest,quare Ignatii verba esse 

aut tu, aut nos credamus, nisi quod in. ejus epi- 
stola inveniantur; alii enim preter Tgnatium adju- 
dicati erant ad bestias Eusebius creho probat epi- 
stolas aporstolicas et Evangelia nostra, quod ex iis 
testimonia proferantPaltres primitivi ; que fereom- 
nia vana essent, si hac ratione testimonia metia- 
mur ; raro enim libros aut ^pistolas vetustissimi 
illi scriptores nominabant,ex quibus verba et sen- 


151 


S. IGNATIUS. — PROI EGOMENA, 


tentias decerpserunt. Recolat Dalleus verba sua de À scribi etiam non semel non potuerit. Maxim 


Dionysio : « Que citat,cum totidemverbis in epis- 
tola ad Romanos lgnatiana legantur, frivolum et 
ineptum est,ea aliunde quam ex hac epistola citata 
esse hariolari.»Cum enim quzcitat [Irenaxus totidem 
verbis in epistola ad Romanos Ignatiana legautur, 
cur non eque frivolum et ineptum est,ea aliunde 
quam ex hac epistola citata esse hariolari? 

Sed habet quod reponat ex Parkero vir doctissi- 
mus : « Nihil aliud scrihit Irenaus, nisi hoc istum, 
cujus meminit,dixisse.Sisaltem hic eum scripsisse 
diceret,colorem, licet falsum et evanidum, aliquem 
tamen haberet argumentatio. Sic enim ex aliquo 
Ignatii scripto hec ejus verba Ireneum habuissele- 
gitime concluderes : tametsi illud unde ea sumpsis- 


set Ignatii scriptum ne sic quidem conficeres cam- p 


dem illam esse, quam nos hodie habemus ad Ro- 
manos ejus nomine inscriptam epistolam.eDuo igi- 
tur reponit : apud lIreneum legi non scrípsisse, sed 
dixisse, hoc primum ; si legeremus scripsisse, argu- 
mentum tamen nostrum colorem tantum falsum et 
evanidum haberet,hoc secundum.A posteriori inci- 
pio,et Dalleo Dallaum oppono,pro simili sententia 
ex eadem epistola a pseudo Dionysio producta ad- 
versus Maximi effugium fortiter pugnantem.Auctor 
Areopagiticorum, quisquis est, produxerat testimo- 
nium ex Ignatii epistola ad Romanos ; epistolam il- 
lam veteres omnes sub Trajanoscriptani pauloante 
martyrium Ignatii crediderunt.Dionysium Areopa- 
gitam sub Domitiano mortuum fuisse iidem puta- 
runt. Inde validissimum confectum argumentum 
est, verum Dionysium ista scribere non potuisse 
presertim in opere Timotheo dicato. Maximus hac 
objectione pressus mira effugia excogitavit, et pla- 
ne Dalleana. Primo,quod ad rem nostram spectat, 
τάχα σύντθες αὐτῷ εἶναι ἀπόφθεγμα, ὡς xai τὸ Ozo- 
Ῥόρος πολλάκ.ς αὐτῷ λεγόμενόν τε xil γραφόμε- 
yov, forte heec. verba : Amor meus crucifirus est, 
apophthegma esse Ignatio familiare. Πα ille cum 
Dalleo adapophthegmata recurrit,et multo quidem 
adhuc speciosius. Ὁ ἐμὸς ἔρως ἐσταύρωτα! perfe- 
ctissimam apophthegmatis speciem habet, οἱ viro 
sancto per totum vite cursum tum in dictis tum in 
scriptis familiare esse potuit.Non ad Trajani tem- 
pora confugere necesse fuit ; etiam sub Domitiano 
hoc apophthegma et ssepius dixisse et aliquando 
scripsisse poterat Ignatius. Non eadem natura est 
Dalleaniapophthegmatis apud Irenzeum : «Frumen- 
tum sum Chri-ti et per dentes bestiarum molor,ut 
mundus panis Dei inveniar.»Quis hoc ab Ignatio di- 
ctum per totum vite cursum familiariter usurpa- 
tum,quis ante condemnationem ad bestiasunquam 
prolatum,quis in alia quam illa epistola quein iti- 
nere exarata est, scriptum putet? Et tamen hoc 
Dalleo apophthegma est, quod ipse alteri negat. 
Valeret, inquit, effugium, si haec. Ignatium dixisse 
scriberet Dionysianorum auctor : sed Ῥίαπε aliter 
eum ait hac scripsisse,non dixisse, γράφε: δὲ ὁ θεῖος 
dyviwos quasi vero id quod sepius dictum cst, 


C 


firmat, apophthegma illud forte ab Ignatio n 
mel dictum,neque semel scriptum fuisse; si 
tur Dionysius dixisse sive scripsisse Ignatiur 
scripserit, perinde erit.Commentum certe 
hoc modo refutari non potest ; ut frivola pli 
hiec distinctio,et Dallzeo indigna. Ipse enim 
dem opere non dubitat cum Albertino as: 
pseudo Dionysium lizec ipsa ab Origene hau 
Origenes autem non scribit Ignalium ista ser 
sed dixisse tantum. Verba ejus sunt : « Deniq 
minimus aliquem sanctorum dixisse, Ignati 
inine,de Christo,sMeus autem amor crucifixt 
Dixisse » igitur elscripsisse in hoc negotic 
idem ; neque aut hoc aut illud Maximi comm 
vel juvat,vel ledit. Omissa plane hac inani 
ctione,aut illud, aut nihil, quod apposite ο] 
Dalloeus,Maximum jugulat.«Quas citat,cumt 
verbis in epistola ad Romanos Ignatiana le 
frivolum etineptum est, ea aliunde quam 
ipsa epistola citata esse hariolari. » 


Secundo, Maximus ut ostendat illud es 
phthegmaIgnatio tum viva vocetum scripto 
usurpatum,inquit : Τεχμγριον δὲ, τὸ μὴ προσ 
γράγει 06 τισι͵τουτέστι Ῥωμαίοις' ἀλλ᾽ ἁπλῶς, 
δὲ ὁ θεῖος ᾿[γνάτιος. Argumento autem est,d: 
phthegmate Ignatii locutum esse Dionysium 
nonadjectum sit, « Scribit autem quibusdam 
cet Romanis,sed simpliciter,« Scribit autem: 
Ignatius.» Ad hoc Dalleus : Quod contra affer 
mus suum Dionysium simpliciter dicere, Ig 
scribere, non autem quibusdam scribere, qu 
aliud quam scriptam ad Romanos epistolami 
significet, id, inquam, prorsus nullam vim 
cum notum sit auctorum sententias et loca 
a nostris nunc litteratis citari, multo verc 
sepius a veteribus citata esse,nullo auctori 
vel libro vel capite,unde illa habentur, nom 
edito.»Recte hec quidem et apposite. Nam οἱ 
lus contra nostros disputat, Maximus est; c 
versus Maximum,plane noster est.Dicimus i 
nos,si Irensus dixisset, Ignatium ista sci 
qua protulit, argumentum nostrum non c 
tantum falsum et evanidum, sed illius nega 
tius « nullam prorsus vim haberet ; cum no 
auctorum sententias et loca spe et a nostr 
litteratis citari,multo veroetiam sepius a ve 
citata esse.nullo auctoris certo vel libro,vel 
unde illa habentur, nominatim edito. » Sic 
conficimus.przeunte viro doctissiro,ex usu! 
rum uunc lilteratorum et multo magis vete 
ἱγδιια 5 dixisset Iynatium ea qua refert sei 
eadem ab illo ex epistola ad Romanosejus 1 
inscripta sumpta fuisse. 

Ut ad primum revertar, distinctionem ill 
ter ista duo dixit et scripsit, cum verba ips 
pta esse sciamus,nullam prorsus vim habere 
dico, cum notum sit sententias et loca a veteri 
fata esse per verbum hoc dirit non minus, it 


15 


J. PESRSONII VINDICIE IGNATIAN/E. — PARS I. 


154 


pus quam per verbum alterum, scripsit. Clemens Α psit: «Quippe cum esset sub Claudio Cresare, a quo 


Alexandrinus Stromat. l1. v :« Moses permisit vesci 
iis, que habent fissam ungulam et que ruminant, 
pm», φτσὶν ὁ Ἠχρνάδας, κολλᾶσθαι δεῖν μττὰ 
τῶν φοθουµένων τὸν Κύριον, significans, inquit Bar- 
nabas oportere adherere iisqui timent Dominum,» 
etcetera bene multa,quieapud Clementem sequun- 
tur,el nunc in epistola Barnabo reperiuntur.Lib.1: 
D1;10::4:vtp µάρτον τον ἀποστολικὸν ἨΒαρνάδαν ([ὁ 
ἃ τῶν ἑθδομήκοντα ἦν. καὶ σωνεργὸς τοῦ Παύλου) 
χατὰ λέξιν ὧδέ πως λέγοντα. Ubi adducuntur due 
longiores ῥήσεις ex eadem epistolaque nunc exstat. 
Lib. eodem, Eixózws οὖν ὁ ἀπόστολος Βαρνάθας. Αφ' 
οὐ, θτσὶν, ἔλαθον μέρους, et cetera. Ac rursus: 
λμέλει μυστικῶς ὁ Βαρνάθας' «Ὁ δὲ θεὸς ὁ τοῦ παντὸς 


χόσμου χωριεύων, φησὶ,δώῃ xai ὑμῖν coglav.»Et |. v: p 


λλλὰ καὶ Βαρνάθας, ὁ xal αὐτὸς συγχηρυξας τῷ 
Αποστόλῳ, χατὰ τὴν διαχηνίαν τῶν ἐθνῶν, τὸν λόγον’ 
« Απλούστερον, φησὶν, ὑμῖν γράφω, Ίνα συνίητε, » 
tij ὑποθὰς Ίδη σαφέστερον Ὑνωστικῆς παραδόσεως 
ἴχνος παρατιθέµενος λέγει. 18 Clemens Barnabam 
multa dixisse, nec aliquid scripsisse testatur, cum 
tamen ea omnia in epistola Barnabae attributa 
eislent, nec ad apophthegmata referri possunt. 
Sic Veteres omnes locuti sunt. In eumdem modum 
scripsit Eusebius,in quem scripserat Ireneus. Hic: 
« Meminit epistolarum Ignatii Ireneus ita dicens, 
id est scribens ; lle : « Quidam de nostris dixit, » 
id est scripsit. Adeo huie phrasi addictus est Ire- 
neus, ut Scripturam ipsam dicere scribat. Lib. i, 
cap. 2: « Et hic ergo a Verbo ejus factus est, sic- 
ut Scriptura Geneseos dicit.» Et de Herma Pastore 
loquenslib. iv, cap. 37:« Bene ergo pronuntiavit 
Scriptura quae dicit:aPrimoomnium crede quoniam 
unusest. Deus. » Quoties sententiam cujuscunque 
auctoris producit,non eum scripsisse,sed dizisse ait. 
Itadeantiquissimis poetisloquitur : «Ου Hesiodus 
ail de Pandora. De quibus Homerus poetadixit : » 
Ὡς δὲ gro! πὰρ Ζηνὶ καθήµενοι ἡγορόωντο, 
el rursus : « Áccusabit eos Homerus,proprius ipso- 
rum poeta, ipso dicente hec : 
Ἐχθρὸς γάο µοι x&!vos... 
Eodem modo de philosophis, de Anaxagora, Em- 
pedocle, Democrito, Platone loquitur, cum non ad 
eorum dica sive apophthegmata, sed scriptas sen- 
tentias respicit.Pariter prophetasetapostolos citat: 
«Propter hoc et Paulus apostolus ait ad Corinthios, 
εἰ alibi : Dicebat ad Corinthios. Bene in prophetia 
Malachias ait : Tales presbyteros nutrit Ecclesia, de 
quibus et propheta ait: Et dabo principes tuos in 
pace et episcopos tuos in justitia.»Eodein etiam mo- 
do,quoties aliquam sentenliam ab ecclesiastico viro 
scriptam laudat, semper loquitur: Καλῶς ὁ 'lo»- 
στῖνος &yv,,«Bene Justinus dizit, quoniam ante Do- 
miniadventum nunquam ausus est Satanas blasphe- 
mare Deum, nondum sciens suam damnationem.» 
Alibi : « Et bene Justinus in eo libro qui est ad Mar- 
cionem ait. » Neque dubito quin Justini Apologiam 
in animo habuerit, cum ista de Simone Mago scri- 


s 


[D 


etiam statua honoratus esse dicitur.» Quinquelibros 
fuisse a Papia conscridtos asseritIrenreus:Sed cum 
verba ex illis citat, eodem inodo loquitur : Et adje- 
cit dicens: Hic autem credibilia sunt cred. ntibus, 
Et, Juda,inquit, proditore non credente, οἱ interro- 
gante, etc. Ita etiam in Progmio, καθὼς ὑπὸ τοῦ 
κρζίττονος ἡμῶν» ερητα!, cum. elegantem  similitu- 
dinem ab antiquo scriptore mutuatur. Cum pro- 
lixas ῥύτσεις ex. Valentinianorum scriptis recitat, 
ita prafatur : Τοῦτο πείθουσ. τοὺς ἀνοήτους, αὐταῖς 
λέξεσι λέγοντες οὕτως, et; Ἰωάννην τὸν μαθιτὴν τοῦ 
Κωρίου Ιδιδάσκουσι τὶν πρώτην ὀγδοάδα μµεμηνυκέ- 
ναι, αὐταῖς λέξεσι λέγοντες οὕτως, elc. : φασὶ δὲ οὗ- 
τοι ὡς ἐπὶ τὸ ὑψηλότερον καὶ γνωστικώτερον ἐπε- 
κτεινόµενοι τὴν πρώτην τετράδα οὕτως, eL: ἵπανυπερ. 
τάτην τετράδα τούτῳ µόνῳ διηγήσασθαι οὕτως εἷ- 
ποῦσαν. Imo quotiescunque aliquam sententiam ex 
scriptore aliquo Irengum citasse observavi,semper 
eum vocem illam dirit, nunquam autem alteram 
scripsit usurpasse animadverti.Nullam omnino lo- 
cum e contrario adducit Dalleeus, unum quidem 
Parkerus,sed infelicissime Nam inquit : « Cum Cle- 
mentem citat,utitur hac voce,scripsit.»Sed quomodo 
quaso,utitur? Verba ejus sunt lib.ui, cap 3: « Sub 
hoc igitur Clemente scripsit qua est ltomo Ecclesia 
potentissimas litteras Corinthiis. Nulla hic senten- 
tia citatur, nullius auctoris testimonium ex ejus 
scriptis adducitur, ne Clemens quidem tanquam 
auctoradvocatur,tantum sub Clemente scripta fuis- 
se epistola dicitur,quod a rem nihil.Frustra igitur 
objicitur Irenzeum quidein testari sententiam hanc 
Ignatium dicísse, non autem scripsisse, cum ille 
nunquam aliter loquatur quoties verba aliqui e Ve. 
terum libris citel.camdem igitur vim in sententiis 
Veterum recitandis habere debet apud lreneum 
dixit, quam habetapud alios, plerumque d:rit, non- 
nunquam scripsit. Ut. dicere non vereamur cum 
Dallao: « Quis citat cum totidem verbis in episto- 
la ad Romanos lgnatiana legautur,frivolum et ine- 
ptum est, ea aliunde quam ex hac Epistola citata 
esse hariolari. » 

Ille tamen adhuc aliunde vult h»c I1gnatii ha- 
buisse Ireneum,nempe,ex apophthegmatibus,quee 
vel a Polycarpo,vel ex ipsis martyrii Actis discere 
potuit.Epistolas Ignatii ubique legimus, apoththe- 
gmala nusquam. Solus Maximus, tali argumento 
pressus, quali nunc premitur Dalle, apophthe- 
gmata somniavit. A Polycarpo collectas epistolas 
scimus,ab illo disseminata apophlhegmata ignora- 
mus; in Epistola a Polycarpo edita sententiam 
ipsam, quam laudavit Irenaeus, invenimus; non 
opus est ad famain recurrere.cum in scriptis tenea- 
mus;et quomodocunque postea usurpata sit, ex 
epistola haustam non dubitemus.Nulla suut Ignatii 
apophthegrm:ata quz epistolas praecesserunt: si qua 
fuerint postea decantala, ex epistolis desumpta 
fuisse et facile intelligitur et satis certo cogno- 
scitur.Ex Usserio quidem Dallius et Hieronymuin, 


155 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


156 


et Acta etiam aliqua martyrii sue opinioni favere À cum Ituffino adhuc simultates exercuerat, ideoque 


intellexit ; sed nec illa ad hanc rem quidquam fa- 
ciunt. Fateor equidem Hieronymum scripsisse, 
verha qu» apud Irenium exstant. Ignatium locu- 
tum fuisse,cum rugientes audiret. leones, ut in. ali- 
quibus codicibus legimus. Nam in aliis illud cuin 
eo loco non apparet.« Cumque jani daninatus esset 
ad bestias,et ardore patiendi rugienles audiret 1co- 
nes, ait » Ex lis enim non tam perspicue Rome 
enm haec dixisse, ac in re presenti, et quasi in 
arena ipsa ex mente Hieronymi apparc!.Certe illud 
et quod in Breviario Romano reperitur, et Graeca 
Sophronii versione conflrmatur, alium sensum 
postulare videtur ; neque enim Romi, sed Antio- 
οί damnatus est ad bestias; rugientes autem 
leones tam Smyrne; quam liome audire potuit ; 
nec rem prasentem intelligere videtur Soplironius, 
qui dentibus bestiarum molor, εὔγομα: ἐοῖς ὁδοῦτι 
τῶν ÜfÜmzluv ἁλτσθτνχι transtulit. Sed mentem 
Hieronvmi in hac re non moror ; quid iste per illa 
verba voluerit parum refert, quo ab eo sine ulla 
auctoritate dicta sunt. Omnia quie de Ignatianis 
habet in Catalogo,ex Eusebio sumpsit: ex illa 
transcripsit sententiam hanc ab Irenxo laudatam. 
Nihil tale Eusebius,nihil Irenzus : de suo illa verba 
que tempus denotare videantur aut incaute, aut 
rhetorice addidit ; atque ita quie ab Eusebio acce: 
perat minus recte tradidit ; quod ei in hoc opere 
solemne est. De Apollonio agens cujus martyrium 
descripserat Eusebius,eum de suo senatorem facit, 
insigne illi volumenattribuit.eumque in Catalogum 
scriptorum ecclesiasticorum refert, imo inter eos 
tandem numerat epist. 8&,«qui in tantum philoso- 
phorum doctrinis atque sententiis suos referciunt 
libros, ut nescias quid in illis primum admirari 
debeas,eruditionem s:eculi,an scienliam Scriptura- 
rum.»Hoec Hieronymus proprio ingenio ex Eusebio 
extudit et exaggeravit.Neque enim audiendus Jo- 
sephus Sealiger, qui eum cum illa scrib^ret,« non 
Grecum Eusehii exemplar,sed Ruffini interpretatio- 
nem Latinain » in manibus. habuisse asserit: aul 
Henricus Valesius, qui cum hme « sine dubio ex 
prava Ruflini inter, retatione » liausisse tradit.Hoc 
enim fieri nullo modo potuit,cum tot annis Cata- 
logum scripserit IHlieronymus.antequam Eusebium 
verterit Ruffinus. Seripsit hiec. Hieronymus anno 
Theodosii decimo quarto, hoc est, circa A, D. 392, 
ut ipsein fineoperis testatur : transtulit Historiam 
Eusebii Ruffinus post Theodosii mortem, imo post 
direpta Italize claustra ab. Alarico duce Gothorum, ut 
ipse in prafatione profltetur Alaricus autem Ita- 
liam non intravit ante A. D. 400. Octo igitur ad 
minimum annis Eusebium Latine edidit Ruffinus, 
postquam Catalogum suum scripserat Hieronymus. 
Male etiam Valesius conjecitHieronymum,eamdem 
ob causam, ob quam Eusebius omiserat Methodii 
Origeni iniquioris opera, Ruffíinum quocum simul- 
tates exercuerat in libro De scriptoribus ecclesiasticis 
de industria pretermisisse.Nam nec tunc temporis 


in hoc ipso libro inter caeteros tractatores librum a 
Pa: philo editum posuit. quod a Ruffino ita. fuerat 
divulgatum ; nec Ruffinus ipse aliqua alia tuuc con- 
scripserat,qure ab Hieronymo memorari poterant, 
Hierenymus igitur a nemine deceptus suo Marte 
illa Eusebianis addidit.Eeodern etiam modo in altero 
Apollonio describendo versatus est. « Apollonius, 
inquit, vir disertissimus, scripsitadversus Monta- 
num,Priscillam et Maximillam insigne et longun.vo- 
lumen.in quo asserit Montanum οἱ insanas vales pe- 
riisse suspendio ;.de suspendio enim Montani locu- 
tusquidem est Eusebius,sed ejus narrationem alteri 
plane scriptori, et qnidem anonymo tribuit, lib. v, 
cap. 16, a quo satis aperte Apollonium distinguit 
cap. 18. Eusebius Apollonium scripsisse dicit '0:ov 
σ’γγρσμµα,Πιετοηγπιας illud appellat insigne et lon- 
gum volumen, cum ipse, scilicet, ei addidisset tres 
alios libros ab anonyro conscriptos. Imo ct idem 
anonymi Opus RHhodoni etiam attribuit.« Miltiades, 
inquit, cujus Rhodon in opere suo, quod adversus 
Montanum, Priscillam Maximillamque composuit, 
recordatur. » Cum ille qui Miltiadis meminit,iden: 
sit qui tradidit Montanum et Maximillam suspen: 
dio vitam flniisse H»c Hieronymus itaque ex suo 
addidit. Nam quod Gravius pro Rhodone Apollina- 
rium legit, nec errorem tollit, nec Hieronymo con- 
venit, qui Rhodonem composuisse ait. adversum 
Cataphrygas insigne opus. Ut aliquid de tempore 
notem. quod presenti rei magis convenit. Tliero- 
nymus in Catalogo,v.Glemens,hec habet : « Exstat 
Alexandri Hierosolymorum episcopi,qui cum Nar- 
cisso postea rexit Ecclesiam,epistola super ordina- 
tione Asclepiadis confessoris ad Antiochenses.Qua- 
si Alexander aut Hierosolymorum episcopus fuerit 
priusquam cum  Narcisso Ecclesiam regeret. aut 
Epistolam tum scriberet,c m Hierosolymorum epi- 
Scopus esset : eam, inquam, epistolam, quatn per 
Clementem Alexandrinum misisse se significat,qui 
ante episcopatum ejus Hierosolymitan:m mortuus 
videtur esse. Mirum igitur onmino uon est, si Hie- 
ronymus sententiam Ignatii ab Iren:eo citatam ος 
Eusebio depromens, in tempore aut occasione er- 
raret.Quinimo de ipso Ignatio non magis accurate 
loquitur; cum enin; epistolas ab eo Smyrua scri- 
ptas commernorasset,et inde.inquit« egrediens scri- 
psit ad Philadelpheos et ad Smyrn:eos,et proprie ad 
Polycarpum.commendans illi Antiochensem Eccle- 
siam. *Crederes Ignatium has epistolas vel e Smyr- 
na suburbio, vel a primo, aut secundo lapide scri- 
psisse ; quod enim quis egrediens fecisse dicitur, 
id in ipso egressu vel cum egrederetur peregisse 
intelligendus videtur.Sed has epistolas Ipgnatius.ut 
Eusebius,a quo hic habuit Hieronymus, et episto- 
le ipse testantur, Troade scripsit,ad quam a Smyr- 
na aliquot dierum iter fuit ; ibique aliquandiu per- 
mansit Ignatius,et de pacatiori Antiochim statu ali- 
quid audivit. priusquam Polycarpo Antiochernsem 
Ecclesiam commendavit.Non est igitur aut abbre- 


151 J. PEARSONII VINDIGUE IGNATIAN;F. 


— PARS5 I. 158 


viationibus aut exaggerationibus Hieronymi fiden- À quod crmter: Ignatii epistol», quas nostri eodem 


dum,ubi aucteres ipsos habemus,quos illum secu- 
tum esse constat. 

Ad Acta martyrii quod attinet.non illa sunt quoe 
etate S. Irene exstabant, sed alia plane, sexto 
rel septimo seculo ficta,et fabulosis narrationibus 
aucta; quibus Ignatium quasi in amphitheatro 
lequentem introducunt,quem neunum tunc verbu 
dixisse antiquissima Acta narrant. Illius igitur 
Historie conditor sententias Ignatio quasi viva 
voce prolatas attvribuit,quas ex illius epistolis ipse 
excerpsit:idque non tantum ex genuinis,sed eliam 
ex fictis.Ut illuc ab eo coram Trajano dictum nar- 
Tat:Tívac δὲ ἡμῶν ἐγνῶς στάσιν καὶ πὀλεμον ἄγα- 
πῶντας; οὐχὶ ὃΣ xal ὑποτασσόμένους ἄρχουσιν, iv 
οἷς ἀχίνβννος d, ὑποταγή; Vetus Interpres : Quem 
enim nostrum cognovisti bellum meditari? ct non 
potius subjectos esse principibus, ubi non est pericu- 
losa subjectio ? Quod est ex Epistola ad; Antiochenos 
depromptum. Ut etiam Menaza illud referunt : 
"Ex.sk& σὺν πόθῳ ἐν µέσῳ τῶν xtwO)Dvov* Χρ:στὸν 
διώκω πίρων, Χριστῳ συνεσταύρωμαι' C δὲ, 
οὐχέτι uiv ἐνὼ, ζῇ δὲ, orclv, ἐν ipo! µόνος Χρι- 
στές. Clamavit cum desiderio in. mediis periculis : 
« Christum gaudens insequor ; cum Christo crucifixus 
fum ; vivo autem jam non ego ; vivit vero in me, in- 
quit, solus Christus *.?, » ex interpolata epistola ad 
Romanos. Talia non pauca posteriores Actorum 
censarcinatores Ignatio attribuunt, quasi ab eo in 
ipsa veluti arena pronuntiata, qua: ipsi nunquarmn 
famatanquam martyris apophthegmata acceperant, 
sed ex epistolis, quales suo dvo exstiterunt, de- 
suapserant. Eodem igitur inodo hac martyris sen- 
lentia, quam Irenzeus citavit, iu Aclis aliquot sa- 
euis postea conscriptis,a consarcinatore Ignatio in 
extremo agone tribuitur,non ex fana, non ex an- 
liquioribus Actis, in quibus non apparet, sed ex 
epistola ad Romanos deprompta, et ad rem  prie- 
sentem applicata ; unde postea Symeo Logothetes 


huic sententize alia ex eadem epistola superaddidit, - 


quasi eodem tempore prolata, ώστε θεοῦ &nitoj iv, 
el οὖπε; £pi. Cum igitur sententia ab [renzeo citata 
in epistola ad Romanos exstet,cum nulla unquam 
relustissimos scriptores apophthegmatum Ignatii 
ipud mentio facta sit, et apophthegmatis nomenin 
hacre a Maximo ad effugium suum tutandumtam 


infeliciter excogitatum sit,cum antiquissima martly- D 


ri Ignatiani Acta nec hanc nec similem aliquam 
sententiam commemoraverinl,posterioraautem Ας: 
la sententias ex epistolis tum genuinis, tuin inter- 
polatis,tum etiam fictis excerpserint,quassanctissi: 
mo martyris ori in ipso agone insererent, frivolum 
et ineptum est, eam sententiam ab Ircneo aliunde 
quam ez hac ipsa epistola citatam esse hariolari. 
Confugit igitur vir doctissimus ad argumen'!um 


negativum.,tanquam ad asylum tutissimum ,sserit- - 


que Iren:eum /ic verba nec. sumpsisse nec. sumere 
potuisse ex hac epistola ad Romanos, quod ea lre- 
R3» ignota fuerit ; ignotam autem ei hanc fuisse, 


3 Gal, 16, 20. 


cum hoe volumine a Polycarpo collectas et ovdina- 
tas fatentur, Irenmo ignotm fuerint. Cieteras ei 
plane ignotas fuisse hoc. argumento capite quinto 
probare conatur.Irenizus hireticos ante se omnes 
argumentis ex tradilic ne et testimonio ductis refu- 
tat. Sunt autem in epistolis Ignatii loca quamplu- 
rima ad illud arizuinentum . lueulentissima: hec 
fuse suo more probat. Habuit igitur causam ido- 
neam et pene necessariam ea loca ex epistolis reci- 
tandi,vel sane indicandi. At eas ne uno verbo memo- 
ravisse,necomninonutu significasse deprelienditur: 
imo ne unum ex iis μῦ.Ρ]απὸ ergo eas ignoravit. 
Quamvis facile et breviter respondeatur celebrem 
sententiam ex epistola ad Romanos ab Irenco ad- 


B ductam esse, idque fuisse ab Eusebio observatum 


non semel, et a multis aliis etiam agnitum, nec ἃ 
quopiam ante hoc s:eculum negalum,a nobis etiam 
probatum atque confirmatum ; nec Ireneum, qui 
hanc ad Romanos epistolam novit, ceteras eodem 
volumine comprelhensas et Polycarpi epistolo sub- 
jectas ignorare potuisse; multa tamen hic repo- 
nenda sunt. Cum enim magna diligentia usus sit 
vir doctissimus, ut nihil ageret : ego non minori 
mihi utendum pulo, ut eum nihil egis-e omnibus 
appareat.Seposita igitur imprasentiarum illa unica 
sententia, licet Irénzus loca nulla ad. institutum 
opportuna ex Ignatio cilaverit. inlimaveritve ; ta- 
men nontindesequitur epistolas illi fuisse ignotas: 
neque Dalleana argumenta. persuadent. Irenieum 
necessario uti voluisse talibus testimoniis, si ei 
cognita fuissent.]Imo multo verisimilius est suppo- 
sito quod lgnatiana ei fuissent coguilissima, ul 
nos!ri affirmant,si scribendi modum ab eo obser- 
vatum spectemus, a sententiarum excerplione abs- 
tinere potius voluisse,quemadmodum revera abs- 
tinuisse dicitur. 

Quinque libros adversus haereses scripsit S. Ire- 
naus sane praclaros,non eodem tempore aut con- 
tinuo, ut ex pra/fationibus videtur.Tertium autem 
librum scimus sub Eleutheri pontificatu scriptum 
fuisse ; quem cum 153 annos sedisse scribant vete- 
res, circa quem annum librum eum scripserit Ire- 
nous, nondum compertum est. Circa posteriora 
Eleutheri tempora editum fuissc librum tertium 
ego non dubito, cum eliam prinio, quem ad eum 
cui opus suum dedicavit, aliquo ante lempore 
missum fuisse ex ipso scimus, Encratitarum he- 
resim describat,quam primo a Tatiano acceperant. 
Tatianum autem ipse affirmat, vivo adhuc Ju- 
stino, nulla haretica doctrina infectum fuisse.Post 
martyrium Justini ab Ecclesia recessit, ct, teste 
Epiphanio, in Orientem se contulit, ubi heresim 
partim ex Saturnini et Marcionis placitis, partim 
ex Valentini deliriis,adiilis etiam de suo aliquibus, 
conílavit. Ex co Encratit:e nati, et in Occidentem 
etiam disseminati,suh Marco Antonino innotescere 
in Gallia non potucrunt ; neque Irenaus nisi euh 


159 


8. IGNATIUSR. — PROLEGOMENA. 


Commodo, et adulto jam Eleutheri pontificalu, eos A verunt, etex diametro pugnant cum iis quat 


tam graphice depingere potuit.Quinetiam Theodo- 
tionis versionem memorat lib. ΠΠ, cap. 24, qui 
primo ἐκ τῆς O:220yZ4 Μαρκίωνος erat, e castris 
Marcionitarum ad Ebionmos transfugit, et cum 
circumcisus esset, linguam Hebrowam didicit ; ver- 
sionem Veteris Testamenti tandem elaboravit, et, 
teste Epiphanio, sub Commodo imperatore edidit. 
Priores igitur tres libros sub Eleuthero quidem 
scriptos constal, sed vergente jam ad finem ejus 
pontificatu ; reliquos aut sub Eleuthero jam exeun- 
te, aut sub ineunie Victore exaratos patet. 

Quare ante Ireneum scripsere viri in Ecclesia 
celeberrimi,Barnabas,Clemens, lHTrermas, Ignatius, 
Polycarpus,Papias, Quadratus, Aristides, Agrippa, 
Castor, Justinus, Melito, Athenagoras, Theophilus, 
Dionysius Corinthiorum, Apollinarius,Hierapolita- 
rum episcopus, et Hegesippus ; Ireneus igitur 
omnium docirinarum curiosissimus exrplorator, ut 
eum appellat Tertullianus,scripta horum omnium 
optime novit ; saltem,Dall»o fatente, sine quo ar- 
gumenti negalivi vis omnino nulla. hoc supponere 
jure possumus.At ex his aliquot ab Irenao nullibi 
noininantur ; nulle ex illis sententie excerpuntur, 
et ad testimonium adversus hiwreticos ferendum 
adhibentur. Quales sunt Barnabas, Quadratus. 
Aristides, Agrippa, Melito, Athenagoras, Theophi- 
lus, Dionysius, Hegesippus : numero certe plures 
quam qui ab eo nominantur. An hos omnes ideo 
Irenzo incognitos fuisse dicent, quod ab illo in 
libris quos nunc habemus, cuin plures perierint, 
non commemorentur ?Barnabas,Clementi Alexan- 
drino sepe citatus et exscriptus.Irenszei Svnchrono: 
Quadrati et Aristidis apologi:w notissime, omni- 
busque charissime, quod Adriano imperatori 
oblate persecutionem restinxerint. Agrippa Castor 
Eusebio γνωρ:µώτατος συογγραφεύς, Hieronymo vir 
valde doctus. Melitionis elegans et declamatorium 
ingenium laudavit Tertullianus : Dionysius magna 
eloquenti2 fuit. Hegesippus vicinus apostolicorum 
temporum, Leste. Hieronymo. Scripiores igitur tam 
praclaros ignorare non potuit Irenaus;quare iidem 
noc nominati nec ignoti fuere, et perperam plane 
infertur, aliquem fuisse Irenz:o penitus ignotum, 
quod ab eo in his quos habeinus ejus libris non 
fuerit nominatus. 

Dices fortasse sententias Ignatianas ad lrenzi 
argumentum esse idoneas, illorum non item : cau- 
sam habuisse eum Ignatium nominandi justam 
atque necessariam, illos autem commemorandi 
nullam Imo vero nec huic effugio hic locutus est. 
Sunt in epistola Barnab» loca quamplurima quia 
hiereticos,contra quos scripsit Irenzus, aperte re- 
fellunt.Multahabet que Patrem Cliristi mundi con- 
ditorem constituunt ; de qua retam prolixe agit 
Ireneus,et pro qua sola Clementis epistolam cita- 
vit: de Moysis et prophetarum scriptis plurima, 
qua luicsententiz tanquaw fundarentoinnituntur: 
Prophet ab ipso habentes donum in. illum propheta- 


cione dicebantur ; multa qua ad suam γνῶτι 
sticumque trahebat Clemens Alexandrinusad| 
illos qui ἀπὸ ψευδωνὺμου γνώσεως guostici 
bantur. Quadratus Adriano porrexit librum [ 
ligione nostra compositum, ἐξ οὗ κατ: δεῖν ἔστι 
πρὰ τεκμήρια τῆς τε τοῦ ανδρὸς ΔἈ'ανοίζς, κα 
στολ'κῆς ὀρθοτομίας, ut loquitur Eusebius, | 
valde utilem plenumquc rationis οἱ fidei, ct apo: 
doctrina dignum, teste Hieronymo. At qui 
fidei et doctrine apostolice fuit,id omne ad 
tandos lreneanos hereticos non ρουμ "non 
utile et idoneum ; praesertim cum fuerit ab e 
ptum, qui plurimos a se visos,qui sub Domino 
in Judza oppressi calamitatibus sanati fu.rc 


B qui a mortuis resurrewerunt, eut soltem sua 


superfuisse, testatus est. Quod eliam parit 
Aristide sentiendum,qui teste Hieronymo,vo 
nostri dogmalis rationem continens eodem te 
quo et Quadratus Adriano principi dedit.Quod 
nostri dogmatis rationem continet, fundamer 
rum hareticorum necessario evertit.Idem eti: 
Apollinario,Asie Hierapolitanoepiscopo,dice: 
qui M. Antonio insigne rolumen pro fide Ch 
norum dedit, ut et de Melitone. Theophilt 
imperalore M. Antonino librum contra Marci 
composuit : alium contra Herinogonis haresi 
scripsit.Agrippa Castor adversum  Basilidis ha 
volumina, qug in. Evangelium confecerat, fort 
disseruit. Melito ánte libellum supplicem M. 

nino datum multa scripserat de prophetis.de- 


" sia, de fide, de generatione Jesu Christi,de ] 


natione Dei ; Athenagoras etiam,prater Apolo 
de Hesurrectione scripserat, que omnia ad 
mentum lrensi pertinebant. Denique, ut 
Eusebius Hist. rccles., 1. 1v. c. 291: liscem ten 
bus in Ecclesia floruit Hegesippus. οἱ Dionysiu 
rinthiorum episcopus, Pinytus quoque Crete 
episcopus, Philippus praterea et Apollinaris. 
lito, Musanus etiam et Modestus, 73! ἐπὶ πᾶς 
ρηναῖος et postrenio, seu posl hos oinnes. Dr. 
At, eodem teste, Philippus luculentissimum li 
contra Marcionem composuit.Modestus pra c. 
errores ejus omnibus spectandos exibuit;Mu 
librum ἐπ:στρεπτ:κώτατον adversus Encratita 
primum exortos scripsit ; neque tamen hort 
juspiam Irencus meminit. Hi cum lrenmo n 
tuerint esse incogniti, et multa in libris sui: 
editis habuerint,qu: ad argumentum ejus f 
idonea, non tamen erant ab eo nominati.M: 
tur a Dallao tam peremptorie asseritur, auc 
aliquem etiam praiclarum fuisse Irenzo p 
ignotum, ideo tantum, quia opportuna occ; 
ablata eum minime nominavit. 

Rursus Hermas, Clemens, Polycarpus, P 
Justinus,ex multis qui ante ipsum scripsere 
fuerunt ab Ireneo quidem nominati ; sed an 
ex illis loca ad argumentum suum luculenta 
de Ignatio postulat vir doctissimus,excerpsi: 


161 


J. PEARSONIL VINDICIE IGN Y TIAN E. 


- PAR? I. 169 


libros suos congessit ? minime.Clementis epistolam À eadein esset cuin ipso sententia,controversia autem 


conlinere ail traditionem annuntiantem unum Deum 
oiiiotontei factorcin celi et terre (neque mirum, 
euju- enun catholici scriptoris opushoc non conti- 
ne 2, ; sei ne unam quidem ex ea epistola senten- 
liam eo loci affert, aut alibi vel unum μῦ expriinit. 
Pol; carpum etiam ibidem laudat,et epistolam ejus 
ad Philippenses memorat ; sed ne. unam quidein 
Σχ ντ ex cjus seriptis.vel ad confutandos hai e- 
ticos, vel in alium finem adducit.Papiam etiam no- 
minat, et narratiunculam ex eo adducit, non tam 
contra hi:ereticos quam ad Chiliastarum dogma con- 
firmandum,quod illi unus Papias persuaserat,teste 
Eusebio lib. i11, ad finem, et Hieronymo in Cata- 
logo. Ex unico Ju-tino, qui sua «etate vixit, duas 
sententias protulit, ex Herma unam. E tot igitur 
scriptoribus, quorum nomina ad nos pervenerunt, 
qualuor tautum sententias in. tam prolixo tamque 
accurato et erudito opere excerpsit, quarum una 
ex epistola Ignatii desumpta est. Quare frustra 
DaWeus tot sententias ος coiumentitiis, tot ex in- 
terpolatis tot ex genuinis Ignatii epistolis deprom- 
psit :possumus enim longe plures ex ancloribuset 
quidem celeberriniis quiante Ireneum scripserunt 
allerre, quarum nullas ille attigit, etiam ex illis, 
quos lrenirum novi-se certissimum est. 

Se] Athanasium et Dellarminum, Theodoretum 
el G-l5:ium mire. conjungit et uostris objicit, qui 
tet lecaes Ignatio produxerunt. Tum vero,«Obsecro 
luam fid m, Znqwit, hxc. Ignatiana Athanasius et 
Theedoretus contra Arianoset Eutychianos,in quos, 
αἱρυίο nonduuiexortos,scripla nonsunt,adducerent 
lamen et r^citarent?Irenzus eadem his ipsi- in quos 
propri: scripta sunt,Gnosticis, Valentinianis,Docetis 
nou cbjicerent ? » Non. nunc disputo, contra quos 
lyuatiana proprie scripta sint, de qua re fortasse 
aliquatnid:: et fuse et accurate disserendum erit.Sa- 
us est, quod. Eusebius nos docuit,et res ipsa testa- 
lur eum contra sni lemporis haereticos scripsisse ; 
sdisest, sive contra aliquos, sive contra nullos 
diserte, ut Cleinens TRomanus, scripserit, auetori- 
tatem viri sanctissimi antiquissimique multum va- 
lere contra haereticos quocunque seculo exortos, 
ld dico quod hujus argumenti vim omnem prorsus 
tlidit et pessundat : poterat Athanasius non pauca 
ex nostris !gnatii epistolis proferre loca,qua Aria- 
Dam h:eresim diserte peterent,cum eas ante illius 
hzreseus exortum scriptas fuisse etiam adversarii 
omn^s fa: eantur. Varios ille quidem libros adver- 
"iis Arianos foriis-imosque conscripsit, auctoritate 
tunsn Igaatii nunquain eos preinit,nullam ex ejus 
$criptis seutentiainiis opponit.In epistola qua lam, 

TE τοὺς ἔαστοῦ γνωρίμνυς, ad familiares, seu 
d'ssipulos suus, ut eam indigital Socrates, disputat 
primo contra Arianos, dein cum illis agit, quos 
Arianos esse negat. quos omnia alia a Niciena sy- 
Dodo scripta recipere, praeter unicam vocem ópgo- 
5273.5» Vestatur, quos. 7227524, dilectos appellat, 
ad quos tanquam frater ad fratres loquitur, quibus 


de verbis tantuin. Ad hos posteriorem pattem epi- 
stolie dirigil a pagina 913 incipientem ; quam male 
interrumpit,pagiua eequenti, Latina interpretatio : 
«NUS vero ilerum impetentes eos, qui Verbum crea- 
turam esse dicunt nec eum voluntlegitinium οἱ na- 
tu. alem filium esse. ostendimus eos ex humanis 
exemplis patris et filii adversum se rationes et de- 
monstraliones à: cipeie.: Qui verbaet tenorem dis- 
sertationis pertubant. οἱ personas alque res ipsas 
mire confundunt. Grieca ita. se habent : Καὶ σὐτοὶ 
γοῦν ἐνιστάμενοι πάλιν πρὸς τοὺς κτίσμα λέγοντας εἶναι 
τὸν Αόγον, καὶ ui, θέλοντας αὐτὸ) qv12:0v 1 1ὸν εἶναι, ἓξ 
ἀνθρωπίνων παραδε.γμέτων υἱοῦ καὶ πατρὸς εἰλήφασι 
τὰς χατ αὐτῶν ἀπιδείξεις. Rursus eliam Tpsi (scilicet 


p d"os fralres appellaverat) « disputantes adversus 


D 


eos qui Verbuin creaturam esse dicunt,nec proprium 
Filium esse volunt » (scilicet Arianos),«ex humanis 
exemplis patris et filii,contra eos » (Arianos) « de- 
monstrationes sumpserunt. » Hi igitur,quibuscum 
agit Atlianasius,contra Arianos disputabant, eam- 
dem fidem cum Athanasio profitebantur ; vocem 
aulem 445053:0» nondum admittebant, idque pro- 
pter reverentiam et honorem erga eos Patres, qui 
Paulum Samosatensem condemnaverant. Athana- 
sius ul hunc iis scrupulum evellat, docet non esse 
coutendendum,si prior synodus ὀμοούσιον rejiceret, 
posterior commendaret : id enim ex diverso sensu 
factum esse. Dein exemplum producit sanctorum 
Patrum, qui ἀγέννητον aliter. atque aliter accepe- 
runt. lgnatius, inquit, Dominum tum γεννητόν, 
tum ἀγέννητον ; alii post Ignatium. dixerunt, t&v τὸ 
ἀγέννητον ὁ Πατήρ, solus Puler ingenitus. Recte au- 
tem et Ignatius,et illi secundum diversum sensum, 
cui ipsi cum scriberent attenderunt.Hzec ille.Obse- 
cro igitur tuam fidem, quot loca ex Ignatio Atha- 
nàsius adversus Arianos produxit ? ut tibi videlur, 
unum ; ut mili, ne unum quidem. Quod igitur de 
Athanasio verum esse scimus,quidni et de Ireneo 
dicamus ? Quampluriina ex professo contra Arianos 
scripsil Atliauasius, plura quam ab Ireneo contra 
omnes haereticos seripta habemus.Multa in lgnatio 
sunt ad refellendos Arianos satis luculenta nullam 
tamen ex illo sententiam adversus eos adduxit, ne 
Ignatium ipsuin nominavit ; et tamen illum optime 
novit, et seinel ad dilectos et fratres suos citavit. 
Irenaeus pariter nihil adversus haereticos ex Ignatii 
epistolis deprompsit ; eas tamen optime novit, et 
semel obiter citavit. 

At Theodoretus plura, recte, sed. quid hoc ad 
Irenieum ? Hic secundo ille quinto seculo scripsit. 
Nos autem ante docuimus, circa finem quarti sae- 
culi primuin ex longa experientiaobservalum esse, 
hiereses et schismata dispulationibus tolli non po- 
Luisse ; et certissimum remedium fore τὰς ἐκδόσεις 
τῶν 12).2:0» in testimonium adductas Quod Theo- 
dosio et Nectario primus omnium Sisinnius per- 
suasit.Post igitur severam Theodosii legem contra 
heereticos latam,illi paulo sapientiores facti,admi- 


163 


s. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


serunt eorum Patrum testimonia,qui ante divisio- À τολμηρὸν καὶ ἀναιδὲς quy, χενῷ ἀέρι θε; 


nem ortam scripserant, el celebres in Ecclesia 
fuerunt. Ante lanc olateni non videmus ecclesia- 
sticos scriptores calalogos Patrum texentes,et con- 
ferlas seni«nias ex eorum scriptis contra horeti- 
cos promeultes.Quinto demum siculo loc fuctum, 
et a Tieodoreto inter primos ; ante illud tempus 
parcius et obiter ;:etate autem lrenai id fieri nullo 
jure potuit. Haretici enin, contra quos ille scripsit, 
vetuslioribus catholicis nihil tribuebant ; omnia 
eoruin scripta flocci faciebant,libros quamplurimos 
apocryphos a suis composilos, suisque tantum no- 
tos sub antiquorum nomine proferebant plurima 
etiam evangelistaruum et apostulorum scripta re- 
spuebant, multaque commenti sunt. contra qua 
nemo veterumquidquam disseruerat.Irenmus ut hs 
refutaret, libro primo senlentiam eoruni aperuit, 
secundo rationibus subvertit, tertio Scripturas et 
traditionem adhibuit, quod ad eam hirretici ali- 
quando provocareut, quarlo ex Veteri Testamento 
praecipue disputavit, quinto ex reliquis doctrinis 
Domini nostri,et ex apostolicis epistolis, ut ipse in 
Profationibus profitetur. Nunquam se usurum te- 
stimoniis veterum adversus corum sententiam tes- 
tatur,nunquam ulla loca ad eain rem idonea exsceri- 
bit,et si quem forte adducitad traditiunem firman- 
dam tantum nominat ; *ententiam quidem Jusiüni 
laudat contra Marcionem fervidam et zeli plenam; 
at Marcion Justino antiquior fuit,et auctoritas ejus 
ad revincendos Marcionitarum errores nihil valebat, 
neque in eum finem est adducta. Di»par itaque 
omnino ratio Irenei et Theodoreti : non eadem 
utrique mens, aut occasio in scribendo fuit. Fru- 
stra igitur et sine ullo fundamen!o asserit vir do- 
ctissimus, cum tot loca ex Ignatio Theodoretus 
produxerit,lIreneum etiam non pauciora adducere 
debuisse, s1 Ignatium epistolicum novisset. 


Verumenimvero, « estet aliud. inquit quo hec 
Ignatiana omnia Irenzus plane res^ivisse dep:e- 
henditur. Solet enim ille prestantium virorum se 
vetustiorum sententias et 576::;,sive scriptas,sive 
viva voce ab iis prolatas.non nominatis auctoribus 
afferre ac recitare.»Nullas Ignatii suo operi insper- 
sit. Nullas ergo epistolas scivit. Nullie ergo tum ex- 
sBtiterunt.[mo vero si sententias, quas vir doctissi- 
mus intelligit,consideremus, etsi multo plures es- 
sent, nemo unquam ideo concluderet, necessario 
etiam eum aliquasex Ignatianis usurpare voluisse. 
Primam ab aliquo se prestantiore in praefatione 
refert venustam sane atque elegantem : "Oz: λίθον 
τὸν τίµιον σµάρα δον ὄντα, xxi πολυτ{μητόν τισιν 
ὕαλος ἐνυθρίζει διὰ τέχνης προμηιουιένη, ὑπόταν 
μὴ παρῇ ὁ σθένων ὀοχ'μάσα: val τέχνη διελέγξαι τὴν 
πανρύργως γενοµξνην. Velus interpres : «Quomodo 
lapidem pretiosum smaragduim magni pretii apud 
quosdam vitreum in ejus contumeliam per artem 
assimilatum quoadusque non adest qui potest 
probare, et. artificiuin. arguere quod. subdole «it 
factum ; » et aliam etiam ab eodem ut videtur, ὅτι 


µένη, pari venustate el elegantia conspicua 
vero,Dalloe,ex his colligere potes, necessai 
neum ex epistolis lynatianis sententias |ε 
voluisse, si scivisset ? Tu, inquam, qui Usse 
omnes tristes, salebrosas. rudes οἱ incultas 
Tu, qui orationem tanquam horridam et toi 
instar per confragosa montium,per abrupta: 
et caules οἱ precipilia vix enitenlis accusa: 
qui inagnam sensuum ubique obscuritatem, 
nullum vel malignum verborum inter se 1 
observas ?Tu,qui prisca Loxie Apollinis o 
vel Sibyllarum folia legere te credis ? Sic eni 
putas. Irenaeus operi suo ττλσυγὲς πρόσωπον 
suit, praefationem eleganti quadam veterum 


B jus sententia adornavit,et aliam similis veni 


alibi adhibuit ; Ignatiana igitur prorsus igno 
aliter rudem aliquam et incultam, tristem e 
brosum sententiam ad commentarios suos 
nandos et illuminandos produxisset. Α divin 
dam sene, et veritalis praecone versus qu 
iambicos adversus Marcum liereticum effus 
dat, quos lic a Scaligero, atque Petavio su 
meris restitutos reprasento: 

Εἱδωλοποιὲ Mazxe, καὶ τερατοσκήπε, 

᾿Αστρολογικῆς ἔμπειρε καὶ paquets τέχνης 

Δι’ Ov xpavivets τς πλάνις τὰ ὃ:ὁάγματα, 

Στμεῖαχ δεικνὺς τοῖς ὑπὸ σοῦ πλανωμένοις, 

᾿Αποστατικῆς ὀυνάμεως ἐγχειρέματα, 

"A goi γορηγεῖ σος πατηρ Σατᾶν ἀεὶ 

AU ἀγγελικῆς ὀυνάµεως ᾽Αζαζηλ motis, 


φ ^ 3 4 
Έχων σε πρόὀροµον ἀντιθέου πανο»2γίας. 


C  Quorumrrestitutio veteri versione maxime 


firmatur : 
Idolorui. fabrwater. Πακ, «t. portentor. 
[spect 
Astrologie cognitor, et magica artis, 
Per quas confirmas erroris doctrinas, 
Signa ostendens his qui a te seducuntur, 
Apostaticz virlulis operationes, 
Qua tibi prostat tuus pater Satanas 
Per angelicam virtutem Azazel facere, 
Habens te priecursorem contrarie adversus 
[neguit 
Posteriores Petavius metrice reddens mt« 
pressit : 
Hoc tu illa Satanae fretus auxitio pat. is, 
Azazelisque mira designas ope, 
Precursor illi fraudis in Superos daius. 


Hic enim Marcum Satana, aut Azazelis pre 
rem faciunt ; cum divinus ille senex eum c 
bere voluerit, tanquam Antichristi pracurs 
quod hic significat αντίθεος zavoozyta Jam v 
Ignatianis an aliquid simile petere potuit [re 
si ea novisset ?aut quisquam non novisse af. 
bit,quia qui versiculos aliunde in Marcuin c 
sit,nihil illi ex ]gnatio aspersit ?2Cujusdam a 
de duplici vocabuli Filii acceptione observat 
ad interpretationem S. Scripture pertinente 
ww, cap. 79 affert. Vult enim impios et infidt 
sacris Litteris filios et angelos diabolidici ; ve 
autem alicujus testimonium affert, qui Filiu 
pliciter intelligi dixit,aut de nato,aut de fac 


100 


J. PEARSONII VINDICLI.E IGNATIAN.E. — ΝΗΣΙ. 


106 


secundum naturam et conditionem, aut secundum A «220; ἔλεγεν. lIrenieus, Papia junior, exemplo ejus 


dorina magisterium : « Qui euim edoctus est 
verbo. iilius docentisesse dicitur.et ille ejus pater ». 
Liposea Clerneus Alexandrinus, αὐτίχα πατέρας 
vas ἁ έτη σαντας ο use, et Gregorius Nazianzenus: 

Λύτὰρ iul vu4i:q μὲν ὅσοι x3ÀÓv» ἐξεδίδαξαν, 
lz:2eg ὁ οὓς &3:2u£a. 

An autem οπή veteribus unum, qui simili inodo 
aute ipsum Serip'ur.s interpretatus est, ne novum 
sensuni illis affixisse videretur, adduxit : ideo aut 
aliquid ex Ignalianis citare debuerit, aut ea ipsi 
ignota non concedere debeamus, in quibus talia 
nec inveniri nec exspectari potuerunt ? 

Quod si hzec ad sententiam viri doctissimi confir- 
mandam parum valere videantur,cette reliqua om- 
nino nihil. Sunt. enim tantum virorum quorum- 
dam, non scripto sed viva voce prolata testimonia; 
qua recte ἀπομντμρνεύματα Eusebius appellat, 
lib. v, cap. 8, 41: ἁπομνῖ μονευμάτων ᾿Αποστολικοῦ 
tes πρεσθοτέρο», οὐ t0))^g? σιωπῃ πατέλωχε, 
por gsveoet. Ruffinus interpres : « Sed et apostolici 
cujusdam viri,cujus nomen reticuit, sermonis quasi 
memoriter meminit ». Sic Marci Evangelium crede- 
bant veteres nihil aliud fuisse quam Petri àxouvz- 
μούμασχ. [ta Papias apud Euseb , |. it, cap. 39; 
Μάρκος μὲν ἑρμηνευτὴς ΠΙξτρου γενόμενος, ὅσα ἕανη- 
et rursus: Ὥστε οὗ- 
6 ἆμαρτε Μάρκος οὕτως ἔνια γράψας ὡς Απεμνι- 
μήνενσε. Ut Cynici cujusdam verba de Peregrino ex 
memoria recitare selideliter profitetur Lucianus,xat 
ὑςαν υἷός τε ὢ πειράσοµαί σοι αὐτὰ ἐκεῖνα ἀπομνι- 
27517711 ὡς ἑλέγετο. Sic igitur Ireneeus lib. iv, cap. 
5: « Quemadiuodum audivi a quodam presbytero, 
tu audieratab his qui apostolos viderant, et ab his 
qii didicerant ».Dbi diligenterobservanduin est Ire- 
nru:i hic plane Papiam fuisse imitatum, ἃ quo 
do:irdnam mille annorum accepit; sis enim Papias 
ei me;norigg mandavit quee a veteribus hoc. modo 
didir?rat, ut ipse de se testatur : E! δὲ που xai παρ- 
»XÀUSpNESS τις τοῖς πρεσθυτέροις ἕλθοι, τοὺς τῶν 
ποεσθυτέοω) ἀνἐκ2:νον λόγους, tl ᾿Ανδρέας, ἡ «i 
[i:25; εἶπεν dj τί Φίλιππος, fj τί θωμᾶς, ἡ Ἰάκωθος, 
7c dive, T, Ματθαῖος, ἤ τις ἕτερος τῶν τοῦ Ko- 
{9 μαθιτῶν, ἅτε ᾿Αριστίων καὶ ὁ πρεσθύτερος 
Ἴωάννις ot τοῦ Κυρίου μαθηταὶ λέγουσιν' οὐ γὰρ τὰ 
ἔκτῶν Δεθλίων τοσοῦτόν µε ὠφελεῖν ἀτελάμθανον, 
ὅπην τὰ παρὰ ζυτης Φωνῆς καὶ µενούστς. « Quod si 
uis interdum milii occurrebat qui cum senioribus 
y Teafus fuisset, ex eo curiose sciscitabar quzeenam 
e5: nt -eniurum dicta : quid Andreas, quid Pelrus, 
ορια Phil ppus. euid Thomas. quid Jacobus. quid 
J-:nties quid Maltiimus quid cieleri Do: inidiscipuli 
&cere soliti essent, quidnam Aristion et Joannes 
rreshisier discipuli Domini traderent.Nequeenim ex 
l,heci amloctione tantam me utilitateia capere posse 
existimaham, ruantam ex hominum adhuc supersti- 
Ium vivavoee » Quies it Papias a senioribus quidilli 
ah apcstolis aut discipulis audiverant, οἱ qum ab 
lilis acceperat scripsit, καὶ οὕτω, inquit, ὁ πρεσθ’. 


gum αν m συ.” 
u)5:29:1€, αἆΧχ2.Όως £'Y229t£); 


C 


D 


nimis permotus, quiesivil pariter a senioribus, 
quid illi audiveraut ab iis, qui apostoloruin disci- 
pulos videraut, et cuim hiec viva voce prolata sibi- 
que tradita scriptis provferret,qua ab illis acceperat 
pariter scripsit. Horum igitur seniorum auctori- 
tate et Lestimonio, ad firmandam traditionem non- 
nunquam, sepius ad suas. de annis Christi quos 
egil in Lerris, de illis quos ibidem iterum aclurus 
est, de morluorum statu, de besti; Apocalyptica 
numero, privatas opinionesstabiliendas utitur. Sed 
quid inde sequitur ? an illud in primis.Irenzmoigno- 
ta fuisse Ignatiana omnia, quia nihil ab eo scrie 
ptum inter hec omnia testimonia reperitur? mini- 
me. Ignatium consulere non potuit Ireneus, qui 
illo moriuo natus est. Seniores [renwo recitant 
quid audiverant, id Ignatius diu ante bestiis obla- 
tus facere non potuit. Frustra igitur eum inter se- 
niores illos : ua suffragia afferentem quieras. Senio- 
res illi, quid voce viva audiverant, non quid in 
scripUs legerant, narraverunt ; frustra igituretiam 
sententiam aliquam ab Ignatio scriptam ab illis 
exspectes Ignalius ipse ad bestias condemnatus, 
et Ecclesias in itinere confirmans, non ut Papias 
σμικρὸς ὢν τὸν νοῦν, quid ab hujus vet illius apos- 
toli, vel discipuli ore vel ipse vel alii acceperant,in 
epistolas scripsit : hinc igitur colligi nullo inodo 
potest, ejus épistolas ab Ireneo laudari debuisse, 
aul eo noinine ipsi ignotas fuisse. 


Nondum igitur res satis confecta videri debuit, 
sed eam multo luculentius ex quodam ejusdem Scri- 
ptoris loco probare se posse putat vir doctissimus ; 
ille, scilicet quo ad Ecclesias duas epistolas memo- 
rat, unam Clementis ad Corinthios, alteram Poly- 
carpi ad. Phiiippenses Qnare Λίο rogat, cur, si ei 
notus eiat noster. lgnatius, éllius loco tum opportuno 
tamque necessario. nullus meminerit ? Respondeat 
non tam pro nobis quam pro seipso jam Irenmus. 
Nos enim multo tutiores sumus a Dall«i conjectu- 
ris, quam 8. Iren:us ab ejusdem censura. Sic igi- 
tur ille lib. ui, cap. 3: « Traditionem itaque aposto- 
lorum intoto mundo manifestatam,in omni Ecclesia 
adest perspicere omnibus qui vera velint audire ; et 
habemus annumerare eos qui ab apostolis instituti 
suntepiscopi inecclesiis,etsuccessores eorunusque 
ad nos,qui nihil tale docuerunt,neque cognoverunt. 
quale ab eis deliratur ». Traditio igitur secundum 
Irenmum erat in omni Ecclesia ltomana,Alexandri- 
na. Antiochena,Hierosolymuana, veliquisque, οἱ si 
voluisset, poterat numerare. omnes episcopos ab 
apostolis institutos, « quos successores reliquerant, 
suum ipsorum locum magisterii tradentes, cf eorum 
etiam surecessores. Sed quoniam, inquit, in hoc tali 
volumine longumest on:.niumEcclesiarua, enumerare 
successiones;maximi,ot anliquam,etomnibus coghi- 
tie,a gloriosissimis duobus apostolis Petro et Paulo 
Rommfundatie etconstitntz Ecclesic& eam quam lia- 
betabapostolis traditionem etannuntiatam homini- 
bus fidem, per successiones episcoporum pervenien- 


161 


S. IGNATIUS. — PROLEGONENA. 


168 


tem usque ad nos indicantes, confundimus omnes À eadem cum Romanis predicasset, quod multos ex 


eos ». Tunc inter alios Roma episcopos Clementem 
enumerat,quiet vidit ipsos apostolos et contulit cun eis, 
cum adhuc insonantem pra dicationem apostolorum et 
traditionem ante oculos haberel, traditque Roma Ec- 
clesiam sub hoc Clemente, scripsisse epistolam ad 
Corinthios, ad pacem eos congregantem, et repavan- 
tem fidem eorum, et annuntiantem quam ab apostolis 
reccperat traditionem. Meminit igilur Clementis et 
epistola sub ejus pontificatu scripte, quare non et 
lgnatii ? respondeo quia Ignatius home episcopus 
nunquam fuit, sub eo Ecclesia Romana epistolas 
Scribere non potuit. Statuit antem lreneus de tra- 
ditione ad Romanam Ecclesiam pertinente tantum 
loqui. Inerter ac flugitiose, dicet Dallasus fortasse. 


Certe ita fecit Irencus, et cur sic argumentum ad- p 


versus hereticos institueret, rationem reddidit, 
quod propter polentiorem illius Ecclesic principali- 
tatem, cjus solius traditio omnes hereticos confun- 
deret. Quo quidem ratio lrenreum, etsi Ignatii eo 
loci non meminerit, apud me flagitiosissimisilentii 
crimine absolvit ; viderint Dalleani si adliuc reum 
teneant. At preter Clementem etiam Polycarpi me- 
minit epistoleque ejus ad Philippenses : quare igi- 
tur non et Ignatii, Polycarpo senioris, cujus epi- 
stole illi ad Philippenses erant adjuncta ? Memo- 
randi certe. ratio. utriusque par erat, Ignatii vero 
etiam potior. Priusquam respondeo de Iren:eo, 
quaro pariter de Tertulliano. Concedes, opinor, 
eum bene novisse, Ignatium fuisse Ecclesia Antio- 
chenoe episcopum et ab apostolis ordinatum, 
eliamsi epistolas ejus ignorasse putes. Quiero igi- 
tur cum Ecclesias apostolicas memorat, De pra- 
scriptione harelicorum, cap. 32. cur Ignatii aul Ec- 
clesie Antiochen: non meminit ?« Hoc modo, inquit 
Ecclesie apostolice census suos deferunt; sicut 
Smyrnoorum Ecclesia Polycarpum abJoanne collo- 
catum refert,sicut Romanorum Clementem à Petro 
ordinatum itidem ».Nullam aliaui Ecclesiam aposto- 
licam uominavit.Quid ?nonne novit lgnatium Poly- 
carpo fuisse seniorem ? nonne existunavit S. Pe- 
trum fuisse Antiochi: prius quam Homo ? Quare 
igitur Antiochenam Ecclesiam et episcopuni ejus 
Ignatium non commemoravit? Nempe inerter et fla- 
gitiose fecit : cerle Ireneum imitatus et seculus 
est. Quocirca si jam quaeras, quare lreneeus Poly- 


est ; quia traditionem solius Ecclesie Romana pro- 
posuerat, ad quam confirmandam adversus hare- 
ticos,auctoritas Polycarpi plurimum faciebat, Igna- 
tii nihil.Hanc rationem ipse indicat. « Is eniin, in- 
quit, est, qui sub Aniceto cum advenisset in Urhem, 
multos ex his quos priediximus lizereticos convertit in 
Ecclesiam Dei,unam et solam hanc veritatem annun- 
tians ab apostolis percepisse se, quam et Ecclesia 
tradidit » Ad confirmandam RHoman:e Ecclesi tra- 
ditionem adducit Polycarpum, quem ipse viderat, 
quod venerandus ille senex Rom: adesset, quod 


* Jac, 1, 13. 


) 


carpi meminit,non autem Ignatii; causa in promptu . 


haereticis, contra quos hi libri exarali sunt, ad ca- 
tholicam fidem Rome converterit, et Romane Ec- 
clesie reconciliaverit. quod quid S. Joannes de Ce- 
rintho senserit, quid ipse de Marcione, testatus sit. 
Horum vero nihil deIgnatio dici potuit. Epistole qui- 
dem ejus obiter meminit, sed ne μῦ ex illaadducit; 
ne id quidem dicit eam continere eamdem traditio- 
nem quas in Romana Ecclesia obtinuit. Polycar- 
pum itaque ideo tantum citavit, quod Roma eadem 
cum Romana Ecclesia docuerit, et heereticis ibidem 
resliterit. Ncc erat utriusque noininandi par ralio. 

Quod addit vir doctissimus, Irenzeum in epistola 
ad Florinum Polycarpi mentionem fecisse, non au- 
tein Ignatii, cujus epistole multa contra Florini 
blasphemiam continent, id omnino vim nullam ha- 
bet. Blasphemia quam tunc temporis tuebatur Flo- 
rinus,ipsi peculiaris fuit, utpote quam heretici qui 
extra Ecclesiam erant,nunquam proflteriausi sint. 
Postea quidem, teste Eusebio, descivit ad Valenti- 
nianos. Epistola antem Irenei tantummodo pro ar- 
gumento habuit, quod Deus non sit auctor malo- 
rum *, nam licet, alter titulus Περὶ μοναρχίας osten- 
dere videatur Florinum duo principia invexisse et 
Marcionis ac Cerdonis dogmatibus adhesisse, ut 
observat doctissimus Valesius ; tamencum Iren:eus 
ipse dogmata Florini asserat ab hareticisnunquam 
fuisse tradita, οἱ Eusebius addat, ταύτης γὰρ τοι 
τῆς γνώμης. οὗτος ἐθόχει προασπίζειν, videtur Ire- 
neus de illa re tantum disputasse adversus Flori- 
num : « An, scilicet, Deus auctor esset malorum. » 
Atquam multa, quaso, ad blasphemiam in ea re re- 
tundendamopportuna epistolalIgnatii continent?aut 
8i conlinerent, unde liceret colligere sententias ex 
iis ad refellendum Florinum excerpere voluisse ΙΓ6- 
nwum ? Certe ab exemplo Polycarpi lioc nullo mo- 
do sequitur. Innuit quidem eum plures epistolas 
Scripsisse, ne unam ex earum ulla sententiam 
adducit Ipsum noininat, sed eo loco quo πεφε:σμᾶ- 
vtoc, parce ac. leviter cum Florino agit, quo osten- 
dit seniores qui cum apostolis versati sunt, nihil 
lale eum docuisse. Eorum aliquibus familiarem 
fuisse Florinum noverat ; unum ex iis nominat, 
nempe Polvcarpum ; eumque praocipue seligit, ob 
multas quas significat rationes. Primo, respectu 
Florini, qui Polycarpum audierat, sed et cum eo si- 
mul Irenzus, εἴθον γάρ σε, inquit, παῖς ov ἔτι ἐν 
τῇ χάτω ᾿Ασίᾳ παρὰ τῷ Πολυκάρπῳ λαμπρῶς πράτ- 
τοντα ἐν τῇ βασιλ!κῇ αὐλῇ, καὶ πειρώμενον εὖδοχι- 
μεῖν παρ) αὐτῷ. « Vidi enim te cum adhuc puer es- 
sem in inferiori Àsia apud Polycarpum, splendide 
agentem in palatio, et magnopere laborantem ut te 
illi approbares ».Secundo,respectu sui ipsius, quem 
tanquam optimum ejusce rei testem depinygit. quod 
qu: tunc audivit a Polycarpo. firmius memorie ad- 
horerent, quam qua nuper acciderant. Ταῦτα xal 
τότε σπουθαίως TXxouov ὑπομνηματιζόμενος οὐκ ἐν 
χάρτῃ ἀλλ) iv τῇ ἐμῇ καρδίᾳ, καὶ ἀτὶ αὐτὰ avos. 


J. PEARSONII VINDICIE IGNATIAN/E, — PARS I. 


170 


βυκῶμαι. «Heec ego tunc studiosius audiebam.non in À rentis post Ignatium annis in lucem emisisse. Quo- 


charta,sed in corde meo audita describens,eadem- 
que apud me repeto et revolvo.»Tertio,ratiouc arzu- 
menti quod fortissimum putavit. Audivit enim tunc 
Polycarpum,que illi fuerat cum S. Joanne et reli- 
quis qui Dominum viderant consuetudo, quenam 
ab illis de Christo relata perceperat, et quam illa 
omnia,qua ab iis qui Verbum vite conspexerant, 
SS. Scripturis consentirent, diligenter obsc: vcit. 
Quod est ipsissimum argumentum quo toties lre- 
nz:us vel ad hareticos refellendos.vel ad suas s: n- 
tentias confirmandas utitur.Nihil autem horum de 
lgnatio dicere potuit; cum eo nunquam versatus 
est Florinus ; nonviditeumIreneus; nunquam dis- 
serentem de apostolis aut discipulis Domini audi- 
rit,aut in epistolis legit. Rationes igitur satis mul- 
tas habuit Irenaus,cur Polycarpum suo more po- 
tius quam Ignatium adversus Florini blasphemiam 
testem adduceret. 

Quociica cum notissimam S. Ignatii sententiam 
lreneus citaverit,quam in epistola ejusdem ad Ro- 
manos totidem verbis scriptam reperimus : cum 
Eusebius Ireneum eam ex eadem epistola hausisse 
asserat, aliique post. eum idem affirment: cum 
nulla oinnino vis in illa distinctione inter dizit et 
scripsit appareat : cum nulla Ignatii apophthegmata 

in antiquissimis scriptoribus,aut Actisreperiantur, 

in posterioribus autem qus exstant, ex epistolis 
certissime desumpta sint : cum denique nulla ratio 
lactenus excogitata sit, quae reliquas Ignatii epislo- 
las ignorasse Irenseum nobis persuadeat ; rationes 
anlem multe suppetant, que nobis fidem faciant, 
nullam Irenzo Ignatium citandi occasionem iis lo- 
risoblatam fuisse,quibus adversarii justam et ne- 
cessariam crepant ; concludo « frivolum et ineptum 
esse, lreneum aliunde quam ex » nostra lgnatii 

« epistola ad Romanos sententiam sumpsisse ha- 

riodlari, » adeoque testimonium lrenei ad confíir- 
mandam Ignatianorum auctoritatem a nostris recte 
el apposite afferri. 

CAPUT VII. 

Testimonit Origenis ab. objectionibus vindicantur. 
|. Frustranea non sunt, quod. errores Dall.ci de 
ziate impostoris sui, εί hallucinatione Eusebii 
refellunt ; ac praterea quod. argumentum | nejati- 


tum funditus evertunt. 1I. Falsa non sunt. Opus 
in Canticum canticovum est. ipsius Origenis, non 


modo eniin hoc fleri potuit,si 440 annis post ulti- 
mum martyris certamen easdem epistolas vidit,le - 
git.dua zeexiissententias exscripsit Origenes?An 
annis 60, antequam editae sunt, eas laudare potuit 
Auame:uus Που unum testimonium quidquid in 
hoc opere proprium Dalloo est refellit et expungit. 
Salmasius et Albertinus diu ante Origenem natum 
cpistolas sub lpnatii nomine scriptas fatentur ; 
Blondellus antequam Origenes scriberet.Solus Dal- 
lu. nisi forte addendus ei sit Bochartus,diu post 
Origenis mortem omnes scriptas affirmat; et ex 
sexaginta sex argumentis plurima ad hanc epo- 
cham formavit, que hoc solo testimonio firmato 
concidunt. 

Secunda Dallei falsissimaassertio est, «Eusebium 
esse oinnis de Ignatianis 'erroris fontem ; qui hinc 
primo exortus, latissime postea effusus, insequen- 
tium s:eculorum pene omnes Christiani nominis eru- 
ditos pervasit.»Non frustra igiturOrigenem adduci- 
mus,bui tam immanem, ac tantis viris ignominio- 
sum errorem funditus evellit. An enim Eusebius 
primum lapsus est, qui Origenem est secutus? An 
ille fetum nuper natum et adulterinum excepit, 
quem Origenes tam diu ante fovit,exosculatus est? 
An caeteri Patres Eusebium ἀθασανίστως errantem 
seculi sunt,qui euin primo non errasse certissime 
sciebant,utpote qui Origenem perpetuolectitarent ? 
5i scripsisset Origenes homilias illas 140 annis post 
Ignatii mortem,hoc non frustranee,sed opportune 
satis ad Dalleanas rationes evertendus observata 
essent. 

Sed respondeo secundo, Origenis homilias non 
tam sero,non demum 140 annis post ultimum mar- 
Lyris certamen, sed diu ante scriptas fuisse. Men- 
tio epistole Ignatian:w disertissima exstat homiliis 
ejus in S.Lucam.Homiliasillas scripsit Origenesju- 
venis adliuc,et ante eelatem virilem. Testis locuple- 
tissimus.S. Hieronymus. Adamentii assiduus lector, 
et cumista scriberet,admirator.Ita enimille in pre- 
fatione ad versionem suam: « Fateor itaque in his 
Origenein tractatibus quasi puerum talis ludere:alia 
sunt virilia ejus, et senectutis seria. » Neque igitur 
senex,neque cum virilis esset mtatis, homiliasin S. 
Lucam scripsitOrigen?s,sed adhuc adolescens.Cum 
autem decimum octavum annum ageret, cateche- 


Latini auctoris, sed interpretis, et quidem Huffini. [) tice scholie prieíectus est Alexandria.Iloc diserte 


Homilim in S.Lueam sunt ipsius Origenis, non La- 
lini auctoris sed interprctis, et quidem Hieronymi. 


Tertium a nobis ex Origene deductum est testi- 
monium. Hoc primo vir doctissimus dicit esse fru- 
straneum,secundo falsum. Frustra, inquit, « Orige- 
genis homilias annis circiter 4&0 post ultimum 
martyris certamen scriptas recitant.Serum enim hoc 
etinane Ignatianorum pr:wsidium. « Respondeo pri- 
mo hoctestimonium non esse trustraneum;quia duo 
immanes Dallei errores vel hoc uno argumento, si 
alia deessent, manifeste falsitatis revincerentur. 
Priinus est, impostorem has epistolas nonnisi du- 


PATROL. GR. V. 


tradit Eusebius: "Exog δὲ ᾖἦγεν ὀκτωκαιδέχατον, 
x10 6 τῆς Ἱάττ/ήσεως προέστη διδασκαλείου, Tlist. 
lib. vi, c. 2, cui suffragatur S. Hieronymus. Erat 
hic annus Severi undecimus ; decimo enim Severi 
Orirenes decimum septimum etatis annum egit, 
testibus Eusebio et Hieronymo. Septem fere annos 
in imperio postea mansit Severus. Sub initio igitur 
Carzeallo» Origenem adhuc puerum,seu adolescen- 
lei, scripsisse homilias in S. Lucam par est cre- 
dere. Jam vero a céecimo Trajani, quo epistolas 
scripsisse Ignatius perhibetur,ad initium Caracalle, 
vix nni sent £05. Intra igilur tot annos Tgnatii 


0 


, 


111 


€. IGNATIU:. — PROLEGOMENA. 


112 


epistolis testimonium scripto praebuisse creditur À testimonia, non modo Origenis non esse, sed ne 


Origenes.Quod ideo observandum fuit, non tantum 
ut ostenderem falsa esse qu: Ώαί]ωις de intervallo 
asserit,sed eliam ut ei argumentum, quo tantopere 
delectatur,negativum eriperem. Launoyum doctis- 
simum Sorbons theologum de vi argumenti negan- 
tis fuse disputantem advocat. Sed Launoyus ipse 
ita sententiam suam protulit : «Cum nullusomnino 
scriptor equalis vel suppar priestat testimonium, 
tunc ex generali silentio,quod ducentorum plus mi- 
nus annorum estimari potest, efficax depromitur 
argumentum. » Hicautem scriptornobillissimusOri- 
genes, Ignatio suppar, eodem quo ille scripsit 500 - 
culo natus,luculentissimum epistolis ejus « prestat 
testimonium ;» etsinemoante eum Ignatii meminis- 
set,nesic quidem « generale ducentorum annorum» 
circiter silentium preecessisset, ut inde « efficax de- 
promeretur argumentum. » Quare si tacuissentS. 
Polycarpus,et S.Irenzus, testimonium Origenis se- 
cundum rationes Launoyanas satis vim et effica- 
ciam negantis argumenti retunderet. Unus igitur 
Origenes, si tanquam testis legitimus admittatur, 
sententiam Dallei penitus convellit, et argumenta 
quamplurima ab ipso excogitata enervat ; non ita. 
frustra a nobis advocatur. 

Appello veteres etiam inter Christianos criticos. 
Cum enim de scriptis Dionysii, Ignatio senioris, 
celebris controversia in Ecclesia esset, et de testi- 
moniis ageretur ; quieorum auctorem Areopagitam 
verum non esse contendebant, non objiciebant 
secundi seculi silentium ; sed hoc tantummodo, 
quod Origenes Et Eusebius ejus minime memine- 
rint.Ita Maximus,contra quem ita disputabant : Nat, 
φασὶν, ἀλλ᾽ οὐκ ἔγραψεν αὐτοῦ τὰς συντάξεις  Eóst- 
θιος ὁ Παμφίλου, καὶ μὴν οὐδ’ Ώριγένης. «Imo vero, 
inquiunt,opera ejus non descripsit Eusebius Pam- 
phili,neque eti am Origenes.»Si frustra eoruni testi. 
monia afferrentur,si scra heec essent et inania Dio- 
nysianorum praesidia: cur veteres inter Christianos 
critici ea postularunt? Si huic questioni respon- 
dere pro Dionysio suo potuisset Maximus, quem- 
admodum respondemus pro Ignatio,ea procul dubio 
responsio, Origenem scilicet et Eusebium ejus di- 
serte meminisse, pro frustranea nunquam habita 
fuisset. Pro iisdem Areopagiticis Hypatius Ephesi- 
nus episcopus B. Cyrilli et B. Athanasii requirebat 


Greci quidem, verum Latini potius scriptoris esse 
apparet. » Primo igitur opus Origenis in Canticum 
canticorum,ex cujus prologo testimonium adduxi- 
mus, negat Origenis esse, negat esse Greeci cujus- 
piam scriptoris, Latini esse contendit. Et in hac 
quidem re habet, auclores quos sequatur. Primo 
loco Erasmum nominat,cujus censuram gravem ac 
veram appellat, cum sit levissima falsissimaque. 
Huic adjungit Amerbachium et Cocum ; potuit et 
alios, qui Erasmum ἀθασανίστως secuti sunt. 

His oppono Jacobum Merlinum in Origenis ope- 
ribus maxime versatum, cujus verba de his homiliis 
sunt:« Si pensiculate ipsam materiam qua in iis 
traditur attenderis,ipsiOrigeni attribues.» Huic ad- 


B jungo Genebrardum, qui Origenem postea edidit, 


et libris aliquot non ante editis locupletavit. Huic 
editorem ultimum addo,qui summa cum diligentia, 
doctrina atque judicio in eruendis, edendis, ador- 
nandisque ejusdem operibus Gra:cis versatur,Danie- 
lem Huetium : Castigandus, inquit ille, « Erasmus, 
qui et ipse sentit,etidem utsentirent Magdeburgen- 
ses perfecit, hoc opus esse hominis Latini pulchre 
docti et bene diserti.» Imo ut sententiam IHueti de 
Erasmo suo intelligant Dalleani, hec ejus verba 
sunt : « Effrenis profecto, iterum dico, et projecta 
Erasmi temeritas veterum Patrumscripta inanibus 
suis conjecturis ita permiscentis, ut nisi contraivis - 
sent posteriorum theologorum studia,vix certum ali- 
quid de adolescentis Ecclesise doctrina statuere pos- 
semus. » Maximeigituridoneusauctor Erasmus Dal- 


C leo,qui de usu SS. Patrum in eum modum disputat. 


Tribus his Origenis editoribus, addo viros doctis- 
simos et Ignatianorum hostes juratissimos, primo 
Blondellum,qui in apologia ut probetOrigenem « bi- 
nostan!um sacerdotum et diaconorum,magistri Cle- 
mentis exemplo,gradus agnovisse,» sectiond 2,813, 
testimonium ex secunda hujus operis homilia pro- 
ducit. Non igitur Latinum aliquem, sed ipsum Ori- 
genem, Clementis Alexandrini discipulum, hujus 
operis auctorem agnoscit Blondellus. Secundo Α]- 
bertinum,qui tam preeclare contra Halloixium dis- 
putavit, De Eucharistia lib. wu, c. 1. Ubi hoc. ipsum 
opus in Canticum canticorum, et hunc ipsum lo- 
cum, quem inter testimonia adduximus, Origeni 
tribuit, et verisimillime colligit, larvatum Diony - 


testimonia addiditque : *Siautem nullusex antiquis [D sium ex ipso Origene sua traduxisse. Origenem 


recordatus est ea,unde nunc potestisostendere.quia 
illius sint, nescio. » Habemus Cyrillo synchronum 
Theodoretum ; habemus Chrysostomum, Hierony- 
mum,ipsum Athanasium ; habemus ex anliquioribus 
Eusebium et Origenem, quiut ab illis non frustra 
postulabantur, ita a nobis non frustra afferuntur. 

Sed pergit vir doctissimus, et ad utrumque locum 
ex Origene adductum « simul semelque respondet: 
Levis esseadrem qua agitur momenti,quod opuscu- 
lorum, ex quibus allati sunt, dubia sit et incerta 
auctoritas.» Ita quidem primo paulo lenius : mox, 
uti solet, confidentius :«Dos libros,unde sunt allata 


autem verum intelligit,illum nempe,qui « nunquam 
plagii a quoquam fuit insimulatus, cum esset adeo 
feracis ingenii, ut aliis potius auctor, quam cujus- 
quam imitator aut. transcriptor foret. Albertinum 
sequitur Dalleus de librissuppositis Dionysio Areo- 
pagi lib. r, c. 17. Merito Albertinus noster, inquit 
adversus eumdem Halloixium disputans,« judicavit 
Dionysium tuum totum hnnc locum a tu» Origene 
vel esse furatum,velcerte mutuo sumpsisse.»Quo- 
modo enim mcrito id judicaret Albertinus, si scri- 
ptor ille nec Origenes esset,nec Grecorum aliquis, 
sed Latinus nescio quis ? Cum Halloixius,ut Diony- 


113 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANJR. — PARS I. 


114 


sium suum defenderet, corrupisset,locumque hunc À Grecos)etiam logicen (quam nos rationalem possu 


ες ejus libro exterminandum judicasset ; lacessere 
eum cum morosissima et ineptissima critica sua jubet 
Dallzeus,et « quod in Origene (quem pace tua Dion y- 
sio tuo multo doctiorem fuisse virum puto; totus 
hactenus orbis equo animo tulit,id in Dionysio legi, 
noli, inquit, ferre iniquius.»Auctor igitur expositio- 
num in Canticum canticorum, cum contra Diony- 
sium scribit Dallous,Origenes est, et locum, quem 
adduximus, in eodem Origene totus hactenus orbis 
equo animo tulit : quare idem non est, quare con- 
tra ttum orbem militat Dalleus, cum adversus 
lgnatium arma sumit ? 

Auctores cum auctoribus contulimus ; nunc ra- 
üones cum rationibus conferamus. (74016 non 
fuüse vel hinc colligas licebit, inquit Erasmus, quod 
in Prologo citat Grecos velut alienos. Cum apud 
Grecos, inquit, qui eruditi et sapientes videntur. 
Imperite ororsus et inepte. Citat enim Grecos velut 
atienos non a lingua, aut gente sua, sed religione. 
Hic enim Grecos non opponi Latinis, sed Christia- 
nis,certum est.Ita enim sequitur: « Non ergo mirum 
esse!,si et apud nos,ubi quanto plures simpliciores, 
tantoplures etimperitiores videntur.»Qua verba cer- 
tenonad Latinostan tum,sed Christianorum omnium 
cetus pertinent ; et preterea Origenem nobis refe- 
runt, qui de simplicitate et imperitia ubique fere 
loquitur. Neque vero quisquam Griecos frequentius 
opponit Christianis, quam Origenes ; cujus unum 
locum memerandum esse duxi, ut pariter emen- 
dem, Dum evolvo commentarios in S: Joannem, in 
nüpera editione, pag. 211, lego: Ὡς Πέτρου óióa- 
C4wtoc μὴ καθελεῖν ἃς προσκυνεῖν, sensu plane 
nullo.Sed recte Ferrarius verterat, « perinde quasi 
Petrus docuerit, non oportere nos gentilium more 
adorare ; » ideo Huetius editorad marginem monet, 
legendum xax' ἐθνικοὺς pro καθελεῖν ác, sensum po- 
tius, quam verba respiciens, et Ferrarium magis 
quam Origenem pre oculis habens. lpse enim lit- 
lere pro καθελεῖν à« reponendum omnino docent 
x19 Ἓλληνας, et ita legi moneo in ms. nostro, 
Huetiano codice longe preesstantiore. Interim certis- 
simum est, Grecos non Latinis, sed Christianis 
oppositos eo Joco quem indicat Erasmus ; et multo 
probabilius ex eodem colligit Huetius, auctorem 
hujus operis esse Origenem, quod hic non obscu- 


ris verbis laudetur Platonis Symposium, ubi περὶ Ὦ 


Ἔρωτος agit, quem ipsum librum laudat idem Ori - 
genes,et locum de Amore, adversus Celsum libro iv. 
Adeo infeliciter in hoc argumento versatus est 
Erasmus. 

Melius aliquanto hanc objectionem urget Ray- 
naudus Jesuita.«Latinum se auctor ipse bis profite- 
lur agens de logica in philosophie divisione. 1llic 
enim diserte. Latini Gracis opponuntur. Generales 
discipline, quibus ad rerum scientiam pervenitur, 
ires sunt quas (Greci) ethicam, physicam et tbeori- 
cenappellaverunt ;(nos has dicere possumus mora- 
lem,naturalem et inspectivam).Nonnulli sane (apud 


inus dicere)quartoin numero posuerunt.»Nec tamen 
auctor hic se Latinum profitetur. Nam illa qua 
unculis inclusimus, interpretis sunt, non auctoris. 
Cuui enim Greca, litteris quidem Latinis, verbis 
autem (iricis primo reddidisset,ne forte a Latinis 
non intelligerentur, aut ne ipse non intellexisse vi- 
deretur, eadem Latine rursus interpretari voluit, 
quodest veteribus interpretibus perquam familiare. 
Locum autem ipsum ab Origene scriptum fuisse vel 
illud arguit, quod eum Hieronymus ad Ecclesiasten 
sequatur, ul, tunc potissimum cum nondum Ori- 
geuica adeo displicuerant, solebat. De tribus enim 
Salomonis libris agens, et eorum ordinem, et ar- 


gumenta cum Origene observans,ait : « haud procul 


ab hoc ordine doctrinarum et philosophi sectatores 
suos erudiunt ; ut primum ethicam doceant, deinde 


physicam interpretentur, et quem in his profecisse 
perspexerint,ad theologiam usque perducant.»Quem 
locum si in animo hahuisset Henricus Valesius, 
nunquam illam observationem in adnotationibus 
ad Eusebium protulisset: « Certe in libris Hieronymi 
nunquam theologiam dici reperies, sed Grece » 
θεολογίαν,Νε(αθ si cogitasset Hieronymum in episto- 
la 155, Origenis hunc locum exrimere voluisse, le- 
ctionem codicis Memmiani vulgate statim pretu- 
lisset, aut hanc sine sensu theoricen exhibere di- 
xisset Verba Hieronymi sunt « Philosophi solent 
disputationes suasin physicam,ethicam logicamque 
partiri ; ita et eloquia divina aut de natura dispu- 
tare,uL in Genesi et Ecclesiaste ; aut de moribus,ut 
in Proverbiis, et in omnibus sparsim libris ; aut de 
logica, pro qua nostri theoricen sibi vindicant, ut 


in Cantico canticorum et in Evangeliis. » Que cum 
ex Origene petita quivis intelligat, theoricen eo 
loci pati quis non poterit, qui eam ita definiri ab 
Origene novit : « [nspectiva dicitur, qua supergressi 
visibilia de divinis aliquid et coelestibus contempla- 
mur, eaque sola mente intuemur?» Hec igitur 
omnino Origenis sunt, et ex eo hausit Hieronymus. 

Sed idem, inquit Erasinus,« liquet ex interpreta- 
tione amoris, charitatis, dilectionis et cupidinis. » 
Mininie voro. Non enim harum quatuor vocum in- 
terpretationem tradit auctor,sed ea tantum adhibet 
interpres ad cxprimenta duo vocabula, qua au- 
clor inter se confert, ἔρωτα scilicet et ἀγάπην, 
ἔρωτα aulem aut. amorem, aul. cupidinem, ἀγάπην 
aut dilectionem, aut. charitatem transfert. Origenes 
quidem Scripture loca pro more suo congesserat, 
ut ἀγάπην idem ostenderet scriptoribus sacris si- 
gnificare, quod apud alios £pwc.Ad hec autem loca 
explicanda necesse habuit interpres charitati dile- 
ctionem addere, quia siepe verbum ἀγαπᾷν usurpa- 
vit auctor, quales in Latinis charitati non respon- 
det.Hzec ex ipso loco salis luculenter apparent. « Vi- 
detur autem mihi quod divina Scriptura volens ca- 
vere ne lapsus aliquis legentibus sub amoris nomine 
nasceretur, pro inlirmioribus quibusque, eum qui 
apud sapientes seculi cupido, seu amor dicitur, ho- 


Mol 


118 S5. IGMATIUS. — PROLEGOMENA. 116 


nestiori vocabulo charitatem vel dilectionem nomi- A plane se superet Origenes. Tertio nemo unquam 


nasse. Verbi gratia uL cum dixit de Isaac : » Et ac- 
cepit Rebeccam, et facta es( οἱ uxor, et dilexit 
eam *, » ἀγαπᾷν diligere recte vertitur, et αγάπη 
antiquitus non minus dilectio quam charitas ved- 
debatur. Glossaria vetera: dilectio, ἀγάπι ἀγάπτ, 
dilectio. Tertullianus de agapis veterum Christia- 
norum: «Cenanostrade nomine rationem sui osten- 
dit: id vocatur quod dilectio apud Grecos. Ut autem 
charitati dilectionem, ita et amori cupidinem » 
adjunxit. Glossarium vetus: Ἓρως, amor cupio. 
Quod ante eum fecere Hieronymus,homilia prima, 
« spirituali cupidine velamore accendatur.»Hac au- 
tem ut auctorem Latinum minime produnt, ita Ori- 
genem ipsum potius auctorem fuisse ostendunt, 
qui in scriptis illis qum liabemus, ἔρωτα in rebus 
divinis tam frequenter usurpat: et quem in hac 
ipsa re, uti solet, imitatur S. Gregorius Nyssenus, 
in Cantica homilia prima: Ἐπειδὰν τοίνυν σοφία 
ἐστὶν ἡ λαλοῦσα, ἀγάπησον ὅσον δ2νασαι ἐξ ὅλης xxp- 
δίας τε καὶ δυνάμεως, ἐπιθύμησον Όσον χωρεῖς' 
πρὀστίθημι δὲ θαῤῥῶν τοῖς ῥήμασι τούτοις καὶ τὸ, 
ἐράσθητι.« Cum ergo sit que loquitur sapientia, di- 
lige quantum potes, ex toto corde et totis viribus; 
concupisce quantum potes capere : addo autem au- 
dacter his quoque verbis : Ama. » Plane ut in ver- 
sione Hieronymiana homilic primz Origenis, « et 
ut aliquid audentius dicam, spiritali cupidine et 
amore accendatur. » 

Quod autem in nonnullis libris hoc opus in Can- 


' ticum Hieronymo tribuatur, et a Lombardo et 


Thoma, liarum rerum imperitissimis, sub nomine 
Ambrosii citetur, non inde efficitur, vel hunc ve] 
illum hujus operis auctorem fuisse, cum neutri 
illud competere posse omnes sciant Sed inde ju- 
stior suspicio est, esse il[ud potius ipsius Origenis, 
quia Ambrosius et Hieronymus Origenis inulta in 
Latinum sermonem converterunt. 

Nihil igitur valent rationes contra Origenem al- 
lat: ; at ille quas pro eo afferemus, sunt validis- 
sime. Queecunque enim de opere aliquo Origeni 
ascribendo dici possunt, huic in primis competunt. 
Neque mirum, cuui,ut olim observavit Hieronymus, 
« Origenes cum in ceteris libris omnes vicerit, in 
Cantico canticorum ipse se vicit. » Nam primo, 
character Origenianorum vetus est, pluribus mss. 
in collegio S. Petri apud Cantabrigienses profixus, 
« cognoscitur Origenis sermo perauctoritatui abun- 
dantiam. » Nullibi autem manifeslior hic character 
quam in hoc opere : in quo auclor semper excur- 
rit,et loca S. Scripture undecunque adducit, et 
ad propositum suum trahit. Secundo, tropologica 
ubique sectatur Origenes,notantibus omnibus Chri- 
stianis, ipso etiam Porphyrio. Tres autem perpetuo 
sensus in toto hoc opere persequitur liistoricum, 
tropologicum, anagogicum ; neque aliter exponit 
reliqua Scripture loca que adducit obiter : ut hic 


5 Gen. xxiv, 67. 


tolies opera sua prius scripta laudavit, ac Origenes. 
Quoties enim Scripture locum obiter citat, ad ex - 
positiones suas lectorem ablegare solet.[dem in hoc 
opere frequenter prestitit; citat enim homilias 
suas in Erodum, et Judices semel, in Numeros qua- 
ler; explicationes in Leviticum. et commentarios 
in Novum Testamentum. Quarto, Origeni moris est 
propria nomina Hebraica interpretari,et ex eorum 
interpretationibus sensus tropologicos expiscari. 
Nullibi frequentius quam in his tomis hoc facit. In 
prologo inquit, « Israel ob divinorum contemplatio- 
nem nominatus est.Zareth, alienadescensio ; Debo- 
τα, apis (ut homil. 5 in Judices) ; Barach, coru- 
scatio (ut eadem hom.), Salomon, pacificus. Homilia 
prima, Eden, deliciz ; secunda, Cedar, nigredo, vel 
obscuritas. Hierusalem, visio pacis (ut homilia 21 
in Josuam, de Jerusalem frequenter diximus. quod 
visio pacis interpretatur). Abdimelech, servus re- 
gum ; Mambre,visio ; cherubim, plenitudo scientie 
Dei » (ut in Dzechielem homilia 2). Engaddi, oculus 
tentationis mea (ut in homilia 2 in Cantic. ab Hie- 
ronymo versa) : tertia, Bethel, domus Dei. Quisquis 
autem mira illa theoremata, que ex iis interpreta- 
tionibus deducit auctor, perpenderit, nemini certe 
preterquam Origeni hosce commentarios tribuet. 
Quinto, peculiares quedam opiniones Origeni attri- 
bute sunt, presertim de anima et angelis, a quibus 
precipue Latini abhorrebant. Hx autem ubique in 
hoc opusculo proponuntur. Denique Origenes in to- 
mis suis, ubi ad mysticum sensum explicandum se 


C applicat, sepe precibus ad Deum se convertit, ut 


gratia Dei illustratus illa magna,ut appellat, myste- 
ria perspiciat. Quod hic ssepius flt. Si igitur libri 
materiam, modumque tractandi spectemus, omnia 
Origenem solum sapiunt. 

Preeterea sunt et alia quae hosce commentarios 
non alterius esse quam Origenis omnino convin- 
cunt. Homilie dus Adamantii in Canticum canti- 
corum sunt ab Hieronymo fideliter versa, et papa 
Damaso dedicate, atque a Ruffino agnite. Earum 
autem sentenlie consinüles et germane harum 
sunt qui in hoc opere continentur, ut in eadem in- 
cude formatum esse utruinque appareat ; uli ob- 
servavit doctissimus Huetius, qui non pauca loca 
congessit, εί multo plura congerere potuisset. Sed 
omnem scrupulum tollit luculentum Origenis fra- 
giuentum, quod Grece etiamnum ad finem PAilo- 
caliy exstat, ἐκ τοῦ β' τόµου τῶν εἰς τὸ "Aou τῶν 
q3pazov,« exsecundo tomo commentariorum in Can- 
ticum canlicorum » decerptum. Huic enim Greco 
fragmento plane respondent Latina quae habemus 
in hujus operis homilia secunda. Licet enim prior 
fragmenti pars liberius illic exponatur, posterior 
tamen pressius redditur: et in ipsa priori parte 
illa fragmenti verba, οὕτω δὲ καὶ µήποτε σκλτούνει 
Πύρ.ος τὴν Χαρδίαν Φαραώ, ab illo vetere melus 


11 J. PEARSONII V! NDICIAEE IGNATIANZE. — PARS I. 


118 


erponuntur quam a Tarino nupero interprete. Ta- A dam fuisse coactum. Transcripserat hunc ipsum 


rinus ita vertit: [ία nunquam Dominus cor. indurat 
Pharaonis, quod a mente Adamantii alienum est. 
Vetus. interpres, secundum hec. ergo fortasse et in- 
durasse dicitur Dens cor Pharaonis. Recte :. µήποτε 
enim, vox Origeni sepissime usurpata, non signi- 
ficat nunqnam. sed fortasse : sub ea enim loquendi 
formula expositiones suas dubitanter proponere 
ubique fere solet Adamantius. 

Certissimum igitur est illud opus in Canticum, 

ex quo septentiam transcripsimus, et testimonium 
pro Ignatio nostro adhibuimus, esse ipsius Orige- 
nis, non Latini alicujus auctoris. Quod ut adhuc 
manifestius appareat, dabo etiam interpretem ; 
quem Ruffinum esse assero, non tantum conjec- 
turis, quas Huetius amplexus est, permotus, sed 
etiam idoneo testimonio suffultus, quod prebet 
Cassiodorus, qui centum post Ruffini mortem an- 
nis vixit. Is enim, lib. De divin. lect., cap. quinto, 
hhc habet :« In Cantico canticorum duabus homiliis 
expositionem Origenis idem S. Hieronymus, Latine 
lingue multiplicator egregius,sua nobis, ut consue- 
rit,probabili translatione prospexit. Quas item Ruf- 
finus,interpres eloquentissimus,adjectis quibusdam 
locis, usque ad illud preceptum quod ait: « Capite 
nobis vulp^s pusillas exterminantes vineas f, » tri- 
bus libris latius ezplicavit. Quamvis enim hec ob- 
scere dicta sint a Cassiodoro, satis tamen hoc ip- 
sum opus indicat, quod in illo versiculo : « Capite 
nobis vulpes pusillas exterminantes vineas,desinit. 
Yon est igitur quod quis suspicionibus indulgeat, 
Erasmi judicio fretus » (ut in re consimili de Inno- 
centi epistolis dixit Blondellus',multo minus Amer- 
bachii, hic fluctuantis, nihilque aliud affirmate as- 
serentis, nisi quod et ipsi asserimus. Ita enim ille 
prelatione ad tomum septimum Hieronymi: « Czete- 
rum de homiliis quatuor in Cantica canticorum an 
sint Origenis, necne, nolo in presentia disputare ; 
certe multa sunt qua ea Latini hominis esse, non 
Greci comprobent, Illud ausim affirmare, etiamsi 
Greci hominis sint, Hieronymum non vertisse ». 
Quod et nos affirmamus. 

Ad primum Origenis testimonium refellendum 
usus est auctoritate Erasmi vir doctissimus, ad se- 
candum elevandum suo quidem Marte, nec minus 
infeliciter progreditur. Primo homiliarum triginta 
novem in Lucam auctorem vult esso Latinum : quod 
et per se mirum, et ante hunc diem, opinor, inau- 
ditum est. Latinorum natalium indicia qua depre- 
hendit hec sunt. Primo, observat, inquit, gratia 
plenam, Gr rce κεχαρι-ωμένην dici. Sed quis, queso 
observat ? auctor, an interpres ? Neutrum dicit,satis 
caute : sed Aomilia observat, quod mire dictum, 
atque inde concludit, auctorem non Graecum, sed 
Latinum fuisse. Ego aperte dico S. Hieronymum 
homilim interpretem hoc obiter observasse, et ne- 
cessitate quadam ad talem observationem inseren- 


* Cant. v, 15... Matth. xxiv, 26. 


locum ex Origene anle eum S. Ambrosius, sola 
versione contentus. Sed cum observasset Origenes, 
vocem in salutatione prorsus inusitatam esse, eam- 
que Hieronymus reddidisset, gratia plenam, duo- 
bus, scilicet, vocabulis, quorum neutrum rarum 
est,necesse habuit addere,quod Grace dicitur xsya- 
ριτωµένπ. Secundo ista objicit ex homilia quinta : 
Ego autem sum Άλογος, quod licet Latinus aliter ex- 
presserit. tamen proprie transferri potest, absque 
sermone vel ratione. Sed et hic tum auctorem Ori- 
genem. tum interpretem Hieronymum habemus. 
Mutum probat auctor populum Israeliticum, quod 
sermonem, id est Christum,rejecissent; idque plu- 
ribus Scripture locis explicat : quod plane Orige- 
nicum est. Citat illa de Moyse, Exod. v, 12: 'Eró 
δὲ ἁλογός εἰμι. Interpres quia nihil tale in Latinis 
codicibus scriptum inveniret, sed potius forte, id 
quod nunc legimus, cum incircumcisus labiis sim, 
ut et Hebrea sonant, et Theodotionis versio, vel 
tardi sermonis, ut antiquitis legebatur,necesse pu- 
tavit ad Origenem recte capiendum admonere,quod 
licet. Latinus aliter expresserit illam vocem ἄλογος, 
tamen proprie transferrí potest absque sermone, 
sive ralione. Et hoc plane Hieronymianum est, ut 
omnes norunt. Ipse certe Hieronymus, ad caput 
xLiv Ezech. : Et. in. Exodo locutus est Moyses ín 
conspectu Domini, dicens : « Ecce filii Israel non 
audierunt me, quomodo audiet me Pharao ? ego 
autem sum tardi sermonis : » pro quo LXX dixere 
Ἐγὼ δὲ ἅλογός εἰμι, quod melius habetur in He- 
ὕγῶο, ego incircumcisus sum labiis. Tertio, ejus- 
dem, inquit, est eommatis, quod cadaver a casu no- 
men accepisse observat, homil. 16. Imo hzc nullam 
cum przcedentibus similitudinem,habent,sed sunt 
pura translatio, sive nuda Grecorum verborum 
redditio. Explicat eo loco versiculum 34 cap. it 
Evang. secundum S. Lucam, ἰδοὺ οὗτος χεῖται εἷς 
πτῶσιν : Ecce hic. positus est in rainam. Origenes 
more suo ; et tandem huic applicat locum S Mat- 
thai : Et de hac ruina dicitur : Ὅπου γὰρ ἐὰν d 
τὸ πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται ot ἀετοί, ubicunque 
fuerit cadaver, ibi congregabuntnr aquilz? Ἱ. Quod 
ne coactum nimis videatur, addidit, πτῶμα γὰρ ἀπὸ 
πτώσεως λέγεται, cadaver. quippe a casu. nomen. ac- 
cepit. Quale aliquid apud Hippolytum legas libello 
de Antichristo. Quarto, ejusdem commatis esse vult 
illud ex hom. 22. quod Grzcus sermo hoc, quod est 
converti in lapides, significantius sonat. ἀπολιθοῦ- 
σθαι. Sed totus ille tractatus de suscitandis filiis 
Abrahe ex lapidibus plane Origenicus est ; et hec 
verba, qua parenthesi includi debent, manifeste ab 
interprete Hieronymo sunt inserta Quinto, notat 
judicem apud Grecos cum articulo positum, qui 
singularitatis signiflcator est, et mor discrimen no- 
minis vel cum articulo vel absque articulo positi dicit 
apud Grecos magis intelligi homil. 35. Sed facilis 


119 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


180 


responsio : auctor homilire notat judicem cum ar- À Sabaoth primum celum manifesiat. Eodem modo 


tieulo positum ; interpres addit, apud Gracos, quia 
apud Latinos non ponitur articulus. Exponit hic 
Origenes versiculum 58,cap. xii Evangelii secundum 
Lucam. Observat ἐπ᾽ ἄρχοντα dici sine articulo, 
πρὸς τὸν Εριτήν cum articulo: inde colligit prin- 
cipem esse unum angelorum, qui multi sunt, 
judicem esse illum unicum, Jesum Christum. Hoc 
plane Origenicum est. Nemo enim toties vim arti- 
culi urget ac Adamantius. Hieronymus cum vide- 
ret hominem Latine tantum lingue peritum hec 
capere non potuisse, notavit hoc apud Gra:cos magis 
intelligi. Postremo, inquit, in eadem homilia monet 
quadrantem, sive minutum Greece tenue dici posse. 
Recte. llabemus autem et hic auctorem Origenem, 
interpretem Hieronymum. Origenes dum explicat 
ea verba, ἕως οὗ καὶ τὸ ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς, lu- 
dit, ut solet, in voce λεπτὸν, et ostendit peccatum 
esse vel pingue et crassum, vel tenue et subtile. 
Vidit Hieronymus h«c a Latinis intelligi non po- 
tuisse vel per quadrantem, vel minutum, monuitque 
id quod minutum dicitnr, Greece tenue dici posse, 
unde que sequuntur tandem intelligi possunt. 

« Hac, inquit, auctorem Grece scripsisse negant, 
qua lingua notum est Origenem omnia sua compo- 
suisse. [mo vero auctorem Griece scripsisse non ne- 
gant », sed tantummodo interpretem ex Grecis in 
Latina transtulisse, et, ubi opus esset, versionis 
sus rationem reddidisse, quo nihil apud antiquos 
interpretes familiarius fuit,ostendunt. Bellarminus 
tractatum quintum, adeoque reliquos in Mattheum 
putavit esse Latini auctoris : sed non firma mihi 
videtur ejus ratio, inquit Labbeus. Et erat certe 
infirmissima, ut nunc apparet ex commentario ab 
Huetio Graice edito. ; Et digna sunt Huetii verba 
qua a talibus hypercriticis observentur : « Quamvis 
hoc Bellarmini judicium palam refellat codicis Greci 
lectio, ea tamen si careremus, non plus valeret illud 
ad versus hunc Adamantii librum, quam adversus 
reliquos, quos veterum interpretum studio Latine 
redditos legimus : in iis siquidem frequenter ejus- 
modi occurrunt additamenta interpretum sus lin- 
gue hominibus gratificantium ». Neque hzc de Ori- 
genianis tanlum vera sunt. Apud Latinum [τοπ μπι 
legimus : « Ennses, id est cogitationi. Hermes sicut 
Greco sermone exprimitur, Αἰμυλίουςτε λόγους xai 
ἐπίκλοπον Ίθος ix' αὐτοὺς κάτθετο, ut hoc ipso La- 
tino sermone dicamus », fraudulentie sive sedu- 
ctionis verba,et subinvolantes moresindidil« eorum 
sensibus ad seducendum stultos hominum, ut cre- 
dant figmentis. Mater enim, hoc est Leto, occulto 
commovit eos ; unde et Leto nuncupata est, secun- 
dum Greciserinonis significantiam. » Rursus: « Ho- 
merus poeta dixit : Ot δὲ θεοὶ màp Zmvi καθήµενοι 
ἡγορόωντο Χρυσέῳ ἐν δαπἑὀφ. Quod Latine inter- 
pretabimur », dii autem apud Jovem considentes 
tractabant in aureo loco. Atque iterum: « Similiter 
et Sabaoth per Q quidem Graecam in syllaba novis- 
sima scribitur; per O autem Grecam ut puta 


et Jacob..... sicut secundum Latinitatem Dominus 
virtutum et pater omnium ». Hac sane Latini homi- 
nis, non auctoris. sed interpretis. Irenesus enim 
Latine non scripsit ; ejus tamen hec omnia sunt 
preterea que interpres addidit. 

Sed sive Graecus, sive Latinus fuerit hic homi- 
liarum auctor, Origenes, Dalleo judice, esse non 
potuit. Nam ab ipso Origenis genio, morc ac sensu 
quzdam sunt in eodem opere aliena. Que hactenus 
vidimus sunt plane Origeniana, quenam igitur 
sunt que Adamantio competere non possunt? 
Primo, homilia 25 : Spiritus S. dicitur tertia persona 
a Patre et Filio. Qui sic distinctus persona in divinis 
usus ab Origene alienus est. At hoc ipso loco au- 


p ctor ita loquitur et alium quam Origenem eum 


fuisse non credas. Dicit aliquos per inordinatam 
charitatem dicere Paulum sedere a dextris, Mar- 
cionem a sinistris Salvatoris, et per advocatum, 
Spiritum veritatis. intelligere apostolum Paulum : 
« Quod quidem ,inquit,in Ecclesia patimur. Plerique 
enim dum plus nos diligunt quam meremur, hac 
jactantetloquuntur,sermones nostros doctrinamque 
laudantes, que conscientia nostra non recipit. Alii 
vero tractatus nostros calumniantes ea sentire nos 
criminantur,qua nunquam sensisse nos novimus ». 
Que de seipso Origenem scripsisse quis non videt? 
Sed obiter appellat Spiritum S. tertiam personam 
a Patre et Filio ; an autem Origenes ita loqui non 
potuit ? Latini Patres ὑπόστάσιν personam transtu- 
lerunt. Tres autem in divinis ὑπόστάσεις semper 
agnovit Origenes. Ipse secundo tomo in Joannem : 
Ἡμεῖς μέντοι γε τρεῖς ὑποστάσεις πειθόµενοι τυγ- 
χάνειν, τὸν Πατέρα, xal τὸν Yiàv, καὶ, τὸ ἅγιον Ηνεῦ- 
μα (ita legi in ms. nostro ; et agnoscit Huetius 
illa verba xai τὸν Υόν in editione sua per typo- 
graphi incuriam esse preetermissa); Ferrarius inter- 
pres: Nos autem qui tres personas, Patrem et Fi- 
lium atque Spiritum S. esse credimus. Plurima 
sunt in Latinis Origenis de Trinitate personarum; 
sed suspecta ea Huetio facit fluxa Ruffini interpre- 
tis fides. Et quidem ubi de unitate Trinitatis, aut 
&equalitate personarum agitur, merito diffidendum 
est interpreti; de Trinitate autem tantummodo 
loquenti, ratio nulla est cur diffidamus. In sexto 
tomo in Joannem etiamnum legimus προσχκυνητὴν 


D Τριάδα, adorandam Trinitatem : idque ante. obser- 


vaverat S. Basilius l. 1 De Spiritu S. cap. 29. Nihil 
enim certius est quam Origenem tres personas in 
divinis agnovisse, et contra eos disputasse qui 
unam ὑπόστασιν asserebant ; quod si eas substantia 
distinctas et ingquales docuit, eo ipso magis cer- 
tum est. Ut autem distinctionem ita etlam et ordi- 
nem tradidit, qui l. v adversus Celsum non veritus 
est dicere Christum δεύτερον Θεόν, secundum Deum ; 
et quem tradit Hieronymus ad Avitum, in 1.1 Περὶ 
ἀρχῶν docuisse, « Filium quoque minorem Patre,eo 
quod secundus ab illo sit, et Spiritum S. inferiorem 
Filio in sanctis quibusque versari ». Imo eadem 


181 J. PEARSONII VINDICIE IGNATIANZAR. — PARS |. 


182 


epistola Hieronymus,de Adaiantio : « Tertium di- Α lentissimus , Joannes Lightfoot, in canonicatu 


gnitate et honore,post Patrem etFilium,asseritSpi- 
ritum S. » Satis igitur principiis Origenis consenta- 
neum est Spiritum S. asserere « terliam personam 
à Patre et Filio.»Secundo,objicit « personas longos 
sermones inter seserentes,»contra morem Origenis, 
qualisjinquit,« illa est Christi cum tentatorecollocu- 
tio: » Respondeo tibi, o versipellis et nequam, qui 
me tentare non metuis,et cztera.Caetera autem Ίο 
tantummodo sunt,« alius est panis sermo Dei, qui 
vivilcat hominem. » Proh longos sermones ! proh 
prolixam collocutionem ! Sed prolixior « angeli cu- 
stodis ad principem angelum oratio ; » imo infelix 
Dalleus qui adversarium, a principe hujus sseculi 
missum, quaerentem occasionem insidiarum, si 


quo modo nos subvertere queat, angelum custodem B 


facit. Totus iste locus tam pure est Origenicus, ut 
his me immorari pudeat.Tertio,cum Origenes ipse 
solos libros legis admisisse Sadducaos doceat, ho- 
milia 39,loca ex Isaia et Psalmis citans,addit : « Quae 
omnia corporaliter intelligentibus Sadducsis qui 
erant portio Judaeorum, dicit Salvator : » « Nescilis 
Scripturas, neque virtutem Dei 5. » Sed non dicit 
hic Origenes id quod contrarium est cuipiam quod 
alib docuit; non enim affirinat Sadduceos pro- 
phelas in canonem Scripturarum recepisse. Hoc 
tantam dicit, Sadducaos male intellexisse prophe- 
las; potuerunt autem et intelligere, et etiam male, 
ea que pro sacris Scripturis non habuere. Saddu- 
cei quidem Samaritas secuti sunt, ὅμοια Σαµαρεί- 
ταις φρονοῦντες, eL. τὰ πάντα Ίσα Σαμαρείτις «υ- 
Ἱάτουσιν, ut loquitur Epiphanius. Et rejecisse 
quidem eos Phariseorum δευτερώσεις 6Χ Josepho 
patet. Sed Q*w*23 et D'a1n2 prophetas εἰ hagiogra- 
pho in traditiones quis ferat uumerari ? Interpres 
quidem Origenis, quem affert Dallas, dicit eos 
sacras Scripturas extra libros Mosaicos non legere, 
sed Graeca negant tantum προσίεσθαι vel παραβλέχε- 
σθαι, scilicet, in. controversiis fidei determinandis 
admittere. Hoc enim fundamento usi sunt, nullum 
articulum fidei admittendum esse, qui non ex li- 
bris Mosaicis probari posset.Reliquos autem Scri- 
pture libros ipsi legebant, et ita interpretabantur, 
ut fundamento suo contradicere non viderentur. 
Multe eorum interpretationes a Rabbinis afferun- 
tur. Ut Abenezra ad caput Dauielis xit, 34, Q'p7Y 


Eliensi collega noster, ad Evangelium S. Joannis 
cap. Iv, vers. 19, ubi mulier Samaritana Messiam 
nominat. Preterea et juvenis, et ad populum hac 
scripsit Origenes ; non igitur tunc fortasse no- 
verat, aut certe non necesse habuit sententiam 
Sadducaorum peculiarem notare : observat enim 
Sadduceos tantum portionem Judeorum fuisse. 
Utcunque totus hic tractatus ipsum Origenem sa- 
pit ; ac precipue prima illa sententia : « Qui erunt 
sicut angeli, utique angeli erunt. » Imo hec ipsa 
questio, quam molestam vocat homilie auctor 
(scilicet, ubi scriplum est, quia « neque nubent 
neque nubentur? ? »),nonest alterius quam Orige- 
nis. Eamdem enim ipse proponit in commentariis 
ad Mattheum, eamque operose solvit, ostendens 
hancsententiam in Scripturis non quidem αὐτολεξεὶ, 
tpsis verbis, sed ἐν τροπολογίᾳ, tropologice contineri, 
atque hinc mire contendens tropologicam Scriptu- 
re expositionem esse prorsus necessariam, quod 
ei, qui lianc non admittit, vel locum corruptum 
pronuntiare, vel Christo, quasi verum non dixerit, 
haud credere, vel ad libros apocryphos confugere, 
necesse sit. Ostendit hanc quastionem ex verbis 
Christi apud Mattheum atque Marcum, non autem 
ex illisapud Lucam oriri. Et quidem in homilia in 
Lucam,omittit verba Luce, eorumque loco substi- 
tuit verba Matthei,ut hanc quastionem introducat. 


Firmiora nobis pro Origene argumenta et pro 
interprete Hieronymo adversus Latinum auctorem 
suppetunt. S. Hieronymus in Catalogo inter opera 
a se edita,in Lucam homilias triginta novem recitat ; 
homilias autem ipse nunquam scripsit. In prologo 
ad Paulam et Eustochium ostendit se eas ex Ori- 
gene transtulisse his verbis : « Quamobrem petistis, 
ut, contemptis istiusmodi nugis, saltem triginta et 
novem Adamantii nostri in Lucam homilias, sicut 
in Greco habentur, interpreter. Molestam rem et 
tormento similem,alieno,ut ait Tullius,stomacho,et 
non suo scribere : quam tamen idcirco nunc faciam, 
quia sublimiora non poscitis.» Hunc autem ipsius 
Hieronymi prologum fuisse certum est,quia totuin 
in suam invectivam transcripsit Ruffinus, et satis 
severe exagitavit. Imo, quod huic liti finem impo- 
nere debet,nec ulla ingenii vi evitari potest, idem 
Ruffinus,viventeadhuc Hieronymo ac responsame- 


con sapientes. e Sadducsmis cscos vocat, quod D áitante, quid in hoc ipso opere infide transtulerit 


v1223 acciperent de Mecca. Eosdem pariter deri- 
det, quod locum Levitici male exponerent, ny 
'*»29er libro Ezre. Idem reprehendit Japhethum 
Ben Eli Sadduceum. ut videtur, quod ultima Da- 
nielis verba TOyTM VPO 1325 Qua, « et resurges 
in sorte tua in fine dierum ?, » absurda interpreta - 
tione illudere conaretur, nenipe, si forte tunc in 
"vis fueris. Et Talmudista disputationes sepe 
referunt, in quibus Sadducari et Samaritee respon- 
dentad loca ex prophetis et hagiographis adducta, 
ut nuper adnotavit vir rerum Talmudicarum cal- 

! Matth. xxu, 20. ? Dan. xu, 13. '" Matth. xi, 25, 


ostendit aut innuit. Verba ejus sunt: « Secutus sum 
quod te videram in homiliis secundum Luce Evan- 
gelium fecisse,ubi de Filio Dei in Greco non recte 
inveneras preterieris.in illo loco ubi dicit : » «Ma- 
gnificat anima mea Dominum, exsultavit spiritus 
meus in Deo salutari meo,» « nosti quia deanima, 
sicubi illaqu:e solent dici non preterieris ; sed ea 
adhuc etiam ex te additis etiam assertionibus luci- 
dius scripseris,ut in illo loco: » « Ecce ut facta est 
vox salutationis tuze in auribus meis, exsultavit 
infans in utero meo !?, » ubi dicis quod non erat 
!! Luc. 1, 46. !? Luc. 1, 44. 


183 


S. IGNATI''S, — PROLEGOMENA. 


184 


hoc principium substantie ejus, de fuo addidis, Α Cum hec tum de auctore, tum de interprete 


atque nature. « Hec et mille alia his similia in 
interpretationibus tuis, sive in his ipsis homiliis, 
sive in Jeremia, vel in Isaia, maxime autem in 
Ezechiele subtraxisti. 

Queritur igitur Ruffinus in his ipsis homiliis 
quidam qua in Grecis erant Origenis, ab Hiero- 
nymo fuisse subtracta, quedam mutata, quedam 
que in Grecis non erant addita : loca ipsa 
notavit ut, cum Grreca  exstarent, facile perspice- 
rentur : unum etiam recitavit ex ipsa versione, 
qui etiamnum homilia quarta exstat, ubi adhuc 
legimus : Ecce enim, ait Elisabeth. « ut facta est 
salutatio tua in aures meas, exsultavit in gaudio 
infans in utero meo. » « Adhucin matris utero erat, 


et jam Spiritum S. acceperat. Non enim illud prin- B 


cipium eratsubstantie ejus atque naturm. » Hec 
verba ex Hieronymiana Origenis versione recitat 
σύγχρονος Ruffinus, que ex Origene transtulit, 
quie a seipso addidit interpres, notat, scilicet, illa 
verba, atque nature Nos et que Origenis sunt, et 
qua interpretis etioómnum habemus. Certissimum 
igitur est has homilias esse Origenis, et ab Hiero- 
nymo versas ; nec potest esse quidquam in rebus 
hujusmodi hoc argumento eflicacius. 

Ad majorem tamen confirmationem hzc ulterius 
nddi possunt, Hieronymum « ultra 70 libellosOrige- 
nis,quos homiliticos appellavit,transtulisse in Lati- 
num, » ut refert Ruffinus in prefatione ad libros 
Περὶ ἀρχῶν. Fatetur hoc Hieronymus ipse apologia 
prima.«Septuaginta librosejus,ut meusnecessarius 
criminatur,in Latinum verteram, et multade tomis. 
Nunquam de opere meo fuit quaestio ; nunquam Roma 
commota est. »Notat Ruffinus in invectiva homiliasin 
Lucam,in Isaiam Jeremiam atque Ezechielem.Hier- 
onymus ipse testatur 1& tantum in Jeremiam etto- 
tidem in Ezechielemse transtulisse.Verba ejus sunt 
in prologo ad Ezechielem : « Itaque post quatuor- 
decim homilias in Jeremiam,quas jampridem con- 
fuso ordine interpretatus sum,et lias quatuordecim 
in Ezechielem per intervalla dictavi ; » et in Cata- 
logo : « In Jeremiam etin Ezechielem homiliasOri- 
genis viginti octo,quas de Graco in Latinum verti.» 
Homiliae autem in Isaiam tantummodo novem sunt; 
quibus si addas duas in Canticum, adhuc tantum 
sunt triginta novem. Ultra igitur libellos 70 ab Hie- 
ronymo versos invenire nunquam poteris,nisi illis 
triginta novem homilias in Lucam Ruffino memo- 
ratas adnumeres,ut et ille numeravit. Quare Eras- 
mum suum male hic deserit Dallzeus,qui in indice 
Operum Hieronymi hasipsashomilias inter 7,712, 
id est ea, qum vere sunt Hieronymi, seu, de quibus 
nulla dubitatio sit, quin ab Hieronymo sint edita,» 
numerat, his verbis : « Homilie in Lucam triginta 
novem ab Hieronymo translate. In praefatione nu- 
merus est omissus. Sic autem refertur hic locus a 
Ruffino invectivie sue libro secundo, sal- 
tem triginta novem Adamantii nostri in Lucam 
bomilias, sicut in Greco habentur, interpre- 
tor. 


» 


C 


adeo perspicua sint, Blondellus tamen non veritus 
est,harum in Lucam homiliarum interpretem Ruf- 
finum dicere ; et in levissimis notis suis ad episto- 
lam clarissimi Vossii asserit « ejus esse probare,ho- 
miliam sextam, » ex qua nostrum petitur testimo- 
nium,« non Ruffini.somnia sua OrigeniaffIngentis, 
sed Origenis ipsius esse.»At nos hoc ipsum cumula- 
tissime probavimus.ut appareat hzec esse non Ruf- 
fini somnia, sed Blondelli. Quid enim ? An Ruftlini 
interpretatio esse potest, quam S. Hieronymus a 
semetipso factam non semel testatur, et quam diu 
edidit, antequam Ruffinus vel unum verbulum ex 
Origene in sermonem Latinum transtulerat ? An 
Ruffini esse potest, quam ltuffinus ipse Hieronymo 
tribuit, el. in Invectiva. sua adeo exagitat ? Fateor 
equidem Ruffinum ad finem pene viti» sus inter- 
pretationes suas sub Hieronymi nomine edidisse. 
Sed hoc de homiliis in Lucam dici non potest,quia 
et ipse Hieronyinus eos agnoscit, et sub numero 
septuaginta homiliarum a se versarum ponit,etpro- 
logus llieronymi Invective Ruffini insertus legitur, 
quam Ruíffinus tuni scripsit, cum nullam Origenis 
homiliam attigisset,cum librum Ἱερὶ ap àv tantum- 
inodotranstulisset.ipso fatente Ilieronymo.Ita enim 
ille apologia prima: « Ego per tot annos tam multa 
convertens nunquam scandalo fui : tu ad primum 
et solum opus, ignotus prius, temeritate factus es 
nobilis. Et rursus secunda : Vis Origenem in Latinum 
vertere ? habes multas homilias ejus et tomos in 
quibus imnoralis tractatur locus,et Scripturarum pan- 
duntur obscura : heec interpretare, heec rogantibus 
tribue. Quid primus labortuus incipitab infamia ? » 
Antequam igitur quidquam scripsisset Ruffinus, 
editae sunt homilie Origenis in Lucam interprete 
Hieronymo ; eedem in Invectiva Ruffini sugillatse 
sunt,antequam Ruffinus quidquam Origenis preter 
librum Περὶ ἀρχῶν in Latinum transtulisset. 

Et tamen Dalleus ad hoc Blondelli somnium 
confugere tandem coactus est. Nam cum liquere 
dixisset « harum homiliarum alium fuisse aucto- 
rem quam Origenem,» id tamen viris eruditis per- 
suaderi minime potuisse putaret, statim addidit, 
« ne hunc illud afferam,quod satis constat Origenis 
quie Latine tantum exstant, a. Ruffino et aliis in- 
terpretibus ita fuisse interpolata,ut ex iis vix certo 


D possit intelligi quid vere sit Origenicum.»Cum cer- 


tum sit non Ruffinum,sed Hieronymum harum ho- 
miliarum esse interpretem ; si vero Hieronymum 
inter alios interpretes ponat, qui Origenem tam 
(σάς interpolarunt, manifesta est calumnia. Ha- 
bemus novemdecim homiliasOrigenis in Jeremiam 
Grece ; habemus earum duodecim ex interpreta- 
tione Hieronymi Latine ; hec autem interpreta- 
tio tam bene 6raecis respondet, ut. aliam addere 
Huetius necessarium non putarit, adeoque easedi- 
derit, interprete Hieronymo. Quenam autem ex 
iis ita interpolatee sunt, « utquid sit Origenicum 
intelligi non possit 2» Idem omnino de homi- 
liis in Lucam sentiendum, in quibus nihil addi- 


[80 J. PEARSONIT VINDICI/E IGNATIANZE. -— PARS I. 


186 


tum observavit Ruffinus prster ista atque naturz. À desumitur, esse apocryphum ; apocryphus autem 


Sartum igitur tectum est illud ex homilia sexta 
tesüimonium pro Ignatio. 

Commentariorum in Canticum canticorum fate- 
mur interpretem fuisse Ruffinum ; neque tamen 
in illis concedimus quid sit Origenicum intelligi non 
pose. Ipsius enim Dallei regula est ultimo capite 
explicata, « illa in Origenicis a Ruffino interpretatis 
suspecta esse debere,quac a nolis vel auctoris ipsius, 
velejus quo vixit seculi placitis atque moribus ablu- 
dunt ;et si quze iis congruere aliunde constet, ea 
vero fas esse pro auctoris genuinis agnoscere. Et ex 
hac ipsa regula ea quo Origenes affert pro amore, 
in commentariis in Cantica pro ipsius 'genuinis 
agnoscimus, quia abipsius placitis non abludunt : 
et testimonium Ignatii pariter genuinum pronun- 

tiamus,quia ex homilia in Lucam eum ejusdem 

martyris testimonium adhuibuisse novimus. 

Et fnit quidem olim cumDalleus ipse hec Orige- 
nis testimonium pro Ignatio reciperet atque ample- 
cteretur, cum suis Catonibus contentus esset, nec 
adhuc in illud somnium,quod nuper evulgavit,in- 
cidisset Nam De jejuniis et Quadragesima, lib.i,cap. 
£:«Ex]gnatii epistolis, inquit, nonnulla citant 
veleres tertii quartique szculi scriptores.Origenes, 
Eusebius, Athanasius, Hieronymus, Theodoretus, 
Gelasius Romanus.»Si Origenes tertii seeculi,et qui- 
dem nondum adulti scriptor, nonnulla ex Ignatii 
epistolis citavit, fatente Dallao,quam iniquum, imo 
quam ridiculum est, impostorem querere, qui ad 
finem tertii aut initium quarti eas primum finxe- 

rii aut publicaverit. 


CAPUT VIII. 


Euebii auctoritas defenditur. Impostori Dalleano 

non obstetrícatus est. Recte Polycarpi et Irene 
testimonia applicavit. Origenis testimonia non 
ignoravit. S. Athanasius ab Eusebio non est delu- 
sus. Ύεφια lygnatium eo modo, quo Salmasius εί 
Blondellus, citavit. Hammondus frustra et. imme- 
rito suggillatur. 


Hactenus a nobis allata testimonia vel spuria,vel 
minus recte intellecta,et ad epistolas confirmandas 
detorta queritur vir doctissimus : quod sequitur 
Eusebii,has responsiones non patitur. Sunt ab co 
dicta adeo clara atque perspicua,adeo ab omnibus 
rscepta ; epistolae quas nos habemus, tam certis 
indiciis apparent eedem omnino esse quas habuit 
Eusebius, ut ejus testimonium (quod ad priora 
duo Polycarpi atque Irenei etiam extenditur) nec 
pro spurio, nec pro male applicato haberi possit. 
Quo igitur nunc se vertit Dalleus ? ad id, quod 
unum restabat, confugit : scilicet, Eusebium de- 
ceptum fuisse ; bono viro ab impostore illusum 
esse ; errasse hominem cetera .diligentissimum, 
quod humanuin est,et in eumdem errorem aucto- 
ritate sua, quam habuit in litteris maxiinam,primno 
Athanasium,dein totum orbem induxisse. 

Miror equidem ei iu mentem non venisse,etiam 
in hoc negotio eo argumento uti,cui sepe alibi in- 
heret : nempe librum Eusebii, unde testimonium 


cum sic,non est ab Eusebio conscriptus, sed, uti 
disputare solet, spurius, et ab aliquo impostore 
confictus Sic enim Gelasius episcopus Romanus, 
in concilio, scilicet, « Historia Eusebii Phamphili 
apocrypha.»Sed quam ridiculum hoc argumentum 
hic fuisset,vidit ipse,et abstinuit. Videamus igitur, 
an hoc quod urg.t de f-usebii hallucinatione, eo 
quod omisit de suppositione,aut felicius aut. veri- 
similius sit. 

«Quid in historiographis inveniri Eusebio lauda- 
bilius potest ? » aiebat olim Pelagius secundus pa- 
pa. Ille Gelasio Cyziceno φιλαληθέστατος, veritatis 
amantissimus,et αξιοπιστότατος. [ας dignissimus, au- 
dit. Ille magno Basilio dicitur ἀξιόπιστος διὰ πολυ- 


B ne!2lav,ideo maxime fide dignus, quia diuturna ez- 


perientia in negotiis Ecclesic velustissimisque mo- 
numentis versatissimus fuit. 


Inter alia quo in Historia ecclesiastica com- 
plexus est,proposituni ei fuit,qui libri ab antiquis 
scripti fuerant enarrare,6o»:,ut ipse loquitur, κατὰ 
γενεὰν ἑκάστην Oià συγγραμμάτων τὸν θεῖον ἐπρέ- 
σθε»σαν λόγον, «quotcunque quoque saeculo scriptis 
suis lheologiam excoluerant.»Antequam hoc opus 
aggrederetur erat ad illum perficiendum inaxime 
idoneus paratissimusque. Plurima jam ante volu. 
mina perscripserat, quibus ostendit variam lectio- 
nem,et in omni Greca litteratura maximam peri- 
tiam,ut qui jam esset, teste Sozomeno, πολυµαθέ- 
στατος ἵστωρ, Lanta rerum omnium scientia in- 


α Structus ad historiam conscribendam animum ap- 


pulit. Diu antehac cum Pamphilo familiarissime 
vixerat, qui praeclaram ecclesiasticorum scripto- 
rum bibliothecam instruxerat : huic quotidie inter- 
fuit, hanc assidue versavit, hujus librorum omnium 
indiculum confecit.Usus est etiam bibliotheca Hie- 
rosolymitana,quamillius urbis episcopus Alexander 
exstrui curaverat ; in qua praeter reliqua,etiam epi- 
stolo,quas viri ecclesiastici in tractandis Ecclesise 
negotiis ad se invicem dederant, conservabantur. 
Ita denique libris scriptis deditus erat, adeoque fe- 
liciter in iis versatus, ut imperator Constantinus 
Constantinopoli Cesaream scriberet, eique potis- 
simum in mandatis daret, ut quinquaginta S. Scri- 
ptura codices in membranis artificiosissime scribi 
curaret,et ad Urbem regiam inde mitteret. 


Jam vero an verisimile est veteranum librorum 
helluonem,inter meinbranas chartasque veteres vi- 
tam terentem,tet antiquorum volumina quotidie 
aut describentem, aut deflorantem, tam facile im- 
postoris arti expositum fuisse, et adulterino fetui 
obstetricatum esse ? ΑΠ tanluin viruiu pulare pos - 
sumus ἕρμαιον τῶν τὰ τοιαῦτα ἐπιψευδομενων τοῖς 
βιθλίοις, καὶ θησαυρὸν ἔτοιμον τοῖς καπήληις αὐτῶν, 
« lucrum eorum qui falsos titulos libris imponere,et 
thesaurum illis praeparatum qui eosdem venundare 
solerent,»ut de indocto suo loquitur Lucianus? Ni- 
hilne in membranis.nihil in scriptione,quod novi- 
tatem operis detegeret,reperire potuit vir in rebus 


187 


S. IGNATIUS. - PROLEGOMENA. 


188 


hujusmodi exercitatissimussagacissimusque?Quid- A verit.Libri qui nunc in dubium vocantur, aut olim 


ni aliquam antiquitatem epistolarum ex ipso libro 
deprehenderit; vel eo modo quo imperitissimi so- 
lent, τῷ διαθεθρῶσθαι xal. διακεκόφθαι αὐτὰ τεκµαι- 
ῥόµενος. καὶ συµθούλους τοὺς σέας περὶ τὴν ἐξέτα- 
ιν παβαλαμθάνων, «indicium sumens quod comese 
et contriti essent,et tineas ad eam remexplorandam 
in consilium adhibens.» Ducentis post lgnatium an- 
nis epistolas prodiisse, imo cum jam de Constan- 
tini vel patris ejus Christianismo fama sparsa es- 
set, scriptas primum fuisse vult Dalleus. Erat au- 
tem tunc temporis plures quam 40 annos natus 
Eusebius.Nonne credimus eum,cum forte in talem 
epistolarum codicem incideret, ad primum earum 
intuitum;cohorruisse,quas nec in Pamphili Ceessa- 
rea,nec Alexandri Hierosolymis bibliotheca vidis- 
set,et de quibus ne fando quidem ante hoc tempus 
fuisse eas in aliorum manibus audivisset ? Optime 
certe ille jam quadragenarius novit, quam libri 
scripti etatem ferrent ; quot modis novitas prode- 
retur,non ignoravit. Nullo igitur modo verisimile 
est, Eusebio vigilanti tam facile simul et tam fede 
impositum fuisse. Quod si prima facie impostura 
ei non suboluisset,tamen cum tam diligenter epi- 
stolas evolverit, cum singula episcoporum nomina 
numeraverit, cuin notaverit omnia itineris mo- 
menta, cum traditionem apostolice doctrine ob- 
servaverit, cum hereses refutatas animadverterit, 
cum tot ex illis sententias exscripserit,cum in nullo 
unquam auctore examinando parem diligentiam 
adhibuerit; an fleri posse putamus, ut, si tot sint 
in iis scripta que fidem temporum manifeste con- 
vellunt,qus a sermone apostolico et virorum apo- 
stolicorum plane dissentiunt,quc a modestia, do- 
ctrina, veracitate,prudentia martyris longe abhor- 
rent, qu» per se absurda, affectata, inepta et pu- 
tida sint,hec omnia Eusebius statim concoqueret, 
pro vere Ignatianis arriperet,et eternitati conse- 
craret ? 
T Credat Judaeus Apella. 
(Honar., Sat. 1, v, 105.) 

Sed vir doctissimus observat alia apud Eusebium 
sphaliata esse, hoc nequaquam leviora, quorum ta- 
men meminisse nolit ; ut hinc, scilicet, credamus 
bonum illum virum tam facile ac tam turpiter de- 
cipi ac labi potuisse. Verum prudens, opinor, hec 
sphalmata silentio suppressit, quod ad rem omnino 
non facerent.Si auctorem ullum veterem nominare 
posset, quem Eusebius agnovit, et cujus auctori- 
tatem testimoniis aliorum confirmatum ivit, qui 
postea fictor detectus est, aut vel in dubium voca- 
tus : aliquid quidem diceret.quod eum a temerita- 
tis el inverecundia crimine, ut ipse loquitur, libera- 
ret. Ego vero Eusebium tanta diligentia tantoque 
judicio in examinandis Christianorum primevse 
antiquitatis scriptis,in quibus traditionem aposto- 
licam centineri arbitratus est, usnm fuisse con- 
tendo, ut nemo unquam de ejus fide aut de scri- 
ptis,qua ille pro indubitatis habuit, postea dubita- 


vocati sunt,testimonium ejus non habent.Ostende 
mihi lapsum Eusebii in aliquo alio opere, ut de 
hoc credam ! 

Diligentiam autemet attentionem Eusebii requirunt 
adversarii in testimonio Irenzi afferendo; ego vero 
eam laudandam puto,quod auream sententiam, in 
Ignatii epistolaexstantem.apud Ireneum invenerit, 
observaverit, notaverit, applicaverit. Sed ε vana et 
inani speciedelusus epistolas Irenzeeum quoque vi- 
disse,et quidem etiam (quod sane crassius est et in- 
excusabilius)memorasse imaginatus est.»Unde au- 
tem hoc apparet cetera diligentissimum oculatissi- 
mumque ita fuisse delusum ? Vidit Eusebius multa 
Iren&i scripta,qua» jam perierunt,que et ipse com- 
memorat lib. v, cap. 26, et καὶ τὰ μὲν elo ἡ μετέραν 
ἑλθόντα γνῶσιν τοῦ Elpr,vatou τοσαῦτα, « atque hec 
sunt quae ex Irenei scriptis ad nostram notitiam 
pervenerunt,»inquit. Ex his vidisse eum Ignatii epi- 
stolas certior fleri potuit ; imo ex illa ipsa sententia, 
quam adduxit,vidisse novit, quia eam ex ejus epi- 
stola transcripserat Irenaeus. Nam quod apud eum 
dixisse tantum martyrem, non autem scripsisse le- 
gamus,plane nihili est : nos enim ante ostendimus 
nunquam alter Ireneum de sententiis scriptis lo- 
cutum esse. At habuit ez Actis lgnatiani martyris. 
lta certe Parkerus: «Collegerat quis forte dicta lgna- 
tii ante tempus Eusebii,eaque in formam epistola- 
rum redegit.» Sed antiquissima Acta quee tunc exs- 
titerunt, nec eam neque similem aliquam senten - 
tiam martyris exhibent.Posteriora omnia diu post 


' Ireneum, diu post Eusebium conscripta sunt : et 


eorum interpolatores sententias quas habent, ex 
epistolis transcripserunt, ut nos ante ostendimus. 
Hac igitur sepius iterata nihil proficiunt. 
Secundo objicitur similis ejus in Polycarpo osci- 
tantia,quod « non attenderit duo illa,qua ex ejus 
epistolarecitavit,loca aperte inter se pugnare.»Pro- 
fecto si hec vera essent, si Eusebius recitaret duo 
loca aperte inter se pugnantia,eamque repugnan- 
tiam qua tam aperta esset, minime anitiadver- 
teret, quomodo excusari posset non video.Et tamen 
venia digniorem hanc in Polycarpo oscitantiam illa 
qua in Ireneo fuit,fatetur Dallaus.Quare,amabo ? 
nempe quia novit ea qua objecit esse falsissima : 
neque Eusebium, sed nos oscitare putavit, cum 


D ista scriberet. Quisquis illa loca, que ex epistola 


Polycarpi recitavit Eusebius, perlegerit, nullam 
inter ea pugnam, nullam vel contradictionis um- 
bram esse confitebitur. Sed ad calcem loci poste- 
rioris,inquit,aliquid tale reperetur. Verum ea qut 
sunt ad calcem non recitavit Eusebius : falso igitur 
asseritur, loca qua recitavit inter se pugnare : et 
si ulla pugna esset, pugnaret locus quem recitavit 
cum eo quem non recitavit,et cujus solus Photius 
meminit.pluribus quam quingentis post Eusebium 
annis: neque tamen ulla inter Eusebiana et Pho- 
tiana pugna est, ut nosfuse probavimus. Certe si 
hic oscitaverit Eusebius, oscitavit et tota Ecclesia 


189 J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANZE. — PARS I. 190 


Asiatica, quee totam epistolam quam citavit Euse- À — Levia hec sunt pre iis que sequuntur.Hic enim 


bius, per tot ssecula publice legebat. 

Optime igitur novit Eusebius, loca heec Polycarpi 
et Irengi indubitatum [gnatianis epistolis testimo- 
uum praebere: neque alia adhibere voluit, licet 
sine omni dubio plura potuisset. Post enim animo 
conceptam hanc opinionem, quorsum alios poste- 
riores nominaret? cur preeter solitum morem in re 
minimecontroversa testes congereret atque conden- 
saret ? Infirmum igitur argumentum est quod hic 
adversus Origenis testimonia nectit Dalleus. De 
Origene nullum verbum fecit. Quorsum enim de 
Origene verba faceret, cum antiquissimos illos 
Polycarpum et Irenzum nominasset ? « Sed si quid 
ille ad hoc quod agit utile dixisset, hic non erat 


omissurus, quo nemo unquam studiosius Origenis p 


libros legit.» Legit quidem et perquam studiose;sex 
etiam libros apologeticos edidit, magnam etiam 
partem libri sexti Historiz ecclesiasticae in illius 
rebus enarrandis consumpsit : ejus libros sepe ad 
historiam ipsius illustrandam advocat, et quid de 
libris S.Scripture senserit, quam de apostolis tra- 
ditionem acceperat enarrat, eum tamen nunquam 
testem adhibuit ad ullum apostolicorum virorum 
scriplum confirmandum. Quare autem non in 
Ignatio eum omitteret, quem in omnibus aliis 
omisit, Leges quas ipse ad discernendos dijudi- 
candosque veterum libros fixerat, hic plane peni- 
tusque observavit ; ἀρχαίους, scilicet, χεκρηµένους, 
Polycarpum et Irens&um nominavit. Sarta itaque 
tecla est Eusebii diligentia, salva prudentia atque 
judicium : nullus hic error, nulla oscitatio, nulla 
hallucinatio, quas Dalleus sine ullo fundamento 
üm liberaliter Historie ecclesiastice Patri tribuit. 
Nullo denique modo testimoniis ex Origene produ- 
(is prejudicat Eusebii silentium. Aliunde enim 
salis certo novimus utrumque hoc opus esse vere 
Origenicum.Commentarios in Canticum canticorum 
scripsisse testatur S. Gregorius Nyssenus in prz- 
mio: Ei δὲ, τοῦ Ὡριγένους Φφιλοπόνως περὶ τὸ βι- 
θλίον τοῦτο σπουδάσαντος, καὶ ἡμεῖς γραφῇ παρα- 
δοῦνχι τὸν πόνον ἡμῶν προεθυµήθηµεν, ἐγκαλείτω 
µτθείς« Quod si cum Origenes plurimum laboris et 
studii in hunc libellum contulerit,nos quoque quod 
anobis est elaboratum litteris mandare lubenter sta- 
tuerimus, nemo nos accuset.» Hoc opus quod habe 


error unius Eusebii totam Ecclesiam Christi occu- 
pavit, infecit! Primo Athanasius eum hausit, qui 
« egregium quemdam locum, et sus cause utilissi- 
mum in epistolis nactus Ignatii,eum nomine lauda- 
vit, sed ille deceptus est ; nihil quidem peccavit (hoc 
largitur vir doctissimus), sed ab Eusebio ostentata 
auctoritate delusus est. Tum vero hinc ab Athanasio 
ilinc ab Eusebio factum est ut pauci deinceps fue- 
rint qui ea falsa esse existimarent. » Tota ως con- 
Jecturarum,suspicionumque congeries nullo negotio 
difflatur. Qua enim fiducia Athanasius ab Eusebio 
delusus fuisse dicitur, qui Polycarpum et Ireneeum 
non minus quam Eusebius legerat? Cur Athanasio 
non minus quam Eusebio, imponere potuerunt Po- 
lycarpus et Ireneus, si illud revera testati non 
sint quod nostri eos testatos esse dicunt? An ille 
Eusebio diligentior aut in rebus hujusmodi perspi- 
cacior fuit? Imo quomodo Eusebius Ignatiana ex 
tenebris in lucem Athanasio induxerat, qui eadem 
in Origene ante legerat? Asseritur ab Albertino 
atque etiam Dallao, pseudo-Dionysium lgnatiana 
sua ab Origene hausisse; cur non ab eodem epi- 
stolas has ab lgnatio scriptas fuisse didicerat 
Athanasius ? cur non ab illo vetere scriptore, a quo 
sua IJgnatiana sumpserat Basilius, Athanasio syn- 
chronus ? Hec omnia legisse Athanasium nemo du- 
bitat: Eusebii aulem Historiam ecclesiasticam aut 
diligenter evolvisse, aut omnino, eum ista scribe- 
ret,vidisse non constat. Scriptam eam fuisse po- 
stremis Eusebii temporibus, circa annum 330 vult 
Dallaeus. Ante eum annum a Meletianis et Euse- 
bianis apud Constantinum vexatus,et ab Alexaudria 
Constantinopolin evocatus est.Post eum annum sta- 
tim de calice fracto et Arsenio occiso accusatur : 
proximo, Dalmatio, qui ei Antiochice judex datus 
est, causam suam probare coactus, in exquirendo 
Arsenio occupatus est. Tum vero concilium Casa- 
rec indictuin, pro pervenire ideo recusavit, quia 
idem Eusebius, qui non diu ante Historiam edide- 
rat, ejus loci episcopus esset: mox Tyri in conci- 
lio adesse coactus, sub judice inter alios etiam 
Eusebio nostro, ibidemque condemnatus, inde ela- 
psus, confugit Constantinopolim,ubi statim senten- 
tiam relegationis accepit,et in Gallias exsul missus 
est. Restitutus quidem Alexandriam pergit, ubi 


mus, eorum partem esse extra omnem controver- Ὦ tamen diu securus non fuit ; sed hiereticorum domi 


siam ponunt, et Nysseni expositio consona, et res 
ipsa, et fragmentum Grece in Philocalia conserva- 
tum, et Cassiodori de Ruffino interprete testimo- 
nium. Pariter homilias in S. Lucam scripsisse Ori- 
genem certum est, quod et eas ipse laudet tomis 
in Mattheum et Joannem, et testetur Hieronymus 
ad Paulum et Eustochium. « Quamobrem petistis, 
ut, contemptis istiusmodi nugis, saltem triginta et 
novem Adamantii nostri in Lucam homilias,sicut in 
Graco habentur, interpreter. » Ipse autem hoc se fe- 
cisse asserit ; habemus Origenis homilias ex inter- 
pretatione Hieronymi, sicut in Greco habebantur. 


estu agitatus pontificem Romanum appellat,et no- 
vis criminalionibus onustus Romam proficiscitur. 
Mox in synodo Antiochena depositus est, eique 
suffectus Gregorius. In Occidente igitur per com- 
plures annos subsistit, ubi Eusebianorum aut fama 
autcuranulla Serdicensi synodointerfuit,a qua sud 
sedi restitutus, Alexandriam tamen reverti vix diu 
postea ausus est : primo Naissum, dein Aquileiam, 
rursum Gallias postea Antiochiam petivit. Post- 
quam illuc pervenerat, omniaque in Ecclesia pre- 
clare disposuerat, edictum pro dammatione ejus 
a Constantio exiit: et. mox Syriani exercitu Ale- 


191 


8&8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


xandris oppressus fuga elapsus est, et introducto A tium recte scripsisse, » tum etiam et alios, q! 


Georgio,in eremum secessit:ubi diu versatus et ab 
hostium oculis penitus ereptus, multa conscripsit, 
illa priscrtim, in quibus S.Tgnatiurn laudavit.Quis 
jam dubitabit Athanasium aut in Historía Eusebii 
multuin fuisse versatum, antequam ista scriheret, 
aut ex illius auctoritate dilectis suis fratribus Igna- 
tium commendare voluisse ? Ego quidem non du- 
bito quin, cum S. Ignatium citavit. non ex aucto- 
ritate Eusebii, qua sentio quam fuerit apud eum 
exigua, s^d « pro sua singulari sapientia, id pro- 
nuntiaverit, quod ipsa tunc apertissima res reique 
ratio illi persuasit » 

Tandem vero persentisco, quare mon perrasse 
Athanasium largiatur Dallaeus: autumat enim eum 


tantummodo « nomen quod epistolm preferebant et B 


apud adversarios receptum » erat,retinuisse: eo sci- 
licet modo, quo Salmasius et Blondellus Ignatii 
nomine usi sunt, et epistolas citarunt;quastamen 
fictas, spurias, supposititias et ineptas putabant : 
proinde Ignatio nostro clypeum non obtendisse, 
nullam epistolis ejus auctoritatem tribuisse. Mira 
quidem hec sunt, et quae a nemine, ut opinor, 
Ignatianis vel infensissimo,ferri possunt. Quidquid 
ille de SS. Patribus senserit, non certe in hac re 
S. Athanasius ad eum niodum, quo Salmasius et 
Blondellus, loquitur. Verba ex epistola ejus pro- 
ducturus, ita prefatur: Ἱγνάτιος 00v ὁ κατὰ τοὺς 
ἀποστόλους ἓν 'Avttoyt'q κατασταθεὶς ἐπίσκοπος, 
καὶ μάρτυς τοῦ Χριστοῦ γενόμενος, γράφων περὶ τοῦ 
Κυρίου t'"pmxev. « Ignatius igitnr post apostolos 
Anliochiem constitutus episcopus,et martyr Christi 
factus, scribens de Domino dixit. 
Asseritigitureumcujussententiamfratribus com- 
municaturus esset,non impostorem,non vulgarem 
aliquem, aut e trivio scriptorem,sed virum aposto- 
licum,et quod majus aliquid est, Antiochene, hoc 
est, amplissime Ecclesie episcopum,et quod ma- 
ximum est, martyrem Christi fuisse. In illa quam 
ex [znatio adducit sententia, Christus dicitur 
ἀγέννητης sed alios post. Ignatium aliter locutos 
esse ostendit, £v τὸ ἀγέννητον ὁ Ηατήρ. Tum vero 
quante auctoritatis Ignatius apud se fuerit,quantee 
apud fratres suos et dilectos esse debuerit apertis- 
sime demonstrat E! μὲν οὖν, inquit, xxi πρὸς τού- 
τους ἑναντίως ÜtaxsiusQz, ἔστω xai πρὸς συνόδους 
ὁμαῖν dj µάχτι« Siigituret his adversemur,sit nobis 
etiam adversus synodos pugna.Si horum sententias 
non recipiamus, si de earum auctoritate aut veri- 
tate dubitemus, si. tantis Patribus refragemur, 
adversus etiam synodos arma sumamus, vel illam 
quee Paulum Samosatenum, vel hanc etiam, que 
Arium condemnavit, respuamus, conculcemus. 
Haud enim renuo : neque major mihi est,aut vobis 
esse debet.harum synodorumquam eorum Patrum 
auctoritas, E! δὲ τὴν iv Χριστῷ πίστιν αὐτῶν γι- 
νώσκοντες πεπείσµεθα ὅτι xal ὁ µακάριος Ἰγνάτιος 
δρθῶς ἔγραψε.« Si autem eorum in Christo flde co- 
gnoscentes, persuasum habemustum beatum Igna- 


D 


contraria statuisse verbotenus videantur, qui 
Nicenam synodum, et illam quie Pauluin c 
mnavit, admittamus ? Ut. illi aliter ἀγένν ιτ 
he aliter ὁαοούσιων acceperunt. ΑΗ unquat 
potuit aut de vero et indubitato auctore ep 
confidentius, aut de ipso Ignatio honorifice 
nihil quod suspectam ac defensam a nostris 
tianorum contra  dissentientes. auctoritatem t 
stabilire possit ; quod illa doct:.ssimi Ilammoi 
Dallzo videtur, sane magnifica, u& mihi, et ^ 
modesta, plane significant. Post Euseb um. i 
Athanasius Magnus suum etiam Ignatio nostr 
peum obtendit. Ego nihil in his verbis magn 
reperio, nisi forte quod Athanasium testem 
eum Magnum vocat, qui titulus illi semper 
ptus nunc nimis honorificus videtur; aul 
Ignatium nostrum appellat, quem tamen illi 
esse nolunt. Nam quod Athanasius, si revei 
gnus sit, Ignatio nostro, si noster dici possit 
nos defendimus, testimonium suum offerat e 
clypeum obtendat adversus hodiernos Ignatii | 
negari non potest. Clyprum suum obtendis 
etiam vir doctissimus, sed veritati, non Ig 
sed contra Arianorum tela, non contra hoste: 
tii. At quomodo veritati tunc obtendere pol 
nunc Ignatianis, quando in dubium vocantu 
obtendat ? Veritas Christi impostorum ope n 
diget: neque apistolicus Ignatius eL pro 

esse potuit, nisi et ille verus esset, apostolic 
licet, et episcopus, et martyr. ut eum Atha 
describit. Quod autem clypeo hoc usum vult 
Arianorum tela, plane falsum est. Seepius ad 
Arianos disputat de voce ἀγέννητος, nunqua 
tem in ea re testimonio Ignatii utitur. Et or 
contra Arianos secunda, docet eos eam voc 
ethnicis hausisse, et opponit illis Asterium 

Ariansg haereseos defensorem (non autem Ign 
qui σοφίαν τοῦ θεοῦ ἀγέννητον dixerat, αι 
idem etiam £v εἶναι τὸ ἁγέννττου asseruisset 
epistola de synodi Niceena decreto, contra al 
dogmata Origenem, utrumque Dionysium et 
gnostum citat ; Ignatium neque adversus isl 
que in disputatione de voce ἀνέννητος, de qu 
agit,omnino nominat.Ad fratres tantum et di 
et eidem cum ipso doctrin:e de natura Chris! 
sentientes, auctoritate Ignatii utitur : nequ 
quam scriptoris alioqui dubii, sed et apud e 
quos scripserat, recepti, et ab ipso modis on 
ornati, neque cum ista seriberet, a quop 
dubium vocati. Quorsum igitur hic Salmas 
Blondellum advocat, quasi pari modo Ίμι 
epistolicum citassent, quem spurium et sup 
tium crediderunt? Imo quare etiam simul 
mondum tanquam « tristem οἱ severurn, et jc 
animadversione,imo joco tam diluto atque loi 
tito»utentemsuggillat ?Quid vero est quod Ha; 
dum, virum sane optimum doctissimumqu 
tristem et severum fuisse arguit ? quis ille, a 


J. PEARSONII VINDICIJE IGNATIANJE. -- PARS I. 


191 


cus fam. dilutus tamque longe petitus ? Nempe A ἁμαρτίαν ἔφισε' « Vir quidam sanctus id dixit, quod 


itavit Salmasium, qui tam varie de Ignatio locu- 
sest, mentem mutasse ; quod qui Salmasium 
vit non facile credet. Quid igitur ? annon Claudius 
rravius senator Parisiensis, novit Salmasium ? 
nue ejus omnia adiniratus est, et precipue illud 
us de primatu papse, cui hoc elogium inscripsit : 

pergas istis machinis Urbem concutere, brevi 
ZI ALTO A CULMINE ROMA ? Et tamen summus liic 
ilmasii amicus atque fautor.non veritus est « istius 
eneris carpere sandalium.Non placet, inquit, quod 
ainapparatu culpes, que in ipso opere laudas.De 
matianis epistolis intelligo, quas in apparatu, qui 
rior legitur, merito τῆς voziac revincis, et tamen 
arum auctoritate siepiuscule uteris quasi essent le- 
itime, nec titulus auctorem mentiretur. Saltem de 
sta tua sententia mutatione aliquid significasses ». 
udicent jam eruditi an Hammondus, an Sa-ravius 
nollius carpserit istius Veneris sandalium : inte- 
im Hammondum absolvunt Athanasius et Sarra. 
rius. Nallus impostor Eusebium delusit, nullus 
Eusebius Athanasium. 


CAPUT IX. 


l'estimonia S. Chrysostomi ab objectionibus vindican- 
tur. Prinum in panegyrico ez epistola ad Roma- 
nos. Chrysostomus. epistolas Ignatii nec ignoravit, 
nec contempsit. Sententiam non ex Actis, sed er 
epistola ezcerpsit. Cyprianus a Chrysostomo lauda- 
lus. Secundum ex epistola ad. Polycarpum. Oratio, 
quod unus sit V. et N. Testamenti auctor, Chry- 
s0sfomo ascribitur. Conjecturis Savilii et. Usserii 
respondetur. 
Duo testimonia e S Chrysostomo eduximus.licet 
Alleus Hammondum laudet, quod hunc testem 
miserit; ctin eo maximetriumphet, quod in prz- 
lara oratione, quam de martyrio S. Ignatii hahuit, 
pistolarum ejus nullam mentionem fecerit ; inde- 
ue colligat, aut euin illas ignorasse, quod verisi- 
iile non est ; aut contempsisse.quod potius ample- 
litur, adeoque Ignatii vere esse non putasse. Nos 
item dissertissimamn sententiam adduximus,quam 
irysostomus in illa ipsa oratione ex epistola ad 
manos transcripsit; neque igitur cam ignoravit, 
que contempsit ; imo pro vere lgnatiana habuit, 
ter nunquam in panegyri verba ejus recitas- 
. Negat vir doctissimus transcripsisse ex epi- 
la. ex Actis putat habuisse. Cogor itaque sepius 
onere. Acta qua exstabant etate Chrysostomi, 
im sententiam minime memorasse : posteriora 
lem, post ejus mortem composita. Ignatii dicta 
epistolis hausisse. aliunde igitur quam ex epi. 
la quam lunc exstilisse tuin alibi, tum precipue 
lociim emnes fatentur, hac verba liausisse Chry- 
"omum, ο (ση. frivolum et ineptum est. Non 
it quidem orator ille summus eum scripsisse : 
itum £20£x:2z5, locutus est, ait: plane ut alias 
et. Ita homilia undecima in epistolam ad Ephe- 
3: Avio δέ τις Xyto εἶπέτι δοκοῦ, εἶναι τολμηρὸν, 
ἣν ἀλλ' ὅμως ἐφθέγξατο' τἰ 87, τοῦτό ἐστιν; οὐδὲ 
τορίο» αἷμα ταύτην δύνασθαι ἐξαλείφειν τὴν 


videturaudax esse ; tamen locutus est : quid jam lioc 
est? ne martyrii quidem sanguinem peccatum hoc 
schisinatis eluere posse dixit. Quamvis autem ne- 
minem nominet,quainvis ter di.cisse eun, nunquam 
autem scripsisse istaasserat, non tamen dubitandim 
esse sentio, quin 3. Cyprianuu iutellexerit, et libel- 
lum de unitate Ecclesim respexerit, in quo ista de 
schismaticis legiinus : «Tales etiam si occisi incon- 
fessione nominis fuerint, m»cula isla nec sanguine 
eluitur. Inexpialilis et gravis culpa discordiam nec 
passione purgatur ». lloc est quod Clirysostomus 
τολμηρὸν appellat, quod Cyprianus pluribus tamen 
probat, et ad ejus exemplum etiam ibidem Chry- 
sostomus ipse fu.ius persequitur. 

« Sed ex Chrysostomo certi sumus, inquit Dallzus, 
haec Romae Ignatium ad Romanos presentes dixisse. 
Parum ergo est probabile eadem jam ante eumdem 
Smyrne consistentem ad Romanosscripsisse ». Unde 
autem ex Chrysostomo certi simus lgnatium ea 
verba Roma, aut ad Romanos. prasentes protulisse, 
ego non intelligo. Non enim cicit eum Πουπα tum 
fuisse, non innuit Romanos prasentes esse, cum 
isla proferret sanctissimus martyr. Id tantum asserit 
eum generose et cum volnptate niortem oppcetiisse, 
εἰ ἀσμένως, cum lubentia quadam vidisse bestias. 
Sed πόθεν τοῦτο 67Aov ; unde hor, inquit, apparet? 
Ac si diceret, unde lioc cognovimus? ex Actis cjus 
nihil tale colligere possumus : illi qui euin comitati 
sunt qualiter se gesserit in theatro non enarrave- 
run,,a quorum consortio « subductus est cum festi- 
natione in amphiteatrum, deinde confestim profec- 
tus besliis.Unde igitur hoc apparet? ἀπὸ τῶν ῥημάτων 
ὤν ἀποθνήσκειν μέλλων ἐφθέγξατο, ab illis verbis qua» 
cum futurum essetut moreretur,locutus est ».Quan- 
do autem illud erat? diu enim erat ἀποθνήσκειν p£A- 
λων. Audiamus porro Chrysostomum : ᾽ακούσας γὰρ 
ὅτι οὗτος αὐτὸν τῆς τιμωρίας 0 τρόπος μένει, « ᾿Ἐγὼ 
τῶν θηρίων εκείνων ὀναίμην, » ἔλεγε.« Cum audivisset, 
quod liic supplicii modus eum maneret »; « Utinam 
ego illis. bestiis fruar, » inquiebat. An primum 
Roma audivit se bestiis objectum iri? an Rowanis 
prasentibus hiec. necessario loeutus est? Certe a 
Trajano Antioclii;e ad bestias condemnatus est ; ab 
illo tempore novit quod mortis genus ipsi subeun- 
dum esset : post illud tempus dixit: « Utinam ego 
illis bestiis,ad quas condemnatus sum, fruar ; » id 
nos eum Suyrna dixisse ct scripsisse credimus ad 
Romanos quidem,sed absentes; ltomoautem eadcm 
verba pronunliasse (quamvis id quoque fleri po- 
tuisse nemo diffitebitlur) nec Chrysostomus, nec 
ante eum quisquam dixit. Et si cuiquam tunc ea 
verba recitavit, cerle fidelibus Romw ex epistola 
quam ad eos scripserat, eadein iterum in memoriam 
revocavit; ila enim antiquissima ejus Acla: « Qui- 
busdam autem et annuntiavit silere, ferventibus et 
dicentibus quietare plebem ac non expetereperdere 
justum.Quas confestimspiritu cognoscens, et omnes 
salutans,petensque ab ipsis veram charitatem, plu- 


196 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 96 


raque iisque in epistoladisputans, et suadens non A ad auditores facerent. Itaque apostolorum consor- 


inviderefestinanti ad Dominum ». Forte igitur inter 
reliqua qua Romam Smyrna scripserat etiam hanc 
sententiam iteravit ; ita nihil Dalleo vel ex Chry- 
sostomo certum, vel aliunde probabile est. 

Nos autem multo certiores sumus sententiam 
illam Ignatii ex ejus epistola a Chrysostomo de- 
sumptam esse. Id enim ex verbis sequentibus satis 
liquido apparet : 'E«6 τῶν 072:ov, inquit, ἐχείνων 
ὀναίμην, ἔλεγε. Το οὗτοι γὰρ αἱ Ερῶντες ὅπερ ἂν mi- 
σχωσιν ὑπὲρ τῶν ἐρωμένων μ:θ᾽ ἡλονῆς δέχοντα:.« Uti- 
nam ego illis bestiis fruar, ait. Tales cnim amatores 
quidquid patiuntur pro amatis cum voluptate susci- 
piunt ». Alluditenim manifeste ad preclarailla verba 
in eadem epist. ab omnibus decanlata, ζῶν γὰρ ὑμῖν 
γράφω ἐρῶν, τοῦ ἀποβανεῖν, ὁ Ἐμὸς ἔρως ἑσταύρωτα". 
Imo vero per totam eam orationem ubi delgnatio lo- 
quitur, ad hanc precipue, sed et ad aliascollineavit. 
Cum animam ejus adeo laudat tanquam τῶν παρόντων 
ὑπερορῶσαν ἀπάντων, καὶ τῷ θείῳ ζέουσαν ἔρωτι, xat τὰ 
μὲ βλεπόμενα τῶν ὀρωμένων προτιµήσασαν,ε priesentia 
omnia contemnentem,et divino amore flagrantem et 
caquz videntur,iis qu» non videntur praeferentem», 
diserte respicit epistolam ad Romanos, in qua hcc 
tria capita precipue, et ardenter,et fuse tractantur. 
Cum eum soli comparat (καθάπερ ἡλιός τ'ς ἐξ dva- 
τολῆς ἀνίσίων καὶ πρὸς τὴν 628tv τρέχων, « tanquam 
sol aliquis ab oriente surgens etad occidentem de- 
currens) », sine dubio hac epistole verba in aniio 
habuit, τὸν ἐπίσχοπον Συρίας χαττξίωσεν 0 θεὸς εὗρε- 
Q7,vat (Yel πορευθῆναι) eic δύσιν, ἀπὸ ἀνατολῖς µετα- 
πεµψάµενος, « episcopum Syriwm dignatus est Deus, 
utinoccidentem pergeret,aboriente eum accersens; 
οἱ cum illa paulo post addidit : Οὗτος δὲ εἰς τὰ τῆς 
ὀύσεως ἀπελθὼν µέρη, φαιορότερον ἐκεῖθεν ἀνέτειλε, 
multo adhuc apertius ad illa αυ apud Ignatium 
sequuntur, allusit, «4Ààv τὸ ὀῦνα' ἀπὸ κόσμου πρὸς 
θεὸν, ἵνα εἰς αὐτὸν ἀνατείλω. Cum eum cum aposto: 
lis versatum esse asserit, καὶ ῥητῶν καὶ ἀποῤῥήτων 
αὐτοῖς κοινωνήσαντα, non tantum effabilium sed et 
arcanoruin participen, non potest non respicere ea 
qua ad Trallenses scribit Ignatius de celestibus, 
de angelis et principatibus, qua nunc tantopere 
displicent. Cum denique iter ejus quod confecit 
enarrat, µαχβοτέρους διαύλους τοῦ Opónuoo, et, τῶν 
ἐχχλησιῶν συγχρότησιν, civilatesque κατὰ τὴν ὁδὸν 
συντρεχούσας niemorans, illud ex epistolis plane 
persequitur, quod Magdeburgen:ibus adeo displi- 
cebat. Vel ex ipsa igitur Ignatii panegyrico certum 
est S.Chrysostomum epistolas ejus optime novisse, 
magnique astimasse, et ex earum una celebrem 
sententiam excerpsisse. 

Sed epistolas non nominavit, cum propriarum 
martyris laudum inopia laborarct. lmo vero orator 
ille consummatissiimnus optime novit quae panegsri- 
cam oralionem maxime ornarent, itaque epistolas 
omisit, cetera prosecutus est. Orationem instituit 
περὶ τῶν χατορθωµάτων, de rebus przclare ab Ignatio 
gestis,ut non semel profitetur ; de iis que maxime 


tium, et episcopatum commemorat, ut amplitudi- 
nein urbis, et antiquitatem Ecclesie  Antiochene 
extolleret; martyrium autem eleganter describit,ut 
vehementius populum ad reliquiarum venerationem 
accenderet. Epistolas, ut rem omnibus cognitam, 
nec panegyrico dicendi generi conveuientem omittit 
Gregorius Thaumaturgus panegyricum coram Ori. 
gene habuit ; scripta ejus non laudat, ne nominat 
quidem ; imo ne scripsisse eum quidquam indicat, 
Epistole S.Cypriani semper fuere celeberrim: ; eas 
aliquoties laudat S. Augustinus: at cum in Natali 
éjus sermones aliquot institueret, nunquam eas 
commemcravit ; laudat ubi disputat, ne meminit 
quidem ubi panegyristen agit, ubi tanquam episco- 


B pum misericordissimum et martyrem fidelissimum, 


non tanquam scriptorem elegantissimum repreesen- 
tat.Howc satis putavit « ad memoriam praesentis loci, 
festivitatem solemnissimidiei, propositionem salu- 
berrimi exempli ».Pariter S.Chrysostomus in pane- 
gyrico epistolas non commemorat,quamvis iis uta- 
tur, ad easque frequenter respiciat ; in alia tamen 
oratione, epistolam ad sacerdotem quemdam,Poly- 
carpum scilicet, citat Exstat autem ea oratio in 
tomo VI cujus titulus est : « Quod unus Veteris et 
Novi Testamenti legisla!or sit », ex qua testimo- 
nium Chrysostomi secundum produximus. 

Quid de illa oratione senserit vir doctissimus 
haud satis certo scio ; non dubito tamen quin illa 
nobis repositurus esset, si viveret, quie scripsit ve- 
nerandus senex Usserins ; cum Usserianis saepissi- 
me usus sit Ille autem orationem eam. S. Chryso- 
stomo abjudicat, ut epistolam Ignatii ad Polycar- 
pum inter fictitias numerare posset. Sed illius opi- 
nioni in hac re non accedo. Potior mihi auctoritas 
Photii, de veterum scriptis optimi judicis, qui Bi- 
bliotlheca sui codice 277, cum ex aliis tum ex hac 
oratione plurima excerpsit.'Ex τοῦ λόγου, ὅτι παλαιᾶς 
καὶ νέας Διαθήκης εἷς ὁ νομοθέτης. Kal εἷς τὸ ἔνδυμα 
τοῦ ἱερέως xai περὶ µετανοίας. Qui titulus hujus 
orationis totidem verbis nunc exstat. Et verba que 
quidem plurima inde collegit, etiamnum in hac 
oratione, quamvis haud satis sana, apparent. Cer- 
tissimum igitur est eam Photium vidisse et pro vere 
Chrysostomiana habuisse.Sed D. Savillus Etonensis 
collegii (cui ego litterarum primitias debeo), et pa- 


D tri» nostr; decus, paulo aliter sensit. « Neque vero 


tanti est apud me auctoritas Photii, inquit, qui alia 
quadam non optima note recipit, ut inter γντσίας 
àv21.:2:6040; adnumerandam » hanc orationem cen- 
seam. Satis hiec quidem caute ; auctoritas Photii 
eum permovitutoralionem nequidem interápe:62À- 
λόμενα locaret, non tamen ei persuasit ut inter ge- 
nuinas sine controversia adnumeraret. Quod si 
habuisset testimonia illo Photii antiquiora, forte 
etiam inter genuinas numerasset. Ante centum 
autem fere annos Adrianus papa I hanc ipsam ora- 
tionem in epistola ad Carolum regem sub nomine 
S. Joannis Chrysostomi citavit; et ante cum Epi- 


191 J. PEARSONII VINOICIE IGNATIAN/E. — PARS I. 


198 


phanius diaconus adversus Gregorium episcopum A ceni defecerunt,si vera narrent Socrates et Sozo- 


Neociesareg. Ante hunc, utin secunda synodo Ni- 
cena legimus,«Theodosius venerabilispreses S. Àn- 
drem apud Nesium, libellum ejusdem B. Patris 
loannis Chrysostomi attulit,quem in manibus acce- 
ptum An/onius monachus legit. Beate recordatio- 
nisPatris nostri Joannis Chrysostomi oratio:»Quod 
Veteris et Novi Testatuenti unus sit legislator, et in 
vestimentum pontificis;cujus initium est, Evangelium 
regni Christi prophetae quidem annuntiant (plane 
w nunc Gr:eca sonant : Τῆς Χριστοῦ βασιλείας τὸ 
Εὐαγγέλιον κῃρύττουσι [μὲν] προφῆται), et paulo 
post : Ego οἱ ex cera fusilem picturam pietate ple- 
nam amavi. Vidi enim angelum in imagine barba- 
rorum nubes propulsantem ; vidi barbarorum co- 
hortes conculcatas, et Davidem vere dicentem : 
«Domine,incivitate tuaimaginem eorum ad nihilum 
rediges 2. » Quae nos in eadem oratione ita Grace 
legimus * 'Εγὼ καὶ τὴν κῃρόχυτον Ύραφὴν ἠγάπησα 
(ὑσεθείας πεπλτρωμέντν’ εἶδον ἐν εἰκόνι ἄγγελον 
ἑλεύνοντα vigor, βαρθάρων. εἶδου πατούµενσ βαρθά- 
pw» φὖλα, καὶ τὸν Δαθὶὸ ἀληθεύοντα, Κύρ:ε ἐν τῇ 
πόλει σου tv εἰκόνα αὐτοῦ ἐξουδενώσεις. Paucissi- 
ms sane S. Chrysostomi orationes sunt, pro qui- 
bus tot ac tam vetusta testimonia afferri possunt. 
Quod ad stylum attinet,et dicendi characterem, 
non facile hic aliquid et simul certo definiri potest; 
quoniam oratio ipsa non est satis integra,sed plu- 
ribus in locis corrupta, neque enim aliunde venu- 
sas Chrysostomiana mihi deesse videtur. De alle- 
goiis cur querantur non habent illis enim tum 
lantum adeo frequenter utitur, cumid argumentum 
pstulat, scilicet, cum de vestimentis sacerdotum 
uit. Quod objiciant idem de unico legislatore ar- 
mmentum in germanis ejus scriptis ssepius egregie 
Ἱυμνασθὶν, hic autem vix idque frigide attingi ; id 
potius orationem Chrysostomo vindicat, quam ab- 
judicat : una enim tantum ex tribus partibus huic 
argumento in hoc libello impenditur,et auctor ipse 
monet de hac re se prius disseruisse, οἱ εα qui 
prius dicta erant tantummodo in memoriam nunc 
revocare : 0702, inquit, τοῦτον πρώην γομνάσας τὸν 
λόγον, ἁλλ᾽ ἐπαναλαμθάνω πρὸς ὑπόμνησιν.Οαοἆ de- 
nique scriptam velint orationem hanc « imminenti- 
b sexitioorientalisimpcrii barbaris nationibus,quod 
in tempora Chrysostomi vix quadrare potest:»id om- 
hino vim nullam habet. Non pauca a Chrysostomo 
diacono scripta sunt,nonnulla etiam ab Anagnoste. 
Tuuc a-tem Valens imperator fuit Antiochie,unde 
accer-itus Constantinopolim pergit, ubi populum 
consternaium reperit, οἱ γὰρ βάρθαροι καταδραµόν- 
τες τὶν θράκην δη καὶ τὰ πρυάστεια ἐπόρθουν τῆς 
Κωνσταντίνου πόλεως : « nam barbari,qui jam Thra. 
ciam depopulati fuerant, ipsa quoque Constantino- 
poleos suburbana vastabant ; » cumque iis congres- 
sus Valens periit, Socrates lib. 1v, c. 38. Post dis- 
cessum etiam Valentis ab Antiochia statim Sara- 


8 Psal. Lxxi1, 20. 


menus: Πάντα οὖν τὰ ὑπὸ tiv ἀνατολὶν ὑπὸ τῶν 
Σαρακτνῶν xztX τὸν αὐτὸν ἐπορθεῖτη y 2óvov.«Cuncta 
igitur versus orientem loca a Saracenis eodem tem- 
pore vastabantur.»Nonne haec opportuna satis et jus- 
fa oratori causa fuit, ut populum ad ponitentiam 
hortaretur,eaque Deum permoverent, ἵνα πολέμους 
ἀφανίσῃ, καὶ βχρθάρους σθἰσῃ. Sed et cum jam 
Constantinopoleos episcopus creatus fuisset, Gains 
barbari tyrannis erupit, qui Gothorum universam 
gentem e sedibus suis accivit, et Romanos omnes 
multitudine barbaroruni terruit,quos etiam in ipsam 
urbem Constantinopolim induxit, xx! βεθα2θάρωτο 
Ἡ πόλις ὑπὸ τῶν πολλῶν µνυριάδων, ut. loquitur So- 
crates. Tunc fuisse traditur illa angelorum visio, 


p dus barbarorum conatus repressit : unde fortasse 


exponi potest γραφὴ χηρόχυτος, qua hac ipsa ora- 
tione proponitur.Non erat igitur, cur hanc unam 
Savilianarum rationum recitaret Armachanus. 
Cum autem reverendus senex Usserius adhuc 
etiam conjecturis suis indulserit, et dubitaverit an 
ab auctore orationis, an ab interpolatore ea qua 
protulimus dicta sint, hec a nobis multo severius 
examinanda sunt. « In Romana, inquit, cardinalis 
Sirleti et Basiliensi Jo. Jacobi Beureri editione ista 
non habentur.»Hzc enim non sunt duo exemplaria, 
sed unum tantum ; Sirleti enim Greca cum Latinis 
Beureri Basilee edita sunt sine ope alterius codi- 
cis : et Beurerus ipse conqueritur exemplar illud 
Romanum fuisse mendoseet negligenter descriptum 
et alicubi lacunis hians. Lacunas illas D. Savilius 
ex Caesareo codice supplevit.Nulla itaque hic de in- 
terpolatore justa suspicio.In Romano codice aliquot 
pagellas deesse notavit D.Savilius; idque manifesto 
ex ipso loco deprehenditur. [ta enim apud Sirle- 
tum et Beurerum legebatur : Κελεύει οὖν τὴν xcoa- 
λὴν μὴ εἶναι γομνῆν, ἀλλὰ κεχαλυμμµένην, ἵνα µάθῃς 
τί καὶ μεταξὺ τούτων οἱ χώδωνες,ά est « jubet caput 
minime esse nudum sed coopertum, ut scias quid 
etiam inter lizec tintinnabula.«Quis autem non videt 
posteriura hujus sententiz a prioribns toto calo di - 
stare ? Quis nonstatim persentiscit aliquot pagellas 
deesse inter ἵνα µάθῃς et t! καὶ Ἱ quod veteribus 
mss. perquam familiare est.Ubi enim librarius in- 
cidit in codicem ex quo una vel plures paginmfor- 
te excise sunt, aut. non animadvertens, aut nihil 
curans, omnia eodem tenore solet describere : id- 
que non in eodem operetantummodo,sed etiam in 
diversiseodem volumine compreliensis sepe factum 
est, ubi finis unius, initium autem alterius ab 
exemplari describendo prius excisum est. Hoc in 
epistolis Polycarpi et Barnab:e viri docti jampridem 
deprehenderunt : hoc ipse in mss. Thome magis- 
tri, οἱ Theodori penitentialis observavi, qui apud 
nostros Cantabrigienses asservantur. Cum igitur 
editio D. Savilii tam clare atque perspicue omnia 
suppleat,ut prior parssententie tam incondito iis 


199 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


200 


jungatur,que proprie sequuntur, xtAeóet οὖν τὴν Α sententie quam refutat.Sed ut veríssimam senten- 


χεφχλὶν gu εἶνα: Ὑυμνὴν, ἀλλὰ κἐκαλυμμµένην, ἵνα 
uit, $ κεφαλὴ τοῦ λαοῦ, ὅτι κξεραλὴν ἔχει, el po- 
stcrior pars ejusde.n sententiz iis subjungatur,quae 
proprie praecedunt, xv0r o£ εἷσιν ἱερέως συντυχία, 
ὁμιλία, 9og ἀγαθὸν, A7qo4. γωποτὸς, πίστις, ὀόξα, 
ἀλήθε:α, ὀικα:οσύνη, καὶ µεταζυ τούτων οἱ χκώδωνες, 
ἡ συμφωνία τῶν καλῶν ἔργων, quivis perspiciat,non 
aliquam interpolationein infultam, sed justam at- 
que necessariam supplelionein factam fuisse ex co- 
dice Cesareo. Qui quidem etiam exstat in codice 
Barocciano 131,p.178 Oxonii,sub nomine etiam τοῦ 
Χρυσοστόμου, et a Photio confirmatur, qui in ex- 
cerptis agnoscit ea qu& nune reperiuntur in sup- 
plemento.Proterea exstat hzc oratio in ulio codice 


Barocciano, nempe 180, fol. 26, ubi multo major p 


est lacuna,quam illa quz fuit in editione Romana. 

Ita enim ibi legimus,xeAcoet καὶ τὴν x:9xÀTv προσ” 

φορὰν καὶ περὶ ἁμαρτίας, adeo ut. desiderentur om- 

nia ἃ pagina 645, lin. 14, usque ad paginam 6046, 

lin. 33 editionis Savilianu. Vana est igitur de in- 

terpolatore conjectura ; testimonium nostrum, ab 
ipso hujus orationis auctore prolatum est ; episto- 

Ja ad Polycarpum non ab impostore,sed S. Ignatio 

scripta est. 

CAPUT X. 

Pseudo-Diongsii aetas eruitur. Dalliei sententia pro- 
ponitur et vefutatur..— llurimi catholici verum 
Areopagitar. eum fuisse. crediderunt. ante α D. 
630. Auctor, quisquis est, libros suas edidit diu 
ante α D. 520. Multis probatur eum quarto. sz- 
culo vixiss?. Denique probabile est eum scripsisse 
postremis Ensebii temporibus. 

Hactenus eorum Patrum testimonia defendimus, 
quibus litem movit adversarius, quosque vel id 
quod volumus minime testatos esse, vel, si hoc 
dici nullo modo posset, deceptos et delusos esse 
pronuntiavit.Quoniam vero Dionysium etiam tan- 
quam testem citavimus,quem Dallaous ipse senten- 

.tiam ab Jgnatio in epistola ad Romanos scriptam 
comm.emorasse non tantum fatetur, sed οἱ vehe- 
meuter alibi contendit, id unum nunc restat, ut 
e&talem a nobis illi assignatam tueamur, et inter 
testes Eusebio coavos, si res ipsa patiatur, nume- 
remus. Historium ccclesiasticam | postremis Eusc- 
bii temporibus scriptam volunt : iisdem et Diony- 
siana ego edita existimo, postremis nempe Eusebii 
temporibus. 

Quam alte superioribus seculis inliocserit de 
Areopagiticis magna existimatio, quantoque con- 
sensu atque veneralione scripta Dionysio vulgo 
attributa, tanquam genuinus antiquissimi illius 
apostolorum discipuli fetus,recepta siut,nemo ne- 
scit. Sed hos libros eam «talem non ferre,et Dio- 
nysio A1copagitze tribui non posse,sciunt jam tan- 
demn,et fatentur,opinor,ex omni parte eruditi.llla 
enimvero sententiam, a. viris quamplurimis ante 
explosam, nuper Dallcus penitus prostravit atque 
contrivit ; et ne actum tantum ageret,multa de suo 
penu addidit, proevipue de mtate fictoris,ct origine 


tiam esse fateor, quam de Dionysio hypobolims»o 
defendit ; negoque ullo pacto fieri potuisse, ut Dio. 
nysius Arcopagila ea scripserit,quie sub ejus no- 
mine feruntur : ita que de origine opinionis con- 
trarite et atate fictoris asserit Dallieus, illa pror- 
sus a veritate abhorrere sentio. Quo ab aliis 
accepitarguuenta recte et prosuo more non minus 
fortiter quam fuse explicat : ea vero in quibus 
Blondellum suum secutus est, aut quw ipse excogi- 
tavit, nihil so:iidi continere existimo. Tradit enun 
neininem ex Catholicis aute annum Domini 630, 
Areopagilicor.m auctorem verum esse [Dionysium 
aut affirmasse aut credidisse: hoc primum. Vult 
etiam auctorem,quisquis sit, vel quinto praecipiti 
smculo,vel etiam ineunte sexto vixisse ; neque ante 
annum Domini circiter 520, fetus hos suos Diony- 
sio immani fraude suppositos edidisse : hoc secun- 
dum.Neutrum autem horum cum ulla veritatisaut 
probabilitatis specie asseritur.Ut haec omnibus ap- 
pareant,et methodo quadam certa ad veram pseu- 
do-Dionysii etatem eruendam  procedam, ab illis 
incipiendum puto, quao sunt novissima, ostenden- 
dumque,quinam Catholici ante a.D.630 Dionysium 
Areooagitam verum auctorem eorum qua illi tri- 
buebantur, fuisse οἱ credebant οἱ affirmabant. 
Primo itaque Leontius, libro De sectis, agnoscit 
Dionysium Areopagitam,eumque inter Patres anti- 
quissimos noniinat, alibique eum «tatis apostolo- 
rum fuisset notat, et librum De divinis noninibus 
citat,ut Dallreeus ipse fatetur.Utrobique igitur eum- 
dem Areopagitam tanquam verum et non ficlitium 
agnovit. At. constut, inquit, eum de sectis non ante 
a. D. 591 scripsisse. Quidni ? quia Eulogii meminit, 
quasi lune temporis Alexandrini episcopi. Recte. 
Eulogius autem mortuus esta D. 608. Neque hoc 
nego. Eulogiani autem episcopatus annos Nicephorus 
CP. putat non 21 (quod perperam lcgitur apud Baro- 
nium), sed 17. Ergo ante a D. 591 non fuil epis.o- 
pus. lta quidem Nicephorus Parisiis a Goar editus ; 
sed Baronius Anastasium secutus est, qui Nicephoe 
rum transtulit, antequam codex ille scriptus est, 
quem Goar repraesentat. Consentiunt codici AÁna- 
stasiano codices duo Graci antiqui, Oxoniensis at- 
que Loudinensis, iisque suflragatur Theophanes. 
Anastasius ex Theophane, secundo ἱμιρογὶὲ Tiberii 
auno Alecandriz antistes habetur Ecclesie Eulogius. 
Diu itaque ante a D. 591 potuit. librum iilum De. 
sectis scribere Leontius, Et necesse est ut fatcan- 
tur omnes, ante annum 608, quo mortuus est Eu- 
logius, eum fuisse scriptum,hocest pluribus quam 
20 annis ante annum 630, ut ego autem arbitror, 
pluribus quam quadraginta.Eadem certe Lempestate 
Joannes patriarcha Constantinopolitanus in hormi- 
lia de pseudo-proplictis Areopagitam agnoscit, his 
verbis: Ποῦ ΕΒὐόδιος, d, εὐλδία τῖς ᾿Εχκλησίας xal 
τῶν ἁγίων ἀποστόλων διάδοχος ; ποῦ γνάτιος,τὸ τοῦ 
θεοῦ οἰκητήριον ; ποῦ ὁ Διονύσιος, τὸ πετεινὸν τοῦ 
οὐρανοῦ ; H&c quidem homilia male ab aliquibus 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


204 


ipse ait, Antiochenee Ecclesie, quo tempore Fla- A Alezandrinum, rhetorum, ut Anastasius et Chonia- 


vianus ibi erat patriarcha et Anastasius Roma im- 
perator,» ut refert Photius codice 107.Scripsit ita- 
que Basilius ille adversus Joannein Scythopolita- 
num ante annum imperii Ánastasiani 21, quoanno 
Flavianus exsilium passus est, teste Theophane. 
Vel igitur ante sextum seculum,vel eo jam ineunte 
scripsit Joannes Scythopolitanus. Qui autem scho - 
lia in auctorem scribunt, eum pro veteri aliquo 
habent,diu itaque ante sextum seculum libri Dio- 
nysii editi sunt. 

Maximus etiam indicat plures ante se in Diony- 
sium commentarios scripsisse, ac variis interpre- 
tationibus illustrasse ; ut ad caput undecimum li- 
bri De Divinis nominibus : Ὅλην ἑνότητα οἱ μὲν ἔλα- 
θον τὴν ἁπλῆν xal ἀμερῇ τῶν ὄΌντων αἰτίαν, πρὸς 
fjv τὰ πάντα ἀπέστραπτχι ὡς ἐν αὐτζ συνιστάµενα' ol 
δὲ, τὴν τοῦ παντὸς ἁρμονίαν ἐξ ἑτεροφυῶν τῶν στοι- 
χείων συγκεκραμµένην. Per totam unitatem « alii qui- 
dem intellexerunt simplicem et individuam rerum 
causam, ad quam omnia conversa sunt, utpote in 
ipsa consistentia ; alii vero harmoniam universi 
ex elementis diverse nature commistam. » Et in 
ipsis Maximi commentariis diverse saepe exposi- 
tiones sunt, a diversis sine dubio scholiastis pri- 
mum profecto ; inter hos autem varios scholiastas 
unum precipue honoris causa nominat,sine contro- 
versia vetustum, ad caput quintum Czalestis hier- 
archiz : 'O γοῦν μέγας Διονύσιος, ὁ Αλεξανδρείας 
Ἐπίσκοπος, ὁ ἀπὸ ῥητόρων, ἐν τοῖς σχολίοις ofc πε- 
ποίηκεν εἰς τὸν µακάριον Διονύσιον τὸν συνώνυµον, 
οὕτω λέγει. « Magnus igitur Dionysius, Alexandrim 
episcopus, e rhetoribus, in scholiis qux in beatum 
Dionysium sibi cognominem fecit, ita dicit. » Et 
Joannes Cyparissiotus, decade 1, cap. 1, cuin sen- 
lentiam Dionysianam ex epistola ad Titum ad- 
duxisset, addit : « Hoc dictum S. Maximus, et Dio- 
nysius Alexandrinusadnotarunt.»Et cum aliam sen- 
tentiam ex eadem epistola, decade 2, cap. 2,citas- 
set : Alter vero, inquit, « Dionysius hzc edisserens 
ait, eos qui apertam theologiam et velis nudam au- 
dierunt ; typos cogitatione sua formare, qui ad in- 
telligentiam auditores adjuvent.»Undesatiscertum 
est, Dionysium Alexandrinum in Areopagitam scho- 
lia scripsisse,nonin Corinthiorum episcopum,quod 
tam inflcete commentatus est Halloixius. Ilunc 


quidem Dionysium, quem ἐκ ῥητόρων indigitat D 


Maximus,haud credo fuisse Alexandrinum episco- 
pum,quia in illius sedis episcoporum indiculo ne- 
minem ante Maximumreperioisto nomine insigni- 
tum, preter unum illum tertii seculi, quem opti- 
mum oratorem quidem fuisse agnosco,sed in Areo- 
pagitica,quae tunc temporisexstare non potuerunt, 
scholia scripsisse non puto. Nec tamen Dallzei 
solita libertas hic placet, qui Maximum volentem 
deceptum esse dicit, cz»co animi sui studio obsequen- 
(em; qui versutiam ejus notat ; qui vetustiorum 
mentem pervertere eum asserit ; qui quo somnium 
suum aliis persuaderet, ποπ simpliciter Dionysium 


tes, sed, magnum Dionysium illum Alexandri» ex 
rhetoribus episcopum dirisse eum vult. His probris 
atque convitiis,ut solet,sanctissiimum doctissimum- 
que Maximum lacerat, Maximum illum, quem « in 
magna fuisse apud catliolicos eruditionis et sancli- 
tatis opinione» ipse confessus est: 'Eyorv οὖν εὖ- 
λαθῶς τοῖς τῶν πατέρων πύνοις προσέχειν' ἀλλὰ μὴ 
πρὸς διαθολὰν ἀντὶ τοῦ εὖινωμονεῖν ἑτοίμους εἶναι. 
« Oportetautem Patrum laboribus reverenter atten- 
dere,neque ad calumniandum potius,quam ad bene 
de illis sentiendum promptos esse,»utsapienter di- 
xit Eulogius patriarcha Alexandrinus.At certe Cho- 
niatem pervertere Maximus non potuit, qui tot se- 
culis post ipsum vixit, et vetustiorum verba muta- 
vit. Anastasium vetustiorem ipso non pervertit, sed 
ejus verba fideliter recitavit.Ipse enim Anastasius 
Dionysium illum non simpliciter Dionysium rheto- 
rem Alexandrinum, ut falso docet Dalleus, sed ma- 
gnum Dionysium Alerandrinum ez rhetoribus episco- 
pum appellavit. Verba ejus sunt in opere quod in- 
scribitur 'Oónyóc: 'O 409v µέγας Διονύσιος, ὁ ᾽Αλεξ- 
ανδρείας 'Emloxomoc, ὁ ἀπὸ ῥητόρων, iv τοῖς σγο- 
λίοις otc πεποῖγχεν tiq τὸν μακάριον συνώνυμον 
αὐτοῦ Διονῦσιον, οὕτω λέγει. Haec fidelissime tran- 
scripsit Maximus, ne verbulo quidem addito, aut 
detracto,aut immutato ; utex utroque loco a nobis 
fideliter ex ipsis auctoribus descripto, liquido ap- 
paret. Unde simul et Maximus a calumniis Dallai 
liberatur,et Dionysius scholiastes Areopagiticorum 
adversus Halloixii conjecturas ostenditur.Si enim, 
inquit ille,« Areopagitam intellexisset, potius,ut fert 
scriptorum consuetudo,sic locutus fuisset,»in notis 
quas scripsit in hunc ipsum Dionysium ; e agebat 
enim tum de Dionysio Areopagita.» At Maximusnon 
suis verbis loquitur, sed alienis et ex Anastasio : 
transcriptis (Anastasius autem de Dionysio Areopa- 
gita non agebat), ideoque Joannes Cyparissiotus, 
dec. 8, cap. 10, Areopagita locum citans, ubi vo- 
cem ἀγέννητος usurpat, Maximi, ut solet, exposi- 
tionem transcribit, illa vero Dionysii Alexandrini 
non ex Maximo, sed ex beato Anastasio affert. Et 
Anastasius igitur et Maximus testantur,Dionysium 
quemdam rhetorem scholia in Dionysium, vulgo 
Areopagitam dictum, scripsisse: verba ejusdem 
nonnulla ex eo citant ipsi, plura Joannes Cyparis- 
siotus; illi etiam ambo eum episcopum Alexandri- 
num vocant : qui, quamvis nobilis ille tertii s:- 
culi episcopus esse non potuit, fuit tamen satis 
velustus auctor, et antiquitatem Dionysii hujus, 
in quem scholia tanquam in veterem auctorem 
scripsit, satis demonstrat. 

Preeterea Suidas in collectaneis ex veteri aliquo 
scriptore hec tradit: ἸἹστέον δὲ ὥς τινες τῶν ito 
σοφῶν, καὶ μάλιστα Πρόκλος, θεωρήµασ:. πολλάκις 
τοῦ µακαρίου Διονυσίου κέχρηται, καὶ αὐταῖς δὲ 
ξτραῖς ταῖς λέξεσι : « Sciendum autem aliquos ex 
gentilium sapientibus,ac praesertim Proclum B.Dios 
nysii theorematibus usum, atque adeo etiam meri- 





208 


J. PEARSONII VINDICIAN IGNATIANJE. — PARS I. 


208 


ipsis dictionibus». Que verba etiam in Procmiis A rus. Est autem σορός nihil aliud quam loculüs vel 


Maximi et Georgii Pachymere inveniuntur. Scri- 
psit autem Proclus sub Leone Thrace, circa me- 
dium quinti szculi.Eo igitur antiquior fuit Pseudo. 
Dionysius.Et Joannes Morinus «De sacris ordinatio- 
nibus: Saltem igitur, inquit, librorum istorum scri- 
ptio initio quinti seculi, et ante concilii Chalcedo- 
nensiscelebrationem assignanda est;neculla rationi 
probabili ad inferius evum devolvi potest. Ut et 
Joannes Launoius : Ut ego dicam breviter quod sen- 
Μο, a tempore Ephesine synodi prime vixisse mihi 
videtur. »Nec ab his dissentit Vossius Hist. Pelagia- 
nz, l. vii, thesi 4 : « Dionysius cognomento Areopa- 
gita,quem ut credam Theodosii Junioristemporibus 
vixisse, verisimilibus adducor conjecturis ». Huc 
usque veterum testimoniis, et doctissimorum viro- 
rum suífragiis ad initium quinti seculi provecti 
sumus, quo ad quartum jam facilius via sternitur. 
Michael Glycas in Historia commemorat ea qui 
facta sunt ab apostolis in obdormitione S. virginis 
Marie, ex Dionysio hoc precipue atque Juvenale 
Hieroselymitano patriarcha.Nicephorus autem Cal- 
listus illud de Juvenale latius persequitur l. xv, 
c. 14. Docet Pulcheriam Augustam illum, cum ad 
celebrandam synodum Chalcedonem venisset,per- 
contatam esse, an S. Virginis corpus apud Palesti- 
nos inveniretur ? Respondit ille tum ex traditione, 
tum ex Dionysio, quid de sepultura Virginis nove- 
rit. Erat igitur Dionysii liber De divinis nominibus 
salis notas, unde sua hausit Juvenalis. Respondet 
Dalleus primo : « Verba ex nostris Dionysianis de- 
&ripta Nicephorus videtur ipse potius de suo adje- 
dissead Juvenalis narrationem confirmandum,quam 
eiduvenali tribuisse. Imo vero Nicephorus aperte 
testatur, Juvepalem ipsum hoc Dionysii testimonio 
wuüm esse, eumque hac citantem inducit. Post 
enim verborum Dionysii recitationem statim addit ; 
Tx διεξελθόντος "louOsvalloo, οἱ κρατοῦντες τὴν 
ἁγίαν ἐκείντν ἐδέοντο πέµπειν σορὸν μετὰ τῶν ἱερῶν 
ἐκείνων ἀμφίων. « Hac cum Juvenalis perorasset 
principes eum rogarunt, ut sanctum eum loculum 
unacum sacris vestibusmitteret ».Que quidem verba 
paulo accuratius observanda sunt,quod hic figmen- 
tum notaverit Albertinus, quod etiam Baronius 
confessus est ; qui observat « sepulcrum Dei Genitri- 
cis in petra excisum esse, et instar sepulcri Domi- 


theca, et coporz,qóz non est λατόµος, qui sepulcra 
Judaeorum ritu ex petris excidit, sed qui tales ar- 
culas compingit et conficit. Vetus Glossarium Σο- 
póc, arca funebris Julius Pollux lib. vii, cap. 33: 
Σοροποιός, σοροπηΥἹος, σοροπήγιον, σορός' xaAoita 
δ) ἄν αὕτη καὶ πύελός, xal κιθωτὸς, καὶ ληγός. Ar- 
cam igitur funebrem, et fascias aut vestes sepul- 
cralesConstantiaopolim Hierosolymis misit patriar- 
cha Juvenalis, postquam Pulcherice tum ex tradi- 
tione, tum ex testimonio Dionysii eas ad S. Virgi- 
nem pertinuisse persuasisset. lliec igitur cum nihil 
valitura perspiceret Dallaus, respondit secundo: 
«Historicos solere homines ea dicentesinducere,non 
quie vere accerto dixerunt, sed quo illos ipsi dicere 
potuisse putant ». Quos quidem responsio si in rebus 
hujusmodi admittatur, tollitur omnis fere ratio ve- 
terum testimonia admittendi. Quoties enim auctor 
aliquis scriptorem alium inducit alterius scripta ci- 
tantem, nulla ei satis certa fides adhiberi poterit ; 
quia non id eum vere dixisse aut citasse, sed tan- 
tummodo id ex sententia referentis eum dicere po- 
tuisse colligi possit. Interim nolissimum est, Nice- 
phoro solemne esse non sua aliis affingere, sed 
aliena sua facere, et ex veteribus historicis suam 
Historiam compilare, illorum etiam verbis res ge- 
stas tradere, uL ex iis qui adhuc exstant, clare per- 
spicitur ; unde sepe fit ut veteres ecclesiastici his- 
torici ex eo vel illustrentur, vel etiam emendentur ; 
idemque iltum in aliis qui perierunt,fecisse prorsus 
credibile est et hanc ipsam historiam ex Theodoro 


C rectore exscripsisse.Hacautem si verasint, quis non 


concedet Dionysii scripta quarto seculo exstitisse ? 
Certe Erasmus,tomo V.« Decompendio perveniendi 
ad veram theologiam »,putat Dionysium hunc fuisse 
S.Augustino seniorem. « Tametsi,inquit, D. Aurelius 
Augustinus accurate simul et copiose quatuor libris, 
quibus titulum fecit » De doctrina Christiana, « su- 
per hoc propemodum argumento disserit. Et ante 
hunc, opinor, Dionysius quidam in opere quod ins- 
cripsit» De divinis nominibus; « rursus inlibello cui 
titulum fecit» De mystica theologia. An Dallcus no- 
verit hanc fuisse Erasmi sententiam, nescio: eam 
certe levissima conjectura ductus oppugnat, capite 
22. Cum enim et Dionysius et S. Auguslinus de 
susceptoribus pariter egissent, et ad objectionem 


nici nativi lapidis cohaerentia loco immobiliter inhm- D de verbis pro infante in baptismo prolatis respon- 


rere. Unde miratur, quomodo illud Constantinopo- 
lin dicitur fuisse translatum ». Indeque Albertinus 
mire triumphans ait : «πιο sane verum,narratio- 
nem supra memoratam Juvenalis esse, ac verum est, 
sepulorum Virginis ab illo Constantinopolim mis- 
sum».Cum potius animadvertendum esset, Baronium 
sua ex Latino Nicephoro sumpsisse, et de sepulcro 
Constantinopolim misso inde somniasse ; Nicepho- 
rum autem tantummodo τὴν σορὸν, et τὰ ἄμφια 
illuc transmissa memorasse ; ἃμοια autem etiam 
iviou σπέργανα sepulcrales fascius appellat. Solo 
autem nomine τῆς σοροῦ in hac reutitur Nicepho- 


dissent : « Non immerito, inquit Dallzus, hunc sus- 
picor Augustino, quocum unus ista traclat, haud- 
quaquam vetustiorem fuisse ».Imo vero plane imme- 
rito exorta est haec suspicio. Qualis enim hac ra- 
tiocinatio est ? Dionysius et Augustinus vetustior 
esse non potest. Certe si hac ratio valeat contra 
Erasmum, valebit etiam contra Dalleum: ergo 
Augustinus Dionysio vetustior esse non potest. 
Eum enim Dalleus statuit toto seculo Dionysio 
vetustiorem. Valeret quidem aliquid, si praxis. Ec- 
clesie, dequa abutroque disputatum est, S. Au- 
gustino antiquior non fuisset ; sed morem eum diu 


201 


ο. IGNATIUS. — PROLE&OMENA. 


208 


ante viguisse certum est, idque Bonifacius in ipsa A leuciensis, Hieronymo synchronus, oratione 39, 


illa Augustini epistola 23, his verbis clare signifi- 
cat : « Ad istas ergo quaestiones peto breviterrespon- 
dere digneris, ita ut non mihi de consuetudine 
prescribas, sed rationem reddas ». Cum igitur 
&tate Augustini vetus fuerit hac consuetudo, potuit 
vel Dionysius, vel quivis alius, Augustino multo 
antiquior, de eadem re disserere. llactenus igitur 
sarta tecta est Erasmi sententia. 

Ego vero non tantum ante Augustinum, sed et 
ante Hieronymum scripsisse Dionysium puto : et 
eodem fundamento utor pro antiquitate ejus, quo 
Dalleus pro novitate demonstranda utitur, nempe 
verbis Petavii : «Primus Dionysiusnovem angelorum 
ordines et gradus distincte ac definite posuit; el: 


eosdem novem ordines, tanquam suo tempore no- 
tissimos, enumeret : Tác τε τῶν ἀγγέλων χοροστα- 
σίας παραδραμεῖν, xxi τοὺς αὐτῶν ταξιᾶρχας μετ 
αὐτῶν καταγιπεῖν, ὑπεραναθῆναι δὲ καὶ θρόνων τὴν 
φαιδρότητα, καὶ τὴν ἔντιμον τῶν κυριοτήτων ύπερ- 
οχὴν, τήν τε τῶν ἀρχῶν ἡγεμονίαν, καὶ τὴν τῶν 
ἐξουσιῶν περιφάνειαν' ἔτι δὲ xal τὸ κραταιὸν τῶν 
θείων δυνάμεων, τό τε διορατικὸν τῆς τῶν πολυοµ- 
µατων χερουθὶµ καθαρότητος, καὶ τῶν ἑξαπτερύγων 
σεΓαοὶµ «i» χατὰ πᾶν µέρος ἀχώλυτον κίντσιν. 
« Choros angelorum percurram, et eorum ordinum 
principes (archangelos nempe) relinquam ; evehar 
supra thronorum splendorem, honoratam domina- 
tionum celsitudinem, principatuum ducatum, po- 


Non temere apud antiquiorem aliquem (de seculis p testatumque claritatem ; praterea supra potentiam 


quarendum est) novenarium hunc ordinum nume- 
rum invenias cum nondum exstarent scripta Diony- 
sii,a quo primum illeproditus est». Hecille, et qui- 
dem verissime, judice Dalleo. Ille autem Dionysius 
ἃ quo novenarius ordinum invisibilium numerus 
primum proditus est, certe anteHieronymum vixit, 
illum enim scimus eumdem numerum prodidisse. 
Exstant sub ejus nomiue in Psalmos commentarii, 
in quibus ad psalmum cxi, hec leg:mus: « Colloca- 
vH Deus Pater Filium in co'lestibusin dextera sua ; 
et dominatur super principes, id est, super novem 
ordinesangelorum,secundum illud »: Princeps mili- 
tie,vel princeps virtutum ego sum.« Et insupe4 sanc- 
tos etin suamembra collocavit cum ipsis novem or- 
dinibus angelorum ».Sed non est hoc opusHierony- 
mi, inquiunt : et quidem totum ejus esse non vide- 
tur: quamplurima tamen in eo contenta vere Hic- 
ronymiana esse, negare nemo potest : et quare hzc 
ipsa ei denegentur, rationem nullam video. Nam 
quod memorabilem Hieronymilocum ex commen- 
tariis in epistolam ad Ephesios adducit Petavius, 
illud plane nihili est: sunt enim illi ipsi commen- 
tarii nihil aliud ferme, quam ex veterum scriptis 
excerpta, ut fatelur ipse llieronymus : et locus 
ipse qui adducitur, videtur esse plane Origenicus. 
Neque illud me movet, quod septem ordines enu- 
meret lib. m, contra Jovinianum, quem juvenis 
scripsit ; tametsi inde colligat Petavius,satis incon- 
sequenter, Nondum Hieronymo constitisse de ordi- 
num numero et appellatione. Satis enim Hieronymo 


constabat do novenario ordinum numero et appel- D 


latione, cum scripsit apologiam adversus Ruffinum 
secundum, in qua Origenis hiretica rhetorice de- 
pingit:«In restitutione omnium,quando indulgentia 
principalis venerit, cherubim οἱ seraphim,thronos, 
principatus, dominationes, virtutes, potestates, ar- 
changelos,angelos,diabolum,d:mones,animas om- 
nium hominum,tamChristianorum quam Judeorum 
et gentilium unius conditionis et mensure fore ». 
Novenarium igitur ordinum numerum distincte ex- 
pressit Hieronymus, quem Dionysius primum pro- 
didit : erat itaque Dionysius Hieronymo antiquior. 
Neque hoc mirum videri debet, cum Basilius Se- 


divinarum virtutum, supra perspicaciam cherubi- 
norum puritatis, et seraphinorum sex alarum 
motionem quaquauersus expeditam. » 

Preterea non tantum Laurentius Valla indicat 
fuisse sue »tatis viros doctissimos, qui judicave- 
rint hos libros esse Apollinaris,sed etiam ex vete- 
ribus nonnulli, qui Areopagitm fuisse pernegabant, 
aut Apollinari aut Didymo ascribebant; et reve- 
rendus Usserius eosdem non dubitabat tribuere aut 
Apollinari, aut certe synchrono Dionysio cuidam, 
illi. nempe, ad quem Apollinaris scripsit, de quo 
legimus in collatione coram Hypatio sub Justiniano 
habita : Nam et beati Julii famosam illam epistolam 
manifeste. Apollinaris ostendimus fuisse scriptam ad 
Dionysium. Ab Apollinare quidem scripta Areopa- 
gitica non puto, cujus libelli nunc Athanasio, nunc 
Julio papae, nunc Gregorio Thaumaturgo ab hereti- 
cis ascribebantur, teste Leontio Neapolitano epi- 
scopo ; tum quod fragmentis ejus qua supersunt, 
similia non sint; tum quod dogmatibus ejus mi- 
nime consentanea sint, quod sepe observat Mazi- 
mus. Neque vero Didymo ascribenda arbitror, qui 
cum Origenista esset, ea scripsisse minime putan- 
dus. Tantum inde colligo verisimillimum esse, ea 
etate auctorem vixisse,qua Apollinaris et Didymus 
florebant, hoc est quarto seculo. 

Quid quod ab aliis etiam observatum est, Grego- 
rium Nazianzenum, qui ante finem quarti seculi 
mortuus est, hujus Dionysii quamplurima usur- 
passe? Haud pauca sane loca DBillius in observatio- 
nibus ex Nazianzeno congessit, et cum Dionysianis 
contulit. Unum etiam Dalleus ipse satis apposite 
observavit ; et ego quamplurima apud me in eam- 
dem rem observata habeo. Sed queritur, inquit, 
uter ab utro sit mutuatus. Et ego quidem Dionysium 
ἃ Gregorio ea minime mutuatum esse credo ; quia 
scriptor ille ab aliis omnibus ecclesiasticis scripto- 
ribus plane diversus est,et sui tantum similis. Om- 
nia ferme ad Neotericam Platonistarum scholam 
conformavit, et a verbis el a notionibus sanctorum 
Patrum maxime abhorruit. Quisquis totam operis 
ejus compagem, admirandam sententiarum ex phi- 
losophia petitarum rotund;tatem, et verborum in 


.D—— 
te 


209 


J. PEARSONII VINDICLE£ ΙΕΝΑΤΙΑΝΑ. — PARS I. 


810 


eadem incudeformatorum perpetuam scaturiginem À eorum aliqua refert, semper, opinor, silentio sup- 


observat, nunquam ex Gregorio, aut alio quocun- 
que Christiano eum sua hausisse autumabit. Qui 
autem Nazianzeni orationes omnibus native rheto- 
rica coloribus depictas, et. optimo dicendi genere 
precipue triumphantes legerit, quoties ad obscu- 
riora quzdem et mahis philosophica deflectit, fa- 
cile cum aliunde notiones eas derivasse, et quam 
potuit lucidissime tradidisse fatebitur. Et has qui- 
dem nonnunquam ex antiquis philosophis, sepius 
aulem ex Dionysio mutatum esse credimus. Con- 
tra Dallzus duobus argumentis, Dionysium ex Na- 
zianzeno sua muluatum esse contendit: quorum 
primum manifesta principii petitione laborat,et le- 
vissimam conjecturam ab ipso excogitatam pro fun- 
damento habet.«At vero,inquit,cum claris certisque 
argumentis supra sita nobisdemonstratum,Areopa- 
gilica nonnisi post quintum saeculum fuisse edita 
ac cognita, stultum et absurdum est, Gregoriuma. 
D389mortuum hos libros pervolutasse,qui centum 
etamplius post ejus mortem annis erant nascituri.» 
Cerle si Dalleeo credimus, 130 anni post obitum 
Gregorii elapsi sunt, priusquam Areopagitica ede- 
rentur;sed hoc ab eo tantum dictum, nusquam 
demonstratum est. Qui enim variarum lectionum 

in codice Dionysiano numerum etate Maximi ob- 
servaverit ; qui varios seholiastas, quos ante Mazxi- 
mum in eumdem notas conscripsisse apparet ; qui 
Joannis Scythopolitani etatem certam, et Dionysii 
Alexandrini incertam, ideoque, ut credibile est, 
multo longius ab illa Maximi remotam ; qui sancto- 
rum Patrum sexti seculi de vero Areopagita, et 
aliorum de Magno et beato Dionysio sententiam ; 
qui reliqua qua de quinto seculo adduximus; qui 
denique mss.codicum,quos alii memorant,et quem 
Dihi vir carum rerum, dum viveret, callentissimus 
mihique charissimus non minoris antiquitatis,quam 
sit Septuaginta Interpretum in bibliotheca regis no- 
Slri codex, esse asseruit, vetustatem noverit ; nun- 
quam ha:c de sexti seculi editione dicta pro demon- 
stratis,sed tantummodo pro mera ex conjectura at- 
que preconcepta opinione prolatis habebit.Nulla ita- 
quehic «ineluctabilis temporum ratio» nobis officit. 
&ecundo inquit: «Cur Gregorius, si ista a Dionysio 
esset mutuatus,auctorem ingrato silentiodissimula- 
ret ? Cur non ejus nomen ederet apud omnes venera. 


bile ? »Respondeo primo,nomen ejus etate Grego- D 


rii non adeo venerabile fuisse ; Nazianzenum eum 
pro vero Areopagita non agnovisse ; auctorem eo 
quo scripsit seculo pro viro quidem magno, sed 
sua sub alieno nomine edente acceptum fuisse. 
Bespondeo secundo, Nazianzenum scriptores ec- 
lesiasticos nominare non solere, si forte eorum 
sententias adducat. Saltem ego, dum illius opera 
pervolutavi, neminem ab eo ex catholicisita nomi- 
natum animadvertit. Orphea quidem, Homerum et 
Hesiodum, Pythagoram, Herodotum, Pindarum et 
Platonem, Aquilam etiam atque Symmachum no- 
tina! ; Cbrisanorum scriptorum nomine,quoties 


primit. Ingratum hoc silentium ego non appello : 
utatur, per me licet, eo dicendi genere quod ipsi 
maximopere placebat, summus orator. Certe non 
magis erga Dionysium quam erga reliquos ingratus 
fuit. Eum enim pro more suo non semel tacito no- 
mine,ut mihi videtur, significavit, Tum enim ora- 
tione 38 in Theophania, tum etiam 42 in Pascha 
hec verba habet : Οὕτω μὲν οὖν τὰ ἅγια τῶν ἁγίων, 
& xal τοῖς Σεραφὶμ συγκαλύπτεται κἀὶ δοξάζεται 
τρισὶν ἁγιασμοῖς εἰς µίαν συνιοῦσι κυριότητα xal 
θεότητα, ὃ xal ἄλλῳ τινὶ τῶν πρὸ ἡμῶν πεφιλοσό- 
φηται κάλλιστά τε xal ὑψηλότατα. «δὶο nimirum San- 
ctasanctorum que eliam a seraphinis obtegunturac 
tribussanctiflcationibus celebrantur,in unam domi- 
nationem et Deitateni coeuntibus,quemadmodum et 
alius quidam ante nos pulcherrime et sublissime 
philosophatus est.»Hunc alium quemdam Dionysium 
significare, vir in lingua Greca summus Guillelmus 
Budaeus observavit: quamvis S. Athanasium hic 
subintelligi notaverit Elias Cretensis. Sed quomi- 
nus haec de Athanasio intelligam, duo potissimum 
vetant, tum temporis ratio, tum genus scriptionis. 
Hunc enim primo Gregorius vocat τινὰ τῶν πρὸ 
ἡμῶν, hoc est quemdam qui ante ipsum vixit ; quo 
loquendi genere uti solent Greci scriptores, cum 
hominem intelligunt antequam ipsi nati sint, aut 
sallem memoria pollerent, mortuum. Nazianzenus 
autem maximam vilo partem cum Athanasio simul 
consumpsit: has ipsas orationes Constantinopoli 
dixisse videtur ante septennium post Athanasii 
mortem ; scripsit autem,cum de statis solemnibus 
agant, forte etiam antequam Athanasius decessit. 
Qui autem eadem «tate vixit, licet ante eum qui 
scribit,et antequam scribat,jam defunctus sit,dici 
solet Grece τὶς καθ) ἡμᾶς, quidam qui nostra xtate 
virit, ut ipse loquitur oratione 36: Ὡς τῶν καθ) 
ἡμᾶς φιλολόγων τις, Grace enim τὸ καθ ἡμὰς, et 
ἐπὶ τῶν ἡμετὲρῶν χρόνων idem sonant, τὸ πρὸ ἡμῶν 
igitur proprie idem quod πρὸ ἡμετέρων χρόνων, 
ante etatem nostram. lta Gregorius ipse orat. &4: 
Καθὼς ἤδη τινὲς τῶν πρὸ ἡμῶν τὸ ZoYopovcstov ἔξει- 
λήφασιν. Orat. 28: Τὸ Έτοιμον εἷς ἐκουσίαν dp- 
γὸν εἷς ἐπιθυμίαε, ὥς τις ἔφη τῶν πρὸ iov et 
orat. 30: Τούτων οὐδέν φαμεν, εἰ xal τισι τῶν πρὸ 
ἡμῶν ὡς ἰσχυρὰ xtOsccac. Aliquem igitur Nazianzenus 
indicat, quem ipse pre state non novit: quod de 
Athanasio dicinon potest. Secunda,illa verba ὑψη- 
γότατα πεφιλοσόφηται, indicare videntur aliquem, 
qui locutione quadam grandi atque sublimi eam rem 
prosecutus sit: id vero Athanasio nunquam tri- 
buere voluit Nazianzenus,cujus styli simplicitatem 
ipse optime novit, cujus orationis sublimitatem in 
panegyrico nunquam laudavit, quem tantum σοφὸν 
τὸν λόγον, σοφώτερον τὴν διάνοιαν dixit. Neutrum 
igitur Athanasio,ambp Dionysio conveniunt;quem 
postremis Rusebii temporibus scripsisse nostra fert 
sententia.Certe quod mihi maxime verisimile vide- 


batur dixi;et rem totam doctiorumjudicio submitto, 


211 
CAPUT XI. 


Argumentum | negativum  refutalur. — Non — rejicilur 
uod negativum sit, sed quod in hac re vim nullam 
fabeat. Argumen(ium α lestimoniis  affirmativum 
negalivum destruit. [nira annos circiter 200 quot 
auc(ores Ignatianis testimonium — praebent. — Igna- 
tíiana non fuerunt Alezandrinis | incognita. Euty- 
chi narratio excutitur. Plures episcopos in /Egy- 
pto fuisse ante. Demetrium. probutur.. De /Ethio- 
pice Ecclesie origine et episcopis fuse disputatur. 
Ad argumentum de Jonensibus οί Boiariis respon- 
delur; et de Hieronymo atque Epiphanio.  [gnota 
fuisse Tertulliano Ignatiana demonstrari non potest ; 
ut neque Caio, neque. Clementi Alexandrino, neque 
Origeni, neque Julio Afrino, neque Lactantio, neque 
Dionysio Atexondrino. Argumenti collectio responsio- 
num collectione expungitur. 


Cum in priori Vindiciarum parte de omnibus qus 
ad externum argumentum α testimoniis petitum 
pertinent, disputare mihi constitutum sit, jamque 
eingulos testes ad Ignatiana confirmanda adductos 
ab adversarii objectionibus liberaverim ; necesse 
est ut eadem opera argumentum illud, quod om- 
nium simul testimoniorum vim enervatum it, exa- 
minem, et formidandam alti ac diuturni silentii 
nubem dispergam.Ecce enim Dalleus argumentum 
fabricatus est et exposuit, quod unum sibi satis 
esse confitetur ; adeo ut reliqua omnia ideo tantum 
afferat, ut iis satisfaciat, qui huic non argumento, 
sed argumentandi gcneri diffidunt. Hoc igitur fuse 
quinque integris capitibus,a quinto incipiens,pro- 
sequitur.«Primum,inquit, et quidem adversus uni- 
versas istas epistolas commune argumentum a scri- 
ptorum ecclesiasticorum silentio ducitur, qui ante 
Eusebium apud nos floruerunt. » 


Non nunc de vi argumenti a testimonio negativi, 
sive a silentio scriptorum petiti disputo ; non nego 
aliquod hujusmodi aliquando etiam desuppositione 
vlicujus scripti valere : imo libenter non tantum 
concedo, sed et coutendo tali argumento nixum 
nonnunquam Eusebium ipsum, quem sequimur, 
aliquorum librorum auctoritatem respuisse ; ut Án- 
drew et Joannis et aliorum apostolorum Actus repu- 
diabat, ὦν οὐδὲν οὐδαμῶς ἐν συγγράµµχτι τῶν κατὰ 
διαδοχὰς Εκκλησιαστικῶν τις ἀνὴρ εἲς μνήμην ἀγα- 
γεῖν ἠξίωσε, «Quos nullus unquam quicontinuata ab 
apostolis successione in Ecclesia docuit, in scriptis 
suis commemorare dignatusest.Hist.eccl. 1l. nr. c. 
25. Clementis etiam epistolam secundam rejecit, 


hanc unicam rationem reddens : Ob μὴν E0' ὁμοίως D 


τῇ mpottpq xal ταύτην γνώρ'μον ἐπιστάμεθα, ὅτι μτδὲ 
τοὺς ἀρχαίους αὐτῃ χεχρηµένους ἴσμεν. « Verum hanc 
non perinde recepíam atque approbatam fuisse pro 
certo habemus,quandoquidem vetustiores ejus tes- 
timonio nequaquam usos esse comperimus,»l.rij,c. 
38. Ubi diligenter observandum est, discrimen in 
his ipsis libris dijudicandis ab Eusebio adhibitum ; 
priores prorsus et penitus condemnat,non tantum 
ob testimoniorum defectum, sed et ob materiam 
apostolicis scriptis minime consentaneam,et plane 
heereticam ; posteriorem autem,quod vetustiorum 
testimoniis destitutus esset, pro non adeo recepto 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


A atque explorato tantummodo habet, unde ab aliis 
postea receptus est. Certum autem est. Eusebium 


812 


nec ullum librum inter canonuicos,nec inter eccle- 
siasticos pro indubitare vero recepisse,quem scri- 
ptorum ecclesiasticorum ante se silentio preseteri- 
tum et veterum testimoniis penitus destitutum 
anidmadvertit; neque proindubitate falso rejecisse 
atque condemnasse,nisi preeter testimoniorum de- 
fectum aliquid in libri materia vitiosum deprehen- 
derit, ut in Petri et Apionis dialogis sub nomine 
Clementis publicatis : 'Qv οὐδ'ὅλως µνήµη τις παρὰ 
τοῖς παλαιοῖς φέρεται" οὐδὲ γὰρ χαθαρόν τῆς ᾿Αποστο- 
λικῆς ὀρθοδοξίας ἀποσώζει τὸν χαρακτῆρα. « Quorum 
apud antiquos nulla omnino exstat mentio : neque 
enim sincera recte fidei ab apostolis tradite nota 
in illis expressa reperitur. » Árgumentum igitur ἃ 
testimonio negativum non absolute subterfugimus; 
sed ubi vim aliquom habet, libenter admittimus, 
imo et urgemus. In epistolis Ignatio ascriptis, sed 
nec ab Eusebio, nec ab Hieronymo memoratis ad- 
mittimus ; et cum nemo per quatuor szcula post 
Ignatii mortem earum meminerit, omnino rejici- 
mus. In epistolis prorsus ante hoc seculum inau- 
ditis, ac ne nunc quidem exstantibus, sed solum- 
modo ad eludendum S. Polycarpi testimonium ex- 
cogitatis etiam urgemus ; etcum multi unquam 
seculo cognite fuerint, pro flgmento habemus. 
Idem denique negans argumentum, si forte offera- 
tur, primo discutimus ; discussum,si nullam in se 
vim habere nobis videatur,negamus ; et negationis 
rationem reddimus. 


Ego vero,inquit vir doctissimus, « non negaverint 
quadam esse hujusmodi,in quibus perperam hocar- 
gumenti genus adhibeas.» Et ego affirmarenon dubi- 
taverim, causam nostram ejusmodi esse, ut in ea 
rite adhiberi minime possit. Si enim unquam argu- 
mentum a testimonio negativum nihil valeat, id 
tum precipue fit, cum datur argumentum a testi - 
monio affirmativum, quod illi plane contrarium 
asseritetevincit.Contraenim affirmationem testium 
omni fide dignorum, nullaque falsitatis aut imbe- 
cillitatissuspicione laborantium,nihil valet aliorum 
negatio, multo minus silentium. Hoc quidem casu 
argumentum negans seipsum negat ; fundatur enim 
in generali silentio : at cum vel plures vel etiam 
unus loquitur,generale silentium non est. Qui vim 
ejus maxime defendunt, tunc tantum efficax esse 
fatentur, cum nullus omnino scríptor zqualis vel 
suppar prastat teitimonium ; ubi autem vel plures 
vel etiam unus testatur,'dici non potest nullum om- 
nino testimonium prasstare.Causa igitur nostra hoc 
argumentum minime admittit. Non enim tantum 
Eusebium, qui intra ducentos post obitum Ignatii 
annos vixit, floruit, et presbyter fuit, locupletissi- 
mum testem habemus, sed et ante eum etiam ab 
ipsa sanctissimi martyris passione complures. S. 
Polycarpus has ipsas epistolas,non alias aut diver- 
sas, eodem quo scripte sunt anno collegit, edidit, 
posteritati commendavit, ut fuse probatum est. 


213 


J. PEARSONII VINDICIAE IGNATIANJE. — PARS I. 


214 


Philo et Agathopus, B. Ignatii ex Syria comites, À efficere non potest, ut quod ab aliis visum,lectum 


in Actis proximo anno editis, ut videtur, epistolam 
ad Romanos commemorant.S.Irenzus non aliunde 
quam ex eadem epistola insignem sententiam tran- 
scripsit. S. Theophilus, Antiochie episcopus, aut 
certe vetus auctor S. Basilio dictus, ejusdem se- 
culi, aliam etiam sententiam ex epistola ad Ephe- 
sios mutuatus est. Tertio seculo Origenes eamdem 
commemoravit juvenis adhuc, et aliam ex epistola 
ad Romanos idem senex excerpsit, ac utrobique 
lgnatum nominavit. Non igitur altum in Ecclesia, 
non diuturnum silentium fuit. Epistole S. Ignatii 
ab ipso earum ortu et note et illustres fuerunt, 
postquam genuino martyris fetui, non Eusebius, 
sed 5. Polycarpus obstetricatus est. Ex quo ejus 
epistola ad Philippenses data in publico Asie con- 
ventu personabat,Ignatiana tantopere commendata 
latere nullo modo potuerunt. Nullum igitur hic si- 
lentium;nullum negantisargumenti fundamentum. 
Summa argumenti a viro doctissimo producti 
hac est. Si vere essent he Ignatii epistolme, es 
fuissent viris eruditis, Justino in primis,et Irenz»o, 
et Clementi Alexandrino, et Tertulliano, et aliis 
ejusdem census atque svi scriptoribus cognitis- 
sime. Sed viris illis eruditissimis cognite non fue- 
runt, Ergo Ignatii epistole vere non sunt. Tum 
Yero pro concesso sumit,nos illud unum negaturos, 
ignotas scilicet fuisse viris illis has epistolas. At 
π08 duo hic negamus, primum, si Justinus forte, 
ant Clemens, aut Tertullianus, aut hi omnes Ignatii 
epistolas ignorassent, Polycarpus autem, Philo, 
Agathopus, Theophilus, lreneus, Origenes, illis 
antiquiores aut eorum synchroni novissent ; nullo 
modo sequitur, has epistolas Ignatii veras non 
luisse : consequentia igitur tantum est probabilis, 
hon necessaria. Secundo loco negamus ignotas 
fuisse illis viris has epistolas, idque ob duas ratio- 
nes, tam quod probari nunquam posse putamus, 
eos revera ignorasse, tum quod meliori jure nos 
colligimus, eos potius optime novisse. Ill» enim 
epistole, qu: Polycarpo, Philoni, Agathopi, Theo- 
philo, Irenzeeo et Origeni note fuerunt, Justino, 
Clementi, Tertulliano aliisque ejusdem censusatque 
eri scriptoribus non videntur incognite fuisse. 
Sed Ignatii epistolz illis, ut fuse ostendimus,notee 
fuerunt. Ergo et his. Et si in horum operibus que 


nunc exstant, mentio harum epistolarum nulla D 


facta est, fleri tamen potest ut in illis que peri- 
erunt, qualia fuisse quamplurima scimus,Ignatiana 
commemorata sint, quemadmodum ab iis quos no- 
minavimus commemorantur. Quod si neque in 
editis, neque in deperditis illi lgnatiana memoras- 
sent, ne sic quidem ullo modo sequitur,eos penitus 
illaignoravisse que alii noverunt. Neque enim 
eorum cuipiam in animo fuit, omnes scriptores 
ecclesiasticos aut etiam maxime preecellentes no- 
minare.Si denique hi eas forte, aut horum aliquis 
ignoravit, aut non vidit, aut in sua bibliotheca non 


habuit, ilius tarnen vel etiam plurium ignoratio. 


et usurpatum fuit, id omnino non esset. Cum au- 
tem jam liquido appareat, nullum in presenti ne- 
gotio argumento neganti locum esse ; illud unum, 
ut voluit Dalleus, nunc restat, ut negemus Igna- 
tiana viris et Ecclesiis celeberrimis fuisse ignota, 
et conjecturis ejus respondeamus, quibus fretus 
ea asseruit, que ipse certissime ignoravit. Et ab 
Ireneo quidem orditur, de quo copiose disputat ; 
sed ea omnia suo loco refutavimus. Ab Ireneo au- 
tem transit ad Ecclesiam Alexandrinam. 


« Sed neque Alexandrinis,inquit capite7,notiorem 
quam Ireneo et Ásianis fuisse epistolicum Ignatium 
satis ex quadam singulari illius Ecclesise traditione 
constat.»Et sane constet Ignatium nostrum Alexan- 


B drinis non fuisse notiorem quam Ireneo et Asianis; 


notior enim Alexandrinis aut aliis quibuscunque 
esse non potuit, cum illis fuerit notissimus. Pro 
Athanasio loquitur sententia quam excerpsit ; pro 
Asianis epistola Polycarpi per tot secula apud ipsos 
lecta. Sed « est haec doctrina, inquit, ab Tgnatio in- 
culcata,nonaliter quam ab uno episcopo presbyteris 
presidente regi posse ac debere singulas Christi Ec- 
clesias. » De singulis nihil dixit Ignatius,et potest in 
ea voce aliquid latere ; sed si recte intelligatur, ea 
certe Ignatii doctrina fuit, et, ut opinor, apostolo- 
rum discipulo el episcopo dignissima. An autem 
hiec doctrina Alexandrinis erat incognita, ut inde 
etiam Ignatium iis penitus ignotum fuisse colliga- 
mus? Nihil minus. In nulla unquam Ecclesia magis 
recepta et obtervata est hac doctrina quam in 
Alexandrina. Nulla sunt certiora, aut magis apud 
omnes in confesso monumenta, quam que de Ec- 
clesia Alexandrina prodita sunt.Unde vir maximus, 
Hugo Grotius, qui putavit, ab initio Ecclesias com- 
muni presbyterorum,qui iidem omnes et episcopii, 
ut ait, Paulo Clementique dicuntur, consilio fuisse 
gubernatas, in ea sententia fuit, quod exsors epi- 
Scoporum auctoritas Ecclesie consuetudine, post 
Marci mortem Alexandrie,atque eo exemplo alibi 
introduci ceperit, ut ipse testatur epistola 1062. 
Certe S. Marcum Alexandrie constituisse Eccle- 


siam omnes scribunt, episcopatum ibi habuisse 


Hieronymus praefatione in Mattheum ; ordinasse 
episcopum nomine Anianum vel Ananiam, eodem 
consensu tradunt : adjunxisse Aniano ut episcopo 
certum presbyterorum et diaconorum numerum 
pariter referunt.Ipse Eutychius patriarcha Alexan- 
drinus,cujus originibus adversus Ignatium utuntur, 
non aliter narrat ; « Credidit ab eo tempore Ananias 
in Christum,unde baptizavit eum Marcus,et Alexan- 
drie patriarcham constituit. Fuitque is patriarcha- 
rum qui Alexandrig pravfecti suntprimus.Constituit 
autem evangelista Marcus una cum Anania patriar- 
chaduodecim presbyteros,quinempecum patriarcha 
manerent. Vetus Marci Historim auctor, bentus Mar- 
cus Anizanum ibidem ordinavit episcopum, et tres 
presbyteros, et septem diaconos. » Ecce ipsissimam 
faciem Ecclesie lgnatiane! Ananias enim idem 


215 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


216 


Alexandris fuit quod Ignatius Antiochie, quod Po- À teris et diaconis in sacra Scriptura data esse : Mo- 


lycarpus Smyrnz.Potestatem in presbyteros habuis- 
se negari non potest,cum velipsum, velsuccessores 
ejus etiam ii qui eos volunt a presbyteris ordinatos, 
cum ea auctoritate describant. Etiam S.Hieronymus 
epistola ad Evagrium : « Nain. et. Alexandrie. in- 
qu.t, a Marco evangelista usque ad Heraclam et Dio- 
nysium episcopos presbyteri semper unum ex se 
electum in excelsiori gradu collocatum episcopum 
nominabant, quomodo si exercitus imperatorem fa- 
ciat.» Ananimitaque successores,singulares Alexan- 
dri episcopi, usque ad Heraclam vel Demetrium 
in excelsiori gradu, quam presbyteri sui, fuerunt : 
- et quidem cum auctoritate et potestate in presby- 
teros, ut imperator in milites. Ita agnovit in Theo- 


philo Alexandrino episcopo τὴν αὐθεντίαν τῆς εὖ- p 


αγγελικῆς διαδοχΏς Synesius ipse episcopus, id est 
summam auctoritatem et exsortem,non ea etate acqui. 
sitam, sed ab ipsa successione Marci evangelistz de- 
rivatam, epist. 66; ideoque eum ita alloquitur: 
'Ex6 δὲ βούλομαί, καὶ ἀνάγχη µοι θεία, νόμον TjyctoQat 
πᾶν Oct v ἐχεῖνος ὁ θρόνος θεσπίσῃ.«Ἑρο ααἱθπη volo, et 
necessitas mihi divina incumbit, legem existimare 
rihiprescriptam quidquid abilla cathedratanquam 
divinitus indicatum fuerit, »epist. 67. Quando igitur 
Ignatius epistolas scripsit, eadem forma regiminis 
ecclesiastici Alexandrix fuit,qua erat Antiochio, et 
quam in aliis civitatibus fuisse testantur epistole. 

Imo vero ante Ileraclam,:eadem doctrina que 
&b Ignatio prodita est in Ecclesia Alexandrina tan- 
quam ab initio tradita conservabatur. Hoc est illius 
martyris effatum,unde reliqua pendent : Οἱ ἐπίσκο- 
ποι ol κατὰ τὰ πέρατα ὁρισθέντες ἐν Ἰησοῦ Χριστοῦ 
γνώµῃ εἰσίν.α Episcopi per terrarum oras constituti 
ex Chrisli sunt sententia,» id est ex voluntate Chri- 
sli apostolis cognita et ab iis tradita ordinati. 
Quibus nihil aliud intelligi potest quam episcopa- 
tum fuisse ab apostolis ex voluntate Christi insti- 
tutum.Id autem Clemens Alexandrinus, a Panteno 
sine controversia edoctus, populares suos diu ante 
Heracle episcopatum docuit: Ἐπεὶ xai αἱ ἐνταῦθα 
κατὰ viv ᾿Εκκλησίαν προκοπαὶ ἔπισχόπων, πρεσόυ- 
τέρων, διαχόνων, µιµήματα, οἶμαι, ἀγγελικῆς δόξης, 
κακείνης τῆς οἰκονομίας τυγχάνουσι, « Quoniam et hic 
in Ecelesia progressiones episcoporum, presbytero- 
rum et diaconorum, irmnitationes, ut arbitror, sunt 
glorise angelicae el illius dispensationis, » Stromat. 
I. vi. Ez usu, inquit Blondellus natam distributio- 
nem admittebat.Accipiamus quod dat : ex usu erant 
hi tres gradus sive progressiones sacrorum ordi- 
num in Ecclesia illa, scilicet in qua Clemens scri- 
psit et presbyter fuit. Fuerunt igitur in Egypto ex 
usu episcopi, presbyteri, diaconi, cum Clemens 
scripsit, quod Dallai argumentum prorsus elidit, 
ut postea ostendemus. Sed eamdem tamen, inquit 
Blondellus, divinitus per apostolum institutam pleno 
ore negabat. Hoc ego eifatum tam falsum esse af- 
firno quam quod falsissimum est. Nam ipse alibi 
diserte scribit, diversa precepta episcopis, presby- 


ρίαι δὲ ὅσαι ὑποθῆχαι εἷς πρόσωπα ἐκλεχτὰ διατεί- 
νουσαι ἐγγεγράφαται ταῖς βίθλοις ταῖς ἁγίαις, αἱ 
piv πρεσθυτέροις, αἱ δὲ ἐπισκόποις, αἱ δὲ διαχόνοις, 
ἄλλαι yx ais. « Quamplurima autem precepta qua 
ad electas personas pertinent, in sanctis libris scri- 
pta sunt : hec quidem presbyteris,alia vero episco- 
pis,alia diaconis,alia aulem viduis, » Paedagog. 1.11, 
c.12.Agnoscit igitur Clemens, « Alexandrini: Eccle- 
sim presbyter,Pant»niauditor,qui postejus mortem 
Alexandria ecclesiasticam scholam tenuit, » et χατ- 
ηχήσεων magister fuit, teste Hieronymo, non tan- 
tum tres gradus, sive προχοπὰς episcoporum, pres- 
byterorum et diaconorum in Ecclesia ex usu re- 
ceptos, sed et usum illum ex apostolica institutione 
derivatum. Quatuor enim genera personarum in 
Scripturis electa agnoscit; non minus distinguit 
precepta qui dantur episcopis, ab iis quee injun- 
guntur presbyteris, quam ea qua diaconis, ab iis 
qua viduis precipiuntur. At distincte sunt per- 
sona, aut officia, quibus diversa precepta deman- 
dantur. Agnovit igitur Clemens Alexandrinus eam 
sacrorum ordinum distributionem, cujus usum 
agnoscit Blondellus, divinitus per apostolos fuisse 
institulam. Hec Clemens ex Pantoeni schola, ex 
Clementis eadem Origenes. Sic enim ille juvenis 
adhuc homil. 13 in S. Lucam :« Si audacter expedit 
loqui Scripturarum sensum sequenti, per singulas 
Ecclesias bini sunt episcopi,alius visibilis,alius in- 
visibilis,ille visui carnis, hic sensui patens.Et rursus: 
Ego puto inveniri simul posse et angelum et homi- 
nem bonos Ecclesie episcopos, et. quodammodo 
unius operis esse participes. Quod cum ita sit, peta- 
mus omnipotentem Deum, ut angeli et homines Ec- 
clesiarum episcopi adjumento sint nobis,et sciamus 
quoniam utrique pro nobis a Domino judicentur, 

Qua certe pura puta sunt Origenica, ut de auc- 
tore harum homiliarum dubitari non possit. Haec 
autem ez sensu Scripturarum habuit Origenes, ut 
ipse profitetur : ex illarum igitur doctrina agnoscit 
in singulis ecclesiis unum hominem visibilem epi- 
scopum.Idem homilia 17 : «Sicutenim ab ecclesiasti- 
cis dignitatibus nonsolum fornicatio, sed et nuptias 
repellunt; neque enim episcopus,nec presbyter,nec 
diaconus,nec vidua possunt esse digami ; sic fursi- 
tan et de coitu primitivorum immaculatorumque 


D Ecclesie,quenon habet maculam neque rugam,eji- 


cielur digamus; non quo in eternum mittatur incen- 
dium, sed quo partem non habeat in regno Dei. » 
Quis autem non stalim videt haec etiam esse vere 
Origenica? His autem Origenes, quod ad ecclesia- 
slicas dignitates attinet, Clementem preceptorem 
suum sequitur, et tanquam quatuor diversas enu- 
merat uni quidem in hac re precepto apostolico, 
sed separatim tradito, subjectas. Ita ipse in com- 
meníariis ad Mattheum difficultum quesiti χατὰ 
τὴν τοῦ ᾽Αποστόλου περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγ. 
µάτων νοµοθεσίαν solvere conatur.(Quam hoc modo 


proponit ; Οὐδένα γὰρ τῶν ἀπὸ τῆς "Ipod gelu ὑπερ. 


217 


J. PEARSONII VINDICLE Ι4ΝΑΤΙΑΝΑΙ, — PARS I. 


218 


οχήν τινα παρὰ τοὺς πολλοὺς ὡς ἐν συµθόλοις ἄνειλη- A presbyteros ordinatus est, hoc est episcopus, ma- 


φότα βούλεται ὁ Παῦλος δευτέρου πεπειρᾶσθαι γἀμου. 
« Ex iisenim qui Ecclesi» nomen dederunt, nemi- 
nem qui dignitatem aliquam pro multis quasi in 
symbolis fuerit consecutus, Paulus secundas nup- 
tias expertum fuisse vult. » Tum vero ut ostendat 
omnem Ecclesie dignitatem huic legi subjectam 
esse,de singulis distincte agit, probatque primo de 
episcopis,secundo de diaconis,tertio de viduis,quar- 
to de presbyteris,singulis eS. Paulo locis productis. 
Dein in ipsa solutione : Μήποτε ἐπεὶσύμθολόν ἐστικαὶ 
ὁ ἐπίσκοπος καὶ ὁ πρεσθύτερος, xal ὁ διάκονος a), θινῶν 
χατὰ tà ὀνόματα ταῦτα πραγμάτων, 1609) 707, αὐτοὺς 
συμθολικῶς µονογάµους καταστῖῆσαι.«ΛΏΠΟΠ quando- 
quidem symbolum est et episcopus,et presbyter, et 


diaconus verarum secundum hiec nomina rerum, B 


voluerit illos symbolice monogamos constituere ? » 
Bos igitur tres distinctos gradus,sive ὑπεροχὰς et di- 
gnitates ecclesiasticas Origenes ex ipsosacro codice 
derivat,et cum Clemente tot distincta officia distin- 
cüs etiam apostolicis praece ptis regulata agnoscit.Ut 
in optimo de orationelibro nondum edito, sed ab 
Huelio propediem edendo,llIep: τῶν ὀφειλῶν,δει De 
delitis in Oratione Dominica agens,postquam dege- 
Derdibus omnium Christianorum officiis, ut Cle- 
mentinus ille padagogus disseruisset, ha;c addit: 
Χωρίς δὲ τούτων καθολικωτέρων ὄντων, ἔστιτις χήρας 
τρονουμένθς ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὀφειλὴ, καὶ ἑτέρα δια- 
yov, καὶ ἄλλη πρεσθυτέρου, xai ἐπισκόπου δὲ ὀφειλὴ 
βαρυτάτη ἐστὶν ἀπαιτουμένη ὑπὸ τοῦ τῆς ὅλης Ἐκκλη- 
$5 Σωτῆρας, καὶ ἐκδικουμένη εἰ μὴ ἀποδιδφτο.« Prao- 
ler autem haec universaliora est quoddam viduz, 
cujus curam gerit Ecclesia,debitum,et aliud diaco- 
Diet aliud presbyteri, episcopi autem preterea de- 
bitum est a totius Ecclesi: Salvatore exactum,et si 
Donreddatur, vindicatum. » Ut ipse etiam homilia 
quinta in Ezechielem : « Pro modo graduum unus- 
quisque torquebitur.Majorem ponam habet qui Ec- 
clesip presidet et delinquit » (id est episcopus). 
« Annon magis misericordiam promeretur ad com- 
parationem fidelis catechumenus ? Non magis venia 
dignus est laicus, si ad diaconum conferatur ? Et 
rursus comparatione presbyteri diaconus veniam 
plus meretur ?» Plane ut idem, homilia 11 in Jere- 
miam:llAsiow ἐγὼ ἀπαιτοῦμαι παρὰ τὸν διάχονον, 
πλεῖον ὁ διάχονος παρὰ τὸν λαϊκὸν, ὁ δὲ τὴν πάντων 
ἡμῶν ἐγκεχειρισμένος ἀρχὴν αὐτὴν τὴν ὈΕκχκλησιασ- 
vui, ἐπὶ πλεῖον (vel ἔτι πλεῖον) ἀπαιτεῖται. Hoc est, 
interpretante Hieronymo, « plus a me exigitur 
quam a diacono ; plus adiacono quam a laico.Qui 
vero totius Ecclesia arcem obtinet, pro omni Ec- 
clesia reddet rationem. » Origenes presbyter fuit, 
ideoque ait: Plus a me exigitur quam a diacono, 
quod presbyteratus gradus esset diaconatu supe- 
rior ; plus adiacono quam a laico,quia laicus,secun- 
dum illius sententiam, nullam in Ecclesia diguita- 
lem obtinet ; at, inquit, ille qui ad principatumsupra 
πο omnes, tum laicos, tum diaconos, tum etiam 


5 | Tim, ur, 4. !5 Luc. xi, 42. 


Jori adhuc debito obstrictus est. Qui verba pessimo 
consilio dissimulavit Blondellus in apologia, cum 
ipse noverit omnia sua consectaria e prioribus ver- 
bis male deducta, his ipsis apertissime refutari. 
Idem lib. i1 contra Celsum episcopi χαβακτηριστι- 
xóv tradit, illudque non ex humana institutione, 
aul ex Ecclesi; consuetudine, sed ex. apostolicis 
preceptis describit,et argumento e Scriptura dedu- 
cto opponit : Kal 67ov ὅτι ἐν τῷ χαρακτηριοτικῷ τῶν 
καλουμένων ἐπισκόπων διαγράφων ὁ Παῦλος ὁποῖον 
εἶναι X21) τὸν ἐπίσκοπον ἔταξε καὶ τὸν διδάσκαλον, λέ- 
ἵων δεῖν αὐτὸν εἶναι δυνατὸν καὶ τοὺς ἀντιλέγοντας 
ἐλέγχειν, ἵνα τοὺς µαταιολόγους xal φρεναπάτας ἐπι- 
στοµίζη διὰ τῆς ἐν αὐτῷ σοφίας" καὶ ὥσπερ µονόγα- 
μον μᾶλλον διγάµου αἱρεῖται εἰς ἐπισκοπήν' καὶ ἀνἓ- 
πίληπτον ἐπιλήπτου, καὶ νηφάλιον τοῦ μὴ τοιούτου,καὶ 
σώφρονα τοῦ p, σώφρονος, xai κόσµιον παρὰ τὸν XXv 
Ἐπ᾽ ὀλίγον ἀκόσμιον' οὕτω θέλει τὸν προηγουμένως εἷς 
ἐπισκοπὴν κατασταθησόµενον εἶναι διδακτικὸν καὶ δυ- 
νατὸν πρὸς τὸ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐπιστομίζειν.«Εἰ ma- 
nifestum est quod in ipso characteristico eorum 
qui episcopi (apud nos) vocantur,Paulus describens 
qualem virum oporteat esse episcopum, posuit et 
doctorem, inquiens euim oportere esse potentem 
contradicentes redarguere,ut vaniloquis et seducto- 
ribus obturet os per propriam sapientiam.Et quem- 
admodum unius uxoris virum iteranti matrimonium 
praefert in electione ad episcopatum, irreprehensi- 
bilem reprehensibili,sobrium longe dissimili, teme- 
perantem intemperanti, compositis moribus orna- 
tum το] parum incomposito ; ita vult eum qui ante- 
cedenter ad episcopatum promovendus est, habere 
docendi facultatem, et potentem esse ad obstruen- 
dum os contradictoribus.» Et quidem episcopi cha- 
racteristicum alibi notat Origenes,ut in commenta- 
riis ad Mattheeum : Γενναίων 9*, οἶμαι, καὶ ἐχόντων τὰ 
χαρακτηρίζοντα τὸν ἐπίσχοπον πάντα ἔργον ἦν προτρέ» 
ψασθαι τοὺς xai δυναµένους xai πειθοµένους τῇ προτρο- 
πῇ, καὶ διὰ τοῦ παρέχειν ἐκ τοῦ κοιν οῦ αὐτοῖς καὶ ἄλλους 
ἐπὶ τοῦτο napaxa)siv.«Nobilium autem,opinor,eteo- 
rum qui omnia episcopum intime conslituentia at- 
que describentia possident opus esset,eos adhortari 
quibus facultas suppetit,quique adhortationi obtem- 
perant,ipsisque res vite necessarias e communi sub- 
Ininistrando alios ad idem quoque impellere. » Et iu 
iisdem commentariis : Propter quod et definiens qua- 
les debeant esse episcopi, sic dicit : non litigiosi, non 
percussores, sed mansueti, ornati !4 et quecunque 
inter fideles et sapientes servos inveniuntur et dispen- 
salores quos constituit Dominus super familiam 
suam,sicut dicit Lucas 1!5. Erant igitur τά Χαρακτηρί- 
ζοντα τὸν ἐπίσχκοπον secundum Origenem, plane 
quemadmodum τὰ χαρακτιιρίζοντα τὴν &ylav χήράν, 
ut ipse loquitur in S. Joannem,omnia ex praceptis 
Dominicis vel apostolicis delineata. Et memorabilis 
omnino locus est eodem libro, quo Ecclesias Chri- 
stianorum ex adverso oum Ecclesiis seu concioni- 





919 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


ον -——— ο ος 
- » 


320 


bus gentilium componit: Ἐκκλῃσία μὲν γὰρ τοῦ À νοῦντας' xal πάλιστα ἐπὰν cüy y πατράσιν ἀπαυχεῖν καὶ 


θεοῦ φὲρ᾽ εἰπεῖν ἡ ᾿Αθήνῃσι, πραεῖά τις καὶ εὐσταθὴς 
(ut de Polycarpo S. Ignatius) ἁτὲ θεῷ ἀρέσκειν τῷ ἐπὶ 
πᾶσι βουλομένη dj 6' ᾿Αθηναίων Ἐκκλησία στασιώδης 
καὶ οὐδαμῶς παραθαλλομένη τῇ ἐκεῖ ᾿Εκκλησίᾳ τοῦ 
θεοῦ’ τὸ Ó' αὐτὸ ἐρεῖς περὶ ἐχκλησίας τοῦ θεοῦ τῆς ἐν 
Μορίνθῳ, xai τῆς ἐκκλησίας τοῦ δήμου Κορυθίων' καὶ 
φὲρ᾽ εἰπεῖν περὶ Ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ τῆς ἐν ᾿Αλεξαν- 
δρείᾳ, καὶ ἐκχλησίας τοῦ ᾿Λλεξανδρέων δήµου. « Nam 
Ecclesia Dei,verbi gratia,que Athenis est,mansue- 
ta est et probe composita,quippe qua Deo, qui est 
super omnia, se approbare cupiat ; Atheniensium 
&utem concio seditiosa,nec ullo modo cum Ecclesia 
Dei qui ibidem est, conferenda. Idem etiam dicas 
de Ecclesia Dei qua est Corinthi, et ecclesia, sive 
concione,populi Corinthiorum ; et,verbi gratia, de 
Ecclesia Dei qua est Alexandrie, et concione po- 
puli Alexandrini.»Memorat itaque Origenes exem- 
pli gratia tres Ecclesias Grecis notissimas, Athe- 
niensem,Corinthiacam, Alexandrinam. Ostendit in 
his civitatibus populum gentilium nullo modo cum 
populo Christiano esse conferendum. Inde progre- 
ditur ad dignitates ecclesiasticas,easque componit 
cum magistratu senatuque gentilium, 85217,» 'Ex- 
χλησίας θεοῦ βουλῇ τῇ xa0' ἑχάστην πόλιν συνεξετάζων, 
« senatum Ecclesi» Dei senatui in qualibet civitate 
constituto comparans, » et βουλευτὰς Christianos 
βουλευταῖς gentilium opponens. Hi autem Άουλευ- 
ταὶ Christiani sane fuerunt presbyteri. Post hos 
igitur ascendit ad principem seu summum in una- 
quaque civitate magistratum : Οὕτω δὲ καὶ ἄρχοντα 
Ἐκκλησίας ἑκάστης πόλεως ἂρχοντι τῶν ἐν τῇ πόλει 
συγκριτέον. « Eodem modo princeps ΕΒοοἱθσίο uniu- 
scujusque civitatis cum summo eorum qui in civi- 
tate sunt magistratu conferendus est. » Ut autem 
presbyteri βουλευταὶ sunt,ita ἄρχων Εκκλησίας epi- 
scopus est, ut ipse in commentariis ad Mattheum: 
Q5 μιµητέον τῷ ἄρχοντι τῆς Ἐκκλησίας τὸν ἄρχοντα 
τῶν £gvov. Idque cum Athenis, Corinthi et Alexan- 
dris»,tum in unaquaque civitate,teste Origene, ob- 
tinuit.Idem etiam homilia 20 in Lucam : « Si Jesus 
Filius Dei subjicitur Joseph et Maris, ego non 
subjiciar episcopo, qui mihi a Deo ordinatus est 
pater ? non subjiciar presbytero, qui mihi Domini 
dignatione prepositus est ? » Ita ille adhuc juvenis, 
nondum presbyter factus. Agnoscit autem in Eccle- 


προγόνοις mposóplac ἠξιωμένοιξ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἔπι- 
σκοπικοῦ θρόνου, ἤ πρεσθυτερίου τιμῆς,ἤ διακονίας εἷς 
τὸν λαὸν τοῦ θεοῦ. « Contentione autem opus est ad 
deprimendam eorum arrogantiam, qui quod a pa- 
rentibus in Christianismo educati sunt,de se magni- 
fice sentiunt, et presertim si parentibus et proavis 
efferantur, qui episcopalis in Ecclesia sedis prero- 
gativum jus, vel presbyterii dignitatem tenuerint, 
vel diaconi officio erga populum Dei functi sint. » 
His enim sua setate plurimos fuisse innuit, quorum 
proavi ab episcopis educatisunt; episcopi autem 
illi sane fuerant S. Ignatio cozvi,si non et aposto- 
lis. Quarein iisdem commentariis illud S. Luce ex- 
ponens: Kai 4 ἡγούμενος, ὡς ὁ διαχκονῶν, tanquam 


Β preceptum Christi ipsius de officio episcopi inter- 


pretatur: 'O à& ἡγούμενος, οὕτω δὲ οἶμαι ὀνομάζειν 
τὸν καλούμενον ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπίσχοπον, ὡς ὁ τοῖς 
ὑπηρετουμένοις διακονούµενος. « Princeps vero (sic 
autem appellare existimo quiin Ecclesiis episcopus 
vocatur) tanquam qui ministrantibus ministrat, καὶ 
ταῦτα μὲν ὁ τοῦ θεοῦ διδάσκει ἡμᾶς Aóvoc, atque haec 
quidem docet nos Dei verbum.» Nam ut postea ob- 
servat : « Peccat in Deum quicunque episcopus qui 
non quasi conservis servus ministrat, sed quasi do- 
minus.» Idem in Ezechielem homilia 16 : «Qui vero 
religionem penitus aversantur,in tantum ut non cu- 
rent de episcopo, de presbyteris, de diaconibus, de 
fratribus,sed cum omni procacitate delinquunt, si- 
miles fiunt meretrici cum fiducia prostitutes. » Et in 
Isaiam homilia 6 : « Ergo hoc dicit,ut episcopusmit- 
tens aquamin pelvim et exutus vestibus suis,et pre- 
cinctus linteo me extendente lavet pedes meos ?Si- 
quidem » vos, inquit, debetis invicem lavare pedes 
vestros /6, « Si hocest quod dicitur, nemo vestrum 
mandatum servabit.Nemo enim quibuscunque veni- 
entibus assumens linteum diaconus vel presbyter, 
sive episcopus lavat pedes. Sed si intelligasea que 
scripta sunt, qui vere beati sunt episcopi servientes 
Ecclesise mittunt aquam de Scripturisin pelvimani- 
mae,ettentant pedum discipulorum sordes lavare,et 
eluere,etprojicere. Et sic custodiunt episcopi man- 
datum sequentes Jesum. Sic et presbyteri.» Quibus 
consentiunt ea que in commentariisinJoannem le- 
gimus,in ms. nostro fidelius quam in editisrepre- 
sentata p. 390 : Kal μὴ θαυμάσῃς εἲ ἀνάγειν σε δεῖ τὸ, 


sia Alexandrina episcopum a Deo ipso tanquam D) st ἁγίων πόδας ἔνιψεν, ὅπου κελεύονται al ἀνάλογοι 


patrem ordinatum, non minus quam presbyterum 
Domini dignatiore prepositum.Unde in commen- 
tariis ad Mattheum ait : Ουτω δὲ xal γονεῖς πάντας 
τοὺς ἀνεπιλήπτους ἐπισκόπους xai τοὺς ἀνεγκλήτους 
πρεσθυτέρους λαμθάνει τις ἀἄνθ᾽ ὦν καταλέλοιπε δύο. 
« Ita irreprehensibiles episcopos omnes et pres- 
byterosinculpatos in parentes assumit quispiam 
pro duobus illis quos deseruit. » Quin etiam ve- 
tustatem dignitatemque episcopalis ordinis paulo 
post depingit : ᾿᾽Αγὼν δέ ἐστι xal καθελεῖν οἵημα διὰ 
τὸ ἐκ πατέρων διατετράφθαι ἐν Χριστιανισμῷ μέγα φρο. 
U joan. xni, 14. 


τοῖς πρεσθυτέροις πρεσθύτιδες εἶναι καὶ καλοδιδάσ- 
χαλοι. "Opa δὲ sl μὴ καὶ ἐργῶδές ἐστι τὸ πανθ)᾽ ὀντιν- 
oov μαθητευόµενον τῷ Χριστῷ θέλοντα τὴν λέγου- 
σαν ἐντολὴν, xal ὑμεῖς ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν 
τοὺς πόδας, ὡς ὀφειλόμενον ἔργον ἐθέλειν ποιεῖν τὸ 
νίψαι τοὺς σωματικοὺς xal αἰσθγτοὺς πόδας τῶν 
ἀδελφῶν, ὥστε τοὺς ἐν ὁποιαποτοῦν ὑποθέσει βίου 
τυγχάνοντας πιστοὺς τοῦτο ποιεῖν, εἴτε ἐν ἔκκλη- 
σιαστ'κῇ δοκοῦντας εἶναι ὑπεροχῇ ἐπισκόπους xal 
πρεσθυτέρους, tite καὶ iv ἂλλοις κοσμικοῖς τισιν 
ἀξιώμασιν' ὥστε μετὰ τοῦτο καὶ τὸν Δεσπότην ὕχειν 


221 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANJE. — PARS I. 


ἐπὶ τὸ νίπτειν τοὺς πόδας τοῦ πιστεύοντος δούλου, À cerdotali ordine gloriantur,secundum ordinem suum 


καίΐ τοὺς Ὑονεῖς τοῦ υἴοῦ. ὅπερ ἔθος Tv, οὐ γίνεται 
δὲ νῦν, ἆ εἷς ὑπερθολὴν σπανιώτατα, xo! παρὰ τοῖς 
πέν» ἁπλουστέροις xal ἀγροικοτέροις γίνεται.« Nee mi- 
reris si tibi exponendum sil anagogico sensu hoc di- 
ctam,» Si sanctorum pedes lavit, « ubi jubentur illie 
qua presbyteris analoge sunt presbytides honesta 
docere. Vide vero annon etiam laboriosum fit cuili- 
bet discipulo Christi, volenti implere mandatum di- 
cens :» Et vos debetis alii aliorum lavare pedes,«si 
velit corporales ae sensibiles fratrum pedes lavare, 
ut fideles in quovis vite genere existentes hoc fa- 
cant, sive qui videntur esse in sublimitate eccle- 

siastica episcopi et presbyteri, sive in quibusdam 

diis mundanis dignitatigus; adeo ut hanc ob cau- 


incedunt etaguntomnia que illoordinedignasunt?» 
(sed utin ms.nostro,« que in illo ordinem dignum 
est ?) Similiter autem et diaconi putas secundum 
ordinem ministerii sui incedunt ? Et unde est quod 
sepe audimus blasphemare homines et dicere.»Ecce 
qualis episcopus, aut qualis presbyter, vel qualis 
diaconus !«Nonne hc dicuntur,ubi vel sacerdos vel 
minister Dei visus fuerit in aliquo contra ordinem 
suum venire, etaliquid contra sacerdotalem vel Le- 
viticum ordinem gerere?» Verum enim vero Origenes, 
si Blondello credendum sit, utut tria in clero capi- 
tum genera, consuetudini ecclesiarum favens, admit - 
tere passim viceatur ; hic tamen, binos tantum sa- 
cerdotum et diaconorum, magistri Clementis exem- 


sam Dominus quoque veniat ad lavandos pedes ser- p plo, gradus agnoscit. Ego vero, et apud Clementem 


vi credentis, et parentes filii : quod in more posi- 
tum erat ; sed nunc non fit vel supra modum raris- 
sime et apud admodum simplices ac rusticiores fit.» 
Et ea etiam quae tomo xi in Matthaeum scripta sunt ; 
T$? ὅμοιον ἐρεῖς xal ἐπὶ τοῦ ὀρεγομένου ἐπισκοπῆς 
διὰ τὴν παρὰ ἀνθρώποις δόξαν, 7, τὴ, ἀπο ἀνθρώπων 
χολαχείαν, 4; τὸν ἀπὸ τῶν προσιόντων λόγῳ πορ:σμὸν 
θιδόννων προφάσει τῆς εὐσεθείας. Ὁ γοῦν τοιοῦτος 
ἔτίσχοπος οὗ κσλοῦ ἔργου ἐπιθνμεῖ οὐδὲ δύναται εἶναι 
ἀηπίληπτος, οὐδὲ νηφάλιος, οὐδὲ σώφρων, µεθύων 
ὑπὸ ὀάξης, καὶ ἀκαλάστως αὐτῆς ἐμφορούμενος' τὸ δὲ 
αὐτὸ xal περὶ πρασθυτέρων xal διακόνων ipsic.«Simi- 
liter autem dices de eo qui episcopatum desiderat, 
W gloriam apud homines consequatur,vel hominum 
assentationem captet, vel quiestum ab eis accipiat, 
quisermonem fidei amplectentes pietatis causa dant, 
Talis igitur episcopus » bonum opus non desiderat, 
1que potest esse irreprehensibilis, neque sobrius, 
x que prudens !?, « utpote qui gloria ebrius sit, et 
intemperanter ea fuerit ingurgitatus. Idem quoque 
depresbyteris et diaconis dices » Heec vel ex Graecis, 
vel ab Hieronymo satis fideliter versis producta : 
quibus et illa que Ruffinus interpretatus est etiam 
consentanea sunt. Ut ex homilia in Numeros se- 
cunda, quam tandem a Ruffino versam esse cons- 
lat, ex prologo in Emerici Bigotii codice reperto et 
sb Henrico Valesio ad Eusebium edito, qui etiam 
in Bibliotheca collegii nostri SS. Trinitatis exstat 
vs. Et titulus quidem ita se habet : Incipit prologus. 
ο... Numerorum ad Ursacium. 


Reliqua enim manifeste sunterasa, ob Ruffini D 


nomen,ut videtur.Prima epistola sententia, « utar 
verbis tibi, frater, beati martyris, bene admones, 
Donate charissime,» S. Cyprianum certe intelligit; 
cujus illa verba sunt in initio secunde epistole : 
Bene admones, Donate charissime. Reliqua in ms. 
nostro cum MBigotianis prorsus conveniunt, nisi 
quod pro breve saltim legatur brevi saltu, et pro 
Àzc perurgente, multo rectius, hec perurgente te ; 
Ursacium enim alloquitur, ut bene observavit Hue- 
lius. Ex versione igitur Ruffini hhc Origenis ha- 
bentur: «Putasne qui sacerdotio fungatur,et in sa- 


! | Tim, m, 2. 


magistrum, sic etiam apud Origenem discipulum 
tres gradusinvenio,unum diaconumin ordine mini- 
sterii, duos, episcopi scilicet, et presbyteri, in or- 
dine sacerdotii,ut et ipse se explicat, et plenius B. 
Cyrillus Alexandrins Ecclesias patriarcha lib. xii 
De adoratione in spiritu et veritate : El δὲ τις ἕλοιτο 
xai τῆς Ἐκκλησίας τὴν τάξιν πολυχραγμονεῖν, τὶν ἐν 
νόμῳ προανατύπωσιν καταθαυμάσειεν ἂν εἰκότως Ἐπι» 
σκόποις μὲν γὰρ, ἅτε δἡ τότε χχθηγεῖσθαι λα) ooo, 
καὶ µέν τοῖς ἐπὶ τὴν µείω διἐπόυσι τάξιν, πρεσουτέ- 
ροις δὲ exp, πεπίστευτα! τὸ θυσιασήριον xal τὰ ἔσω 
τοῦ καταπετάσµατος, οἷς ἄν πρέποι καὶ λέγεσθαι, 
Kal φυλάξουσι τὴν ἱερατείαν αὐτῶν' διακόνοις γε 
μὲν τὸ, Φυλάξουσι τὰς φυλακὰς νῆς σκηνῇς. « Quod 


. Siquis velit etiam Ecclesie ordinem perquirere, 


illam que in lege est presfigurationem jure admi- 
rabitur. Episcopis enim, ac si tunc principatum 
sortiti essent,atque etiam iis qui inferiorem gradum 
gerunt,presbyteris inquam,concreditum est altare 
etquesuntintra velum,quibusetiam dici convenit:» 
Et custodient sacerdotium suum; diaconis vero 
illud : Custodient custodias tabernaculi.Ex Ruffini 
etiam versione Origenis Commentarii in Cantica 
canticorum habentur. In homilia autem, ut. nunc 
vocatur, secunda ista legimus : Vidit et sedem pue- 
rorum ejus, (de regina Saba et Salomone loquitur) 
« ecclesiasticum, puto, ordinem dicit,qui in episco- 
patus vel presbyterii sedibus habetur. Vidit etordi- 
nationes velstationes ministrorum ejus,diaconorum, 
ut mihi videtur,ordinem memorat astantium divino 
ministerio. » Et paulo post: « Hac ergo omnia ubi 
vidit in domo regis pacifici, imo Christi. » Ita tres 
ordines in Ecclesia Christi sub Veteri Testamento 
preefiguratos docet. Duos tantum Blondellus vidit, 
quod sedes tum presbyteris tum episcopis tribuan- 
tur. De qua re alibi.Interim Origenis sententia de 
diverso gradu eorum,qui in cathedris populo pre- 
sidebant,satis aperta est ex iis que homilia τι in 
Jeremiam protuli, ubi seipsum numerat inter καθε- 
ζομένους ἐν πρεσθυτερείῳ,εί tamen agnoscit τὸν τὴν 
πάντων ἡμῶν ἐγκεχειρισμένον ἀρχήν αρίᾳαθ distin- 
guit inter ἐπισκοπικὸν θρόνον et πρεσθττερείου τιμήν 


- - - 


233 





224 


Sed Salmasus id in Origene vidit,quod videre non À ipso apostolo derivasse ; Origenem Demetrii syn- 


potuit Blondellus, quo probet unum tantum epi- 
scopi et presbyleri gradum ab illo, ut et a Cle- 
mente, proditum : Unum enim, inquit, σόστηµα 
« agnoscit, hoc est,collegium hominum vita specta - 
torum et doctrina,a quo singula ecclesi; guberna- 
bantur.»Utsententiam Origenis de hocunosystema- 
te gubernatorio ostendat, locum hunc ex lib, vii 
Contra Celsum infelicissime adducit: Ἡμεῖς δὲ ἐν 
ἑκάστῃ πόλει ἄλλο σύστηµα πατρίδος, κτισθὲν λόγῳ 
θεοῦ ἐπιστάμενοι, τοὺς δυνατοὺς λόγῳ xal βίῳ ὑγιεῖ 
χρωμένους ἂρχειν ἐπὶ τὸ ἄργειν ἐκκλησιῶν παρακαλοῦ- 
μεν. Quem ita ad suum propositum primo interpre- 
tatur: « Nos veroin singulis civitatibus aliud cor- 
pus,sive collegium patrie verbo Dei institurum no. 


chronum, eumdem ordinem ex typis legalibus, ex 
dictis Salvatoris, ex preceptis apostolicis dedu- 
xisse, nec unquam cum presbyteratu confudisse, 
sed episcopos, presbyteros, diaconos semper cum 
Ignatio numerasse. Ut postea Isidorus Pelusiota, 
presbyter .Égyptius, episcopum τύπον τοῦ Χρι- 
στοῦ appellat lib. 1, epist. 136, episcopatum τὴν 
τοῦ τοσούτου ὕψους ἀνάθασιν, lib. 1, epist. 10& ; et 
τὸ τῆς ἐπισκοπῆς καὶ ὄνομα xal πρᾶγμα Üsiov ὃν 
καὶ κρεῖττον πᾶσης πολιτείας τε xal ἀξίας, lib. iit, 
epist. 125, et nomen et rem ipsam divinam agno- 
scit, prout a presbyteratu distinguitur : agit enim 
de episcopatu, quem Hierax presbyter recusavit. 
lloc igitur doctrina de institutione apostolica epi- 


vimus doctrina et vita sana utentium atque ad re- p scoporum ex mente Christi,de gradu a presbyteratu 


hendum idoneorum,quos invitamus ad prefecturam 
ecclesiarum capessendam.»Dein observat,per illud 
σύστηµα Ev ἑκάστᾳ m0) t χτισθὲν λόγῳ θεοῦ palam es- 
se eum intelligere presbyterium cujusque civila- 
tis a Deo per spostolos institutum. Imo veropalam 
est hiec omnia esse contoría,et misere coacta : non 
enim sinipliciter σύστημα dixit Origenes,non « col- 
legium hominum vita spectatorum οἱ doctrina a 
quo singul:» ecclesic gubernabantur,»ut inde pre- 
sbyterium eruatur ; sed σύστηµα πατρίδος, οἱ qui- 
dem ἄλλο, id est συστήµχτι πατρίδος apud gentiles 
in eadem civitate oppositum. Προτρέπει δ᾽ ἡμᾶς 
Κέλσος καὶ ἐπὶ τὸ ἄρχειν τῆς πατρίθις.« Quin ad ma- 
gistratus in patria gerendos horlatur nos Celsus :» 
respondet Origenes, Christianos aliud systema 
patriz agnoscere, et in illo systemate magistratus 
creare ; plane ut alibi loquitur de Ecclesiis Dei, 
el ecclesiis populi in eadem civitate, de qua re 
supra. Salmasius nullam mentionem facit patrim, 
sed convertit in systema virorum vita spectatorum 
et doctrina, plane contra mentem Origenis,et ver- 
borum constructionem. Tu ita verias : « Nos vero 
in unaquaque civitate aliud systema sive ceetum pa- 
trie verbo Dei institutum cognoscentes, potentes 
sermone et vita sana utentes ad proefecturam ec- 
clesiarum adhortamur. » Prius quidem ἄρχειν cum 
manifeste παρέλκοι, in interpretatione omisi. Sic 
autem omnia clara sunt,et per illud ἄλλο σύστημα 
πατρίδος nihil aliud intelligi potest, quam cotus 
Ecclesie gentilium cetibus oppositus. Quod et 
verba qua mox sequuntur manifeste probant: Καὶ 
εἰ ἄρχουσιν ol καλῶς ἄρχοντες ἐν vf, Ἐκκλησίᾳ ὑπὸ 
τῆς λατὰ θιὸν πατρίδος, λέγω δὲ, τῆς Ἐκκλησίας 
ἐχλεγόμενοι' ἄρχουσι κατὰ τὰ ὑπὸ τοῦ Oto) προτι- 
ταγµένα. « Ác si, qui bene praesunt Ecclesim, a pa- 
tria secundum Deum, hoc est Ecclesia, electi pree- 
sint, juxta prescripta Dei regunt. » Idemque maxi - 
me confirmant qua ex eodem Opere Contra Celsum 
de Ecclesia Dei, et ecclesia populi in eadem civi- 
tate ante adduximus. 

Ex his perspicuum est Clementem Alerandrinum 
ex Schola Panteni, ante Demetrium episcopum, 
episcopatus gradum presbyteratu superiorem ab 


distinclo, illoque eminentiore, deque obedientia 
ipsis tanquam Patribus a Christo constitutis ab 
omnibus prestanda,a S. Ignatio ad quorumdam 
hominum fastidium usque repetita εί inculcata, in 
Alexandrina Ecclesia fuit receptissima, in schola 
catechetica eximia quidem illa et maxime merno- 
rabili ab initio proposita, a Clemente parcius, ab 
Origene ad eorumdem hominum fortasse fastidium 
repetita el inculcata ; forma etiam regiminis ab 
Ignatio in Asialicis ecclesiis toties dtcantata fuit 
omnibus numeris Alexandrie representata. Imo 
non tantum lgnatiana Ecclesie forma ab Origene, 
celeberrimo Alexandrinorum magistro, ubique 
tanquam vetustissima et a proavis deducta celebra- 
tur ; sed et Ignatii epistole ab ipso expresse sunt 
citate, ut late ostendimus.Fieri itaque non potest, 
ut argumentum aliquod formetur, quod Ignatium 
epistolicum Alexandrinis incognitum fuisse usque 
ad Eusebii tempora demonstret. 

Sed à satis constat, inquit vir doctissimus, « ex 
quadam singulari illius Ecclesie traditione plane 
penilusqueadversante; »eamquetraditionempostea 
usum vocat. Mirum quidem si aliquis usus, isque 
peculiaris, demonstraret omnia quem ab Ignatio 
scripta perhibentur, fuisse illis omnibus prorsus 
incognita, apud quos usus ille forte obtinuit. Quid 
mihi profers unius urbis consuetudinem ?aiebat olim 
Hieronymus : presertim si cogitemus coneuetudi« 
nem, sive usum illum ex eorum sententia qui eum 
tradiderunt, diu ante Ignatium, ab ipsa Alexan- 


D drin; Ecclesie fundatione usurpatum, quam ad 


evangelistam celeberrimum, et S. Petri comitem 
referebant. Poterant sane Alexandrini et Ignatii 
scripta recipere,et peculiarem aliquem usum apud 
ipsos ab initio obtinentem, licet illis forte adver- 
santem,retinere.Idque facere eos voluisse vel inde 
credibile est, quod usus ille peculiaris dicitur, 
adeoque aliarum omnium ecclesiarum consuetudini 
adversans. Quare enim ex sola Ignatii sententia 
sibi patefacta, eum relinquerent, quem adversus 
traditionem omnium ecclesiarum hactenus reti- 
nuerant? Aut si vistanta &uctoritau ]gnatianses tri- 
buenda esse videatur, multo rectius ex usu tali, si 





225 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS I. 


quis unquam fuit, concludi poterit. Ignatium illum A Dionysium in more illo comprehendi voluit Hierony- 


epistolicum Alexandrinis fuisse cognitum,quia non 
diu postquam epistole iis videntur evulgat», usus 
ille evi*uit, imo evanuit; nam, teste Hieronymo, 
duravit tantummodo ad Heraclam, qui, vivo Ori- 
gene et scribente, primo apud Alexandrinos lgna- 
tianorum teste, factus est episcopus, et Diony- 
sum, qui Origeni maxime favebat. 

Sed videamus tandem qualisille usus fuerit, quo- 

modo Ignatio adversans ; quali consequentia Igna- 
tianorum ignoratio inde sequatur, et quid illa ad 
generale silentiumanteEusebium faciat,cui innititur 
negans argumentum. Usus ille peculiaris secundum 
Hieronymum epist. 85, ubi contra eos disputat, 
qui diaconos presbyteris anteferebant, hic est: 
«Nam et Alexandria a Marco evangelista, usque ad 
Heraclam et Dionysiumepiscopos,presbyteri semper 
unum ex se electum in excelsiori gradu collocatum 
episcopum nominabant; quomodo si exercilusimpe- 
ratorem faciat,aut diaconi eligant de se,quem indu- 
strium noverint,et archidiaconum vocent. Secundum 
autem Eutychium hujusmodi cst: Conslituit. evange- 
lista Marcus una cum Anania patriarcha duodecim 
presbyteros, qui nempe cum patriarcha manerent, 
adeo ut cum vocaret patriarchatus, unum e 12 pre- 
sbyteris eligerent, cujus capiti reliqui undecim ma- 
nus imponentes ipsi benedicerent, et patriarcham 
crearent,deinde virum aliquem insignem eligerent, 
quem secum presbyterum conslituerent, loco ejus 
qui factus est patriarcha, ut ita semper exstarent 
duodecim. Neque desiit Alexandric institutum hoc 
de presbyteris, ut scilicet patriarchas crearent ex 
presbyteris 12,usque ad tempora Alexandri patriar- 
chi; Alexandrini, qui fuit ex numero illo » cccxvir. 
Hos vul Dallzus in summa rei consentire,de tempo- 
re leviter discrepare. Quod enim institutum, inquit, 
Hieronymus ad Dionysium, i. e. ad a. D. 204, durasse 
dicit, id Eutychius ad Alerandrum, i. e. ad a. D. 
circiter 308, perseverasse vult. 

Verum mihi non adeo levis discrepantia vide- 
tur: cum enim Hieronymus morem eum usque ad 
Heraclam et Dionysium durasse dicit, aut dura- 
lionem tanquam incertam tradit, aut certe indicat 
Heraclam fuisse ultimum qui priori, Dionysium 
autem primum qui alio more factus est episcopus. 
Heraclas,secundum Eusebium ,undecimo Alexandri 
anno creatus est episcous Alexandrinus,hoc est,A. 
D.232. At. Eutychius Alexandrum patriarcham 
vetuisse tradit, ne deinceps patriarcham presbyteri 
erearent ; primus igitur qui alio more factus est 
Alexandrie episcopus, secundum Eutychium, fuit 
Alexandri successor Athanasius, qui A. D. 326, post 
concilium Niceenum creatus est. Inter igitur crea- 
tionem Heracle, qui ultimus a presbyteris factus 
tsl.auctoreHieronymo,etconsecrationem Athanasii 
qui primus ab episcopis consecratus est, auctore 
Ewychio, anni ferme centum sunt. Imo majorem 
discrepantiam hic agnoscit Seldenus, primus hujus 
ugumenti architectus : Nec enim Heraclam nec 


mns, inquit ille; ultimus igitur secundum eum 
morem factus est episcopus Demetrius, anno Com- 
modi 10, Domini 190. Quocirea Hieronymus et 
Eutychius non levitor de tempore discrepare di- 
cendi sunt. Itaque ut hanc duorum testium disso- 
nantiam tolleret, miram distinctionein excogitavit 
Seldenus, et cum uterque de facto, sive de usu 
tantummodo loquatur, et historice rem nude nar- 
rat, « Aliter de facto, inquit, loquitur simul ac jure 
loci simplici. antequam ulla omnino usus aut facti 
mutaiio ibi introduceretur; alterde jure simpliciet 
instituti mutatione », O preclaram atque subtilem 
distinctionem, et qualem fortasse diversis Justi- 
nianei juris periochis adaptare poteris: his autem 


p historicis narratiunculis nunquam quadrare osten- 


deris ! Priorem partem Hieronymo assignat ; eum 
vult tum de facto, tum de jure loci simplici disse- 
rere, cum ille, nulla omnino de jure facta men- 
tione, de facto tantummodo loquatur, illudque tam 
breviter tamque obscure tradat, ut vix quid vo- 
luerit intelligas. Presbyteri unum ec electum in 
excelsiori gradu collocatum episcopum. nominabant ; 
quo jure, quave injuria hoc factum sit. Hieronymus 
non dicit; imo quid aiiud fecerint, quam quod 
episcopum nominarint, non docet, Vult quidem 
Seldenus ex verbis Hieronymi colligi debere pa- 
triarcham a presbyteris electum οἱ ordinatum fuisse 
cum Hieronymus neutrum doceat. Dicit quidem 
episcopum ex presbyteris electum, a presbyteris, 
non docet; potuit autem ex presbyteris ab aliis 
eligi, vel a populo, vel ab episcopis aliis; et sane 
videntur abantiquissimis temporibus a populo eligi 
Alexandrim episcopi. Idque ex antiqua consuetu. 
diue ab Epiphanio observata colligi meliore jure 
potest ; cujus bmc verba sunt hzeresi 69 : Ἔθος δὲ ἐν 
Αλεζανδρείαᾳ μὴ χρονίζειν μετὰ τελευτὴν ἐπισκόπου 
τοὺς Χαθισταµένους, ἀλλ᾽ ἅμα γίνεσθαι εἰρήνης tvexa, 
τοῦ nu παρατριθὰς γίνεσθχι ἓν τοῖς λκοῖς, τῶν μὲν 
τόνοεθΣελόντων, τῶν 0$ τόνδε.« Αἱοχαπάγίω autem con- 
suetudo est,ut post episcopi mortem successor non 
diutius differatur,sed subinde, pacis tuende gratia, 
subrogetur, ne aliis hunc,aliis illum postulantibus, 
in poputo jurgia et contentiones exsisterent ». 
Hec autem consuetudo supponit populum Ale- 
vandriz, ut in aliis ecclesiis, suas in eligendo epi- 
scopo antiquitus partes habuisse. Cerle Eusebiani, 
qui crealionem S. Athanasii abrogare voluerunt, 
defectum popularis electionis objicicbant, et epi- 
scopi .Egypti, in synodo congregati, epistola ad 
omnes Ecclesi: catholice episcopos scripta con- 
trarium magna animi contentione asseruerunt et 
testati sunt, ὅτι δὲ xav τὸ πλζθος καὶ πᾶς 0 λαὸς τῆς 
καθολικῆς ᾿Ἐχχλησίας, ὥσπερ ix μιᾶς ψυχῖς καὶ 
σώικατος συνεληλυθότες ἀνεθόων, ἔκραζον, αἱτοῦντες 
Λθανάτιον ἐπίσκοπον τῇ Ἐκκλησίᾳ. « Quod omnis 
multitudo, omnisque populus catholice Ecclesism, 
tanquam ex una anima et corpore congregati cla- 
moribus vociferationibusque postularunt Athana- 


221 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


sium Ecclesic episcopum dari » ; quod neque hine- A Heracleani, tot numerotnstitutisunt, sine episcopis 


que illi fecissent, si populi suffragia in eligendo 
episcopo antiquitus locum nullum habuissent.lino 
Gregorius Nazianzenus orat. 21 hanc electionem 
uon prioribus, sed posterioribus opponit, eamque 
apostolicam appellat. Οὕτω μὲν οὖν καὶ διὰ ταῦτα, 
Ψήφῳ τοῦ λαοῦ παντὸς, οὐ κατὰ τὸν ὕσιερον νική- 
σαντα ποντρὸν’, οὐδὲ φονικῶς τε xal τυρανν'κῶς, 
&ÀA' ἀποστολικῶς τε καὶ πνευματικῶς ἐπὶ τὸν Μάρ- 
xou θρόνον ἀνάγετα". « Sic igitur, atque ob eas cau- 
sas, totius populi suffragiis, non autem secundum 
pravum exemplum quod postea inolevit, neque per 
vim ac codem, sed apostolico et spirituali modo ad 
Marci thronum evehitur ».Cum igitur totus populus 
electioni episcopi se insereret, οἱ civitas amplis- 
sima esset, et maximo Christianorum numero 
abundaret, et preterea presbyteri suos ibi distin- 
ctos cetus sive Ecclesias haberent (observante 
Epiphanio, hzr. 69 : "Ocat γὰρ ἐκκλησίαι τῆς xaü- 
ολικῆς 'ExxAnslac ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ ὑπὸ ἕνα ἀρχι- 
επἰσκοπον οὖσαι, xai xat! ἰδίαν ταύταις ἐπιτεταγμένοι 
εἶσίν πρεσθύτεροι, διὰ τὰς ἐχκλησιαστικὰς χρείας τῶν 
οἰκητόρων. « Etenim quotquot Alexandrie catholi- 
c& communionis Ecclesia sunt, uni archiepiscopo 
subjectzP,suus cuique prepositus est presbyter,pro- 
pter ecclesiasticas habitantium necessitates » ; no- 
tante etiam Sozomeno, lib. 1, cap. 13: Εῖναι γὰρ ἓν 
ἸΑλεξανδρείᾳ ἔθος, κχθάπερ καὶ νῦν, ἑνὸς ὄντος ToU 
χατὰ πάντων ἐπισκόπου, πρεσθυτέρους ἰδίᾳ τὰς ἐκ- 
χλησίας κατέχειν, καὶ τὸν ἐν αὐταῖς λαὸν συνάχειν. 
Hunc enim morem esse Alexandria, qui etiamnum 
manet,ut,cum unus episcopus omnibus praesit, pre- 
sbyteri separatim ecclesias obtineant,et populum ad 
iHas convenire solitum colligant) »jideoque apud po- 
pulum suum magnam quisque auctoritatem obti- 
neret, electiones subito factas esse putandum est, 
ne mora tumultibus factionibusque occasionem 
preberet. Indeque natum morem illum Alexandri- 
nis certe peculiarem par est credere, quem me- 
morat Liberatus in Breviario : « Consuetudo quidem 
est Αἰεχαπάτία, illum qui defuncto succedit, excu- 
bias super defuncti corpus agereomanumque dexte- 
ram ejus capiti suo imponere, et sepulto manibus 
suis accipere collo suo B. Marci pallium, et tunc 
legitime sedere ». Erat igitur Alexandri; magna in 
eligendo episcopo, pacis gratia, festinatio, et inso- 


factain esse »,conjectura planeestomni verisimilitu- 
dine destituta. Nam, etiamsi ordinationem patriar- 
chalem, cum in gypto plures episcopi essent, sine 
episcopis factam esse credet nemo,quis tamen pra- 
stabit, Hieronymo notum fuisse, anteDemetrii tem- 
pora nullum in /Egypto preter unicum Alexandri- 
num ezslitisse episcopum ? Eutychius omnium pri- 
mus hoc prodidisse deprehenditur, a quo Hiero- 
nymus idem discere non potuit. Imo quis credet 
Hieronymum, si hocnovisset,vel si fando aliquando 
audivisset, id ab Evagrio celare voluisse in hoc 
argumento,quod magis ad exornandam presbyterii 
dignitatem multo fecisset ? Nsque igitur Hierony- 
mus de rei jure quidquam scripsit, neque de facto 


p tempus tam scrupulose limitavit, sed tantummodo 


veterem quamdam traditionem, quam a nescio quo 
acceperat,satis obscure descripsit,et ad retunden- 
dam diaconorum quorumdam Romans Ecclesim 
insolentiam usurpavit. 


Neque magis Eutychiana narrationi alterum di- 
stinctionis membrum respondet ; Eutychius enim 
non de jure disputat, sed de facto, de more scilicet, 
atque duratione et expiratione ejus, quam attri- 
buit edicto Alexandri patriarche.« Neque desiit, in- 
quit mosille presbyterorum Alexandriw constituendi 
patriarcham ex iis duodecim presbyteris usque ad 
tempus Alexandri ».Maleautem docet SeldenusEuty- 
chium decretum Alexandro tribuere,quoda Niceno 
concilio factum est, canone quarto ; Eutychius 


C enim tradit Alexandrum, non tantum instituisse 


crealionem patriarche per episcopos, sed etiam 
electionem ex aliis quam Alexandrinis presbyteris, 
de qua re nihil habet canon ille Nicenus ; neque 
recte conjicit, canonem illum ex voto Alexandri, 
aut more illo Alexandrino ortum habuisse ; minime 
enim dubitandum est quin primus canon, qui dici- 
tur opostolicus, diu ante illum canonem Nicenum 
conditus sit : Ἐπίσχοπος χειροτονε/σθω ὑπὸ ἐπισκό- 
πων δύο ἤ τριῶν. Nemo enim, postquam Niceni Pa- 
tres tres episcopos ad ordinationem postulassent, 
duos sufficere dixisset. Quid quod pars decreti ab 
Alexandro facti, nec ad canonem Nicenum ullo 
modo pertinens,maxime notanda sit,quod videatur 
restringere morem antiquum de eligendo patriarcha 


lita pre honore S: Marci, in creando ceremonia. Ὦ nonad electionema presbyteris, sed ex presbyteris 


Sed Hieronymus neque modum in electione, quod 
θά suffragia attinet, neque caeremoniasin creatione 
adhibitas, neque jus ullum pre ceteris presbyterio 
datum aut concessum commemorat, nisi quod ex 
ipsis de facto usque ad Heraclam episcopus elige- 
retur, et ab ipsis promulgaretur. 

Nam quod Seldenus comminiscitur Hieronymum 
securum de tempore Heraclam antevertente, quoniam 
cognovit nullum in ZEgypto ante tempora Deme- 
trii episcopum fuisse, « ad citeriora descendere no- 
luisse tempora : quia vix forsen credi potuissetordi- 
nationem patriarchalem, postquam episcopi,saltem 


factam,de qua ad verba Hieronymi diximus. Anti- 
quum enim morem desiisse tradit,eo quod Alexan- 
der « decrevit ut, vacante patriarchatu, eligerent ex 
quacunque tandem regione, sive ex duodecim illis 
presbyteris,sive aliisvirum aliquem eximium, pers- 
pecte probitatis, eumque patriarcham crearent ». 
Electio igitur viri cujuspiam eximii, perspecta prohi- 
talis antiquum morem evacuavit; quo spectasse vi- 
denturilla pseudo-Ambrosii in cap. ἆ ad Ephesios : 
Denique apud JEgyptum presbyteri consignont, si 
pra ssns non sit episcopus. Sed quio ceperunt sequen- 
tes presbyteri indigni inveniri ad. primatus. tenen- 


329 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANAE. — PARS I. 


430 


dos,immutata estratio,prospiciente concilioout non A — Quid prater electionem presbyteri Alexandri. 


ordo,sed meritum crearet episcopum multorum sa- 
cerdotum judicio constitutum, ne indignus temere 
usurparet, et esset multis scandalum. » 

Sed quecunque sit inter Hieronymum et Euty- 
chium discrepantia, ex summa rei ita disputat vir 
doctissimus : « Ignatius negat sine episcopo quid- 
quam faciendum.Apud Alexandriam presbyteri, si- 
ne episcopo, non tantum presbyterum, sed etiam, 
quod maximum, patriarcham faciunt. Nescivit ergo 
Alexandria contrarium usum esse vere apostolicum. 
lgnatium ergo epistolicum notum non habuit. » 

Respondeo primo,Hammondum nostrum disser. 

3. cap. 10, huic ipsi argumento a DBlondello ex Eu- 
tychii Annalibus desumpto non paucis respondisse, 
ad qu: nihil fic reponit Dalleus. Quam silentii 
causam habuerit, nescio ; diligentiam saltem ejus 
solitam hicdesideramus.Respondeo secundo,usum 
hunc Alexandrinum, qualis qualisfuit, non esse 
disciplina Ignatianz adeo contrarium,et ex diame- 
tro oppositum, ut inde ignoratio Ignatii epistolici 
colligi possit. Obtinuit enim in vacatione sedis, et 
ad electionem aut promotionem tantum spectat: at 
de vacatione sedis, de electione, aut. promotione 
episcopi nihilscripsit Ignatius.Alloquitur populum 
Christianum ,eumque ad obedientiam episcopis suis 
sibi prepositis prestandam hortatur, et nihil in 
ecclesiasticis negotiis sine illis agendum monet ; 
quid,episcopo defuncto, faciendum sit, minime do- 
cet. Alloquitur eos ad quos scribit de episcopis vi- 
ventibus, non de mortuis, de suis, non de alienis. 
Seipsum satis explicat Epistola ad Smyrnenses : 
« Nullus sine episcopo aliquid operetur eorum que 
conveniunt ad Ecclesiam verbi gratia,illa firma de- 
mum eucharistia reputetur, que sub ipso est, vel 
quam utique ipse concesserit.Non licitum est sine 
episcopo neque baptizare,neque agapen facere;hoc 
est, officia divina non sunt in Ecclesia peragenda 
sine episcopo,aut ejus concessione.Ita Polycarpum 
episcopum monet,ut nihil sine sententia ejus fiat. 
Ut autem hec admonitio Polycarpo data spectare 
non potuit ad ea, quo ipso mortuo in successore 
constituendo peragenda essent,ita nec relique. Si 
extendantur verba Ignatii ultra suum propositum 
etiam ad episcopos alienos, quos ille tamen nun- 
quam respezrit, illud, nihil sine episcopo faciendum, 
non potest applicari ad electionem futuri episcopi ; 
id enim in vetustissimis ecclesiis nunquam factum 
est, ut non sine episcopo episcopum eligere tene- 
rentur.Àn id dixisse Ignatius epistolicus putandus 
est: Sine episcopo neminem episcopum eligite 2 
Quod ad electionem igitur attinet,certissimum est, 
eam per presbyteros vel ex presbyteris factam sine 
episcopo,non fuisse consilio Ignatiano contrariam. 
Lbicunque facta est sive per presbyteros, vel ple- 
bem, sive ex presbyteris, sive ex aliis, sine epis- 
copo omnino fleri potuit. Usus igitur lic Ecclesia 
Alexandrius in eligendo episcopo dici non potest 
discipline ab Ignatio tradite contrarius. 





episcopo contulerint, incertum est : In erceisiori 
gradu collocatum episcopum | nominabant, inquit 
Hieronymus. Ex tam generalibus verbis quid pre- 
ter electionem determinatefactum sit intelligi non 
potest.Eutychius addit,eosdem capiti ejus manus 
imposuisse, benedixisse, et patriarcham creasse. 
Sed Eutychium ex more sui seculi locutum fuisse, 
dubitari non potest. Patriarch» enim primavis 
Ecclesie Alexandrinae temporibus nulli inter 
Christianos fuere. Idem tum de impositione ma- 
nuum,tum de benedictione sentit Salmasiusin«Ap- 
paratu : Puto, inquit, Eutychium ad suam «etatem 
respexisse,qua jam ab Alexandri usque patriarche 
et Niconni concilii temporibusepiscopi impositione 
manuum consecrabantur, et similiter existimasse 
quando presbyteri eligebant episcopum lioc eodem 
ritu usos esse.Diserte tamen Hieronymus sine con- 
secratione,hoc est sine manuum impositione,epis- 
copum de seelegisse narrat.»Quidquidigitur dixe- 
rit Hieronymus de electione, quidquid Eutychius 
ex eadem tradilione,ut volunt,de impositione ma- 
nuum addita,quam ex sui seculi more tantummo- 
do excogitavit,et presbyteris perperam atfixit:fieri 
potest ut alia traditio etiam verasit,qua etiam tum, 
cum ex presbyteris electos fuisse volunt Hierony- 
mus et Eutychius,episcopos Alexandrinos ab aliis 
ordinatos fuisse perhibet. Libro enim Constitutio 
num apostolicarum vx. cap. 48, legimus: Tzc δὲ 
᾽Αλεξανδρέων ᾽Αννιανὸς πρῶτος ἀπὸ (vel ὑπὸ) Máoxou 
εὐαγγελιστοῦ κεχειροτόνηται’ δεύτερος δὲ ᾿Αθίλλιος 
ὑπὸ Ληυκᾶ xal αὐτοῦ εὐαγγελιστοῦ. « Αἰοχαπάγίην 
Ecclesise primus Anianus a |Marco evangelista or- 
dinatus est;secundus autem Abilius a Luca itidem 
evangelista. » Quarto Domitiani anno, in Chronico 
Hieronymi,Abilius,ut ipse vult,ex presbyteris elec- 
tus, secundum (Grecorum traditionem a S. Luca 
ordinatus est. Abilio (quem Melium appellare vide- 
tur auctor Vit: S. Marci anonymus, non tantum 
quia in manu ezaratis codicibus B δἱ µ eadem fere 
ligura pingeremos fuit,ut notat Blondellus,sed etiam 
quod , et ι ex aflinitate pronuntiationis sepe in 
mss. promiscue usurpentur : neque Latinus Legen- 
darius ex Abilio Melium fecit, sed, opinor, ab an- 
tiquioribus ita scriptum invenit ; certe Severus ex 
antiquiorum monumentis eum Melianum vocat, 


D quem alii Abilium,Eutychius Philetium) successit 


Cerdon, ad cujus ordinationem ut et aliorum post 
oum,et ante Demetrium,episcopi ex ea regione ac- 
cesserunt,ut tradit Severus, qui Arabice Vitas pa- 
triarcharum Alexandrinorum scripsit,apud Ecchel- 
lensem.Nondum igitur patet, presbyteros Alexan- 
drie patriarcham fecisse,quod maximum cst,ut in- 
quit Dalleus:multo minus patet,presbyteros pres- 
byterum fecisse, quod sine Hieronymi, sine Euty- 
chii, sine cujuspiam auctoritate tradit. Seldenus 
quidem ex eo Hieronymi loco palam esse vult,legi- 
timam olim presbyteris Alexandrinis ordinandi tum 
episcopum Alexandrinum,tum presbyteros saltem 


231 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


202 


in Ecclesia Alexandrina facultatem habitam esse ; A et castella;metropoliam autem habet Tomes,urbem 


sed quomodo inde colligi possit, non docet. Certe 
Hieronymus de ordinatione presbyterinon omnino 
loquitur, hoc est, de presbytero per ordinationem 
facto,imo nequedeordinatione cujuspiam per pre- 
shyterum facta eo loci intelligi potest, quia verba 
qua proxime sequuntur, οἱ periocham claudunt, 
haec sunt: Quid enim facit excepta ordinatione, epis- 
copus,quod presbyler non facit?Ad quodcunque ením 
tempus hac verba referantur,si de ordinatione per 
presbyterum facta locutus fuisset,hic locum habe- 
re non possent. 

Cum igitur usus ille de electione et promotione 
episcopi Alexandrini, qualis qualis fuerit, (neque 
enim ordinationem Salmasius,neque electionem ad- 
mittit Blondellus)nulli effato Ignatiano directe op- 
ponatur, et supponat etiam eadem regiminis for- 
mam Alexandric ab initio semper floruisse, quam 
requiritetlaudatIgnatius;cumque durante hoc usu, 
sub tempora Demetrii,Origenes, Alexandric schola 
celeberrimus catechista, Ignatii epistolas noverit ci- 
taveritque; ex hoc ritu colligi nullo modo potest, 
Ignatium  epistolicum toti Alexandrine Ecclesice 
penitus ignotum fuisse. 

Sed et aliwl quidam, inquit Dalleeus, non minus 
mirabile docet Eutychius, nempe « annis a Marco ad 
Demetrium preterpropter 120, nullum totam .Egy- 
ptiam Ecclesiam episcopum proeter unum Alexan- 
drinum habuisse. Unde sic disputat : Ignatius neces- 
sarium esse deflnit.nihil absque episcopo operari. 
At omne ministerium ecclesiasticum absque epis- 
copo in omnibus Agypti,excepta Alexandria,civita- 
tibus ad A. D. 190 peractum est. .gyptiaca igitur 
Ecclesia Ignatium epistolicum non novit. 

lespondeo primo,mirabile quidem est quod do- 
cet Eutychius, sed si verum etiam esset, non inde 
sequeretur, totam .Egyptiacam Ecclesiam Ignatii 
epistolas ignorasse. Omnes enim Ecclesie JEgyptia- 
ca,sive aliquem episcopum habuerint,sive nullum, 
subject; erant episcopo Alexandrino ; neque hoc 
negat Eutychius.Ignatius quidem asserit,illud de- 
mum ministerium ecclesiasticum recte peragi,quod 
vel sub ipso episcopo fit, vel quod ipse concessse- 
rit. At hoc fleri potuit in /Egyptiacis ecclesiis epis- 
copo Alexandrino subjectis,qu: nullo alio episco- 
po gauderent. Hinc igitur ignoratio Ignatianorum 


magnam et opulentam....Vetus autem illic consue- 
tudo etiamnum manet,ut totiusgentis ecclesias unus 
tantum regat episcopus ». Hic Sozomenus refert 
ad ea tempora, quibus Vetranio Tomorum episco- 
pus fuit,qui Nicen:»synodi doctrinam amplecteba- 
tur. Plures autem ecclesie in Scythia tunc fuisse 
videntur,quam fuerunt in /Egypto ante Demetrium. 
Nam quicunque cogitaverit, quam superstitionibus 
gentilibus ea gens dedita fuerit, quot Judaeorum 
millia Christiane religioni infensaillic habitaverint, 
quantam seditionem illi sub Trajano in Libya, Egy- 
pto et Alexandria, Cyrene et Thebaide,teste Euse- 
bio,excitaverint,quamque « tota Libya tunc, inter- 
fectis cultoribus,desolata sit,ut nisi postea Adrianus 
imperator collectas illuc aliunde colonias deduxis- 
set,vacua penitus terra,abraso habitatore mansis- 
sel»,utrefert Orosius,facile consentiet,pluresin pro- 
vincia Scythie Christianos fuisse sub Valente,quam 
fuerantante temporaDemetrii in /Egyptiaca dicce- 
si.Cum enim Valens Vetvanionem episcopum in ex- 
silium abduci jussisset, ab instituto destitit,ne tota 
illa provincia episcopo subjecta defectionem moli- 
retur.Huic Vetranioni.opinor,successit Theotimus, 
«Scythia: Tomorum episcopus, qui in morem dia- 
logorum et veteriseluquentic breves commaticos- 
que tractatus edidit,aliaque scripsit », ut loquitur 
Hieronymus in Catalogo.Hicautem S, Chrysostomo 
maxime favit, οἱ Epiphanio adversatus est, quod 
Origenis scripta condemnaret,cujus libros ipse stu- 
diose defendit; unde colligimus eum, illa preser- 
tim atate, Ignatium nescire non potuisse, licet 
tant: provincia unicus episcopus preesset. 
lespondeo secundo, historiolam illam de tribus 
episcopis a Demetrio primum in /Egypto factis mi- 
nime fide dignam esse, sive auctorem, sive rem 
ipsam specles.Primus mirabilis hujus narrationis 
auclor est Eutychius, patriarcha quidem Alexan- 
drinus, sed nimis ab originibus illius Ecclesie re- 
motus,utpote decimi seculi scriptor : Melchitarum 
quidem episcopus, sed quo multo major fuit Ale- 
xandrie eodem tempore Jacobitarum episcopus 
Macarius, et cui etiam cum populo suo. Melchitis, 
inquam, quibus prefuit,maxima simultas fuit. Ita 
enim de hoc Eutychio loquitur Elmacinus. Hujus 
tempore multa fuerunt dissidia, et continuum odium 


non sequitur. Scytharum episcopus interfuit con. J) inter ipsum et populum ejus. Quod etiam testatur 


cilio Niieno, Euseb. De vita Constantini lib. wi, c. 7, 
cum lgnatiana essent notissima. Unus autem in 
tota Scythia episcopus fuit. Sozomenus lib. vir, 
c. 19: ᾽Αμέλει Σχύθαι πολλαὶ πόλεις ὄντες ἕνα πάντες 
ἐπίσκοπον ἔγουσι, « Certe in provincia Scythim, 
quamvis multo» urbessint, unus est omnium epi- 
scopus ». Et lib. vi, cap. 21 : Τοῦτο τὸ ἔθνος πολλὰς 
μὶν ἔχει xal πόλεις xal γώµας καὶ ogo3pur µητρύ» 
πολις δὲ ἐστι Τόμις, πόλις µεγάλη καὶ εὐλδαίμω».... 
Εϊσέτι δὲ xa! νῦν ἔθος παλαιὸν ἐνθάδς κρατεῖ τοῦ 
παντὸς ἔθνους ἕνα τὰς ἐκχλησίας ἐπισκοπεῖν. « Hoc 
provincia Scytharum multas urbes et vicoscontinet 


Ebn Abi Osaibeas in Vita Eutychii. Ut autem ma- 
jorem huic Arabico scriptori fidem conciliet Sel- 
denus, « Mihisane,inquit, i utychiuein hisce est vel- 
uti Deda plane Agyptivus, et rursus : Annales ejus 
ipsis Ecclesic Alexandrine archivis plurima debere 
nullus dubito».Satis quidem magnifice de Eutychio 
et Annalibus ejus hiec dicta sunt ; sed sine ulla ve- 
ritatis specie. Arabs enim ille non tantum Beda no- 
stro longc junior fuit, et ab originibus Ecclesie 
remotior (utpote qui natus sit A. D 876, cum na- 
talis Bede dies ad A. D. 673 referatur, ut annis 
pluribus quam 200 noster superior appareat) : sed 





233 


J. PEARSONII ΥΙΝΡΙΟΙΑ IGNATIAN;E. — PARS I. 


234 


etiam ad antiquitates Εοο]θεί sue eruendas atque À scopum Rohensem, Thaddeum episcopum Massi- 


expliceandas multo imparatior et ineptior erat. De 
archivis autem Alexandrie, quibus Annales tol 
debere pulat, prorsus incredibile est, Libri omnes 
bibliothece Alexandrine, capta a Meslemiis urbe, 
statim perierunt. Jussit Amrus Εὐπο Ας dispergi 
ecs per balnea Alexandriz aique illis calefaciendis, 
comburi : ita spatio semestri consumpli sunt, ut tra- 
dit Gregorius Abulfaraius. Audi quid facium fueril, 
inquit ille, et mirare. Imo magis mirari oporteret, 
si post. annos ferme 200 paucorum Melchitarum 
episcopus origines Ecclesie Alexandrine ibi inve- 
niret. Cerle tam negligenter Alexandrine Ecclesie 
historiam pertexuit, ut non magis hujus quam al- 
lerius cujuspiam monumenta ipsi cognila fuisse 


appareat. Marcum evangelistaim tradit nono Claudii p 


anno Alexandriam venisse, primo Neronis ibidem 
martyrio coronatum esse; el lamon idem refert, 
tempore Neronis Petruin scripsisse Evangelium 
Marci, dictante Marco, in urbe Roma. Hec non ex 
Alexandrie archivis, sed diversis scriptoribus, qui 
contraria iradiderunt, sine judicio hausit. Conci- 
liare haec quidem voluit Seldenus, sed frustra. Non 
solum autem Yeinpore Neronis, sed anno ejusdem 
primo, necesse est. ub. vellel. noster. Evangelium hoc 
scriplum, quod palam est ex iis qua infra habet. de 
exitu tum Pelri tum Marci eodem in anno. Si enim 
supponatur Evangelium Marci scriptum fuisse pri- 
mo Neronis anno, reliqua tamen consistere non 
possunt. Eo enim anno quo mortuus est Marcus 
Alesandrie non potuit Rome dictare Evangelium ; 
neque enim Eutychius, neque quisquam alius do- 
cet Marcum /Egypto ad Petrum commigrasse Ro- 
mam: neque id facinm docere potuit Eutychius 
primo Neronis anno, cum ipse tradat Petrum oc- 
ci»um esse anno 22, post passfonem Domiai, hog 
est, ante imperium Neronis. llec autem omnia 
&$ünl ἀσύστατα. Patriarcharum nomina, οἱ mira 
quidem ssepe, prodit Eutychius: annos eliam enu- 
IDeral, res gestas minime commemorat. Cum ad 
Demetrium pervenit, quod ante dixerat, repeti! : 
Primus ille patriarcharum episcopos in. /Egypti di- 
lione ordinavit; ut et de Herac'a : Ejus tempore 
appellatus est patriarcha Alexandrinus Baba, id est 
arus, Quid autem in Ecclesia tunc temporis factum 
cst, quoirnodo Origenes illic agitatus, non omnino 


nensem et Tüeodoretum episcopum Ancyreusem, 
quos coram iinperatlore atque patriarcha compa. 
rulsse docet ; per Thbaddeum Massinensem Theo- 
dorum Mopsuestennm intelligens, et Theodoretum 
pro Cyrensi Aucyrensem appellans. Solum enim 
Ibam reote nominat Itohensem, hoc est Edessenum. 
Roha enim et Ἔθεσσα eadem civiins. Undo Abul- 
pharaio Abgar rex Πολ, qui apud Eusebium dici- 
lur "Aóvazoc τοπάρχης 'E8iosrc. Erat autem. Abga- 
rus, sive 4bgarus commune nomen Osdroene re- 
gulorum, quorum rogia Edessa fuit, ut testatur 
Procopius. Idein tradit Antonium inter Roham et 
Haranum occisum esse, ut ia. Eusebii Chronico le- 
gimus : Antonius intrerficilur inter Edessam εἰ Car- 
ras. 1a Rohas, hoc est Edesse Constantium Ilele- 
nam invenisse refert Eutycbius. Quod si observas- 
set Seldenus, nunquam in Eutychianis suis dixis- 
sel : Ubinam hzc Rhoa, ego me nescire fateor, nun- 
quam ad ᾿Ῥαφίαν Phenicie urbem confugisset, 
nunquam inde Drepanum in Bithynia deduxissel, 
nunquam verba Cedreni περὶ τὴν τῆς Aaxla; πόλιν in 
περὶ τὴν τῆς Ῥαφίας πόλιν commulasset, totamque 
Helens historiam per se satis incertam tot conje- 
cturis emendationibusque incertiorem reddidisset. 
Quatuor itaque viros in historia ecclesiastica no- 
tissimos coram Justiniano comparuisse tradit Eu- 
tychius, qui omnes diu anle mortui fuerant : quo- 
rum omnium antiquissimus erat Origenes, non epi- 
scopus Manbagensis, sed presbyter et catechisla 
Alexandrinus, ipse Adamantius, quem Demetrius 
JEgypto fugavit, idque ope trium Eutychianorum 
episcoporum, ul Seldenus hariolatur. Sed qualis 
illi de Demetrio fides adhibenda est, qui Origenem 
nescivit ? Hic autem Demetrius ul tres episcopos in 
4Egypli ditione ordinavit, ita ad tres episcopos ex- 
tra Egyptum scripsit. Eo tempore, inquit, scripsit 
Demetrius patriarcha Alexandrinus ad Gabium epi- 
scopum Hierosolymitanum, Maximum patriarcham 
Antiochenum οἱ Viclorem patriareham Romanum, 
de ratione computi Paschalis εἰ jejuuii  Christiano- 
rum, el quomodo a Paschate Judzorum deducatur. 
At Gabium ipse tradit 17 Aurelii anno Hierosoly- 
mis episcopum creatum tres tantum annos sedisse: 
aut igilur sub fine imperii Aurelii, aut sub initio 
statim Commodi scripta est hec epistola. Quo 


docet : αἱ videatur Adamantium illum plane igno- D tempore, nec Demetrius Alexandrie prefuit, sed 


rasse. Neque hac conjectura mera est; ipse enim 
de quiuto concilio agens, baec scribit : Fuit etiam 
lempore Justiniani Origenes episcopus Manbagensis, 
qui melempsychosín asseruil, resurrectionem negans. 
At hic ipse, quem episcopum Manbagensem vocent 
alius non erat quam Origenes Adamantius, notissi- 
mus ille νομοί Alexandrine prefecius et. Demetrii 
synchronus. Eum tamen, si Eulychio huie credi- 
imus, Justinianus imperator Constantinopolim ac- 
cersivit, et Eutyehius patriarcha Constantinopoli- 
lanes excommunicavit. Addidil autem illi tres in 
ilipere οἱ excommuniealione comites, Ibam epi- 


PaTauL. QR. V. 


Julianus, nec Victor Rom:e, sed Eleutherus. Certe 
cum epistole ex oriente ad Victorem de celebrando 
Paschate misse sunt, Narcissus Hierosolymorum 
episcopus fuit; inter Gaianum aulem, quem Ga- 
bium appellat Eutychius, et Narcissum, novem pa- 
triarche Hierosolymis sederunt. Neque vero ulla 
exstat memoria scripte ad Victorem a Demetrio 
epistoice ; episcopi lantum Palestine indicant Ale- 
xandrinos secum in die Paschatis ohservando con- 
senlire, idque patere ex litteris ad se invicem mis- 
sis, nulla Demetrii mentione facia. Que dixit igi- 
tur de Demetrio Eutychius, ex archivis Ecclesie 


8 


238 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


236 


Alexandrine non babuit ; videamus an certiora de Α ipse ille patriarcha Adriano diclus de episcopo 


Alexandro, sub quo veterem consuetudinem de- 
siisse ait, tradat: Alezander, inquit, Achillam socium 
suum, qui anle ipsum patriarcha [uerat, de gradu 
patlriarchali dejecit, quia, Ario recepto, contra Petri 
Alexandrini mardutum [ecerat. Cum ipse antea 
narrasget, Achillam, postquam sex annos sederal, 
mor!uum fuisse. Quomodo igitur ad. finem concilii 
Nicient, Alexander eum de gradu patriarchali deji- 
cere potuit ? Decepit eum, u! opinor, nominis simi- 
lit:do. Erat enim Achillas quidam presbyter, Ario 
consentieus, quem simul eum Ario. ceemmunica- 
vit Alexander. Nou est igitur adeo tie dignus Eu- 
tyehius, ut ei. aut. είς aut. primo. hujus. historize 
eoudiiori credamus. 


Respondeo (όριο, plane incredibile esse, ut nul- D 


lus fuerit iu tota. ZEzypto episcopus preter solum 
Alexandrinum, ante. Demetrii. patrinreliatum ;. el 
as-erüuneur contrariam ex op!imis hisiorig. monu- 
meutis demonstrari posse. Seripta. est. epistola. ab 
Adriano imperatore ad Serviauum cousulem circa 
a D. 132 sexaginta. ferme. aunis antequam faclus 
est patriarcha Demetrius : non enim ille. episcopus 
factus est a D. 175, ut immani prochronismo do- 
cet Salmasius in Apparatu ; sed anno Commodi de- 
cimo, ut refert Eusebius in Chronico, circa a. D. 
19). Hanc Latine scriptam Phlegon libertus ejus 
conservavit, et Flavius Vopiscus ex eo transcri- 
psit, ut ipse refert in Vita Saturnini. Hujus episto- 
]e verba sunt: /Egyptum, quam mihi laudabas, 
Serviane charissime, totam didici levem, pendulam, 
el ad omnia famz momen(a volitantem. llli qui Sera- 
pin colunt, Christiani sunt : εἰ devoti sunt Serapi qui 
se Chrisliepiscopos dicunt. Nemo illic archisynago- 
gus Judeorum, nemo Samarilis. memo Christianorum 
presbyter ΠΟΠ mathematicus, nonaruspez, non aliptcs. 
Ipse ille patriurcha cum £gyptum veneril,ab aliis Se- 
rapidem adorare,ab aliis cogitur Christum. Habemus 
hic patriarcham, Cbristi episcopos, et Christiano- 
rum presbyteros. Et patriarcham quidem non !an- 
tum Casaubonus, sed et Salmasius pro episcopo 
Alexandrino habet. En episcopum, inquil ille, Ale- 
zandrinum Adriani temporibus patriarcham dictum ? 
Non igilur tam recens est patriarche nomen in Ec- 
clesia Christiana, quam quidam videri volunt, qui- 
bus placet nec Niceni primi concilii aetas, tanto post 
Adrianum intervallo, usitatum illud. inter Chriüstia- 
nos fuisse pro eo qui toti diacesi praeerat, et. αίαςε- 
seos exarchus dicebatur. Quas alibi refellam; et sa- 
tis hic locus. confutat. Quomodo presliteril postea 
id quod hoc loco ;promittit, aliis disquirendum re- 
linquo. Cerle libro De primatu papse, cap. Á, no- 
men patriarche adhuc retinet; de exarcho dioce- 
seos aliter, opinor, senlit. St quis patriarcha ium 
voeatus est, ut de episcopo Alexandrino constat, 
quem Adriani imperatoris 2vo sic appellatum  epi- 
stola ejus ostendit in Saturnini Vita a Flavio Vopisco 
posita, non eam per illud lempus habuisse significa- 
tionem cerium est, quam habuit postea. Mibi vero, 


Alexandrino intelligi debere nullo modo videtur: 
Non tantum quia titulus ille nulli episcopo ea sta- 
le, aut sequenti seculo tributus esse appareat ; sed 
et quod ea que de patriarcha narrat Adrianus, epi- 
scopo Alexandrino minime con"eniant. Cum, in- 
quit /£gyplum venerit; lequitur igilur de eo qui 
Alexandrie habitare non &olebat, sed aliquando 
tantum /Egyptum adire, utpo'e qui in ali4 aliqua 
regione viveret. Cuin forie /Ezvptum peteret, coa- 
cius esl non tantum Siravideim, sed. οἱ Christum 
colere; sb utr'usque igitur cultu erat. alienus. Mi- 
ror itaque cuiquam in mentem venire potuisse; 
hec de episcopo Alexandrino dicta fuisse ; quasi 
ille /E-:yptuin aliquando lantüin peteret, e! cum ibi 
essel, Christum colere cogeretur ; presertim. cum 
uuruimique Judreorum patriarche vea ΕἰΔίο6 notissi- 
mo tim probe conveniat. Judeurum patriarcham 
iuteliigo, qui in Palas!ina vivebat, non qui Alexan- 
dri constitutus fuit, ut putabant Petitus et Petrzs 
a Marea. De quo loquitur Origenes. Περὶ ἀρχῶν, |. 
ιν, ο. 1 : Dicunt permanere. adhuc. principym ez ge- 
nere Judd, islum, videlicet, qui est gentis evrum 
princeps, quem nominant. patriarcham. Loquitur de 
re ipsi, cum Alexandrinus essel, non incuoinperla ; 
el patriarcham non huic aut illi regioni preeposi- 
lum, sed lotius ge:.tis principem describit. Hic igi- 
lur 8i forte /Eyyptum veniret, et Serapidem οἱ 
Christum colere cogebatur, Patriarcha igitur Adriani 
cum archisynagogis Judiorum procul dubio nu- 
merandus est. Christi autem episcopi, et Christia- 


C norum presbyleri ad Ecclesiam /Egyptiacam perti- 


nebant. Et recle inter sparsos ad jus Justinianeum 
flores observat Hugo Grotius : Episcopos Chrislia- 
n0s a presbyleris disiinguit Adrianus. imperator, in 
epistola que est apud Vopücum Saturnino. An 
enim de illis ita loqueretur Adrianus, sí presbyteri 
soli in /Egypto tunc temporis fuissent, episcopi 
nulli? Mirum subterfugium est quo utitur Seldenus: 
Non tam de episcopis, quam de eis qui 56 episcopos 
δι dixere, loquitur Adrianus ; quasi qui se episco- 
pos dixere, episcopi non essent. Non eos accusat, 
quod nomen simularent, aut fictum sibi sumerent ; 
sed quod religionem proderent, quod Serapin cole- 
rent, qui se non simpliciter episcopos, sed Christi 
episcopos dicerent, adeoque Christiane religionis 


D curam sibi primo loco vindicarent ; quod cum alia- 


rum Ecclesiarum episcopi ad sacrificandum diis 
gentilium cogi nullo modo possent, illi ob insitam 
genti levitatem Serapim adorarent. De episcopis 
igitur loquitur Adrianus : Neque autem hinc sequi- 
tur, episcopum ibi fuisse tunc aliquem prater pa- 
triarcham atium, qua episcopi nomen aut dignitas 
presbyteri nomine superius habitum, aul ab eo diver- 
sum, inquit ille. Quasi vero Adrianus cognoverit il- 
lud arcanum, quod isti tantopere vendilant, ali- 
quando eisdem vocari episcopos et presbyteros: 
quasi ille apostolornm consuetudinem sequeretur, 
el aliter eas voces acceperit ac vulgo homines tum 


931 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANJE. — PARS I. 


238 


locuti sunt. Certe Adrianus episcopos a presbyleris A «olel, hec mire ad rem suam accommodavit. Nam 


aperte distinguit, eosdemque superiores facit. Pri- 
mo loco Christi episcopos nominat, et cum Chri. 
stianos, tum etiam illos, quasi, scilicet, Christiano- 
rum principes, Serapi devotos esse dicit: postea 
preshyteros nominat, eosque quasi inferiores, aut 
inter aruspices et aliptas numerat, aut aruspices οἱ 
aliptas facit; que omnia distinctionem  manife- 
siam el imparitatem sonant, episcopique nomen 
non tantum a nomine presbyteri distinctum, sed el 
superius habitum ostendunt. 


Ut omittam ea qua» de episcopalu /Egyptiaco, quo 
ante epistolam Adriani excidit Valentinus, et parc- 
ciis, quibus prefectus Eusebio dicitur Demetrius, 
tradiderunt Hammondus et Thorndicius, certum est 


neque Grecis neque Latinis notam fuisse traditio- p 


nem illam de episcopis in /Ezypto α Demetrio pri- 
mum factis, Exstat Evaristi nomine epistola ad 
omnes per ZEgyptum fratres, hoc est episcopos; 
largimur quidem,banc epistolam Evaristi nun esse ; 
sed ut et adversarii largiantur necesse est, aucto- 
rem epistole plures episcopos Evaristi setate in 
«Ἐμγρίο fuisse opinatum esse, i econidem, Origenis 
Patreni eub initio Deme:rii tui«-e cere liderunt non- 
nuili. Ita cerle Suiuss ex veterum aliquo: — 'Qzui- 
ντς Λεωνίδην εἶχε πατέρα ἐπίσκμπον καὶ μάρτυρα. 
Idem etiam testatur Chronographus Joel, de Severo 
imperatore agens: Ἐφ᾽ ou Λεωνίδης ὁ ἐπίσκοπος 
xai wxtio Ἡριγένους ἐμαρτύρησε. Licet enim Leo- 
nidem nunquam episcopum fuisse eradiderim, is 
tamen certe, quisquis fuit, qui primum illum epi- 
scopum iradidit, credidit episcopos fuisse in ZEgy- 
ptoante triumviratum Dionysianum. Notat enim 
Seldenus Demetrium, summum Origenis adversa- 
rium, tres sibi, procul dubio velut auziliarios epi- 
scopos instiiuisse ; h»c iyitur institutio ad postrema 
Demetrii pertinet ; diu enim Origeni amicissimus 
fuii, teste Eusebio lib. νι c. 8. Tres itaque instituit 
Demetrius episcopos auxiliarios, ut eorum acilicet 
ope adjutus, majore auctoritatis pondere Origenem 
ia synodo opprimeret: neque enim quisquam sy- 
nodum nationalem unquam audivit coactam sine 
episcopis. At si Demetrius tribus tantum auniliariis 
episcopis, iisque contra antiquissimam Alexandrine 
Écclesiz, imo totius ZEgyptiace consuetudinem or- 
dinatis, stipatus atque communitus adversus Ori- 


in Addendis ad pag. 499, |. τι Apologie sue: 
Ascribe, inquit, Origenem presbyterorum — decreto 
pulsumrefert Photius cod. 991. Tot quidem codices 
Photius non habel; ,sed hsc, sine controversia, 
verba respexit que pag. 297 habentur : Ἡ δὲ [Σύν- 
οδος] ψηφίζεται, synodus decrelum facit, inquit Eu- 
sebius apud Photium, synodus episcoporum, cui 
interfuerunt aliquot presbyteri. Hoc autem decre- 
lum synodi, cui presidebal Demetrius, et. in qua 
tot sedebant episcopi, simpliciier decretum  presby- 
terorum dici quis ferat? Si ires episcopi lantum 
cum Demetrio convenissent,aut Eusebius, aut Pam- 
philus synodum appellasset episcoporum ? nonne 
aliquid ex ea paucitale episcoporum ad defensio- 
nem Origenis traxisset Eusebius ? Cum posteriorem 
queradam conventum describit, qui sacerdotio Ori- 
genem privavit, quod prius ín synodo factum non 
est : ᾽Αλλ’ ὄγε Δημήτριος ἅμα τισὶν ἐπισκόποις Αἱ- 
υπτίοις καὶ τῆς Ἱερωσύνης ἀπεκέρυξεν, inquit ; 
nonne minorem numerum episcoporum in deposi- 
lionem ejus consensisse innuit ? et an pauciorum 
quam trium episcoporum subscriptiones accepisset 
Deinetrius ? Si tam pauci in Orizenem con«sensissent, 
lique a Demetrio tanquam auxiliarti noviter i: siituti, 
sine dubio Origenes ipse de abrogata veleri con- 
suetudine, de auctoritate paucorum noviliorumque 
episcoporum dispulasset : ille autem de novis non 
episcopis, sed lilteris, de multitudine, non de pau- 
citale eorum, qui. cum Demetrio in se conspirave- 
ran!, conquestus est; Too ἐχθροῦ πικρότατα ἡμῶν 
Χχταστρατευσχμένου διὰ τῶν καινῶν abro) γραµ- 
µάτων, xai ἀληθῶς ἐχθρῶν τῷ Εὐαγγελίῳ, καὶ 
πάντας τοὺς ἐν Αἰγόπτῳ ἀνέμους παθ᾽ ἡμῶν ἐχεί- 
ῥαντος. Inimico adversus nos. acerbissime pugnante, 
per suas novas litleras revera Evangelio inimicas, 

omnesque /Egypli ventos adversus nos. concicante, ut 

ipse de Demetrio loquitur, in praefatione tomi sexti 

in Joannem. 8i denique tres tantum episcopi in 

JEzypto Demetrio auxiliati essent, an synodorum 

illarum decretis consensisset universus orbis, ex- 

cepta Palestina, Arabia, Phoenicia et Achaia, quod 

testatur 8. Hieronymus? Non est igitur dubium, 

quin episcopos ex Egypto plurimos in Origenem 

concitaverit Demetrius ; quem idcirco falso tres 
tantum conslituisse tradit, nullo auctore, Euty- 


genem synodicam sententiam protulisset : an id D chius ; eosque in huncipsum finem constitutos. ul 


Origenes ipse, an Eusebius, acerrimus ejus hyper- 
ispista,tacuissel ? Demetrius synodo coacta decreto 
sancivit, Origenem Alexandria pellendum esse, ut 
in Apologia Eusebii proditum 68]. Ex illa his ver- 
bisrem narrat Photius cod. 118: Σύνοδος dpolts- 
ται ἐπισκόπων καὶ τινων πρεσθυτέρων xatà 'Ooi- 
Y», que minus reote ab Huelio exhibentur : 
Synodus prior episcopis aliquot εἰ presbyteris con- 
futa ; non enim hoc Greca volunt, sed : Synodum 
tpiscoporum, et aliquot eliam presbyterorum indicat, 
quod aliud est ; episcopos, scilicet, fuisse plures, 
diquos autem et presbyteros. Blondellus vero, ut 





Origenem pellerent, nulla cum ratione statuit Sel- 
denus. 


Preterea constat ex epistola Alexandri Alexan- 
drie episcopi, ante concilium Nicenum pene cen- 
tum episcopos "Egypti consensisse in condemnatio- 
nem Arii et aliquorum etiam episcoporum. Constat 
etiam, nunquam fleri mentionem pauciorum in illa 
dicecesi episcoporum prioribus temporibus. Verisi- 
millimum igitur est, non multo pauciores olim 
fuisse. Ut ad ea tempora propius accedamus, que 
Eutycbius indigitat : Dionysius qui Heracle succes- 
sit quinto imperatoris Philippi, sex annis ante Ori- 


939 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


210 


genis mortem, cui et maxime favit, nihil de Deme- A lem pro se episcopum Alexandris Anianum : aliis 


trii aul Heraclz auxiliariis dixit ; de variis episcopis 
loquitur, non tanquam novis, sed ut alii de suis 
solent in propriis diccesibus. Scripsit ad Cononem 
Hermopolitanum episcopum, ad Hlieracem episco- 
pum /Egyptiacum,ad Ammonem Berenices epísco- 
pum, ad Basilidem Pentapolitapum episcopum, etl 
alios. Sub illius pontificatu £v Πενταπόλει τῆς vo 
Λιθύης τηνικαῦτά τινες τῶν ἐπισκόπων ἐφρόνησαν 
τὰ Σαθελλίου, quidam episcoporum in Pentapoli 
Sabellii sententiam amplectebantur, quidam autem 
orthodoxi eum coram Dionysio Romano aocusa- 
bant: erant igitur tuno. temporis in Pentapoli epi- 
copi complures, neque pauciores, opinor, quam 
ibidem circa Alexandri tempori exstilerunt. Nam 
cum postea Palebisca et Hydrax, vici Pentapolis, 
Sibi proprios episcopos fleri curassent, ab omnibus 
Synesio renuntiatum est πάτριον εἶναι xai ἀπο- 
στολικὸν Ἐρυβρίτιδας εἶναι καὶ ταύτας τὰς ἀκκλη- 
σίας, ex paria εἰ apostolica ordinatione  Erythro 
coniribulas esse has Ecclesias, Erythrei igitur epi- 
scopi jurisdiclionem secundum morem Ecclesie 
JExyptiace ad apostolica tempora referebant. Et 
Siderius Palebisce episcopus, nemini succedens, 
sine successore morluus est ; nam decreto Theophili 
episcopi Alexandrini: Παλαίθισκα καὶ "Ύδραξ εἰς 
vi. ἀρχαίαν τάξιν ἐτάχθησαν, καὶ πρὸς τὸ ᾿ΕΒρυθρὸν 
ἀνελήφθησαν, Ραἰαιδίεοα et Hydrax in antiquum 0Υ- 
dinem redacte, et. Erythro contribulz. Idem etiam 
Dionysius narrat, Cheremonem episcopum Nili, 
ὑπεργήρων erirema seneclute, mola persecutione 
in Arabiam cum conjuge sua secessisse: quem cre- 
dibile est sedem eam tenuisse antequam Demetrius 
auxiliarios adversus Origenem sibi adjunxit. Imo 
duos libros De promissionibus scripsit commotus 
libro Nepotis /Egyptii episcopi, qui Chiliastarum 
doctrinam promulgaverat, et jampridem mortuus 
fuerat. Nepos hic reliquit Psalmodiam, 7j μέχρι νῦν, 
inquit Dionysius apud Euseb. |. viz, ο. 25, πολλο) 
τῶν ἀδελφῶν εὐθυμοῦνται. Illud autem µέχρι vov, 
usque ad hoc lempus, non modici temporis interval- 
lum notat. Idem rursus : Cum in A:sinoitica pro- 
fectura. essem, ἔνθα πρὸ πολλοῦ τοῦτο ἐπεπύλαζε τὸ 
δόγμα, in qua jampridem, increbuit hzc opinio : ubi 
illud πρὸ πολλοῦ, sive jampridem, non potest intel- 
ligi de sententia nuper orta, sed vetusta el invele- 


quoque Ecclesiis longe lateque episcopos, presbyteros, 
diaconos dederat. In Synaxario Greco S. Marcus de- 
scribitur xavtayoo θαυματουργῶν, xal τὰς Χριστοῦ 
ἐχκλησίας καταχοσμῶν χειροτονίαις ἐπισκόπων καὶ τῶν 
λοιπῶν κληρικῶν. Nicephorus Callistus lib.i, ο. 49 : 
Ἐν Κυρήνῃ τε καὶ Ηενταπόλει πολλὰ xal ἄπειρα ἔἐργα- 
σάµενος, xxi ἐχχκλησίας ἀνοικοδομήσας, κλήρους τε 
καὶ ἐπισχόπους xai τἆλλα προσηχόντως διενεργήσας 
εἰς τὴν ᾽Αλεξένδρειαν πάλιν ἐπάνεισιν.. Heo — Greci. 
Vita S. Marci ex antiquissimo codice 'ante 100 
annos descripta : Beatus aulem Marcus Anizanum 
Alexandria ordinavit episcopum, et tres. presbyteros, 
id est Melium, Sabinum et Cerdonem, et septem  dia- 
conos,et alios undecim ad. Ecclesiasticum ministerium 
pertinentes. Et. Pentapolim pergit . .. « . et ordinans 


B episcopos per regiones illas et clericos, iterum Alexan- 


dríam venit. Rabanus Maurus eadem cum Meta- 
phraste tradit, ut et Notkerus, οἱ Alfrious Cantua- 
riensis episcopus, et Ordericus Vitalis. Inter Arabas 
Mar!yrologium Melchitarum : Atiquandiu moratus 
est Marcus in. urbe Cyrene Cyrengorum, indeque 
Alexandriam qu& apud Pharum est, perrexit : dein 
in Barcam profectus est, multaque edidit miracula, 
el Christt ecclesias exornavil, constiluens eis. episco- 
pos, atque his inferiores sacerdotes. Et Severus De 
Vitis patriarcharum | Alexandrinorum : lpse vero 
discedens Penlapolin perrexit, mansitque ibi αππος 
duos, annuntians el ordinans episcopos, presbyleros, 
el diaconos in omnibus ejus provinciis. UL. videre est 
apud Ecchellensem. Nullum igitur Eutychiape tra- 


C ditionis fundamentum est. 


Respondeo quario, ne Eutychium quidem ipsum 
hanc historiolam tanquam traditionem 'a majoribus 
&acceplam referre, sed velut questionis Critic aut 
Philologie, apud Arabas sui temporis ayitats, so- 
lutionem in bonorem Ecclesie sue faclam. Arabes 
enim putabant, aut putari voluerunt, nomen pape, 
sua &lale pontifici Roinano peculiariter attributum, 
primo fuisse Alexandrinis episcopis datum, et a 
populo /Eygyptiaco usurpatum, et ab illis ud Roma- 
nos pontifices devolutum, ut tradunt Georgius Ho- 
maidius et Abubacrus Habbasides apud Ecchellen- 
sem. Cum igitur a Grecis eruditi intelligerent, eum 
titulum primo patriarcharum Alezandrinorum Hera- 
οἱ attributum fuisse, a Dionysio, seilicet ( quem 


rata, que tamen relicto a Nepote libro nitebatur. T) scriptorem vocat Eutychius ; nullius enim  Alexan- 


Diu itaque morluus est Nepos episcopus τῆς A'- 
137110» ante pontificatum Dionysii, episcopus autem 
factus diu ante Demetrii auziliarios. 

Denique traditio illa, de tribus episcopie a De- 
metrio primo in /Ezypto factis, omnibus Grecis 
atque Latinis ignota fuit : traditio autem illi con- 
traria, deepiscopis a S. Marco in /Egyptiaca dioce- 
cesi institutis οἱ Graeeis οἱ Lhtinis, atque Arabibus 
nola fuit.Simeon Metaphrastes de S, Marco : Cou- 
slituit el confirmavil ecclesias per Libyam, Marma- 
ricam, Ammoniacam, Pentapolim, Alexandriam, lo- 
caque qux Bucolicg dicebantur..... Ordinaverat au- 


drini episcopi ante eum scripta exstabant), qui in 
epistola ad Philemonem hac tradiderat : Τοῦτον 
ἐγὼ τὸν κανόνα xai τὸν τύπου παρὰ toU µακαρίου 
πάπα ἡμῶν 'Apaxx παρξλαθον. Hauc ego regulam 
ac [ormam a beato papa nostro Heracla uccepi ; cum 
hec, inquam, a Grecis accepissent, rationem exco- 
gilarunt, quare hic Heracle potissimum titulus at- 
tribueretur ; eL eum vocem πάπαν ad. πάππον inoli- 
nare viderent, neque enim deerant Greculi qui 
etiau) illuc traherent, miram hanc historiam exco- 
gilarunt,qua non sub Demetrii tempore, sed Hera- 
cle, populum illud discrimen inter episcopos Egypti 


211 


J. PEARSONII VINDICLE ΙΕΝΑΤΙΑΝΑΕ. — PARS I. 


242 


nuper institutos, et Alexandrinum patriarcham ani- À chare; alloquitur enim z/Aov πατέρα. Tesych. Πάππα, 


mad vertisse ostendant,ut postea vulgarem episeopum 
abba, patriarcham papam, id est avum appellarent, 
quoniam ipsi episcopi patriarch .m abbam vocarent. 


Hec vera esse vel inde primo perspicitur, quod - 


Eutychius non perpetuam narrationem iexat, aul 
historiam de institutione episcoporum electioni 
presbytererum immediate subjungat, sed questio- 
nem obiter inserat, quare patriaecha Alexandrinus 
dietus sit papa ? Quam quidem questionem dissi- 
mulat Seidenus, ut tanquam partem prioris histo- 
rie posteriorem inducat. lta enim Eutychium lo- 
queniem reprsesentat : Js etiam (nempe Alexander) 
petiit ab eis, ne patriarcha Alexandrinus papa voci- 
taretur, quod significat avum. Ita vertit petiit. ab 
eis, el ex alio codice dixit vel mandatum dedit eis, 
8ο si decreverit Alexander, ne posthac patriarcha 
Alexandrinus papa diceretur. Cum ipse Alexander eo 
ipso nomine a suis vulgo indigitaretur. Inscriptio 
epistole apud Athanasium libro De synodís : Maxa- 
ρίῳ πάτᾳ ἐπισκόπφῳ ἡμῶν ᾽Αλεξάνδρῳ οἱ πρεσθύτε- 
p2: xal ol διάκονοι ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Prima epistole 
sentenüa : 'H πίστις ἡμῶν ἡ ἐκ προγόνων, f» καὶ 
ἀπὸ σοῦ µεμαθήχάµεν, µαχέριε πάπα, ἐστὶν, αὕτη" 
Et in corpore epistole, ὡς καὶ σὺ αὐτὸς, µαχάριε 
παπα. Alhanasius Alexandri successor Alexandrum 
papam vocavit, et ipse ab [schyra, Arsenio, Con- 
stautio πάπας vocalus esl. Sed hanc "versionem 
satis exagilavit Ecchellensis. Doctissimus Pocockius 
nosler ita reddit : Buod autem. qua&runt [nonnulli], 
quare patriarcha Alezandrinus vocetur papa ? (cujus 
nominis significatus est avus) [sciendum esl). Ut igi- 
tur illi quaestioni responderel Eutychius, illa de 
(tibus a Demetrio, viginti ab Heracla factis epi- 
scopis inaudita tradit, αἱ solent illi, qui de vocabu- 
lorum originibus dispulant. Omnia autem que 
tradit εἰ futilia, et falsa et absurda sunt. Statuit 
enim abba sive xzzxv significare avum, titulum 
illum patriarche datum, cum alius reliquis epi- 
scopis compelerel ; idque pritno Alexandrie, ut 
poslea, scilicet, Romano pontifici attribueretur. Ut 
igitur hec fabula penitus explodatur, ostendam 
primo vocem κάπαν, que Heracle tributa est, nun- 
quam significasse avum. Vocem hano Syracusanam 
esse volunt Grammatici nonnulli. Suidas: Οὕτω δὲ 
λέχεται παρὰ Συρακουσίοις ὁ πατὶρ πάπας. Eusta- 


lhius: ᾽Αλλοὶ δὲ, ὅτι παρὰ Συραχουσίοις πάπας 6 D 


1:10. Aliter Elymologus : Οὔὕτω λέγεται παρὰ 
Συραχουσίοις ὁ πατὶρ, πᾶς. Quod quidem verum 
esse potest, altcrum non item. Nam vox πάπας ipsis 
Syracusis longe antiquior est. Syracuse enim ab 
Archia condite sunt vel sub Clidico, ut Eusebius, 
τε potius sub /Eschylo Athenensium rege, ut 
Marmor Arundellianum ; hec autem vox sub Dio- 
guelo ab Homero usurpata est, de Nausicaa, 
Odyss., Z, 

H ὁι piÀ' ἄγχι στᾶσα φίλον πατέρα προσέειπε' 


ἥασππα φίλ, 


Ubi vocis interpretatio eertissima est, Pater 


προσφώντσις παιδὸς πρὸς πατέρα. Primava igilur 
significalio τοῦ πάπας, vel poetice πάππας, est 
pater Idem etiam verhum παππάζειν inde. dedu- 
ctum usurpat Πίαα., E : 


3, 8A , w^ M , 
Οὐδὲ τί µιν παῖδες ποτὶ γούνασι παππάζουσιν. 


Ubi vetus Scholiastes: Παππάζουσι, πάππα φω- 
νοῦσι, πατέρα καλοῦσι. Hesychius post V. Παζοίντς, 
habel παππάζοιεν, παρακαλοῖε. Sed utrumque 
locum obiter emaculandum censui, qui post nuperos 
editores adhuc in mendo jacet. Primo igitur Ila- 
ζοίνης, οἱ κατ ᾿Ιταλίαν, manifeste corrupta sunt, 
el series litterarum pro ζ postulat ξ. Sic igitur 
legas : Πμξοὶ, νῆσοι κατ ᾿]ταλίαν, Paxm, insule 
prope llaliam. De quibus Plinius 1. 1v, ο. 12 : Circa 
eam aliquot, sed ad ltaliam vergens Thorones, ad 
Leucadiam Para dua, quinque, M. discretz a Cor- 
eyra. Dequibus etiam Polybius intelligendus l. n: 
Συνἐθαλον τοῖς τῶν ᾽Αχα!ὤν σκάφεσι περὶ τοὺς xa- 
λουμµένους Παξοῦς, vel forte, τὰς καλουμένας Παξούς, 
Secundo pro παππάζοιεν, παρακαλοῖεν, legendum 
quivis statim videl, παπάζοιεν, πατέρα xaAoiev. Ita 
apud Aristophanem, optimum lingue Attice inter- 
prelem, Trygeus filias alloquitur, in Pace: 


'Hy(x' ἄν αἱτίζητ' ἃρτον πάπαν µε καλοῦσαι. 
Cum panem petitis papam me vucantes., 


Quem locum respiciens Iesychius: Πάπας, πα- 
τρὸς ὑποχόρισμα. Et ila filie Trygeum alloquuntur : 
"Q παπία. Ita rursus et in. Vespis, ubi Scholiastes : 
Παπία δὲ, πάτερ. Erat igitur heec liberorum ab ipsa 
linguee Grece origine blanda appellatio patri data. 
Posteriores Greci eamdem appellationem etiam 
illis tribuerunt, quos quasi patrum loco habemus. 
Scholiastes Homeri : Πάππα, προσφύνησις φιλοφρο- 
νητικἡ νεωτέρου πρὸς πρεσθύτερον. Juniores senio- 
ribns tanquam filii parentibus titulum hunc tribue- 
bant ; et ubi etat dignitas aliqua accessit, titulus ve- 
neralionis habebatur. Τὸ πάππα xai τὸ ἅππα οὐ ψιλῶς 
ὁ πατὴρ, ἀλλὰ πρὸς πατέρα σεπτικἡ φωνή, Suidas. 
Sub hac venerationis nota πάπας & Grecis, papa a 
Latinis, primevis Ecclesi: temporibus tribuebatur 
episcopis, quos loco spiritualium patrum habue- 
runt. Nulla hic avi, nulla paírts patrum notio. 
Hoo autem secundo apparet, quod titulus ille eodem 
το quo de Heracla usurpatus est, aliis episcopis 
quam patriarchis communis erat. Clerus Romanus 
ad clerum Carthaginensem : Didicimus  secessisse 
benediclum papam Cyprianum a Clementio subdia- 
cono. lidem in titulo epistole ad ipsum seripte: 
Cypriano pape presbyleri et. diaconi Roma consi- 
stentes S. Ita Romse. ita in Africa locuti sunt : Unt- 
versi confessores Cypriano papa S. Hieronymus ali- 
quando "Theophilum episcopum, Alexandrinum 
papam appellat, ut in Apologia adversus Ruffinum, 
Ergo etpistole papa Theophili et Epiphanii et alio- 
rum episcoporum le petunt, te lacerant; et paulo 
post: Lectis nuper papa Theophili — epistolis, 


FUTT. 
1" o» 


243 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 244 


iterumque: Nunc primum a papa Theophilo didicisse A apud /Ethiopas intemeratam ad sua usque tempora 


impielates ejus. EL in epistola ad ipsum data: Ad- 
nilera ergo, papa amantissime alque beatissime. Non 
quod hune titulum Alexandrino episcopo peculia- 
rem crederet ; Anastasium enim simul cum Theo- 
philo nominans, illum, non hunc, papam vocal: 
Quid faciunt epistole Theopaili episcopi, quid. pap 
Anastasii, in Lota orbe hereticum persequentes ? Imo 
in epistola ad Theophilum daia Anastasium papam 
appellat, Ex dispensatione Dei factum pulo, ut eo in 
tempore (u quoque αἆ Anastasium papam scriberes. 
Alios etiam eodem nomine indigitat : Ne me mitlas ad 
sez millia librorum ejus, quos legisse beatum papam 
Epiphanium criminaris ; e& rursus; Erupil aliquando 
contra papam  Epiphanium, Apologia secunda. In 
proemio Commentariorum in Jonam, Caterum 
ποπ ignoramus, Chromati papa venerabilis. In epi- 
stula ad Augustinum : Inculumem et mei memorem 
te Christi Domini clementia. tueatur, domine vene- 
rande et beatissime papa. lta reliqui ejusdem avi 
nomen papa cuilibet episcopo tribuebant. Teriio, 
usitatum hunc titulum. etiam ante. Dionysium οἱ 
Heraclam decet nos Tertullianus lib. De pudicitia 
cap 19, qui de episcopo Romano hec habet: 1n 
ew luminis exitum, quantum poles, mixericordiz 
£leei bris bovus raMor,ct benedictus papa conctonaris, 
Cut ig ür vo pupir nuuquam significet arum, νου 
Quied Us epl-CopiB 5. προς iuitbuta ο, el priüs qui- 
uem episcopo Rmaco quan: Mexau rino, inauía 
sunt οἱ ob. que hane historian. exeogitarunt 
Arabes ; falsa etiom οἱ historia ad. borum tantuin 
confirmatiouem tradita. 


Excussimus traditionem JEzypliacam, quam nos 
nunquam natam fuisse contendimus, et ab Arabi- 
bus tantummodo fictam ; ecce autem etjam redivi- 
vam et ad hunc usque Jiein superstitem ! Eutychta- 
nam iraditionem [firmat idem institutum, inquit 
Dalleus, in aniiquitsima εἰ nobilissima Ecclesig 
4Egyptiacz traduce, /£thiopica Christianilate, ad hzc 
usque tempora servatum. In omni enim /Elhiopica Ec- 
clesia unus esl jam ab auliquis temporibus episcopus, 
abuna, ut vocant, id est patriarcha, qui eliam hodie 
ab Alexandrino patriarcha consecratur et mittitur. 
Anliqua autem tempora que sint, postea ostendit ; 
ait in /Ethiopie pariter ac /Egypti amplissimis el 
Christianissimis civitatibus nullos ad a D. 190 


permansisse? nihil horum. Id unum asserunt, supe- 
riori seculo nullos fuisse in Ecclesia Aithiopica epi- 
&Ccopos, abunam unum ab Alexandrino patriarcha 
electum et creatum. Demus igitur id verum esse, 
quod eorum testimonio confirmatur, etiamsi illis 
longe plures contrarium plane doceant, atque inter 
eos ipse Salmasius. An inde sequitur traditionem 
Eutychianam in ZEgypto revera ab initio obtinuisse, 
et omnem Ignatianis epistolis fidem abrogandam esse ? 
Nulli fuerunt in /Ethiopia episcopi preter unum 
abunam seculo xvr. Ergo nulli erant in tota /7Exzy- 
ptíaea dic cesi primo vel secundo seculo usque ad 
a. D. 490 episcopi preter Alexandrinnm patriar- 
cham ; ideoque epistole Ignatii conficte sunt. Non 
probat aut. admittit, opinor, hanc consequentiam 
vir doctissimus. Reliqua enim omnia que enumera- 
vimus, ad Eutyehianam traditionem firmandam, 
plura autem ad Ignatium epistolicum rejiciendum 
necessaria sunt : quae adhue pullo testimonio con- 
firmantur, imo que nullo conlfirmari possunt. 


Primo enim Christianita« ZEthiopica ab initio non 
videtur fuisse Ecclesie JEvsypiiacze tradux,. Nam, 
leste [renaeo, |. i11. ο. 12, Spado γερίπα AEthiopum 
missus est in. regiones Éthiopie przdicaturus hoc 
quod ipse eredide:ut. ]em tes12!ür Euseb. |. i1, ο. {, 
et S, Hieron. i5 110 fsurse, e! 8S. Cyril. eatech. 17. 
Unde οἱ /E-htopes. ;psi a Philippo apostelo se ad 
fidei conversos proflientur. Volunt etiam nonnulli 
S. Thomam ZEthiopibus Evangelium predicasse, 
alii S. Matiheum, ut Socr. |. 1, c. 19, Ruftinus |. x. 
c. 9, Uteunque sit, sunt enim prime evangelica 
promulgationis vestigia ut apud alias gentes a Gree- 
cis longe diss;tas, ita et apud /Ethiopas valde ob- 
scura, nemo lamen veterum dixil /Ethiopas prio 
vel secundo seculo religionem Christianam ab 
JEgyptiis didicisse ; quod erat ad Eutychianam 
traditionem firmandam imprimis probatu necessa- 
rium. Et mirum est, quot et qualia bsc de Ignatio 
conjeetura Palleum  docuif, que antea prorsus 
ignoravit. Ita enim ipse de Pseudep. apost. |. 1, 
ο. 2: Sed /Ethiopas quidem mittamus, quorum non 
nisi recenlissima novimus, aniiqua plane ignoramus. 

Fatemur quidem, quidquid ab  Eunucho, aut 
Thoma, aut Matthaeo factum est in illis regionibus, 
JEtbiopas aliquando Christianam religionem ab 


episcopos, abunam tantum fuisse /Ethiopicum ut el T) /Egyptiis hausisse, quod mulia demonstrant. Qua- 


patriarcham Alexandrinum. 


Quero autem unde hec omnia pro compertis 
habeat vir doctissimus. Testes quatuor adduvil, 
Alphonsum Mindesium, Nicolaum Godignum, Joan- 
nem a 8anctlis, Franciscum Alvarem, nuperos scri- 
plores omnes, Jesuitas aut Dominicanos. Quid 
autem illi testantur ? an Christianitatem /Ethiopi- 
cam ab initio fuisse Ecclesie J/Egypliace 1radu- 
cem ? an ab antiquo usque ad a D. 490, fuisse in 
JEthiopia patriarcham aut abunam cum presbyleris 
quamplurimis, episcopo autem nullo? an hanc regi- 
minis formam ab /Egyptiis fuisse derivatam, et 


ritur lantum de tempore, cujus cogn*tio erat ad 
hoc argumentum plane necessaria. Nam nisi probe- 
tur /Ethiopas abunam habuisse ab episcopo Alexan- 
drino creatum, qui eam Ebelesiam cum presbyteris 
sine alio episcopo rexerit, ante Demetrii tempora, 
Eutychiana traditio nuilo modo eonfirmabitur. Que 
autem Dalleus affert, ut JEthiopicum Christiani- 
smum ab /Egypts propagatum esse dernonstret, 
hac tantummodo sunt: Abuna, scilicet, ab Alezan- 
drino patriarcha peti ordinarique solitus, et vetus 
Dioscori schisma cui gens tota ad hodiernum diem 
adharel, synodi Ghalcedonensis et. Leonis Romani 


210 


1. PEFARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS I. 


216 


episcopi memoriam abominans. Hec aulem nec. ad Α abduceretur (inquit Athanasius in Apologia), in qua 


&. D. 190, nec ad Eusebii tempora perlingunt ; 
ideoque ad rem presentein nihil ombpino faciunt. 
Arabes quidem .Eihiopice Ecclesie primordia ad 
Constantinum ferme referunt. Abulfaraius notat a 
tempore Constanlini religionem Christianam se 
exeruisse, donec eam  amplecterentur  plereque 
earum que Romanis vicine sunl gentes, nec non 
quotquot incolebant Cople aliis et Nigrite omni- 
geni ex Z/Ethiopibus, Nubiis ceterisque. Geogra- 
pho Nubiensi memorantur Nigri, qui vocantur 
Albanin el dicuntur esse Graci, religionemque Chri- 
stianam profileri a diebus Coplilarum anle exortam 
Mustemannorum sectam ; verum deficiunt α fide 
Chrislianorum, sunt enim Jacobilz. At Constantini 
elate plures quam centum fuerunt in /Egyplo epi- 
scopi ; el eodem tempore Eusebius Ignatii episto- 
las omnibus ecclesiis perhonorifice commendavit. 
πο vero videtur eliam etate ipsius Athanasii, 
qui epistolas Ignatii et. novit el recepit, et primum 
incogDita vel nulla fuisse, et dein vel ortum ha- 
buisse, vel se recuperasse Ecclesia /Egypliaca. 
Idjue patet ex histori» quam narrat Ruflinus de 
Frumentio, quem in Indiam cum Meropio profe- 
eium esse tradit. Etsi enim Ruffinus ita historiam 
periexat, quasi in Indiam ulteriorem et orientalem 
Frumentües perrexisset ; constat tamen Indiam 
eam (ulsse Egypto proxüniorem, οἱ JEshiopie 
partem. Iudi enim Zthiopes anu quitus appellavau - 
tur, ut apud Virgilium de Nilo 18 ; 


Usque coloratis amnis devexus ab. [nilis. 


A4 hanc autem [ndiam Fruinentium primo per- 
venisse conslat : ex illa Alexandriam redii!, in 
eamdein rursus etiam missus est, et ab Athanasio 
ordina!us epise.pus Axurmeos. Erat aute:n. Axu- 
mie ΑξιΠίορυπι metropolis. Stephanus De urlibus : 
᾿Αξρυμίτης, ἀρσενικῶς, µητρόπολις Αἰθιόπων. Apud 
Arrianum in Periplo maris Erythrei (quod Procopio 
Gizensi θάλασσα Ινδική vocatur) : ᾿Απὸ δὲ ταύτης 
εἰς αυτὶν τὴν µητρόπολιω τὸν ᾽Αξωμίτην λεγόµενον 
ἆλλων ἡμερῶν πέντε. Nounosus apud Photium : 
'Hót "Afoupa πόλις Poil μεγίστη, xai olov µητρό- 
χολις τῆς ὅλτς Αἰθιοπίας. Et clarius adhuc Proco- 
piss Persicorum lib 1: ἸὈΟμηριτῶν δὲ καταντικρὺ 
μάλιστα bv p ἀντιπέρας ἠπείρῳ Αἰθίοπες οἰκοῦσιν 
οἳ Αὐξωμεῖται ἐπικαλοῦνται, ὅτι 07) αὐτοίς τὰ βασί- 
Aud ἐστιν ἐν Αὐξώμιδι πόλει. Erat igitur Axumis 
metropolis /Ethiopie, et in ea /Ethiopum regia 
porita foit.Ad hanc igitur Axumirn, et hanc Indiam, 
que pars est "Ethiopie /Egypto proxima; non ad 
Indiam intra Gangem, aut ad. Axumin illam, quam 
allatus orientale Indi fluvii constituit Ptolemaeus, 
Fromentium missum fuisse a S. Athanasio creden- 
dam esL : tum quod epistolam Constantius ad Ai- 
ΏΠΔΗ 6ἱ Sazanan ejus loci tyrannos scripsit, ὥστε 
Φρουμέντιον τὸν ἐπίσκοπον τῆς ᾿Λξούμεως ἐκεῖθεν 
ἐχθῆναι, αἱ Prumenius episcopus Axumeos inde 
!3 Georg. 1v, 293. 


1) cap. 9. Cui suffragantur 


lyrannos eos fratres vocat, iisque paria cum Βο- 
manis jura impertit ; cum nulli imperatorum Ro- 
manorum foederati ultra Gangem essent: tum etiam 
quod idem Constantius legem fecerit in heo verba 
quae rem ipsam mire illustrat : Nullus ad gentem 
Auxzumitarum εἰ Homerilas ire praceptus, ultra 
annui temporis spatia debet. Alexandrie de cetero 
demorari. Erant igitur hi Αὐξουμῖται καλούμενοι Al- 
θίοπες, ut loquitur Philostorgius, Homeritis adjun- 
cli, imperio Romano contermini, Romanorum 
feederati, tempore Constantii. Ad illos igitur sepe 
missi sunt legati qui Alexandriam primo petebant, 
inde in Zhiopiam profecti, ex Ethiopia Alexan- 
driam reversi sunt, ad quos special illa constitutio. 
Ilaec occasio eos ad fidem Christianam sub primis 
imperatoribus Christianis convertendi. 

Jam vero ante hunc Frumentium in hac Indiasive 
inter /Ethiopas Axumitas nulla Christians reli- 
gionis vestigia apparebant. Ita omnino intelligen- 
dus Socrates in praefatione ad hanc historiam : Τὴν 
μέντοι ἐνδοτέρω Ἰνδίαν ἣν προσοικεῖ βαρθάρων ἔθνη 
πολλὰ διαφόροις χρώµενα γλώσσαις οὐδέπω πρὸ τῶν 
Κωνσταντίνου χρόνων ὁ τοῦ Χριστιανισμοῦ λόγος 
ἐφώτιζεν. Interior autem India, quam gentes. acco- 
lunt plurima, diversis utentes linguis, απίε Con- 
stantini tempora nondum Christi fide fuerat illu- 
slrata. Idem eliam ex. ipsa historia innotescit. Fru- 
menlius euim ipse cum primum ad Indiam illam, 
eive JEthiopiam pervenerat, et inira Dei provident'a 
maxime apud rege « auctoritatis essel, neminem- 
que inter /E hiopias Christianum invenerit, requi- 
rere sollicusus cart. si qui. inler negoliulores {ἱο- 
manos Christiani essent, tisque polesL.item ded:t, uf 
conventicula per loca singula fucer^nt, ad qug Ro- 
9ano ritu orationis cansa confluerent. Quo. peracto, 
reversus et Alexandriam veniens, quid a se faetum 
sil doce: ; eta 5 Athanasio in concilio sacerdo!uin 
primo designatus, dein ordinatus est — episcopus 
Axumeos. Qui euin. episcopali auctoritate ornatus 
perrexissel ad hanc [udiam, /απία ei daía esse e Deo 
tirtutum gralia dicilur, ut signa per eum. apostolica 
fierent, εἰ infinilus numerus barbarorum conver- 
leretur ud fidem. Ez quo in lndie parlibus, et po- 
puli Christianorum, et ecclesize [uclae sunt, et sacer- 
dotium capit, ut testatur Rufflnus.— Hist. eccl. Ἱ. x, 
Socrates, Sozomenus, 
Theodoretus et Nicephorus. 

Ubi nunc ille abunas /Ethiopicus, ille patriarcha 
sine episcopis, in amplissimis et Christianissimis 
civitatibus, usque ad a. D. 190 ? Ubi illi ab 
aliarum gentium commercio remoti, adeo antiqui 
ritus tenaces,ut cum AEgyptii, gens levis et pendula, 
sub Demetrio et Heracla episcopos, scilicel, admit- 
terent, traditum ab Alexandrinis morem optima fide 
servaverint, et uno abuna contenli plures episco- 
pos admittere nunquam voluerint? Ex quibus hec 
historie monumentis erula : ex quibus Ecelesice an- 


241 


S. IGNATIUS. — PHOLEGOMENA. 


248 


nalibus desumpta sunt, Grecis, Latinis, Arabibus Α non habel patriarchae honorem et poteslalem. Plures 


pariter ignota ? Prima facies Ecclesie, primum sa- 
cerdotium,primus episcopus in metropoli /Ethiopiz, 
cum jam Athanasius in /Egypto non sine centum 
episcopis prassideret, el ipse Tgnatii epistolas diserte 
agnosceret atque predicaret. 

Philostorgius, sut ignorans, aut potius dissimu- 
Jans hanc historiam, Theophilum sub Constantino 
ad Axumilas Zilhiopas missum tradit: Nicephorus 
hoc ad Constantii et Georgii episcopi Alexaadrini 
tempora refert. Et omnino episcopus ille Arianus, 
post Frumentium aul revocatum aut mortuum, 
JEthiopiam perrexisse putandus est. Post qucs quin 
plures in /Ethlopia episcopi floruerint, dubitari non 
potest. Legimus enim apud Palladium, quem ex 
bibliotheca Regia nuper edidit ol. Edoardus Bis- 
seus eques auralus : Ἐγὼ δὲ εἷς «à ἀκρωτήρια µό- 
vov ἔφθασα τῆς ᾿Ινδικῆς πρὸ ἐτῶν ὀλίγων μετὰ τοῦ 
µακαρίου Μωῦύσέως τοῦ ἐπισκόπου τῶν ᾿Αδουλη- 
νῶν. Ego ad primas tantum Indix oras paucos ante 
annos cum beato Mose Adulenorum episcopo pene- 
travi. Erat autem Adule, vel Adulis, urbs Ethiopie. 
Steph. : "Αδουλις, πόλις Αἰθιόπων, et Procopius Per- 
sicorum lib. 1: Ἐν πόλει Αἰθιόπων ᾿Αδούλιδι. In 
Vita S. Chrysostomi & Palladio scripta mentio fit 
Palladii Blemmyorum episcopi. Blemmyes autem 
sunt /Ethiopes. Strabo lib. xvii : Βλέμμυες δὲ Ai- 
θιόπων ὑπακούοντες, Αἰγυπτίοις δὲ ὅμοροι, de qui- 
bus Plinius lib. v, cap. 8. Neque vero adhuc mul- 
tum crevit in /Ethiopia religio Christiana. Sed Justi- 
nianei imperii anno 46, Adadus Auxumitarum rex, 
facius est Christianus, el ab imperatore accepit ἐπί[- 
σκοπον καὶ κληρικούς, ut refert Theophanes, ἐπι- 
σκόπους καὶ κληρικούς, ut. narrat Cedrenus, et tota 
ea gens Christo nomen dedit. Ab eo tempore, ut ar- 
bitror, Christianismus radices apud /Ethiopas egil, 
quo liberius adhuc de Chalcedonensi concilio |ο- 
quebantur homines, presertim in /Egyplo. Sub im- 
perio autem Theophili, ἐπ /Ethiopia episcopus fuil 
nomine Jacobus, quem cum rez forte in bellum pro- 
feclus esset, uxor regis in exsilium misit, et substi- 
tuerunt in locum ejus episcopum alium. Sed et pluvia 
tis data non fuit, εἰ percussi. sunt pestilentia, ita ut 
regnum magnum sentiret damnum. Episcopus aulem 
ín /£gyplum venit. Alque ut rez e bello reversus fuit, 
uxorem suam objurgavit, el misit ad patriarcham ve- 
niam ab eo pelens, eumque rogans uli remilleret epi- 
scopum. 14 quod [fecit ; et receperunt eum cum gau- 
dio magno, ut refert Elmacinus. Post ha'c tempora, 
ut opinor, conditi sunt canones Arabici concili Ni- 
een) ; quos οτι Turrianus, quique ad. posterio- 
rem Ecclesiz statum, et. consuetudines diu post 
eoneiium Nieenum natas. temperati. sunt, Eorum 
autem capite. 36. «tatutum. est :: Ut non. possint 
/&thiopes creare nec. egere patriarcham ; sed potius 
eoru» pr&latus sub polestate ejus sil,qui tenet sedem 
Alez indrüit. Sil tumen apu: eos loco palriarchz, et 
appellet'ur catholicus : nun lamen jus habeat consti- 
undi archirpiscopos, ut habet patriarcha ; siquidem 


sine controversia in /Ethiopica Ecclesia episcopi 
fuere, cum hic canon primo conditus est. Jus pa- 
lriarehe denegabatur creandi archiepiscopos sive 
metropolitanos, tales, nimirum, qui eua auctoritale 
episcopos crearent ; unde ipsi jus crean?4i episco- 
pos concessum esse supponitur. El quoniam ea 
etate plures sub se episcopatus haberet, catholici 
nomen obtinuit, qui vulgo abuna vocatur. Salma- 
sium hic appello, qui De primatu papz cap. 14, hec 
habet : Succrescente, ut probabile est, Christianorum 
in Ethiopia numero, ubi plures habere cepit ea. pro- 
vincia episcopos, unus omnibus metropolitanus impo- 
situs, qui propter multitudinem episcoporum sibi sub- 
jeclorum et ditionis amplitudinem catholici et pa- 
triarche nomen habuit, quamvis alteri patriarche 
subesset. 


Si deficiat bistoria, ipsius Ecclesie monurenta, 
cujuscunque elatis sint, satis manifesto ostendunt 
complures in ea provincia episcopos fuisse. Litur- 
gia /Ethiopum Rome impressa : Memor esto om- 
nium archiepiscoporum nostrorum, episcoporum ,pre- 
sbyterorum atque diaconorum, qui viam nobis indi- 
gitant verbi orthodozi. Inaliis liturgis et missalibus, 
que habet vir doctissimus Castellus noster quamplu- 
rima preces sunt,quibus populusin hec verbaorat : 
Pro patribus nostris episcopis, pro. fralribus nostris 
sacerdotibus, pro adjuloribus nostris presbyteris. 


Cum igitur ex tenui illa quam de 7Ethiopica Kc- 
clesia hahemus notitia aliquorum episcoporum no- 


C mina supersint ; cum constel ex Arabico canone 


jus creandi metropolitanos tantum proprie dictos 
/Ethiopibus concessum non esse ; cum liturgie 
JEgyptiace antiquis retro temporibus populum pro 
episcopis suis orare quotidie docuerint ; non diu est 
ex quo ZEthiopes abuna uno sine episcopis fuerint 
contenti, si modo illud verum sit, quod Jesuite et 
Dominicani, contra aliorum testimonia, referunt. 
Cum ante Justiniani tempora tam pauci fuerint in 
JEthiopia Christiani, ante Constantinum vel nulli, 
vel certe /Egyptiis plane incogniti ; cum qui primus 
erat eorum, sallem ab /Egypto, apostolus Frumen- 
tius, ab Athanasio, plurimis quam centum in 
JEgyplo episcopatum tenentibus, et missus el or- 
dinatus sit ; palam est, /Ethiopice Ecclesie hodier- 
num siatum, qualis qualis sit, ad antiquissimam 


D /Egyptiace Ecclesi traditionem, si que talis un- 


quam fuerit, confirmandam nihil omnino valere. 
Cum denique argumentum negans fundetur in si- 
lentio omnium ante Eusebium, ante quem JEthio- 
pum Christianorum nulla fama est, aul perquam 
inceria ; cum Athanasius, qui post Fusebium lIgna- 
tjana memoravit, primum ex /Egvpto episcopum in 
/Ethiopiam miserit ; cum Dalleus ipse fateatur 
JEihiopas recipere Constitutiones  Clementinss, 
tanquam ab ipsis apostolis diclatas, in quibus plora 
de episcopis quam in lynatianis continentur, nihil 
hinc ad auctoritatem epistolarum 8. Ignatii immi- 
nuendam formari ullo modo potest. 





249 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS I. 


250 


Hactenus do traditione Alexsndrine ab /;Eihiopi- Α Ignatii auctoritatem vu szculo. Seolis | Christianis 


bus confirmata, ut volunt, qua aliquam argumenti 
speciem habuissel, si ea omnia vera fuissent, que 
attulerunt.lllud auteni quod sequitur, si verum esse 
concedatur,nescio quam vim habere possit ad I 'na- 
tiuun epistolicum rejiciendum, aut quid conferat ad 
silentium scriptorum ante Eusebium. Quomodo 
enim illud quod oc!avo smeulo factum est, proba- 
bit scriptuin istud i1 et. i11 seculo. non exstitisse, 
quod 1v, v, νι εξ vir, receptum et approbatum est ? 
Scilicet, circa a D. 730, | in Germanica Boioa- 
riorum genle Christi fides viguit, εἰ preshyteri fue- 
runl, cum lamen nulli apud eos essent episcopi. Unde 
liquel, ne tis quidem temporibus 1gnatü epistolici 
auctoruatem Christianis per Germaniam nolam fuiste. 
Primo,quaenam heo consequentia est ? Boioarii in 
Germania nescierunt: ergo Christiani per Germa- 
niam. An nulli erant Christiani per Germaniam pre- 
ler Boioarios? An alii omnes ignorabant quidquid 
Boioariis ignotum fuit ? An ideo auctoritatem Ignatii 
ignorasse dicendi sunt qui episcopos habuerunt, quod 
alii non habuisse dicantur? Secundo, uude liquet 
Christi fidem inter Boioarios viguisse cum episcopos 
non haberent? Scilicet, ex Gregcrii III epistola 
ad Bonifacium hoc apparet, inquit, nec hoc tantum, 
Sed Vivilonem nescio quem ipse Gregorius a 'se in 
eum ordinem consecralum ad eos misil. Αἱ Grego- 
rius non dicit Viviloneu fuisse primum eorum [epi- 
scopum,nec se eurn misisse ait, sed ordinasse tan- 
tu m.Missus es! enim Viviload Gregorium, idque a 
Boioariis, ut ordinaretur episcopus ; illi igitur tum 
noverunt se sine episcopo vivere non debere. Quod 
an ab Ignatio acceperini,illi viderint qui neminem 
alium eam neeessitatem docüisse putant. Vivilo 
eliam ipseideo missus esse lradilur, quia prior 
episcopus esset defunctus. Et epistola Gregorii ex- 
stat eum titulo : Dilectíssimis nobis episcopis tu pro- 
vincia Boioarize et Alemannia constitutis JF'igoni, 
Luiloni, Rodulfo, Vivilo seu Adde, Gregorius papa. 
Ut nec primus,nec solus tunc temporis Vivilo Boioa- 
riorum episcopus fuisse videatur ; et cum Donifa- 
cius Germanorum apostolus dicatur, tempus illud 
ostendi non potest, quo apud Boioarios tides Chri- 
sli sub presbyteris sine episcopo vigueril. 

Alterius plane generis est quod e Scotia petit ar- 
gamentum. lbi enim episcopos singulares in eecle- 


Can ailuc amplius, Jonenses illi 


[nisse ignotam, inquit Dallaeus. Cerie non. sequiiur 
reliquis Fcutis qui episcopis parebant, Ignatium 
nolum, neque monachis Jonensibus, quod abbati- 
e» juri episcopi subjecti essent, ignolum fuisse. 
Potuit hoc fieri utraque parte lgnatium sciente, po- 
(oit utraque ignorante. Si ideo lunatium ignorasse 
censendi sunt, certe οἱ Chaleedonense concilium 
ignorabant, cujus canon oclavus omnes monasterio- 
rum clericos episcopo vult esse subjectos. Οἱ xAr- 
ρικοὶ τῶν πτωχείων καὶ µονασττρίων xal µαρτυ- 
ρίων ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν ἐν ἑκάστ πόλει ἐπισκό- 
πων, κατὰ τὴν τῶν ἁγίων Πστέρων παρᾶδοσιν ὃδια 
µενέτωσαν, xai μὴ κατ αὐθάδειαν ἀφηνιάτωσαν τοῦ 
ἰδ[ου ἐπισκόπου. Cjerici plochiorum, monasteriorum 
et martyriorum sub poleslate episcopornm qui sunt in 
unaquaque civitate, secundum SS. Palrum traditio- 
nem, permaneant, ncc per prasumpliouem a sun epi- 
scopo recedant. 

Si demus Jonenses lgnatium epistolicum igno- 
rasse, prius ostendere oportuit, quid illi noverint, 
quam illud objiceret, quod ignorabant. Antea qui- 
dem in hunc modum dispustabat : 8i scripsissel 
Ignatius epistolas,ee fuissent Justino, Irenaeo, Cle- 
menli Alexandrino et Tertulliano cognite. Nam hi 
viri erant, totius antiquitatis litteraria? maxime vcro 
Christiana: studiosissimi, iidem alque acutissimi tn- 
dagatores. An idem de Scotis Christianis septiiuni 
seculi judicandum est ? Num Jonenses monacbi 
antiquitatis studiosissimi alque acutissimi el do- 
clissimi indagatores fuisse perhibentur ? Imo vero 
in disculien- 
dis veterum Graecorum monumentis adeo emun- 
cle naris critici fuere, ut Eusebii, uti volunt, er- 
ror qui Athanasium, Hieronymum, Tbeo:oretum οἱ 
Gelasium fefellit, iis potissinum suboleret ? Hoo 
enim necessario dicendum est de testimonio septi- 
mi seculi, ut vim aliquam habere videatur : tunc 
enim auctoritas epistolarum lgnatii inter Catholi- 
cos atque etiam hereticos eral receptissima. 

Postquam Boioariorum et Jonensium neiipissel 
vir doctissimus, et ab argumento suo, quod a si- 
lentio scriptorum ante Eusebium petebatur, longius 
aberrasset,adjunxit Hieronymi el Epipbanii lesti- 
monia : illum ideo adduxit, quia presbyteratus cum 
episcopalu, ut ail, ἰσοτομίαν probabat ; hunc, quia 


siis fuisse negari non polest. ad formam regiminis D eam sententiam ut heresin in Aerio damnabat : te- 


leuatiani. Nam, ut Beda testatur: Abbas quidam 
presbyter fuit, cujus juri et omnis provincia el. ipsi 
tliam episcopi subjecti erant. ta quidem Beda, sed 
omis:a sunt verba notatu digna, ordine inusilalo. 
Agnovit Seldenus ordinem inusitatum a Beda ob- 
servatum : Sed qui, inquil, ex more ibi vetustissimo 
xzculorumquc illic anteriorum disciplina receptus sit. 
Sed quis apud Jonenses presbyteros mos fuit Bedae 
&vo antiquissimus, aut quot fuerunt illa anteriora 
secula ? Cerle ab obitu Columbae, qui monasterium 
condidit, ad ortum Bede, qui hec scripsit, anni 
lantum numerantur 76. Quid autem hinc sequitur ? 


sles duos in Ignatium jam diu receptum egregie con- 
spirantes. 8. Hieronymus sepe S. lynatii meminit, 
quid scripserit vir apostolicus el martyr observat, 
Eusebiana transcribit et approbat : quid igitur ille 
adversus Ignatii epistolas ? Sollicitor putare, inquit, 
vel nondum in iis ista tam mulla [uisse, que hodic de 
episcopatus necessilate eL prae presbyleratu ezcellen- 
Lia isthic legin:us, veccerie existimasse Hieronymum, 
quantalibet [uerit martyris auctoritas, non lamen sa- 
tis eam valere, ut rem díseriis Scriptura vocibus con- 
firmatam convellere posset aut deberet. Quid autem 
si vir doctissimus revera putaret id quod putare 


251 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 





292 


sollicitatur ; quid si verum esset quod putet ? an inde À parens. Et: Virum honorabilem, fratrem meum, 


sequitur epistolas illas omnes esse terlio seculo fic- 
tas alque supposilas ? Si parem cum Scripturis au- 
cloritatem non habean!, aut una vel altera 'senten- 
tia de necessitate el excellentia episcopatus in exem- 
plari Hieronymiano non haberetur, que in nostris 
apparet,an statim sequilur, omnes fuisse commen- 
titias ? preserlim cum S. Hieronymus eas quas ipse 
habuit veras et genuinas putavit. Fatetur vir doctis- 
simus, eas epistolas quas nunc habemus, easdem 
omnino esse quas habuit Eusebius, et post eum 
Athanasius atque Theodoretus. Qua ergo ratione 
ductus dubitare potest de exemplari solius Hiero- 
nymi,qui post Eusebium et Athanasium, ante Theo- 
doretum vixit? Non tam mulla, scilicet, de ea re ín 


filium dignationis tug, Orosium presbyternm et. sui 
merito et te jubente suscepi. Qus cum ita sint, illa 
in sugpecto opere is psalmum x.iv Hieronymo vix 
abjudicari possunt : Fuerunt, 0o Ecclesia, apostoli 
paires (ui, quia tpsi te genuerunt. Nunc aulem quia 
illi recesserunt a mundo, habes pro his episcopos 
filios, qui a te creati sunt : sunt. enim et hi. patres 
tui, quia ab ipsis regeris. Hec autem subjectio Hie- 
ronymiana nihil aliud est quam ὑπαχοὴ vel ὑπο- 
ταγὴ Ignaliana. Becundo, Hieronymus sepissime 
tres gradus sive ordines in Ecclesia, episcopatum, 
presbyteratum et diaconatum agnoscit, non minus 
quam Ignatius. Dialogo adversus Luciferianos: A 
triginta culilis incipiens et usqne ad unum cubitum 


Ignatio vidit Hieronymus : quasi, si pauciora de ea- p paulatim decrescens arca. construitur : similiter. et 


dem re dixisset Ignatius, fidem Dei omnem abro- 
gassel Hieronymus.Anne auctoritas illa tantum va- 
lida est,que sententiis idem plane sonantibus sepe 
repetitis constat ? Quot sententie in Ignatio oblitte- 
rande sunt, ut episcopalus οἱ presbyteratus ἴσοτι- 
µία ab illo condemnari non putetur, οἱ doctrinu, 
quam tanquam Hieronymianam repraesentant! adver- 
sarii, Ignatiane minime contraria videatur! Sed 
revera Hieronymi sententia, si una alque simplex 
sil,et recte explicetur.Iguatii sententie minime con- 
traria e.t ; contrarietas enim qua obten'!itur, origi- 
nem tantum speciat, de qua nihil Ignatius. Cartera 
vero que habet llieronymus sane quamplurima de 
episcopa'us a presbylera!u distictione et precx- 
cellentia, ac necessitate antiquilareque utriusque in 
Ecclesia Dei, et Λουγ dogma jugulant, et. Ignatianis 
plane conformia sunt ; quie Coties imilatur et sequi- 
tar, ut quin omira viderit, quae nos in genuinis 
epistolis vidcmus, dubitari, cerle ut paue:ora, af- 
firmari non possit. Nam in epistola ad Nepotia- 
num : Esto, inquit, subjectus pontifici tuo, et quast 
anim:r parentem suscipe, vel suspice. Exhortetio hac 
hon Aeriana, sed Iguatiana est. Nepotianus enim 
presbyter erat. Ita de iilo Hieronymus epist. 3 . Fit 
clericus, et per solitos gradus presbyter ordinatur. 
Presbylerum igitar subjectum episcopo suo esse 
debere monet Hieronymus, et quidem tanquam fi- 
lium parenti. Semper enim episcopum presbyteri 
patrem agnoscit. Epistola 62 ad Theophilum : Non 
sumus tam inflali cordis, «t ignoremus quid debea- 


c3 


Ecclesia multis gradibus consistens ad extremum dia- 
conis, presbyleris episcopisque finitur. Ita ille: Árcz 
sucramenía cum Eeclesia componens. Commentario 
in Michee cap. τι; Nolite credere in. ducibus, non 
in episcopo, non in presbytero, nom in. diacono, non 
in qualibet hominum dignitate. Non hoc dico, quod 
tstiusmodi gradihus in Ecclesia non debeatis esse 
subjecti. « Quicunque enim maledizerit patri aut ma- 
tri, morte morietur *? ; »et Apostolus docet praepositis 
ἐπ Ecclesia obediendum 51. Sed. quod aiiud sil. hono- 
rare duces,aliud spem habere in ducibus. Honoremus 
eyiscopum, presbytero deferamus. assurgamus. dia- 
cono,et tamen non speremus in eis. Anclogia prima 
adversus Ruffinum : δα) mullum interesse de ange- 
lis el Seruphin et Cherubim dicere da mones εἰ ho- 
mines fieri, quod affirmat Origenes, et 1psos tnter. se 
angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod 
Ecclesie non repugnal. Quomodo et inter. homines 
ordo dignilatum ez laboris varietate diversus est : 
cnm episcopus, et presbyter, εἰ omnis ecclesiasticus 
gradus habeut ordinem suum, el tamen omues homi- 
ncs sunt. Epistola 27 qui est ad Eustochium. Aderant 
Hierosolymarum οἱ altarum urbium episcopi, el sa- 
eerdlotum inferioris gradus, ac levilarum innumera- 
bilis multitudo. Dicenti Hier»nymum de diversis gra- 
dibus aut ordinibus loqui secundum usum seculi 
sui : idem et e-o de Ignatio affirmo. Et quidem Hie- 
ronymus eosdem gradus referl ad tempora aposio- 
lica : ut mirum non sit Ignatium, post omnium apo- 
stolorum mortem,ita locutum esse. Epistola prima 


fur sacerdotibus Christi. Qui enim eos recipit, non [) ad Heliodorum : « Qui episcopatum desiderat, bonum 


lam eos recipit, quam illum cujus episcopi sunt. Sed 
contenti sinl honore suo : Patres se sciant. esse, non 
dominos. De Heliodoro Nepotiani episcopo ita loqui- 
tur : Quanto magis tu εἰ avunculus et episcopus, hoc 
esl el tn carne, et in spiritu paler, doles abesse vi- 
scera (ua, οί quasi a te divulsa suspiras. Ad  Nepo- 
lianum epist. 3 : Gloria patris est filius sapiens !* ; 
Gaudeat episcopus judicio suo, cum tales Christo ele- 
gerit sacerdotes. Ita ipse S. Augustinum compellat : 
Vale mihi amice. charissime, eate fili, dignilate 


opus desiderat 13. » Scimus isla : sed junge quod. se- 
quitur : « Oporlet aulem hujusmodi irreprehensibilem 
esse 18, »elc. Et caeleris qug de eo sequuntur explici- 
tis, non minoremin tertio gradu adhibuit diligentiam, 
dicens : « Diaconos similiter pudicos **. » Lib.vadver- 
sus Jovinianum : Cernis igilur quod episcopus, pres- 
byter et diaconus non ideo sint. beati, quia episcopi, 
vel presbyteri sini, aut diaconi , sed si vírlutes ha- 
buerint nominum suorum et officiorum. Alioqui si 
diaconus sanclior episcopo suo fuerit, non ex eo quod 


9 Prov. x, 4. ? Lev, xx, 9, ?! Hebr, xu, 17. ?* I Tim. 1,1, 9 Ibid., 2, *^Ibid., 8. 


253 


J. PEARSONII VINDICI IGNATIAN,.E. — PARS I. 


254 


inferior gradu est, apud Christum deterior erit; aut A ἀομπιοίο maxime abhorrentia. Deniqne hanc ipsam 


Stephanus diaconus, qui primus martyrio coronatus 
esl, minor fulurus est in regno celorum mullis eri- 
scopis, et Tímolheo ac Tito, quos ut subjicere non 
audeo, ita nec anteponere. Idem episcopatum tan- 
quam summum in Eeclesia ordinem mazimi fzcit, 
episcopo commissam esse Ecclesiam docet, cique 
principatum atitibuit. Epistola tertia ad Nepotia- 
num : Sciat episcopus, cui commissa est. Ecclesia, 
quem dispensationi pauperum curaque proaficiat. 
Epistola ad Theophilum, de Joanne episcopo Hiero- 
sulymitano : .ful, quasi pontifex, cunctis equaliter 
imperet ; aul, quasi imitator Apostoli, universorum 
saluli ex aequo serviat. Commentario in Isaiam, cap. 
LX:« Ponam, inquit, principes tuos in pacem, et epi- 
$copos tuos in justiliam 15, » in quo Scriptura sancte 
admiranda majestas, quod principes futuros Eccle- 
siz episcopos nominavit. In. Catalogo scriptorum ec- 
clesiasticorum : Polycarpus, Joannis apostoli disci- 
pulus, et ab eo Smyrnz episcopus ordinatus, totius 
Asi princeps fuit, Commentario in Isaiam cap. 11 : 
Sed et ad nostros principes referri polest, si atlerant 
subjectam sibi plebem, et pauperes delinquentes pu- 
blice arguant atque confundant, divitibus autem ma- 
jora peccantibus ne nutum quidem facere. audean:, 
etc. Et cap : v: Abutamur hoc tes;jimonio adversum 
principes Ecclesize, qui de mane consurgunt ad se- 
εἰαπάαπι siceram, εἰ bibendum usque ad vesperam, 
etc. Commentario in Titum eap. 1: Non. enim Apo 
stolus Ecclesie principem formans wat esse pugilem 
et pancratiasten ; quao postea explicat lib. 1 adver- 
sus Jovinianum,Neque enim pugilem describi sermo 
apostolicus, sed pontificem instituit. Epist. 3: Pru- 
denterque Ennius ; « Plebs, inquil, in hoc regi ante- 
stat loco ;. licet. lacrymare plebi, regi honeste non 
licet. » Ut regi, sic episcopo ; imo minus episcopo, 
quam regi. Que cum Hieron: io adeo sint familiaria, 
etiam illa que in psalmum xriv sub ejus nomine 
legimus preetereuvuda non videntur : Constitutt Chri- 
slus sanctos 9105 super omnes populos. In nomine 
enim. Dei dilatutum est Evangelium in omnibus fini- 

lus mundi, in quibus principes Ecclesiam, id est epi- 
topi constituti sunt. Praeterea Hieronymus necessi- 

utem horum graduum in Ecclesia, οἱ quidem epi- 

steopatus, non minus quam Ignatius tuetur. lta enim 

ile in Dialogo adversua Luciferianos : Ecclesia non 


ordinum distinctionem a temporibus apostolicis, 
imoab ipsis apostolis arcessit llieronymus. In ipsa 
enim ad Evagrium epistola, quam adversarii tanto- 
pere sollicitant, hec babet : Ut sciamus traditiones 
apostolicas sumptas de Veteri Testamento, | quod 
Aaron et filii ejus atque levite in templo fuerunt, 
hoc sibi episcopi, presbyleri εἰ diaconi vindicent. in 
Ecclesia. Ubi primo aperta distinetio ordinum ; alius 
enim ordo Aaronis, sive summi sacerdotis, qui per 

excellentiam ΊΠ5Π à Ἱερεὺς, vel etiam www Ίππο — 
oYiXn 1121, vel m2? Nin, ὅν ἀναραδάχην προσ- 
αγορεύουσι' σηµαίνει δὲ ἀρχιερα, ut loquitur 
Josephus ; alius liliorum Aaronis, seu secundario- 
rum sacerdolum, οὓς Ἠχαναίας χαλοῦσι, simpliciter 
D'un», vel cum diminutione OQ'orT D £a. 
cerdotes idiotzde, vel κατὰ µέρος: alius denique 
levitarum : quorum diversa ofíicia οἱ dignitates in 
Scriptura referuntur, Aaroni autem, seu summo 
sacerdoti episcopum, -acerdotibus secundariis pre- 
sbyteros, levitis diaconos in Ecclesia respondere 
asserit Hieronymus. Secundo, hujus ordinum dis- 
liictionis antiquitatem auetoritatemque depingit, ex 
apostolica enim traditione natam »d sua tempora 
derivatam docet. Blondellus in Apologia ad hoc 
nullam observationem adhibet, elucidationem in 
sexta illius operis sectione promittit, eutn tres tan- 
tum sectiones ediderit. Sed quid ad hec re«pendere 
poluerit, satis perspicitur ex iis, que in Piclezo- 
menis ad Pseudo-Isidorum scripsit, misera οἱ infe- 
licia et homine vel docio vel probo prorsus indigna. 
Sic enim Turrianum disputantem inducit. Si fuit 
differentia inter Aaronis filios et levitas, sun! autem 
tales episcopi et presbyleri, fui semper. distinctio 
eorum, Atqui verum prius, leste Hieron. epist. ad 
Evagrium. Tum vero responsionem : uam «ubjuugil : 
Atqui non sun! lales episcopi εἰ presbyteri ; sed. epi- 
scopi (in quibus Hieronymo, imo apostolo auctore 
presbyteri continentur) et diaconi. l rgo fallitur Tur- 
rianus. Duabus partibus ha:c responsio constat, ne- 
galiva una, affirmativa altera. Episcopi et presby- 
teri non sunt Aaropis filii et levite : hec prima. 
Episcopi et diaconi sunt Aaronis fllii et leviteo, hec 
secunda. Sed quid hec, amabo, ad verba Hiero- 
nymi ? An Turrianus adeo insanivil, ut diceret epi- 
$copos et presbyteros tales esse, quales fuerunt 


6, quae non habet sacerdotes. Quos autem voluerit I) Aaronis filii et levite ? minitne vero. Ille nobiscum 


sacerdotes, ipse satis indicat, de Hilario loquena : 
Episcopos et presbyteros non habenle; idemque ex 
verbis sequentibus zpparet. Sed, omissis paucis ho- 
minibus, qui ipsi sibi οί laici sunt. εἰ episcopi, au- 
culla quid de omni Ecclesia sentiendum sit. Quod ex 
todem libro iroprimis comprobatur : Ecclesiz salus 
in sz mmi sacerdotis dignilate pendet ; cui si non 
ezsors qua dam, el ab hominibus eminens delur pote- 
stas, { in Ecclesia. effücientur. schismata, quot sa- 
cerdoles, Quas pura puta sunt Ignatiana, et ab Aerii 


95 [s3, Lx, 17. 


sic disputavit, pro Epistolis decretalibus lib. v: Hie- 
ronymus in Epistola ad Evagrium ila scribit : « Quod 
Aaron et filii ejus, atque levite in templo fuerunt, 
hoc sibi episcopi, presbyleri et. diaconi in Ecclesia 
vindicent. « Quisautemdicat non fuisse in templo dif- 
ferentiam inter summum sacerdotem Aaron, et filios 
ejus minores sacerdotes ?* Quod si fuit. semper, fuit 
igitur semper, auclore Hieronymo, differentia in Ec- 
clesia inter episzopos εί presbyteros. Heec sunt Tur- 
riani verba, que misere detorsit Blondellus, ut illis 


255 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 





296 


responsionem saltem aliquam reponere videretur. À lito, Caius, Dionysius Corlnthius, Dionysius Alexan- 


Disputat Tuirianus de Aarone seu summo sacerdote, 
elliliis ejus sea minoribus sacerdotibus ; eorum 
loco substituit Blondellus, in argumento "Turriani, 
Aaronis filios et levitag; ac tunc respondel, non 
esse tales episcopos et presbyteros ; quod nemo 
unquam dixil. At nos dicimus, secundum I[lierony- 
mum, episcopum respondere Aaroni, presbyteros 
Aaronis filiis diaconos levilis, Et cum episcopus 
vindicare debealin Ecclesia id quod Aaron fuit in 
templo, distinetionem ordinis asserere, preeminen- 
tiam ;lignitlatis assumere, subjectionem a preshy- 
teris postulare ex apostolica traditiore tenetur. 
Alibi eamdem comparationem instituit Hieronymus, 
nulla levitarum aul diaconorum facia mentione, 


drinus, Philippus episcopus Cretensis, Musanus, 
Mo lestus, Rhodon, Miltiades, Apollonius, Serapion, 
Theu,hilus Caesariensis, etc. Hi allique sane quam- 
plurimi multa ad argumentum Epiphanii opporiu- 
n'issima scripsere, quorum nullius ille meminit ; 
nemo tamen eum hos omnes, aliosque quos preter- 
iit, aut. iguorasse, aut contempsisse dicet. Memi- 
nit quidem epistolarum Clemoniis Romani, sed 
obiter tantum, non ut ullam ex iis gententiam ad 
hieresim aliquam refellendam transeriberet, sed ut 
adulteratum ab hereticis fuisse librum illum osten- 
deret, qui sub Clementis nomine Periodus Peiri 
vocabatur. Verba etiam quadain ex epistola ad Co- 
rinthios cilal, non eontra hereticos, sed tantum ut 


Epist. ad Nepotianum, Quod Aaron el filios ejus, B probet Clementem episcopatum primo repudiasse. 


hoc episcopum, εἰ presbyteros esse noverimus. Ubi 
clare episcopus singularis summo sacerdoti, pre- 
sbyteri minoribus sacerdotibus conferuntur. Hoc 
Hieronymo solemne est. Ita ipse de seipso jam pre- 
shytero epist. 09: Omnium pene judicio dignus 
sunmumo sacerdotio decernebar, hoc esl episcopatu. 
Epist. 61, adversus Joannem Hierosolymitanum : 
Nisi me honor sacerdolii, et veneralio nomínis refre- 
naret, et scirem illud Apostoli : « Nesciebam, fratres, 
quia pontifex esl ; scriptum est. enim : Principi po- 
puli (ui non maledices !*", » qua vociferalione et indi- 
gnatione verborum de tua marralione conquererer | 
licel. ipse nominis tui extenues. dignitatem, cum pa- 
[rem pene omnium episcoporum εἰ opere et. sermone 
despicias. Quo precipue spectant ea quae ante addu- 
ximus, Ecclesie salus in summi sacerdotis dignitate 
pendet. Cum igitur Hieronymus de dislinctione epi- 
scopalus α presbyteratu, de ejusdem etiam preemi- 
nontia atque potestate, de necessilate porro et anti- 
quitate tam copiose disseruerit ; nulla rationis spoe- 
cie aul Aeriano dogmati consensisse, aut confertas 
Ignatii sententias minime vidisse putari potest. 
Hieronymo Epiphanium mire conjungil, ex quo 
duo potissimum observat, primo, eum Ignatianorum 
non meminisse ; secundo, quaedam posuisse cum 
Ignatianis apertissime pugnantia. Propter hec duo 
unum ex tribus sequi ait, vel Epiphenium senten- 
tias de episcopatu non vidisse, ulpote ab interpola- 
lore postea insertas; vel epistolas nescivisse; vel 
tanquam ficlas conlempsisse ; quod verisimilius 


putat. Et primo quidem fateor, Epiphanium Ignatii D 


in libris De haeresibus nunquam meminisse ; at eum 
nec ignorasse inde sequitur,nec contempsisse ; neque 
si ignoraverit, tot illo evo οἱ optitne scientibus et 
summe predicanlibus, sententiam nostram ullo 
modo ledit, aut negantis argumenti speciem ullam 
habet. Ignorasse non sequitur, quia quamplurimos 
auctores laudatissimos ot ad rem suam accommoda- 
lissimos non laudavit, quos tamen cum ignorasse 
verisimile non est, Quales fuere Papias, Hegesippus, 
Theophilus, Athenagoras, Pantenus, Agrippa, Me- 


153 Act. xxn, 5, 


Contra omnes hereticos sui lemporis scripserat 
Justinus: eum tamen semel lantum nominal Epi. 
phanius, nec in alium finem, quam ut Taijanum 
hereticum illi synchronum fuisse oslendat. Ire- 
neum aliquoties citat, ut labori suo parceret, οἱ 
hereticorum historiam ex illo transcriberet : at s»n- 
lentias aliquas ex eodem ad hereticorum dogmata 
confutanda nunquam adducit. Imo, ut ipse obser- 
vat, Ireneus primo libro hereticos recenset, rcli- 
quis refulat : ἀχρότατα δὲ αὐτόὺς iv τῷ Eze δευ- 
τέρῳ αὐτοῦ λόγῳ καὶ τοῖς ἄλλοις διήλεγξε περ'ττο- 
τέρως, que negligentius a Pelavio versa sic refinge: 
Ego autem in proximo seu secundo libro accuratis- 
sime, εἰ in reliquis ex. superabundanti refutavit. E 
primo tamen libro, utpote historico tantum, exccer- 
pta protulit Epiphanius, ad secundum semel respe- 
xit, reliquos nunquam atligil ; ne unum quidem ex 
lis testimonium adversus hereticos adduxit, Cle- 
mentem Alexandrinum et Eusebium nominal, sed 
tantummodo tanquam fide dignos testes historie 
que de S. Jacobo narratur. 

Quidni autem et in Ignatianis eque ei éfóm- 
στος erat Eusebius ? Clementem huno etiam adver- 
sus gentilium deos, neo aliter citat. Prolixam porro 
S. Methodii disputationem adducit adversus Orige- 
nem De resurrectione, aut ut labori suo parceret. 
aut ut invidiam declinaret. Eo enim tempore Orige- 
nis nomen florebat in mundo, ut loquitur Hierony- 
mus. S. Athanasii quidem integram epistolam ad 
Epictetum transcripsit; sed ut Dimoeritarum he- 
resin luculentius deecriberel, simulque caveret, ne 
illis dogmata affingere ipse videretur. Paulini etiam 
professionem fidei adjunxit, ut eorum Historiam 
melius illustraret. Eusebium Vercellensem se Scy- 
lhopoli vidisse forte commemorat. Quid ipse de iis 
qui ante eum contra hereses scripserant, senserit, 
cui usui essent sibi in opere suo condendo, duo- 
bus potissimum locis ostendit. Ut heresi Valentini : 
Ὁρῶντες ὅτι ἄλλοι πεπονήχκασι, φημὶ δὲ Κλήμης, 
καὶ Εἰρηναῖος, xai Ἱππόλωτος, xai ἄλλοι πλείους, of 
καὶ θαυμαστῶς τὴν xav' αὐτῶν πεποίηνται dvatpo- 





251 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS I. 


Tiv, οὗ πᾶνυ τι τῷ καµάτῳ προσθεῖναι, ὡς προεῖ- A nontantum Aerii argumenta leviter ac molli brachio 


vov, ἠθελήσαμιν, Ἱκανωθέντες τοῖς προειρηµένοις 
ἀνδράσι. Cum alios quoque videamus hunc laborem 
suscepisse , Clementem dico,et Iren&um,et Hippolytum 
el alios complures,qui praeclare eorum dogmata refu- 
laruni,multum laboris,ut ante dixi,superaddere nolui- 
mus,praedictis viris contenti. Et heresi Manicheorum: 
Ἠδη δὲ ἀνδράσι μεγάλοις]θαυμαστῶς κατ αὐτοῦ dw- 
τιῤόἧσεις τοῦ ἐλέγχου πεποίηνται’ Αρχελάῳ μὲν τῷ 
ἐπισκότῳ, ὡς προείρηται, ὨὩρ.ιγένει δὲ, ὡς ἀκήχοα, 
Εὐσεθίῳ δὲ τῷ Καισαρείας, xai Εὐσεθίῳ τῷ ᾿Εμέσης, 
Σεραπίωνι τῷ θµούεως, 'A0avacl τῷ ᾿Αλεξανδρείας. 
Γεωργίῳ τῷ Λαοδιχείας, Απολλιναρίῷ τῷ Λαοδιχείας, 
Τίτῳ, καὶ πολλοϊῖς τῶν κατ’ αὔτοῦ. Οὐδὲν δὲ λυπήσει 
xii ἀτὸ τῆς ἡμῶν πτωχείας ὀλίγα εἷς αἰσχύνην τοῦ 
ἑλεεινοῦ ἀνθρώπου εἰπεῖν. απιργίάσηι vero admira- 
biles ad illius refutandos errores lucubrationes edita 
sunt : velut ab ÁArchelao episcopo, ut antea dictum 
est, Origene,ut accepimus,Eusebio Ceesareensi. εἰ al- 
tero  Emeseno, Serapione  Thmuensi, — Athanasio 
Alexandrino, Georgio Laodiceno, Apollínario Laodi- 
ceno, tito, mullisque qui adversus illum scripserunt. 
Non erit tamen molestum, si pauca pro. inopia no- 
stra, ad augendam infelicis homuncionis infamiam, 
dicamus. Plures his scriptores catholicos, opinor, 
non nominavit Epiphanius in libris De haeresibus, 
prolixia sane el elaboratis; infinitos igitur pene 
omisit, et ex illis quos nominavit, ne unam quidem 
sententiam adduxit, qua argumenta sua confirma- 
ret, aut heretiei cujuspiam dogma refelleret. 
Audiamusigitar quid de Epiphanio observet vir 


doctissimus, quid ex observalione coltigat. Epi- C 


phanius, inquit, nnllus Ignatíanorum meminit, qui- 
bus nihil in tota antiquitate adversus Aerii opinio- 
nem disertius. Ergo vel epistole suut postea interpo- 
lat», vel eas nescivit, vel contempsit. Nihil horum. 
Nihil enim ex tota antiquitate unquam attulit Epl- 
phanius ad ullam heresim refellendam ; nunqnam 
auctoritate veterum usus est ad ullum hereticum 
opprimendum.  Licel igitur ha ipse epistolae, ut 
es nuuc habemus,Epiphnanii evo exstiterint (quod 
terissime cognoscitur, et id negare non polest Dal- 
lens, qui cum Θι]πιαδίο, Blondello et Albertino 
&aylem esse quas Eusebius el Athanasius habua- 
Ton, fatetur) si eas optime noverit et maximi fece- 
η ad manum etiam cum scriberet habuerit ; :n- 
e'edibile tamen est eum voluisse vel unam senten- 
lim ex iis adversus Aerium adducere, qui aliud in 
loto illu opere institutum habuit, et in nulla unquum 
disputatione adversus ullum hereticum, ad illius 
argomenia relundenda, vel unam sententiam ex 
velerum aliquo adduxit. Quorsum igilur qui reli- 
quos omnes preteriit, Ignatium solum laudaret ? 
Seeunda observatio ex Epiphanio petita multo 
minus valet. Quedam, inquit in dispulatione adver- 
sus Aerii dogma, ponit cum Ignatianis aperlissime 
pug"antia,imo totidem monstra ex. Ignatii epistolici 
kierarchicis legibus : quibus epistolarum κυρίας δό- 
tac liguido evertit Epiphanius. Si hec vera sint, 


solvit, sed et imprudenter causam suam prodidit, 
Verum aliter plane se res habet. Distinguenda sunt 
tempora, et Ecclesie status, quod accurate obser- 
val Epiphanius, οἱ omnia statim plane convenient ; 
nulla inter Ignatium οἱ Epiphanium dissidii vola 
vel vestigium apparebit. De state. Pauli agi Epi- 
phanius, de sua Ignatius. llle de ecclesiis particula- 
ribus nondum omuibus numeris absolutis, et πλη- 
βώματα οἰκονομίας adhuc recepturis, hic de jam 
plene constitutis,et ultima apostolorum manu ef- 
formatis a!que slabilitis. Ita ille de Aerio loquitur : 
Οὐκ οἶδεν ὁ τὴν ἀκολουνθίαν τῆς ἀληθείας ἀγνοήσας, 
καὶ ἱστορίαις βαθυτάταις μὴ, ἐντυχὼν, Ott νέου ὄντος 
τοῦ κηρύγματος πρὸς τὰ ὑποπίπτοντα ἔγραφεν ὁ ἅγιος 
Απόστολος. Veritatis ille seriem ignorans, nec in re- 
condilioribus historiis versatus mon intelligit sanctum 
Apostolum, cum recens essel. Evangelii predicatio, 
pro re nala scripsisse. Scilicet, ut occasio ex circum- 
stantiis iilius temporis se obtulit, sua scripta tem- 
peravit Apostolus, In aliquibus locis tunc temporis 
erat episcopus cum diaconis, nondum ibidem con- 
stitutis presbyteris, ob paucitatem fidelium ; in aliis 
erant presbyteri cum diaconis,nondum ibidem con- 
stitulo episcopo, quod quisquam ea functione di- 
gnus adhue haud reperiretur. Hzec ex reconditiori- 
bus historiis hauserat Epiphanius, quas non con- 
spexisse ipsi videbatur Aerius. Οὕτω, inquit, κατ) 
ἐκεῖνε xatoo3 ἦσαν οἱ τόποι, καὶ γὰρ ἕκαστον πρᾶ- 
γμα οὐκ ἀπ᾿ ἀρχῆς τὰ πάντα ἔσχεν' ἀλλὰ προθαίνον- 
τος τοῦ χρόνου τὰ πρὸς τελείωσιν τῶν χρειῶν {καττρ- 
τίζετο. lta per illud iempus istiusmodi locorum 
status exstilit ; etenim unaquzque res non ab. initio 
omnibus numeris abscluta fuit ; sed. procedente dec- 
mum tempore, ea quz ad perfectionem omnium ne- 
cessitatum pertinent, constituta sunt. Quod late cx 
Veteri Testamento probat,et sic. intelligenda Apo- 
stoli verba asseril, et hoc uno fundamento posito, 
ruere omnes Aerii objectiones concludit, οἱ nos pa- 
riter omnem contrarietatem,et cum Ignatianis ἔναν - 
τ'ὀφάνειαν eodem tolli putamus. 

Examinato septimo capite, sequitur octlavum 
cum hoc titulo : Ignota Terlulliano [uisse 1gnatiana 
demonslralur quinque argumenlis. Sed quintum te- 
lum fatetur Usserianum Ignatium non ferire ; qua- 
luor itaque tantummodo nobis restant repellenda. 


D Primo, ducet id Tertullianus quod Ignatiane do- 


ciringe est contrarium. Ergo eum nescivit. Adversus 
euim apostolicum virum et martyrem sibi notum 
nunquam quidquam docuisset. Mira hrec conse- 
quentia de quolibet scriptore, de Tertulliano maxi- 
me miranda. Nunquamne ut quisquam aliquid do- 
cuerit, quod esset viris apostolicis aut martyribus 
notis ad versans ? Λη viri apostolici et mar!yres ma- 
joris unquam aucloritatis fuere, quam ipsi apostoli, 
et evangelista ? Illorum certe doetrine nonnulli ali- 
quando contradixere ; non Scripturarum inscii, aut 
earum auctoritatis contemptores, sed vel inadver- 
tentia ducti, vel prejudicio aliquo abrepti. Λη Ter- 


259 


$. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


tullianus adeo subacti judicii, adeo sedati ingenii A Tertullianus, nisi quod et Ignatius. Cum autem 


fuit ul nclli unquam viro in Ecclesia celebri contra- 
diceret,cum ipseab Ecclesia recesserit, θἱ adversus 
eam quamplurima acerbe οἱ pelulanter scripserit ? 
Preterea, vel ipsis judicibus adversariis, hec con- 
sequentia non est necesssria. De aliis enim, Ter- 
tulliano junioribus, quos Iguatio contraria. docuisse 
vult, ita disputat Dalleus, ut illi vel ignoraverint, 
vel ista quibus contraria docuerint in Ignatio ncn 
viderint, vel epistolas tanquam fictas contempserint. 
Siautem hec de aliis dici possint, cur non el de 
Tertulliano ? Certe Salmasius,Blondellus, et Alber- 
tinus hanc consequentiam polius admitterent, qui 
epis:olas diu aute evum Tertulliani fictas putarunt ; 
el si Dalleus non admittat, in disputatione sua 


principiuin petit,dum ex Tertulliano sic probet epi- B 


stolas non exstitisse, cum argumentum nibil valeat, 
nisi quis concedat easlem post Tertulliani tempora 
fuisse -uppositas. Si euim auto. Tertullianum fue- 
runt fictae, el powuit ille cognoscere, et debuit con- 
temnere. 

Sel interim videamus quidnam illud Tertulliani 
decretum sit, quod Ignatianum adeo aperte refigit 
el »roeulcat. Nempe : Ubi tres, Ecclesia est, licet 
laici. Mac Teriullianus. Àt Ignatius, χωρὶς τού- 
των, id est sine episcopis, presbyteris el diaconis 
ἐκχκλητία οὐ καλεῖται. Quero prino, ubi hec a  Ter- 
tulliano seribuntur? Respondetur, libro De exhorta- 
tione castitatis. Αι S. Augustinus Tertullianum fa- 
etum hereticum docet secundas nuptias, contra do- 
clrinam apostolicam, tanquam stupra damnare, 
quod in eo opere facit. Qui autem contra doctri- 
nam apostolicam scripsit, licet S. Pauli epistolas 
nossel,nonne et contra Iynatianam scribere poltuil, 
licet ejus epistolas haud ignoraverit ? Hunc ipsum 
librum Nicephorus memorat tanquam adversus Ec- 
clesiam seriptum, ναὶ ἰδικῶς κατὰ τῆς καθόλου 'Ex- 
χλησίας βίθλον συντάττε:' οὐδὲν δὲ ἧττον xai περὶ 
Σωφροσύνης ἕτερόν σύγγραμμα κχαταλείπει, xai περὶ 
Μρνογαμίας ἕτερον. Cum igitur contra Ecclesiam 
eatliolicam scriberet, hec habuit : Ubi tres, Eccle- 
$ia esi, licet laici. Pariter et defuga in persecutione, 
jam adultior Montanista in bunc modum loquitur: 
Nun potes discurrere per singulos ? sit tibi et 1n tri- 
bus Ecclesia. Haec ille ex Montanistarum disciplina ; 
conira quam ipse catholicus scripsit : Hodie presby- 
ler, qui cras laicus: nam et laicis sacerdolalia in- 
jungunt. Aliter de hac ipsa reloculus est dum ca- 
tholicus fuit : Ubi tres, id est Paler et Filius εἰ Spi- 
ritus sanclus, ibi Ecclesia que irium corpus est. 
Quidquid autem de illo loco senserit : Ubi dwo vel 
Ire in nomine meo congregantur,ego in medio eorum 
sum *, de presentia Christi id accepit, que aliquo 
sensu Ecclesiam facere videtur, etsi Christus id non 
dixerit. [ta ipse alibi, In uno et altero Ecclesia est, 
Ecclesia vero Christus. Quod &deo non repugnat 
Ignatio, ut ipse etiam dixerit : Ubi est. Christus Je- 
δις, illic catholica Ecclesia. Vihil itaqueadhuc dixit 


3! Μαι, zvuir, 20. 


Ignalius addal, χωρὶς τούτων, sine. episcopis, presby- 
leris et diaconis Ecclesía non vocatur, eadem  notio- 
ne sine dubio locutus est Tertullianus, saltem ad- 
huc in Ecclesia catholica manens. Nam cum de 
ecclesiis apostolicis loquitur, hec habet: Habemus 
et Jounnis alumnas ecclesias. Nam etsi. Apocalypsin 
Marcion respual, ordo tamen episcoporum ad origi- 
nem recensus in. Joannem  slabit auctorem. Et De 
prescriptione hsrelicorum, cap. 32: Edamt ergo 
origines ecclesiarum suarum ; evolvant ordinem epi- 
$coporum suorum, ita per successiones ad initia. de- 
currentem, ut primus ille episcopus aliquem ez. apo- 
stolis vel apostolicis viris, qui tamen cum | apostolis 
perseveraveril, habuerit auctorem el antecessorem. 
IHloc enim modo Ecclesix apostolic:e cemsus suos. de- 


[erunt : sicut Sanyrngorum Ecclesia Polycarpum ab 
Joanne colloca^um refert ; sicut Romanorum Cle- 


mentem α Petro ordinatum | itidem. Perinde utique 
et cartera exhibent, quos ab apostolis in. episcopatum 
constitutos apostolici seminis traduces habeant. Cum 
igilur proprie et catholice de Ecclesia loquitur, 
ostendit se idem omnino sentire quod sentiebat 
Irnatius, eam sine episcopo integram esse non 
posse. De vocabulo quidem Ecclesi: ita sepe lo- 
quitur, ut et. harelicis tribuat ; quos in Ecclesia 
proprie dicla :esse nec ipse, nec quisquam alius 
agnovit. Factunt, inquit, favos el vespae; faciunt ec- 
clesias et Marcionistz ; sed quam inique illud nomem 
lis attribuatur docet : Habet quiem illa ecclesias, 


C sed suas tam. posterns quam adulteras ; quarum εἰ 


censnm regutiras, facilius apostaticum invenias quam 
apostolicum. De Ecclesia etiam mystice loquitur lib. 
De pudicitia, cap. 21 : Nam et Ecclesia proprie et 
principaliter ipse esi spiritus, in quo est irtnitas 
unius divinilalis, Pater, et Filius, εἰ Spirilus san- 
clus. lllam Ecclesiam congregal, quam Dominus in 
tribus posuit.Atque ita exinde etiam numerus omnis 
qui in hanc fidem conspiraverit, Ecclesia ab auctore 
el consecratorc censetur. Et ideo Ecclesia quidem de- 
licla. donabit, sed Ecclesia Spiritus per spiritalem 
hominem, non Ecclesia. numerus episcoporum. Cum 
igitur Tertullianus nunc Ecclesie vocabulum pro- 
prie sumat, pro tali, scilicet, qualem apostoli con- 
stituerunt, nunc improprie, et in alia notione, ut 
cum spiritum esse dicit,cum idem nomen hereti- 
corum conventibus tribuit, aut tribus laicis, quos 
ipse sacerdotes vocal sensu aliquo, (lam enim ve- 
rum est ex Tertulliaui sententia, quod tres laici 
sunt tres sacerdotes, quam quod ubi tres laici Ec- 
clesia est) cum, inquam, tam improprie de Eccle- 
sia loquatur, illud decretum Ignatiano minime con- 
trarium est, cum Ignatius de Ecclesia proprie et 
integre accepta loquatur, eodem modo quo alibi 
Tertullianus, quo S. Cyprianus, qui Tertullianum 
magistrum vocavit : Illi sunt. Ecclesia, plebs sacer- 
doti aduna(a, et. pastori suo grex adhaerens. Unde 
scire debes episcopum in Ecclesia esse,et Ecclesiam in 


ER ὃν, 


261 


sia non esse, epist. 69; eodem quo Optatus pariter 
Africanus ; Ecclesia certa quedam membra habet, 
episcopos, presbyleros, diaconos et turbam fidelium ; 
eodem quo Victor Vitensis eliam Africanus : Qui- 
bus autem persequar fluminibus lucrymarum, quando 
episcopos, presbyteros, diaconos, et alia Ecclesie 
membra ad. exsilium eremi destinavit. 
Secundo, colligit Ignatium nostrum Tertulliano 
fuisse ignotum, quia cum won solum antecessores 
suos, sed ipsorum eliam  haresiarch irum. contempo- 
rales nominulim recenseat, lgnutium ne nominavit 
quidem ; videamus quam reete, Tertullianus scri- 
bens adversus Valentinianos, ub-ervat priuio eorum 
oriyincm ia Valentino, ejus sequaces nolat, Colar- 
basuu, Ptolemaeum, Heracleonem Secundum, Mar- 
cum οἱ Theotiinum, qui quamvis Valentiniani di- 
cereutur, inultum iamen a Valentino discrepabant. 
Sistuit igitur primo cum principalibus agere, non 
cum ducibus, ut loquitur, passivorum discipulorum ; 
secundo, lectoribus persuadere conatur se non 
tinaisse materias, hoc est, doginata illis. attribuisse 
qua ipsi non pr»palabint ; quod ea. non solum aa- 
Lecessi res sul, -ed ipsorum Aharesiarcharum contem- 
porales instructissimis voluminibus εἰ protulerunt el 
retu4erunt. Deiude eos nominat, qui illa instructis- 
sima volumina scripsere, quibus omnes illas here- 
ticas opiniones exposuerunt aique recutarunt, quos 
ipse uti in hoc scribendi genere assequalur optat. 
Horum primus Justinus philosophus εἰ murlyr, qui 
non tantum contra Marcionem insignia volumina, 
sed et alium librum conira omnes haereses scripsit, 
uttestatur Hieronymus in Catalogo. Secundus esl 
Mütiades ecclesiarum sophisia, quem, eodem Hie. 
ronymo leste, scimus scripsisse adversus Monta- 
nom volumen pricipuum. Tertius est Irenaeus, cu- 
jos instructissimum volumen adversus Valentinia- 
nos exstat. Quartus, quem Proculum nominat, quis 
sit ambigitur, ue scripserit, opinor, ignoratur. 
jum vero an equum postulat vir doctissimus, cum 
requirit, ut Ignatius hoc loco inter hos quatuor vi- 
το mernoretur, aut penitus Tertulliano ignotus ju- 
dliclur ? An Ignatius instructissimum aliquod ad- 
wrsus hereticos volumen scripsit ? an ille eorum 
Domina, aetates el opinionum portenta exploravil, 
d in apertum produxit ? an perversorum dogmatum 
insaniam aut ritionibus, aut Scripture testimoniis 
reudit ? an ea eate vixit, qua Justinus, aut Miltia- 
des, aut Ireneus, qui hic haresiarcharum contem- 
Pranei nomioantur? an ea vel copia vel elegantia 
seripsit, ul eum 1n. opere isto Tertullianus optaret 
asequi ? Nihil horum in Ignatio reperimus, quiae 
emnia in illis spectabantur, quos nominavit Ter- 
tallianus, e& propter que eos omnino nominavit. 
Ábsonum est igitur Ignatium inter illos quzrere, 
iniquum flagilare; Tertullianum affirmareideo eum 
penitus iznorasse, quod eo loci non nominaverit, ab 
emni ratione alienum est. 
Tertio Teríullianus fuisse pracoquos et. abortivos 


μαμα ο i! GÀ 


J. PEARSONII VINDICLE£ IGNATIANAE. — PARS I. 


episcopo, el si qui cum episcopo non sunt, in. Eccle- A Marcionitas notat, qui Christum phantasma dice, 


B 





202 


rent ; idque probat ex Joanne apostclo. 4t Ignatius 
eorum doctrinam  persiringit : eum igilur. Joanni 
lestem addidisse leriulliauns, οἱ hominem nosset. 
Quasi vero Ignalii testimonio opus essel ad eam 
rem, cujus testem apostolum habuit. Imo vero non 
lantum opus non eral ut eum adhiberet ; sed et 
absurde fecisset, si adhibuisset. Primos enim au- 
ctores ejus seutenti& nolal, el. eorum antiquitatem 
probat ; ostendit eus adeo precoquos, ut late apo- 
stolorum ex-li'erint ; id vero ut. confirmel, aposto- 
lum ipsum testem. adducit, qui eus. Anuehristos 
pronuntiavit negantes. Chii-tum in carne venisse, 
Jam vero. quam absurdum fuisgsel Ignatii testimo- 
niu:n adjicere, qui a. D. 407 seripsisse. perhibetur, 
et phautasticos atmnnasse. Απ ex illius ep.stulis li- 
quere potuit, tam. precoquos Marcionilas fuisse, ut 
antequam S. Joannes epistolam — scripsit, eos exsti- 
lisse coiipertum sit ? An quo Ll:nauus morti viet- 
nus rnoneret Christianos, ul sibi caverenl ab iis, 
qui falsam doetrinam in. Ecclesia spargere tune 
lemporis conabantur, inde concluaere potuit Ter- 
tuilianus, eos eadem tot annis ante docuisse ? Sed 
ncque hic, inquit, neque uspiam in toto contra Mar- 
cinem opere Ignatii meminit, cujus lam mullz le- 
guntur adversus Marcionica figmenta sententiz. Non 
meminit quidem Iguatii, qui nullius meminit ; in 
toto contra Marcionem opere rec unum quidem cc- 
Clesiaslicum scriptorem cital ; Scripturis, traditione, 
ralionibus pugnat et quidem Ignatianis, nec ex 
Ignatio nominalim sententiam aliquam, nec ex alio 
quopiam describit. Si Ignatius epistolas ideo non 
scripsisse dicendus esl ; omnes eliam libri qui ali- 
quid preclare contra Marcionicam haeresim conti- 
nere reperiuntur, spurii el comientitii censendi 
sunt. Tertullianus non lantum in hoc, sed in toto 
quod exstal opere, nullam urquam sententiam ex 
ullo scriptore ecclesiastico totidem verbis nomine 
citato excerpsit. Barnabam nominat, sed ut aucto- 
rem epistola ad Hebreos, que nunc S. Pauli cre- 
ditur. Hermam citat, quem nune ul authenticum 
admittit, nunc ut apocryphum despuit. Clemeutein 
audat ut Rome episcopum, non «ut epistole scri- 
ptorem. Christianos aliquot ad gentes, πρὸς Ἕλλη- 
νας, Opuscula condidisse, dicit, neminem nominat. 
Cujusdam hac verba recitare videtur : Quoniam 


D quidem desponsata est Maria, idcirco εἰ ab. angelo, 


et ab apostolo mulierem pronuntiatam : desponsata 
enim quodammodo nupta ; sel an scripla fuerint, 
non docet, et ipsa afferl tantum ut refutet. Justi- 
num, Ireneum, Miltiadem, Proculum semel nomi- 
nat, quos et se sequi professus est. Preter hos ille, 
qui quamplurimos hereticos. ducentos pene ethni- 
cos laudat, neminem ex scriptoribus 'ecclesiasticis 
nominare dignatus est ; et ex eorum quos nominat 
scriptis ne una quidem sententia ad refutandos he- 
relicos, aut doctrinam aliquam Christianam con- 
firmandam, tanquam testimonio, aut sub specie 
auctoritatis utitur. Silentium igitur Tertulliani nihil 


263 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


2604 


ad Ignatii epistolici auctoritatem imminuendam valet. A ducere, idoneum  confirmandi de proximo jure disci- 


Quarto, Ignatium nostrum non tantum Tertul- 
liano, sed et catho'icis ejusdem evi ignotum fuisse 
aliunde deprehendit, Scilicel, «catholici — lapsos, 
eliam machos, per penilenliam in Ecclesiam admit- 
tebant. Tertullianus, Montani sectator, lib. De pudi- 
citia, catholicos oppugnat. Ignatius docet panitentes 
esse suscipiendos. Ergo nec Tertulliano, nec catho- 
licis nolus fuit. Ain vero, ergo nec Tertulliano, neo 
calholiceis notus fuit, vel quod idem est, et Tertul- 
απο et catholicis ignotus fuit ? idque hinc depre- 
hendi putas ? Utrumque certe non sequilur. Pro 
alterutro quidem species aliqua argumenti est, pro 
utroque nulla. Liher quidem De pudicitia ita. scri- 
ptus est, ut plerumque primo Psychicoruim, id est 


eatholicorum objecta, dein Tertulliani Montanista B 


responsiones contineat. Objecta autem | illa vel om- 
nia et sola fuerunt, que catholici hereticis oppo- 
nebant, et ad que a Tertulliano responsionem ex- 
gpectabant atque postulabant ; quod οἱ factum pu- 
temus, tum Tertullianus censeri non potest Igna- 
tium ideo ignorasse, quia eum non nominabat ; 
neque enim pro se nominare potuit, neque adversus 
so nominare debuit, nisi eos tantum, quorum au- 
etoritas ei objiciebatur. Vel objecta hec Tertullia- 
nus sibi ipsi fecit, cum deleetu et pro arbitrio, et 
non ex prescripto catholicorum, quod verisimilli- 
mum est ; et tuin inde colligi nullo modo potest, 
omnibus illius evi catholicis ignotum fuisse TIgna- 
tium nostrum, quod Tertullianus eum non nomi- 
naverit, qui objecta non ab illis accepit, neque om- 
nia qua illi objicere aut possent aut solerent tra- 
ciavit, sed ipse sibi prout ipsi visum est objecit, quo 
facilius solveret. Male igitur vir doctissimus et Ter- 
tulliano οἱ catholicis hoc argumento Ignatium no- 
strum ignotum fuisse colligit. At quedam de eocle- 
siasticis scriptoribus adduxerunt vel catholici, vel 
Tertullianus pro catholica sententia ; hoc saltem 
negari videlur non posse. Cur non igitur Ignatium 
inter ecclesiasticos scriptores nominarunt, nisi 
quod eum non noverunt ? Respondeo, si ullus om- 
nino ut ecclesiasticus scriptor in illo opere fuerit 
testis productus, unus tantum fuit, scilicet, Her- 
mas: qui tamen non ut ecetesiasticus, sed ut ca- 
nonicus scriptor produci videtur, ad cujus auctori- 
tatem imminuendam Tertullianus respondet, quod 


plinam magistrorum. Ita auctoritatem ejus diminuit, 
quem ipse producit : et hoc. etiam fecit cum non 
Barnabe ipsius epistolam citaret, sed eam quee 
seripla est ad Hebreos, qu& nunc iu canone est, 
et S. Pauli Epistola creditur. Imo vero quorsum 
eatholici Tertullinno, vel ipse sibi ohjiceret testi- 
monium scriptoris ab Ecclesia tantum probati, qui 
lotam ipsam Ecclesiam sprevit ac despuit ? Sed re- 
vera Ignatiana lalia non erant, ut a catholicis in 
hao causs recte ei apposite adhiberentur ; neque 
enim questionem speclabant, qure tunc. agitabatur, 
neque ad catholicorum sententiam confirmandam 
nisi obtorto collo adduci potuerunt, aut cum scri- 
ptura Herme conjungi, quc sola me chos amat, ut 
loquitur Tertullianus. Questio enim erat, an Chri- 
sliani, ob crimen machis ejecti per penitentiam 
recipi in Ecclesiam deberent. Ignatius autem nihil 
de maechis habet, nihil de iis, qui dum intra eccle- 
siam sunt, aut illud, aut aliud quodvis grave cri- 
men perpetrant. llle ad unitatem ecclesiasticam 
hortatur Philadelphenses, et ad consensum cum 
episcopo suo: (Quotquol enim Dei sunt el Jesu 
Christi, inquit, isti cum eo. sunt: εἰ quolquot utique 
penilentes. veniunl. in. unilatem — Ecclesiz, isti Dei 
erunt. Àc rursus post pauca: Ubi divisio est et ira, 
Deus non habitat. Omnibus igitur penitentibus di- 
mittit. Deus, si poniteant in unitatem Dei, et conci- 
lium episcopi. Hec Iynatius noster de hereticis el 
schismaticis loquitur ad unitatem Ecclesie et con- 
cilium episcopi redeuntibus. Omnia que utramque 
sententiam antecedunt aut sequuntur, hoc verissi- 
mum esse evincunt. Nihil ille de mochis, nihil de 
sicariis, de idololatris nihil. Φεύγετε μερισμὸν xal 
κχχοδιδασκαλίας, inquit, et hoc argumentum late 
persequitur. Schismaticis et hereticis persistenti- 
bus eternum supplicium minatur, resipiscentibus 
receptionem suadet et salutem spondet, quibus re- 
ceptio in Ecclesiam negata nunquam fuit. Imo gra- 
vissima peccala extra Ecclesiam a schismaticis aut 
hereticis perpetrata, etiam Montanistis judicibus, 
receptionem in Ecclesiam penitentibus non preclu- 
debant. Cui enim dubium est,ait Tertullianus hoc ipso 
De pudicitia libro, haereticum institutione deceplum, 
cognito postmodum casu, el penitentia expiato, et ve- 
niam consequi, et. in. Ecclesiam rcdigi ? Hec igitur 


ejus scriptura divino instrumento πο meruisset in- Ὁ Ignatiana ad eam questionem non spectabant, neca 


cidi ; quod nemo unquam respondissel de auctore, 
quia nemine pro canonico haberetur, aut qui sim- 
pliciter ut ecclesiasticus tuntummodo proponeretur. 
Preterea Tertullianus diserta cavel in hoc ipso 
opere,ne quisquam, preler scriptores canonicos, 
eam litem disceptet. Nam non tantum ad lIerm» 
Pastorem, cum picto pastore in calice collatum 
respondet : At ego ejus Pastoris scripturas. haurio, 
qui non potest frangi, sed et cum pro sua sententia 
Barnabam laudat, et Hermes prsfert, id non sine 
praefatione facit : Volo tamen ex redundantia ali- 
cujus eliam comitis apostolorum testimonium super- 


calbolicis usurpari in ea re poterant ; quod igitur 
Ignatius noster in eo libro non nominetur, nec cam 
catholicis,nec Tertulliano ignotum fuisse ostendit.Ita 


conjecturis ex Tertulliani silentio male natis, toti- - 


que capiti octavo,quod ad nos spectat, responsum est- 

Proximus, cui iguotus fuisse dicitur Ignatius 
noster, est Caius quidam, ut videtur, cujus scripta 
omnia perierunt. Si libri ejus exstarent, forte ex iis 
aliquid certi haberemus, quo hec conjectura liquido 
refelli possel. Nunc cum fragmentum quoddam 
tantuminodo apud Eusebium exstet, idque sine no- 
mine, cuí argumentum innititur : multo nobis dif- 


τση 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANAR. — PARS I. 


2606 


ficilior heec provincia redditur, sed et conjectura À θρωπον καταγγέλλοντα τὸν Xo'avóv ; Ac fortasse. id 


simul multo debilior. Si sspiuscule Caius ille in 
libris suis [gnatium nostrum nominasset, quod ab 
illo fieri potuisse nemo certe, preter Dalleum, ne- 
gare potest (vixit enim tertio saculo, postquam 
ficte dicuntur Ignatii epistole Salmasio, et Alber- 
tino) ; nihil tamen id nos juvat,ad quos illi non per- 
venerunt. Ex intituto auctoris, et modo scribendi 
nihil reponere licebit, quod de Iren:o, Tertulliano, 
Epiphanio fecimus. Ad argumentum igitur e fra- 
gmento productum ex solo fragmento respondere 
possumus. Illud autem sic se habet : Artemon do- 
cebat Christum esse purum et nudum hominem, lgna- 
tius contrarium docuit. Recte. Qui Artemonem  se- 
quebantur, asserebant doctrinam suam esse anti- 
quam, usque ad Victorem durasse, a Zephyrino esse 
mutatam. Caius producit econtra eos qué ante Ze- 
phyrinum scripsere, qui Christum et Deum εἰ hon.i- 
nem praedicarunt. Inter eos Ignatium non. nominat ; 
ergo eum ignorabat. Ut Caium ideo ignorasse Igna- 
tium constet, quia eum non nominavit,necesse est 
ut etiam conslet eum omnes,quos idem scripsisse 
norit, nominasse.Id vero constare non potest;erant 
enim quamplurimi qui ante Zephyrinurn scripsere, 
et Christum Deum et hominem dixere,quos neque 
Caius nominat, neque ignorasse censendus est. 
Imo certum est Caium aliquorum testimonia omi- 
sisse quce cognovit, et, quod rem nostram propius 
spectat, ideo nonnulla pratteriisse, quod ea omni- 
bus nota putaret, in quorum numero merito sane 
Ignatius ponendus est omnium notissimus ; fatente 
eliam viro doctissimo, si episiolas illas scripsit, 
eas non potuisse non omnibus esse cognitissimas, 
sine qua assertione argumentum negans nullius 
esset ponderis. Preterea, certi generis scriptores 
incertus ille auctor statuit producere,non autem 
alios,in quo genere S. Ignatius minime recenseba- 
tur, eos, scilicet, qui adversus gentes scripserunt, 
el ex professo adversus hereticos. Videmus igitur 
ilius institutum atque propositum fuisse tales 
auctores producere.qualis Ignatius non fuit ; tales 
omittere, qualis Ignatius omnino fuit. Ex silentio 
igitar Caii non potest inferri ignoratio Ignatii, Haec 
omnia in verbis ab Eusebio laudatis reperiuntur. 
Cum enim dicerent Artemonici antiquiores omnes, 
etiam apostolos,eorum doctrinam tradidisse, eam- 
que in Ecclesia custoditam fuisse usque ad Victoris 
tpiscopatum, etsub Zephyrino pontifice demum 
&se adulteratam ; contra hec sic Caius ille, qui 
sub Zephyrino, vel non multo post scripsisse puta- 
tar : Ἡν 9' ἂν τοχὸν πιθανὸν τὸ λεγόμενο», εἰ ui, 
πρῶτον μὲν ἀντέπ.πτον αὐτοῖς αἱ θεῖαι Γραφαί’ xal 
ἐδελφῶν δέ τινων ἐστὶ γράµµατα πρεσθύτερα τῶν 
Bixtopoc χρόνῶν, x ἐχεῖνοι πρὸς τὰ ἔθνη ὑπὲρ τῆς 
ἀληθείας, καὶ πρὸς τὰς τότε αἱρέσεις ἔγραψαν λέγω 
δι Ἰουστίνου xai Μιλτ.άδου, x3! Τατιανοῦ, καὶ Κλή- 
µεντος, καὶ ἕτέρων πλειόνων, ἐν οἷς ἅπασι θεολο- 
τεῖται ὁ Ἀριστός. Τὰ γὰρ Βἱρηναίου τε xai Μελίτω- 
voc xal τῶν λοιπῶν τὶς ἀγνοεῖ βιθλία, θεὸν xal ἄν- 


PATROL. Ga. Y. 


quod dicitur credibile videretur, nisi eis refragaren- 
tur primum quidem divine Scripture, deinde fra- 
trum quorumdam scripta Victoris state antiquiora, 
qux illi adversus gentes pro veritate, et. contra su 
temporis hzreticos scripserunt. Justinum intelligo, eti 
Milliadem, et Tatianum, ac Clementem, | aliosque 
quamplurimos , in quorum omnibus libris Christus ut 
Deus repraesentatur. Nam lrenzi quidem, et Melito- 
nis, et reliquorum scripta quis est qui ignoret, qus 
Christum Deum simul atque hominem przdicant ? 
Quibus verbis videtis eum proferre velle quorum- 
dam fratrum scripta,tempus assignare ante Victo- 
ris :etatem, auctores certi generis indigitare, eos, 
nempe, qui adversus gentes et haereticos sui tem- 
poris ex professo scripsere.Observare potestis alio- 
rum complurium nomina de industtia ab ipso fuisse 
omissa, eorum praecipue, qui maxime erant noti. 
Causam igitur Caius non assignavit,ob quam Igna- 
tium nominaret; curautem eumomitleret,|optimam 
et opportunissimam prodidit. Nullum igitur ex si- 
lentio hujus fragmenti Ignatio nostro periculum. 

Idem judicandum de Clemente Alerandrino, in- 
quit. Imo vero de Clementis Alexandrini silentio 
nihilliquando affirmari,nihil inde certo concludi po- 
test, Quamplurima enim ejus scripta perierunt, ut 
Ὑποτνπώσεων libri vin, De paschate lib. 1, De jeju- 
nio disputatio, De obtrectatione lib. 1, De canoni- 
bus ecclesiasticis et. adversus Judaizantes lib. 1. 
Utrum Ignatii in illis veleorum aliquo meminerit, 
necne,nemo certo affirmare potest. In Admonitione 
ad gentes, in tribus Pzdagogi libris, in tractatibus 
duobus, quorum nunc unus, nunc alter locum oc- 
tavi libri Stromateon occupabat, qui jam. tandem 
ambo exstant, nullum omnino scriptorem Christia- 
num nominat Clemens. At in libris Stromateon 
plurimos gentiles el. Christianos nominat Ignatium 
nunquam. Plurimos quidem gentiles nominat, sed 
quid hoc ad Ignatium ? non paucos etiam hereti- 
cos citat, sed nec inter eos Ignatius requirendus 
est. Christianos, hoc est catholicos non plurimos, 
sed paucissimos nominat, tres certe tantum, si 
modo et illi catholici omnes sint, Darnabam, Cle- 
mentem, Hermam, omnes certe tanquam S. Paulo 
comvos, et tanquam sacros potius quam ecclesia- 
sticos scriptores. Κλήμης, inquit, ὁ ἀπόστολος, ὁ 
ἀπόστολος Βαρνάθας, θείως ἡ δύνχμις d, τῷ Epuàg 
κατ ἀποχκχλυψιν λαλοῦσα. Scriptorem catholicum 
secundi evi ne unum quidem nominat: si lgna- 
tium preetereat,praterit οἱ Polycarpum,et Papiam, 
et Quadratum, et Aristidem, etJustinum, et Meli- 
tonem,et Athenagoram, et Dionysium, et llippoly- 
tum,et Hegesippum,et [renaeeum ; quos omnes eum 
ignoravisse non puto,magis quam magistrum suum 
Pantenum. Sed mirum est, inquit, qui vel ez. una 
Clementis ad Corinthios epistola tria quatuorve loca in 
Stromateon opere descripsit ; nihil in tam multis Igna- 
Lii,ne sententiam quidem unum reperisse quam notaret. 
Cur non et Barnabam etiam producit, qui sepius 


9 


201 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


in eo opere laudatur ? cur non et llermam, qui À produceret, quo refelleret et refutaret, quo aperti 


adhuc frequentius adducitur ?Quicunque Clementis 
Stromateas probe novit, nunquam mirabitur ab eo 
Ignatium esse praeteritum, tres reliquos toties ci- 
tatos. Instituit illic gnosticum suum, non vulgari- 
bus theologi: principiis imbutum, sed ultra alio. 
rum Christianorum sortem elevatum,et ut magister 
Origenis mystica quaque et anagogica ubique se- 
ctatur ; qualia in Barnabe epistola,et Herma Pas- 
tore plurima occurrunt, in simplicissimis et moni- 
torum tantummodo salubrium plenis Ignatii episto- 
lis non reperiuntur.Sed dices,etiam Clementis epi- 
stola simplicitatem apostolicam spirat: ex illa vero 
tria quatuorve loco affert. Ita sane. Sed Clemens 
Alexandrinus etiam in illa aliquid non simplex et 
vulgare animadvertit, sed γνῶσιν τελειοτεραν pre 
so ferens, quod ex illa non semel excerpit. Obser- 
vat Clementem Romanum differentias eorum qui 
sunt probati in Ecclesia, describere, et inter eos 
ponere τὸν ὀυνατὸν γνῶσιν ἐξειπεῖν, eum | igitur lo- 
cum bis citat, tum in primo libro, tum in sexto. 
Observat eum τύπον τινὰ τοῦ Γνωστικοῦ ὑπογρά- 
φειν, formam quamdam Gnostici describere,ad quam 
omnes pene epistolae partes miro modo refert libro 
quarto. Notat et mundos ejus post. oceanum, quos 
cum Platonicis confert. Talia apud Ignatium no- 
strum invenire non erat. Silentium igitur Alexan- 
drini non indicat Ignatiana non fuisse, sed ad 
informandum Gnosticum, ad ,mysticam, et anago- 
gicam, tropologicamque doctrinam illustrandam, 
aut philosophiam excolendam minime idonea. 
Sed certum et definitum nobis locum indicat 
Stromateon operel. vi, p. 764, quo sine dubio 
Ignatii nomen posuisset Clemens,si epistolas ejus 
unquam vidisset. Mira quidem hac perpicacia, et 
scribendi moris apud veteres accurata observa- 
tio, qui quo quisque loco quemlibet se antiquio- 
rem nominare debuerit, indicare potuit. Ubi tradit 
hereticorum sectas Adriani demum Augusti tempori - 
bus coalescere cepisse, opportunus erat locus lgna- 
tiana nostra commemorandi.Quid vero,an aliquid in 
suam sententiam ex Ignatianis trahere potuit ? An 
Ignatius illi idoneus testis fuit, ex quo probaret 
hmreticos non nisi sub Adriani imperio cepisse, 
cum ipse ante Adrianum sub medio Trajani impe- 
rio passus sit? Non hoc vult vir doctissimus; ad 
sententiam suam confirmandam non potuit Cle- 
mens Ignatium nominare, debuit ad refellendam. 
Duram profecto legem scriptoribus antiquis figit, 
qui necessitatem iis imponit citandi clarissimos 
Ecclesi: antistites contra suam sententiam.Neque 
hoc vult vir doctissimis; quid igitur ? lgnatianas 
epistolas traditioni sue apertissime repugnantes si 
scivisset, aliquid certe fecisset, quod non fecit; quid 
autem hoc est ? vel eas refutasset ; imo vero hoc 
nunquam fecisset. Quisquamne veterum Christia. 
norum eam de antiquioribus Patribus et episcopis 
de apostolorum discipuliset martyribus opinionem, 
de seipso eam presumptionem habuit, ut eos ideo 


B 


D 


mendacii et falsi testimonii reos teneret ?Verum si 
hoc non fecisset, suam ipse traditionem ad harum 
normam correzxissst. Ante dixerat opportunum hunc 
locum 6556 Ignatiana nostra commemorandi, nunc, 
si commemorasset, sententiam suam correzcisset ; 
at eam aliter corrigere non potuit,nisi totam oblit- 
terasset atque expunxisset. Hoccine autem huic 
loco opportunum esse potuit,quod totum everteret 
et expungeret ? H»c omnia mere sunt conjecture, 
et quidem infelicissime, nec Ignatii epistolis, nec 
proposito Clementis ullo modo convenientes. Cle- 
mens non omnes hereses respexit,sed aliquas tan- 
tum,sua etate maxime conspicuas et scriptis etiam 
ubique tunc temporis celebres,quibus maxime ca- 
tholici vexabantur,cum antiquiores alie jam pene 
evanuissent. Harum initia aliquo modo indicat, 
Ecclesia posteriores ostendit,nec tam quidem anti- 
quas quam ipsi jactitabant. Quod enim Basilides 
Glauciam magistrum suum assereret, quem disci- 
puli ejusPetri interpretem fuisse affirmabant;quod 
Valentiniani ad Theodadi, tanquam S. Pauli disci- 
pulum hareseos sus originem referrent; heec omnia 
quasi non satis certa rejecit, et que harum here- 
seon antiquitatem minime probarent. Aliter satis 
novit omnium eruditissimus Clemens,non tantum 
sub Trajano ante Adrianum,non tantum sub tem- 
pore martyrii lgnatiani,ut ipse Ignatius indicat sed 
etiam &vo apostolorum hereticos aliquos exsti- 
tisse, ut et historia ecclesiastica, et ipse etiam S. 
Scripture testantur. Iniquissimum igitur est hoc 
loco postulare, ut Clemens Ignatium nostrum, si 
scivisset, citaret ; ab omni ratione alienissimum, 
ignoravisse eum, quod non citaverit, concludere. 

Verumenimvero eadem est, inquit, ef alterius 
cujusdam Clementis sententie ratio. llle enim statuit 
Christum unum tantum annum in terris predicasse ; 
at lgnatius noster diserte scribit Dominum ribus 
post baptismum annis predicavisse evangelium. 
Imo vero noster Ignatius hec nunquam scripsit. 
Quim enim recitat Dalleus ex epistola ad Trallia- 
nos pagina 76, eodem quidem loco apud Usserium 
inveniuntur ; sed tota pagina miniata est, et ea 
verba non ad auctorem sed interpolatorem epistole 
referenda sunt, et ad nos non spectant, qui episto- 
lam ad Trallianos quidem, sed ab omnibus assu- 
mentis liberam,defendimus.Et tamen hoc unicum 
argumentum affert,quo probet Ignatium et Origeni, 
et Julio Africano, et Lactantio ignotum fuisse, 
Ejusdem farine sunt que de Paulo conjugato,et de 
resurrectione Christi habet : que&ad adversus Igna- 
tium Baronii,non autem nostrum sunt allata. Nihil 
tamen aliud affert,ut probet Ignatium etiam Diony- 
sio Alexandrino fuisse ignotum. Quod ad eos igitur 
spectat,expungenda plane ex titulo capitis magna 
illa nomina Origenis,Julii Africani, Lactantii, Dio- 
nysii Alexandrini,et ipsius etiam Hieronymi. Nihil 
certe hactenus adductum est,quo probetur aut ve- 
risimile reddatur, Ignatium nostrum Clementi 





269 


ei notum fuisse contendimus. Nullo enim modo 
verisimile est eum quem Origenes discipulusetiam 
juvenis tam bene novit (ut ostendimus)Clementem 
magistrum ignorasse. 

Hec cum e Clemente adduxisset, tandem argu- 
mentum a testimonio negativum,a silentio,scilicet 
scriptorum ante Eusebii tempora ductum, varium 
quidem illud, et miscellaneum, et prolixum con- 
cludit ; quo Ignatianas epistolas omnibus ante Eu- 
sebium ignotas se probasse putat, ideoque nullas 
fuisse. Id autem eum de nemine probasseostendit ; 
non de lrena&o, non de Alexandrinis, aut ;Ethio- 
pibus, non de Tertulliano, aut Caio, aut Clemente 
Alexandrino : multo minus de Origene, Julio Afri- 
cano, Dionysio Alexandrino, aut Lactantio, pro 
quorum ignorantia nihil ex nostris epistolis addu- 
xit; non de Epiphanio aut Hieronymo, non de 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANJE. — PARS II. 


Alexandrino fuisse ignotum : et nos meliori jure A Boloariis aut Ionensibus, quorum ignoratio etiam 


310 


probata si esset, nullam neganti argumento vim 
adderet. Quare nos multo meliori jure sic disputa- 
mus.Cum Polycarpus Ignatii discipulus, cum Philo 
et Agathopus ejusdem comites, cum Irenaeus Poly- 
carpi discipulus, eum Theophilus Ignatii in sede 
Antiochena aliquando successor, aut ejusdem evi 
aliquis,cum denique Origenes, discipulus Clemen- 
tis, Ignatii epistolarum diserte meminerit, aut ad 
eas aperte respexerint ; cum ii omnes,qui ignorasse 
perhibetur, nullam nobis eam ipsis ignorantiam 
tribuendi satis justam causam prazbuerint ; argu- 
mentum a silentio negative ductum nihil omnino 
valere pronuntiamus, et ab iis qui noverunt, reli- 
quos non ignorasse, aut si aliqui ex iis forte igno- 
raverint, argumentum inde fieri non posse conclu- 
dimus. 





PARS SECUNDA. 


Qua argumenta pro Ignatii epistolis ex ipsis educta afferuntur, et Dallei objectiones 
refelluntur. 


CAPUT PRIMUM. 


Argumenta pro Ignatianís ex ipsis épistolis ducta 
afferuntur. S. Ignatius circa a D. 107 scripsit. 


Illi etati materia epistolarum in genere spectata (; 


apprime convenit. Impostorum, scripta solent sui 
seculi mores redolere. Nihil in his epistolis poste- 
riora spectat tempora. Episcopos in Asia fuisse 
certum est, cum S. Ignatius ad martyrium duce- 
retur. Epistolarum auctor ita episcopos et presby- 
teros describit, ut quo de iis dicit, illi s&tatí, non 
autem posteriori conveniat. Dua hereses 1gnatii 
tempore mazime valebant, una quc Christum pu- 
ἰαιίτε hominem, alia qu& nudum hominem asse- 
rebat. Has duas et solas perstringit Ignatius, et 
Christum simpliciter θεολογεῖ. Apostolice doctrince 
traditio in epistolis, traditiones non scripte, po- 
sterioribus «οι {ἐς memorate minime continen'ur. 
Multa preterea in. iisdem traduntur que non 
aliam quam Ignatii otatem sapiunt. Nihil certius 
scriptum | aliquod suppositionis convtincit, quam 
riolatio temporum. Varia hujus rei exempla. 
Ficta plerumque opera ex temporum ratione se 
prodere. Epistolae  Socraticorum ab Allatio edito 
inde falsitatis convincuntur. Dalla confusa rerum 
tractatio reprehenditur. 


Quoniam argumenta nostra pro scriptis vere 
lgnatianisin externa et interna divisimus ; externa 
autem a. testimoniis petita priori dissertatione late 
prosecuti sumus, ab objectionibus vindicavimus, 
lesesque in contrarium allatos plane expunximus; 
interna nunc proponimus, ex epistolis ipsis ducta, 
que easdem clare ostendant auctori suo a SS. Pa- 
tribus constanter assignato apprime congruere, 
prescripti temporis antiquitatem optime ferre,tanti 
riri,et apostolici,et episcopi,et martyris tum pieta- 
ti,tum zelo,tum prudentis, tum itineri,tum vincu- 
lis,tum concussionibus, tum refrigerationibus plene 
respondere ; adeo ut ipsarum epistolarum materia 


atque textura, auctoritati testium pari suffragio 
conjuncta,plenissimam fidem extorquet,et omnem 
dubitandi ansam precidat. Ubi enim non tantum 
testes omni exceptione majores, quos nec fallere 
voluisse, nec facile falli potuisse putandum est, 
adhibentur ; sed et res ipsa, cui testimonium per- 
hibent,talis esse apparet, ut eos falsos fuisse nihil 
suadeat; ne cum prudentia quisquam dubitare, 
nec sine pervicacia refragari potest. 


Ut autem opus epistolicum apostolico viro recte 
competere ostendatur, supponendum in primis 
Ignatium quemdam, ab apostolis ordinatum Antio- 
chensis Ecclesi: episcopum,per triginta minimum 
annos eam sedem tenuisse, ut Georgius Syncellus, 
et Chronographia Nicephoro attributa in veteribus 
mss. quibus consonus est Anastasius, testantur ; 
tandem ab imperatore Trajano,in expeditione Par- 
thica, ad bestias condematum, et ab Antiochia 


D nomam tractum, si quid scripserit in itinere satis 


molesto partim Smyrna,partim Troade,et quidem 
decimo imperii Trajani, vulgaris ere Christians 
septimo post centesimumanno, anno Christi vero, 
ul ego quidem existimo, 113 epistolas scripsisse. 
Dicimus itaque has epistolas, quas habuit Eusebius, 
et nos nunc habemus, si penitissime inspiciantur, 
si acumine vel maxime critico discutiantur.si ma- 
teria et modus scriptionis exactissime trutinentur, 
et auctori, et tempori,et occasioni optime respon- 
dere ; nec homini veritaiis studioso vel minimam 
de fictore aliquo cogitandi ansam prwebere, et Dal- 
laano impostori post ducentos annos in scenam 
producto prorsus repugnare. 


Joannes Launoyus Parisiensis theologus,veterum 


2:1 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


212 


scriptorum censor acerrimus, in judicio de libris A diciis proderent, que ritum nullum Ecclesis post 


Dionysii Areopagite, de antiquissimorum Patrum 
genio apposite observavit. « Qui hoc tempore scri- 
bunt, in tribus potissimum scriptorum generibus 
elaborandis insudant.Alii pro Christianis apologias 
componunt, quibus religionis nova sinceritatem 
interpretentur, vel profitentium innocentiam pro- 
bent,vel principum animos a vexationibus abdu- 
cant.Alii scribunt epistolas, quibus Christianos in 
accepta fide corroborent, vel ecclesiarum preeposi- 
tos salutaribus documentis instruant,vel Christiane 
doctrinis utilitatem et terrenarum rerum contem. 
ptum doceant, vel ad subeunda pro Christo tor- 
menta inducant, vel que jam ipsi pertulerint sine 
fuco exponant. Alii denique commentarios edunt, 


quibus Christianam fidem propugnent,eteicontra- p 


rias, qus tunc oriebantur, hereses refellant. Hzc 
est conditio, hic genius seculi in quo vixit Dion- 
sius Areopagita: hec occupatio scriptorum, qui 
suis operibus nascentis Ecclesi; pondera sustenta- 
ruut. » ll»c a Launoyo recte observata ut Pseudo- 
Dionysium aperte refellunt, ita S. Ignatium haud 
parum juvant, ostendunt enim epistolas sub illius 
nomine posteris traditas secundum illius seculi 
genium fuisse conscriptas. Nemo enim non videt 
àn illis Christianos in accepta fide corroborari, ad- 
versus schismata et haereses tunc exortas muniri ; 
ecclesiarum prepositos salutaribus documentis in- 
strui,autob constantiam in tuenda veritate laudari, 
et tanquam pietatis exempla populo proponi; rerum 
denique presentium contemptum doceri,futurarum 
prospectum et exspectationem urgeri et martyrii 
coronam modis omnibus amplificari.Hac conditio, 
Ἡΐο genius seculi, quo vixit S. Jgnatius, in his 
epistolis maxime relucet ; earum igitur materia 
in genere spectata auctori a veteribus assignato 
apprime respondet. 

Ut autem ad magis particularia descendam, et 
ostendam ea qua in his epistolis continentur, talia 
esse, qualia abimpostore,prasertim Dallaano,mi- 
nime conficta esse appareat : non alio utar dispu- 
tationis fundamento, quam quo non semel utitur 
Dallous.« Hujus,inquit, impostorisin his adornan- 
dis Ignatioque subdendis epistolis consilium idem, 
quod aliorum plerorumque ejusdem farine artifi- 
cum fuisse videtur. » Ita ille de suo cap. 38; de 


aliis cap. 4: « Plerique eo potissimum consilio sua D 


figmenta sub aliorum nomine edunt, ut ressui 5:8- 
culi novas falso antiquitatis nomine constituant ac 
confirment. » Imo hoc toti horum homuncionum 
generi adco competere arbitratus est, ut non veritus 
sit dicere: « Miros nobis narras impostores, qui 
imposturam quidem faciunt,ceterum ob quem eam 
faciunt,fructum nullum ex ea percipere satagunt.» 
(De pseudo-apostolicis l. ui, c. 13.) Et revera incredi- 
bile plane est,ut impostor, qui sub finem tertii aut 
initium quarti seculi vixerit, epistolas scriberet, 
et 5. Ignatio subderet, que evum illud impostoris 
nullo modo redolerent, que imposturam nullis in- 


martyris mortem exortum respicerent, que here- 
sim nullam earum qus postea pullularunt perstrin- 
gerent,qua doctrinam nullam a mente apostolico - 
rum virorum alienam docerent, que nihil ex Pla- 
tonica schola, quam alii statim amplexi sunt ad- 
ducerent, quo simplicitatem primitivam in rebus 
omnibus conservarent, qua tanto viro et martyri 
ubique responderent,tantorumque S.Spiritus dono- 
rum specimina vivis coloribus depingerent. Recte 
Dalleus cap. 10: « Difficile est etiam peritissimum 
ac callidissimum impostorem ita sibi undequaque 
cavere,ut non ei aliquid imprudenti excidat, quod 
dolum prodat » Jam vero clare et aperte assero, 
nihil in his epistolis Eusebio cognitis apparere, 
quod eam etatem quam Dalleus innuit, vel eam 
etiam quam Blondellus, aut quam Salmasius indi- 
cat, sapiat, aut quoquo modo redoleat. Nihil hic 
de haeresibus tunc temporis subortis, nihil de mo- 
ribus aut institutis Christianorum tum valde mu- 
tatis, nihil de novis ritibus post Ignatii mortem 
primum usurpatis, nihil de usu Ecclesie qui post 
Ignatii mortem primulum obtinebat,quibusse pro- 
didit fictus Dionysius : omnia potius ab his plane 
diversa, proximis eetati apostolice temporibus ma- 
xime conformia, et ab impostoris seculo haud pa- 
run abhorrentia representantur. 

De episcopis quidem Asie multa loquitur Igna- 
tius,quos ibi tunc fuisse constat : nam S. Joannes, 
« novissimus omnium scripsit Evangelium, rogatus 
ab Asie episcopis, » ut ex veteri traditione loqui- 
tur Hieronymus. De eorum uno idem in Catalogo : 
« Polycarpus Joannis apostoli discipulus, et ab eo 
Smyrna episcopus ordinatus, totius Asie princeps 
fuit, » quod diu ante eum testati sunt secundi s»- 
culi scriptores duo preclarissimi, Irenzeus et Poly- 
crates. De alio legimus in Chalcedonensis synodi 
actione undecima : ᾿Απὸ τοῦ ἁγίου Τιµοθέου μέχρι 
νῦν εἰκοσιεπτὰ ἐπίσκοποι ἐγένοντο" πάντες ἐν Ἐφίσῳ 
ἐχειροτονήθησαν. « A sancto Timotheo usque nunc 
viginti septem episcopi facti ; omnes in Epheso 
sunt ordinati. » In quo numero fuisse Onesimum, 
cujus meminit Ignatius, non est cur dubitetur. 
Ignatius ipse se episcopum Syris appellat ; sed et 
ab Hieronymo « Antiochene Ecclesise tertius post 
Petrum apostolum episcopus » aguoscitur,ut et ab 
aliis. De episcopis diu ante Ignatii martyrium a S. 
Joanne institutis ex veteri traditione loquitur Cle- 
mens Alexandrinus apud Eusebium 1. 11, c. 93: 
Ἐπειδὴ vào τοῦ τυράννου τελευτήσαντος ἀπὸ τῆς 
Πάτμου τῆς νήσου μετζλθεν ἐπὶ τὴν Ἔφεσον, ἀπήει 
παρακαλούµενος xal ἐπὶ τὰ χλησιόχωρα τῶν ἐθνῶν, 
ὅπου μὲν ἐπισκόπους χαταστήσων, ὃπου δὲ ὅλας Ἐκ- 
Χλησίας ἁρμόσων, ὅπου δὲ κλήρῳ ἕνα γέτινα κληρώσων 
τῶν ὑπὸ τοῦ Πνεύματος σηµαινοµένων. lta recte 
hunc locum ex tribus mss. codicibus restituit ἆοο- 
tissimus Valesius: « Cum enim ex ineula Pathmo 
Ephesum rediisset, Joannem, ad flnitimas quoque 
provincias rogatus se contulit, partim ut episcopos 


213 


J. PEARSONII YINDICLE IGNATIANJE. — PARS II. 


214 


constitueret, partim ut Ecclesias integras forma- À sus,cui hec elegia a quopiam tribuebantur. Si 


ret, partim ut homines sibi a Spiritu indicatos in 
clerum seponeret. » Unde coacta illa Walonis Mes- 
salini interpretatio concidit, qui episcopis hic plu- 
res,presbyleros in urbe, κλῆρον ἕνα, unum presby- 
lerum, sive chorepiscopum in pago, mire inter- 
pretatur. Ex horum episcoporum successione dis- 
putat adversus hereticos Tertullianus, contra Mar- 
cionem l. 1v, c. 9 : « Habemus et Joannis alumnas 
Ecclesias. Nam etsi Apocalypsin ejus Marcion re- 
spuit,ordotamen episcoporumad originem recensus 
in Joannem stabit auctorem. » Ut reliqua omittam, 
nullus unquam scriptor Christianus οἱ catholicus 
dixit pauciores ordines sive gradus, quam tres in 
Ecclesia fuisse secundo seculo, aut ulla ejus 


parte ; quo quidem saeculo Ignatius scripsit. Nullo B 


modo igitur verisimile est pauciores (unc exsti- 
tisse. Si quisquam id dixisse putandus esset, inter 
illos certe reperiretur, qui episcopi et presbyteri 
nomina in apostolorum scriptis confusa esse existi- 
mabant. At hi ipsi omnes tunc cum nomina con- 
fusa esse crediderunt, aut saltem ante secundum 
sciculum, dixerunt ordines sive gradus fuisse di- 
stinctos, ul suo loco demonstrabo. Sine contro- 
versia igitur pono episcopos in Asia tunc fuisse, 
cum Ignatius ad martyrium festinaret. Jam vero 
ita episcopos sui temporis describit epistolarum 
auctor ita semper de iis loquitur, ut dubitari non 
possit, quin omnia ab eo dicta illa ipsa tempora 
respiciant. Nam nudum nomen officii seu ordinis 
ponit, nullumillis insolentiorem titulum attribuit; 
non αρχιερέας, aut Ἱερέας, non ἂρχοντας, ut posteri 
solebant, appellat. Nulla apud eum de cathedris 
mentio, nulla de ordinatione, aut electione, aut 
successione. Nulla hic episcopalis alicujus sedis 
prerogativa depingitur ; nulla ad ecclesiam ali- 
quam prze aliis appellatio memoratur ; nulla obe- 
dentia, nisi ea quo necessaria est ad vitanda 
schismata et Ecclesie unitatem conservandam, pre- 
dpitur. Presbyteros interim non deprimit, quos 
semper episcopis adjungit ; eorum dignitatem et 
auctoritatem  predicat, ac studiosissime tuetur: 

θιοτρεπέστατ»ν el ἀξ.ονόµαστον, et τοῦ Θεοῦ ἄξιον 

πρεσθυτέριον vOCal, εἰς τόπον συνεδρίου τῶν ἀπυστό- 

iw) collocat, vópov ἸΙησοῦ Χριστοῦ indigitat, ἀξιή- 

τλοκον πνε»ματικὸν στέφανον πρεσθυτερίου celebrat, 


wu eis obediant Christiani ἀπερισπάστῳ διανοίᾳ sua- Ὦ 


det. Unde Walo Messalinus : « Quo primum tem- 
pre captus est episcopatus superstrui ac super- 
poni presbyteratrui scriptum illud prodiisse,id ar- 
Qumento est, quod ita episcopatum extollit, ut 
presbyteros non deprimat. Suam enim illis digni- 
latem conservat,quam in prima Ecclesia obtinue- 
runt, dum illis tanquam apostolis ipsis honorem 
esse habendum pronuntiat, et locum apostolorum 
tenere affirmat. » At labente tertio seculo, aut in- 
eunte quarto, presbyteratus auctoritas, etiam fa- 
tentibus adversariis, valde erat imminuta. Nullus 
erat tunc in orbe Christiano presbyterorum conses- 


omnia illius etatis scripta percurramus, nihil tam 
honorifice de eo ordine dictum reperiemus. Non 
igilur eam etatem hec sapiunt ; et deliraret plane, 
imo insaniret impostor, qui ad tyrannidem episco- 
porum confirmandam (ut voluit post Socinum Dal- 
laus), hec excogitaret, οἱ simul presbyterorum 
auctoritalem, jain diu diminutaimn atque collapsam, 
restituere et redintegrare conaretur,Ignatius officia 
ecclesiastica unde et siinpliciter suis fonctionibus 
et nominibus distinguit, tres tantum sacros ordines 
agnoscit, unicuique suum honorem atque dignita- 
tem tribuit, nulli derogat et alteri inserviat,oimnni- 
bus obedientiam  prastandam esse a populo 
monet, idque in eum tantum finem, ut schisma 
eviletur et unitas conservetur. 

Secundo observat Eusebius Ignatium munire 
potissimum ecclesiasadversus sua &etate pollulantes 
et late grassantes ligreses ; quod cum sit per se 
verisimile (quid enim ea adinonilione opportunius, 
aut viro apostolico dignius fuit ?), ex his epistolis 
verissimuin esse comperimus. Duo potissimum 
haeresesde natura Christi eatempestateobtinebant, 
ut veritati catholice ita et sibi ipsis prorsus contra- 
rie : quarum altera Docetarum fuit, a Simonianis 
ortorum, humane nature veritatem in Christo 
destruentium ; altera Ebionitarum,divinam prorsus 
naturam et :ternaimn. generationem denegantium, 
legisque caeremonias urgentium. Has primi seculi 
haereses antiqui scriplores agnoscunt ; Ignatiano 
&vo nimium viguisse omnes fatentur. Unde Theo- 
doretus ita H«reticarum fabularum libros partitus 
est, ut primus eos qui alterum creatorem confinxe- 
runt δοχήσει δὲ φανῖνα. τὸν Κύριον εἷς ἀνθρώπους 
ἔφασαν, secundus autem illos qui Ψψιλὸν ἄνθρωπον 
τὸν Κυριον προστγόρευρσαν, complecteretur. De prio- 
ribus Hieronymus adversus Luciferianos : « Apo- 
stolis adhuc in seculo superstitibus, apud Judam 
Christi sanguine recenti, phantasma Domini cor- 
pus asserebatur. » De sccundis idem in Catalogo : 
« Joannes apostolus novissimus omnium scripsit 
Evangelium, rogatus ab Asie episcopis adversus 
Cerinthum aliosque hereticos, et maxime tunc 
Ebionitarum dogma consurgens,qui asserunt Chri- 
stum ante Mariam non fuisse. » Quas etiam in Asia 
maxime viguisse observat Epiphanius haeresi 51: 
"Eva γὰρ τὸν Χριστὺν tx πχρατρ.θΏῆς ψιλὸν ἂνθρω- 
πον ἐκήρυττεν ὁ Ἐθίων καὶ ὁ Πήρινθος, xai ol ἀμφ' 
αὐτοὺς, era: δὲ ἐν «7 ᾿Ασίᾳ. Ignatius cum a schi- 
smaticis ethzerelicis sempercavendum esse doceat, 
has precipue harreses pelit, illas frequenter, se- 
dulo et aperte ferit: priorem Docetarum, a disci- 
pulis Menandri tunc temporis disseminatam,atque, 
ut credibile est, a Saturnilo apud Antiochiam jam 
tum defensam, epistola ad 8myrnaos atqueTralle- 
sios jugulat : alteram ab Ebione profectam lateque 
per Orientem sparsam epistola ad Polycarpum, ad 
Ephesios, Magnesianos et Philadelphenos refellit. 
Preter has duas heereses nullam omnino attingit: 


215 


9, IGNATIUS. — PROLEGOMÉNA. 


216 


quidquid in his epistolis de particulari aliqua ha- À virum apostolicum doctrinam evangelicam,quam ab 


retica doctrina scriptum est, ad earum unam re- 
ferri et potest et debet. Hec igitur omnia et fidei, 
et doctrine, et tempori S. Ignatii optime conve- 
niunt. Erat certe Ignatius inter eos qui Christum 
ἐθεολόγουν, ut catholici illius etatis faciebant.Nam 
qui religionem nostram deseruerant, referente 
Plinio,« affirmabanthanc fuisse summam velculpe 
sua, vel erroris, quod essent soliti stato die ante 
lucem convenire, carmenque Christo. quasi Deo, 
dicere secum invicem. » Ut recte observavit vetus 
ille auctor apud Eusebium 1. v, c. 28: Ψαλμοὶ δὲ 
ὅσοι xal al ἀδελφῶν ámxpyre ὑπὸ πιστῶν Υρᾷ- 
φεῖσαι τὸν Λόγον τοῦ θεοῦ τὸν Χριστὸν ὑμνοῦσι 
θεολογοῦντες, « Psalmi et cantica fratrum, qua- 
cunque ab initio a fidelibus conscripta sunt, Chri- 
stum Verbum Dei concelebrant,divinitatem ei tri- 
buendo. » Ita quidem Ignatius simpliciter Christum 
Deum appellat, ut Epist. ad Smyrnaos: Δοξάζω Ἰη- 
σοῦν Χριστὸν τὸν [Osóv, et : Ὑποδεξάμενοι ὡς δια- 
xóvouc Χριστοῦ θεοῦ, ad Polycarpum : Ἐν 8etp ἡμῶν 
Ἰησοῦ Χριστῷ,αἀ Ephesios: Ὁ γὰρ θεὸς ἡμῶν Ἰτσοῦς 
6 Χριστὸς ἐκυοφορήθη ὑπὸ Μαρίας, ad Romanos: 
Κατὰ πίστιν καὶ ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ τοῦ θεοῦ 
ἡμῶν. Post autem receptam in Ecclesia doctrinam 
Platonicam, tum secundi tum tertii seculi scripto- 
res non soliti sunt adeo simpliciter Christum τὸν 
Οεὸν ubique predicare, ut hzc plane Ignatianam 
statem sapiant. Objiciebat aliquando Photius Cle- 
menti Romano : Ὅτι ἀρχιερέα xal προστᾶτην τὸν 
Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦ, Χριστὸν ἐξονομάζων, οὐδὲ τὰς 
θεοπρεπεῖς καὶ ὑψηλοτέρας derxe περὶ αὐτοῦ φωνᾶς ; 
« Quod summum sacerdotem presidemque Domi- 
num nostrum Jesum Christum appellans, ne illas 
quidem Deo convenientes et sublimiores de eo 
voces pronuntiaverit. » Et secunde ejus epistole 
minus recepte hoc adminiculum adhibet, quod ἐν 
ἀρχῇ Χριστὸν τὸν Θεὸν κπηρύσσῃ, «in ipso initio 
Christum Deum predicet. » Prima enim illius Epi: 
stole verba sunt : ᾿Αδελφοὶ, οὕτως δεῖ ἡμᾶς φρονεῖν 
περὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς περὶ θεοῦ, « Fratres, ita 
oportet nos de Christo sentire, ut de Deo. » Primis 
itaque Ecclesia temporibus hanc appellationem 
maxime convenientem putavit optimus censor Pho- 
lius; ea autem toties ab Ignatio repetita, nec 
cum ullis posteriorum limitationibus prolata, sed 
nude et simpliciter ubique praedicata maximam 
venerande illius antiquitatis et simplicitatis spe- 
ciem exhibet. 

Tertio Eusebius Ignatii epistolas tanta cum dili- 
gentia descripsit, quod ipsi vise sint traditionem 
apostolicam conservare, προύτρεπεν, inquit, ἀπρὶξ 
ἔχεσθαι τῆς τῶν ἀποστόλων παραδότεως. Hoc. autem 
intelligendum monemus, ut ipsi veteres voluerunt, 
non utnuperi scriptores intelligunt ; quasi Ignatius 
scriptis mandare in animo habuerit traditiones ab 
apostolis acceptas, quas illi scripta minime consi- 
gnassent ; quod cardinalem Baronium,etalius adeo 
fefellit. Nihil aliud voluit Eusebius,quam Ignatium 


apostolis quoquo modo acceperat, epistolis suis re- 
pressentasse,et Ecclesias utilliadheererent,impense 
rogasse: seipsum enim satisexplicat Eusebius, dum 
profitetur se eos tantummodo commemoraturum, 
in quorum monumentis ᾿Αποστολικῆς διδασκαλίας 
παράδοσις φέρεται, « ul, verbi gratia, Ignatii et 
Clementis ; » prorsus uti loquitur Ireneeus de Cle- 
mentis epistola, quam misit Ecclesia Romana ad 
Corinthios, ἀνανεοῦσα τὴν πίστιν αὐτῶν, καὶ $v 
νεωστὶ ἀπὸ τῶν ἀποστόλων παράδοσιν εἱλήφει, « re- 
parans fldem eorum, et quam in recenti ab aposto- 
lis receperant traditionem. » Ut igitur Clementis 
epistola promptuarium non est traditionum non 
scriptarum, ita nec Ignatii. Nullas ille traditiones 
non scriptas, quas sive vere, sive falso apostolicas 
uocant, nobis in genuinis epistolis commendavit. 
Nihil de festis, nihil de statis jejuniorum tempo- 
ribus, nihil de more Paschatis celebrandi, nihil de 
Pentecostes aut Sabbati observatione,nihil denique 
de quocunque ritu, cujus antiquitas in controver- 
siam venire potest, tradit. Talia quidem quamplu- 
rima tum in interpolationibus, tum in flctis epi- 
stolis reperiuntur : neque quisquam jure affirmare 
potest aut credere, impostorem tertii seculi ab 
omnibus hujusmodi ritibus sua state usurpatis 
abstinere voluisse. Nulli igitur evo nisi Ignatiano 
hic convenire videantur. 


Quarto charismatum meminit tunc in Ecclesia 
maxime florentium, et Spiritus sancti ad se non- 
nunquam loquentis, quod posteriores facere non 
solent. Parcissime utitur testimoniis S. Scripturm. 
Paulinas quidem epistolas ubique imitatur, quae 
a principio in ecclesiis omnibus fuere receptis- 
sima ; Evangelia parcius citat, quse serius reci- 
piebantar et a spuriis distinguebantur; queque 
secundi seculi jam adulti et tertii scriptores 
frequentissime usurpabant. Ipsum scriptionis ge- 
nus non minimum est ejusdem xvi indicium. Nibil 
in his epistolis extraneum, nihil ex eruditione 
gentilium profectum ; omnia doctrinam pure evan- 
gelicam, et simplicitatem viri apostolici redolent. 
Qui postea scripsere,doctorum apud gentes senten- 
tias usurpare, el eorum nonnunquam etiam do- 
gmata Christiana religioni immiscere solebant : id 
autem ex ea rerum scientia, qua, antequam Chri- 


D stiani fierent, prediti fuerant, prestiterunt, ut 


Tertullianus observat. Ignatius diu jam episcopus 
fuerat, et Christianam religionem tum primum 
susceperat, cum perpauci ex gentibus docti Chri- 
stiani facti sunt; in eoigitur perspicimus animam 
pure Christianam, « non scholis formatam, non 
bibliothecisexercitatam non academiis et porticibus 
Atticis pastam. » Si gentem et ecclesiam spectes 
cui preefuit, viro apud Syros tot annos morato, 
si non et apud eosdem nato educatoque, maxime 
convenit plurium epithetorum congestio, ut etlon- 
gissimarum S. Pauli prefationum imitatio. Marty- 
rem ab ipso imperatore Romano condemnatum, 


211 


J. PEARSONII VINDIOLE ΙΑΝΑΤΙΑΝΑΕ. — PARS II. 





m ————————————— ÓÁÉÁÉÁBUEEEEENEER 


218 


a metropoli Syrie Antiochia ad orbis dominam in A xit. Origenes igitur Plotini condiscipulus Adaman- 


vinculis circumductum, factum angelis et homini- 
bus spectaculum, maxime decuerunt ardor ille, 
atque desiderium pro Christiana religione patiendi, 
morasque omnes atque obstacula removendi fortis 
et constans cupido ; que cum in aliis, tum in illa 
presertim ad Romanos epistola verbis pio fervore 
plenissimis expressit. 
Concedendum quidem est nihil certius aut soli- 
dius scriptum aliquod, aut narrationem spuriam 
probare, quam fidem temporum violatam. Tradit 
Laertius Anaxagoram philosophum viso Mausoli 
sepulcro hanc sententiam protulisse : Τάφος πολ»- 
τελἠὴς λελιθωμένης ἐστὶν οὐσίας εἴδωλον. Non credo. 
Anaxagoras enim ille olymp. rxxxvii mortuus est; 
Mausoli autem sepulcrum ante olymp. cvii con- 
ditum non est. Aut igitur haec verba philosophus 
ille nunquam dixit,aut alia certe occasione dixit ; 
Mausoleum enim nunquam vidit: quod ab illu- 
stratoribus Laertii nondum, opinor, observatum 
est. lta quidem Stesimbrotum sugillat Plutarchus 
in Vita Themistoclis, quod eum tradiderit Anaxa- 
gore discipulum fuisse, οὐκ εὖ τῶν χρόνων ἁπτό- 
µενος. Ita. de morte Eupolidis historicorum con- 
sensum diligentia Eratosthenis refutatum esse ob- 
servat Cicero ad Atticum, lib. vi, epist. 1: « Quis 
enim non dixit Εὔπολιν τὸν τῆς ἀργαίας ab Alci- 
biade navigante in Siciliam dejectum esse in mare? 
Redarguit Eratosthenes, affert enim quas ille post 
id tempus fabulas docuerit. » Narrat Holstenius 
Porpliyrium, eum prima litterarum ac sapientia 
fundamenta percepisset, puerum ferme adhuc Ori- 
genis fama excituin Alexandriam ad doctrinam ejus 
percipiendam profectum fuisse. Non credo ; licet 
hoc ex Eusebio et Vincentio Lirinense Porphyrii 
auctoritate se ostendisse putet. Vincentius quidem 
idem tradit, sed ex male acceptis Porphyrii apud 
Eusebium verbis, que eum Alexandriam ad viden- 
dum Origenem profectum esse minime docent ; 
tantum enim ait: "Q κἀγὼ κομιδῆ νέος ὤν ἔτι ἔντε- 
τύχτχα, « quem ego juvenis adhuc conveni.» Certe 
Alexandrie Origenis nostri discipulus esse non 
pituit Porphyrius, qui in finibus Tyri anno Ale- 
Iandri Severi decimo natus est; eodem autem 
anno Origenes Alexandria pulsus est. Scribunt 
preterea veteres Origenem quemdam fuisse Plotini 


lius noster esse non potuit. Susarionem et Sanny- 
rionem eumdem poetam fuisse volunt nonnulli, et 
precipue Seldenus ad Marmora Arundelliana. Ego 
autem ut credam animum inducere non possum, 
cum ratio temporum repugnet. Nam Susario Ica- 
riensis primus comedi: inventor apud Athenien- 
ses fuit, testibus Clemente Alexandrino, Diomede 
scholastico, et veteri auctore in procmiis Aristo- 
pliani priefixis. Ante autem Pisistrali tyrannidem 
Susarionem hunc com«dediam invenisse ex ipso 
marmore Arundelliano constat. At Sannyrio, teste 
Suida V. Διοκλῆς, tum Diocli tum Philyllio syn- 
chronus fuit: et revera vixit xtate Aristophanis. 
Certe post editam Euripidis tragoediam Orestem 
scripsit : exstant enim ejus versus ex ipsius Danae 
tum apud Euripidis, tum Aristophanis Scholiasten, 
quibus exagitat Hegelochum, Euripidis 5zoxp:t7,v, 
qui Orestem agens versiculum illum. 


Ἐκ xopgitwv γὰρ αὖθις a2 γαλήν᾽ ὁρῷ, 


male pronuntiaverat. Plures igitur quam 140 anni 
inter Susarionem, primum comodie apud Athe- 
nienses inventorem, et Sannyrionem, veteris co- 
medio scriptorem, intercesserunt. Susario igitur 
et Sannyrio idem poeta esse non potuit. Et miror 
Isaacum Casaubonum ita decipi potuisse, ut ista 
scriberet ad Athene lib. vit, cap. 9: « Non memini 
laudari alibi in his libris vetustissimum poetam 
Sannyrionem nisi hic ubi scribitur: Σαννυρίων 
δ᾽ ἐν Γέλωτι "8 βατίδες, ὦ γλαύκων κάρα. Antiquae 
comedise poeta hic fuit antiquissimus, de quo, 
et ista ejus comadia, legitur in Aristophanis Scho- 
liis: Καὶ αὐτὴ 0€ 3, παλαιὰ ἑαυτῆς διαφέρει, καὶ γὰρ 
οἱ ἐν ᾽Αττικῃ πρῶτον συστησάµενοι τὸ ἐπιτήδευμα 
τῆς χωµῳδίας (σαν δὲ οἱ περὶ Σαννυοίωνα) καὶ τὰ 
πρόσωπα εἰσῆγον ἁτάκτως, xal μόνος ἦν γέλως τὸ 
χατασκευαζόµενον, » Nam primo alibi Athenaeus 
Sannyrio meminit, et ejusdem etiam fabule, 1. 
xii, ο. 13: Ηερὶ δὲ Μελήτου αὐτὸς à Σαννυρίώ, iv 
Ρέλωτι λέγει οὕτως, Μέλητον τὸν ἀπὸ Αηναίου νε- 
xpóv. Dein in verbis Scholiasue putat vocem γέλως 
Sannyrionis fabulam denotare, cum nihil aliud 
hic significet quam risum simpliciter, quem tan- 
tummodo spectabant primi comoediarurn editores, 
quos vocat τοὺς πρῶτον συστγσαµένους τὸ ἐπ'τή- 


tondiscipulum, οἱ simul cum maximo illo philoso- D δευµα τῆς κωμωδίας Denique non vidit mendum 


pho audivisse Ammonium per undecim ferme an- 
hos Alexandrie. Hunc Origenem nostrum fuisse 
volunt eruditi, et precipue Holstenius. Non credo; 
lempora enim non minus quam alia repugnant. 
Plotinus non vidit Alexandriam ante annum unde- 
cimum Alexandri Mamm«ee,ut testatur in ejus Vita 
Porphyrius, et paulo post Ammonio prsceptori se 
tradidit, cum jam Origenes noster Alexandriam 
relinquere coactus esset, quo nunquam poslea re- 
versus est. Non. igitur ille Alexandriam fuit, cum 
Plotinus Ammonium audivit, multo minus cum 
Plotinus simul et Ammonio et Origeni suo valedi- 


latere in nomine ; nam pro Xavvo2lovz legendum 
esse Xoosapiwva certum est: ut paulo post in alio 
argumento legimus, τὴν χωμµφδίαν ηὐρῆσθαί oactv 
ὑπὸ Σουσαρίωνος. Diomedes Grammaticus : « Poeta 
primi comici fuerunt Susarion, Mullus et Magnes.» 
Clemens Alexandrinus Stromat. lib. 1: Κωμφδίαν 
ἐπενύησεν  YXwaoiwew  [l. Xovsa2lov] ὁ ᾿Ἱκαριεύς. 
Diomedes Scholasticus in bibliothecce Regie ms. in 
Ezpositione Grammatica. Dionysii Thracis : Πρῶτον 
οὖν Σουσαρίων τις τῆς ἐμμέτρου χωμµφδίας ἀρχηγὸς 
ἐγόνετο, οὗ τὰ μὲν ὀράµατα λήθῃ κατενεµήθησαν. 
In vetustissimo marmore Arundelliano: ᾿Αφ’ οὗ 


219 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


980 


ἐν Αθήναις κωµῳδία πρῶτον ἐτέθη ἐπὶ σανίσι τῶν Α tunc non fuerit,qui Athenis recta in Asiam ante 


Ἰκαρίεων εὑρόντος Σουσαρίωνος. In Icario enim 
Attice populo inventam fuisse tradunt tum comce- 
diam tum tragediam veteres. Athenaeus lib. i1, 
cap. 3: 'Anó µέθης xal Ἡ τῆς χωμµῳδίας xal f; τῆς 
τραγῳδίας εὔρεσις ἐν Ἰκαρίῳ τῆς ᾿Αττικῆς εὑρέθη. 
Unde apud Suidam : θέσπις, "'[xaploo, πόλεως 
Αττικής, τραγικός, Apud Icarienses igitur Susa- 
rion comoediam invenit, unde eum Clemens Ica- 
riensem vocat; non quod in eo pago natus esset, 
aut ex Attica oriendus; natus enim est in agro 
proximo Megarensi, ut ipse de se testatur in 
jambis qui etiamnum apud Diomedem Scholasti- 
cum supersunt, et in hunc modum corrupte in 
ms. leguntur: 


᾽Ακούετε λέξεως, Σουσαρίων τάδε λέγει, 
Υἱὸς Φιλίνου γεγαρόθου Τριποδίσκος. 

Scd pro γεγαρόθου Τριποδίσκος legendum procul 
dubio Μεγαρόθεν Τριποδίσκιος, ut. metri ratio po- 
stulat. Est autem Τριποδίσκιος vox gentilis.Stepha- 
nus, τὸ ἐθνικὸν Bopuioxioc, ὡς τριποδίσκιος, δωρί- 
σχιος, lege δορίσχιος. Ut ipse alibi, τὸ ἐθνικὸν δωρί- 
σχιος, ὡς δορµίσκιος, lege vicissim, βορμίσκιος. [πάς 
autem Τριποδίσκιος clare docet idem Stephonus: 
Τριποδίσχος, καὶ Τριποδίσχοι κώμη τῆς Μεγαρίδος, 
ὁ πολίτης Τριποδίσκιος. Ττιροάϊδοις igitur in agro 
Megarensi pagus est: in quo qui natus est Τριπο- 
δίσχιος dicebatur. Sic igitur Susarionis iambos 
interpretor: 


Audite dictum : Susarion hac ait, 
Filius Philini, e Megaride Tripodiscius 


Ut autem Origenem Plotini condiscipulum Ada- 
mantium nostrum, et Sannyrionem comicum Su- 
sarionem comaedie inventorem fuisse temporum 
ratio non admittit; ita si quid in epistolis fidem 
temporum revera pulsaret, Ignatium epistolicum 
non fuisse apostolicum illum libenter concede- 
rem. 

Verum ut nihil cerlius scriptum aliquod spu- 
rium esse probat, quam fides temporum violata ; 
ita opera auctori alicui ascripta, sed posteriori ali- 
quo siculo a fictore conscripta, fere semper hac 
ipsa vatione se produnt, et ez violatione temporum 
suppositionis convincuntur. Edidit Leo Allatus 
Socraticorum epistolas, quas ab illis ipsis viris, 
quorum nomina preferunt, conscriptas fuisse dia- 
logo satis prolixo vehementer contendit, sed fru- 
stra; temporum enim ratio minime patitur. Ad 
unicum argumentum inde ductum de oratione Po- 
lycratis in judicio Socratis habita,cujus epistola 14 
mentionem facit, ita respondet ut de anno quo 
Socrates mortuus est, veteribus omnibus litem 
moveat, nec tamen hilum proflciat. Omnia enim in 
eà epistola et sequenti ita concepta sunt, ut nulla 
temporis ratio habeatur, adeoque cuncta ficta esse 
dilucide appareat. Euclides et Terpsion queruntur 
Xenophontem, cum Socrates moreretur, non Athe- 
nis, sed Lacedemone fuisse; cum ille Lacedemone 


mortem Socratis profectus est, nec nisi post 
sexennium in eam urbem venit. Et dum huic epi- 
stole Xenophon respondet, Platonis scripta ssepius 
suggillat,quod poetas non admiserit eum perstrin- 
git, cum ipse se talem in libris preestiterit ; imo 
sententiam ex epistola Platonis ad Dionysium Si- 
cilie tyrannum carpit; que omnia diu post So- 
cratis mortem evulgata sunt. Ita Xenophontis si- 
mius, cum vidisset in genuina illius epistola, cujus 
fragmentum apud Eusebium exstat, perstringi Pla- 
tonem ob Σικελιῶτιν τράπεζαν, ipse etiam ea sug- 
gillavit qui ad Siciliam spectabant ; sed dum epi- 
stolam statim post mortem Socratis scriptam fingit, 
et temporum rationem violat, et seipsum prodit. 
Preterea, Aristippus ad flliam suam epistolam 27 
mittit, cum jam Sicilie tyrannum ipse reliquisset, 
et jam in Lipara insula morti vicinus esset, filiam- 
que monet ut Athenas proficiscatur, et cum Myrto 
et Xantippe sanctam vitam colat ; quasi tot annis 
post necem Socratis ille duse uxores in eadem 
domo viverent, et feminas philosophice institue- 
rent; cum Myrto, si unquam Socratis uxor fuerit, 
ante ipsum mortua sit. Allatius quidem 16 ad minus 
annos post Lachetis magistratum vixisse Socratem 
vult, sed contra omnium veterum sententiam. De- 
metrius Phalereus satis idoneus auctor apud Laer- 
tium, Diodorus Siculus, Aristides, quibus consentit 
antiquus ille in Marmore Arundelliano chronogra- 
phus, Αφ’ οὗ [μετανῆλθον οἱ μετ] à Κύρου ἀναθάν- 
τες, χαὶ Σωκράτης φιλόσοφ [ος x] ελεύτ [nos βι] o [c] 


C ἔτη ἑθδομήχοντα, ἔτει ϱλζ, ἄρχον [τος] ᾿Αθήνῃσι Λά- 


χητος. Optime certe ille sub eodem archonte ponit 
reditum eorum qui cum Cyro ascenderunt, et mor- 
tem Socratis. Xenophon enim, quo duce illi redie- 
runt, ἀναθέθηχε σὺν Κύρῳ ἐπὶ ἄρχοντος Ἐεναινίτου, 
ἐνὶ προτέρῳ ἔτει τῆς Σωκράτους τελευτῆς, « ascendit 
cum Cyro sub archonte Xeneneto, anno uno ante 
Socratis mortem, » ut ex veterum aliquo refert 
Laertius. Nihil igitur in historia videtur esse cer- 
tius, quam illa omnium in re notissima sententia, 
Socratem sub archonte Lachete mortuum esse. Et 
fundamentum quo nititur Allatius, quod apud Pla- 
tonem Socrates in Dialogis aliquoties de iis rebus 
loquatur, qui» diu post Lachetis magistratum con- 
tigerunt, infirmissimum est. Veritas enim chrono- 


D logica ex Platonis Dialogis sumenda non est. Sci- 


tum est illud Macrobii Saturnal. lib. 1, cap. 1: 
« Annos coeuntium mitti in digitos, exemplo Pla- 
tonis nobis suffragante, non convenit. » Eos certe 
Plato quasi colloquia habentes introducit,qui nun- 
quam collocuti ; et ea nonnullos sspe loquentes 
reprresentat, de quibus illi nunquam cogitarunt, et 
quae scire minime potuerunt. ᾽Αναγνοὺς 6 Γοργίας 
τὸν Πλάτωνος διάλογον πρὸς τοὺς παρόντας εἶπεν, 
ὃτι οὐδὲν τούτων οὔτε εἶπεν, οὔτε Ἴκουσε παρὰ Πλά- 
τωνος. « Gorgias eum Platonis dialogum legisset, 
lis qui aderant dixit, quod nihil horum ant ipse 
dixerit, aut a Platone audiverit. » Idem de Ρλη- 
done tradit Athenaeus ; etiam de Socrate Laertius; 


281 


J. PEARSONH VINBICLE IGNATIANJE. — PARS Π. 


dagi δὲ καὶ Σωχράτην ἀχούσαντα τὸν Λύσιν Gvavt- À Vindiciarum parte, necessitas incumbit, sed et 


vu2xovcoe Ἰλάτωνος, Ἡράκλεις, εἰπεῖν, ὡς πολλά 
μου κατεψεύδεθ᾽ ὁ νεανίσκος, οὐκ ὀλίγα γὰρ ὧν οὖκ 
ε’ργχε Σωκχρᾶιτς γέγραφεν ἀνήρ. « Ferunt etiam 
Socratem cum Platonem Lysim recitantem audis- 
set,proh Hercules ! exclamavisse,quam multa de me 
adolescentulus mentitus est? Non pauca enim ex 
his quz? Socrates nunquam dixit, vir ille litteris 
mandavit. » Cum igitur Socrates aliquando in dia- 
logo Platonis introducitur de iis rebus disserens, 
que post magistratum Lachetis contigerunt, non 
potest inde colligi Socratem ea setate in vivis fuisse, 
sed Platonem post mortem Socratis dialogum scri- 
psisse, illique quos ipse voluit sermones tribuisse: 
Omnes igitur Socraticorum epistolas ab Allatio 
editas, cum aliunde, tum ex temporum ratione, 
non ab iis quibus tribuuntur scriptas,sed ab aliquo 
philologo confictas fuisse constat. 

Quare cum scripta sub alienis nominibus edita, 
ac presertim epistole, hoc modo prodere se so- 
leant, non minimo arguiaento est, Ignatii nostri 
epistolas genuinas esse, quod nihil in illis reperiri 
possit, quod aliam seu posteriorem etatem sapiat, 
quod post 10 Trajani annum scriptas fuisse evin- 
cat. Dalleus epistolas ipsas « accuratissime inspi- 
ciens, et diligentissime rimans, » nihil adhuc hu- 
jus generis, ut mox ostendemus, offendit. Quod si 
hic circumspectator cum emissitiis oculis tale nihil 
invenire potuit, metuendum non erit ne ab alio 
postea id fiat. Quibus ad sententiam nostram con- 
firmandam preelibatis, ad ea aliquid reponendum 
est,quibus probare nititur vir doctissimus, episto- 
lasIgnatii Eusebio cognitas,et tot s:eculis appro- 
batas, nec :etati qua scriptae, nec viri a quo editae 
esse dicuntur, ingenio et moribus congruere. 

Sed priusquam ad argumenta adversariorum 
rentilanda me accingam, non possum non obser- 
vare Dalleum, qui Ignatium epistolicum in ipso 

operis sui limine quasi Geryonem depinxit, in dis- 
putando bicorporeum plane, vel tricorporeum ap- 
parere, et argumenta sua tum contra Eusebianas 
veteres epistolas, tum contracommentitias,et ipsas 
etiam interpolationes fabricari atque dirigere ; ad- 
eoque non tantum adversus Usserium et Hammon- 
dum, sed et contra Baronium,Halloixium aliosque 
ex Latinis militare, nunc his, nunc illis alapam 


impingere. lloc autem tam perplexe facit, ut et D 


lecterum oculis nebulam obtendat, et sententism 
Dostra sepe insidias struat ; dum Eusebianas, 
quas nostri genuinas esse contendunt, non aliis 
armis dejicere conatur, quam iis quibus interpo- 
lationes rejiciunt, et novas et commentitias epi- 
stolas respuunt. Profitetur ipse se« hoc lgnatia- 
narum epistolarum negotiuin simul semelque totum 
tractare » velle, quod nos et egre ferimus, et 
minime fieri debuisse contendimus. Hec enim re- 
rum confusa tractatio non tantum mihi negotium 
facessit cui perpetua distinguendi et genuina a 
spuriis discriminandi, hac presertim posteriori 


lectori, qui sibi fucum fleri nolit, nimiam sollici- 
tudinem creat, qui minus attente singula conside- 
ret, etrerum differentias semper observare aut 
non velit, aut non possit, manifestam prwjudicii 
occasionem ministrat. Fatemur nos libentissime 
multa in spuriis epistolis, multa in interpolatio- 
nibus et temporum fidem pulsare, et saucti Ignatii 
moribus repugnare et dictionem ejus minime 
referre. Neque aliter fleri potuisse putamus : imo 
inde argumentum ducimus satis apertum et. effi- 
cax, quod, cum fictor aliarum epistolarum, et in- 
terpolator verarum uterque veri Ignatii simius, et 
pro suo modulo archetypum caute repreesentans, 
tam facile atque manifeste imposture teneatur, 
tam sempe tempora confundat,tam alienaa martyris 
moribus tradat, auctor Eusebianarum vel eo ipso 
verus Ignatius appareat, quod tempora nunquam 
confundat, quod nihil ab Ignatio alienum doceat. 


CAPUT II. 

Argumentum Dallzi a tempore ductum refellitur. 
Ignatius nullum hareticum nominavit. Cleobius, 
sive Cleobulus, primi srculi hzreticus. Insignis 
S. Hieronymi locus fuse explicatur, et. ab impor- 
tunis Dalla conjecturis defendilur. lgnatius non 
scripsit contra Theodotum, sed haeresim ejus in 
Ebione domnavit. 

Utea qus vir doctissimus adversus epistolas 
Eusebio cognitas ex ipsis observavit, nullam om- 
nino ad earum auctoritatem imminuendam vim ha- 
bere ostendam, eodem ordine quo ille perscripsit 
singulatiin omnia persequar. Incipit autem ab ar- 
gumento atempore ducto, et capite 10 affirmat 
« non pauca passim occurrere qua statam atque 
immotam temporum fldem, cerlissimum veritatis 
κριτήριον, graviter pulsant ac convellunt. » Ego 
vero e contrarin assero, in fictis et interpolatis 
quamplurima, sed neque passim neque non pauca 
istiusmodi, imo plane ac prorsus nulla in epistolis 
quas nostri defendunt,reperiri.Sed « earum auctor 
de inultis hiereticis atque lijresibus post martyris 
demum mortem exortis, passim loquitur.» Ita ille. 
Nos autem cum Eusebio antiquitatum ecclesiasti- 
carum peritissimo fatemur, Ignatium aliquas hee- 
reses perstrinxisse,sed eas tantummodo, quz tunc 
temporis,cum ille scripsit,et antequam martyrium 
passus est, exortz fuerant ; idque verissimum esse 
contendimus. hursum, « quosdam, inquit, ejus 
commatis nominat diserte, et quos non nominat, 
eorum tamen dogmata ita plane ac perspicue inter- 
dum exponit, ut quos intelligat dubitari non pos- 
s$jt. » Nos utrumque libere et aperte falsum esse 
dicimus : et hucusque assertionum nuda contentio 
est ; ait ille, nos negamus. 

Priorem ordinem unico hoc argumento probare 
nititur: Epistolarum auctor « Basilidis, Theodoti 
et Cleobuli edit nomina in epistola ad Trallianos. 
At hos tres post Ignatii martyrium erupisse certo 
constat. » De hereticorum horum state nuncnon 
disputo, de Basilide postea acturus ; illud tantum 


283 


$. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


284 


inpresentiarum moneo, quod huic argumento re- À mentio, nihil, ut opinor, cogit.» Imo vero cogit 


fellendo abunde sufficiat, auctorem epistolarum 
hereticorum neminem noiminare voluisse,ab eorum 
omnium noinenclatura de industria abstinuisse. 
Ita enim ipseloquitur de hereticis ad Smyrneos 
scribens: Τὰ δὲ óvópata αὐτῶν ὄντα ἄπιστα οὑκ 
ἔδοξέ µοι ἐγγράψαι' ἀλλὰ μτδὲ γένοιτό µοι αὐτῶν µνη- 
μονεῦειν μέχρις οὗ µετανοήσωσιν. Vetus interpres : 
« Nomina autem ipsorum ezxsistentia infidelia non 
visum est mihi inscribere: sed neque flat mihi 
ipsorum recordari usque quo peniteant. » Quod 
animi propositum religiose in reliquis etiain epi- 
stolis conservavit, adeo ut nullius unquam here- 
tici hominis nomen ediderit. Auctor certe epi- 
stole ad Trallianos, ὁ δημιουργὸς τῆς θεσπεσίας 


Ἐπιστολῆς, ut loquitur Synesius, Basilidem, Theo- B 


dotum aut Cleobulum nunquam nominavit, sed 
interpolator ; « omnisautem interpolatio posterior 
credenda est, » ut loquitur Tertullianus. Eorum 
nomina in laciniis illius epistole inter miniata 
reperiuntur ; in codice Florentino,et Latino inter- 
prete sincero non apparent ; ad Baronium fortasse 
et Halloixium, ad nos non omnino pertinent. 


Atque ἰιῶο ad 10 caput responsio sufflcere posset, 
nisi cum illa verba ex « suo Ignatii simio » ad Tral- 
lianos adducit : « Fugite etiam ipsius nequissimine- 
potes, Theodotum et Cleobulum, » occasionem ar- 
riperet Usserium etiam et lammondum suggillandi. 
ε Ceobulum, inquit,istum sua obscuritas ita tegit, 
utargui non possit. » Imo vero adeo perspicuum est 
Cleobulum illum inter vetustissimos hereticos a 
SS. Patribus esse recensitum, ut si eum nominas- 
set ipse auctorepistole ad Trallianos, nulla inde ei 
de antiquitate lis moveri posset. Cleobulus enim, 
sive Cleobius, Simonis discipulus fuit ; unde Cleo- 
biani cum Dositheanis et Gorthenis aliisque anti- 
quissimis hereticis numerati sunt. B. Theodoretus 
Haeret. fab. lib. 1, cap. 4, de Simonianis : Ἐκτῆσδε 
τῆς π'κρ.τάτης üvegóncay ῥίζης Κλεοθανοὶ [lege 
Κλεοθιανοὶ] Δοσιθεανοὶ, Γορθηνοὶ, Μασθόθεο:, Λδρ:α" 
νισταὶ, Εὐτυγχηταὶ, Κανισταἰ. Et lib. n, c. 4, ubi tes- 
tatur Deum zizaniorum magnam partem in triti- 
cum converlisse, hec habet : Kai μαρτυροῦσι xai 
πόλεις καὶ κῶμαι xai τῶν Σίμωνος καὶ τῶν Μενάν- 
ὅρου, καὶ Κλεοθίου, καὶ Δοσιθέου, καὶ Γορθέου, καὶ 
᾿Αδριανοῦ, xai Σατορνίλου, καὶ Βασιλίδου, xai ᾿σι- 
δώρου, καὶ Καρποχρύτους, καὶ ᾿Επιφάνους, xai τῶν 
ἄλλων ἁπαξαπλῶς τῶν τοιούτων ζιζανίων ἀπηλλαγ- 
μέναι.Αιοίοτ Imperfecti operis in Mattheum, homil. 
48 : « Venerunt enim Dositheus et Simon et Cleonis 
[lege Cleobius]. Hac illi ex antiquissimo rerum ec- 
clesiasticarum scriptore Hegesippo, apud Euse- 
bium lib. iv, ο 22, qui Cleobium hunc in prima 
heereticorum classe collocat : 'Ag' ὧν Σίµων, ὅθεν 
Σιμωνιανοὶ, xal Κλεόδιος, ὅθεν Κλεοθιανοὶ, καὶ Aosl- 
θεος, ὅθεν Δοτιθεαχοί. Cleobius igitur Simoni syn- 
chronus ipsoIgnatio martyreantiquior fuit.Sed «ut 
hunc Cleobulum eumdem, inquit, cum Cleobio illo 
fuisse putemus, cujus fit aliquoties apud scriptores 


C 


illustris locus Epiphanii haeresi 51 : "Evsv καὶ οἱ 
περὶ Κήρινθον καὶ ᾿Εθίωνα ψιλὸν τὸν ἂνθρωπον κατὲσ- 
ον, «ai Mj otov, καὶ Κλεόδιον εἴτουν Κλεόθουλον, id 
est, « et Cleobium sive Cleobulum. » Hxc enim satis 
aperte ostendunteumdem hzreticum ab aliis Cleobi- 
um,ab aliis Cleobulum nominari solitum,ut eumdem 
hareticumalii Saturnilum,alii Saturninum vocabant. 
Huncautem Cleobium,sive Cleobulum cum Ebioneet 
Cerintho Christum nudum hominem preedicasse 
docet Epiphanius: et eamdem heresim Theodotum 
docuisse noscitur, cui Cleobulum adjungit interpo- 
lator. Sua igitur Cleobulum obscuritas non tegit. 

De Theoloto autem miniato, qui ad nos nihil, 
miras nobis difficultates creat et turbas concitat. 
Nam quod eum ad a. D. 194 refert, quid ad nos. 
qui interpolatorem aliquot post seculis natum pu- 
tamus ? Quod clamat Usserium « eo ducere, ut 
Theodadem pro Theodoto,praeter omnium codicum 
Grecorum Latinorumque fidem,reponamus, » ma- 
gnam viro integerrimoinjuriam facit.Usserius certe 
interpolatoris defensionem non suscepit,quem ipse 
primus detexit et conflxit ; neque quidquam contra 
codicum fidem fecit,sed pro singulari qua uti sole- 
bat diligentia, codicem Baliolensem, non Theodo- 
tum, sed Theododum habere indicavit, quod com- 
mune aliquid cum Θεδαδι habere tantummodo 
monuit. Iniquissima igilur sunt vociferationes et 
calumniz, quibus virum accuratissimum onerat. 


Sedemovet» virum doctissimum «Hieronymilocus 
conira Helvidium disputantis, diserte Ignatium 
inter apostolicos scriptores primum recensentisqui 
adversus Ebionem, et Theodotum Byzantium, et 
Valentinum scripserunt. » Caute hec primum, et 
indefinite : movet hominem, sed quo,non ostendit ; 
utquid putet non addit; quid inde colligat,nos latere 
voluit. An movet ut Ignatium inter apostolicos scri- 
ptores non numeres,cum Hieronymus ipse eum di- 
serte inter eosdem numeret ? An movetutexistimes 
interpolatorem nomen prodidisse Theodoti Ignatio 
junioris, quod nemo nostrum negat ? An movet 
Hieronymus ut hoc putes, qui interpolatorem, 
utpote semulto juniorem nunquam vidit ? Utcunque 
sit,undecunque aut quocunque moveatur Dallzus, 
et Usserius et Hammondus vapulat. Prior, quod 
« videatur Hieronymum capere non de epistolis,sed 


D de alio aliquo Ignatii operequod illius evo exstite- 


rit, nostro desideretur. » At Usserius de tali opere 
nihil tantummodo ait, id quod verissimum esse 
omnes concedent : « Si Theodoti Coriariiin aliquo 
opere nomen Ignatii preferente facta fuerit mentio. 
manifesta ψευδογραφίας ex ipsa temporum convin- 
catur ratione. » Non asseruit tale opus Hieronymi 
&lale exstitisse, non alios Ignatio libros aíffinxit 
Usserius, ut frustranea plane sit tota heec adversus 
eum instituta disputatio. Et cum errores Theodoti 
in his epistolis apertissime refutari ait, ne id qui- 
dem quisquam negat. Nulli autem alii errores Theo. 
doti in illis refutantur, nisi qui ad Ebionsos perti- 


, 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS IJ. 


286 


nebant, et Ebionem simul cum Theodoto nominat À qui diu post eorum mortem exortus est, sub Victore 


Hieronymus : nec in hoc capite de heresiqueritur, 
sed de hzretico, quem ab Ignatio nominatum aut 
refutatum negamus. Hzresis Theodoti in Ebione 
et Cerintho refutata est, Theodotus ipse in genui- 
nis epistolis intactus est. 
« Hammondus vero confitetur non necesse esse 
ut lgnatius adversus Valentinum aut Theodotum 
volumina nova scripsisse dicatur. » Recte hec ille 
quidem, non ut Usserio contradiceret, qui illud 
necesse esse nunquam dixit,sedut Hieronymum in- 
terpretaretur, cujus verba non conjuncte, sed di- 
visim intelligenda esse censuit : idque reclissime 
observatum esse liquet, si de scriptis non tantum 
adversus heereses,sed et ipsos h:reticos intelligatur. 
Neque enim Polycarpus contra Valentinum, neque 
Justinus, vel lreneus, quantum scimus, contra 
Theodotum, expresse scripsit ; certe quatuor 
illos omnes apostolicos viros adversus tres illos 
hereticos diserte non scripsisse constat ; et inde 
recte colligitur ad Hieronymi mentem satis esse ea 
quze Ignatius in epistolis contra Ebionem et Gno- 
sticos scripsit,etiamsi nihil adversus Valentinum et 
Theodotum scripserint.lta quidem sensit Hammon. 
dus ; « ille vero fallitur, inquit Dallzeus,et rationem 
statim reddit, nam nisi Ignatius contra Theodotum 
scripsisse intelligatur, liquido falsum erit quod ait 
Hieronymus. » Mira hec assertio ; sed et ratione 
sua quali quali non caret. « Nemo enim apostolicus 
contra eum scripsit, non Polycarpus, ac ne Irenaeus 
quidem aut Justinus,aut quisquam ejusdem census 
alius, ut plane necesse sitad lgnatiumreferri qua de 
Theodoto dicit Hieronymus. » Sed et mihi pariter 
disputare licet. Nemo apostolicus contra Theodo- 
tum scripsit, non Ignatius martyr,nonJustinus,aut 
Irenaeus, ut necesse sit ad Polycarpum referri quae 
dicit Hieronymus. lta de Justino, ita de [reneo.Ut 
hec omnia recte intelligantur, et disputationis Dal- 
leane imbecillitas appareat, locus Hieronymi om. 
nino recitandus est, quem ille caute praetermisit. 
Verba ejus adversus Helvidium hec sunt: « Nun- 
quid non possum tibi totam veterum scriptorum 
seriem commovere,Ignatium, Polycarpum,Irenaeum, 
lastinum martyrem, multesque alios apostolicoset 
eloquentes viros qui adversus Ebionem et Theodo- 
tum Byzantinum[et Valentinum] heec eadem sentien- 


les plena sapientie volumina conscripserunt? qua si Ὦ 


legisses aliquando, plus saperes. » Non tantum qua- 
luor enumerat Hieronymus, sed et « multos alios 
&postolicos et eloquentes viros » adjicit,imo «totam 
'eterum scriptorum seriem » advocat, quorum si 
unus aliquis adversus Theodotum expresse scri- 
pserit, non necesse est, ut id Ignatium fecisse pu- 
laverit Hieronymus, magis quam Polycarpum, aut 
lustinum, aut [reneum, quorum neminem id fe- 
cisse fatetur vir doctissimus. Sed et huic etiam 
objectioni aliquatenus occurrit. « Quomodo, in- 
quit, vel Polycarpus, vel Justinus, vel apostolico- 
rum quisquam contra Theodotum scribere poterant 


episcopo Romano, id est circa a. D. 200, quo tem- 
pore incredibile est quemquam eorum vixisse, qui 
apostolos viderant,omues ante a. D. 100 mortuos. » 
Lbi primo apostolicos viros habet pro iis tantuin 
qui apostolos viderant, quod est a mente Hiero- 
nymi prorsus alienum. Cum enim Justinum et 
Irenemum aliosque apostolicosadvocat,eosipsossine 
dubio pro apostolicis habuit: at nequelrenaus, ne- 
que Justinus apostolum ullum vidit. Ita etiam ct 
alii loquuntur, ut Theodoretus Haeret. fab. lib. t, 
c. 2: Kai Βἱρηναῖος, οὗ xal πρόσθεν ἐμνήσθημεν, 
ἀποστολιχὸς 9ὲ xal οὗτος ἀνήρ, « et. Ireneus, cujus 
supra meminimus, vir idem quoque apostolicus: » 
et rursus cap. 3: Eigrvatou τοῦ τὴν ᾿Εσπέραν φω” 
τίσαντος ἀνδρὸς ἀποστολικοῦ  rapxü/sopit  uap- 
τυρίαν, « Irenai viri apostolici, qui Occidentem 
illustravit, proferam testimonium. » At Irenaus 
aliquot annis post a. D. 200, mortuus est, ut nec 
S. Joannem viderit antea. D. 100 defunctum. Non 
igitur ideo Theodoretus Ireneum virum apostoli- 
cum appellavit, quod apostolum aliquem in terris 
viderit, sed quod esset,ut ipse alibi cum Epiphanio 
loquitur, τῶν ἀποστόλων διαδοχος, ut S. Basilius de 
Spiritu sancto cap. 29, ἐγγὺς ἀποστόλω» γενόμενος, 
ut S. Augustinus, non longe a temporibus apostolo- 
rum. Vocat eum quidem Hieronymus, utliic, virum 
apostolicum, ita alibi, virum aposlolicorum tempo- 
rum, non quod ipsos apostolos viderit, sed aposto- 
lorum discipulos. lta enim loquitur epistola 19: 
« Irenzus vir apostolicorum temporum, et Papis, 
auditoris evangeliste Joannis, discipulus. » Ita 
Hegesippus Photio dicitur ἀργαῖος ἂν ὴρ καὶ ἀποστο- 
λικός, cod. 232, qui Eusebio perhibetur ἐπὶ τῆς 
πρώτης τῶν ἀποστόλων Ὑενόμενος O:ajoy css, et sub 
Eleutherio scripsisse noscitur. Reveraantiquis apo- 
stolici dicebantur duplici ratione,tum atalis respe- 
ctu, tum doctrine ; respectu aetatis etiam ii dice- 
bantur apostolici, qui cum apostolis vixerint, licet 
ab eorum doctrina dissentirent, ut Tertullianus lo- 
quitur adversus Hermogenem c. 1 : «Nec ipse apo- 
stolicus Hlermogenes in regula perseveravit ; » illi 
autem precipue, qui doctrinam ab apostolis rece- 
perunt, et in ea perstiterunt, ut idem De prazscript. 
haeret. cap. 32: « Ut primus ille episcopus aliquem 
ex apostolis, vel apostolicis viris, qui tamen cum 
apostolis perseveraverit, habuerit auctorem et an- 
tecessorem ; » et paulo post : « Ipsa doctrinaeorum 
cum apostolica comparata, ex diversitate et contra- 
rietate sua neque apostoli alicujus auctoris esse, 
nequeapostolici : quia sicut apostolici non diversa 
inter se docuissent, ita et apostolici non contraria 
apostolis docuissent. » Respectu doctrinz, illi etiam 
apostolici dicebantur, qui apostolorum fide maxime 
fleruerunt, licet apostolos ipsos non audiverinl, 
quales erant, forte Papias, Hegesippus certe et 
lIrensus : unde apud S. Athanasium heretico sim- 
pliciter opponitur ó πιστὸς xai ἀποστολικὸς ανήρ, 
quacunque etate vixerit,tom. I, pag. 275, ut eadem 


281 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


fuerit inter viros apostolicos distinctio quie inter A atque ideo falsum fuisse Hieronymum confitetur ; 


ecclesias apostolicas fuit. Alio enim ecclesim apo- 
stolie:e dicebantur, quod ab apostolis ipsis, aut 
apostolicis viris fundate sint,ali: quod eum postea 
exortee sint, cum illis apostolicis in doctrina con- 
venirent.Tertullianus De prascript. haeret. cap. 20 : 
« Apostoli ecclesias apud unamquamque civitatem 
condiderunt, a quibus traducem fldei et semina do- 
clrino cwetero exinde ecclesi:& mutuatee sunt, et 
quotidie mutuantur ut ecclesie flant ; ac per hoc et 
ipse apostolici» deputantur, ut soboles apostolica- 
rum ecclesiarum. » ldem cap. 32 : « Hoc modo ec- 
clesi: apostolica; census suos deferunt, sicut Smyr- 
nxorum EcclesiaPolycarpum a Joaune collocatum 
refert, sicut Romanorum Clementem a Petro ordi- 
natum itidem ; perinde utique et ceterm exhibent 
quos ab apostolis in episcopatum constitutos apo- 
stolici seminis traduces habent. » Et paulo post : 
« Àd hanc itaque formam probabuntur ab illis Ec- 
clesiis, qux licet nullum ex apostolis velapostolicis 
auctorem suum proferant, ut multo posteriores, 
tamen in eadem fide conspirantes non minus apo- 
stolicee deputantur pro consanguinitate doctrina.» 
Ut igitur ecclesias apostolicas, qua post apostolo- 
rum tempora exorte sunt, ita et viros apostolicos 
nominabant, qui apostolos nunquam viderunt : et 
quod ad Hieronymum spectat, mirum non est, 
eum ita locutum esse, si verba Ruffini in secunda 
Invectiva perpendamus : « Si tu Origenem, quem 
alterum post apostolos dicis, recte facis imitari, 
quid concidis eum,qui secutus est,Didymum ; quem 
nihilominus et prophetaum nominas, etapostolicum 
virum designas? » et paulo post : « Quem aposto- 
licum virum sensuum nomine designas. » Quamvis 
igitur neque Ignatius aut Polycarpus,qui apostolos 
viderant, neque Justinus aut Ireneus, qui alia ra- 
tione dicti sunt apostolici, id non fecerint; tamen 
inter alios multos apostolicos et eloquentes viros 
poterat aliquis Theodotum expresse refutare, quod 
ad mentem Hieronymi satis est, si de heereticoipso 
refutato loquatur; unde quod de Theodoto dicit,nec 
erit apertissime falsum,nec de Ignatio sumendum. 

Jam vero sibi ipsi Hieronymum tam mire inter- 
pretandi objicit, hoc Ignatio non competere (utsci- 
licet contra Theodotum scriberet) annis fere 100 
ante mortuo quam Theodoti heresis nosci cepisset, 
sibique hzc objicienti respondet, hoc martyri qui- 
dem Ignatio non convenire, de nostro epistolico 
verum esse,eumque hoc loco ab Hieronymo intelle- 
ctum esse. At si Hieronymus hoclocointellexit Igna- 
tium epistolicum,certe intellexit martyrem neminem 
enimaliumnovit illeepistolicum,quamapostolicumet 
martyrem. Hoc ipsoloconontantuminterapostolicos 
numerat, sed et dum veterum seriem recitat, primo 
loco Ignatium, non tantum ante Ireneum et Justi- 
num, sed et ante Polycarpum ponit. Idem igitur 
Hieronymo,ut et nobis, etepistolicus,et apostolicus, 
et martyr Ignatius. Neque hsec negare potuit vir 
doctissimus qui hanc distinctiunculam excogitavit, 


ut enim habeamus falsum Ignatium, necesse est ut 
falsum habeamus llieronymum. Ne verus sit Igna- 
tius, falsus est Dalleo Polycarpus, falsus Origenes, 
falsus Eusebius,falsus denique et Hieronymus. Sed 
quare falsum esse confitetur ? « Quod hunc suum 
Ignatium, diu post apostolos et apostolicos viros 
natum,apostolicis hominibus connumeravit. » unde 
tam crassus error doctissimo et in Ecclesie e monu- 
mentis versatissimo Patri insedit! er pra cepto de 
Ignatianis errore ab Eusebii lectione hausto. At ne- 
que Eusebiurm errasse constat, neque Hieronymus 
solum Eusebium secutus est. Legit Polycarpum 
atque Ireneum, quos Eusebius sequebatur, quos- 
que ipse apostolicos appellat; legit Theophilum, 
cujus sententiam ex Ignatio decerptam auctori suo 
reddidit; legit Origenem, qui non semel Ignatium 
epistolicum ut apostolicum laudat,imo opus Orige- 
nis ipse interpretatus est, in quo idem diserte Igna- 
tius citatur; legit Athanasium, Basilium, alios qui 
Eusebii errores sequi non solebant ; neminem legit 
aut novit, cui epistole Ignatii essent vel levissime 
suspecta. Si falsus fuerit Hieronymus, error ejus 
toti orbi communis iniquissime Eusebio tribuitur; 
praesertim cum constet Hieronymum hscadversus 
Helvidium scripsisse, diu antequam sua de Ignatio 
in Catalogo ex Eusebio transcripsit. 


Sed sive vere. sive falso hoc loco Hieronymum 
epistolas Ignatio ascripsisse velit,an in aliis Theodo- 
tum ita refutari vidit,ut inde commentitium fuisse 
Ignatium facile colligere potuisset? Ita quidem sen- 
tit vir doctissimus, sed levissima conjectura perci- 
tus, ratione nulla ductus. Non enim Theodoti no- 
men ita legisse,ubi noslegimus,putat Hieronymum; 
insertum illud epistole ad Trallianos ab interpola- 
tore, diu post etatem Hieronymi, non diffitetur.aut 
saltem diu postlibrum illum adversus Helvidium, qui 
sub Damaso scriptus est : nihil in illa epistola,cui 
nomen postea Theodoti insertum est,illius heretici 
errores perstringit. Sed et alia, et illa adversus 
Theodotum disertissima legerat, quie ex epistolis 
ad Ephesios et Magnesios descripsit Dallseus, inde 
igiturcolligere debuit Hieronymus verum Ignatium 
non fuisse, qui post Theodotum scripserit.Imo vero 
hoc argumento tam infirmo, tam nullo, iniquissime 
sanctus Pater falsitatis postulatur,cum ea quae ante 


D ex epistolis ad Ephesios et Magnesianos descripsit 


Dalleus capite 9, Artemonisblasphemiam splendide 
confutare ipse dixerit. Et revera tam contra Arte- 
monem quam contra Theodotum scripsit Ignatius 
noster,id est,si personas hereticorum spectes, con- 
tra neutrum; si heresim ipsam utrique communem 
contra sententiam utriusque, et ideo aliquo vero 
sensu contra utrumque. Heresis enim eadem Igna- 
tii evo e1slitit ab Ebione profecta, et ab ipsius di- 
scipulis, et Nazarmis, atque Cerintho defensa, a 
Theodoto et Artemone postea resuscitata.Taucn« 5i 
τῆς φάλαγγος ἦρξεν Εδίω,, « Hujus autem caterve 
princeps fuit Ebion, » ut loquitur Theodoretus. 


Jj. PEARSONII VINDICLE IGNATIANAE. — PARS II. 


290 


Si igitar Hieronymus in Ignatio nostro non pauca A Theodotus,compertum non est: postquam autem a 


contra Theodoti heresim disertissima notasset,non 
potuisset nisi ineptissime inde colligere, auctorem 
epistolarum post Theodotum vixisse; quia ipse 
optime novit quicunque contra Theodoti heresim 
ex illis epistolis observare potuit, ea omnia adver- 
sus Ebionem dici potuisse: at scribere aliquis po- 
tuit adversus Ebionem, licet post Theodotum non 
vixerit. Ut alibi igitur Ebionem et Photinum con- 
jungit, tanquam eadem sententia apostolica percul- 
sos, ita hic Ebionem et Theodotum, tanquam ab 
lisdem Patribus refutatos. 

Frustra igitur in hoc argumento nec sine summa 
injuria notat acerbissimus Patrum censor, « inter- 
dum Hieronymum naturali quadam ingenii vehe- 
mentia abripi, et quedam non satis accurate ex- 
pensa effundere, cum nihil in hac re appareat quod 
cum videatur abripere, aut quoquo modo commo- 
vere; hihil ab eo dictum sit, quod non sit veritati 
consentaneum ; nihil quod ejusdem sententic aliis 
locis patefactze contrarium sit. Quod si hec obser- 
vatio de vehementia ingenii Hieronymiani admitti 
aliquando debeat,tunc potiore jure usurpari potest, 
cum adversus diaconos Ecclesie Romane lacessi- 
tus scribit,cum ut eorum dignitatem imminuat tam 
multa de presbyteratus auctoritate congerit,cum,ut 
eam stabiliat, equalem pene ipsi episcopali pote: 
stati statuere censetur : qua interpretatio senten- 
tie Hieronymiane eum maxime inconstantem, et 
suis scriptis contraria effundentem repraesentat. Si 
unquam igitur, in hac ipsa controversia de distin. 
clione sacrorum ordinum, liceret dicere Hierony- 
mum naturali quadam ingenii vehementia abripi, 
et quedam non satis accurate expensa effundere: 
quze responsio si et satis congrua et valida repute- 
tur ; non erit opus quidquam addere ad convellen- 
dum sententia Blondelliane fundamentum.Cum au- 
tem hanc acerbissimam censuram de abreptione 
Hieronymi veram esse contendit,quod hic scribat, 
multos apostolicos viros adversus Theodotum By- 
zantinum scripsisse, cum temporum ratio evincat 
nulli apostolico notum esse potuisse Theodotum 
fugit eum omnino ratio. Non enim multos tantum 
apostolicos viros, sed et eloquentes dixit Hierony- 
mus,ut lib. 1 adversus Jovinianum : « Ad hos et Cle- 
mens successor apostoli, cujus Paulus apostolus 
meminit, scribit epistolas, omnemque pene sermo- 
nem suum de virginitatis puritate contexuit ; et 
deinceps multi apostolici et martyres et illustres 
tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex pro- 
priis scriptis nosse perfacile est; » neque contra 
Theodotum solummodo scripsisse ait, sed contra 
Ebionein (namde Valentino silent mss.quamplurimi 
atque inter eos Cantabrigienses duo) non minus 
quam Theodotum ; neque tam eorum personas quam 
sententiam respexisse censendus est, qui in eadem 
consentiebant ; neque denique verum est, nulli 
apostolico notum esse potuisse Theodotum. Quam 
diu enim ante Victorem heresin suam prodidit 


Victore excommunicatus est, viris apostolicis notus 
esse potuit ; apostolici enim dicebantur, qui apo- 
stolica doctrina imbuti sunt, etiam qui proxima 
post apostolos etate nati sunt.Certe Ireneo notus 
esse potuit, imo igno!us ei esse non potuit,qui sub 
Victore maxime floruit, et post Victorem mortuus 
est, et tamen a SS. Patribus vir apostolicus dictus 
est, et quidem ab ipso Hieronymo. Ita enim ille, 
ad Isai, cap. 64: « De quibus diligentissime vir 
apostolicus scribit Irenc,us,episcopus Lugdunensis, 
et martyr. » 

Capite 14 ad secundum ordinem hereticorum 
progreditur, asseritque Ignatium nostrum alios 
etiam post veri Ignatii morteim exortos hereticos 
tetigisse, licet non nominatos. Respondeo primo 
generatim scripsisse Ignatium (quod observat ve- 
rissime Eusebius) adversus hereses suo tempore 
grassantes, et ut ab iis caverent, ecclesias omnes, 
ad quas martyrio proximus epistolas exaravit,op- 
portune admodum admonuisse atque preemunivisse. 
Εθάεπι autem haereses, qua illius etate in Syria 
vel ecclesiis finitimis exorta sunt, sub aliorum no- 
minibus in iisdem vel aliis terrarum oris, seculis 
sequentibus, repullularunt. Ea igitur que ab lgna- 
tio contra sui temporis Heterodidascalos scripta 
sunt, ad sententiam alicujus heretici qui diu post 
martyris passionem natus sit, refutandam opportu- 
nissima esse potuerunt ; non quod auctor epistola- 
rum ipsum hwrelicum posteriorem noverit, sed 


C quod eumdem errorem,quem posterior secutus est, 


in priori condemnaverit. Qua unica observatione 
premissa, facile particularia objecta refelluntur. 
Duo Saturnini dogmata respexisse Ignatium epi- 
stolicum vult, unum de matrimonio, alterum deJesu 
putativo, ideoque post ea a Saturnino publicata 
viaisse, et Ignatium martyrem esse non posse.Sed 
Saturnini dogma de matrimonio in genuinis episto- 
lis non habetur ; ex assumentlis,que repudiamus, 
depromitur. Alterum Jesu putavivo, a Saturnino 
primo proditum non est. Etiamsi igitur auclor epi- 
stolarum contra hanc haresim,quam tuebatur Sa- 
turninus, scripserit, non inde tamen sequitur eum 
vel Saturninum novisse, vel contra, vel post eum 
scripsisse ; quia eadem fuit heresis Menandriano- 
rum, quorum quamplurimi Saturnino seniores 
erant. Imo ipse Saturninus a Menandro hausit. Ire- 
neus lib. 1, c. 22: « Saturninus quidem similiter 
ut Menander, etc. » Epiphanius diserte : Μετὰ τοῦ- 
τον Σατορνϊλός τις ἀνέστη, καὶ αὐτὸς ἐχεῖθεν τὰς 
ἀφορμὰς, ἀπὸ Μενάνδρου φημὶ, καὶ τῶν πρώην λα- 
θών, Menandriani autem et Simoniani omnes Chri- 
stum putative hominem fuisse, et putalive tantum 
passum docebant ; a Simone, scilicet, edocti, 
qui Judzis, seipsum Filium esse dixit, παθόντα δὲ 
μὴ πεπονθέναι, ἀλλὰ δοχήσει µόνον, ut idem refert 
Epiphanius. Menander autem multos, teste Justino 
martyre, Antiochie seduxit, quos ignorare Igna. 
tius noater non potuit. Imo ex Antiochia fuit ipse 


291 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


204 


Saturninus, teste Ireneo, de cujus etate, ubi opus A vindicandam, quod que primo scripserat, directe 


fuerit, latius disseremus. 

Mox duos ex epistola ad Philippenses locos ad- 
ducit, manifeste, ut ait,pulsantes Praxeam, preter 
eos quos antea adduxerat : erant autem etiam ii ex 
eadem epistola, aut illa ad Tarsenses. Nos autem 
neutram defendimus, utramque manifestissime 
commentitiam profitemur. 

Denique Theodotum Coriarium iterum adducit, 
ac si epistolarum auctor eum etiam novisset,quod 
etiam in Usserianis illius blasphemia refutata sit. 
Et quidem blasphemiam, quam Theodotus defendit 
Ignatium Usserianum refutasse concedo ; Theodo. 
tum novisse rursus pernego. Dalleus ipse dubitan- 
ter hec proponit: « Si vera sunt, inquit, quie 
Caius, sive alius apud Eusebium scriptor vetustissi- 
mus dicit, » Theodotum, scilicet, primum asse- 
ruisse Christum fuisse nudum hominem; ipse enim 
optime novit haec, si stricte sumantur, vera non 
esse ; novit alios quamplurimos diu ante Theodo- 
tum, non paucos etiam ante Ignatium,eamdem ha- 
resim promulgasse, quorum catalogus apud Epi- 
phanium legitur. Sed scriptorem illum antiquissi- 
mum vocat ; dabimus igitur illi σύγχρονον Tertul- 
lianum, « Cerinthus Christum hominem tantummo- 
do sine deitate contendit. » Et rursus: « Poterit 
hac opinio Ebioni convenire,qui nudum hominem 
constituit Jesum.» Hec ille libro De carne Christi. 
Dabimus Caio antiquiorem Ireueum, qui lib. 1, e. 
25, de Cerintho hec habet: « Jesum autem subje- 
cit non ex Virgine natum (impossibile enim hoc ei 


visum est), fuisse autem eum Joseph et Mari fi-- C 


lium, similiter ut reliqui omnes homines. » Idem 
capite sequenti: « Qui autem dicuntur Ebionei, 
consentiunt quidem mundum a Deo factum ; ea au- 
tem que sunt erga Dominum, non similiter [lego 
consimiliter] ut Cerinthus et Carpocrates opinan- 
tur. » Ne autem emendationi nostre inniti nimium 
videamur, idem lib. iv, c. 58: ᾽Ανακρινεῖ δὲ καὶ 
τοὺς "E6tovaioo;, Πῶς δύνανται σωθῆναι, ti μὴ Ó 
θεὸς ἦν ὁ τὴν σωτηρίαν αὐτῶν ἐπὶ γῆς ἐργασάμενος' 
fj πῶς ἄνθρωπος χωρήσει elc θεὸν, εἰ μὴ ὁ θεὸς ἔχω- 
ρήθη εἰς ἄνθρωπον. Vetus interpres : « Judicabit au- 
tem et Ebionitas, quomodo possunt salvari, nisi 
Deus est,qui salutem eorum super terram operatus 
est ? Et quemadmodum homo transiet in Deum, si 


heresim ferirent Ebionis et Cerinthi, aliorumque 
seipso antiquiorum, aut sua etate, post omnium 
apostolorum mortem, eamdem liberius dissemi- 
nantium. 


CAPUT ΕΙ. 


Argumentum a Valentini Sige ductum proponitur* 
Introductori2 Dallai conjecture refelluntur. De 
varia lectione frustra ambigitur. Interpolatoris pru- 
dentia perperam advocatur. Mala fides Pelavio im- 
merito ascribitur. lrengi silentium Eusebii silen- 
tio expungttur. 


Leviora hac quidem sunt, et omnibus, opinor, 
videntur; sed major nobis capite 12 difficultas ori- 
tur ex loco, quem ad Valentinum spectare, et fi- 


B dem temporum violare manifeste volunt; in quo 


Salmasius et Bloudellus,ante Dallaum,desudarunt., 
Exstat ille quidem in epistola ad Magnesianos, et 
in codice Mediceo in hunc modum concipitur : Ei 
θεός ἐστιν ὁ Φφανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ 
Υ]οῦ αὐτοῦ, ὃς ἔστιν αὐτοῦ Λόγος ἀῑδιος, οὖκ ἀπὸ σι- 
γῆς προελθών. Interpres Usserianus: « Unus Deus 
est, qui manifestavit seipsum per Jesum Christum 
Filium ipsius, qui est ipsius Verbum eternum,non 
a silentio progrediens. » Interpolatoris autem para- 
phrasis ita se habet : Ei θεός ἐστιν ὁ παντοχράτω», 
6 φανερώσας ἑχυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστου τοῦ Γἱοῦ αὖ- 
τοῦ, ὃς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος οὐ ῥητὸς, ἀλλ) οὐσιώδης" οὗ 
γάρ ἐστι λαλ.ᾶς ἑνάρθρο» φώνημα, ἀλλ᾽ ἐνεργείας 
θεῖϊκῆς οὐσία γεννητή. Interpres vulgatus : e Unus est 
Deus omnipotens,qui manifestavit seipsum per Je- 
sum Christum Filium suum, qui est Verbum ipsius, 
non prolativum, scilicet, sed substantiale ; non lo- 
cutio articulate vocis, sed operatio Deitatis, sub- 
stantia, scilicet, genita. » 

De his verbis quid judicet dicere voluit vir do- 
ctissimus antequam argumentum ipsum explicare 
ac tueri aggrederetur ; sed pro judicio suo inanissi- 
mam conjecturam protulit. « Nemo, inquit, tantam 
inter Ignatianos codices diversitatem casu accidisse 
censebit : » sine dubio nemo.Quisquamne tam fun-- 
gus est, ut putet, ab « antiquariorum, alias pro 
aliis litteras aut voces scribentium,negligentia vel 
errore simplici, » ex tribus vocabulis duas integras 
lineas et verbis et syllabis et litteris, maxime di- 
versas natas esse ? Quisquamne tam fatuus, ut in 


non Deus in hominem ? Non autem Ebion tantum D pis presertim epistolis, quibus interpolator, non 


diu ante Tgnatii martyrium vixit, sed et Cerinthus, 
qui S. Joanni notus fuit.Quod si interpolator illu- 
Strare et amplificare studens ea quse adversus 
Ebionitas et Cerinthi discipulos scripta sunt, ad 
Theodotumeamdem horesim resuscitantem referen- 
da censuit ; an igitur putavit Theodotum primo epi- 
stolarum scriptori notum fuisse? Illud omnino non 
sequitur : multa enim ipse inseruit, que ad etatem 
primi scriptoris referre nullo modo potuit. Quod 
8i ita existimasset planus ille, ad nos nihil ; satis 
enim est ad tuendam primi scriptoris antiquitatem 
et ab impostoris illius jam tandem flcta opinione 


tantum sententias aliquot,sed et integras aliquando 
paginas inseruit, eum insignem aliquam diversita- 
tem animadverterit, de antiquariorum negligentia 
aut errore cogitet ? Quorsum, qu&so, hsec cautio? 
Nempe, si hoc casu non accidit, « nemo negabit 
consulto, et ob aliquam rationem ab interpolatore 
mutatum fuisse hunc scriptoris sermonem. » Imo 
vero licet casu non acciderit, ita tamen consulto 
factum esse, ut ratio aliqua peculiaris interpolato- 
rem ad ea potissimum verba mutanda impulerit, 
non sequitur: ipsa generalis interpolandi paraphra 
sticeque omnia pene exponendi ratio,ut alibi,etiam 


393 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANAE. — PARS II. 


294 


et hic sufficit. Ex omnibus interpolationibus nulla A Christiani facti sunt, viderunt Turrianus et Leibius 


casu facta est : sed qui singularum rationem ali- 
quam peculiarem reddiderit magnus certe Apollo 
erit. Mutat impostor ille pro libitu omnia: nunc 
phrases obscuriores planeomittit,nunc aliis planio- 
ribus exprimit, nunc planissimas aliter refert. nunc 
Scripture loca interserit, nunc sui temporis con- 
suetudines infercit,nunc suas sententias aliquando 
longiores ῥήσεις Ignatio supponit ; ita Ignatiana 
omnia illustrare et amplificare studens sua fecit. 
In hac ipsa epistola ad Magnesianos libidini sus 
tantopere indulsit, ut vix tres aut quatuor versus 
invenias, in quibus nihilimmutavit : ut mirum non 
sit, si omnino frustra caus: alique presertim sub- 
tiles barum immutationum querantur. Pro θεο- 


πρεπεστάτου sCribit θείου xa! ποθεινοῦ, cum tamen B 


eam vocem alibi retinuerit; pro διαφυγόντες θεοῦ 
τευξόµεθΣ, habet tantum διαφεύξεσθε; pro. συγχρᾶ- 
cü1t, χαταφρονεῖν ; pro κατὰ δύναμιν, μετὰ γνώμην : 
pro οὗ προς σάρχα ὁ Λόγος, ἀλλὰ πρὸς θεόν, scribit 
o) πρὸς ἂνθρωπον, ἀλλὰ πρὸς θεὸν ἔχει τὴν ἀναφο- 
piv ; pro χατὰ µηδεµίαν ὑπόχρισιν, κατὰ μτδὲν 
αὑτῷ ἀντιλέγειν ; pro ἕκαστος elc τὸν ἴδιον τόπον, 
ἕκαστος τῶν ᾖρτμένων εἲς τὸν τόπον τοῦ εὐρεθέν- 
τος; totum denique locum de duobus nummis ita 
interpolavit, ut ne duo quidem Ignatii vocabula 
apud eum simulreperiantur. Quenam autem horum 
aliorumque ejusdem farine quamplurimorum ratio 
reddi potest, nisi quod melius se scribere potuisse 
putavit planus ille, quam scripserat Ignatius. 
Sed cur hec potissimum mutanda existimaverit 
interpolator, in promptu est viro doctissimo ratio 
non obscura. « Is enim veritus est ne ista si lege- 
rentur, epistolas non Ignatii, sed alterius recentio- 
ris esse proderent. » Ο preclarum interpolatoris 
ingenium ! o emunctam narem ! o subactum judi- 
cium ! Quod Origenes, quod Eusebius, quod Dio- 
nysius et ipseplanus,quod Athanasius,Hieronymus, 
Theodoretus, Gelasius videre non potuerunt, ille 
statim odoratus est, has scilicet epistolas Ignatii 
martyris esse non posse, a recentiore aliquo impo- 
store fictas esse, sua ope indigere, ut pro vere 
Ignatianis habeantur. Quomodo autem heec depre- 
heudisse putatur ? « Vidit istam Verbi, scilicet, 8 
Sige emanationem Valentinum Ignatio recentiorem 
olere ; eo delendam putavit, ne personati Ignatii 
drama proderet. » Callidum sane et importune pru- 
dentem virum hec arguunt ; sed videndum omnino 
an eo interpolatori competant. Quid enim ? anille 
cavit ne aliquid in illa epistola reperiretur, quod 
etatem Valentini sapere videretur, qui omnes fere 
epistolas ita transmutavit, ut sui temporis more 
modoque loquerentur, et tria post Valentinum ss- 
cula saperent? An ille metuit ne wtatem Ignatii 
epistolici proderet, qui ista eum ad Philadelphenos 
scribentem repraesentat: « Presbyteri, diaconi et 
reliquus clerus,una cum populo universo, militibus, 
magistratibus et 00586, ipsi episcopo obediant, » 
que scripta non fuisse antequam Romani Caesares 


Vedelius, Usserius et Dalleus ? An ille veritus est 
ne obliqua aliqua verba, ad Valentinum forte ex 
ejus sententia spectantia, Ignatii omnes epistolas 
suspectas redderent ; qui Theodoti nomen in epi- 
stola ad Trallianos exprimendum putavit,quem tam 
diu post Valentinum vixisse omnes norunt? Reco- 
lantur verba quae Dallzus ipse paulo ante,ad finem 
pene prioris capitis,ex sua sententia scripsit. » Heec 
et alia velut in Theodotvm dicta ipse epistolarum 
interpolator accepisse eo noscitur, quod locum ad 
Trallesios hunc : « Fugite malas propagines gene- 
rantes fructum mortiferum, » illustrare et amplifi- 
care de more studens, eoque hic addens ipsorum 
hereticorum nomina quos in epistolis quas inter- 
polabat notatos et refutatos esse putabat. Theodo- 
tum inter hos diserte ediderit. Interpolator igitur, 
si hec ad Valentinum spectasse cogitasset, non ea 
delivisset ne auctorem proderent, sed pro more 
suo, vel ipso judice Dalleo, Valentini nomen edi- 
disset Qui enim hereticorum nomine, quos in 
epistolis quas interpolabat notatos fuisse putabat, 
addere voluerat ; quare Theodotum insereret, Va- 
lentinumomitteret,cum Theodotus Valentino multo 
junior esset, multoque manifestius etatem scripto- 
ris proderet? Sed nihil illetale cogitasse censendus 
est ; neque rationes excogitande, aut providentia 
Dei, nescio quapropter, huc advocanda ; pro more 
suo interpolator, omnia illustrare et amplificare 
studens, h»c immutavit ; plane ut in hac ipsa epi- 
stola paulo ante pro his verbis: "Oc πρὸ αἰώνων 


C παρὰ Πατρὶ ἦν, xai v τέλει ἐφάνη, « qui ante sam- 


cula apud Patrem erat, et in fine apparuit, » hac 
paraphrastice substituit : "O« πρὸ αἰώνων παρὰ τῷ 
Mato! Ὑεννηθεις, ἦν Λόγος θεὸς, μονογενὴς Yióg- 
καὶ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν a ώνων ὁ αὐτὸς διαμένει, Τῆς 
γὰρ βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔστι τέλος, orci Aavii 
ὃ προφήτης. « Qui ante siecula genitis est a Patre, 
Deus Verbum, unigenitus Filius: etin consumma- 
tione seculorum ipse permanet : regni enim ejus 
non erit fnis, inquit Daniel prophetas. » Ut igitur 
in his, ita in illis nulla lectionis diversitas, neque 
tamen ullaimmutationis manifesta causa: sed priora 
auctoris verba sunt, posteriora paraphrastze, qui 
pro more suo breviter a martyre dicti longiori 
ῥήσει explicatius et ornatius tradere se potuisse 


D judicavit.Ignatium non admittimus, interpolatorem» 


sive Arianus fuerit, sive non, omnino repudiamus, 
pariterque inanissimam esse hanc conjecturam 
pronuntiamus. 

Aliis etiam utitur conjecturis ad hoc argumen- 
tum introductoriis, iisque nihilo melioribus. Vult 
enim Petavium e novi aliquid esse in Usseriana 
editione secum sensisse, quod auctorem Jgnatio 
recentiorem arguat ; idque patere ex ejus effugio 
quo illa de Sige verba a Valeutini sensu abducere 
conatus est. » Talesne vero sibi testes adjungit? ex 
tali argumento secum consentientes, et ex nostris 
suos facit ! Si idem cum Dalleo revera sensit Peta- 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


vius, ut ille suspicatur, et Sigen Valentinianam A ut probet contra immotam temporum fidem aucto- 


animo probavit, verbis negavit ; is certe quem sibi 
adjungit,quem alibi « vere et generose de Ignatiants 
locutum asserit, quem postquam Vossianam et Us- 
serianam Ignatii editionem vidit, pro sua singulari 
doctrina proque solemni quadam sua generositate 
veram statim et animadvertisse et professum esse 
dicit, » et mendax et subdolus,et minimegenerosus 
aut verax ut fuerit necesse est. Si ulla homini fides 
est, in hac causa noster est Petavius ; si nulla, il- 
lorum est. Sed ego de fide Petavii dubitandum esse 
minime censeo. Si ille Medicei codicis epistolas non 
minus fictas putavit quam vulgares, cur has postea 
semper repudiavit, illas admisit,earumque auctori, 
tate scpeususest?cursein hisrejiciendisingenuum, 


in illis recipiendis mendacem prestitit? Certe illud, B 


quod mirificum effugium appellat Dalleus, virum 
prestantissimum tam fede tergiversationis non con- 
vincit. Nam et ego Petavii sensum de simplici si- 
lentio verum esse puto ; et tametsi ad Sigen here- 
ticorum verba auctoris referantur, ut alii volunt, 
nihil inde novi in epistolis esse, nihil quod aucto- 
rem Ignatio juniorem arguat, cum nostris sentio, 
idque me firmissime demonstraturum confido. 
Nec tamen adhuc ad argumentum ipsum accedit 
priusquam illud annotet, quod ipsius argumentum 
supervacaneum esse et nullius usus ostendit. Ob- 
servat enim « h&c epistola verba ad Valentini 
dogma adeo apta atque apposita esse, ut, etiamsi 
mens auctoris alio, dum ea scriberet, respexisset, 
fieri tamen non potuerit quin ea Ireneus, si nosset, 
arriperet, et contra Valentini expositum a se so- 
mnium alicubi usurparet. At constat Irenomum eo- 
rum nunquam meminisse. » Non ita disputavit Sal- 
masius, non Albertinus, qui scriptas fuisse has 
epistolas ante Irenzi libros ultro fatebantur,neque 
eas Irenzo incognitas fuisse vel somniabant. Satis 
illi norunt, et nos abunde probavimus,nullo modo 
sentiendum esse Ireneum hec verba, si optime 
novisset, si ad manum, cum scriberet, habuisset, 
contra Valentinum usurpare voluisse. Cum igitur 
vir doctissimus inde concludit: « Ergo undecunque 
hiec verba sumpta sint, et quicunque sit eorum de 
caetero sensus, illa tamen evidens nobis argumen- 
tum ministrant ad demonstrandam harum episto- 
larum novi'atem ac suppositionem : » id quod est 


iniquissimum postulat. Itane vero, quicunque sit D 


horum verborum sensus, sive auctor respexerit 
Valentinum sive non, &que evidens erit argumen. 
tum pro novitate epistolarum,idque sensu Dallea- 
no? Nostro fortasse sensu eque evidens esse potest, 
id est nullo modo evidens. Nos forte recte asserere 
possumus,siverespexerit auctor Valenüni heresim, 
sive non, perinde esse ; neutrum enim ad convel- 
lendam epistolarum antiquitatem, quod scimus, 
quidquam valet. At ut ille, qui verba hzc adversus 
Valentinum scripta fuisse contendit, qui ideo ab 
Ignatio scribi non potuisse asserit, quia Valentinus 
Ignatio junior fuit,quiargumentum ipsum producit 


rem dogma hereticum post mortem Ignatii ortum 
exposuisse : utille, inquam, perinde esse scriberet 
sive auctor Valentinum respezxerit, sive non, mihi 
quidem mirum videtur.Nemo unquam hoc dixisset, 
qui putaverit se valide probare potuisse et respe- 
xisse auctorem ad Valentinum et Ignatium marty- 
rem pra etate non potuisse scribere contra Valen- 
tinum. Unde ego colligo virum doctissimum huic 
argumento sive Salmasiano, sive Blondelliano ma- 
xime diffidere, suoque negativo potissimum niti. 
Hsc autem fluctuatio utrumque simul destruit. Nam 
si auctor Valentinum non respexit, sed aliud plane 
in animo habuit,et nihil aliud quam simplex silen- 
tium voluit, perit argumentum internum, ex ipsa 
epistola ductum : et si auctor hoc tantum voluit, 
certe cum Irencus recte intelligere potuit; quod si 
ita intellexit, nunquam verba Ignatii contra ipsius 
mentem adversus Valentinum urgere voluisset, 
adeoque cadit argumentum externum a defectu te- 
stimonii depromptum. Neque vero magis probatur 
epistolam hanc Irenzi ctate non exstitisse, ex eo 
quod Irengus verba hec minime citavit adversus 
Valentinum, quam nec quarto seculo eamdem in 
hominum manibus fuisse, quod ea verba non lau- 
daverint Eusebius, Athanasius, Basilius adversus 
Marcellum,ad cujus heresim refutandam verba illa 
ὃς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος ἀϊδιος, erant opportunissima. 
Marcellus enim docuit Christum fuisse ψιλὸν Λόγον, 
minimeque seternum, ut orientales episcopi assere- 
bant : aliquando, scilicet, Verbum non fuisse, et 
ne nunc quidem esse asseruit. Ita sententiam ejus 
exponit S. Basilius epistola 52 : "Oc Λόγον μὲν eipz- 
σθαι τὸν μονογενῆ δίδωσι, κατὰ Ὑχρείαν xal ἐπὶ 
καιροῦ προελθόντα, πάλιν δὲ εἰς τὸν ὅθεν ἐξζλθεν 
ἐπαναστρίψαντα, οὔτε πρὸ τῆς ἐξόδου εἶναι, οὔτε 
μετὰ τὴν ἐπάνοδον ὑφεστάναι. « Qui unigenitum qui- 
dem Verbum dici concedit, secundum usum οἱ in 
tempore progrediens,rursum autem ad illud a quo 
exivit revertens, neque ante exitum esse, neque 
post reditum subsistere. » Imo vero Marcellus ipse 
8 se exprimit apud Eusebium, quasi fuerit ante 
omnem rerum productionem, ἡσυχία τις, iv τῷ 
θεῷ τοῦ Λόγου ὄντος, « silentium quoddam. Verho 
in Deo exsistente, » cum autem mundus creandus 
essel, τότε ὁ Λόγος προελθὼν ἐγίνετο τοῦ κόσμου 
ποιητής, « tunc Verbum progrediens flebat mundi 
conditor. » Ubi obiter moneo verba qua apud Eu- 
sebium sequuntur, 6 καὶ πρότερον ἔνδον νοητῶς óvo- 
µάζων αὐτόν ; eL ita redduntur, « quod prius intus 
intellectualiter residens* ipse fuit, » duplici emen- 
datione opus habere, et sic primo legi, ὁ καὶ mpó- 
τερον ἔνδον νοητῶς ἑτοιμάζων αὐτόν (ut in lib. u 
De eccl. theolog. c. 8, et lib. 11, ο. 3, leguntur), et 
in hunc modum verti debere, « qui etiam ante in- 
tus intellectualiter preparavit eum. » Quid ad hasc 
Marcelli refellenda aptius, quam Ignatii illud, οὐχ 
ἀπὸ σιγῆς προελθὼν ; quod tamen veteres illi Eu- 
sebius, Athanasius, Basilius, quibus Ignatius noster 


L Jm 
1 

1 

ÁU 


297 


J. PRARSONII YINDICI/AÉE IGNATIANJE. — PARS II. 


298 


tam probe cognitus est, minime usurparunt. Et À ex adversariorum sententia confecta erit: assero 


quidem Eusebius hauc Marcelli sententiam cum illa 
veteri Gnosticorum comparat,nec tamen Ignatiana 
illa,que ipse optime noverat, Marcello objicit. Ita 
enim loquitur lib.it,c. 19 : "A δὴ Μάρκελλος ἑτόλμα 
ὑποτίθεσθαι, πλλαι μὲν λέγων εἶναι τὸν θεὸν, καὶ 
τινὰ ἡσυχίαν ἅμα τῷ θεῷ ὑπογοάφων ἑαυτῷ, κατ 
αὐτὸν ἐχεῖνον σὸν τῶν ἀθέων αἱρεσιωτῶν ἀρχηγὸν, 
ὃς τὰ ἄθεα δογµατίζων ἀπεφαίνετο λέγων, « "Hv θεὸς 
καὶ σιγή’ » μετὰ δὲ τὴν σιγὴν καὶ ἡσυχίαν προελ- 
θεῖν τὸν Λόγον τοῦ θενῦ ἓν doy τῆς χοσµοποιίας 
ὁραστικῇ ἐνεργείᾳ. « Que autem supponere ausus 
est Marcellus, dicens olim quidem fuisse Deum, et 
quietem quamdam simul cum Deo describens (se- 
cundum ipsumillum impiorum haereticorum ducem, 
qui impia dogmatizans definivit inquiens. (Erat 
Deus et silentium), post silentium autem et quietem 
processisse Verbum Dei in principio creationis 
mundi efficaci operatione. » Cum igitur Eusebius 
Marcellum perstrinxerit, quod Verbum post silen- 
tium prodiisse dixerit,et simul etiam observaverit 
heec a Gnosticis hausta esse,apud quos primo erant 
Deus et silentium ; cum idem certissime etiam no- 
verit haec quae nunc apud Ignatium legimus, nec 
tamen adversus Marcelli heeresim usurparit loco 
satis. opportuno, quis non videt sine ullo funda- 
mento asseri Ignatiana lrenei seculo non exsti- 
tisse, quod ea illa adversus Valentini somnia non 
usurparit ? 

Quocirca levi antecedentium conjecturarum veli- 
latione difflata, ad argumentum ipsum a Valentino 
ductum accedo ; utque illud nullam vim ad elevan- 
dam Ignatii auctoritatem, imo ne speciem quidem 
ullam aut verisimilitudinem continere ostendam, 
quatuor propositionibus rem omnem complectar, 
quibus et veritatem luculenter exponam,et omnibus 
adversariorum objectionibus manitestissime occur- 
ram.Assero igitur primo clarissime patere aucto- 
rem epistole ad Magnesios nullam aliam hazresim 
verbis ex ea prolatis respexisse,quam eam quee fuit 
Ignatii evo cognitissima, Ebionitarum scilicet et 
Nazareorum. Cum autem adversarii adeo asseve- 
ranter contendant,hec epistole verba ad Valentini 
commentum respicere, ejusque peculiare delirium 
reapse ferire : assero secundo verba ipsa, ut sunt 
ab auctore epistole prolata,ad Valentinum omnino 


enim quarto,nullo argumento satis firmo probari 
posse ipsos Valentini peculiares errores fuisse 
Ignatio martyri prorsus incognitos. 

CAPUT IV. 


Prima assertio, verba illa οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών 
hgresin Ebionitarum ferire, probatur ex antece- 
dentibus et consequentibus. Explicatio tantum sunt 
Ἀόγου ἀῑδίου. Oppositio inter λόγον et. σιγὴν fre- 
quentissima. Petavii expositio defenditur. Objectio 
de frigida locutione rejicitur. Similes veterum Pa- 
trum explicationes afferuntur. Geminus S. Augu- 
stini locus vindicatur, εἰ altero Fulgentii firma- 
tur. Locutionem inanem non esse. Vor προελθῖν 
Petaviano sensui non repugnat, Ἐκ σιγῖς vel ἀπὸ 
σιγῆς non male reddi post silentium. 


Illud autem quod primoloco asserendum putavi, 
auctorem epistole ad Magnesios verbis ex ea pro- 
latis heeresin Ebionitarum, neque ullam aliam re- 
spexisse,luculentissime probatur. Dux enim con- 
junctive particulae, una initio hujnsce sententisc, 
altera principio sequentis inserta, satis manifeste 
ostendunt quo tota sententia referenda sit, et ad 
quid auctor epistole, cum ea scriberet,collinearit. 
Particula γάρ ostendit hanc ipsam sententiam prio- 
ris rationem continere ; et sequentis particula οὖν 
ostendit eam ex hac sequi debere.At et antecedens 
sententia et sequentes Ebionem diserte feriunt ; 
erho et hec que prioris rationem explicat, et pos- 
terioribus occasionem prabet.Antecedens hec est: 
« Si enim usque nunc secundum Judaismum vivi- 
mus,confitemur gratiam non recepisse.» De Ebio- 
neis Ireneus lib.1,c. 26: « Cireumcidunturet per- 
severant in his consuetudinibus, qua sunt secun- 
dum legem, et Judaico charactere uti. » Idem te- 
stantur post Irenzeum omnes: antecedens igitur 
sententia Ebionem diserte ferit.Qus autem sequun- 
tur: ΕΤ οὖν ol iv. παλαιοῖς πράγµασιν ἄναστραφὲν- 
τες, εἷς χαινότητα ἑλπίδος ἤλυθον. « Si igitur in ve- 
teribus rebus conversati in novitatem spei vene- 
runt, » etcetera eodem plane tendunt, ut a Ju- 
daismo, nempe,recedant qui Christianismum am- 
plectuntur : que omnia directe adversus Ebionem 
et sequaces militant. He;c ipsa sententia ab argu- 
mento incipit, quo uti veteres adversus Ebionitas 
similesque heereticos solebant : Οἱ γὰρ θειότάτοι 
προφῆται κατὰ Χριστὸν Ἰησοῦν Έζησαν. « Divinis- 
simi enim prophete secundum Christum Jesum 


non spectare,nec sine violenta detorsioue ad ejus D vixerunt ; » et ut demonstret eos gratia Christi in- 


haeresim exponendam refutandamque applicari pos- 
se.Si quistamen adhuc sineratione Valentini dogma 
respicere hec verba potuisse velit, nequidquam 
contra antiquitatem epistole heciniqua conjectura 
valere videatur : assero tertioillam ipsam heeresim, 
quatenus his verbis feriri putatur, Nalentino fuisse 
antiquiorem,et a vetustioribus gnosticis ipsi Igna- 
lio cosevis certissime derivatam.Quod si quis etiam 
adhuc przfractius tueri velit,auctorem epistolehis 
verbis Valentinum ipsum respexisse, nec Sigen 
prioribus haereticis cognitam fuisse post tot vete- 
rum aperta testimonia concedat: necsic quidem res 


PATROL. Gh. Y. 


spiratos hoc fecisse, eumdem Deum, quem illi co- 
lebant, manifestasse se per Filium suum dicit,«qui 
est eternum ejus Verbum, » contra eumdem Ebio- 
nem, qui eum nudum hominem esse asserebat, 
eternum negabat. Non tantum enim illi qui ex vi- 
ro et femina Christum predicabant,sed etii etiam 
qui eum ex Virgine natum agnoscebant, οὐ μὴν 
οὐδ᾽ ὁμοίως καὶ οὗτοι προύὐπάρχειν αὑτὸν θεὸν Λό- 
qov ὄντα xal σοφίαν ὁμολογοῦσιν, « ΡΓΦΘΣΙ(ἱ889 eum 
ut Deum Verbum et Sapientiam minime conflteban- 
tur, » ut testatur Eusebius lib, mt, c. 27. Ita omnia 
convellendw» Ebionis heresi apprime conveniunt, 


10 


299 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


300 


neque alie possunt spectare, nisi vim verbis ma- À est ea esse ex tota Ignatiana perioche certissima: 


nifestam inferamus. 

Cum autem Christum dixerat Verbum sternum, 
ὅς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος ἀῑδιος, id breviter explicat iis 
verbis, οὖκ ἀπὸ σιλΏῆς προελθών, « Verbum,inquam, 
&xternum, non a silentio proveniens, » ut. verbum 
seu sermo omnis qui eternus non est. Hec enim 
adjectio nihil aliud est quam exegesis sive explica- 
tio :eternitatis Verbi, eaque plane naturalis et ob- 
via,et sine ullo respectu ad aliam aliquam  pecu- 
liarem h«wresin maxime propria,reddens veram no- 
tionem sterni Verbi,et ab alio verbo non esterno 
recle distinguens. Hic est omnium hominum τα]- 
garis de verbo conceptus, ut quod silentium re- 
spiciat. Ita apud Virgilium Juno?* : 

.. . Quid me alta silentia cogis 

Rumpere, et obductum verbis vulgare dolorem ? 
Ubi Servius,Silentia autem rumpere,« loqui proprie 
dictum.» Ex silentio ergo exit, seu prorumpit ver- 
bum.fluic autem τῷ rumpere silentium contrarium 
apud Grecos est τὸ ἐχεμυθεῖν. Hesychius : ᾿Εχέμυ- 
θος, ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν λόγον, Tixot κρατῷν τὸν λό- 
40?» σιωπῃ. Et rursus: Ἐχεμυθεῖν, σιωπᾷν, λόγους 
στέγειν. Unde Ammonio dicitur σιγὴ στἐρξις λόγου, 
ubisentio potius legendum στέξις, στέγειν enim 
λόγον eo sensu dicunt Greci, non στέργειν, ut opi- 
nor. Inde σιγῆς et λόγου antithesis omnibus fami- 
liaris, ut Nazienzenus carmine 12 ad episcopos : 

θύσω x«l σιγὴν, ὡς τοπάροιθε γόγον. 
Et ora 44: Οἱ τοῦ λόγου τοσαύτης ἐσμὲν σιλῆς µε- 
στοί. Cum igitur verbum sive sermonem commu- 
niter sumptum ita concipere soleamus, ut eum si- 
lentium semper praecedat ; auctor autem epistolo 
jam dixisset Verbum quod Christus est,esset eter- 
num ; &ternum autem esse non potest quod ab ali- 
quo alio preceditur : vere et opportunecum Chri- 
stum Verbum appellat,non tale intelligi debere ad- 
monet, quale « ex silentio proveniat, » Silentium 
autem sive σιγή, sive σιωπή dicatur, perinde est. 
Ut Clemens Alexandrinus, Admonitione ad Gentes : 
Τοῦτο ἦν ὃ ἡνίττετο ἡ Ζαχαρίου σιωπὴ ἀναμένουσα 
τὸν πρόδροµον τοῦ Χριστοῦ καρπὸν, ἵνα τῆς ἀλ]θείας 
τὸ φῶς ὁ Λόγος τῶν προφττιχῶν αἴνιγμάτων τὴν u»- 
στικὴν ἀπολύσηται σιωπὴν Εὐαγγέλιον γενόμενος. 
« Hoc erat quod subindicabat Zacharie silentium, 
fructum Christi precursorem prastolans,ut lux ve- 


et Dalleue ipse illa verba, ὃς ἐστιν αὐτοῦ Λόγος &:- 
διος, affert tanquam adversus Artemonem et Theo- 
dotum disertissima,qui Ebionis haeresin amplecte- 
bantur : de interpretatione simplici eorum verbo- 
Tum, οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών,αιἷά senserit Dalleeus, 
probe scio ex iis que contra Petavium disputavit, 
Ille enim prespicacissimi ingenii Jesuita hunc uti 
haud paulo commodiorem et faciliorem sensum se- 
cutus est. « Verbum, inquit, sive sermonem Igna- 
tius asserit esse Jesum Christum Dei Filium, non 
qualis est creatus et humanus sermo, qui in tem- 
pore incipit et in tempore desinit ; non enim est 
sternus. Hoc unum, nec aliud quidquam voluit 
Ignatius. » Hauc autem Petaviiexplicationem Dal- 
leus frigidam et inanem argutiam vocat.Egoin ea 
nihil frigidum, nihil inane, ne quidquam quidem 
argutum video ; omnia potius plana,perspicua,ap- 
posita, et communi Grecorum sermoni maxime 
conformia videntur. Sed primo,inquit,«quam frigi- 
dum est,Magnesianos monere, Filium Dei verbum 
esse ipsius,non tamen ejusmodi ut post silentium 
prodierit. » Jam criticum agit Dalleus, sed infelici- 
ter.Quid enim, si hoc frigidum sit, ergo Ignatianum 
esse non potest ? An necesse est ut sanctissimus 
martyr melius scripserit, quam clari inter Graecos 
oratores,in quorum orationibus multa frigide dicta 
notarunt critici veteres? De Isocrate summo viro 
Dionysius Halycarnasseus : Σχηματίζει 0$ φορτικῶς, 
καὶ τὰ πολλὰ γίνεται ψυχρός. Imo Isocratis imitato- 
res frigidos esse observat, ex quibus nominat Ti- 
maum, Platonem et Sosigenem.Longinus Timseum 
pariter et Platonem nominat, quibus etiam Xeno- 
phontem adjungit. Non igitur martyris auctori- 
tatem imminuit, si forte aliquid frigide dixerit;diu 
ante eum summi in Grecia viri frigide multa scri- 
psisse notati sunt. Sed nondum video, quare hac 
locutio adeo frigida existimetur: Imo vero, in- 
quit, « quasi sit quisquam adeo fatuus, ut quem 
audit esse Jesum Christum Dei Filium, eumdem 
putare possit a silentio esse ortum ? » Astute hac 
quidem ; omittit enim id quod in hac re est praci- 
puum Verbum scilicet, sive sermonem. Quamvis 
Dei Filius dicatur, dum tamen veubum idem, sive 
sermo dicitur,facile talis conceptus in animo au- 
dientium formatur,vel objectio potius. Verum qui- 


ritatis Verbum propheticorum cenigmatum mysti- [) dem est Ignatium, dum vult Christum Verbum 


cum solveret silentium Evangelium factum. » Spe- 
ctatur igitur λόγος communiter tanquam otyic,sive 
σιωπῆς ἀπόλυσις, precedentis,scilicet, silentii solu- 
tio. Recte igitur admonet Ignatius noster, Chri- 
stum, cum, λόγος dicitur,&ternum tamen esse,adeo- 
que talem non esse, qualis ex precedente silentio 
prorumpit. Hec est assertionis nostre ratio brevi- 
ter explicata. 

Quid de iis qua de heresi Ebionis diximus,sen- 
tiant viri docti, nescio; nondum enim, ut opi- 
nor, hec a quopiam dicta sunt ; mihi tamen satis 

*! Encid. x, 03. 


eternum ostendere,recte eum Filium etiam nomi- 
nare : hoc enim frigidum non est, sed necessarium 
lta judicavit magnus Athanasius, Ignatii sui opti- 
mus interpres, lib. De &ynodis: "Iva. μὴ πάλιν τις 
ἀκούων µόνον λόγον νοµίση τοιοῦτον εἶναι οἷός ἔστιν 
ὁ τῶν ἀνθρώπρν ἀνυπόστατος, ἀλλ᾽ ἄχουνων ὅτι }ἱός 
ἐστι γ.νώσκῃ τοῦτον εἶναι ζῶντα Λόγον xai ἐνούσιον 
σοφίαν. « Àc ne quis audiens sermonen tantum 
existimet talem esse, qualis est hominum, subsi- 
stentia carens, sed audiens quod Filius sit, sciat 
huncesse vivnm sermonem et substantialem sapien- 





404 


ipsum non substantiam veritatis, sed prolativum 
loquentis Dei putares esse sermonem, dicitur Fi- 
lius. » Et tamen multi fuerunt, neque isti fatui, 
qui Christum et Filium Dei credebant, et Verbum 
nec tamen verbum eternum, adeoque ex silentio 
profectum ; unde Tertullianus negavit Deum esse 
sermonalem a principio, et primo tacite cogitasse, 
et disposuisse secum qua per sermonem mox erat 
dicturus, et Origenes in Joannem multos sua etate 
exstitisse docet, qui tanquam perspicuum illud ad- 
mnittebant, Filium Dei esse Verbum nuncupatum, 
ογμενοι προφοβὰν πατρικὴν οἱονεὶ ἐν συλλαδαῖς χει- 
μένην εἶναι τὸν }1ὸν τοῦ Θεοῦ, existimantes prolatio- 
nem paternam quasi in syllabis jacentem esse Filium 


Dei, neque ullam ei substantiam aut subsistentiam B 


tribuentes. Si quoties ita Verbi notio traditur et ex- 
plicatur, ut simul a talibus conceptibus liberetur, 
frigida sit locutio; frigent certe omnia SS. Patrum 
scripta, frigent omnes theologorum expositiones. 
Universi enim sollicite curant ne, cum Christus 
Yerbum dicitur, tale verbum mente concipiamus, 
quale ex ore humano provenire soleat, aut quovis 
modo zternum non sit.Clemens Alexandrinus,Stro- 
mat. v : 'O γὰρ τοῦ Πατρὸς τῶν ὅλων Λόγος οὐχ οὔ- 
τός ἐστιν ὁ προφορικὸς, σοφία δὲ καὶ χρηστότης φα- 
νερωτάτη τοῦ 0:03. Eusebius, De eccles. theolog., 
lib. 1, c. 20, notat Joannem dixisse θεὸς fj» ὁ Λό- 
yos, non autem Üzioc, ὡς dv μή τις αὐτὸν tip παρὰ 
ἀνθρώποις ἅμο:ον εἶναι φήσειε, alibique notat Deum 
μὴ Aóyov αἰσθητὸν ἔχειν ὑπὸ γλώττης ἐξηχούμενον, 
καὶ δίὰ προφορᾶς θυττοῖς ὡσὶν ἐξακουόμενον. S. Cy- 
rillus llierosolymitanus quasi Ignatii Paraphra- 
sten, ut alibi, ageret, catech. 4: Πίστευε ὅτι ἑνὸς 
8:02 uovoTtvij; εἴς ἐστιν Ylóc, πρὸ πάντων τῶν αἱώ- 
vu» Θεὸς λόγος  Aóqoq οὐ προφορητικὸς cic ἀξρα 
ξιαχεόµενος, οὔτε λόγοις ἀνυποστάτοις ἐξομηιούμενος. 
Gravissimus scriptor Gregorius Nyssenus: Ποίφ 
λόγῳ καὶ ποίῳ πνεύµατι; οὖτε γὰρ ῥῆμα ὁ Λόγος, 
οὔτ: ἄσθμα τὸ Πνεῦμα. Novatianus, lib. De Trini- 
tate : « Sermo Filius natus est qui non in sono per- 
cussi aeris, aut tono coacte de visceribus vocis ac- 
cipitur ; sed in substantia prolate a Deo virtutis 
agnoscitur. » S. Hilarius, De Trin., l. vn : « Unige- 
nitus Deus et Verbum est; sed innascibilis Pater 
nunquam omnino sine Verbo est. Non quod prola- 


J. PEARSONII YINDICLE ΙΟΝΑΤΙΑΝΑ. — PARS II. 302 


tiam, » etc. Maximus Taurinensis: « Ne Verbum A « Quonam est illa generatio, qua In principio erat 


Verbum. et Verbum erat apud Deum, et Deus erat 
verbum ** ? » vel qnod est hoc Verbum, quod dictu- 
rus antea non silebat; quo dicto, non siluit qui di- 
cebat?quod est Verbum sinetempore,per quod facta 
sunt tempora ? Verbum, quod labia nullius aperuit 
ceptum,clausitve finitum ? » Cui geminum adjungo 
B. Fulgentii locum, ad Trasimundum lib. 11, c. 18: 
« Fuit infans Verbum secundum carnem, et fandi 
non habuit facultatem : sed idem Verbum nullo un- 
quam potuit coerceri silentio, quia ipse est Patris 
sempiterna locutio. » Uterque autem eeternitatem 
Verbi Dei clare explicat, et a verbo humano, quod 
ex neutra parte seternum est, distinguit, utpote 
quod a silentio incipiat, et in silentium desinat. 
Quid ad hec vir doctissimus ? Primo in S. Augusti- 
num, qui solus a Petavio laudatus est, involat, 
eumque acerbissime objurgat, quod « argutias captet 
et in iis pene totus sit, » nec miratur quod « aliquid 
hujusmodi luserit. » &quius hoc in S, Augustino fe- 
rendum, quod haud mitius caeteros Patres tractare 
soleat. Sed qualis qualis scriptor illi videatur Au- 
gustinus, id certe fecit, quod ante eum Ignatius 
epistolicus : Verbum divinum ab humano distinxit, 
quod non perinde a silentio incipiat ; nec in ea no- 
tione, ut ab Ignatio exprimitur, quidquam est argu- 
tum. Respondet secundo: « In non dicit Augusti- 
nus,quod noster. » Mirum hoc quidem: plane enim 
idem dicit. Noster: « Verbum quod non prodit a 
silentio ; » ille: «Quod est hoc Verbum,quod dictu- 
rus antea non silebat? » Quod dici potuit similius ? 
De eodem Verbo loquitur, et idem de eodem asse- 
rit. At S. Augustinus « Verbum solum et seorsum. a 
notione persone praecisum,considerat;» ergo id non 
dicit quod Ignatius. Mirum hoc effugium et aperte 
falsum. Loquitur Augustinus non minus de Verbo 
personaliter sumpto, quam Ignatius. Ita enim inci- 
pit: « Quaenam est illa generatio, qua in principio 
erat. Verbum, et Verbum erat apud Deum, el Deus 
erat Verbum? » loquitur de eterna generatione Filii, 
qui sane est Persona ; loquitur de Verbo, quod erat 
in principio, quod erat apud Deum, quod erat 
Deus; quod sane est Persona: loquitur de Verbo 
sine tempore, id est eterno, per quod facta sunt 
tempora ; quod sine dubio est Persona; loquitur 
omnino de eo Verbo quod S. Joannes in initio 


to vocis natura sit Filii, sed ex Deo Deus cum ve- [) Evangelii sui descripsit, quod personam esse nemo 


ritate nativitatis subsistens. »Vigilius Tapsensis cum 
ad ista Psalmi « Verbo Domini cceli firmati sunt, » 
asseruisset Verbum eo loco esse Filium Patris, sta- 
tim addidit : « Ubi ait: Verbo Domini, non sonum 
vocis inconsubstantivum esse accipias, quam si va- 
lidus quis emisit de montibus, solet reboare echo.» 
Hoc discrimen inter Verbum divinum et huma- 
num prosecutus est S. Augustinus, cujus locum 
ex sermone De nativitate Domini adduxit Petavius 
ad harc rem maxime accommodatum, et cum 
explicatione loci Ignatiani prorsus conspirantem. 
9 joan. 1, 4. 


catholicus negat. Et Augustinus igitur et Fulgen- 
tius eodem prorsus modo locuti sunt, quo nos 
Ignatium locutum esse contendimus. 

De frigido et arguto diximus ; de inani nuno di- 
cendum. « Supervacaneus enim, inquit, est sensus, 
quem Petavius his verbis affingit. Hominis enim 
verbum esse eo satis negarat,quod Dei Verbum esse 
dixerat.»At cum Dei Verbum esse dixerat, non illud 
satis negarat, quod postea eum negare asserit Peta- 
vius, ejusmodi, scilicet, sermonem illud Dei esse, 
« qualis est creatus et humanus sermo. » Aliud 


303 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


304 


enim est Verbum Dei esse, et non hominis, aliud A εθλήθη, προθαλεῖν καὶ αὐτὸν Λόγον xal Ζωήν, et 


verbum illud Dei humano simile omnino esse,quod 
de Verbo Dei plurimi hawretici asserebant. Dixit 
Ignatius Dei verbum esse eternum, quod ut expli- 
caret, et contra haereticos qui aeternitatem Verbi 
Dei pernegabant defenderet, monuit Verbum illud 
Dei «non ex silentioortum »esse,utsolenthominum 
verba, hoc est, non esse verbo hominis simile, ne- 
que ex verbo humano de ejus exsistentia recte 
judicari posse. Nihil igitur his verbis dixit, quod 
ante dixerat. « At satis perspicue id ante dixerat, 
cum verbum Dei cternum dixisset. » Certe si quis 
his legibus veterum scripta examinare velit, Battos 
omnes faciet. Nonne omnes aliquando seipsos ex- 
plicant, et idem ssepe aliis verbis dicunt? nonne 
objectionibus, qus oriri possunt aut solent, sepe 
occurrunt, et, ut hoc faciant, eamdem sententiam 
verbis aliis proferunt? Plurimi in Vetere et Novo 
Testamento pleonasmi per synonyma opposita et 
negantia a viris eruditis observali sunt : qui tamen 
non frigidi aut supervacanei putantur ; sed empha- 
tici. 

Sed tandem « ipsa epistolas elocutio ad Petavia- 
num sensum inepta atque absona est et inusitata. » 
Mira hac objectio a Dallao, qui omnes hujus au- 
ctoris epistolas tales elocutiones, ineptas, absonas 
et inusitatas continere alibi ait. « Atsi nostrum Va- 
lentianam Sigen signiflcasse admiseris, tota ora- 
tio et perspicua, et gravis, et necessaria,et clara 
etiam et legitima erit; » hoc est, Dallzo fatente, 
Ignatianis dissimillima. Ut igitur auctor sui similis 
sit, ut hec oratio reliquis congruat, ut hec elocutio 
ceteris non repugnet, eam de Valentini heresi 
exponere non possumus. Illud potius Dalleum di- 
cere oportuit, Expositio Petavii reddit omnia clara 
et perspicua, Salmasii omnia turbata atque absona 
et magis ad auctoris hujus morem geniumque ac- 
commodata : et vel ob eam rationem Salmasiana 
expositio Petaviane praeferenda est. Nec hec l]u- 
dens dico, sed serio et ex animo; non dubito enim 
quin mox ostensurus sim expositionem illam,que 
Valentinianam Sigen huc advocat, esse plane ab- 
sonam; et orationem eam, λόγος οὐκ ἀπὸ σιγῆς 
προελθὼν, eo sensu acceptam, nec esse claram,nec 
legitimam,nec Gnosticis, nec nostris familiarem. 


Jam vero ut ex ipsis verbis sensum quem vult 
exsculpat, observat cum Gnosticos ad suorum 
JEonum emissiones, tum nostros ad Filii et Spiritus 
sancti emanationes signiflcandas uti voce προελθεῖν. 
Fortasse. Sed hinc nullo modo sequitur, aut aliter 
eam vocem usurpari non posse, aut hoc loco in 
eum modum accipi debere. Vox qua maxime usi 
sunt in hac re Valentiniani alia plane erat, nempe 
προθάλλεσθαι, unde toties a SS. Patribus exagitan- 
tur. lta Ireneus sententiam Valentinianorum accu- 
rate referens lib. 1, cap. 1, tradit προθάλλεσθαι τὸν 
Βυθὸν ἀρχὴν τῶν πάντων, Nun, scilicet ; συµπροδε- 
θλησθαι δὲ αὐτῷ ᾽Αλήθειαν. Et. rursus : Αἰσθόμενον 
δὲ τὸν μονογενῆ τοῦτον, nempe Nun, ἐφ᾽ οἷς προ- 


mox : Ἐκ δὴ τοῦ Λόγου καὶ τῆς Ζωῆς προσθεθλζσθαι 
κατὰ συζυγίαν "Ανθρωπον xal Ἐκκλησίαν. Ea voce 
semper de /Eonibus utitur. Eamdem et Origenes de 
Valentinianis agens usurpat tom. 11 in Joannem: 
Πρὸς δὲ τοὺς τὴν πεοὶ αἰώνων ἀναπλάσαντας ἐν 
συζυγίαις µυθολογίαν καὶ οἰομένους ὑπὸ Νοῦ xal 
᾽λληθείας προθεθλῆσθαι Λόγον xal Ζωὴν, οὐκ ἀπίθα- 
vov xal ταῦτα ἀπορῆσαι. Atque hsec est JEonum 
genealogia κατὰ τὴν προθολήν, ut loquitur Irenaeus. 
Neque aliter Valentinianus ille, cujus ipsissima 
verba transcribit Irenaeus, loquitur Ἰωάννης ὁ µα- 
θητὴς τοῦ Κυρίου βουλόμενος εἰπεῖν τὴν τῶν δλων 
Ὑένεσιν καθ ἂν τὰ πάντα προέδαλλεν ὁ Πατὴρ, 
ἀρχήν τινα ὑποτίθεται τὸ πρῶτον γεννηθὲν ὑπὸ τοῦ 


D θεοῦ, iv ᾧ πάντα ὁ Πατὴὶρ προέθαλε σπερματικῶς' 


ὑπὸ δὲ τούτου φησὶ τὸν Λόγον προθεθλῆσθαι. Valen- 
tinianus quidem alter, cujus verba recitat Epipha- 
nius, pro προθαλέσθαι semper usurpat ἀναδεῖξαι, 
προελθεῖν nunquam. Licet igitur Ireneus ipse, de 
productione rerum materialium agens, voce προελ- 
0ct, utatur, et Marci sententiam referens tetradem 
ex tetrade, decadem ex ogdoade, et /Eones ex tetra- 
de, et Ptolemai discrepantem opinionem depin- 
gens,Nun et Alethiam tanquam imagines affectuum 
Patris Thelematiset Enn ita prodiisse dicat,et ea 
vox etiam in Clementis Alexandrini Anatolicis re- 
periatur ; tamen cum Valentiniani ipsi aliter locuti 
sint, cum lreneus accurate referens Valentiniano- 
rum errores, dum singulorum /Eonum genera- 
tiones enumerat, προθεθλῆσθαι tam constanter 
usurpet, cum SS. Patres tam sepe προθολὰς Valen- 
tinianis objiciant ; si auctor epistole Valentinianos 
directe ferire et eorum more loqui voluisset, non 
ἀπὸ σιγῆς προελθών, sed potius ἐκ σιγῆς προδε- 
θλημένος dixisset. 

Quod autem nostros ad emanationem Filii a 
Patre significandam usos esse voce προελθεῖν ob- 
servet, ad rem omnino non facit; imo quod ex 
Ignatio nostro adducit, multo minus, cum dicat 
Christum Jesum ἀφ᾽ tvóc Πατρὺς προελθεῖν. « Unum 
idemque, inquit, utroque loco verbum est, quod 
interpres Usserianus vetustissimus in priori ezire, 
in posteriori progredi reddidit. » Hactenus vere. 
Ergo noster Filium exire tam a silentio negat, 
quam a Patre ait. Quenam, amabo, hec est con- 


D sequentia ? An qui dicit Filium a Patre exire, non 


autem dicit progredi, et Verbum non a silentio 
progredi, non autem non exire, is Filium exire tam 
a silentio negat. quam a Patre ait? Nullo modo. 
Argumentum itaque ab interpretatione ductum 
prorsus est. frustraneum, imo plane nullum. Sed 
potuit interpres tam exire in posteriore loco redde- 
re, quam priore. Potuit quidem ; sed et tam pro- 
gredi potuit in priore loco reddere, quam poste- 
riore, si contra animi sui sensum redderet. Verum 
fidissimus interpres late significationis vocem ita 
reddidit, quemadmodum loco quem interpretatus 
est, optime quadrare sentiebat. Dicit igitur Filium 





305 


secundum catholicos emanationem eternam in- 
tellexit, neque de probole Valentiniana vel som- 
niavit. Aliquando Greci προελθεῖν ita usurpant, ut 
vim τοῦ ἐξελθεῖν ex appositis habere sentiatur. Cum 
igitur Christus dixisset, ἐκ τοῦ θεοῦ ἐξῆλθον 
Joan. virt, 42, idem significare voluisse putandus 
est Ignatius, cum scribit ἀφ᾿ ἑνὸς Hacpoq προελ- 
θόντα, quod interpres vertit, « ab uno Patre exeun- 
tem. » Certe ut. emanationem a Patre iis verbis 
denotet Ignatius, nulla ratio cogit. Novimus quid 
Theodorus Bera ad illum Joannis locum scripserit : 
« Loquitur Christus, meo quidem judicio, de ad- 
ventu in carnem,non de eterna generatione, cui 
improprie quoque tribueretur τὸ ἐξελθεῖν. » Et ratio 


J. PEARSONII ΥΙΝΡΙΟΙΑ IGNATIANJE. — PARS II. 


exire a Patre, negat a silentio progredi : neque À neque causa, neque principium constitutivüm. In 


306 


generatione ipsa, de qua loqui nostrum volunt, ex 
principio privativo potius aliquid fieri dicitur,quam 
ex constitutivo.Ita Aristoteles, Physic. lib. 1,cap. 7: 
Τὸ 9' Ex τινος γίνεσθαί τ., καὶ μὴ τόδε γίνεσθαί «t, 
μᾶλλον μὲν λέγεται ἐπὶ τῶν pi, ὑπομενόντων, olov 
ἐξ ἀμούσου μουσικὸν ἨὙίνεσθαι, ἐξ ἀνθρώπου δ' oU. 
Et cap. 8 : Ἐκ γὰρ στερήσεως, ὅ ἐστι, καθ) αὐτὸ μὴ 
ὃν, οὐκ ἐνυπάρχοντος γίνεταί xi. Ex privativo igitur 
principio satis proprie aliud fleri aut prodire dici- 
tur; et de rerum ortu ita sepe loquimur. Quis 
enim non dicit lucem ex tenebris oriri vel prodire? 
Neque si Petavius eam phrasin ita explicandam 
putavit, Verbum non esse ejusmodi, ut ex silentio, 
vel post silentium prodierit,adeo exagitandus fuit, 


manifesta eruitur ex verbis proxime sequentibus: p quasi μετὰ σιγήν, et. ἐκ σιγῆς tam late differrent, 


026b γὰρ ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ ἐλήλυβα, ἀλλ᾽ ixeivóc µε 
ἀπέστειλε. Si autem apostolus eoloco de eterna Filii 
generatione locutus non est,multo minus Ignatius, 
qui ita de adventu ejus loquitur, ut etiam de red- 
itu: Τὸν ἀφ᾿ ἑνὸς Πατρὸς προελθόντα, καὶ εἷς ἕνα 
ὄντα καὶ χωρήσοντα. « Ab uno Patre exeuntem, et 
in unum exsistentem et reversurum : ut illud ex- 
primat Joan. xvi, 28: Εξηλθον παρὰ τοῦ Πατρὸς, 
xii ἐλήλυθα εἷς τὸν κόσμον πάλιν ἀφίημι τὸν 
χίσµον καὶ πορεύοµαι πρὸς Πατέρα. Εαἰνὶ α Patre 
t veni in mundum ; iterum. relinquo mundum, et 
vado ad Patrem. Neque igitur, cum Filium a Patre 
exire dicit auctor epistolm, de eterna generatione 
cogitavit ; neque cum Verbum a silentio prodire 
negavit, de emissione Valentini somniavit. Certe 
ex unica voce προελθεῖν nihil tale expiscari licet ; 
quie cum latissime signiflcationis sit, ex aliis ver- 
bis quibus adjungitur,ejus propria vis eruenda est : 
nec ullo modo contendere possumus eodem plane 
sensu eam accipi debere, cum ad Deum Patrem de 
Filio, et cum ad silentium de Verbo refertur.Pro- 
sertim cum sciamus illud ipsum vocabulum mpos- 
kv a Graecis attribui solere verbo etiam prolativo, 
quod substantialis seu personalis generationis ca- 
fax non est,ut legimusapud Joannem Philoponum 
De mundi creatione lib. vi, cap. & : Οὐ yàp προφο- 
xbv λόγων τὸν ἅμα τῷ προελθεῖν λυόµενον τῷ θεῷ 
τεριᾶπτειν θέµις. Et Marcellus apud Eusebium, 
(hristum ota λόγον σημαντικόν τινος 1j προστακτικὸν 
τοοελθεῖν τοῦ θεοῦ φάσκει. 


cum Eusebius in hac ipsa re h&c duo idem valere 
clarissime ostendat. Accusat enim Marcellum quod 
docuerit μετὰ τὴν σιγὴν προελθεῖν τὸν λόγον, et ob 
eam sententiam gnostice haresi eum addictum 
pronuntiat. Notant Grammatici er aliquando pro 
post usurpari, ut apud Virgilium, er illo tempore 
pro post illud tempus, et apud Ciceronem, ez eo 
die et ez consulatu, et ez hoc tempore. Quod et 
Grecis familiare est. Ut ad illa Homeri Ἰλ. E : 


Καύματος ἐξ ἀνέμοιο δυσαξος ὀρνυμένοιο. 


Notat Scholiastes vetus : Ἡ ἕἐξ ἀντὶ τῆς µετά. Et 
Eustathius: Ἡ δὲ ἐξ πρόθεσις οὐ µόνον ἐνταῦθα 
εἴληπται ἀντὶ τῆς μετὰ προθέσεως, ἀλλὰ καὶ άλλα- 
χοῦ, otov: πιόμεν) ἐκ βοτάνης,ῆτοι, μετὰ τὴν βοσχὺν, 
καὶ, ἐκ νυχκτῶν ὃδ) ἄνεμοι χαλεποὶ, Jot, μετὰ τὰς 
νύκτας. Sic ad illa Ἰλ.Ν: Πιόμεν ἐκ βοτάνης, 
Schol. V. : Ἐκ βοτάνης, ἀντὶ τοῦ, μετὰ τὴν βοτάνην 
καὶ νοµήν. Et Eustathius : ᾽Αντὶ τοῦ, μετὰ βόσχησιν, 
xal ἐστι,φχσὶν, ὅμοιον τῷ, ἐξ ἀρίστου παρέσομαι, ἀντὶ 
τοῦ, μεθ) ὃ ἀριστήσω. Ita alibi, αἰθέρος £x δίης, μετά 
τὴν αἱθρίαν κατάστασιν interpretatur idem Scho- 
liastes. Neque tamen auctor epistole dixit ἐκ σιγᾶς, 
sed ἀπὸ σιγῆς, quod, secundum loquendi modum 
Grecis familiarem,Latine « post silentium » reddi 
potest. Ut apud Homerum legimus : 'Axà δ᾽ αὐτοῦ 
θωρήσσοντο. Ubi Scholiastes vetus, ἀπὸ δ᾽ αὐτοῦ, 
ἀπὸ δὲ τούτου Ὑρόνου, μετέπειτα. Et Eustathius : 
"Ott καθάπερ ἀλλαχοῦ ἡ ix πρόθεσις ἀντὶ τῆς μετὰ 
λαμόθάνεται, οὕτως Ἐνταῦθα dj ἀπό. Inde Hesychius 


Meree ha» ουπὶ Ἰοροπιβοβίθ; quare tandem for- D ᾽Απόδρομον interpretatur μετ’ ἐπάνοδον. Nihil igitur 


liusareumentum stringere videtur. « Signant enim, 
inquit,haec verba id, ex quo quid exivit, ejus quod 
ex eo exivit, vel locum,vel causam, vel principium 
(ut scholae loquuntur) constitutivum fuisse. » Sub- 
tilis hec quidem, sed mira disputatio. Non quero 
quodnam illud sit principium constitutivum,quod 
causa non sit, ut hic tertii[membri locum occupet. 
Certe schole ita non loquuntur. lllud quaro, an 
YOX προελθεῖν usurpari non possit, nisi de aliquo, 
quod ex loco vel causa exit ? Ἐκ τοῦ κατ’ ὀλίγον «lc 
τὴν αἰσθητικὴν καὶ μεταθατικὴν φύσιν προῇλθεν, 
inquit Nemesius. At τὸ κατ’ ὀλίγον neque locus est, 


tritius est apud Grecos, quam ut ἀπό οἱ’ ἐκ pro 
ps*1' apud Latinos, quam ut ab et ex pro post 
accipiantur. Et qui e silentio vel post silentium 
prodire verbum negat, mihi omnium hominum 
sermonem negare videtur. 

Nos igitur et auctoris mentem, et veteris inter- 
pretis versionem defendendam omnino putamus ; 
quam planam,simplicem,propriam et perspicuam, 
non frigidam, aut argutam, aut inanem esse senti- 
mus: eamque solam ad auctoris mentem recte expri- 
mendam, et ad Ebionitarum errorem, quem tunc 
temporis in animo cum scriberet auctor habuit,ca- 


301 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


308 


gtigandum,et ad Magnesios,ne istam heeresin reci- A stant, et in quibus quis /Eon a Sige emissus sit, et 


perent, preemuniendos plurimum valere contendi- 
mus. Manet itaque inconcussa hactenus assertio 
prima, auctorem epistole ad Magnesios nullam 
aliam heeresin verbis ex ea prolatis quam veterem 
illam Ebionitarum tot modis in eadem epistola de- 
scriptam respexisse : qua cum eetate Ignatii mar- 
tyrisnimium viguerit,quod adversus eam scriptum 
est, fidem temporum pulsare non potest. 


CAPUT V. 

Assertio secunda, verba illa ad Valentinum omnino 
non spectare. Valentiniani nunquam diuerunt Si- 
gen peperisse Logum. In schola Valentini solus 
Nus ex Bytho et Sige, ideo Monogenes appellatus. 
Logus autem, quod a Bytho εἰ Sige non esset, in 
deminorationem natus, et /Eon cacus fuit. Genea- 
logia onum a Blondello perperam reprssentata. 
Fragmentum Valentiniani apud Epiphanium ezypli- 
catur. Locus Cyrilli Hierosolymitani discutitur. 
Dallsi distinctio de mediala et immediata edu- 
ctione exploditur. Verba lgnatii cum placitis Va- 
lentini male componuntur. Argumentis Dallaei om- 
nibus particulatim respondetur. Genuina 1gnatía- 
norum ezplicatio redditur. Adversariorum expositio 
detorta ostenditur. 


Stabilita prima assertione, sequitur assertio se- 
cunda, scilicet verba ipsa οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών, 
ut sunt ab auctore epistole ad Magnesios prolata, 
ad Valentinum oinnino non spectare,nec sine vio- 
lenta detorsione ad ejus haresin exponendam et 
oppugnandam applicari posse. Si enim Valentini 
delirium de emissione Logi, auctor epistole ferire 
voluisset,et tribus tantum verbis id facere cogitas- 
set, iisque negative positis,et obiter adductis,dum 
contra alios et maxime oppositos hereticos dispu- 
taret, contra quos eadem verba non minus quam 
adversus Valentinum facerent ; fieri omnino non 
potuit, nisi illud ipsum diserte negaret, quod Va- 
lentinus clare actotidem verbis asseruerat Senten- 
tia enim negativa nihil aliud ferire potest,nisi op- 
positam affirmationem ; ut, si quis neget id quod 
ille nunquam affirmavit, ejus negatio Valentinum 
directe non feriat. H&c adeo certa sunt, ut hic 
ipsum Dalleum habeamus confitentem. « Ego vero, 
inquit,respondeo plane necesseesse ut is,ad quem 
scriptor respexerit, quisquis ille de cetero sit, 
hoc certe docuerit: τὸν Λόγον ἀπὸ Σιγῆς προελθεῖν. » 
Quid neget Ignatius perspicuum est ex eo quod af- 
firmat ; affirmat Aóvov esse ἀῑδιον, contra Ebioni- 


ex quo /Eone emissus sit Logus, diserte docetur. 
Unum exhis apud Ireneum, alterum apud Epipha- 
nium exstat : in priore Logus est ex Arche, id est 
Nu, seu Monogene, et Aletheia ; in posteriore,aut 
ex iisdem, mediantibus Anthropo et Ecclesia, aut 
ex Anthropo et Ecclesia: in neutro ex Bytho et 
Sige emissus esse dicitur. Secundo, sententia Va- 
lentinianorum prolixe exponitur ab Irenao lib. 1, 
cap. 4, et Valentini ipsius prsecipue cap. 3, sed 
nullibi Ireneus meminit Logi a Sige prolati ; non 
post eum Tertullianus, non Epiphanius, aut Phila- 
strius, Augustinus, Theodoretus, non eorum quis- 
quam qui de industria Valentini delirium exposue- 
runt.Preterea hoc dictum nunquam a Valentinia- 


fj nis vel inde patet,quia dici in schola Valentini non 


potuit. Ex ejus enim doctrina on a Sige emissus 
intra primam quadrigam, quam primordialem te- 
tractyn et autenthicam nominabant, continebatur, 
a qua Logus exclusus est. /£on autem ille ex Bytho 
et Sige prognatus, virtute sue generationis com- 
municavit cum Patre supremo : illi Bythus cogni- 
tus fuit, reliquis non item. Ita Irenaeus : Τὸν μὲν 
οὖν προπάτορα Ὑινώσκεσθαι μµόνῳψ λέγουσι τῷ ἐξ 
αὐτοῦ γεγονότι μονοχενεῖ, τουτέστι τῷ Νῷ, τοῖς δὶ 
λοιποῖς πᾶσιν ἁόρατον καὶ ἀκατάληπτον ὑπάρχειν. 
« Et propatorem quidem eorum cognitum soli di- 
cunt ei, qui ex eo natus est Monogeni, hoc est No: 
reliquis vero omnibusinvisibilem et incomprehen- 
sibilem esse. » Nus igitur Monogenes, sive unige- 
nitus dictus est, quod ille solus ex Bytho et Sige 
natus est. Unde Tertullianus Νοῦν vocat illum Va- 
lentini Monogenem ex patre Bytho et matre Sige : 
et quamvis excipiat contra nomen Monogenis,illud 
tamen facit non respectu Logi, aut alterius post 
Logum /Eonis,sed Aletheie tantum,que ex iisdem 
parentibus orta est. «Ita et ipse, inquit,Pater dici- 
turetinitium omnium,et proprie Monogenes.Atqui 
non proprie,quia non solus agnoscitur ; nam cum 
illo processit et femina veritas. Monogenes, quia 
prior genitus, quanto congruentius Protogenes vo- 
caretur?» Respeetu Aletheis,scilicet qui posteum, 
sed ex iisdem Bytho et Sige processit ; ratione au- 
tem ad reliquos /Eones habita proprie Monogenes 
dicebatur,quod solus ille,reliquorum autem nemo, 
ex Bytho et Sige natus esset. Quin etiam hoc illi 


tas, negat ἀπὸ σιγῆς προελθεῖν. Si Valentini deli- D Monogeni adeo proprium et peculiare fuit, ut illi 


rium in animo habuit notare et refellere, oportet 
certe a Valentinodictum et assertum esse, Aóvov ἀπὸ 
Σιγῆς προελθεῖν. Hoc autem unquam diserte do- 
cuisse Valentinum nego. Si fragmenta omnia Va- 
lentinianorum excutias, si expositiones omnes eo- 
rum sententis evolvas, si objecta a SS. Patribus, 
Valentini herresin ex professo et fuse exponenti- 
bus, singula percurras, nunquam hoc vel ab ipsis 
heereticis scriptum, vel apud illos Patres exposi- 
tum aut objectum reperies. 

Nam primo non reperitur talis genealogia in iis 
fragmentis Valentinianorum, que etiamnum ex- 


pre omnibus aliis /EKonibus exinde maxima privi- 
legia accesserint. Bythus illi soli, quod ab ipso 
natus esset, notus fuit. Logus, utpote qui ab ipso 
non emissus est, ut nec a Sige, Propatora non co- 
gnovit,ideo quia ab ipso natusnon est: quapropter 
cecus /Eon dictus est, qualis a Sige emitti Bythi 
συζύγῳ non potuit. Ireneus, lib. i, cap. 48 : « Si- 
militerautem rursus et de Logo tertiam prolationem 
ei a Patre donans, unde et ignorat magnitudinem 
ejus.» Tertullianus, cap. 9 : « Sed et hoc exceptio 
personarum est, quod solus ille Nus ex omnibus 
immensi Patris fruitur notione, gaudens.ot exsul«. 





309 


emissus est, ipsi Bytho similis et «wqualis fuit : 
Logus autem minime, qui fuitin deminorationem 
emissus. Tertullianus, cap. 7: « Suscipit illa statim 
et preegnaps efficitur et parit utique silentio Sige ; 
et quem parit, Nus est, simillimum Patri et parem 
per omnia. » Ireneus,lib. it, cap. 24 : « Eum qui est 
a Nu Propatoris (ita lego) ipsorum emissus Sermo 
in deminorationem emissum dicunt.Nun enim per- 
fectum a perfecto Bytho progeneratum jam non po- 
tuisse eam qu& ex eo est emissionem facere per- 
fectam, sed obcecatam circa agnitionem et magni- 
tudinem Patris, et Salvatorem symbolum mysterii 
hujus ostendisse in eo qui a nativitate ceecus fuit. » 
Hec igitur sunt in Valentini schola certissima 
dogmata. Nun, quia a Bytho et Sige emissus est, 
Bythum plenissime cognovisse, illique cqualem et 
parem esse: Bythum autem et Sigen alios /Eonas 
progenerare noluisse, ideoque Nun Monogenem di- 
ctum fuisse. Ut autem alii /Eones emitterentur, 
Nun etiam Archen et Patrem factum. Logum au- 
tem,qui ab eo progeneratus est, in deminorationem 
generari, eo quod ex Bytho et Sige emissus non 
esset,ideoque Bythum prorsus ignorare, et /Eonem 
cecum dici. Patet itaque in scholia Valentini Lo- 
gum a Bytho vel Sige emissum dici non potuisse. 
Blondellus, ut hec evitaret,miram nobis onum 
genealogiam pertexit, et Valentinianorum senten- 
tiam hoc modo effictam exprimit: « Supremum illi 
;.Eonem somniantes Βυθὸν a se et προπάτορα dictum, 
qui ex Σιχῆς complexu geminam prolem Νοῦν seu 
Πατέρα et ᾿Λλήθειαν suscepisset ; rursus Noov seu 
Πατέρα ΣΙΥῇ matri commistum Λόγον xai Zw, ge- 
nuisse fingebant. » Hsec igitur corum genealogia,ex 
Blondelli sententia : 


Bythus T Sige. 


Nus Y Veritas 
Nus — Sige 
Sermo, Vita. 
Aliam fatetur exposuisse Patres; hanc autetn acce- 
pisse se ait ex fragmento libri Valentinianorum, 
quod ab Epiphanio Panario suo insertum est. Hec 
ille in prefatione ad Apologiam. In notis autem ad 
epistolam Isaaci Vossii asserit librum eum esse 
ipsius Valentini, et secundum eum Λόγον a Nu et 
Sige immediate processisse. Sed primo liber ille 
Valentino ipsi sineullo fundamento ascribitur.Nam 
Epiphanius contra Valentinianos disputans et fra- 
gmentum hujus libri recitans, eum vocat τὴν αὐτῶν 
3:5).ov* non ejus, sed eorum librum, alicujus scili- 
cet Valentiniani, non ipsius Valentini; ct ad flnem 
fragmenti addit: Καὶ ταῦτα uiv ἀπὸ μέρους τῶν 
ὀιθλίω, αὐτῶν παραθέντα ἕως ὧδέ µοι εἱρήσθω, « et 
hec quidem ex parte librorum eorum inserta huc 
usque milii dicta sunto. » Imo falsissimo ipsi Valen- 
tino assignari certum est. Ejus enim propria sen- 
tentia ab Ireneeo refertur,qur ab hujus libri delirio 
multum discrepat ; et Valentini discipulos tum a 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANJE£. — PARS II. 


tans, illis utique merentibus. » Qui a Bytho etSige A magistro, tum a seipsis sepe dissensiísse omnes no- 


310 


runt. Secundo, &onum genealogia, quam Blondel- 
lus repreesentat, in eo fragmento minime contine- 
tur, sed plane alia, nempe : 


Bythus n Sige 


Pater 
Pater — Sige 


Veritas 
Pater — Veritas 


Homo, Ecclesia 
Sermo, Vita. 


Blondellus quidem verba quedam ex eo fragmento 
ad suam genealogiam firmandam recitat,sed admo- 
dum dolose : ea enim omittit, que ad rem maxime 
faciunt; nostra autem ex ipsis fragmenti verbis sic 
dilucidecolligitur. Valentinianus illeprimoBythum 
et Sigen describens, inquit: Kai αὐτὴ αὐτῷ µι- 
γεῖσα ἀναδείκνυσι Πατέρα τῆς ᾿λληθείας.» Primaigitur 
emissio est qua Pater veritatis ex Bytho etSige ge- 
neratur, quem et άνθρωπον vocabant. MecX τοῦτο 
δὲ ἡ Σιγὴ φυσικὴν ἑνότητα φωτὸς προενεγχαµένη 
σὺν τῷ ἀνθρώπῳ (ἡν δ᾽ αὐταῖς ἡ συνέλευσις τὸ θέλειν) 
xal ἀναδείχνυσι τήν ᾿Αλήθειαν. « Postea autem 
Sige naturalem unitatem lucis proferens cum ho- 
mine (erat autem illis velle congressus),paritetiam 
Veritatem. » Secunda igitur omissio est qua Veritas 
ex Patre, seu homine, et Sige generatur. Μετὰ 
τοῦτο ἡ Αλήθεια μητρικὴν προενεγχαμένη προυνει- 
χίαν ἐθήλωνε τὸν Ἡατέρα ἑαυτῆς εἷς ἑαυτὴν, καὶ 
συνῄεσαν ἑαυτοῖς ἀφθάρτῳ µίξει καὶ ἀγηράτῳ [lego 
ἀκηράτῳ] συγκράσε:, xai ἀναδείκνωσι τετράδα πνευ- 
ματικὴν ἀῤῥενόθηλυν, ἀντίτυπον τῆς προούσης τε- 
τράδος. « Postea Veritas maternam proferens lasci- 
viam, effeminavit Patrem suum ad seipsam, et 
congressi sunt invicem incorrupta mistione,et im- 
mortali coitu, et parit tetradem spiritualem prioris 
tetradis representativam. » Lertia igitur emissio 
est. qua secunda tetras (Homo et Ecclesia, Sermo 
et Vita), ex Patre et Veritate generata est. Περο est 
genealogia /Konum prime ogdoadis in fragmento 
libri Valentinianorum apud Epiphanium descripta; 
ex quo novam plane et hactenus inauditam Blon- 
dellus fecit. quam nec in eo fragmento, nec alibi 


.) reperias. Hanc autem ipse commentus est,ut λόγον 


suum ex Sigeimmediate produceret ; quod omnibus 
Valentinianorum genealogiis repugnat. Et senten- 
tiam suam flrmare videturex verbis qui sequuntur, 
fiic ἦν Βυβὸς, Ec, Πατ», ᾿Αλήθεια" αὕτη δὲ ἡ ἐκ 
τοῦ Ηατρὸς καὶ τῆς Σιγῆς τετρὰς, "Ανθρωπος, 'Ev- 
χλησία. λόγον, ζωή. Sed si haec verba aliquid pro- 
barent, λόγον a Sige non immediate productam 
docerent ; sunt enim tantummodo prioruin explica- 
tio; in prioribus autem secunda tetras non imme- 
diate a Sige, sed a Veritate producitur : heec igitur 
ad sententiam Blondelli nihil omnino faciunt. Sed 
ut in illo fragmento multa corrupta sunt, ita hic 


311 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


312 


etiam locus mihi sanus non videtur; nam γο] αὕτη A Nun velint Logon henuisse : nunquam tamen eum 


δὶ ἡ ἐκ τοῦ Πατρὺς xai τῆς Σιγῆς ᾿Αλήθειαν imme- 
diate precedentem spectat, que secuudum hunc 
Valentinianum ex Patre et Sige prognata est, et 
tunc aliquid ante sequentem vocem «expzc deest ; 
vel pro Z:(Zc omnino legendum est )Αληθείας, ut 
hac precedentibus conveniant. Frustra etiam huc 
advocat Blondellus corrupta illa verba Cyrilli in 
catechesi 6 : 'Eyévvnes Σιγὴν, καὶ ἀπὸ Σιγῆς ixexvo- 
πυ[ει Αόγου. Locus ille adhuc in mendo cubat, nec 
ab interprete intellectus est. Ὅτι ó Βυθὸς ἐγέννησε 
Σιγὴν, καὶ ἀπὸ τῆς Σιγῆς ἑτεχνοποίει Λόγου, τοῦ 
παρ᾽ Ἕλλησιν Διός' οὗτος χείρων τοῦ τῇ ἀδελφῇ 
μιγνυμένου' τέκνον γὰρ εἶναι τοῦ Βυθοῦ ἐλέγετο ἡ 
Σιωπή. Ita Greca verba edita et distincta sunt, quae 
Joannes Grodecius sic interpretatus est: « Quod 
Bythos, id est profundum, genuerit Sigen, id est 
Silentium ,et de Sige procrearit Logon,quiJupitersit 
gentilibus, et deterior ac inferior eo qui cum sorore 
sit mistus. Sige enim Bythi filia dicebatur. » Mira 
hic tradit interpres de Logo Valentiniano qui sit 
Jupiter gentilibus Legit enimvero in ms. suo vo- 
cem Λόγου, sed corrupte exaratam, quareet a prio- 
ribus eta sequentibus in Grecis distinxit, in Latinis 
autem utrique sententie conjunxit, cuin ἐκτεχνο- 
ποίει composuit, ac si scriptum esset Λόγον (quem- 
&edmodum in ms. Oxoniensi legitur) cum τοῦ Διός 
conjungit, ac si eodem casu legeretur, atque ita 
omnia confundit. Si Λόγον quidem legamus, sensus 
verborum hic perspicuus est: « Bythus genuit Sigen, 
et e Sige generavit Logum. Joxe gentilium hic pejor 
est, qui cum sorore mistus est. Filia enim Bythi 
dicebatur Siope. » Sed illa vox Λόγου qua hunc lo- 
cum adeo turbavit omnino necessaria non est, sive 
priora, sive posteriora verba respicias. Posteriori- 
bus non competit, quod Grodecius voluit. Cyrillus 
enim non Logon, sed Bythum Jovi comparat. Prio- 
ribus neque Λόγου competit, neque Aóyov necessa- 
rium est; nam τεχνοποιεῖν leberos procreare, qui- 
cunque tandem illi sint, saiis ad hujus loci sensum 
exprimendum valet. Docet enim Cyrillus Jovem 
sorori mistum fuisse, Bythum ex filia sua pro- 
creasse liberos : quod turpius est, Quamvis mihi 
etiamnum maxime arrideat, quod olim mihi ipsi 
in mentem venit, legendum scilicet esse non Λόγου 
vel Αόγον, sed λόγψ τοῦ Διός, ad modum, vel simi- 


Logon ex Sige emissum admittebant. Bythus hic 
ex Sige tanquam ος filia sua generat liberos : at si 
Valentinianus quispiem dicat Nun seu Patrem ex 
Sige /Eonem aliquem procreasse, id factum non 
ex filia, sed ex matre docebant. Logo igitur Cyrilli 
infelicissime usus est Blondellus ; et satis adhuc 
manifestum esta Valentino nunquam dictum fuisse 
Aóvov ἀπὸ Σιγῆς προελθεῖν. 

Exposita sententia, rationibusque nostris ad- 
versus Blondelli astutias defensis, videamus quid 
Dalleum moveritut aliter sentiret: « Ipsaheecverba 
in Valentinum ferri, ejusque delirium ferire, non 
est, inquit, ut opinor, obscurius. » Primum quam 
timide, ut « opinor, » et, « non obscurius ! » Imo 


p vero certissime obscurius,et,ut opinor, absurdius ; 


quod ex viri doctissimi probatione patebit luculen- 
tius. Ex Ireneo quidem fabulosam Valentini divi- 
nitatem exponit, eademque Tertullianum, Epipha- 
nium etalios tradere asserit. Hac nunc non excutio ; 
sed num Irenzus, vel alius quisquam in enarranda 
Valentini divinitate tradit Sigen peperisse Logon, 
aut Logon non dicit ab alia quam Sige fuisse emis- 
sum ? Hoc non dicit, quod omnino dicere debuit, si 
aliquid quod ad suam sententiam confirmandam 
valeret, afferre vellet. Sed ejus loco hoc tantum 
dixit: « Quorum nemo est qui non a Sige eductum 
& Valentino Logon,vel immediate ut a matre filium, 
vel certe mediate ut ab avia nepolem comme- 
moret. » [mo vero hec in hac re distinctio de me- 
diata et immediata eductione est vel ab ipso, vel a 
Blondello excogitata ; neque talis eductio ab ullo 
istorum Patrum est exposita; nemo eorum vel 
mediate vel immediate Logon vel ex Sige vel ex 
alio one eductum fuisse dixit. Hec distinguendi 
subtilitas et Valentini et Patrum evo longe inferior 
esse cognoscitur ; nec ibi adhiberi debuit, ubi de 
nuda eorum sententia qua&ritur.Preterea quorsum 
hec distinctio in duo membra, ut sit Logus vel 
filius Siges, vel nepos? An quispiam eorum quos 
commemorat, Logon Siges filium nominat, aut ex 
Sige immediate educit, ut Dalleus eum recte Siges 
filium vocare possit ? Dixit quidem Ireneus Aóvov 
Yióv μονογενοῦς, e Verbum Unigeniti Filium, » Siges 
filium non dixit.IpseIreneum adducitutostendat ex 
Sige prodiisse Nun, Nun autem et suam Aletheiam 


litudinem Jovis, ea ratione qua Jupiter procreavit D emisisse Logon, et eadem Tertullianum et Epipha- 


liberos, ut λόγψ adverbialiter sumatur, neque ad 
JEonem Valentinianum omnino spectet. Certe si 
λόγον admittamus, Cyrillum dogmata Valentini mi- 
rifice confundere dicendum est ; neque excusatio 
Blondelli quidquam valet, quasi Bythum seu Pro- 
patorem cum Nu seu Patre Valentinianos confudisse 
&tatuat. Nam si supponas hte Patrem, seu Nun, pro 
Bytho et Propatore sumi debere,omnia adhuc erunt 
ἃ schola Valentini prorsus uliena. Bythus hic dici- 
tur genuisse Sigen, at Sigen a Nu generatam fuisse, 
nemo unquam Valentinianorum somniavit. Bythus 
dicitur ex Sige genuisse Logon. Valentiniani licet 


nium docuisse asserit.Si autem heec vera sint,tum 
eorum nemo Logon a Sige immediate ut a matre fi- 
lium eductum commemorat. Et tamen cumista tam 
infeliciter dixisset, ac si res jam confecta esset, in- 
quit: « Hec nobis delibasse satis est, ut quivis 
intelligat de hac Valentini mateologia cogitasse 
epistole ad Magnesianos scriptorem. » Cogitavit, 
scilicet, ille antiquus scriptor prius de mediata et 
immediata eductione /Eonum ; vidit secundum Va- 
lentini sententiam 8 viris eadem scribentibus Logon 
e Sige vel ut matre, vel ut avia eductum, ideoque 
simpliciter negat Verbum ex silentio prodiisse.Hec 


313 


J. PEARSONII YINDICL IGNATIANAE. — PARS Il. 





314 


rationis Dalleane summa, quam absona, quam A Nemone id asserere potuit qui ejus deliria non au- 


detorta quis non videt ? 

Hactenus Valentini sententiam exposuit, nune 
auctoris verba cum ejus placitis componit,ut eum 
de Valentino,cum scriberet,cogitasse probet.Primo 
hoc exinde colligit,quodait«Deum esse unum.»Mira 
hec probatio. Nonne causam satis justam habuit 
auctor epistolarum, ut Deum unum diceret, qui 
siepe Christum Deum esse dixit ? Nonne omnes 
catholici ante Valentinum Deum esse unum smpe 
affirmarunt? Si quisquis dixit unum esse Deum de 
Valentino cogitavit,nemo ante Valentinum catho- 
lice scripsit.Sed nondum etiam liquet Valentinum 
Dei unitatem negasse. Nam cuim lrenzus ejus et 
sequacium omnium deliria exposuisset,lImc habet, 


diverat ? At. hoc cum Valentini fabulis non con- 
sentit. Recte : atque hinc fortasse colligere possu- 
mus,auctorem epistole non fuisse Valentinianum: 
nec aliud quidquam inde sequitur.Quarto, « addit 
Christum Dei Filium esse ejus Λόγον. » Hinc recte 
fortasse colligatur auctorem nostrum post S. Joan- 
nem evangelistam scripsisse,post Valentinum neu- 
tiquam. « Jesum quidem et Christum a Verbo Va- 
lentinus divisit. » Sed an hic omnia simul dicere, 
est Valentinum refutare? An eumdem Jesum et 
Christum et Λόγον nominare est illius impium deli- 
rium disjicere? Non puto.Nam et ipsi Valentiniani 
eumdem et Jesum et Christum et λόγον nomina- 
bant. Hoc diserte tradit Theodoretus, lib. i, cap. 7: 


lib. t, cap. 19: « Omnes enim fere quotquot sunt B Προθάλλοντα: διὰ τούτων τὸν Ἰησοῦν, ὃν καὶ Σωτῆρα 


h:ereses Deum quidem unum dicnnt, sed per sen- 
tentiam mala immultant.»Et rursus lib. iv, cap. 58 : 
« Judicabit autem et eos qui sunt a Valentino om- 
nes, quia lingua quidem confitentur unum Deum 
Patrem,et ex hoc omnia ; ipsum autem qui fecerit 
omnia, defectionis sive labis fructum esse dicit. » 
Aperte igitur professus est Valentinus unum esse 
Deum, et licet Tertullianus eum tot deos quot 
.Eonas fecisse rhetorice pronuntiet, ipse tamen 
jEonas Valentini nihil aliud fuisse quam sensus et 
motus; el in personales substantias a Ptolemaeo 
mniutatos esse asserit. Pra:terea epistolc auctor hoc 
ipso loco unitate Dei expresse adversus Ebionmos 
ulitur, contra quos ex professo disputans docet 
proplietas secundum Christum vixisse, et ideo per- 
secutionem passos esse, dum ejus gratia imbuti 
essent, ut omnes agnoscerent « quod unus Deus 
est qui manifestavit seipsum per Jesum Christum 
Filium ipsius. » Secundo, « addit unum Deum, » 
inquit, seipsum manifestasse per Jesum. ΑΠ hoc 
dicere non potuit nisi de Valentino cogitasset ? 
Quenam ratio cogit hic nos ad illius deliria confu- 
gere? Nonne haec satis perspicua sunt et ad Ebio- 
neos confutandos idonea, si Valentinus numquam 
erstilisset ? Nonne per se satis recte dicta sunt, 
liret nullum omnino hereticurn perstringerent ? 
Quemadmodum Clemens Alexandrinus Αιἰπιοπί- 
tione ad gentes locutus est de Christo Logo : ᾿Αἴδιος 
ύτος "ClInsé63s εἷς ὁ µέγας ἀρχιερεὺς Θεοῦ τε ἑνὸς 
τοῦ αυτοῦ καὶ Πατρός, quibus verbis ipsam Ignatii 
epistolam in animo habens usus esse videatur?Non 
puto virum doctissimum id velle.ut aliter liac in- 
lelligi non possint, nisi ut Valentinum feriant-hoc 
lantum, opinor, vult, hec verba « omnes ejus 
nugas disjicere. » Sed quis ei vel hoc concedet ? 
Àn qui dicit Deum unum se per Christum mani- 
festasse satis omnia Valentini dogtnata confutavit? 
Nonne idem potius dici* quod dixit Valentinus, 
qui ideo emissum Christum docuit,ut innominabi- 
lem et incomprehensibilem Patrem, quem unum 
Deum professus est,declararet?Tertio,docet auctor 
lesum Christum esse Dei illius qui se manifestavit 
Filium. Ergone Valentinum necessario respexit ? 


προσαγορεύουσ. xal Ἀριττὸν Λόγον. « Jesum inde 
produxerunt, quem et Servatorem a ppellant, et 
Christum Verbum. » Ipse etiam lreneus tradit 
nobis perfectum fructum Ἰησοῦν, óv xai Σωτῆρα 
προσαγορευβῆναι xxi Χριστὸν xal Λόγον πατρωνν- 
μ'χῶς, καὶ πάντα, « Jesum, quem et Salvatorem 
vocariet Christum et Logon patronymice,et omnia.» 
Quinto, « Λόγον sermonem aeternum dixit.» Nempe 
catholice : secutus est Apostolum, Ecclesi» vocem 
edidit, et adversus Ebionem usurpavit.Si Valenti- 
nus :eternum esse non credidit, ante eum Ebion 
seternum esse negavit Quorsum igitur Valentinus 
liuc advocatur, cum ad manum sit Ebion, contra 
quem auctor epistole ex professo disputat?Sexto, 


(, « de vero Dei λόγῳ postremo subjicit οὐκ ἀπὸ Σιγῆς 


προελθεῖν. » Recte, sic enim exegetice dicit, quod 
ante dixerat, cum eum Aoyov ἀὶδιον pronuntiasset, 
Ita Apostolum explicat, Ebionem refutat, Magne- 
sianos premunit ; ac sidiceret : Verbum hoc quod 
de Christo dicitur, wternum est, non temporale, 
quale ex silentio oriri solet,nec nisi post silentium 
prodire;quod adversus Ebionem ejnsque sequaces 
semper urgendum est ; non ac si diceret : « Λόγον 
hunc nihil habere cum Valentiniano Aóyy com- 
mune,quem impostor aSige exire fingebat.» Neque 
enim hic de Valentino agitur, sed de Ebione ; im- 
portune igitur ille hoc loco advocatur : neque im- 
postor illa unquam dixit Λόγον a Sige emissum esse, 
sed ex Monogene, Bythi et Siges filio unigenito, 
Dalleus ipse sententiam ejus ex Irenzco delineavit 
reliquosque eum sequi ait: nulla ibi Logi e Sige 
progeneratio;nulla itaque hic ad Valentinum allu- 
sio. Et sex argumenta ex una sententia mire con- 
flata ne unius quidem vim habent. 

Quare hoc loco satis jam vexato atque detorto, 
eatandem recolit,que proxima paulo ante periocha 
de Christo auctor epistole dixerat, ut eo loco he- 
resim Valentini refutatam inveniat,in quo Ignatius 
de nulla heresi disputat, sed tantum Magnesianos 
monet, ut a schismate caveant, et Christianam 
veritatem arcte amplexentur, quam particulatim 
explicat, dein argumento ab unitate Dei et Christi 
ducto exornat : quod et per se satis proprium est, 


S. IGNATIUS, — PROLEGOMENA. 


316 


etvetustissimis scriptoribus familiare.Ita Clementis À, dicitur,et initium omnium,et proprie Monogenes.» 


Alexandrini Admonitione ad gentes representat 
Christum Logoninnumerabiles populos ad unitatem 
Ecclesi» i hunc modum convocantem, κετε ὡς 
ἐμὲ, ὑφ' ἕνα ταχθησόµενοι Θεὸν, καὶ τὸν ἕνα Λόγον 
του θεοῦ. Ita Ραάαρυρ. lib. 1, unitatem Ecclesie 
mirifice depingit: à θαύματος μυστικοῦ | εἷς μὲν 
6 τῶν ὅλων Πατήρ' εἷς δὲ καὶ τῶν ὅλων Aóyoq xal 
τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἓν xal τὸ αὐτὸ παντα κοῦ. Μία 
δὲ µόνη γίνεται µήτηρ Παρθένος. Εκκλησίαν ἐμοὶ 
φίλον αὐτὴν καλεῖν. « O miraculum mysticum | 
Unus quidem universorum Pater : unum autem et 
universorum Verbum ; et Spiritus sanctus unus ac 
idem ubique.Una autem sola est mater virgo:mihi 
autem placet eam vocare Ecclesiam. » Et gentes 
etiam invitat ad hanc unitatem, tanquam unitati 
divinse conformem et ad illam tandem perducen- 
tem : Σπεύσωμεν εἰς µίαν ἀγάπην συναιθῆναι οἱ 
πολλοὶ κατὰ τὴν τῆς μοναδικῆς οὐσίας Ένωσιν' dva- 
λόγως ἑνότητα διώχωμεν τὴν ἀγαθὴν ἐκζητοῦντες 
µονάδα. Ἡ δὲ ἐκ πολλῶν ἕνωσες ix πολυφωνίας καὶ 
διασπορᾶς ἁρμονίαν λαθοῦσα θεϊκἠν µία γίνεται συµ- 
φωνία, Evi χορευτῇ xai διδασκάλῳ τῷ Αόγψ ἐπομένη, 
ἐπ᾽ αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν ἀναπανομένη, ᾿ΑδΟᾶ λέγουσα, 
ὁ Πατήρ. « Fesünemus ut in unam dilectionem 
multi cogamur,secundum monadic: essentia unio- 
nem ; analogice unionem persequamur bonam ex- 
quirentes unitatem.Qum est auteni ex inultis unio 
ex vocum multitudine et dispersione divinam ca- 
piens harmoniam unus fit concentus, unum chori 
ducem sequens et magistrum Verbum, in ipsa ac- 
quiescens veritate, dicens: Abba Pater. » IIoc 
igitur de uno Deo Patre, et uno Christo Logo do- 
ctrina, semper habita est per se satis ad unitatem 
ecclesiasticam premendam idonea. Non aliter hic 
Ignatius : « Omnes, inquit, in unum templum con- 
currite, ut in unum altare, iu unum Jesum Chri- 
stum,ab uno Patre exeuntem,et in unum ezsisten- 
tem et revertentem.»Hic Logon Valentini respexisse 
auctorem vult Dalleus, cum tamen de Verbo nihil 
dicat ; conjungere itaque cum reliquis satis ab hoc 
loco disjunctis etin alio argumento occupatis 
coactus est,ut aliquid ex utroque exculpat.«Negat 
exire a Sige,dicit exire a Patre :»ergo Valentinum 
ferit. Quo niliil dici potuit inlelicius. Si enim sic 
auctor Valentinum respicit, non eum impugnat, 


Prima tetras ex ipsis Valentinianorum libris de- 
sumpla apud Epiphanium hec est, Βυθὸς, Σιγή, 
Πατὶρ, ᾿Αλήθεια,αΡὶ ex Patre et Veritate generatur 
Logos. Exivit igitur Logos secundum Valentinianos 
non a Sige, sed a Patre. Quare si autor epistolm 
illos hereticos in animo habuisset, nunquam ne- 
gasset quod illi non affirmarunt;nunquam dixisset 
quod illi dixerunt. 

Sed si Valentinum non feriat,cum exire a Patre 
scribit, ad eum certe collineat, quod ex uno Patre 
exire dicat. Minime vero ; non enim docuit Valen- 
tinus Logon ex pluribus patribus exiisse. « At, 
inquit, non dixit ab uno patre Nu, sed et a matre 
Aletheia. » Przclarum enimvero argumentumlAn 
eo minus erat ex uno Patre, quod esset etiam ex 
matre?De posteritate Abrahami Apostolus Hebr.xt, 
12: Διὸ ἀφ᾿ ἑνὸς ἐγενήθησαν, Propter quod et ab 
uno orti sunt. Non igitur habuerunt matrem qui ab 
Abrahamo descenderant? aut quia ab uno orti sunt 
avum aut aviam habere non potuerunt ? Nazianze- 
nus orat. 1 De Adamo; Παντα ὑπὲρ πάντων εἲς tv, 
καὶ ὑπὲρ ἑνὸς τοῦ προπάτορος. Erat, scilicet Ada- 
mus, unus ille propator humani generis, quamvis 
Eva etiam fuerit mater omnium viventium. Tam 
malis avibus hoc loco usus vir doctissimus progre- 
ditur tamen,elL postrema etiam verba [Jesum Chri- 
stum in unum, Patrem scilicet,exsistere et rever- 
sumn 6556] « non alio quam in fictitium Valentini 
Christum destinata statuit.»At postrema sententiam 
verba eumdem sine dubio spectant,quem ejusdem 
sententie priora;eumdem auctor intelligit a Patre 
exeuntem et ad Patrem revertentem. Prioribus 
vult Dall:us Valentini Logon feriri, posterioribus 
ejusdem Christum ; cum in Schola Valentini Logos 
et Christus sint prorsus et plane distincti. Non 
igitur uutrumque, imo neutrum ferit.Utcunque sit, 
ferri non potest, ut nos ad Valentini Logon et 
Christum rejiciat,et simul hac ab auctore epistole 
juxta S. Joannem scripta pronuntiet. Quid enim 
opus est ut Valentinum respiceret,qui de S. Joan- 
nis mente exprimenda cogitavit? Imo quid hoc ad 
generationem Logi,quod agit de Incarnatione sive 
adventu in mundum ? nt superius eum locum ex- 
ponendum esse docui. 


Atque hiec quidem omnia sunt que vir doctissi- 


sed sequitur; non ejus deliria refutasse, sed po- [) mus attulit ut ostenderet auctorem nostrum, dum 


tius amplexus esse videatur. Negat enim quod ne- 
gavit, dicil. quod dixit Valentinus. Negat auctor 
epistole Λόγον exire a Sige Bythi conjuge ? Negat 
et Valentinus, qui eum οδοί /Eona depinxit, 
qualis ex Sige Bythi conjuge exire non potuit ; et 
cum in deminorationem emissus esset,eum ex aliis 
/Eonibus,Monogene et Aletheia necessario eduxit. 
Dicit auctor Aóyov exire a Patre ? Dixit et Valen- 
tinus; ex Monogene enim emissum tradit, Mono- 
genes autem Valentino proprie Pater est. Ita Ire- 
n&us, τὸν .ók Νοῦν τοῦτον xai Μονογενῆ καλοῦσι xal 


Πατέρα. Teriullianus de Nu: «Ita et ipse Pater. 


hec scriberet, Valentinum ejusque fabulas in ani- 
mo habuisse ; quorum nihil est quod assensum co- 
gat,vel ipso, opinior,judice ; ut ego autem sentio, 
nihil quod quemquam vel leviter moveat, qui non 
eodem modo Ignatii epistolas legerit,quo Scriptu- 
ras olim legebat Valentinus, ut omnia, scilicet, ad 
suum sensum trahat, et in proprium characterem 
convertat. Quod si cui liberet facere, quam pro- 
clive esset catholicum quemvis Patrem in Valenti- 
nianum convertere!Exempli gratia sumo suavissi- 
mos Synesii hymnos: in quibus hec lego et qui- 
dem de Logo: Λόγος, ὃν µεγάλῳ Πατρὶ συνυμνῶ Νόος 


3li 


J. PEARSONII VINBICLE 1GNATIANJE. — PARS II. 





ἀρῥήτου Tíxtet σε Πατρός. « Verbum, quod magno À Apostolo inculcatam, tot encomiis a SS. Patribus 


Cum Patre cano,Mens ineffabilis Gignit te Patris. » 
Vides heec omniaesse ex Valentini schola. Habemus 
Patrem ἄῤῥητον, Νοῦν et Λόγον tres primos /Eonas 
masculos. Valentinus ipse ita definivit ὀυάδα ἀνο- 
νόµαστον, lc τὸ μέν τι χαλεῖσθαι ῤόητον, τὸ Ot 
zv. "Αόῥητος itaque idem qui Bythus, ex Bytho 
Nus, ex Nu Logus. Purus potus itaque Valentinia- 
nus erit Synesius. Nam et qua sequuntur ex eadem 
officina esse videntur: Πρῶτος πρώτας Προθορὼν 
ῥίζας. Ῥιζα δε πάντων Τῶν μετὰ κλεινὰν Τὰν σὰν 
γένναν. « Primus ex prima Prognatus radice ; Itadix 
autem omnium, Qus condita sunt post inclytum 
Tuum ortum. » Primam enim tetrada ῥίζαν τῶν πἀν- 
των appellabant, et Logum ex illa eductum Πατέρα 


ornatam ; οὐδὲν γὰρ εἰρήνης ἴσον καὶ συμφωνίας, ut 
utloquitur Chrysostomus. Sic igitur affatur Magne- 
sios Iynatius,iv ὀμονοίᾳ Θεοῦ σπουὀάζετε πάντα πρᾶσ- 
σειν,«ἱΠ concordia Dei studete omnia operari,» μη δὲν 
ἔστω ἐν ὑμῖν ὃ ὀυνήσεται ὑμᾶς µερίσαι, « nihil sit 
in vobis quod possit vos partiri. Uniamini episcopo 
et prasidentibus, Ut Dominus sine Patre nihil fe- 
Cit, » ἠνωμένος ὧν, « unitus exsistens, neque per 
seipsum. ueque per apostolos ; sic neque vos sine 
episcopo et presbyteris aliquid operamini. » Sit, in- 
quit, ἐπὶ τὸ αὐτὸ « una ratio,una deprecatio, mens 
una, una spes. » lationem statim reddit et eam. 
quidem apostolicam : Εἶς ἐστιν ᾿Ιησοῦς Χριστός, 
« Unus Jesus Christas est, » quo melius nihil est. 


πάντων τῶν μετ᾽ αὐτὸν ἐσομένων. Apud eumdem lego: py Ut S. PaulusEphesios !?* coliortans ut servent «uni- 


Máxap, Όὃστις μετὰ μοίρας Επιθὰς Νόου κελεύθων" 
Βυθὸν εἶδεν θεολαμπῆ. « Beatus, qui post fata In- 
gressus Mentis vias, Bythum vidit divina refulgen- 
tem luce. » Vides ut statuat summam beatitudinem 
in visione Bythi, eaque patefacta per Nun. Quod et 
iterum exprimere in hunc modum videtur: Ἐπιθαλ- 
λόμενος Προσιδεῖν αἴγλαν ᾽Ακάμαντι Βυθῷ ᾽Αμαρυσ- 
σομῖναν. « Dum tegtat Intueri splendorem Inde- 
fesso Bytho Fulgentem.» Deum certe Patrem vocat 
προπάτορα, et αἰωνοτόχον, el (rÀo καὶ Bpisv. An 
ipsi Valentiniani aliter loquerentur ? Eodem argu- 
mento probari posset Lucianum in Philopatri Va- 
lentinum perstrinxisse, ubi deridet doctrinam Tri- 
nitatis. Ita enim Critias : Οὐκ οἶδα γὰρ 6 λέχεις, Év 
τρία, τρία ἓν gd, τὴν τετρακτὸν qno τὴν Πωθαγό- 
292, T, τὴν ὀγδοάδα, καὶ τριακάδα. Cui respondet 
ἹτιερίοἨ : Σίγα τὰ νέρθεν, καὶ τὰ σιγῆς ἄξια. Quis 
enim nescit Tetradem et Octonationem, triginta 
Eones Valentinianorum, qui etiam, teste Irenzo, 
Tetradem πρώτην xai ἀργέγονον Πυθαγορικὶν τε- 
τρακτὸν nominabant ? Quid quod Triephon statim 
respondens dicat hzc silentio esse digna, ut smpe 
etiam in hac re Patres loquuntur? Scilicet, si verba, 
a Valentino secundum proprium characterem usur- 
pita,quoties apud alios scriptores leguntur, eodem 
$nsu apud eos accipiantur ; quemcunque volumus 
aul hostem, aut amicum Valentini faciamus.Ut illi 
Ignatium, jta ego Luciannm hostem, amicum au- 
lem Synesium feci. Pari jure utrumque factum est, 
hoc est, nullo. 

Lt autem liquido appareat has omnes viri doctis- 
simi explicationes et ad Valentini deliria allusio- 
esnon esse omnino vel necessarias vel opportunas, 
*d potius a mente et scopo auctoris prorsus alie- 
as imo commenta esse, quae totam Ignatianeo 
vrationis seriem alio violenter detorquent; locum 
ium integrum pro ponemus, et explicatione sim- 
Micissima et ad rem quam volumus maxime accom- 
Dodata ab importunis glossis vindicabimus. Prior 
Perioche nihil aliud est quam vehemens exhortatio 
ad unitatem ecclesiasticain, toties ab ipso,totiesab 


" Cap. 1v, 3 6. ?? Joan. xvi, 28. 


tatem spiritus in vinculo pacis, Vocati estis in una 
spe; unus Dominus, una fides, unum baptisma, 
unus Deus, et Pateromnium, » πανταχοῦ τὸ Év xai εἷς 
τέβεικεν, inquit Theodoretus, εἰς συµφωνίαν συνᾶπ- 
των τὴν ᾿Ἐκκλησίαν : tta etiam οἱ Ignatius idem ar- 
gumentum prosequitur. « Omues igitur utin unum 
templum conveuite (quibus verbis primitivam Ec- 
clesis unitatem in Actibus apostolorum descriptam 
repraesentare videtur), in unum altare,in unumJe«- 
sum Cliristum, » quem, quoniam iterum proponit, 
latius describit, ab uno Patre exeuntem et in unum 
exsistentem et revertentem. » S. Paulo S. Joannem 
adjungens, apud queni Christus ipse ait : Exivia 
Patre, et veni in hunc. mundum ; iterum velingua. 
mundum, et vado ad Patrem ??, Ab unitate igitur 
Christi et Dei Patris cum Apostoloargumentum du- 
cit Ignatius ad commendandam unitatem ecclesia- 
sticam. Nam, ut optime observavit S. Chrysosto- 
mus, Ὅταν ἐπί τι μεῖζην mapaxaAn ὁ µακάριος Παῦ- 
λος, συνετὸς ὤν σφύδρα xai πνευματικὸς, ἀπὸ τῶν 
Ey τοῖς οὐρανοῖς ποιεῖται τὶν παράκλησιν. « Beatus 
Paulus, admodum prudens ac spiritualis, cum ad 
aliquid presstantius hortatur, ab iis que in coelis 
sunt exhortationem promit. » Quare, cum tota hec 
perioche nihil aliud sit quam exhortatio ad unita- 
tem, eaque verbis et sensibus evangelicis et aposto- 
licis expressa; cum ob unitate Christi et Dei Patris 
in hac ipsa re argumentum ducere solemne sit ; 
importuna plane est de longe petita hereticorum 
dogmatum expositione aut refutatione cogitatio; et 
animi auctoris ad suam hypothesim maxime Δί- 
tenti violenta distractio. 

Altera vero qu& sequitur perioche, et quidem 
satis prolixa,tota quanta est ad hmresim evitandam 
comparata est. Mi, πλανᾶσθε ταῖς ἑτεροδοξίαις, ut 
epistola ad Smyrneos, χαταµάβετε καὶ τοὺς ist- 
ροδοξοῦντάς: unde Origeni ἑτερόδοξοι vox adeo fa- 
miliaris, quam male transtulit Hieronymus.Quales 
autem hi heterodoxi sive hxretici fuerint, contra 
quorum dogmata Magnesianos premunit, statim 
his ve1bis docet, μηδὲ μυθεύµασι παλαιοῖς ἀνωφφ- 


319 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


320 


λέσιν οὖσιν' non quod auctor, quia post Clementem A — Unde firmissime colligitur, adeo ut ne quidem 


Alexandrinum scripsit, ut Blondellus voluit, com- 
menta Valentinianorum antiqua sive vetusta voca- 
ret; pugnat hoc enim cum omnibus istius evi scri- 
ptis qua haereticorum dogmatasempertanquamnova 
exagitant ; sed instituta Judaica cum fabulis com- 
mista, quie tanquam παλαιὰ et ἀνωφελῃ smpe ab 
apostolo traducuntur. Ita ipse paulo post veteres Ju- 
deos ἐν παλαιοῖς πράγµασιν ἀναστραφέντας, in veteri- 
bus rebus conversatos esse dicit ; ita Epiphanius con- 
tra Ebionem disputat,5xt οὐ χρὴ βαπτισμοῖς χρῆσθαι 
xot ἔθεσιν ἀνωφελέσιν, « quod non oporteat lavacris 
uti et consuetudinibus inutilibus. » Quis autem un- 
quam Valentinianorum fabulastantum diceret « inu- 
tiles. » de quibus Ireneus:« Super omnes est blas- 
phema regula ipsorum. » Licet enim philosopho- 
rum doctrinam, ex qua suam aliquatenus deriva- 
runt, alicubi veterem et inutilem vocet, eorum ta- 
men mateologiam et tanquam novam, et tanquam 
blasphemam condemnat. Ideoque interpolator,sive 
paraphrastes,sensum secutus,auctoris mentem his 
verbis expressit : Μηδὲ µύθοις ἑνέχετε xal γενεαλο- 
γίαις ἀπεράντοις, xai ᾿Ιουδαϊκοῖς τύφοις, « neque 
intendatis fabulis, et genealogiis interminatis, et 
Judaicis inflationibus, » locum S. Pauli respiciens 
ad Timotheum ?!, cui etiam addidit illa ad Corin- 
thios: Vetera enim transierunt, et ecce facta sunt 
omnia nova ?;. Nullam certe aliam hujus loci expo- 
sitionem patitur ratio ipsa exhortationis que im- 
mediate subjungitur : « Si enim usque nunc secun- 
dum Judaismum vivimus, confitemur gratiam non 
recepisse. » Nisi enim priora de Judaismo intelli- 
gantur,hec plane erunt ridicula. Quorsum, quaso, 
heec, nisi illis fabulis vetustis et inutilibus ad Judai- 
cum vite characterem Christianos revocarent hae- 
retici illi, conrra quos disputat ? At nihil tale do- 
cuit Valentini schola ; qui tam abjecte de Demiur- 
go scripsit, ad legem Mosaicam discipulos nun- 
quam revocavit. Ebionai hoc urgebant, qui Chri- 
stum ipsum Judaicis ritibus obedientem fuisse ob- 
servabant, et illius exemplo Christianos omnes ad 
eosdem ritus observandos obligare voluerunt. Hi 
enim docuerunt δεῖν πάντως αὐτοῖς τῆς νομιχῆς 
θρησκείας, ὡς μὴ ἄν διὰ µόνης τῆς εἷς τὸν Χριστὸν 
πίστεως καὶ τοῦ κατ’ αὐτὴν βίου σωβησοµένοις. « Le- 
gis observationem sibi omnino necessariam duce- 
bant, quasi per solam in Christvm fidem vitamque 
ex ea fide traductam salutem consequi non vale- 
rent. » Euseb., lib. uit, cap. 27. Ut ab his igitur ca- 
veant, Magnesianos monet Ignatius ; quippe Ebion 
in Asia suum dogma disseminaverat, tradente Epi- 
phanio, οὗτος μὲν οὖν ὁ Ἐθίων καὶ αὐτὸς ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ 
εἴχε τὸ χήρυγµα. Contra hos igitur judaizantes et 
proprie et fuse disputat. « Dividissimi enim pro- 
pheto,inquit,secundum Christum Jesum vixerunt ; 
propter hoc et persecutionem passi sunt inspirati 
& gratia ipsius. » 


^ I Tim. 1, &. * Π Cor. v, 17. 35 Cap. 1, v. I. 


ab incredulis ipsis heereticis negari possit, ὅτι εἷς 
θιός, ἐστιν 6 φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
quod Deus quem illi coluerunt,unuset idem sit, qui 
se per Jesum Christum revelavit, cujus illi gratia re- 
pleti erant : Jesum,inquam,Christum Filium suum, 
non talem, qualem illi docent (λιτόν, vel xowóv 
vel ψιλὸν ἄνθρωπον, hominem nudum, simplicem, 
aut vulgarem, κατὰ ἐχλογὴν Υἱὸν Θεοῦ χληθέντα, 
secundum electionem Filium Dei vocatum, ὃν φάσ- 
χουσιν οὐκ ἐκ θεοῦ Πατρὸς γεγενῆσθαι, quem dicunt 
non a Deo Patre genitum), sed ὃς ἔστιν αὐτοῦ 
Λόγος ἀῑδιος, qui ipsius Dei Verbum est eternum, 
secundum illud S. Joannis 37: In principio erat 
Verbum, Verbum, inquam, tamen eternum, Λό- 
γος οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών. Neque enim vulgare 
aliquod verbum est, quale est hominis scilicet,aut 
cujuslibet creatures, quod ex silentio prodire solet, 
adeoque aliquid precedens agnoscere, sed Verbum 
Dei Deoque costernum. Hec autem directe Ebio- 
neos feriebant, quorum etiam iili qui caeteris me- 
liores esse videbantur, qui Christum ex Virgine et 
Spiritu sancto genitum esse non negabant, οὐ μὴν 
E0- ὁμοίως καὶ οὗτοι προὐπάρχειν αὐτὸν Osóv Λόγον 
ὄντα xal σοφίαν ὁμολογοῦντες τῇῃ τῶν προτέρων πε- 
Ρριετρέποντο δυσσεθείᾳ, « nihilominuseum Christum, 
utpote Deum Verbum et sapientiam,anteomnia sub- 
stitisse minime fateantur, » adeoque sanctissimos 
prophetas illius gratia inspiratos fuisse negent, « in 
eamdem cum prioribus impietatem delapsi sunt ; » 
μάλιστα ὅτε xai τὴν σωματιχὴν περὶ τὸν νόμον λα- 
τρείαν ὁμοίως ἐκέίνοις περιέπειν ἑσπούδαζον, « pre- 
sertim cum corporales legis Mosaice ceremonias 
perinde ac illi accurate custodiant, » ut docet Eu- 
sebius. Quare ab Epiphanio etiam observatam est, 
quod S. Joannes, ἐλέγχει αὐτοὺς κατὰ πάντα τρό- 
πον, λέγων, ὅτι ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, xal ὁ Λόγος ἦν 
πρὸς τὸν θεὸν, xai θεὸς ᾖν Λόγος, « refutat Ebio- 
neos omnibus modis, dicens, quod ín principio erat 
Verbum et Verbum erat apud Deum ; et Deus erat Ver- 
bum. » Certe si Joannes illis, etiam Ignatius his 
verbis Ebioneos refutat; neque id clarius patere 
potest quam ex iis, que immediateet eosdem aper- 
te feriunt. « Si igitur, inquit, illi divinissimi pro- 
phete in veteribus rebus conversati in novitatem 
spei venerunt, non sabbatizantes, sed secundum 


D Dominicam vitam viventes, etc., quomodo nos po- 


terimus vivere sine illo, cujus et prophetae disci- 
puli exsistentes spiritu ipsum ut doctorem exspe- 
ctabant? » Cum igitur hec omniaquaein hac perio- 
che continentur tam directe Ebionem feriant, cum 
ne minima quidem sententiola otiosa sit aut alio 
spectans, sed cuncta confertim et conglobatim he- 
reticum eum petant et jugulent; nullus omnino 
deliriis Valentinianis locus esse potest. Unde haud 
injuria nobis posita videtur assertio secunda, Nec 
γθγυᾶ ipsa οὐκ ἀπὸ σιγῆς προελθών, nec alio ulla 


321 


J. PEARSONII ΥΙΝΡΙΟΙΑ IGNATIANJE. — PARS II. 


322 


his duabus periochis contenta, ad Valentinum om- A ex his secunda emissione hominis et Ecclesi ipsi 


nino spectare, adeoque ea sine violenta verborum 
detorsione ad illius heresin exponendam aut re- 
futandam applicari non posse. 


CAPUT VI. 


Assertio tertia, heeresin hano Valentino fuisse anti- 
quiorem, et a véteribus Gnosticis acceptam. ldem 
asseritur ab Irenao, Tertulliano, Epiphanio et 
Theodoreto. Ostenditur Bythum εἰ Sigen inter 
Gnosticorum veterum combinationes fuisse, contra 
Blondellum. Probatur eosdem et Nun et Aletheian 
er Bytho et Sige eduzisse, ex Nu vero vel Anthro- 
po Logon, contra Dall&um. Tria Dallei argu- 
menta in contrarium adducta refelluntur, 


Quamvis exposita comprobataque assertione se- 
cunda adversariorum argumento satisfecisse mihi 
videar, tertiam tamen adjungendam putavi. Licet 
enim mihi persuasissimum sit auctorem epistola- 
rum aut Valentinum ipsum,aut heresin ejus nun- 
quam diserte respexisse, idque putem a me esse 
satis aperte demonstratum, tamen ne quis in ani- 
mis eorum,qui Salmasii, Blondelli et Dallei ratio- 
nibus hactenus assueti sunt, scrupulus hereat, et 
ne nostros etiam Usserium, Vossium et Hammon- 
dum deserere videar, quorum responsiones firmis- 
simas esse credo, eas resumere atque confirmare 
statui: adeo ut, si quis adbuc sit qui existimat 
auctorem ad heresim quam amplexus est Valenti- 
nus, collineasse, ne hoc quidem quidquam valeat 
ad violationem temporum ostendendam, vel aucto- 
ritatem epistolarum ullo modo elevandam. Assero 
enim lertio hanc ipsam heresin Valentino fuisse 
antiquiorem, et a vetustioribus Gnosticis deriva- 
tam ; eamque pre state respicere potuisse S. Igna- 
tium martyrem, quatenus fuit ab antiquioribus 
Gnosticis prolata,etantequam in Valentini characte- 
rem fuit transformata, ut necesse non sit ad Va- 
lentinum hic recurrere. Nam et ipse Dalleus : « Si 
quis, inquit, sit Valentino vetustior, qui hoc ita 
posuerit, fatebor ad hoc, ut horum que attulimus 
epistolze verborum rectus aliquis et legitimus con- 
stituatur sensus, nulla nos necessitate cogi ad Va- 
lentini heeresin recurrere. » 

Hanc igitur assertionem luculentissimis veterum 
qui de hac heresi disseruerunt testimoniis proba- 
tam dabo ; nemo enim eorum est qui Valentinum 
veterem opinionem resuscitassenon diserte tradat. 
Irenaeus lib. t, cap. 5: « Qui enim est primus, ab 
ta quee dicitur gnostica heresis, antiquas in suum 
characterem doctrinas transferens, Valentinus,sic 
üifinivit.» Antiques igitur doctrine fuerunt, quas 
in characterem suum Valentinus transtulit. Idem 
lib. n, cap. 18: « Haec autem qus diximus de Sen- 
sus (id est τοῦ Νοῦ) emissione, similiter et adversus 
εοε qui a Basilide sunt, aptata sunt: et adversus 
reliquos Gnosticos, a quibus et hi initia emissio- 

hum accipientes convicti sunt in primo libro. » 

Generationem igitur τοῦ Noo,et emissionumaliarum 

iita a Basilide et reliquis Gnosticis accipit Valen- 

linus, Idem eodem capite: « De ea autem que est 


patres eorum, falso cognominati Gnostici, impu- 
gnant adversus invicem, sua propria indicantes,et 
malos fures semetipsos convincentes. » Quereban- 
tur igitur Gnostici Valentinianos tanquam fures 
sua subripuisse, et quidem fures eo pejores, quod 
male in proprium characterem ea transtulissent. 
Post Ireneum statim Tertullianus de Valentino : 
« Cujusdam veteris opinionis semen nactus Colar- 
baso viam delineavit. » Ad quem sensum intelli- 
genda videntur illa qua lib. De anima, cap. 18, 
habet : « Relucentne jam heretica semina Gnosti. 
corum et Valentinianorum ? » Epiphanius etiam, 
cum quatuor sibi de Valentino dicenda proposuis- 
set, unde venit, quando vixit, quie ejus doctrina,xai 


Β ἀπὸ ποίων τὰς προφάσεις εἴληφε, « et a quibus ar- 


gumenta sumpsit, » eorum ultimum his verbis ex- 
pressit : Kai αὐτὸς τὴν ἐθνόμυβθον ποίησιν εἷς τὸν ἑαυ- 
τοῦ νοῦν λαθὼν, xai ἀπὸ τῶν σὺν αὐτῷ καὶ πρὸ αὐτοῦ 
τῆς ἀληθείας ἐχπεπτωκότων τὴν ὐπόνοιαν χτησάµενος, 
« Ipse etiam ethnicam poesin animo suo conci- 
piens, et ab iis qui cum ipso et ante ipsum a veri- 
tate lapsi sunt, sententiam mutuatus, » etc. Qui 
autem illi heretici fuerint, a quibus deliria sua Va- 
lentinus hausit, idem ostendit : Φημὶ δὲ Οὐαλεντῖ- 
vov καὶ τὴν αὐτοῦ διδασκαλἰαν, τὴν ἀπὸ τῆς μεγάλης 
ταύτης γνωστικῆς ἐπαργγελίας ὐπάρχουσαν. « Valen- 
tinum intelligo et illius doctrinam,que a speciosa 
illa Gnosticorum professione prodiit. » Licet enim 
Epiphanius αἱρεσιάρχην Valentinum appellet, do- 
ctrinam tamen suam eum a Gnosticis hausisse tra- 
dit, ideoque eorum nomen sibi et suis imposuisse 
smpius observat. ᾿Ἐπὶ τὴν τῶν Οὐαλεντίνων αἴρεσιν 
διέξειµι, τῶν δλ xal Γνωστικῶν ἑαυτοῖς ἐπιθέντων 
ὄνομα. « Ad heeresin Valentinianorum transeo, qui 
Gnosticorum nomen sibi imposuerunt. » Et paulo 
post : Kal πάντες Γνωστικοὺς ἑαυτοὺς ἐκάλουν, 
Οὐαλεντῖνός τε, φημὶ, καὶ οἱ πρὸ αὐτοῦ Γνωστικο[. 
« Et omnes Gnosticos semet appellabant, et Valen- 
tinus,inquam, et qui illum precesserunt Gnostici,» 
Et rursus de eodem: Ri« πολλοὺς γὰρ οὗτος τὴν 
ἑαυτοῦ ὀνειροπολίαν ἐπισπείρας, Γνωστικὸν ἑαυτὸν 
παλέσας. « Hic enim ad multos sua somnia spar- 
gens, Gnosticum seipsum appellans, » etc. Post 
Epiphanium Theodoretus cum hereses Simonis, 
Menandri, Saturnili, Basilidis, Carpocratis, Prodi- 
cique explicatas dedisset, ἐχ τούτων, inquit, πασῶν 
τῶν αἱρέσεων ὁ Βαλεντῖνος λαθὼν ἀφορμὰς τοὺς ἀπε- 
ράντους σὐνέθηκε μύθους, « ex his omnibus hrere- 
sibus Valentinus accipiens materiam &ntermina- 
biles fabulas composuit. » 

Cum aliqua ex his testimonia in Appendice Igna- 
tiana citasset Usserius noster, epistola ad eum scri- 
pta ab IIlammondo edita hec reposuit Blondellus . 
« lrenzi nostri, quo preipue niteris, locus, quod 
nunquam negavi, docet Valentinum aliorum exem- 
plo συζυγίας suas effinxisse. » Blondellum sequitur 
Dalleus : « Illud ego quidem ex hoc Irenei loco et 
aliis Theodoreti et Epiphanii similibus locis legiti- 
me confici et colligi concedo, ipsam rerum silvam 


823 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 924 


atque materiam, ex qua Valentinus sua composuit A ille syzygiem,quas aliorum exemplo eum effinxisse 


jam apud vetustiores partim Gnoslicos hareticos, 
partim etiam poetas aul philosophos ethnicos fuis- 
se. » Habemus igitur hoc ab. illis concessum, Va- 
lentinum aliorum exemplo syzygias effinxisse. ip- 
samque rerum silvam atque materiam a vetustio- 
ribus Gnosticis hausisse. Potuit itaque Ignatius 
verus ad eam haeresin alludere, quam postea am- 
plexus esse dicitur Valentinus, si silvam et mate- 
riam ejus spectes ; ca enim hrereseos materia etate 
Ignatii a vetustioribus Gnosticis promulgata fuerat. 
Atque hactenus consentimnus. In illa autem silva, 
inter velustiorum syzygias reperiri potuerunt /Eo- 
nes illi, quos respexisse volunt epistolej auctorem, 
Sige scilicet et Logos, 


Sed excipit Blondellus : « Alios Valentino priores ῃ 


Profundi et Silentii combinationem induxisse non 
modo tecum (ita Usserium alloquitur), non affirmat 
lreneus, sed mecum, si quid capio, ex professo 
negat, cum proprium Valentini characterem com- 
binationem illam protulisse refert. » Dallaeus paulo 
aliter hanc rem tractat, et in eo argumenti vim 
collocat, quod nemo ante Valentinum Verbum e 
Sige eduxerit. Sed quocunque modo responsiones 
suas efformant, elabi non possunt. Cum asserit 
Blondellus [Irenzeum « ex professo negare, » Gno- 
sticos veteres Profundi et Silentii combinationem 
induxisse, cum proprium Valentini characterem 
combinationem illam protulisse refert ; id omnino 
affirmat, quod ex eo lrenmi loco, quem adducit, 
exsculpi non potest. An qui dicit: « Qui enim est 
primus, ab ea quz dicitur Gnostica li:wresis, anti- 
quas in suum characterem doctrinas transferens 
Valentinus sic diffinivit, dualitatem quamdam in- 
nominabilem, cujus quidem aliquid vocari inenar- 
rabile, aliud autem Sigen, » negat Gnosticos vete- 
res Profundi et Silentii combinationem induxisse? 
aut illud affirmat, unde ea negatio sequatur, scili- 
cet proprium Valentini characterem combinatio- 
nem illam Profundi et Silentii protulisse ? Ego nec 
priorem negationem, nec posteriorem affirmatio- 
nem in verbis Irenzmi reperio ; imo ne nomen Pro- 
fundi, sive Bythi inter onum nomina eo loci in- 
venio, nisi postquam triginta /Eones jam enumerati 
essent ; quod nunquam certe fecisset Ireneus, si 
nomen Bythi a Valentino primitus inventum eL illius 
characteri peculiare fuisset. Miror equidem talein 
virum,qualem fuisse Blondellum volunt, tam secu- 
re tamque supine adversus Armachanum dispu- 
tasse. Asserit Irenaeus Valentinum antiquas Gno- 
sticorum doctrinas in suum characterem transtu- 
lisse; non autem eam solam,sed et reliquas breviter 
percurrit, totamque Valentini matiologiam sum. 
matim perstringit. Si igitur eo loci Ireneus negat 
veteres Gnosticos primam combinationem induxisse 
idem pariter de omnibus dicendum erit. ALsi nulla 
ex illis combinationibus a veteribus accepta sit,ubi 
erunt ille antique doctrine,quas in suum characte- 
rem transtulisse Valentinum tradit Ireneus ? ubi 


fatetur Blondellus? ubi illa silva et materia,ex qua 

sua ille composuit, docente Dalleo? aut quid a 

Gnosticis hausit, si ipsius character combinatioues 

omnes tolamque maLeologiam protulit ? 

Sed relicta concertatione sententiam nostram 
confirmabo, ostendamque primo, adversus Blon- 
dellum, primam Valentini combinationem, Bythi 
scilicet et Siges, fuisse a vetustioribus Gnosticis 
haustamn ; secundo, adversus Dalleeum, Logon etiam 
fuisse a Nu productum, qui a Sige emissus est, se- 
cundum Gnosticos vetustiores : Ireneus in prafa- 
tione libri secundi argumentum libri primi repe- 
tens profitetur se Valentinianorum eorumque qui a 
Simone sunt Gnosticorum doctrinas exposuisse ; in 
hoc autem promittit se eversurum omnem eoruni 
regulam. Quod ut flat, « oportet, inquit, abscondi. 
tasipsorum conjugaliones per manifestarum conju- 
gationum indicium et eversionem Bythum dissol- 
vere. » Bythus igitur tam ad veterum Gnosticorum 
quam ad Valentinianorum regulam pertinebat. Ti- 
tulus 32 capitis lib. r hic est : « Que sint Gnostico- 
rum genera,et qui? secundum eos sententie ; » certe 
de Simonianis ibi agere lrenzum satis ex priore 
capite patet. « Alii autem, inquit, rursus porten- 
tosa loquuntur : esse quoddam primum lumen in 
virlute Bythi beatum et incorruptibile et intermina- 
tum. » Hos autem Simonianos Valentino vetustio- 
res fuisse satis indicant verba capitis sequentis : 

« À talibus matribus,et patribus et proavis eos qui 

& Valentino sunt, sicut ipso seninntiae et regule 

C ostendunt eos, necesse fuit manifeste arguere. » 
Hoc autem et alio Irenzi loco lib. i, c. 19, clare 
comprobatur: « Cum sit igitur adversus omnes ha- 
reses detectio atque conviction varia et multifaria, 
et nobis propositum est, omnibus iis secundum ip- 
sorum characterem contradicere, necessarium ar- 
bitrati sumus priusreferrefontem et radicem eorum, 
ut sublimissimum eorum Bythum cognoscens intel- 
ligas arborem de qua defluxerunt tales fructus.» Fuit 
igitur in fonte et radice doctrine Gnostica Bythus. 
Fuit autem Sige aut Bytho cosva, aut fortasse no- 
men ejusillo Bythi antiquius;ipsi certe Simoniaderat 
Ennca,que etSige,et quidem ab initio Sige appella- 
ta,ut ostendit Eusebius De eccl. theologia.l. n, c. 9: 
Κατ’ αὑτὸν ἐχεῖνον τὸν τῶν ἀθέων αἱλεσιωτῶν ἀρχη- 

D 49v, ὃς τὰ X062 δογµατίζων ἀπεφαίνετο λέγων, Ἡν θεὸς - 
xal Σιγή. « Secundum illum impiorum hazreticorum .a- 
principem, qui impia doginatizans pronuntiavit di— . 
cens : Erat Deus et Sige. » Et de prima syzygia By— : 
thi et Siges, tanquam ab omnibus veteribus Gno- « 
sticis, non Valentinianis tantum, agnita loquitumr 4- 
Ireneus lib. 1, cap. 5. Nam cum novam quamdam» 
arehegonon octonationem ab aliquibus Valentinacw 
discipulis excogitatam notasset, « has volunt, in ea 
quit, virlutes fuisse ante Bythum et Sigen, » ἵνα 3 
τελείων τελειότεροι φανῶσιν ὄντες, καὶ qvugtuxse» 3 
γνωστιχώτεροι, velus interpres pro sua in Grec : 
imperitia, « ut perfectorum perfectiores apparearume- . 


325 


J. PEARSONII YINDICLE IGNATIANJE. — PARS II. 


326 


et Gnosticorum magis Gnostici viri. » Et statim A ditocontinere per silentium. » Certe illud « per si- 


exclamat : "D ληρολόγοι σοφισταί, vel, ut in Latinis 


legimus : « O pepones, sophiste vituperabiles, et 


non viri. » Respondet ad hunclocum ab Hammon- 
do olim adductum Dalleus, et Gnosticos hic re- 
stringit ad « Valentinum et similes Axionico disci- 


pulos, si regulas magistri integras nullis auctariis 


interpolatas custodiebant: » quare autem ad hos 
resGingat, rationem nullam affert. 

Fateor equidem Valentinum et similes Axionico 
discipulos seipsos appellasse Gnoticos ; sed quare 


hi soli hoc loco sub nomine generali perfectorum 


et Gnosticorum intelligi debeant,aut quomodo re- 
cte possint, non video. Valentinus unicus fuit, et 
hujusmodi discipuli qui eum per omnia sequeren- 


lentium . transtulit fideiis sed imperitus interpres, 
ac si scriptum fuisset Grice διὰ Xiyzc, cum verisi- 
millimum sitscrtptum fuisscab Irenzo διὰ τὴν Σι- 
γήν, id est propter Sigen ; ut loquitur Tertullianus; 
« Sed intercessit mater Sige, illa scilicet, quae et 
ipsis haereticis suis tacere praescribit. » 
Luculentissimum denique testimonium est quod 
nobis prebet Gregorius Nazianzenus oratione 23 : 
Ἠνίκα Σίµωνες μὲν καὶ Μαρκίωνες, Οὐχλεντῖνοί τὲ 
τινες καὶ Ηασιλεῖδαι καὶ Κέρδωνες, Κήρ:νθοἰ τε xal 
Καρποκράτεις xai πᾶσα d περὶ ἐχκείνους φλυαρία τε 
καὶ τερατεία ἐπὶ πλεῖστον τὸν τῶν ὅλων Otóv τεµόν- 
τες, καὶ ὑπὲρ τοῦ ᾿Αγαθοῦ τῷ δημιουργῷ πολἐμήσαν- 
τες ἔπειτα κατεπόθησαν τῷ ἑαυτῶν Βωθῷ καὶ τῇ Zu 


tur, nec aliquid inventisejus adderent,Irenei εθίᾶ- p παραδοθέντες ὥσπερ ἦν ἄξιον. « Cum Simones et Mar- 


te, admodum pauci fuerunt : Tertulliani certe evo 
solus ex iis Axionicus remansit.Quam ignava igitur 


esset heec exprobratio, quod paucis quibusdam et 


particularibus Gnosticis videri vellent perfectiores 
et magis Gnostici ! Presertim cum objectio in Se- 
cundianos,et Ptolemaicos,et Marcosios ac reliquos 
omnes, quotquot aliquid Valentini doctrina» addi- 


dere, quadraret ; illi enim omnes magistro suo et 


talibus discipuls sapientiores el γνωστιχώτεροι vi- 
deri voluerunt.Quare igitur Ireneus his qui aliam 
octonationem excogitarunt, illud exprobrat?Quare 
statim in exclamationem illam erumpit, si paucis 
tantum quibusdam sapientiores se venditarent?Imo 
vero haec archegonos octonatio non tantum a Va- 
lentino et Axionico similibus discipulis, sed et a 
combinationibus reliquorum, qui ex Schola Valen- 
tini prodeuntes ab eo in multis recesserunt, et a 
doctrinis omnium vetustiorum Gnosticorum discre- 
pabat, et eo genere fictionis universas longe supe- 
rabat. Voluerunt igitur illi qui hec excogitarunt, 
omnibus omnino ante se Gnosticis sapientiores vi- 
deri : idque cum indignatione quadam et irrisione 
erprimere voluit Ireneus. In eamdem sententiam 
interpretor que Epiphanius de Ptolemaeo tradit, 
qui τῆς μὲν αὐτῶν χαλουμένων Γνωστικῶν, xal τῶν 
κατ Οὐαλεντῖνον ὑπάρχων αἱρίσεως, cum et Gno- 
εἰίεοταπι οἱ Valentinianorum Πφγθδίῃπ amplectere- 
lur, ἕτερα παρὰ τοὺς αὐτοῦ διδασκάλους ὑποτιθέμε- 
v, alia preeter ea que a magistris,sive Gnosticis, 
sive Valentinianis, acceperat fingens, δύο συζύγους 


ciones, et Valentini et Basilide et Cerdones,Cerin- 
thi etiam et Carpocrates,et omnes eorum nugas οἱ 
prestigie,posteaquam rerum omnium Deum per- 
diuturno tempore secuissent, bellumque pro Bono 
&dversus Creatorem gessissent.suomet, ut equum 
erat, Profundo absorpte ac Silentio tradito fue- 
runt. » Ad quem locum Elias Cretensis hec adno- 
tat : « Ac Simonianiquidem octonarium numerum, 
ob /Eones eos quos colebant,honore prosequeban- 
tur. Nugabantur enim Bythum cum sua Sige con- 
gressum Mentem et Veritatem genuisse, etc. » Et 
Nicetas ad orationem&4 : « Simoniani quidem octo- 
narium, propter octo illos magistri sui /Eones, ho- 
norihabebant.Etenim ex Bythi cum Sige congressu 
Mentem ac Veritatem procreatas esse fabulatus est, 
atque ita primos parentes, ut jam dictum est, By- 
thum et Sigen eonfinxit. » Bythum igitur et Sigen 
inter /Eonessuoshabuisse veteres illos ante Valen- 
tinum Gnosticos, dixere quamplurimi ; non ha- 
buisse, ante Blondellum, opinor, nemo dixit. Et 
quidem non tantum primas syzygias a vetustio- 
ribus hereticis accepisse Valentinum, sed et ea- 
rum etiam nomina continuasse vel illud suadet, 
quod cum novas illis nomenclaturas addidisset 
Epiphanes, Monoteta et Henoteta, Monada et 
Hen, statim exclamet Irenaeus, Ἰοὺ loo, φεῦ φεῦ, 
rationem reddens, « quoniam ipse nomina posuit 
figmento, que a nemine alterc posita sunt. Hoc 
enim tanta admiratione dignum non fuisset,si Va- 
lentinus paulo ante Epiphanem eidem Tetradi 


τῷ Ord τῷ παρ) αὐτοῖς Βυθῷ καλουμένῳ ἐπενόησε D nova prorsus nomina et ante inaudita imposuis- 


χαὶ ἔχαρίσατο, « duas conjuges Deo, quem illi, tum 
Gnostici tum Valentiniani,Bythum vocabant,attri- 
lubat. » Hoc quippe doctrinm Gnosticorum vete- 
Ium et Valentinianorum adjecit Ptolemseus ; quod 
Cm isti unam tantum conjugem Bytho suo, En- 
lam scilicet aut Sigen, affinxissent, ille etiam 
elema seu Voluntatem eidem connubio junxit. 
"leque vero ego dubito quin Basilides Gnosticus 
&nte Valentinum in prima sua combinatione Sigen 
&buerit, εἰ "Evvotav suam Σιγήν vocaverit. Ille 
*nim docuit, teste Ireneo lib, 1, c. 23, « non opor- 
Xexe omnino ipsorummysteria effari,sed in abscon. 


set. 

Secundo, Logon etiam fuisse inter fictitia vete- 
rum Gnosticorum numina, et per syzyyias aliquas 
a Sige ad eum perventum esse,ut in schola Valen- 
tini,pariter probabimus: quod satis est ad senten- 
tiam nostram adversus Dallaei objectiones confir- 
mandam. Neque enim Gnostici illi,neque Valenti- 
nus ipse diserte unquam dixit Lohon e Sige emis- 
eum esse. Basilides inter Gnosticos fuit Valentino 
vetustior, at ille de Logo pariter ac Valentinus 
sensit. Theodoretus Haret fab. lib. v, c. 11, cum 
Valentini de Verbo sententiam recitasset, hec ad- 





321 $. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. | 328 


dit : Βασιλείδης δὶ ὡσαύτως ἄλλον τὸν Movorev?,, xal 
ἄλλον τὸν Λόγον, καὶ Exipav εἴρηκε τὴν Σοδίαν. « Ba- 
silides quoque similiter alium Unigenitum, aliud 
Verbum,et aliam dixit esse Sapientiam. » Ideo au- 
tem Monogenem et Verbum similiter distinxit,quia 
Verbum ex Monogene similiter eduxit. ]ta Irenrzus 
de Basilide lib. 1, c. 93: « Ostendit Nun primo 
ab innato natum Patre,ab hoc autem natum Logon.» 
In schola igitur Gnosticorum veterum Logus ex Nu, 
Nus à Bytho, plane ut in schola Valentini. At Ba- 
silides et illi Gnostici inter quos ipse fuit, neque 
Bython neque Nun sine συζύγοις suis /E£onem ul- 
lum procreasse docuerunt. Basilides enim Menan- 
dri discipulus fuit, qui syzygiam Patris incognit! 
et Ennc tradidit ; ejusque sententiam Basilides 
nou concidit, sed in immensum extendit. Quare 
cum lreneus adversus Valentinianorum « primum 
ordinem einissionis,quo emissum aiunt de Bytho et 
hujus Ennca Nun οἱ Alethian, » lib, ru, c. 16, dis- 
putare aggressus esset, capite 18 ita concludit : 
« Hzc autem que dicta sunt de Sensus (id est, τοῦ 
Νοῦ) emissione,similiter et adversus eos qui a Ba- 
silide sunt, aptata sunt, et adversus reliquos Gno- 
sticos,a quibus et hi initia emissionum accipientes 
convicti sunt in primolibro.»1lla autem«initiaemis- 
sionum,»quom a prioribus Gnosticis derivarunt Va- 
lentiniani,qua fuerint porro querendum est.Elias 
Cretensis primam Valentini octonationem ab iis 
deductam asserit ; de Simonianis enim agens, in- 
quit ; « Ac generis principes ;Eones,Bythum etSi- 
gen fingebant, ab his autem secundos Mentem et 
Veritatem, ab his tertios Serinonem et Vitam, ab 
his denique quartos Hominem et Ecclesiam. » Ea- 
dem tradit et Nicetas; uterque sane asserit Valen- 
tinum primam Ogdoada a Simonianis accepisse,de- 
cada autem et duodecada de suo addidisse ; quod 
etiam ex Irenso confirmatur. Ille enim cum emis- 
sionem τοῦ Λόγου ordine refutasset, et ad emissio- 
nem Hominis et Ecclesie,qui primo Ogdoadis po- 
stremi /Eones fnere, pervenisset, lib. it, c. 18, no- 
tat Valentinianorum parentes,vetustiores Gnosticos 
furti male facti eos accusasse. « De ea autem qua 
est ex his secunda emissione Hominis et Ecclesicz 
ipsi patres eorum, falso cognominati Gnostici,im- 
pugnant adversus invicem sua propria indicantes, 
et malos fures scmetipsos convincentes : aptabiles 
esse magis emissiones dicentes uli verisimile ex 
Homine Verbum,sed non ex Verbo Hominem emis- 
sum, et esse Hominem Verbo anteriorem, et hunc 
esse qui est super omnia Deus. » Gnostici igitur 
fuerunt Valentinianorum parentes ; ab illis hi pri- 
mas tres syzygias aperte sumpserunt, sive furati 
sunt; neque hac male ferebant Gnostici; sed mali 
furli eos accusabant, quod syzygiam Hominis et 
Ecclesim post illam Verbi et Vite posuerint; unde 
post Valentinum multi ejus discipuli a Gnosticis ad- 
moniti magistri sui ordinem immutarunt,et Homi- 
nem et Ecclesiamante Verbum et Vitam posuerunt, 
atque ita Logon a Sige longius semoverunt, 


Α Hec cum anobis adeo flrme probata sint, nihil 
aliud restat,nisi ut argumentis viri doctissimi,qui- 
bus contrarium probare nititur,respondeamus. Pri. 
mum autem in hancformam satis commodam com- 
pegit: Nemo ante Valentinum docuit alium esse 
Deum preter Creatorem;omnes qui Bythurn et Si- 
gen induxerunt,docueruntalium esse Deum preter 
Creatorem : ergo, qui Bython et Sigen inducerent 
ante Valentinum nulli fuerunt.Hujus syllogismi mi- 
norem admitto ; concedo omnes qui hos /Eones pra- 
dicabant,Demiurgum sive Creatorem alium praeter 
summuin et eternum Deum agnovisse, adeoque 
alium Deum prater Creatorem docuisse. Majorem 
autem nego et aperte falsam esse pronuntio. Ánte 
enim Valentinum multi negabant Deum summum 
creasse nnundum,adeoque preter Creatorem alium 
Deum esse docuerunt. Ante Vulentinum Basilides, 
de quo ita Tertullianus : « In ultimis quidem ange- 
lis et qui hunc fecerunt mundum novissimum po - 
nit Judaeorum Deum, id est eum legis et proplie- 
tarum, quem Deum negat, sed angelum. » Ante 
Basilidem Saturninus, angelos fecisse mundum et 
Judaeorum Deum unum ex angelis esse dixit.Hi igi- 
tur duo discipuli Menandri alium docuerunt Deum 
prater Creatorem.Ante Saturninum Cerinthus non 
a primo Deo factum esse mundum docuit, sed a 
viriute quadam valde separata et distante ab ea 
principalitate qua est super universa,et ignorante 
eum qui est super omnia Deum. Hmc autem fuit 
ipsissima opinio Valentinianorum,qui idem de De- 
miurgo suo prodiderunt. Sed quid singulos hrere- 
ticos nomino? Omnes Gnostici idem docuerunt,non 
minus quam Valentinus.Ireneus lib.v, c. 26 : « Qui 
ergo blasphemant Demiurgum, vel ipsis verbis et 
manifeste,quemadmodum qui a Marcione sünt,vel 
secundum eversionem sententiae, quemadmodum 
qui a Valentino sunt et omnes qui falso dicuntur 
esse Gnostici. » Idem lib. ui, c, 56: « Et nullum 
alium omnium esse Deum,sed solam esse omnipo- 
tentis appellationem, et adversus eos qui sunt a 
Marcione, et Simone et Menandro,et quicunque alii 
qui similiter dividant eam qua secundum nos est 
conditionem a Patre,similiter erit ad eos adapta- 
tum. » Idem lib.iv,c. 14 : « Hic autem est fabrica- 
tor culi et terre, quemadmodum ex sermonibus . 
ejus ostenditur,et non is qui a Marcione,vel a Va — 
D lentino, aut a. Basilide, auta Carpocrate, aut. Si— 
mone,aut reliquisfalso cognomine Gnosticis adin— . 
ventus est falsus Pater. » Qui locus Irenmi Gnosti— 4 
cos cum Simone conjungens (quos alibi nunc Simo-«3 
nis nunc Menandri discipulos vocat) non tantum io at 
quod volumus probat,sed et ostendit eos qui gnco» a 
stica peste apostolica tempora maculata fuisse do 4 
cuerunt,non suis 'conjecturis, sed veterum aucto» 
ritate niti.Et utrumque confirmatur ab eodem Ire —* 
neo lib. ii, ο. 11: « Hanc fidem annuntians Joa-amz . 
nes Domini discipulus,volens per Evangelii annter e 
tiationem auferre eum qui a Cerintho inseminsemE—m 
erat hominibus errorem,et multo prius ab his g 


2349 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANAE. — PARS II. 


330 


dicuntur Nicolaite,qui sunt vulsio ejus que falso À no dicit quod nemo ante eum afflrmavit, cujusque 


cognominatur scientia ; ut confunderet eos et sua- 
deret eos,quoniam unns Deus qui omnia fecit per 
Verbum suum,et non quemadmodum illi dicunt,al- 
terum quidem fabricatorem, alium autem Patrem 
Domini. » Si enim Cerinthus antequam S. Joannes 
Evangelium scripserit, Fabricatorenm, id est, De- 
miurgum alium a Patre Domini; si multo prius 
idem docuerint Nicolaitz «οἱ Nicolaite Gnosticorum 
vulsio fuerint (hoc est ᾿Απόσπασμα, ut puto; Glos. 
V. ᾽Αποσπασθὲν, avulsum, ᾽Απόσπασις, avulsus ; ut 
siepe loquitur Epiphanius, ᾽Ανέστη πάλιν θεόδοτός 
τις ἀπόσπασμα ὑπερχων ix τῆς προειρηµένης ἁλό- 
[29 αἱρέσεως, et : Εκ τούτου ol Νοητιανοὶ ἀπόσπα- 
σµα ὄντες αὐτοῦ), utrumque sequitur, et ante Va- 
lentinum aliquos docuisse alium esse Deum preter 
Creatorem,et Gnosticos apostolica tempora conta- 
minasse.Quales erant Simon et Cerinthus Nazian- 
zeno, τὸν τῶν ὅλων θεὸν τεµόντες, καὶ ὑπὲρ τοῦ ἀγα- 
053 τῷ δημιουργῷ πολεµήσαντες, ut ostendimus ; 
quales Hymen:eus et PhiletusEpiphanio, ἂλλον θεὸν 
καταγγέλλοντες, « alium Deum annuntiantes, » καὶ 
λέγοντες μὴ ἔκ θεοῦ γεγενησθχι τὸν χόσµον, ἁλλὰ 
ὑπὸ ἀρχῶν καὶ ἐξουσιῶν, « et dicentes mundum non 
& Deo esse factum,sed a principatibus ac postesta- 
tibus. » Posthec adeo aperta testimonia quis cre- 
det neminem ante Valentinum docuisse alium esse 
Deum prater Creatorem ? presertim cum ad eam 
propositionem conflrmandam nihil aliud attulerit 
vir doctissimus,nisi illa verba,«Si Tertullianum au- 
dimus. » At Tertulliani verba conira veterum con- 
sensum premenda non sunt ; neque dicendum, Va- 
lentinum et Marcionem solos et primos hec do- 
cuisse, ex solius Tertulliani auctoritate, qui alibi 
primum Marcionem h«c asseruisse ait,cum tamen 
ipse Cerdonem MMarcionis magistrum agnoscat. 
« Habuit, inquit, et Cerdonem quemdam informa- 
torem scandali hujus. » Cum enim Valentiniani et 
Marcionitee Tertulliani &vo maxime celebres hzre- 
tici fuerint, quoties de hzresibus disputat, ad eos 
fere collineat, et Valentinum ac Marcionem quasi 
principes ferit ; quamvis et ipse precoquos et abor- 
tivos Marcionitas sub apostolis agnoscat, Docetas 
scilicet ; poterat autem et alios cum veteribus agno- 
sere Demiurgum a Deo dividentes, qui non mi- 
n0; erant Marcionite precoqui. 

Secundum Dallaei argumentum est :« Heeretici 
Nentino vetustiores omnes seipsinegabunt Logon 
Sges vel filium vel nepotem induxisse. » Fortasse 
09 quidem fatemur, imo probamus neque Gnosti- 

corum veterum,neque Valentinianorum quemquam 
Logon Siges filium induxisse, idque observatu di- 
£num ostendi:r.us ad sententiamDallei refellendam. 
d neque de nepotibus Siges aut Gnostici illi aut 
Y alentiniani quidquam philosophati sunt.Cum au- 
m addit, eam lauream Valentini esse, » qui ex 
Owcnibus heresiarchis illam onum ogdoadem 
IP vinceps institueritjin qua ex Bytho et Sige per 
un et Alethian Logos cum Zoe prodit ; » id omni- 


PATROL. κ. Y, 


D 


contrarium multi asseruerunt. Attulimus eorum 
testimonia,qui diserte docuerunt primam ogdoada 
& veteribus Gnosticis proditam fuisse, decada et 
duodecada a Valentino additas.Ostendimus ex Ire- 
neo Nun et Alethian ex Bytho et Sige prodiisse se- 
cundum veteres Gnosticos; Valentinianos fuisse 
fures, et quidem ideo malos, non quod hanc te- 
trada ab illis acceperint, sed quod secundam (θ- 
trada male tradiderint,quod ex Logo et Zoe Homi. 
nem et Ecclesiam eduxerint. Ad sua confirmanda 
nihil aliud adducit vir doctissimus, quam quod in 
omnibus ab Ireneo recitatis h;reticorum Valentino 
vetustiorum Theogoniis non appareat Logi e Sige 
emissio ; ita ad id quod affirmat stabiliendum nihil 
omnino adducit,ad id quod negat nihil aliud affert 
quam [Irenei in contexendis genealogiis silentium. 
Et quidem si Ireneus nullibi id indicasset, quod 
nos affirmamus, si genealogias omnium heretico- 
rum integre cum omnibus /Eonibus eorumque om- 
nibus nominibus representasset, aliquid roboris 
huic argumento inesset, ad fldem aliorum Irenzxo 
posteriorum in hac re elevandam. Cum autem non 
tantum Ireneus ipse multa dicat, quse ad eorum 
sententiam, qui primam Octonationem Valentinia 
Gnosticis sumptam tradidere, confirmandam spe- 
ctant, utostendimus ; cum integrasomnium genea- 
logias Irenzus non repreesentaverit, ut jam osten- 
demus, nullum prorsus huic argumento vim in- 
esse quilibet fatebitur.Si enim integra non fuerint 
genealogis singularium hereticopum ab Irenmo 
propositz, si alibi ipse haereticis attribuat que in 
genealogiis eorum non inveniuntur, si similiter in 
iis etiam qui Valentinum secuti sunt sententiis de- 
scribendis multaomittantur,qua illis tribuenda esse 
nemo diffitebitur,si hec omnia necessario ex ipsa 
ratione scribendi, quam ille amplexus est,sequan- 
tur ; nulla cum ratione ea omnia nomina cuipiam 
deneganda erunt,que in ejus genealogiis apudIre- 
neceum non apparent. Ut autem ratio scribendi ab 
Ireneo observata,a Dalleo minime perpensa pate- 
fiat ; observo viri doctissimi verba : « Primum ca- 
put ad Valentinum pertinere ostendit et prefixus 
ei titulus,et ipsa operis prafatio. » 

Imo vero etprefatioet titulus et capitisipsiustota 
series ostendit,ad ipsius discipulos illud pertinere, 
quos ab illo in quamplurimis descivisse omnes no- 
tarunt.In ipsa Prefatione aperte profltetur, « cum 
legisset Commentarios ipsorum,quemadmodum ipsi 
dicunt, Valentini discipulorum, quibusdam autem 
ipsorum et congressus » fuisset,eorum velle se sen- 
tcntiam exponere,presertim Ptolemaicorum, quod 
primo capite facit. Neque enim cum Valentino con- 
gressus unquam est; neque ejus Commentarios,sed 
Ptolemei eo capite explicat. Titulus capitis ita se 
habet :« Narratioomnis argumenti Valentini disci- 
pulorum. » Caput ipsum ita incipit, Λέγουσι γὰρ, 
« dicunt enim, » ad postrema Prefationis verba 
respiciens, ὑπὸ τῆς ἔχεινων Ἠπιθανολογίας οὔσης 


14 


331 


S. IGNATIUS — PROLEGOMENA. 





833 


τοιαύτης,« ab illorum suadela qus est talis.»Primo Α jam ulterius detortis :'O μὲν γὰρ πρὼτος ἀπὸ τὴς 


igitur capite Ιτεπα»δίη animo habuit Valentiniano- 
rum scholam fuse depingere, et summam eorum 
doctrinze cum omnibus ipsorum /£onibuset A£onum 
nominibus,reliquisque qua ad eorum heresin per- 
tinebant, simul et sub uno quasi aspectu ponere ; 
postea vero et Gnosticorum, a. quih..s sua hause- 
runt,et Valentini ipsius,et illius discipulorum sin- 
gulares sententias breviter exponere,quod opus non 
esset singula attingere,et qua antea dixerat repe- 
tere.Neque igitur omnes eorum genealogias singu- 
Jatim enumerat, neque omnia A&ionum nomina re- 
citat.Quare capite demum quinto de Valentino ipso 
agit,ut postea de reliquis separatim,ut eorum dif- 
ferentias notet, et origines observet ; non autem, 
ut vult Dalleus, « duobus locis omnem Valentini 
mat«ologiam exponit. » His recte observatis, quis 
non statim intelligitin singularibus et Gnosticorum, 
et Valentini, ct discipulorum ejus genealogiis re- 
quiri aut. exspectari non debere omnes eorum 
JEonas, aut eorum nomina ? Inter /£onas Basilidis 
Valentino senioris numeratur Ennea ; eam autem 
Sigen non nominasse Basilidem quis indo colligat, 
quod Irenzus hoc non affirmat, cum Ptolemaici, 
Valentini discipuli,inipsorum sententie descriptio- 
ne solam Ennoeam etiam habuisse deprehendantur, 
quos tamen Valentini Sigen respuisse nemo affirma- 
bit ? Certe quam Enncam solam ibi Ptolemaici vo- 
cant, eamdem etiam Charin appellasse Ptolemeum 
cerium aliunde est ; ipse enim in fragmento quod 
etiamnum apud Ireneum exstat, de S. Joanne lo- 
quens, ᾽Ακριθῶς, inquit, καὶ τὴν πρώτην ἐμήνυσε 
τετράδα, Πατέρα εἰπὼν καὶ Χάριν, xai τὸν Μονογενῆ 
xai ᾽Αλήθειαν. « Diligenter igitur ostendit primam 
quaternationem, Patrem dicens et Charin, et Mo- 
nogenem, et Veritatem.»In ipsa Genealogia Valeu- 
tini,capite quinto,primo loco ponitur £on primus 
sub solo nomine ᾽Αῤῥήτου, quem postea quidem, 
sed obiter, Bu0óv,non "Αῤῥητον nominat. Basilidis 
genealogiam integram non nominat Irenaeus : nam 
teste Cl. Alexandrino Stromat. Vb. iv, Βασιλείδης 
ὑποστατάς Δικαιοσύνην τε xai τὴν θυγατέρα αὐτῆς 
τὴν Εἱρήνην ὑπολαμθάνει ἐν ᾿Ογδοάδι µένειν διατε- 
ταγµένας. « Basilides autem tum Justitiam, tum Π- 
liam ejus Pacem quasi subsistentes putat in ogdoa- 
de manere dispositas ;» quasapud Irengum frusta 


λεγομένης Γνωστιγῆς αἱρέσεως τὰς ἀρχαίας εἰς ἴδιον 
χαρακτῆρα διδασκαλίας µεθα2µόσχς οὕτως ἐξτροφό- 
ρΊσεν. Duo hinc ad sententiam suam confirmandam 
affert,unum a dispositione vocis πρῶτος, alterum 
ab expositione vocabuli µεθαρµόσας, infirmum 
utrumque et coactum. Priora sententie verba ita 
interpretatur, ut « Ireneei mens sit, Valentinum ex 
illa Gnosticorum heresi primum fuisse, qui ex ve- 
teribus doctrinis, ad suam formam translatis et 
aptatis,quod subjicit dogma tradiderit.» Hoc autem 
ut faciat quasi Irenei verba hec adducit. Valenti- 
num « ex Gnosticaheresi primum sic definivisse,» 
perperam et dolose. Tum vero Petavium,interpre- 
tem satis eruditum, et tunc temporis certe, cum 
Usseriana nondum prodiissent, effugia minime co- 
gitantem, sugillat. Petavii interpretatio hec est: 
« Etenim quia Gnosticorum heresi deprompta que- 
dam initia primus peculiaris ad secte formam trans- 
tulit Valentinus ita definit. » Quid in hac inter- 
pretatione vir doctissimus reprehendit ? « Frustra, 
inquit, Petavius verba iila ἀπὸ τῆς λεγοµένης Γνω- 
στιχκῆς αἱρέσεως cum verbo µεθαρµόσας conjungens, 
sic interpretatur,ut velit Valentinum intelligi illas 
doctrinas ex Gnosticorum heweresi deprompsisse ?» 
Quid vero ? an aliter Ireneum interpretari potuit, 
quam ut ille doctrine antique,quas in suum cha- 
racterem, sive peculiaris secte» formam transtulit 
Valentinus,a schola veterum Gnosticorum deprom- 
pto sint? An veteres ille doctrine alibi quam apud 
Gnosticos exstabant ? Dalleus ipse ipsam rerum 
silvam atque materiam,ex qua Valentinus sua com- 
posuit, apud vetustiores Gnosticos fuisse concedit. 
lllaautem rerum silvaatque materia an aliquidaliud 
fuerunt,quam antique doctrino ? aut aliunde illas 
wranstulit Valentinus, quam ex illa heresi in qua 
exstabant ? Nihil hic innovavit Petavius, sed idem 
omnino voluit, quod omnesante eum interpretes, 
Billius, Cornarius, Vetus, voluerunt,quod Irenaeus, 
Tertullianus, Epiphanius, Theodoretus docuerant. 
Certe cum Dalleus, ut ea verba ἀπὸ τῆς λεγομένης 
Γνωστικῆς αἱρέσεως a voce usÜzpuócac separet 
atque disjungal, eadem cum voce πρῶτος conjun- 
git, el « primum » immediate post ea verba, « ex 
Gnostica heresi, » ponit, ut sux» hypothesi inser- 
viat, omnia plane confundit. Nam illa vox πρῶτος, 


quaras. Ex imperfectis igitur et decurtatis apud f) ex mente Irenmi, non ad hxresin Gnosticam, sed 


Ireneum veterum Gnosticorum genealogiis negati- 
vum argumentum recte formari non potest. Pra- 
sertim cum in illa Basilidis et Ennaam,sive Sigen, 
Logon etiam diserte habeamus descriptos. In syzy- 
giis Simonis fuit φωνή, quam discipuli ejus post 
editum S.Joannis Evangelium verterunt in. Λύγον, 
et eos secutus est Basilides. Nam quod Dasilidem 
velit Dallaeus ante mortem Ignatii haeresin suam non 
divulgasse, eam sententiam proximo capite refuta- 
bimus. 


Tertium illi argumentum ex verbis Irenai (lib. 1, 
C. 5) priusa Blondello vexatis; et ad illius mentem 


alio refertur : ad priorem scilicet sentcntiam,non 
sequentem. ᾿Ιδωμεν νῦν καὶ τὴν Κούτων ἄστατον γνώ΄ 
µην δύο που xal τριῶν ὄντων, ὡς περὶ τοῦ αὐτοῦ οὐ 
τὰ αὐτὰ λέγουσιν, ἀλλὰ τοῖς πράγµασι καὶ τοῖς ὁνό- 
µασιν ἐναντία ἀποφαίνουσι, « Videamus nunc et ho- 
rum.(quorum doctrinam primo capite dederat ex- 
plicatam), inconstantem sententiam, cum sint duo 
vel tres,quemadmodum de eisdem non eadem di- 
cunt ; sed et nominibus et rebus contraria respon- 
dent. » Ὁ μὲν γὰρ πρῶτος, « Qui enim primus, » 
(ut satis fideliter reddidit vetus interpres)ex paucis 
illis,scilicet duobus vel tribus,quorum sententiam 


333 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/JE. — PARS II. 


394 


primo capite complexus est, Valentinus, nimirum, A sed utiis sententiam suam illustrarent.De discipulis 


(nam de Valentinianis et precipue Ptolemaicis eo 
capite agere institucrat, quorum sententiam ἁπάν- 
θ:σμα τῆς (ὐαλεντίνου σχολῆς appellat) « a Gnostica 
heresi antiquas in proprium characterem doctrinas 
transferens, οὕτως ἔξτρ,φόρησε.» Corrupta voz, in- 
quit Petavius, in. qua divinationem experiri non 
vacat. Pro ea igitur legit Hammondus ἐξεφόρησεν, 
Isaacus Vossius leviori mutatione ἐληροφόρησε. Sed 
Billius putat veterem interpretem legisse ἔφη. Ego 
potius existimo veterem interpretem eam quam ipse 
legit vocem minime intellexisse, ideoque omisisse, 
quod id salvo sensu fieri potuisse putavit. Vetustis- 
simam igitur lectionem sentio fuisse ἐξηροφόρησεν, 
et fortasse ab ipso Irene profectam ; Ώ8ΠΙ ξηροφο- 
ρεῖν idem signiflcare potest quod aliquid enarrare 
ξηραῖς λέξεσιν, ut Greci loquuntur. Utcunque sit, 
Valentinus hic nominaturut eorum primus,quorum 
sententiam Irenaeus tradiderat : asseritur eum an- 
tiquas doctrinas ex heresi Gnostica in suum cha- 
racierem transtulisse;ejusque character statim bre- 
viter explicatur, in quo aliqua ex Gnosticis hausta 
reperiuntur. Tandem clare perspicitur quam infir- 
mum sit Dallei argumentum ex voce πρῶτος dedu- 
ctum. «Si hec,inquit, Valentinus ex Gnosticis primus 
definivit,certe nullus ante eum Gnosticussic deflni- 
verat. Logon adeo ex Sige fructificatum (quod unum 
est ex illis sic a Valentino deflnitis) nemo ante eum 
Gnosticus deliraverat. » Nititur enim interpretatio - 
ne, qua sententiam Irensi mire confundit, et ab 
ejus mente prorsus aliena est: et statuit « Logon 
ex Sige [fructiicatum » esse unum ex illis a Valen- 
tino definitis, cum Valentinus noa dicat Logon ex 
Sige, sed « ex prima tetrade fructificatum,» ix τῆς 
τετρᾶόος ταύτης χαρποφορεῖσθαι, idque non quod a 
Sige, sed quod ab Alethia emissus esset, quse in 
eadem tetrade post Sigen fuit. Non autem hec ita 
intelligimus,ut nullaalia doctrina in Valentini cha- 
ractere contineretur, preter antiquas illas a Gno- 
sticis haustas, aut illius heresis nihil Gnosticee 
hzresi addiderit. Fabula triginta /Eonum illi pro- 
pria fuit, decada et duodecada, opinor, adjecit. 
Primam ogdoada ipse non excogitavit,sed a veteri- 
bus accepit,ordinem tantum secunde tetradis mu- 
tavit ; in quo aliqui ipsius discipuli eum secuti non 
sunt. In illa ogdoade erant et Sige, οἱ Logus, et 
utrobique ex illa tetrade in qua fuit Sige, eductus 
est Logus, non autem a Sige,sed ab Alethia,queein 
eadem tetrade, sed secunda duade fuit. Nulla alia 
hic immutatio apparet ; neque ea vis vocis µεθαρ- 
µόσας est, ut omnia /Eonum veterum nomina a 
Valentino mutarentur, et syzygie omnes in melio- 
rem formam redigerentur. Nam µεθαρμόζειν stpe 
simpliciter « transferre,» aut « adaptare »signiflcat, 
non semper, « mutare, » multo minus in melius 
scorrigere, » scilicet, aut « emendare. » Basilidiani 
mathematicorum « theoremata accipientesin suum 
characterem  doc/jjne transtulerunt, » ut refert 
Irenmus lib. 1, c. 23, non ut ea emendarent,opinor, 


D 


Marci idem hzc tradit, lib. 1, c. 17 : Ἔνια δὲ xal 
τῶν ἐν τῷ EozvyeAGp xetgfvov εἰς τοῦτον τὸν χαρα- 
χττρα μεθᾳ-µόζουσιν. « Quiedam autem eorum que 
in Evangelio posita sunt, in hunc characterem 
transfigurant; »nonut Evangelium emendarent,aut 
verba ejus mutarent, sed ut sum doctrins verba 
evangelica insererent. Idem de Valentinianis etiam 
aliis verbis docet.cap. 1 : Καὶ ἓν &xaotov τῶν e'pnut- 
νων ἄραντες ἀπὸ τῆς ἀληθείας val καταχ2ησάμενοι 
τοῖς ὀνόμασιν εἲς τὴν ἰδίαν ὑπόθεσιν µετήνεγναν. « Et 
unumquodque eorum que dicta sunt (in principio 
Evangelii S. Joannis) auferentes a veritate, et abu- 
tentes nominibus insuamargumentationem trans- 
tulerunt. » Enimvero asserlio tertia argumentis 
nostris satis confirmata, et ab odjectionibus Blon- 
dellianis atque Dallieanis liberata,manet hactenus 
inconcussa, hanc ipsam heresin, quam volunt au- 
ctorem epistole ad Magnesianos respexisse, Valen- 
tino antiquiorem fuisse,et a vetustioribus Gnosticis 
derivatam ; saltem quatenus in eorum Gnostico- 
rum syzygia prima fuerit Sige, in inferiori autem 
syzygia Logos; quod tam valet ad ea verba οὐκ 
ἀπὸ Σιγῆς προελθών,εχ eorum mente interpretanda, 
quam propria Valentini hcresis. 


CAPUT VII. 


Quarta assertio proponitur, probari certo non posse 
ipsos Valentini errores 1gnatio fuisse penitus in- 
cognitos. Fieri potuisse ut Ignatius cognosceret, 
probatur ez Φίαίε Valentini cum illa S. Polycarpi 
comparata. Valentinum post Anitetum vixisse nega- 
tur. Locus Tertulliani excutitur. Blondelli argumento 
respondetur. Antiquitas Valentiniane hareseos ez 
velerum monumentis eruitur. De atate  Basilidis 
cum Dalleo disputatur Eum haeresim suam do- 
cuisse ante Adriani imperium ostenditur. Testimo- 
niis a Dallao adductis fuse respondetur. 


Si quis tamen nec his acquiescat, et Valentinum 
ipsum ab auctore epistola; petitum velit,ne sic qui- 
dem res secundum sententiam adversariorum erit 
confecta ; adhuc enim restat quarta assertio, scili- 
cet : Probari certo non posse, ipsius Valentini 
errores Ignatio martyri fuisse penitus incognitos. 
Heresis Valentini a veteribus satis expositaest ; vita 
ejus et historia magis incerta. Ex iis profecto vete- 
rum monumentis que supersunt, certo colligi non 
potest, tam sero Valentinum vixisse, aut in eam 
heresin prolapsum esse,ut ejus doctrina S.Ignatio 
innotescere nullo modo potuerit.Quod si Valentini 
ipsius delirium a S. martyre ante mortem nullo 
modo cognosci potuisse probare non possit, perit 
argumentum a violatione temporis ductum, cujus 
vim in eo tantum collocant, quod putent se firmi- 
ter demonstrare posse Valentinum diu post S.mar- 
tyris mortem sus hereseos fundamenta jecisse. 

Ego autem Ignatium Valentini sententiam cogno- 
scere potuisse sic colligo. Si Polycarpi doctrina et 
Ignatio,et S.Joanni, et aliis etiam apostolis cognita 
fuerit, Valentini etiam doctrina saltem ab Ignatio 
cognosci potuit. At Polycarpi doctrina et Ignatio, 
et S. Joanni, et aliis apostolis qui ante Joannem 


335 


5. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


336 


mortui sunt, cognita fuit : a Joanne enim et aliis A agit. Si Valentinus sub eodem episcopo vixisset, 


apostolis episcopus ordinatus est,ut diserte tradit 
Ireneeus Polycarpi discipulus, lib. i, c. 3 : Καὶ 
Πολύκαρπος δὲ οὐ µόνον ὑπὸ ἀποστόλων μαθητευθεὶς 
xal συναναστραφεὶς πολλοῖς τοῖς τὸν Χριστὸν ἑωρακό- 
σιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἁπηστόλων κατασταθεὶς εἷς τὴν 
'Aclav ἐν τῇ iv Σμύρνῃ Ἐκκλησίᾳ ἐπίσκοπος, ὃν xai 
ἡμεῖς ἑωράκαμεν ἐν τῇ πρώτῃ ἡμῶν ἡλικίφ' ἐπὶ 
πολὺ γὰρ παρέμεινε, xxi πάνυ γηραλέος, ἑνδόξως καὶ 
ἐπιφανέστατα µαρτυρήσας ἐξῆλθε τοῦ βίου. Vetus 
Irengei interpres: « Et Polycarpus autem non so- 
lum ab apostolis edoctus, et conversatus cum mul- 
tis ex iis, qui Dominum nostrum viderunt,sed etiam 
ab apostolis in Asia in ea que est Smyrnis Ecclesia 
constitutus episcopus,quem et nos vidimusin prima 
nostra etate; multum enim perseveravit, et valde 
senexgloriosissime et nobilissime martyrium fa- 
ciens exivit de hac vita.»Erat itaque Polycarpus a S. 
Joanne et aliis apostolis episcopus ordinatus ;qui- 
bus certe illius doctrina cognita tunc temporis fuit, 
alitereum episcopum nunquam ordinassent. Jam 
vero si demus Polycarpum a. D. 82 episcopum fa- 
ctum fuisse, ut Blondellus ipse docet ; 25 annis 
cognita fuit Polycarpi doctrina,antequam ad marty- 
rium festinarel Ignatius. Ab Ignatio itaque cogno- 
sci potuisse doctrinam Valentini nemo negabit, si 
modo Valentinus vivente adhuc Polycarpo mortuus 
sit. At ante Polycarpum mortuus esse Valentinum, 
extra omnem controversiam pono Ita enim de illo 
Irenzus, lib. 11, c. &: Οὐαλεντῖνος μὲν γὰρ ἦλθεν 
el; 'Ῥώμην ἐπὶ Ὑγίνου, ἥκμασε ὃ) ἐπὶ Πίου, καὶ πχρ- 
ἐμεινεν ἕως ᾿Ανικήτου. Vetus interpres : « Valen- 
tinus enim venit Romam sub Hygino, increvit vero 
sub Pio,et prorogavit tempus usquead Anicetum.» 
Illud autem παρέμεινε, quod hic interpres vertit 
« prorogavit tempus,» in verbis autem nuper allatis 
de Polycarpo « perseveravit,» omnino indicat quan- 
diu vixerit, Ad tempora igitur Aniceti pervenit Va- 
lentinus,neque diutius vixit ; sed sub Aniceto Ro- 
mam venit Polycarpus, eodem Ιγεπῶο teste,et ali- 
quot postquam Roma reversus esset annos in Asia 
peregit, priusquam martyrium passus est. Cum 
igitur per 25 annos, antequam scriberet Tgnatius, 
omnibus cognita sit doctrina Polycarpi, si tempo- 
rum rationem in genere tantum spectemus ; potuit 
et doctrina Valentini,quiante Polycarpum mortuus 


C 


sub quo ille scripsit, id non monuisset diligentissi- 
mus scriptor ? aut dicere potuisset, « ad Anicetum 
tantum perdurasse, » si post Anicetum et Soterem 
sub Eleutherio vixisset ? Fieri hec certe non pos- 
sunt. Sed Dalleus Tertulliani testimonio fretus hoc 
docuit. Ego vero Tertullianum, qui omnia pene ad 
hanc rem pertinentia ab Irene&o mutuatus est, id 
voluisse haud credo; aut si id voluerit, plane de- 
ceptum fuisse scio. Ita enim ille De prascr. heret. 
cap. 30 : « Ubi tunc Marcion, Ponticus nauclerus, 
Stoicse studiosus ? Ubi Valentinus, Platonice secta- 
tor? Nam constat illos neque adeo olim fuisse, 
Antonini fere principatu,et in catholice primo do- 
ctrinam credidisse apud Ecclesiam Romanensem, 
sub episcopatu Eleutherii benedicti, donec ob in- 
quietam semper eorum curiositatem, quam fratres 
quoque vitabant, semel et iterum ejecti, Marcion 
quidem cum ducentis sestertiis qus Ecclesie intu- 
lerat, novissime in perpetuum discidium relegati 
venena doctrinarum suarum disseminaverunt. » Si 
ita Tertullianum intelligamus, ut tum Valentinus, 
tum Marcion simul Rome sub eodem episcopo, et 
quidem Eleutherio, in catholice doctrinam credi- 
derint et sepius ejecti fuerint, illud certe eum di- 
cere volumus,quod ferri omnino non potest. Quod 
ad Valentinum attinet, ἐν Ῥώμῃ ανελθὼν χεκήροχε, 
ubi etiam putabatur parlem aliquam pietatis et 
ver& fidei habuisse, ut tradit Epiphanius ; sed 
quod semel atque iterum ex Ecclesia ltomana eje- 
ctus fuerit, veterum nemo docuit. Qus hic de ite- 
rata ejectione et perpetuo discidioa Tertulliano 
commemorantur, non Valentino, sed Cerdoni ab 
Ireneo tribuuntur, lib. iri: cap. 4. Postquam enim 
de Valentino brevissime egisset verbis jam citatis, 
de Cerdone hzc adjunxit : Κέρδων δὲ 6 πρὸ Map- 
χίωνος xxi αὐτὸς ἐπὶ Ὑγίνου, Oc ἦν ἔννατος ἐπί- 
σχοπος, εἰς τὴν ᾿Εχκλησίαν ἐλθὼν καὶ ἐξομολογού- 
µενης, οὕτως διετέλεσε" ποτὲ μὲν λαθροδιδασκαλῶν, 
ποτὲ δὲ ἐξομολογούμενος, moti δὲ ἐλεγχόμενος ig' 
otc ἐῥίδασχε καχῶς, xai ἀφιστάμενος τῆς τῶν ἀδελ- 
ov συνοδίας. Vetus interpres: « Cerdon autem, 
qui ante Marcionem, et hic sub Hygino, qui fuit 
octavus episcopus, sepe in ecclesiam veniens, et 
exomologesin faciens sic consummavit, modo qui- 
dem latenter docens, modo vero exomologesin fa- 


est, Ignatio tunc cum scriberet esse perspecta. Et [) ciens, modo vero ab aliquibus traductus in his qua 


si quis id quod contrarium est asserat,et in eo ar- 
gumenti fundamentum ponat ; huic sane incumbit 
illa proferre,qux Valentini etatem adeolgnatii evo 
inferiorem fuisse demonstrent, ut quid hereticus 
ille doceret sanctissimus martyr ad vite exitum 
jam festinans scire nullo modo potuerit. 


Quare vir doctissimus ut sus hypothesi inser- 
viat, vitam Valentini post Anicetum et Soterem 
usque ad Eleutherii episcopatum prorogat, sine 
ulla omnino verisimilitudine. Irenseus enim sub 
Eleutherio tertium librum scripsit, in quo de Va- 
- lentini etate et recentiori origine heresiarcharum 


docebat male et abstentus est a religiosorum ho- 
minum conventu. » Hic Irene verba Tertullianus 
manifeste respexit, quibus ea que de illo, quem 
Marcioni adjunxit, scribit, diserte Cerdoni, non 
Valentino tribuuntur. hes igitur ipsa Valentino 
haud competit, multo minus tempus illud, quo 
heec ab eo facta volunt,episcopatus,scilicet Eleuthe- 
rii. Quisquamne in Annalibus ecclesiasticis adeo 
liospes est, ut credat hec de Valentino vera esse ? 
Απ ille sub Eleutherio semel iterumque ejectus est, 
qui ab Ireneo statem ejus sollicite tradente,usque 
ad Anicetum permansisse dicitur, eoque ipso satis 


331 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS II. 


338 


novitatis convinci putatur ? An ille in catholice A tandum est,premsertim si Cedreno credamus,qui de 


doctrinam Rome credidit sub episcopatu Eleuthe- 
rii ? an ille tum demum in perpetuum discidium 
relegatus venenum doctrine sus» disseminavit, 
contra cujus libroshereticos, et tot ejus discipu- 
lorum commentarios sub eodem episcopo scripsit 
Ireneeus ? qui etiam diserte distinguit Valentinum 
ab iis, qui etate sua heeresin eam docuerunt, ipso 
statim libri primi initio ? An Valentinus ipse secte 
pater sub Eleutherio in catholice doctrinam credi- 
dit,cum contra Valentinianos scripserit Justinus 
martyr, ipso fatente Tertulliano, capite 5 ? Scripsit 
autem ille ante Eleutherium, ante Soterem, imo 
ante Anicetum, ut nunc Aniceli tempora a chrono- 
logis ex Eusebio disponuntur. Vera igitur hec esse 


non possunt neque de Valentino,neque deCerdone, p 


ne quidem de Marcione,quem tanquam manifeste 
hereseos convictum,et primogenitum Satane sub 
Aniceto aut ante fugiebat S. Polycarpus, cujus 
discipulum Apellem jam valde senem Rhodon Ta- 
tiani discipulus, Irenzeo synchronus,allocutus est, 
aliorumque discipulorum discipulos descripsit. 
Apage igitur illa ex Tertulliani loco somnia. Sub 
initio pontiflcatus Aniceti mortuus est Valentinus: 
et ex hac parte firmum est argumentum nostrum; 
de initio vitse aut heereseos tantum queri potest. 

Blondellus, qui in temporum supputatione ultra 
modum,et ubi opus non est, accuratus esse solet, 
hac ratiocinatione contentus est : « Valentinus non 
ante annum amartyrio Ignatii vel 40 vel 36 hare- 
ticus agnitus est. Ergo ante eum annum refutari a 
quoquam non potuit. » Sed unde illi innotuit Va- 
lentinum non ante annum a martyrio Ignatii 40 
vel 36 haereticum agnitum fuisse ? Quia, scilicet, 
Valentinus ante annum 144 hereticus agnitus non 
est. Ita enim Eusebius ad eum annum in Chronico: 
« Valentinns h:reticus agnoscitur, et permanet 
usque ad Anicetum. » lta quidem Eusebius, sed 
non idem dicit quod Blondellus,ante hunc annum 
eum hareticum agnitum non fuisse.Imo vero idem 
Eusebius Blondellum clare refellit. Nam in Grecis 
ad annum Antonini Pii tertium habet, xavà 'Y«te- 
vov Ῥώμης ἐπίσκοπον Οὐαλεντῖνος ἰδίας, αἱρέσεως 
εἰσηγττὴς ἐπὶ τῆς Ρώμης ἐγνωρίζετο. « Sub Hy- 
gino Rome episcopo Valentinus proprie hereseos 
conditor Rome agnitus est. » Agnitus est igitur 
Valentinus tanquam heresiarcha sub Hygino anno 
141 secundum Eusebium. Eo scilicet anno Rome 
agnitus est,secundum calculum Eusebianum ; alibi 
ante, imo ante annum 144 ita agnitus est, ut etiam 
refutatus sit, quod fleri non potuisse asserit Blon. 
dellus. Eusebius in Chronico, ad annum 142: 
e Justinus philosophus librum pro nostra religione 
conscriptum Antonino reddidit. » In eo ipso libro 
lustinus heec scribit :"Ectt δὲ ἡμῖν καὶ σὐντᾶγμα 
χατὰ πασῶν τῶν ἨΥεγενηµένων αἱρέσεων συντετα- 
γμένον; « Est autem nobis liber contra hereses et 
sectas omnes compositus. » Eum autem librum 
Kriptum fuisse sub fine imperii Adriani vix dubi- 


eo imperatore scribens ait : Ἐπὶ τούτου Ιουστῖνος 
ὁ φιλόσοφος χατὰ πασῶν αἱρέσεων ἡνδοίζετο. « Sub 
hoc Justinus philosophus contra omnes haereses 
viriliter se gessit. » In eo igitur libro scripsit con- 
tra Valentinianos Justinus,ut testatur Tertullianus, 
ergo ante annum 144 non tantum refutari potuit, 
sed et ipse refutatus est et discipuli ejus.Ergo ante 
eum annum hereticus agnitus est, et diu quidem 
ante. Nam Justinus martyr in Dialogo cum Try- 
phone Judzo, sub initio Antonini Pii scripto,disci. 
pulorum Valentinitanquam haereticorum meminit, 
quos vocat ἀθέους xal ἀσεθεῖς, et quibuscum ca- 
tholicos communionem nullam habuisse testatur. 
Kai slotv. αὐτῶν, inquit, οἱ μὲν τινες καλὀύμενοι 
Μαρκιανοὶ, οἱ δὲ Οὐαλεντινιανοὶ, οἱ δὲ Βασιλιδιανοὶ, 
οἱ δὲ Σατορνιλιανοὶ, xal ἄλλοι Ἁλλῳφ ὀνόματ., ἀπὸ 
τοῦ ἀρχτγέτου νῆς γνώμης ἔἕχαστος ὀνομαζόμενος, 
« Et sunteorum quidam qui vocantur Marcionita, 
quidam vero Valentiniani,Basilidiani,Saturniliani, 
a principe sententie. quisque nomen obtinens. » 
Diu itaque ante agnitusest Valentinus tanquam 
blaspheme hereseos princeps et ab Ecclesia eje- 
ctus.Non autem nunc quearitur,quando Valentinus 
tanquam heresiarcha Rome agnitus, sed quando 
primum in heresin lapsus est,quando prima sen- 
tentie suc rudimenta protulit. 


Originem Valentini obscuram fuisse observat 
Epiphanius,quod non minimum vetustatisindicium 
est. [In Egypto primum heresin suam efformasse, 
eamque veneno suo infecisse tradit; quo tempore 
hoc factum est, narrare non potuit. Eodem tendit 
historia, quam narrat Tertullianus ; « Speraverat 
episcopatum Valentinus,quia et ingenio poterat et 
eloquio ; sed alium ex martyrii prserogativa loci 
potitum indignatus,de Ecclesia authentice regule 
abrupit, ad expugnandam conversus veritatem. » 
Hoc enim in /Egypto factum par est credere, 
quando autem factum est necille narrat.Admodum 
autem antiquum fuisse Valentinum primo Valenti- 
niani ipsi asserebant, dein Veterum monumenta 
recte observata persuadent.Clemens Alexandrinus 
Stromat. lib. vii: Ὡσαύτως δὲ xal Οὐαλεντῖνον 
θεοδάδι ὀκηκοένάι φέρουσι, γνώριµος δὲ οὗτος ἔγε- 
γόνει Παύλου. « Similiter autem Valentinum quo- 
que ferunt audivisse Theodadem ; erat autem hic 
Pauli discipulus. » Si h&c vera sint,de antiquitate 
Valentini dubitari amplius non potest. Suspicor 
quidem eos, qui hec tradiderunt, fuisse Valenti- 
nianos : quilicet in ea re vix falli potuerint,fallere 
tamen certe potuerunt. Cum tamen a nobis refelli 
non possint,videamus an quod illi tradidere, cum 
iis coheereat,que a catholicis prodita sunt.Ireneus 
Prefatione lib. 1v: « Ii, inquit, qui ante nos fue- 
runt, et quidem multo nobis meliores, non tamen 
satis potuerunt contradicere his qui sunt a Valen- 
tino, quia ignorabant regulam ipsorum. »Loquitur 
de iis, qui ante :tatem suam vixerunt, eosque ait 
non Satis potuisse Valentinianos confutare, licet 


329 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


340 


viri essent prestantissimi.Ireneeus autem non longe A scripsisse, sed vixisse tantum. Verum non diu post 


a temporibus apostolorum fuit, ut loquitur Augu- 
stinus, ἐγγὺς τῶν ἁποστόλιων Ὑενόμενος, ut Basi- 
lius ; prope igitur apostolica tempora fuere Valen- 
tiniani, et cum apostolicis viris conversatus est 
ipse Valentinus. Idem multo adhuc firmius et cer- 
tius colligi potest ex etate Marcionis, si heec satis 
firma non videantur, Marcionem quidem Ireneceus 
tradit sub Aniceto invaluisse, qui sub Antonino 
Pio Ecclesie Romane prefuit ;unde eum Antoni- 
nianum Marcionem appellat Tertullianus lib. v et 
lib. 1: « De quo tamen constat, Antoninianus hze- 
reticus est, sub Pio impius. » Sed quo primum 
tempore in haresin lapsus est,quoniam apud Ire- 
neum non invenerat, inquirere neglexit. « Quoto 
quidem anno Antonini majoris de Ponto suo exha- 
laverit aura canicularis, non curavi investigare. » 
Quse cum tam clare fateatur Tertullianus, miror 
Baronium asserentem,ex ejus verbis certum an- 
num initii Marcionis heresis consignari posse. 
Verba quidem apud eum hac sequuntur : « A Ti- 
berio autem usque ad Antoninum anni fere 120 et 
dimidium anni cum dimidio mensis. Tantumdem 
temporis ponunt inter Christum εἰ Marcionem. » 
Sed cum a Christi exitu. Tertullianum numerare 
velit, id aperte falsum esse ex pracedentibus co- 
gnoscitur ; cum annum certum denotari docet,se- 
ptimum, scilicet, Antonini, contra mentem ipsius 
Tertullianum explicat,qui ad prima Antonini tem- 
pora tabtummodo calculum deducit,nec ullius anni 
ejus imperii rationem habet.Nam et qui ante Ter- 
tullianum scripsere Christiani plures etiam quam 
115 annos a 15 Tiberii ad initium Antonini nume- 
rabant. Videamus igitur an nos aliquid certius de 
origineillius horetici ex antiquissimis veterum mo- 
numentis eruere possimus ; nam qui posterioribus 
fidunt, nihil hectenus certi invenire potuerunt. 
Origenes, contra Celsum lib. v : Ἐμνήσθη δὲ ὁ REA- 
σος xx: Μαρκιωνιστῶν προϊσταμένων Μαρχίωνα. 
« Meminit autem Celsus Marcionitarum Marcionis 
sectatorum. » Antequam igitur scriberet Celsus, 
Marcionite haeretici erant omnibus non tantum 
Christianis, sed etiam gentilibus probe noti. JEtas 
autem Celsi istius ita ab Origene describitur : A$o 
δὲ παρε.λήφαμεν Κέλσους Ὑεγονέναι '"Emwzouptcouq* 
τὸν μὲν πρότερον χατα Νέρωνα, τοῦτον δὲ κατὰ 


Adrianum sub imperio Antonini Pii scripsisse eum 
verba Origenis omnino innuere videntur : erant au- 
tem tunc Marcionis discipuli satis celebres. Certe 
Marcionitarum meminit Justinus martyr Dialngo 
cum Tryphone Judzo, scripto ut diximus, statim 
sub initio Antonini Pii ; si Scaligerum audiamus, 
sub fine Adriani. Ita enim ille ad Eusebii Chroni- 
con. « Belli Judaici tempore scripsit Tryphona 
dialogum, hoc est sub Adriano, ut ipse ostendit. » 
Τρύφων, oro, καλρῦµμαι’ ε᾽μὶ δὲ 'Ἑθραῖος ἐκ περ.- 
τομᾶς, φυγὼν νὸν νῦν πόλεµον, ἐν τῇ Ἐλλάδ: xai 
τῇ Κορίνθῳ τὰ πολλὰ διάγων. « Trypho, inquit, 
vocor: sum autem ex circumcisione Hebreus, ex 
nupero bello profugus, atque inGracia et Corinthi 
plurimum degere solitus. » Erant igitur iis tempo- 
ribus celebres heretici Marcionis discipuli.De Mar- 
cione ipso idem in Apologia prima, que in editio- 
nibus male pro secunda habetur,ut viri docti adno- 
tarunt : Μαρχίωνα δὲ τινα Ποντικὸν, ὃς xal νῦν ἔτι 
ἐστὶ διδάσκων τοὺς πειθοµένους. « Marcionem au- 
tem quemdam Ponticum, qui etiam adhuc exsistit 
docens discipulos suos. « Quo loco indicat Marcio- 
nem diu heresin suam sparsisse, antequam illa 
scripserit Justinus. Ea antem scripsit anno ]quarto 
Antonini Pii, ut tradit Eusebius in Chronico ; ne- 
que posterius eam scripsisse videtur, nam bellum 
Barchocheba.sub Adriano finitum,appellat τὸν νῦν 
γεγενημένον "Iou8atzóv πόλεµον in eadem Apelogia. 
Quare cum Justinus sub initio fere imperii Anto- 
nini majoris, meminerit Marcionis discipulorum,a 
communione Ecclesi& ejectorum, et Marcionem 
jam diu heretica sua dogmata promulgasse enun- 
LHiaverit ; quisquamne induci possit ut credat Mar- 
cionem paucis post initium Adriani annis hzreti- 
cum non fuisse ? Non equidem puto vera esse que 
de Marcione scripsit Philastrius: « .Qui devictus 
atque fugatus a beato Joanne evangelista et a pre- 
sbyteris de civitate Ephesi,Roms hanc heresin se- 
minavit : » existimo tamen ea esse illius hereseos 
antiquitatis aliquod argumentum. Et ex his que 
dicta sunt obiter observo,verisimillimum esse pa- 
trem Marcionisante martyrium Ignatii in Ponto epi- 
scopum fuisse,et quidem διαπρεποντα iv τῇ ἔπισκο- 
πῖς λειτουργίᾳ, ut loquitur Epiphanius: aut certe 
diu ante illa tempora quibus primulum caput er- 


Αδριανὸν, xal κατωτέρω. « Duos autem fuisse Cel- D tulisse episcopatum decernunt Blondellus et Salma- 


sos Epicureos accepimus: priorem quidem sub 
Nerone, hunc autem sub Adriano, et postea. » 
Celsus igitur qui Marcionitarum meminit, sub 
Adriano vixit ; scripsisse quidem sub Adriano non 
constat, quia post Adriani imperium permansit. 
Non enim illa probo que scripsit Baronius : « Si 
Origeni credimus, qui tradit Celsum Epicureum 
sub Adriano scripsisse adversus Christianos Com- 
mentarios suos,in quibus mentionem facit haeresis 
Marcionis : necesse est dicere, jam ante Antonini 
tempora esse Marcionis hsereses promulgatas. » 
Non enim dixit Origenes Celsum sub Adriano 


sius. Hac autem de etate Marcionis ex antiquissi- 
mis veterum monumentis decerpta ad eruendum 
Valentini evum quamplurimum valent. Veteres 
enim omnes docent eum fuisse Marcione antiquio- 
rem ; quanto autem antiquior fuit, hoc Το: 
do. ni fallor, discere aliquatenus poterimus. Nemo 
est qui non tradit Cerdonem Marcionis magistrum 
fuisse; Κέρδων δὲ ὁ πρὸ Μαρκίωνος. « Cerdon au- 
tem qui ante Marcionem, » et : « Μαγοίοιπ autem 
illi succedens, » inquit Ireneus lib. 1, cap. &, 
qui et lib. 1 docet Cerdonem sua a ,Simonianis 
hausisse : Διαδεξάμενος, δὲ αὐτὸν, inquit, 6 Ποντικὸς 


344 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/É. — PARS II. 


344 


Δ]αρχίων ηῦξησε τὸ διδασκαλεῖον. « Succedens au- A Verba etiam sequentia idem evincunt: « Qua tem- 


tem et Marcion Ponticus scholam auxit. » Ita Ter- 
tullianus ; ita reliqui. Et quidem Valentinum primo 
sub Hygino Romam venisse, dein Cerdonem tradit 
Ireneus. Inde autem nihil certi de tempore colligi 
potest. Nullos enim pontificibus Romanis annos as- 
signat, neque eos cum BRomanis imperatoribus 
comparat Irenzus. Eusebius quidem in Chronico 
primumannum Hygini secundo AntoniniPii tribuit, 
Eutychius autem sexto Adriani. Tribus annis se- 
disse vult Hyginum Eusebius: « Annis duodecim 
mensibus tribus, diebus sex, » auctor vetustissimi 
catalogi apud Bucherium. Et vera quidem initia 
tum Aniceti, tum Pii, tum Hygini pontificatuum 
puto esse hactenus incognita. Ex successione igitur 
heereticorum deinitio Valentini potiusjudicandum, 
talis autem a veteribus eorum successio nobis 
tradita est ; Cerdo successit Heracleoni, ita Epi- 
phanius : Κέρδων τις τούτους xal τὸν “Πρακλέωνα 
διαδέχεται ix τῆς αὐτῶν σχολἠς Gv. « Cerdon qui- 
dem his et Heracleoni succedit, ex eorum schola 
existens : » Heracleon Colarbaso, Colarbasus Pto- 
lemao, Ptolemzsus Epiphani, Epiphanes Secundo, 
Secundus Valentino successit. Valentinus igitur, e 
cujus schola reliqui prodierunt, non paucis annis 
Cerdone superior fuit. Si autem Cerdonem statua- 
mus si non anle, ipso tamen statim initio Adriani 
sua deliria disseminasse, quod maxime probabile 
reddidimus, nemo negabit etiam Valentinum sua 
spargere potuisse ante undecimumannum Trajani; 
eaque nemo non concedet ab Ignatio ante marty- 
rium potuisse cognosci. 

Alio etiam argumento utitur Dalleus: « Satur- 
nilus et Basilides annis pluribus quam 20 post 
Ignatii martyrium sua deliria spargere ceperunt. 
Valentinus autem post bos duos erupit. » Primo 
quidem fateor Valentinum post eos duos erupisse, 
sed non mayno intervallo. Secundo etiam agnosco 
Saturnilum prius suam heresin docuisse quam Ba- 
silidem, quod frivola suspicione ductus Baronius 
negavit. Sed interim aperte nego ullo modo probari 
posse, Basilidem tot annis post Ignatii mortem sna 
deliria spargere cepisse. Plures quain viginli an- 
nos hoc loco nominat, capite autem 10 ad quod 
nos remittit, epocham haereseos Basilidiane figit, 
annos 27 post Ignatii martyrium numerat, et verba 
Eusebii in Chronico ad annum Adriani 17 Domini 
vero 134 quasi fundum sententie laudat. Verba 
Eusebii sunt : « Basilides heeresiarches in Alexan- 
dria commoratur, ἃ quo Gnostici. » Sed quam per- 
peram hec ad initium haereseos trahuntur; que 
potius exitum h'eretici indicant ? Eo quidem anno 
Alexandrie adhuc commorari dicitur,qui post eum 

. annum nusquam comparuit lta Eusebium interpre- 
tatus est, qui ea verba e Greco transtulit, Hiero- 
nymus. In Catalogo enim, voce « Agrippa, » hmc 
habet : « Mortuus est autem Basilides, a quo Gno- 
sici, in. Alexandria temporibus Adriani. » Quis 
antem non videt eum ad Eusebiana alia respicere ? 


D 


pestate et Chochebas dux Judaice factionis Chri- 
stianos variis suppliciis enecavit. » Ad eumdem 
enim Adriani annum in Chronico Eusebii ha:c verba 
prioribus subjunguntur : « Chochebas dux Judaicee 
factionis nolentes sibi Christianos adversum Ro- 
manum militem ferre subsidium omnimodis crucia- 
tibus necat. » Eum igitur annum, quem Dalleus 
pro sua sententia arripuit, pro nostrefundamento 
pono : et Basilidem anno 17 Adriani, post S. Igna- 
tii martyrium circiter 27 mortuum esse statuo. 
Dum autem schedas Notarum Joannis Cotelerii in 
Constitutiones apostolicas festinanter lustro, video 
eum aliter Hieronymum intelligere, et pro « mor- 
tuus est » legere « moratus est. » Quod ut faceret, 
tria virum illum eruditum permoverunt. Primum, 
quod locus Catalogi illi apud Chronicon tam apte 
quadret : secundum, quod in quinque codicibus 
scriptum reperisset, « moratus est ; » tertium Cle 

mentis Alexandrini locum spectat. Sed hasc neque 
cogunt, neque persuadent, ut vulgatam lectionem 
deseramus, aut Basilidem post eum annum vixisse 
credamus. Non primum, quia eodem anno et mo- 
rari potuit Alexandrie hereticus ille, et mori ; 
unum indicare potuit Eusebius, alterum Hierony- 
mus ; et cum de etate Agrippe Castoris agat in 
Catalogo, potius ad mortem Basilidis, contra quem 
Agrippa sub Adriano scripsit, respicere putandus 
est, quam ad moram ; et verisimile est eum ita Eu- 
sebium intellexisse, ut usque ad annum in Chro- 
nico notatum Basilidem vixisse voluerit, si revera 
in Chronico Hieronymus scripserit « commoratur. » 
Nam nec hoc certum est ; quoniam eo loci legitur 
etiam « commemoratur : » et quamvis Pontacus in 
aliquibus mss. « commoratur » legi doceat, (ut in 
uno Cantabrigiensi codiee scriptum etiam reperi) 
idem tamen in pluribus « eommemoratur » haberi 
innuit : quee vox si recipiatur, similitudo locorum 
perit. Neque secundum quidquam valet; quia et 
editiones, et duo apud nostros Cantabrigienses 
mss. codices, quos, dum scribo, inspicere licuit, 
praeferunt mortuus cst, et Greca versiosub Sophro- 
nii nomine,quinque illis codicibus sine dubio longe 
antiquior, hanc vulgatam lectionem repraesentat, et 
tuetur. Τελευτῶντος Βασιλείδου Γνωστικοὶ ἐν ᾿Αλεξ- 
ανδρείᾳ ἔκλήθησαν ἐν τοῖς Χχρόνοις ᾿Αδριανοῦ. 
« Mortuo Basilide Gnostici in Alexandria vocati 
sunt temporibus Adriani. » De tertio adversus Dal- 
loeum agimus. Sud Dalleus nescit hoc quam verum 
sit; « certe non videtur coherere, inquit, cum iis 
que Clemens tradidit, scilicet, Basilidem pervenisse 
ad Antonini Pii evum. » Sed nec hoc diserte dicit 
Clemens in loco illo obscuro, quem mox considera- 
bimus ; nec si id dixisset, multum cause adversa- 
riorum accederet ; nec enim inde probari posset, 
ultra quinquennium post eum annum Basilidem 
vixisse. Inde etiam infero, probari nullo modo 
posse,post lgnatii morterm heresin suam in &gypto 
eum sparsisse. Quam sententiam ex Veterum mo- 


"1854. 


343 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


344 


numentis sicconfirmo.Sub imperio Adriani Agrippa À fatentur discipulum fuisseSimonis Magi ; certe eum 


Castor Basilidis luculentam confutationem scri- 
psit, in qua et mentionem fecit 24 librorum ab eo 
in Evangelium scriptorum, teste Eusebio, Hist. 
lib. iv, cap. 7, neque tantum adversus Basilidem, 
sed ct filium ejus ac discipulum Isidorum scripsit, 
teste Theodoreto. Qui sub Adriano tot libros edi- 
derat, filiumque ac discipulum notum etiam scri- 
ptorem tunc habuit, eum sub Trajano sua docuisse 
par est credere. Joelis igitur chronographus de 
Trajano imperatore agens, heec habet : Ἐφ᾽ οὗ καὶ 
Συμεὼν ὁ τοῦ Κλεωπᾶ xai Ἰγνάτιος ὁ θεοφόρος, καὶ 
Βασιλείδης, καὶ Νικόλαος, καὶ Εθιωναῖος οἱ αἱρεσιάρ- 
χαι xai ἐχθροὶ τῆς ἀληθείας ἐγνωρίζοντο. « Sub quo 
et Simeon Cleope filius, et Ignatius Deifer,et Basili- 


µαθητὴν τοῦ Σίμωνος vocat Justinus martyr. 
Utrumque igitur ; quod ad temporis rationem spe- 
ctat, audire potuit et Glauciam et Menandrum,nisi 
prematurus illius Glaucis obitus alicui jam notus 
sit. Mortuus est Simon sub Nerone; sub Vespasiano 
igitur floruit Menander, sub Domitiano igitur cre- 
dibile est eum audivisse Saturnilum et Basilidem, 
sub Trajano suas haereses efformasse atque prodi- 
disse, scholas etiam seu ecclesias sub Adriano 
condidisse. De quibus Eusebius: "Qv ὁ μὲν μετὰ 
Συρίαν 6 δὲ xav! Αἴγυπτον συνεστήσαντο θεομισῶν 
αἱρέσεων διδασχναλεῖα.ε Quorum ille quidem inSyria, 
hic vero apud Agyptum impiarum hereseon scho. 
las condidit. » Unde probat Clemens Alexandrinus 


des,et Nicolaus,et Ebioneus heresiarche et verita- p µεταγενεστέρας τῆς καθολικῆς Ἐχκλησίας τὰς àv- 


tis hostes agniti sunt. » De eodem imperatore 
agens Abulfaraius : « Hoc tempore prodtit Antio- 
ο] quidam nomine Soterinus, sive Saturninus. 
Prodiit etiam Basilides. » Neque mirum hos recen- 
tiores hec prodidisse, cum Veteres paria tradide- 
rint. Epiphanius hzresi 31: Οὐαλεντῖνος μὲν οὖν 
οὗτος tip χρόνῳ διαδέχεται τοὺς πρὸ αὐτοῦ προτετα- 
γμένοχς, Βασιλείδην τε καὶ Σατορνῖλον, Ἐθίωνά τε 
καὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον, καὶ τοὺς ἀμφ) αὐτοὺς. 
Οὗτοι γὰρ πάντες dv. ivl. καιρῷ τῷ βίῳ κακῶς ἐφύτ- 
σαν, ὀλίγῳ δὲ πρόσθεν μᾶλλον οἱ περὶ Κήρινθον, καὶ 
Μήρινθον, καὶ Ἐθίωνα. « Valentinus iste prioribus 
illis a me antea commemoratis tempore est poste- 
rior, Basilide, nimirum, ac Saturnilo, Ebione, Ce- 
rintho ac Merintho eorumque sociis. Siquidem 
omnes non tempore ad humani generis οχὶ- 
tium profusi sunt: quanquam  Cerinthus, ac 
Merinthus et Ebion paululum antegressi sunt. » 
Non multum temporis igitur intercessit inter Ce- 
rinthum hereticum in Asia agnitum, antequam 
S. Joannes Evangelium scripserat, et Basilidem, 
teste Epiphanio. Quinetiam ipse Hieronymus Basi- 
lidem interhereticos apostolicorum temporum nu- 
merat,disputans adversus Luciferianos : « Sed quid 
de posterioribus adhuc loquor ? Apostolis adhuc in 
seeculosuperstitibus,apud JudeamChristi sanguine 
recenti phantasma Domini corpus asserebatur.Ga- 
latas ad observationem legis traductos Apostolus 
iterum parturit. Corinthios resurrectionem carnis 
non credentes pluribus argumeutis ad verum iter 
trahere conatur. Tunc Simon Magus et Menander 
discipulus ejus Dei se asseruere virtutes; tunc Ba- 
silides summum Deum Abraxascum trecentis sexa- 
ginta quinque /Eonibus commentatus est. » Si Ba- 
silidianis ipsis credamus, habuit Basilides magi- 
strum Glauciam, fuitque ille Glaucias S. Petri in- 
terpres. Clemens Alexandrinus, Stromat. lib. vi : 
Καθάπερ ὁ Βασιλείδης, κἄν TÀaoxlav ἐπιγράφηται 
διδάσκαλον, ὡς αὐχοῦσιν αὐτοὶ, τὸν Πέτρου ἑρμηνία. 
Nec hoc statim repudiandum, quod a Basilidianis 
dictum sit, quod ei ενα minime repugnat, quam 
nostri etiam agnoscunt. Si Glaucias erat interpres 
S. Petri, synchronus fuit Menandro, quem omnes 


θρωπίνας συνηλύσεις, « conventus hos humanos 
catholica Ecclesia posteriores. » 

Quamvis hac a nobis tam perspicue probata sint, 
habet tamen Dalleus auctores, ut putat, qui Basili- 
dem hunc, Menandri discipulum. Isidori patrem et 
magistrum, sub Adriano primum erupisse, et he- 
resin suam docere cepisse tradunt. Ac primo nobis 
nominat Clementem Alexandrinum, cujus locum 
mire, ut opinor, corruptum aut male intellectum 
toties advocant. Eum igitur per partes examinabi- 
mus. 'H piv γὰρ τοῦ Koploo κατὰ τὴν παρουσἰαν 
διδασκαλία ἀπὸ Αὐγούστου καὶ Τιθερίου Καΐσαρος 
ἀρξαμίνη, µεσούντων τοῦ Αὐγούστου Ὑρόνων τε- 
λειοῦται. Ubi vox Αὐγούστου posteriore loco recte 
poni non potest ; neque enim de Augusto ipso in- 
telligi poterit, post cujus imperii media tempora 
Christus natus ; neque Tiberio ea vox convenit ubi 
uterque simul nominatur. Mendum agnoscit Syl- 
burgius et pro Αὐγούστου legit cum interprete Τι- 
θερίου. Et quidem satis Grece dicitur µεσούντων 
τῶν Τιθερίου χρόνων, « medio Tiberii tempore, » 
sed dubito an ita loqueretur Clemens, qui 15 qui- 
dem Tiberii baptizatum esse Christum agnovit, et 
post unum annum passum etiam putavit, sed 23 
tantum annos Tiberio assignavit. Cum igitur le- 
vior mutatio sufficere posse videatur, forte legen- 
dum µεσούντων τῶν Αὐγούστων χρόνον, « Augustis 
illis tempus dimidiantibus, » vel, utroque impera- 
tore dimidium temporis sibi sumente. Ut ipse lo- 
quitur, lib. 1: Πεντεκαιδεκάτῳ οὖν ἔτει Τιδερίου, 
καὶ πεντεχαιδεκάτῳ Αὐγούστου οὕτω πληροῦνται τὰ 
τριάκοντα ἔτη ἕως οὗ ἔπαθεν. ε Quintodecimo ergo 
anno Tiberii et quintodecimo Augusti sic implentur 
triginta anni usque ad tempus quo passus est Chri- 
stus. » Sed optima correctio a meliori codice ex- 
speetanda est. Ego tantum locum eum ut nunc edi- 
tus est, in mendo cubare observo. Ἡ δὲ τῶν ἆπο- 
στόλων αὐτοῦ μέχρι γε τῆς Ηαῦλου λειτουργίας ἐπὶ 
Νέρωνος τελειοῦται. « Apostolorum autem ejus do- 
ctrina,usque ad Pauli ministerium,sub Nerone con- 
summatur.»Heecde antiquitate doctrine Christianes; 
de novitate heereseon ita loquitur: Κάτω δὲ, περὶ 
τοὺς ᾿Αδριανοῦ τοῦ βασιλέως χρόνους ol τὰς αἱρέσει- 





345 


J. PEARSONII VINDICIE IGNATIANJE. — PARS Il. 





346 


ἐπινοήσαντες γεγόνασι. « Inferius autem, circa tem- À sunt, a Clemente proficisci non potuerunt. Quare 


pora Adriani imperatoris, fuerunt illi qui haereses 
excogitarunt. » Non negat quemquam haereticum 
ante Adriani tempora fuisse ; hoc enim negari non 
potait.Non diciteos,de quibus loquitur,sub Adriano 
primum sua deliria docuisse,quod adversarii asse- 
τη Πο negamus.Hoctantum dicit,eos qui haereses 
excogitarunt,circa tempora Adriani exstitisse. Ita 
veteres ipsi Clementem intellexerunt: hec enim 
Cedrenus ex illis habet: Ὡς γὰρ φησὶ Κλήμης ὁ 
Στρωματεὺς Emi ᾿Αδριανοῦ ὐπῆρχον Βατορνῖλος, Βα- 
σιλείότς, καὶ Καρποκράτης, « Ut enim ait Clemens 
Stromateon auctor, sub Adriano fuerunt Saturni- 
lus, Basilides, et Carpocrates. » Addit autem Cle- 
mens; Καὶ µέχρι γε τῆς ΟΑντωνίνου τοῦ π,εσθυτέ- 


Isaacus Vossius huic loco tanquam minime sano 
medelam adhibuit, et pro illis que dedimus, hec 
legit : Μαρχίων γὰρ κατὰ τὴν αὐτὴν αὐτοῖς ἡλικίαν 
γενόμενος ὡς πβρεσθύταις νεώτερος συνεγένετο, μεθ 
àv Zluwv.Quo si recte capio hoc sonant : « Marcion 
enim sub eadem etale cum illis tanquam cum se- 
nibus junior versatus est,cum quibus Simon ,»etc. 
Ita ille, acute quidem, ut solet. Henricus autem 
Valesius nihil mutandum putavit, :ed μεθ᾽ óv, sive 
« post quem, » idem valere ait,quod « ante quem,» 
et hoc probare nititur in Adnotationibus ad Euse- 
bium. Quie expositio an ferri possit, judicent eru- 
diti. Ego non dubito quin Blondellus,qui Clemen- 
tem hoc loco Valentinum post Marcionem referre 


p» λιέτειναν djXuxlac, καθάπερ ὁ Βασιλείδης. « Et p asserit, sola Latina versione deceptus sit; que 


peryenerunt usque ad wtatem Antonini senioris,» 
Pii, scilicet, qui Adriano successit.E quibus verbis 
patet, ad postrema horum hereticorum tempora, 
non priora respexisse Clementem ; ac si dixisset : 
lieresiarchee illi, quorum discipuli etiamnum ex- 
stant, inferiores seu juniores erant iis, qui Chris- 
tianam fidem primo predicabant ; apostolorum 
enim doctrina sub Nerone consummata est, hi au- 
tem sub Adriano vixerunt. et usque ad Antoninum 
Pium duraverunt ; apostolis igitur posteriores fue- 
runt. Ex his tres nominat, Basilidem, Valentinum, 
et si torte Marcionem ; si forte, inquam, nam illa 
verba: ἩΜαρχίων γὰρ, xarà αὐτὴν αὐτοῖς ἡλιχίαν 
γενόμενος ὡς πβεσθύτης νεωτέροις συνεγένετο. 
κ Marcion enir sub eadem state versabatur ut 
senex cum junioribus,» ut vulgo exponuntur,sana 
esse non possunt,ut nec que sequuntur : Μεθ’ ὃν 
Σίμων &x' ὀλίγον κηρύσσοντος τοῦ Ηέτρου ὕὑπή- 
χουσε, « post quem Simon Petrum audit paululum 
predicantem, » ut hodie leguntur et exponuntur. 
Quis enim in historia ecclesiastica ferre potest,aut 
Marcionem senem fuisse, cum Basilides et Valen- 
linus juvenes essent, aut Simonem qui S. Petrum 
audivit, post. Marcionem exstitisse? De Marcione 
aliter sensit Epiphanius, ut ostendimus: aliter 
etiam veteres locuti sunt.Justinus martyr Valenti- 
nianorum et Basilidianorum meminit,dictosque eos 
a nominibus heresiarcharum docet; imo vero:Kal 
tav ὑφ ἡμῶν, inquit. ἀπὸ προσωνυµίας τῶν ἀν- 
ὃρῶν ἐξ οὗπερ ἑκάστη διδαχἡὴ καὶ γνώµη «ἤρξατο. 
« Et sunt apud nos qui a nomine eorum virorum, 
ex quo doctrina et sententia quelibet incepit, » 
denominati sunt,solum Marcionem inemorat quasi 
adhuc in vivis cum ipse scriberet, et postquam 
contra omnes haereses scripsisset. Án eum tantum- 
modo in vivis tunc fuisse monuisset,si eodem tem- 
pore Basilides et Valentinus,non tantum vixissent, 
sed etiam juvenes et in florenti adhuc setate fuis- 
sent ? Observat Ireneus de etate hereticorum 
agens Valentinum sub Hygino Romam venisse,Mar- 
cionem sub Aniceto postea invaluisse: an ille pu- 
tavit Valentinum juniorem fuisse,cum Marcion jam 
senex esset ? Heec igitur, saltem ut ab iis exposita 


tamen ipsa id aperte non dicit quod ille voluit. Ego 
mentem Clementis ita recte exprimi posse sentio: 
« Quod ad Marcionem enim attinet,ille quidem sub 
eodem imperio Adriani vixit, sub quo Basilides et 
Valentinus,scd cum senex esset, cum illis qui his 
juniores, recentiores seu posteriores sunt,conver- 
satus est heereticis. » Vox enim νεωτέροις cum αὖ- 
τοῖς conjungi non debet, quasi ipso Marcione illi 
juniores aut posteriores fuerint;sensus omnis vocis 
αὐτοῖς refertur ad αὐτήν et in voce Ἱενόµενς flni- 
tur; νεωτέροις cum συνεγένετο arcte ;conjungitur 
eosque denotat, cum quibus Marcion tanquam di- 
scipulus conversatus est, a quibus suse haereseos 
principia quedam mutuatus est, qui quidem ipsi 
Basilidis et Valentini discipuli fuerunt. Ita vocem 
eam alibi usurpat Clemens ut lib, 1 : θάλης δὲ Φοῖνις 
Qv τὸ γένος xai τοῖς Αἰγυπτίων προφήταις συµθε- 
θληκέναι εἴρηται' καθάπερ καὶ ὁ Πυθαγόρας αὐτοῖς 
γε τούτοις, Χαλδαίων τε xai μάγων τοῖς ἀρίστοις 
συνεγένετο. Ubi συμθεθληκέναι et συγγενέσθαι idem. 
Ita optime Clementi cum veteribus convenit.Nullo 
modo igitur ex hoc loco colligitur,aut Valentinum 
post Marcionem vixisse, quod voluit Blondellus 
aut Basilidem sua nunquam docuisse ante impe- 
rium Adriani, quod hinc elicere cupiebat Dallieus. 

Neque vero reliqui qui de Adriano loquuntur 
quidquam aliud statuunt, quam quod nos etiam, 
Basilidem sub ejus imperio fuisse, vel scholam 
habuisse. Theodoretus de Saturnilo et Dasilide: 
"Aue δὲ ἐπὶ 'Aópiavoo τοῦ  Kalsapoc ἐγένοντο. 


D « Ambo autem Adriani Caesaris tempore fuerunt.» 


Eusebius quidem circa Adriani tempora narratio- 
nem de scholis Saturnili et Basilidis instituit:;Qv ὁ 
μὲν κατὰ Συρίαν, ὁ δὲ xav! Αἴγυπτον συνεστήσαντο 
θεομισῶν αἱρέσεων διδασκαλεῖα, » Quorum ille qui- 
dem in Syria, hic vero apud /Egyptum impie do- 
ctrine scholas condidit.»Non tum primum heresin 
docuisse ait, sed quod contrarium prorsus evincit, 
a Menandro Simonis successore heresin accepisse 
docet ; sub eodem imperatore aliquos ecclesiasticos 
viros adversus eos scriptis pugnasse, ac preecipue 
Agrippam Castorem contra 24 volumina Basilidis 
scripsisse, et Basilidem ipsum, interprete Hiero- 


347 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


348 


nymo, sub eodem imperatore obiisse. Fateor Va- Α exsculpi potest. Sed Ireneeus Clementis ad Corin- 


Jesium ad eum locum hzc notare: eBecte Eusebius 
Basilidis hzresin principatu Adriani erupisse dicit.» 
Sed quam recte ita judicavit,ex ratione quam sub- 
jungit, patebit : « Tunc enim primum heretici ex 
latehris prodire et caput attollere ceperunt, cum 
apostolis omnibus jam exstinctis,opportunum sibi 
adesse tempus ad evulganda errorum suorum do- 
gmata existimarent. » Licet multi haeretici fuerint 
sub temporibus apostolicis, ut veteres sepissime 
memorant,et de iis sepe disputant ; tantum, sub- 
latis omnibus apostolicis, multo liberius sua do- 
gmata promulgabant. Sed an omnes apostoli ante 
Adriani imperium sublati non sunt? an eorum 
quisquam post S.Joannem superfuit,qui sub initio 


Trajani mortuus est? an nullam temporis oppor- B 


tunitatem arripere potuerunt sub toto Trajani im- 
perio,qua sua dogmata viri fervidi et docti et per- 
secutionis estum minime metuentes exponerent ? 
Procul dubio per illud evum doctrinas a Me- 
nandro acceptas perpoliebant, scriptis mandabant, 
discipulos congregabant, ac demum sub Adriano, 
8n8S συνηλὺσεις, ut loquitur Clemens ; διδασκαλεῖα, 
ut Eusebius; ecclesias, ut Tertullianus, publice 
multis in locis habuere. Tunc igitur viri eccle- 
siastici quamplurimi iis restiterunt ; tunc primum 
nonnulli adversus eorum h:eresin palam et late 
grassantem,et libros ubique volitantes justa volu- 
mina conscripseruni.Nihil aliud voluerunt veteres 
qui de state Adriani locuti sunt. 


Qui vero generalius loquuntur de state hereti- C 


corum temporibus apostolorum posteriori, multo 
minus evincunt Basilidem heresin suam ante 
Adriani tempora minime docuisse. Firmiliani qui- 
dem verba sunt in Epistola ad Cyprianum : « Sed 
et Valentini et Basilidis tempus manifestum est, 
quod et ipsi post apostolos,et post longam statem 
adversus Ecclesiam Dei sceleratis mendaciis suis 
rebellaverint ; » ex quibus primum observo Firmi- 
lianum putasse tum Basilidem tum Valentinum 
Marcione antiquiorem fuisse, adversus Blondelli 
sententiam,ut cuilibet locum integrum inspicienti 
patebit. Neque quidquam Firmiliani disputatio 
contra nostram sententiam de initio haereseos Ba- 
silidiane facit.De rebellione ejus contra Ecclesiam 
agit ille, quam istius s&vi heretici quandiu potue- 
runt semper evitabant, ut sspe legimus. De apo- 
stolis loquitur eodem modo quo Clemens Alexan- 
drinus de re eadem scribens;ut enim ille doctrinam 
apostolicam per S. Paulum sub Nerone consumma- 
tam esse dicit ita per apostolos Petrum et Paulum 
intelligit disputans contra traditionem apostolicam 
ἃ Stephano pontifice Romano falso, ut ait, produ- 
ctam. lta se ipsum explicat, dum Stephanus vapu- 
lat, « quasi infamans Petrum et Paulum, beatos 
apostolos, quasi hoc ipsi tradiderint. » Diu igitur 
post Petrum et Paulum Basilides adversus Eccle- 
siam rebellavit ex sententia Firmiliani ; quod et 
nos fatemur ; neque aliud quidpiam ex ea epistola 


thios epistolam affirinat vetustiorem esse hereticis 
alterum Deum super Demiurgum comniniscentibus , 
id est, ut liquet, Gnosticis. Inde, scilicet, apparet, 
Basilidem sua dogmata ante Adriani tempora mi- 
nime propalasse.Nam ea epistola«non multis ante 
Ignatii martyrium annis scripta est. » Ita ille ; sed 
Blondellus ipse datam eam epistolam inter a. D. 
68 et 76 Iatetur; pluribus igitur quam 30 annis 
ante Ignatii martyrium scripta est. De hac Irensmi 
verba sunt: « Cum sit vetustior his qui nunc falso 
docent, et alterum Deum super Demiurgum et fa- 
ctorem horum omnium que sunt commentiuntur.» 
Dalleus ea verba, « qui nunc falso docent, » plane 
omisit, ut argumentum aliquam ponderis speciem 
haberet; quod nunc epistole Clementine antiqui- 
tas, et Irensi ipsius verba nihil omnino esse aperte 
ostendunt. Sed rursus scribit alibi, omnes istos 
hiereticos valde posteriores esse quam episcopos, 
quibus apostoli tradiderunt Ecclesias,«adeoque et 
lgnatio qui horum episcoporum unus fuit. » Hic 
etiam omisit verba que sequuntur, « et hoc in ter- 
tio libro cum omni diligentia manifestavimus. » 
Nihil igitur hoc loco dicit,quod non antea dixerat. 
At cum omni diligentia uteretur, nihil de etate 
Basilidis dixit, de qua nunc disputatur. Valentini 
quidem meminit inter hzreticos ; Lini,Anacleti et 
Clementis inter episcopos : quibus omnibus et Va- 
lentinum et Basilidem valde posteriores agnosci- 
mus. Nondum igitur probarunt viri doctissimi, 
neque probaturum quemquam puto, Valentinum 
adeo sero vixisse, aut in heresin delapsum esse, 
ut ejus errores necessario fuerint S Ignatio ad 
martyrium festinanti penitus incogniti. 

Tandem, uti spero, argumento a Valentini Sige 
deducto abunde responsum est. Quatuor enim as- 
sertiones attuli, omnes, ut mihi videtur, cert» et 
explorato veritatis. Ita tamen comparate sunt, ut 
si vel una earum versa sit, ea unica omnem argu- 
menti adversariorum vim elidat. 

CAPUT VIII. 


Ad quatuor ultima pro violatione temporis argu- 
menta respondetur. Auctor epistolarum de Con- 
stantini Christianismo nihil suspicatus. Leopardi 
vor antiquitatem epistole ad Romanos haud im- 
minuit. Figmenta Dall.ei de certi cujusdam ordinis 
militum appellatione. Leopardi vocem ante Con- 
stantini evum ἵπ usu fuisse adversus Bochartum 
ostenditur. Receptio panitentium novitatem episto- 
larum non probat. De Albaspinzi sententia dispu- 
tatur. Onesimum, quem Ignatius Epheso profuisse 
ait, mortuum fuisse sub. tempore martyrii Igna- 
tani perperam. asseritur. Varie quorumdum de 
Onesimo sententiz id non evincunt. 


Hactenus de hereticis et haeresibus observata: 
sed capite decimo tertio multa alia coacervat,que 
preeter temporum fidem ficta esse putat ; quorum 
plurima vel fictorem vel interpolatorem feriunt ; 
qualia sunt qua de Anacleto, de Nicolaitis, de Cíe- 
sare,de ordinibus ecclesiasticis, de virginum colle- 
giis, de Quadragesima, de S. Joanne scribit. Qua- 
tuor tamen esse video,qus auctorem ipsum ferire 





349 


J. PEARSONTI VINDICYJE IGNATIANJE. — PARS II. 


350 


videantur, de principibus, de leopardis, de ρώπὶ- Α sent illi leopardi a quibus ligatum se duci scribit, 


tentibus atque de Onesimo. 

Primo, scripsit auctor epistole ad Smyrneos: 
« Et super celestia, et gloria angelorum, et prin- 
cipes visibiles et invisibiles si non credant in san- 
guinem Christi, et illis judicium erit. » Obiter qui- 
dem hunc locum tangit vir doctissimus, et verba 
satis mira esse putat; quod ad principes visibiles 
attinet, vult hunc scriptorem ideo fortasse ea di- 
xisse, « quod ejus evo aliqua jam erat de Con- 
stanti vel Constantini ejus filii vel Christianismo 
vel ad Christianismum propensione sparsa fama.» 
Quam obscura hec conjectura, quam dubia, quam 
incerta . Vel aliquid audivit de Constantii Christia- 
nismo, vel Constantini, vel saltem propensione. 
Constantius non est augustus factus ante annum 
30$, et quidem in Gallia; Constantinus non est 
Cesar creatus ante annum 906, et quidem in Bri- 
tannjia. Grsecus itaque hic scriptor, si ad eorum 
aliquem tanquam principem resperit, ante haec 
tempora scribere non potuit. At ipse Dalleus forte 
scriptas has epistolas ait labente tertio ssmculo, 
Blondellus ineunte, Salmasius et Albertinus secundi 
medio. Nullo illi de principe Christiano auctorem 
epistolarum somniasse crediderunt ; multo minus 
nos Dalleo credimus, qui tot testimonia pro his epi- 
stolis ante quartum seculum protulimus. Sed nihil 
scriptor noster. quisquis est, de imperatoribus 
Christianis proprie dixit ; àpyovrac tantum nomi- 
navit, qui sunt quilibet magistratus ; monuit ne 
quem locus, sive dignitas inflet (nam et ἄρχον- 
τας vocabant ecclesiasticos praepositos vetustissimi 
scriptores, « ἄρχοντες dicuntur principes et magi- 
stratus, » inquit Tertullianus), cum nec angeli nec 
homines superiores sine fide in Christum salutem 
consequi possint. Qua doctrina cuivis tempori 
eque convenit, sive principes Christiani sint, sive 
non ; nihil ergo hic temporum fidem pulsat, et sua- 
viter riderent Salmasius, Blondellus et Albertinus, 
si haec cuipiam negotium facessere intelligerent. 


Secundo, auctor epistola ad Homanos cum se 
dixisset alligatum decem leopardis, diligenter do- 
cet quid hoc sit. « Vinctus, inquit, decem leopar- 
dis, quod est militaris ordo. » Hoc autem, judice 
Dallzo, ab Ignatii evo alienum interpretamentum 
est.Sed a cujus, queso, etatealienum est, se ipsum 
et verba sua interpretari ? nonne quolibet tempore 
hoc eque liceat? Dicit sanctissimus martyr, exem- 
plo S Pauli, se cum bestiis pugnare, eas ob ferita- 
tem leopardos vocat ; seipsum dein interpretatur ; 
eos, scilicet, quos bestias, quos leopardos appellat, 
milites esse ait, quorum custodis traditus est. 
Quidni hic idem faceret, quod sepe alibi facit? 
lubet Trallesios ἀλλοτρίας βοτάνης ἀπέχεσθαι, addit 
explicationem, 5; τις ἐστὶν αἴρεσις. De Docetis lo- 
cutus, εἰ δ ὥσπερ τινὲς ἄθεοι ὄντες, subjungit, τουτ- 
ίστιν ἀπ.στοι. Quidni quispiam tam sub iinperio 
Trajani, quam quavis alia etate, ita loqueretur? 
Nempe,« veritus est scriptor, ne Romani quid es- 


B 


D 


non intelligerent: quod Ignatius non esset veritus.» 
Quare autem Ignatius vereri non potuit, si alius 
quisquam potuerit ? Quare non ille cavendum puta- 
ret, ne sua verba a Romanis haud recte intellige- 
rentur ? Ligatum se decem leopardis dixerat;id au- 
lem solebat ssepe fieri cum besiarii jamjam mori- 
turi essent,uti Saturnus in ursum substrictus est, 
et apro subligatus,ut in S. Perpetum Passione legi - 
mus. Cum igitur scripsisset S. Ignatius se decem 
leopardis jam illigatum esse, (pardi autem erant 
inter 875a; αἱμοθόρους et ἀνθρωποθόρους, quibus 
bestiarii objici solebant, ut apud veteres legimus) 
non incommode monere potuit,eos non esse bestias 
ipsum statim devoraturas, sed milites ad urbem 
Romam ducturos. Verum aliud eum suspicatum 
esse novit Dalleus. Nam «Ignatii vo omnibus, 
priesertim civibus Romanis, nota erat et familiaris 
illa militum certi cujusdam ordinis appellatio vul- 
garis. » Itane vero? an leopardus est militis certi 
cujusdam ordinis appellatio ? an ea omnibus Ignatii 
(evo nota et familiaris fuit ? Profecto haec observatio 
aut ex proclara antiquitatis cognitione proficisei- 
ter, aut egregium commentum est. Unde, quo au- 
ctore, liec nos docet ? Neminem laudat ; nullius te- 
stimonium profert. Ego certe eam leopardi signifi- 
cationem nondum invenio. Sub Trajano scripsere 
Tacitus, Plinius secundus, Florus ; sub Trajano et 
Adriano vixit Suetonius. lisdem temporibus Grazce 
scripserunt Plutarchus, Arrianus, £lianus, omnes 
rerum Romanarum satis periti,rei militaris maxime 
An ex illis quisquam prodidit hanc militum certi 
cujusdam ordinis appellationem fuisse suo svo fa* 
miliarem ? non credo.Sed «eres et rei nomen in usü 
esse desiit ante ducentesimum post [gnatii mortem 
annum ! « Jam igitur certus ille militum ordo eva- 
nuerat,et cum ipso ordine nomen etiam exstinctum 
fuit ? Quis hec nobis tradidit? quis militie Romane 
reformator fuit ? quis ordinem exstirpavit, nomen 
oblitteravit? Quomodo illud in usu desierit, quod 
in usu nunquam fuit, nondum video. Sed hec cer- 
tissimasunt,nequea quopiam neganda : nam « Igna- 
tii simulator Leopardorum quidem nomen ad anti- 
quitalis speciem retinuit, sed ne ob obscuritaterh 
lectores turbaret, etiam interpretandum putavit,ac 
se ita nimia diligentia ipse prodidi'. » Proh stultam 
simulatoris calliditatem ! proh fatuam astutiam ! qui 
suo indicio quasi sorex hodie periit, quod acumen 
Dalleani ingenii previdere non potuerit : imo vero 
Censoris commentum lepidum, etinanem conjectu- 
ram,quiut martyrem faceretimpostorem post tot sc- 
cula tot antiquitatis larvas et figmenta excogitavit. 

Illud vero admiratione dignum est, edidisse heec 
Dallzeum trienuio postquam Samuelis Bocharti Hie- 
rozoicon prodiit, quod ipse in Epistola dedicatoria 
« doctum,Deus bone, et laboriosum opus» appellat. 
Ille enim, ut impostorem quarto seculo scripsisse 
probaret, et quidem ex hoc ipso loco, alio plane 
atque contrario usus est argumento, Hierozoicl ᾿ 


951 


rius usurpari cepit, nempe Constantini &vo. Pro- 
inde Ignatii ad Romanos epistola quam circumfe- 
runt, eo demum seculo fuisse scriptam vel ex hoc 
argumento colligas, quod leopardorum diserte me. 
minit. » Argument consequentia manifesta est. Si 
enim leopardi vox sub Constantino usurpari capit, 
adeoque ante Constantinum usurpata non est ; qui - 
cunque eam vocem usurpavit, vel sub Constantino, 
vel post eum scripsit. Post Constantinum scribere 


non potuit auctor epistola ad Romanos : excerpta 


enim ejus epistol;, in quibus Leopardi vox habe- 
tur, in Ecclesiastica Eusebii Historia exstant, quae 
sub Constantino edita est. Vult igitur Bochartus 
sub Constantino primulum inventam esse vocem 
Leopardi; Romanos scriptores eam primo usur- 
passe ; Graecos eam vocem a Romanis postea mu- 
tuatos esse ; simulatorem Iguatii inter Graecos scri- 
ptores et primum et solum eamdem arripuisse, et 
Ignatio supposuisse,atque hanc epistolam emisisse, 
antequam Historiz librum tertium conderet Euse- 
bius. O miras temporis angustias, quibus miser im- 
postor includitur ! O bardum et stupidum Euse- 
bium, qui cum diu ante Leopardi vocabulum natus 
esset, fictitiis litterarum mercibus tam facile, tam 
fede deceptus est | 


Sed videamus quomodo probet cl. Bochartus,eam 
vocem Constantini &vo coepisse usurpari. « Cum 
enim, inquit, tribus seculis post Christum natum 
in Romanisscriptoribus nusquam reperiatur,quarto 
et exinde passim occurrit. » Hac ex observatione 
Gesneri. Verum an ante tempora Trajani in usu 
fuerit ea vox, ad nos non pertinet ; quamvis mihi 
dubium non sit quin diu ante usurpata sit,non mi- 
nus quam Camelopardalis, aut Leocrocutta, de qui - 
bus agit Plinius.Quod ante quartum seculum apud 
scriptores Romanos, quos legerat Bochartus, non 
reperiatur, minime probat in usu nonfuisse; plures 
enim scriptores eorum temporum perierunt quam 
supersunt ; aliqui fortasse exstant, quos ille non le- 
git; aliqui, quos credidit post Constantinum scri- 
psisse,forte ante eum scripserunt; aliqui qui sub eo 
meminerunt vocis Leopardi, significare potuerunt 
eam vocem ipsorum etate longe antiquiorem fuisse, 
Non legit, opinor, Bochartus Passionem SS. Perpe- 
tue et Felicitatis primo in lucem ab Holstenio pro- 
ductam.In illa autem Passione nos legimus: «Itaque 
in commissione spectaculi revocatus leopardo ex- 
pertus, etiam sub pulpito ab urso erat vexatus. Sa. 
turus autem nihil magis quam ursum abominaba- 
tur,sed uno morsu leopardi confici se jam presu- 
mebat.» Et postea idem Saturus militem alloqui- 
tur : « Ecce prodeo illo, et ad unum morsum leopar- 
di consumor. Et statim in fine spectaculi leopar- 
do ejecto,de uno morsu tanto profusus estsanguine, 
ut populus revertenti illi secundi baptismatis testi- 
monium reclamaverit. » Hec autem Passio scripta 
est annis 100 ante imperium Constantini. Alius 
Spartianus quidem sub Constantino scripsit,sed ita 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


parte t, lib. ut, cap. 8:« Leopardi vox, inquit, se- A Leopardi vocem memorat, ut longe suis tempori- 


D 





352 


bus antiquiorem eam fuisse agnoscat.Hec enim ha- 
bet in Vita Antonini Getz : « Familiare illi fuit has 
quastiones grammaticis proponere,ut dicerent,sin- 
gula animalia quomodo vocem emitterent, velut, 
agni balant,porcelli gruniunt,palumbes minurriunt 
ursi seviunt, leones rugiunt, leopardi rictant, ele- 
phanti barriunt, rans coaxant, equi hinniunt, 
asini rudunt, tauri mugiunt, easque de veteribus 
approbare, vel approbarent. » Spartianus itaque 
100 ante Constantinum annis Getam a grammaticis 
quesivisse ostendit, an leopardis conveniret ricta- 
re, et quinam ex veteribus eam vocem leopardis 
tribuissent. Satis igitur antiqua vox leopardus. 
Glossarium vetus, sub Benedicti nomine editum, 
omnino videtur Constantini imperio haud paulo an- 
tiquius, in quo legimus: Leopardus, πάρδαλις.Ροπι- 
peius Festus, « Bigenera dicuntur animalia ex di- 
verso genere nata, ut leopardus ex leone et pan- 
thera. » Ipse autem Festus, a Charisio et Macrobio 
laudatus, si satis antiquus non sit ; certe Verrius 
Flaccus, cujus librorum Epitomen scripsit, Augusti 
&tate vixit; et quis hac illius verba fuisse assere- 
ret,refelli non posset.Caute igitur hunc locum Festi 
pretermisit diligentissimus Bochartus, ubi ejus 
afferendi occasionem habuit maxime opportunam. 
Cum enim att.lisset qua veteres dixerunt « de 
leenarum cum pardo concubitu, unde novum 
monstrum editur, huic, inquit, designaudo conficta 
videtur leopardi vox ; » sed nullo testimonio eam 
conjecturam firmat,cum ad manum esset hic Eesti 
locus ad eam rem accommodatissimus.Quinetiam si 
vox leopardi conficta primum sit illi monstro desi- 
gnando, quod videtur Bocharto, ante Constantini 
evum sine dubio conficta est ; tunc enim pro quoli- 
bet pardo usurpata est, quod ille multis et quidem 
recte probat. Trita igitur illa sed catachrestica vo- 
cis usurpatio primava et propria posterior sit ne- 
cesse est. Si igitur a Romanis conficta ea vox sit, 
tunc primum imposita fuisse videtur, cum res ipsa 
illis nota fuit. Ut Tertullianus de pallio, «etsi Gre- 
cum magis, sed lingua jam penes Latium est ; cum 
voce vestis intravit. » Non dubitandum est igitur 
quin vox ex prima rei ipsius cognitione manaverit. 
Romani enim vel voces ipsas cum rebus accipie- 
bant, vel rebus acceptis sua nomina indiderunt. 
« Camelus, inquit Varro, suo nomine in Latium ve- 
nit, ut Alexandria camelopardalis nuper adducta, 
quod erat figura ut camelus, maculis ut panthera. » 
Vel igitur qui primum naturam illius monstri ex 
θα et pardo geniti Romanis tradiderunt, sub no- 
mine leopardi illud describebant, ut Alexandrini 
camelopardalin , vel ex descriptione Romani nomen 
illud indiderunt, ut vesti, quam introduxerunt 
Greci, nomen pallii. Res autem ipsa, seu natura 
illius monstri sub Titi imperio Romanis fuit probe 
cognita. Plinius enim eam describit Natural. hist. 
lib. vin, cap. 16. Sive igitur Romani, sive Greci 
primo illud nomen excogitarunt, dubium non est 


358 


J. PEARSONII VINDICIAZ IGNATIANZE, — PARS II. 


384 


quin ante Trajani tempora ezxstiterit,ut eo S. Igna- A duritiz vel censurz sue obstinatione ruperunt,ut 


dus in Syria versatus, unde Vopisco « leopardi 
centum Syriaci, » etiam de pardis uti potuerit. 
Neque etiam verum est, quod Bochartus putat, id 
vocabulum apud Graecum scriptorem nusquam alibi 
exstare. Apud enim S. Athanasium in Vita S. An- 
tonii hec lego : Kal ἦν ὁ τόπος εὐθὺς πεπληρωμµέ- 
voc Φαντασίας λεόντων, ἄρκτων, λεοπαρδάλων", ταύ- 
pev καὶ ὄφεων, ἀσπίδων xai σκηρπίων καὶ λύκων. 
« Eratque idem locus subito refertus spectris leo- 
num, ursarum, leopardorum, taurorum et serpen- 
tium, aspidum et scorpionum et luporum. » Satis 
igitur vetus est vox leopardi. Interim si Bocharto 
credimus, Dalla&o credendum non est ; si Dalleo 
fidem habeamus, Bocharto renuntiabimus ; tam 


male inter illos in Ignatio expugnando convenit. ῃ 


Nos certe in hac re dum neuter alteri credit, jure 
optimo neutri credendum putamus. 

Tertio, S. Ignatius in epistola ad Philadelphenses 
eos ad unitatem ecclesiasticam tanquam non sibi 
tantum sed etaliis utilem atquesalutarem hortatur. 
« Quotquot enim Dei, inquit, sunt et Jesu Christi, 
isti cum episcopo sunt; et quotquot utique peni- 
tentes veniunt in unitatem Ecclesie, et isti Dei 
erunt.» Ác rursus post pauca : « Ubi divisio est et 
ira.Deus non habitat.Omnibus igitur penitentibus 
dimittit Deus,si peniteant in unitatem Dei et con- 
cilium episcopi. » Quid his verius, quid salutarius, 
quid antiquius ? Sed « hoc de suscipiendis ad ρᾳ- 
n:itentiam lapsis decretum Montanistas et Novatia- 
nos aperte pulsat, diu post Ignatium exortos. » An 
hoc scribi non potuit ante Novatianos, aut etiam 
Montanistas ? An nemo illud quod verum est enun- 
liare potest, antequam ab alio negetur ? Hieretici 
aut schismatici semper hac ratione convicti sunt, 
quod eam veritatem negarent,que antea in Eccle- 
sia preedicabatur. H»c non minus Donatistas pul- 
sant quam Montanistas ; ea autem scripta fuisse 
adversarii fatentur ante Donatum, quidni et ante 
Montanum ? Ad firmandum argumentum adducit 
auctoritatem Albaspinei, qui ob eamdem causam 
canonem quemdam Clementinum negat esse apo- 
stolicum, et ante Cyprianum sanciri potuisse. Sed 
loquitur Albaspineus de penitentium, hoc est ipso 
interprete, adulterorum, sicariorum et idololatra- 


quia apud alios adulteris pax dabatur, qui non da- 
bat de Ecclesia separaretur. » Ab episcopis igitur 
Africanis per penitentiam recepli sunt machiante 
ielatem Cypriani, adeoque ante Novatianos. Idque 
ab Ecclesia factum narrat Cyprianus ; nullum igitur 
lunc temporis in Ecclesia Africana decretum exsti- 
tit de adulteris penitus a pornitentia removendis. 
Neque mirum est aliquos tunc temporis etiam epi- 
scopos machos penitus excludendos putasse, cum 
sciamus Montanistarum erroribus plurimos in Afri- 
ca,quilamen in Ecclesia perstarent, implicitos fuis- 
se.Sub Zephyrino concedunt decretum fuisse,utad- 
mitterentur ad penitentiam mochi ; illud autem 
tanquam novum et inauditum, et priori Ecclesise 
sententiz contrarium pronuntiant. Perperam om- 
nino. Tertullianus ipse agnoscit sententiam illam 
pontificis Romani paulo antequam librum De pudi- 
citía, jam extra Ecclesiam positus, scriberet, evul- 
gatam fuisse. « Audio, inquit, etiam edictum esse 
propositum, εἰ quidem peremptorium, pontifex, 
scilicet, maximus, quod est episcopus episcoporum, 
edicit: Ego et machiaz et fornicationis delicta peni- 
tentia functis dimitto.» Sed eamdem etiam Eccle- 
sis catholice sententiam fuisse, antequam Zephy- 
rini decretum prodiit, libere fatetur his verbis : 
« Erit igitur et hic adversus Psychicos titulus, ad- 
versus mea quoque sententia» retro penes illos so- 
cietatem, quo magis hoc mihi in notam levitatis 
objectent. » Psychici, hoc est catholici, et cum ca- 
thelicis Tertullianus ipse,ante decretum Zephyrini 
idem docuerunt, Nihil igitur hic novum aut inau- 
ditum in Ecclesiam invectum est,ut putat Albaspi- 
neus. Diu ante Zephyrinum Dionysius Corinthio- 
rum episcopus,Soteri Romano synchronus, omnes 
per penitentiam, ne mechis quidem aut quovis 
alio gravissimo crimine oneratis exceptis, susci- 
piendos esse docuit. Nam in epistola ad Amastria- 
nos, teste Euseb. lib. iv, cap. 23 : Πολλὰ περὶ γά- 
pou xai ἀγνείας τοῖς αὐτοῖς παραινεί' καὶ τοὺς ἐξ 
οἷας ὃ οὖν ἁποπτώσεως Ἡ πλημμελείας, εἴτε μὴν 
αἱρετικῆς πλάνης ἐπιστρέφοντας δεξιοῦσθαι προσ- 
τάττει. « Multa quoque de nuptiis et de castitate 
eis precipit ; et cunctos qui a quovis lapsu sive de- 
licto,sive etiam ab heretico errore revertuntur, 


rum receptione, de qua rein veteri Ecclesia diu [) benigne suscipi jubet. » En vetus προσταγµᾳ, seu 


disputatum est. Auctor vero epistolarum de hare. 
licis et schismaticis loquitur ad unitatem Ecclesie 
et concilium episcopi redeuntibus,quibus peniten- 
übus receptio negata nunquam fuit, ut in priori 
parte ostensum est.Sed nec illud verum est, quod 
Albaspineus observat. Ante statem S. Cypriani 
etiam mocbhi ad penitentiam admittebantur. Ita 
ipse testatur epistola 52: « Et quidam apud ante- 
cessores nostros quidem de episcopis in provincia 
nostra dandam pacem moechis non putaverunt,etin 
totum penitentie locum contra adulteria clause- 
runt ; non tamen a coepiscoporum suorum collegio 
recesserunt, aut catholice f£cclesie unitatem vel 


mandatum episcopale, de recipiendis lapsis, mo- 
chis, haereticis aliisque per penitentiam conversis. 
Neque vero dubito quin hujus generis peccatum 
fuerit illud Valentis, de quo S. Polycarpus epistola 
ad Philippenses : « Nimis contristatus sum pro Va- 
lente,qui presbyter factus est aliquando apud vos, 
quod sicignoret is locum qui datus est ei. Moneo 
itaque vos ut abstineatis ab omni avaritia (πλεονε- 
ξίας, ut recte Hammondus) et sitis casti et vera- 
ces. » De hoc autem Valente ita postea loquitur : 
« Valde ergo,fratres, contristor pro illo et conjuge 
ejus : quibus det Deus penitentiam veram. Sobrii 
ergo estote et vos in hoc ; et non sicut inimicos 


S. IGNATIUS. — PHOLEGOMENA. 


356 


| tales existimetis, sed sicut passibilia membra et À tiat. Qua ratione, nullus video. An quia Mensa et 


errantia eos revocate, u& omnium vestrum corpus 
salvetis. Hoc enim agentes, vos ipaos ediflcatis. » 
Etiam juvenis ille apad Clementem Alexandrinum, 
in homilia De divite, sub Origenis nomine edita, 
qui sicarius, imo qategóvoc fuerat, restitutus est 
Ecclesi per penitentiam ab ipso S. Joanne. Et 
Apostolus ipse nobis describitur quasi δ.δοὺς μέγα 
παράδειγµα µετανοίας ἀλιηθινῆς, « dans magnum 
sincere penitentie exemplum, » ut legimus apud 
Eusebium lib. 11:,cap.23. Quod exemplum Clemens 
fusius tractans.et tandem perorans ait : 'O γὰρ ἐν- 
ταῦθα τὸν ἄγγελον τῆς µετανοίας προϊέμενος, οὐ 
µετανοήσει τότε ἠἑνίκα ἄν καταλιπῇ τὸ σῶμα, οὐδὲ 
καταισχυνθήσεται τὸν Σωτῆρα προσιύντα μετὰ τῆς 


αὐτοῦ δόξης καὶ στρατείας ἰδὼν, οὐ δέδιε τὸ πῦρ p 


« Nam qui modo suscipit angelum ponitentice,eum 
tunc non penitebit cum de corpore decedit, nec 
Salvatorem videns advenientem cum gloria sua et 
exercitu feret ignominiam, neque ignem timebit » 
Ubi ad Herme Pastorem aperte alludit, et ostendit 
nihil in Ecclesia tunc temporis deflnitum fuisse 
de majorum criminum reis a beneficio penitentiam 
ecclesiastice penitus excludendis. Certe verba 
Tgnatii, si generaliter acciperentur, satis retati 
martyris convenirent ; si potius de hereticis in- 
telligantur, cuivis e;tati conveniunt, 

Quarto, Ignatius epistola ad Ephesios : « Pluri- 
mum enim multitudinem vestram in nomine D»i 
suscepi in Onesimo, qui in charitate inenarrabili 
est, vester autem in carne episcopus. Temporum 
seriem turbat, inquit vir doctissimus, et loquitur 
de homine velut vivente qui jampridem erat mor- 
tuus. » Sed unde constat eum Onesimum fuisse 
mortuuna, de quo auctor epistole tanquam viven- 
te,et Ephesi episcopo tunc cum scriberet,loquitur? 
De Ignatio nostro Eusebius : Μίαν μὲν ἐπιστολὴν 
τῇ κατὰ Ἔφεσον Ἐκκλησίᾳ γράφει, πο:ιµένος αὐτῆς 
μνημρνεύων Ὀνησίμου., « Unam quidem epistolam 
scripsit ad Ecclesiam Epbhesiorum, Onesimi ipso- 
rum pastoris mentionem faciens. » Ille igitur qui 
antiqua Ecclesie monumenta tam assidue rimatus 

est, qui, tot veterum episcoporum catalogos tam 
diligenter collegit, de morte Onesimi Ephesiorum 
episcopi ne minimum quidem suspicatur. Unde igi- 
tur novit Dalleus Onesimuin illum, cujus mentio 


C 


in hac epistola facta est, cum Smyrno esset Igna- Ὦ 


tius, in vivis non fuisse ? Hoc unico argumento 
"fretus,et epistole,quam fatetur ante etatem Euse- 
bii scriptam, et Eusebii ipsius auctoritatem eludere 
se posse sperat. Observat ex Usserio, Graecorum 
Menea et Symeonem Metaphrastem non agnoscere 
Onesimum martyrem fuisse Ephesi episcopum, 
Conslitutionum apostolicarum scriptorem affirmare 
eum Bere episcopum fuisse, Dorotheum οἱ Hip- 
.polytum asserere Gaium, Timothei in episcopatu 
'successorein fuisse. Nicephorum denique tradere 
OOnesimuin sub Domitiano obiisse. Ex his auctori- 
bus planeridiculum epistolarum auctorem pronun- 


Metaphrastes Onesimum quemdam martyrem des- 
cribuut, non tamen dicunt eum fuisse Ephesi epi- 
scopum :an quia Constitutionum consarcinator re- 
ferLOnesimum Berieam episcopum: fuisse : an quia 
Dorotheus et Hippolytus tradunt Gaium Timotlieo 
Epbesi successisse; an quia Nicephorus docetOne- 
simum sub Domitiano obiisse ; ideo nullus Onesi- 
mus Epheso preesse potuit sub undecimo anno 
Trajani ? An liorum quispiam,aut hi omnesaliquid 
tradunt quod id evincat ? Demus Onesimum marty- 
rem Ephesi non fuisse, sed Bere ; demus Gaium 
successisse Timotheo ; concedamus Onesimum 
istum, quem nec illi ; nec Nicephorus episcopum 
Ephesi nominat,sub Domitianoobiisse : am hisom- 
nibus concessis,verum esse non potest Onesimum 
quemdam Gaii successorem Epheso praefuisse cum 
Ignatius ad martyrium tractus est ? NonneNicepho- 
rus ipse Onesimum quemdam nominat,qui postsan- 
ctum Andream, et Stachyn, episcopus Byzantii fuit, 
cui successit Polycarpus?Non heec auctorem epistolz» 
ridiculum faciunt : quem omnino non tangunt ; sed 
potius Dallzus Usserium ridiculumreddere conatur, 
dum modestia:n ejus laudat,quitanta cum diligentia 
hiec testimonia coacervavit, que ipsius causam ju- 
gularent. Sed satis adhuc a Grecis scriptoribus 
tuta illa est, qui Onesimum S. Pauli discipulum 
Ephesi episcopum fuisse non tradiderunt. Ad Lati- 
nos igitur confugit Dalleus, asseritque Bedam, 
Adonem,Notkerum,aliosque affirmare magno omnes 
consensu, istum ab Ignatio epistolico memoratum 
Onesimum Pauli discipulum fuisse. Ego vero talem 
consensum non reperio.Beda nihil habet de Ignati; 
Onesimo, nihil Martyrologium Romanum ; apud 
Usuardum non exstabat ea narratio, sed a Joenne 
Molano inserta est, alio charactere et promissa lit- 
tera Α, per quzlector facillimeadvertatea Usuardi 
non esse,sed Adonis,ut Molanus ipsein praefatione 
monuit.Jam vero Ado,qui Onesimum S,Pauli ]gnati- 
anum facit,non narrat eum sub Domitiano obiisse : 
Nicephorus nuperus scriptor, Onesimum sub Do- 
mitiano martyrem facit, episcopum Ephesi fuisse 
non narrat. Cumque eum solus ille referat ea tem- 
pestate martyrium subiisse,non immerito illi fidem 
denegat Baronius, pressertim si de episcopo Ephe- 
sino intelligatur.Nam si ille episcopus Bereeze fuit, 
non autem Ephesi, ut alii Nicephoro antiquiores 
voluere, ad nos non pertinet. Quis enim non videt 
Onesimo 3. Pauli, episcopo Beraew, temporibus 
Domitiani defuncto, Onesimum alium post Timo- 
theum et Gaium Epheso preesse potuisse sub im- 
perio Trajani? Quoniam autem Dalleus notat,Da- 
ronium Nicephoro errorem tribuere, « non alia 
quam harum epistolarum auctoritate,» qua adhuc 
in controversiam veniunt; et tamen fatetur, « Si 
Ignatii vere certoque essent (quod mihi quidem et 
verum et certum videtur; earum potius quam Nice- 
phori esse sequendam fidem ; » videamus si non 
aliunde absurdum esse videatur Onesimum Ephesi 





387 


Onesimum Ephesi episcopum fuisse docent,eum vel 
Gaio, vel Timotheo successisse volunt : Timotheum 
certe primum Ephesinm Ecclesie episcopum agno- 
scit Eusebius ; idem testantur Acta concilii Ghalce- 
donensis, et vetus martyrium S. Timothei, apud 
Photium, cod. 25& : Ὅτι πρῶτον Tia ó0sov ἡ xa- 
ροῦσα σ»γγβαφή φησιν "Eoisou ἐπισχοπῆσαι. « No- 
taudum quod presens scriptum referat Timotheum 
primum Ephesi episcopum fuisse.» Jam vero Timo- 
theum ipse Nicephorus tradit sub Vespasiano mar- 
tyrio coronatum fuisse : idem testatur ejusdem 
martyrium in Bibliotheca Photii.Persecutio autem 
secunda sub Domitiano extremis illius imperatoris 
temporibus excitata est. Eusebius ad annum ejus 


44: « Secundus post Neronem Domitianus Christia. D 


nos persequitur. » Quem locum respiciens Hiero- 
nymus in Catalogo, de S. Joanne : « Quarto decimo 
igitur anno, inquit,secundam post Neronem per- 
secutionem,movente Domitiano,in Patmon insulam 
relegatus scripsit Apocalypsin. » Sub hac perse- 
cutione obdormisse Timotheum credendum est : 
brevis autem ea fuit, teste Tertulliano in Apologe- 
tico : « Tentaverat et Domitianus portio Neronis 
de crudelitate ; sed qua et homo facile ceptum re- 
pressit, restitutis eliam quos relegaverat ; » quod 
et apud Eusebium Hegesippus testatur. Jam quis 
credet Onesimus,qui si forte in Ephesina Ecclesia 
vel ipsi Timotheo, vel ejus successori Gaio episco- 
pus suffectus est, sub eadem persecutione passum 
fuisse,et non potius ad undecimum Trajani annum 
perdurasse ? Nam quod Dalleus ex orline tempo- 
rum evincere conatur,nihili est Non enim 100 aut 
90 annorum eum fuisse,cum moreretur, inde con- 
ficitur.Putát ille Paulum ad Philemonem scripsisse 
anno Domini 56. Sed S. Paulus Roma, εἰ cum jam 
diu in vinculis fuisset, ad Philemoneimn scripsit, ut 
ex ipsa Epistola constat,et Hieronymus et Theodo. 
retus demonstrant. At Romam ante annum Domini 
vulgarem 64 vidisse S. Paulum nemo probabit. Ab 
anno autem 65 ad annum 107,quo scripsisse Igna- 
tium dicimus, anni tantum sunt 42. Ponamus igi- 
tur Onesimum 26 annorum fuisse, cum eum ad 
fidem Christianam convertit S. Paulus ; nondum 
septuagenarius fuisset, cum S. Ignatius Smyrne 
consisteret, Sive igitur duo fuerint Onesimi etate 


J. PEARSONII VINDICLUE IGNATIANJE. — PARS II. 


episcopum sub Domitiano martyrium subiisse ? Qui A 


C 


S. Ignatii,unus Berew,alter Ephesi episcopus, sive D 


unus tantum isque Ephesinus, nihil hactenus di- 
ctum est quod ullo modo probet,nullum Onesimum 
Epheso prefuisse,cum Ignatius ad martyrium tra- 
heretur. 

Cum igitur omnia ad examen vocata sint, que 
temporum fidem pulsare videbantur, nihil novi in 
his epistolis repertum est ; omnia potius Ignatiano 
ero apprime consona apparent. 


CAPUT IX. 


Aliena a virtutibus 8. Ignatii dispunguntur. Nulla 
in epistolis ejus heresis rcderitur. Nulla. irrece- 


9 Luc. 1, 35. 


308 


rentia erga SS. Litteras. Apoerypha sepe a υ- 
tustissimis scriptoribus citantur. Cusauboni duplez 
responsio affertur, et utraque pluribus stabilitur. 
Epistola S. Ign«tii ad Romanos αὐ obj: ctionibus 
Dallai vindicatur. Fortitudo, constantia et magna- 
nimitas martyrum defenduntur ; plurimisque pa- 
trum /scntentiis, et. heroum Christianorum  exem- 
plis explicantur ; quorum factis consona lgnatis 
verba ostenduntur. 


Proxima argumentorum congeries ex iis conflata 
et consarcinata est, qure persone cui epistola tri- 
buuntur vel moribus,vel dignitate,vel ingenio, vel 
pietate aliena sunt,aut potiusiniquis rerum rmstima- 
toribus videntur. Sed ea plerumque adducit que vel 
ab interpolatore genuinarum, vel a fictore reliqua - 
rum epistolarum scripta sunt ; quorum mores, di- 
gnitatem,ingenium,pietatem nostri non defendunt. 
In toto capite 14 nihil aliud ex Ignatio nostro attu- 
lit, nisi illud recoctum : « Sine episcopo,presbyte- 
ris et diaconis Ecclesiam non vocari ; » quod ne- 
que moribus,neque dignitati,nec ingenio, nec pie- 
tati martyris repugnat, et cui antea responsum 
dedimus Caput 15, quantum quantum est de fes- 
tis, de sabbato, de jejuniis tractans, ex spuriis to- 
tum conflatum est, et Ignatium nostrum non 
tangit. 

Capite 46. multa quasi haeretica producit,sed ex 
spuriis etiam ; e nostro unum tantum locum pro- 
fert, qui ei « non satis sanus » videtur ; scilicet 
Christum fuisse Yióv 8:05 κατὰ θέλημα xai δόναμιν 
0:02, « Filium Dei secundum voluntatem et poten- 
tiam Dei.» Heccine autem ut inter heretica recen- 
seantur, que a B. Theodoreto pro catliolica Eccle- 
sire sententia contra hereticos proferuntur ? Apud 
illum quidem legimus θεότητα, in nostro autem 
codice θέληµα, ut et in Usseriano interprete « vo- 
luntatem. » Variam hic lectionem esse et quidem 
valde antiquam quis non videt ?Quid in suo codice 
viderit interpolator, an θεότητα, an θέληµχ legerit, 
scire nos noluit, adeo omnia immutavit.Utcunque 
sit, si Theodoreti lectionem sequamur, et θεότητα 
auctorem epistole scripsisse putemus, cadit obje- 
ctio Dalleana que in voce θέληµα fundatur ; « du- 
rum enim et vix ferendum, ait,Filium esse a Patre 
ab eterno per voluntatem et potentiam Patris ; » si 
legamus 82)«ua,etiam sic eadem objectio ruit;non 
enim nostrum loqui de eterna generatione Filii 
constat,sed de incarnatione potius,ut et anteceden. 
tia etconsequentia demonstrant ; undeinterpolator 
ad divinam naturam hec trahens, verborum ordi- 
nem mutare coactus est. Sic autem nos legimus: 
᾽Αληθῶς ὄντα ix γένους Δαθῖδ κατὰ σάρχα, Ylóv θεοῦ 
κατὰ θέλημα καὶ δύναμιν Θενῦ γεγενηµένον ἀληθῶς 
ix Παρθένου. Usserianusinterpres: « Vere exsistentem 
de genere David secundum carnem, Filium Deise- 
cunduni voluntatem et potentiam Dei genitum vere ex 
Virgine,» omnino quasi respexerit illa verba angeli 
apud evangelistam : Spiritus sanclus superveniet in 
te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideoque et 
quod nascetur ex. te sanctum vocabitur Filius Dei **. 


339 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


300 


Incarnationem autem Christi factam pervoluntatem À Sed moderni scriptores SS. Patribus, si Dalleo ita 


et potentiam Dei nemo negat. . Ex Dei voluntate 


Verbum caro factum est, » inquit Tertullianus, De 
carne Christi, cap. 19. Imo vero si quis de eterna 


generatione Filiiquod necesse non est, heec acci- 
pere voluerit, quare hoc in Ignatio martyre non 
ferendum, quod in aliis ferimus? ut in Justino 
martyre, cum de Deo Verbo loquitur, Dial. cum 
Tryphone : Ἐκ τοῦ ἀπὸ τοῦ Πατρὸς θελήσει γεγενῆ - 
σθαι, « eo quod ex Patris volitione natus est,»qui ad 
eumdem locum postea respiciens, ait: Καὶ ἓν τοῖς 
προειρηµένοις διὰ βραχέων τὸν Λόγον ἑξήτασα, si- 
πὼν τὴν δύναµιν ταύτην εγενῆσθαι ἀπὸ τοῦ Πατρὸς 
δυνάµει καὶ βουλῇ αὐτοῦ. Clementem Alexandri- 
num ferimus qui Verbum vocavit τὸ θέλημα τοῦ 
Πατρός. In Tertulliano ista ferimus : « Quis Deus 
in ea natus? Sermo et Spiritus,qui cum Sermone de 
Patris voluntate natus est. » Ferimus in Synesio : 
Ὠδῖνα Πατρὸς,γόνιµον BouA v, et, ᾿Επὶ παιδὶ χυθεὶς, 
Ἰότατι cooz,id est,ut Hesychius interpretatur, Bov- 
λήσει, θελήσει. Quidni igitur in Ignatio ferendum 
Yióy κατὰ θεληµα ? si lectionem Theodoreti recipere 
nolimus, nec de incarnatione eum loqui sinamus, 
quorum utrumvis omnem difficultatem tollit. 


Capite 17 desiderat vir doctissimus in auctore 
épistolarum eam reverentiam que divinis libris 
debetur ; non quod ullam S. Scripture partem irre- 
verenter tractet,sed quod « ex apocryphis quedam 
furetur, eaque pro veris et indubitatis ponat. » 
Irreverentiee exempla duo ex spuriis, unum ex 
nostro proponit ex epistola ad Smyrneaos: « Et 
quando ad eos qui circa Pelrum venit. ait ipsis : 
Apprehendite.palpate me, et videte, ὅτι οὐκ eripi 
δαιµήνιον ἀσώματον. » Protulerunt hsc verba 
Ignatii Eusebius, Hieronymus, Theodoretus ; nul- 
lam tamen in ullo erga S. litteras irreverentiam 
notarunt,nihil in iis verbis sanctissimo martyre 
indignum suspicali sunt; nos eorum judicium se- 
quimur.Imo locus S.Hieronymi maxime notandus, 
qui Evangelium hoc et S. Ignatium, simul qnasi 
testes laudat lib. nt, adeercis Pelagianos : « In 
Evangelio juxta Ηεβγωος, quod Chaldaico quidem 
Syroque sermone,sed Hebraicis litteris scriptum 
est,quo utuntur usque hodie Nazareni, secundum 
apostolos, sive ut plerique autumant, juxta Mat- 
thaeum,quod et in Casariensi habetur Bibliotheca, 


videatur, sapientiores sunto ; certe Isaacus Casau- 
bonus, et nostre professionis, et summi apud 
omnes eruditos nominis criticus, cum hsec omnia 
optime novisset, sic tamen Tgnatium defendit : 
« Nec mirum est virum Dei Ignatium citare obiter 
scriptum apocryphum, rejiculum et reprobum. 
Nam quot libros ejusdem farine laudat Clemens 
Alexandrinus ? Verissimum nempe est tempore 
opus fuisse, ut Ecclesi» auctoritate rejicerentur 
multi libri, qui primis seculis auctoritatis saltem 
anticipitis fuerant. » Observat ipse Blondellus non 
tunc repertum esse quemquam,qui cavenda omnia 
apocrypha, et grandis esse prudentie meminisset, 
aurum in luto querere : quod postea fecit Hiero- 
nymus. Sed et diu ante Clementem Alexandrinum 
alii id fecerunt. Narrat enim Eusebius Papiam, uti 
ejus testimonia pro diversis S. Scripture libris, ut 
solet, adducit,aliam quoque exposuisse historiam 
de muliere, que multorum criminum coram Do- 
mino accusata est, fjv τὸ xa0' 'E6catouc Εὐαγγί- 
λιουπερ:ἐχει,« quam Evangelium secundum Hebr:zeos 
continet. » Excipit Dallamus, Papiam virum fuisse 
mediocri ingenio, Eusebii judicio. Si quid autem 
Eusebii judicium adversus Papiam valet, quare 
pro Ignatio nihil valeret ? cum de Papic scriptis 
judicat Eusebius, ejus sententiam amplectitur vir 
doctissimus ; eum de epistolis S.Ignatii sententiam 
fert, errare, labi, decipi eum libere pronuntiat. 
Quinam erit auctoritas judicii ejus in Papiam, 
qui tam turpiter lapsus, tam deceptus esse dicitur 


C in Ignatio? Utcunque sit, non ideo mediocris in- 


genii aut Papiam,aut quemvis alium dixit Eusebius, 
quod testimoniis librorum apocryphorum uteretur: 
quemadmodum nec S. Ignatium minoris fecit, 
quod verba hxc quasi a Domino dicta protulerit, 
cum ipse unde sumpta essent plane ignoraverit. 
Excipit secundo sciri non posse,an eadem historia 
auud nostros evangelistas exstet. Prrweclara vero 
observatio Eusebii, si dubitari posset, an ea histo- 
ria, quam tetigit Papias, in nostris evangelistis 
exstiterit ? Quorsum, "58ο, in Evangelio secun- 
dum Hebr:wos inveniri diceret, si in nostris appa- 
ruisset ?presertim eo loco, quo testimonia Papis 
pro nostrislibris adducit? Quis nescit in more 
positum esse Eusebio, ubi de veteribus scriptori- 


narrat historia, » etc. Ignatius, virapostolicus et D bus agit, quos libros canonicos citant, quos item 


martyr,scribit audacter : « Elegit Dominus aposto- 
los qui super omnes homines peccatores erant. » 
Quibus testimoniis si non uteris ad auctoritatem, 
utere saltem ad antiquitatem, quid omnes eccle- 
siastici viri senserint. » Sed illis multo oculatior 
est Dalleus. Habuit enim hec verba ex Evangelio 
Hebr&o, quod apocryphum est. Fortasse ; sed hoc 
ipsum habet Dalleus a S. Hieronymo, et quod 
Tgnatius ista ex Evangelio Hebreo hauserit, et 
quod illud Evangelium sit apocryphum ; qui tamen 
cum utrumque verum putaret, simul etiam banc 
epistolam ipsi Tgnatio tribuere non? verebatur. 


apocryphos, recitare ? Neque, opinor, unquam illi 
in mentem venit, ut ea loca memoraret, que» tum 
in canonicis,tum in apocryphis legerentur. In no- 
stris quidem nunc habetur mulier accusata adul- 
terii; sed illa de qua scripsit Papias, erat ἐπὶ πολ- 
λαῖς ἁμαρτίαις διαθληθεῖςα « multorum criminum 
accusata, » et quid preterea de ea muliere aut 
ἃ Papia, aut in Evangelio secundum Hebreos scri- 
ptum est, prorsus ignoratur. Grotius quidem Hi- 
storiam in S. Joanne repertam in Nazareorum 
Hebraeo fuisse, satis ex Hieronymo constare asse- 
rit, sed ex quo Hieronymi libro ista hauserit, ego 





361 


nondum didici. Neque vero querendum est quo A agens ait: Ηλὴν ὃτι ῥητά τινα ὡς ἀπὸ τῆς θείας 


modo usus est Papias, postquam id sciri non po- 
test ; simpliciter observat Eusebius, illum hoc 
Evangelio semel usum esse, ut Hegesippum sepius 
aliqua protulisse ἐκ τοῦ xa0' ᾿Εθραίους Εύαγγ:- 
Aloo, lib. iv, c. 22. Sed si Papias lgnatio junior 
sit et ibgenii imbecillioris, Clemens Romanus et 
Ignatio antiquior et magni semper habitus, non se- 
mel peregrina advocat, que unde sumpta sunt nos 
nonminus nescimus,quam Eusebius unde illud Igna- 
tianum manaverit ignoravit. Nam unde, queso, 
illa verba Moysis sumpta sunt : Ἐγὼ δὲ εἰμὶ ἀτμὶς 
ἀπὸ χύθρας (ut ms., non χύτρας). Ex Hebraico co- 
dice haec alicubi erui posse, docte probat Fellus 
noster ; sed Moysen ea verba usurpasse in S. Scri- 
ptura non legitur. Unde etiam illa: Γέγραπτα: 
φάρ᾽ Κολλᾶσθε τοῖς ἁγίοις, ὃτι ol χολλώμενοι αὐτοῖς 
ἁγιασθήσονται. « Scriptum est enim : Αἀάππτοίε 
sanctis, quia qui illis adherent sanctificahuntur? » 
Nam qua sequuntur: Καὶ πάλιν ἐν ἑτέρῳ τόπφ 
λέχε.: Μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ (καὶ μετ 
ἐχλεχτοῦ ἐκλεχτὸς Eon, ut habet codex ms.), καὶ μετὰ 
στρεθλοῦ διαστρέψεις. « Et rursus in alio loco 
ait : Cum vtro innocente innocens eris, et cum electo 
electus eris, et cum perverso  perverteris, » totidem 
verbis in psalmo xvii leguntur. Unde vero et illa: 
Ilo22c γενέσθω ἀφ᾿ ἡμῶν ἡ Γραφλ αὕτη ὅπου λέγει’ 
Ταλαίπωροί εἰσιν ol δίψυχοι οἱ διστάζοντες τὴν ψυχἡν, 
o λάγουτες, Ταῦτα ἠχούσαμεν ἀπὸ (ms. ἐπὶ) 
τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ ἰδοὺ γεγηράχαµεν, xal 
οὐδὲν ἡμῖν τούτων συµθέθηκεν. « Longe a nobis 
absit Scriptura illa, ubi dicit : Miseri sunt qui 
animo duplici sunt et inconstanti, qui dicunt : 
Hac state patrum nostrorum audivimus, et ecce 
consenuimus, et nihil horum nobis accidit ? » In 
secunda Clementis epistola hmc ad προφητικὸν 
λόγον referuntur, et ex occasione vocis ταλαίπωροι 
praecedentis adducuntur, ut in prioriex precedente 
monito, μὴ διψυχῶμεν. Et si primam epistolam ex 
secunda interpretari liceat, etiam verba sequentia 
Clementis non erunt, sed ex eodem auctore de- 
sumpta. 'Q ἀνόητοι. συµθάλλετε ἑαυτοὺς ξύλφῳ, λά- 
θετε ἄμπελον' πρῶτον μὲν φυλλοῤῥοεϊ, εἶτα βλαστὸς 
Ἰίνεται, εἶτα φύλλον, εἶτα ἄνθος, καὶ μετὰ ταῦτα 
ὄμφας, tita. Gta poli, παρεστῃκυῖα. « O fatui, com- 
parate vos arbori, vitim sumite ; primum quidem 


defrondescit, germen postea pullulat folium de- D 


inde, tum flos, et post hac uva acerba, demum 
uva matura. » Nam in epistola secunda hsc illis 
subduntur: Οὕτω καὶ ὁ λαός µου ἀκαταστασίας 
καὶ θλίψεις ἔσχεν, ἔπειτα ἀπολήψεται τὰ ἄγαθα. 
κ Ita etiam populus meus seditiones et afflictiones 
habuit, postea recipiet ea qua bona sunt. » Que 
cum tanquam ex propheta adduxisset, suos statim 
verbis suis alloquitur : Ὥστε, ἀδελφοί µου, μὴ δι- 
Vogt». « Quare, fratres mei, ne animi duplicis 
simus, » Utcunque se res habeat, non nos primi 
hec notavimus ; Phottus ipse aliqua hujusmodi 
observavit codice 126, de secunda enim epistola 


PATROL. Gh. V. 


J. PEARSONTI VINDICLIE IGNATIAN E, — PARS II. 


304 


Γραφῆς ξενίζωντα παρεισάγει' ὧν οὐδ' d πρετέρα 
ἐξήλλακτο παντελῶς. « Etsi dicta quedam peregrina, 
velute sanctaScriptura subinducit ; quibus ne prima 
quidem epistola penitus vacat. « Photius itaque ob- 
servabat nonnulla peregrina, sive apocrypha, sub 
sacrarum litterarum nominein ea Clementisepistola, 
quam ipsealibi ἀξιόλογον appellaverat.et publice le. 
ctam agnoverat, contineri. Ac temerarium plane et 
periculosum esse de antiquitate aut veritate scripti 
alicujus ex apocryphorum citatione dubitare,osten- 
dunt illa Hieronymi in Catalogo : « Judas, frater Ja- 
cobi,parvam quidem, qu& de septem catholicis est, 
epistolam reliquit.Etquia de libro Henoch, qui apo- 
cryphus est, in ea assumit testimonium, a plerisque 


B rejicitur. Tamen auctoritatem vetustate jam et usu 


meruit, et inter sanctas Scripturas computatur. » 

Preterea iterum observandum est, quod de hac 
re scripsit Isaacus Casaubonus : « Quinetiam for- 
tasse verius, non ex Evangelio Hebraico Ignatium 
illa verba descripsisse, verum traditionem allegasse 
non ssriptam, que postea in litteras fuerit relata, 
et Hebraico Evangelio, quod Matthaeo tribuebant, 
inserta. » Et hoc quidem multo mihi verisimilius 
videtur. Nam lieet Hieronymus testimoniuui illud 
ex eo Evangelio petitum esse dixerit, tamen Euse- 
bius unde illud habuerit nescire se professus est, 
cum tamen ipse Evangelium secundum Hebreos 
optime novisset. Et quidem recte. Nam illa verba 
non in eo tantum Evangelio reperiebantur, sed et 
in aliis libris, ut in illo, qui Doctrina Petri dice- 
batur. Origenes Περὶ ἀρχῶν lib. 1: « Si vero quis 
velit nobis proferre ex illo libello qui Petri Doctrina 
appellatur, ubi Salvator videtur ad discipulos di- 
cere, quod non sit demonium incorporeum,primo 
respondendum est ei,quoniam illeliber inter libros 
ecclesiasticos non habetur. » Multa sane Christi 
dicta in ore vetustissimorum Christianorum fue- 
runt, quee in Evangeliis nostris non reperiuntur, 
neque in aliis ullis fortasse unquam scripta sunt. 
Quale erut illud : Γίνεσθε δόκιµοι τραπεξίται, quod 
a multis veterum tanquam Christi mandatum, et 
quidem a S. Pauli admonitione distinctum, smpe 
recitatur ; ex nullo tamen apocrypho scripto cita- 
tur, nec tamen in nostris codicibus reperitur, nec 
a Patribus ex parabolis Cliristi collectum est, cum 
etiam heretici illud usurparent, et quidem ante 
catholicos, ut constat ex Apelle apud Epiphanium. 
Apud Barnabam hec leguntur : « Nihil enim pro- 
derit nobis omne tempus vite nostre et fidei, si 
non modo [lege odio] iniquum et futuras tentatio- 
nes habeamus. Sicut dicit Filius Dei : « Resistamus 
omni iniquitati,et odio habeamns eam. » Hiecautem 
a Christo dicta alibi non legimus. Idem hec quasi 
a Domino dicta profert : Οὕτω, φησὶν, ot θἐλοντές 
µε ἰδεῖν καὶ ἄψασθαι µου τῆς βασιλείας, ὀφείλουσι 
θλιθέντες καὶ παθόντες λαθεῖν µε. « Sic, inquit, qui 
volunt me videre,et attingere regnum meum, debent 
compressi et multa passi accipere. » Grotius hanc 


12 


363 


quitate atque veritate, quod dicta quasdam usurpat 
non scripta, sed ut memoria recenti per manus 
tradita. Bis quidem Corinthios ad ipsius Christi 
verba revocat, eaque recitat ; sed ita ut ex scripto 
aliquo codice ea hausisse minime videatur. Οὕτω 
γὰρ εἶπεν, « Sic enim dixit, » scilicet Dominus 
Jesus : 'Hiseite ἵνα ἐλεηθῆτε, ἀφίετε ἵνα αφεθῇ 
ὑμῖν, ὡς ποιεῖτε οὕτω ποιηθήσεται ὑμῖν. ὡς δίδοτε 
οὕτω δοθήσεται ὑμῖν, ὡς κρίνετε οὕτω κχριθήσεται 
ὑμῖν, ὡς γρηστεύεσθε οὕτω χρηστευθήσεται ὑμῖν, 
d µέτρῳ μετρεῖτε dv αὑτῷ µετρηθήσεται ὑμῖν. His 
aliqua non dissimilia habentur apud S. Lucam 
capite vi: Sed Clementem Luce condiscipulum ex 
ejus Evaagelio heec descripsisse, mihi in tanto ver- 
borum discrimine verisimile non est ; neque dubito 
quin Clemens cognoveritunamquamque ex illis sen- 
tentiis a Christo fuisse prolatam ; unde statim 
addit : ἸΤαύτῃ τῇ ἔντολῃ xal τοῖς παραγγέλµασι 
τούτοις (ita ms.) στηρίξωµεν ἑαυτούς. « Hoc. prace- 
pto et mandatis hisce stabiliamus nos ipsos. » 
Et rursus : Μνήσθητε τῶν λόγων ᾿Γησοῦ τοῦ Κυρίου 
ἡμῶν, εἶπεγάρ' « Recordamini verborum Domini no- 
stri Jesu, dixit enim : «Οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνφ' xa- 
λὸν Tj» αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη 7, ἕνα τῶν ἐκλεκτῶν µου 
σκανδαλίσαι χκρεῖττον ἦν αὐτῷ περιτεθῆναι μύλον 
καὶ καταποντισθῆναι ἑὶς τὴν θάλασσαν, fj ἕνα τῶν 
μικρῶν µου σκανδαλίσαι. Hic aliqua Grece ad 
marginem ponenda et Latine interpretationi inter- 
serenda censuit Patricius Junius, ut hec magis 
Luce loco quadrarent. Cum veritati magis mihi 
consonum videatur, ab apostolis ipsis, aut eorum 
discipulis haec accepisse Clementem Quidni pariter 
et S. Ignatius, qui cum apostolis et eorum disci- 
pulis versatus est,pressertim eo tempore quo scri- 
ptis Evangeliis uti forte ei jam vincto non licebat, 
eamdem historiam, quam narrat S. Lucas, aliis 
verbis explicaret ? 

Capite 18 transit a reverentia divinis libris debita 
ad pietatem et modestiam, quas in epistola ad 
Romanos violatas esse putat; in illa, inquam, 
epistola, quam tot viri in veteri Ecclesia celeber- 
rimi tot tantisque preconiis extulerunt; a qua 
Irenaeus unam insignem sententiam mutuatus est, 
aliam Origenes ; ex qua Eusebius, curiosissimus 
martyrologiorum indagator, excerpta bene longa 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 





364 


ipsam rationem affert pro Clementis epistole anti- A periali sententia condemnatum, in manibus car- 


nificum arctissime custoditum, ad locum destinati 
certissimique supplicii jamjam deducendum, di- 
gnum Deo, et angelis et hominibus spectaculum 
factum : sanctissimum virum eaconditione positum, 
totaillaad Romanos epistola nihil consummatissimo 
Christi discipulo indignum seripsisse contendo. 

« Sed adeo preceps, inquit, fertur ut Romanos 
vetet suis vel apud Deum precibus, vel apud homi- 
nes officiis intercedere, quo ea pona, ad quam 
erat damnatus, liberetur. » Quid autem, an velis 
fortisimum Christianum, imo et ducem, jam a 
gentibus captum condemnatumque et in arenam 
tractum, reliquos Christianos orare, ut cum Deo 
vel hominibus intercedant, quo minus supplicio 
afficiatur? An virum unum Christiana pietate im - 
butum in tot veteris Ecclesie persecutionibus ita se 
gessisse, aut si id fecertt, ab Ecclesia celebratum 
nosti ? « Hoc orat vox martyrum : À timore inimici 
erue animam meam ; non ut me non occidat ini- 
micus, sed ut non timeam occidentem inimicum » 
ut observat S. Auguttinus ad psalmum rxmnr, Non 
illud voluit, opinor, vir doctissimus ; non eam 
pietatem aut modestiam postulat, sed ne vetaret 
hec Christianos facere. Verum enimvero quidni 
ille vetet, quod nemo expetit? aut quare alii id 
nunquam expetebant, nisi quod ipsos minime de- 
cere putabant ? et quidni alios id petere nolle se 
significarent, quod ipsi sine religionis sue oppro- 
brio petere non possent? A Romanis petitIgnatius, 
ut sinant eum martyrio jam parato frui, ut Deum 


* orent quo tanquam grata ei hostia offeratur, ut ipsi 


&ternam mercedem non invideant nec impediant 
eum quo minus immortalitatem statim consequa- 
tur. Hoc impedire diaboli opus esse docet, et odii 
plus habere quam charitatis Christiane. Hec sum- 
ma eorum que a suis petit ad bestias damnatus, 
vinculis illigatus, ad supplicium raptus, merito 
gloriosissimus martyr. Qui omnia adeo a juvenili 
levitate animoque precipite abhorrent, ut subacie 
et bene fundata constantis, spiritus zelo Dei fer- 
ventis, animi ad futura gaudia anhelantis, ac ple- 
rophoria fidei de premio eterno certissimi mani- 
festissima indicia haberi et possint et debeant. Si 
S. Paulus cum vincula tantum previderet, et ad- 
huc apud suos esset, discipulos eum ab itinere de- 


descripsit, ut iis Historiam ecclesiasticam adorna- D terrentes objurgavit, dicens : Quid facitis flentes et 


ret, que S. Hieronymus etiam exscribenda, et Ca- 
talogo virorum illustrium inserenda, duxit; ex 
qua S. Chrysostomus tot flosculos collegit, quos 
ante reliquias martyris spargeret ; ex qua eadem 
transcripsit Gildas Badonicus, ut sui temporis 
sacerdotibus pudorem suffunderet.Heccine epistola 
tantopere decantata a pietate et modestia martyris 
potest esse aliena ? Ut omnibus ejus objectionibus 
occurram,in quibus triumphare videtur,illud unum 
observo, Ignatium tunc cum hac scripsisse dicitur, 
non sui juris fuisse, sed ad bestias jampridem im- 
5 Act. xxi, 13. 


afftigentes cor meum? si ille rationem hujus objur- 
gationis hanc statim reddidit: Ego enim non solum 
alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum, 
propter nomen Domini Jesu : si discipuli huic dicto 
acquieverunt,dicentes : Domini voluntas fiat *, fid en- 
tes, scilicet,passiones ad voluntatem Dei pertinere: 
non enim dehortationis consilio, sed dilectionis 
relinere tentaverant, ut apostolum desiderantes, 
non ut martyrium dissuadentes ; quidni S. Igna- 
tius ab ipso imperatore jampridem damnatus,a fe- 
rocientium militum manu ad supplicium tractus, 


306 


jJ. PEARSONII ΥΙΝΡΙΟΙΑ IGNATIANJE. — PARS II. 


366 


omnium Rome Christianorum miserationem cer- A tyrum forte epistolas,adeoque verba non habemus; 


tissime commoturus, et conspectu sordidato te- 
nerrimos eorum affectus excitaturus, in anteces- 
sum eos moneret, ne ipsius cor affligérent,ne mor- 
tem sibi exoptatissimam propter nomen Domini 
Jesu quovis modo impedirent, sed potius affectus 
suos componerent, patienter acquiescerent, dice- 
rentque, Domini voluntas fiat? Si Christus ipse ad 
mortem crucis festinans, Petro dicenti : Ἴλεώς σοι, 
Εὗριε, dixit Vade post, me Satanas ὃ ; quidni etiam 
Romanos moneret Ignatius, impedire mortem pro 
Christi nomine susceptam diaboli potius quam 
Christiani hominis opus esse ? Ea certe mens erat 
Origenis,viri toties martyrii candidati,cujus verba 
in Numeros homilia decima hec sunt: « Ideo dia- 
bolus sciens per passionem martyrii remissionem 
fleri peccatorum,non vult nobis publicas gentilium 
persecutiones movere, Scit enim quia si ad reges 
et przssides adducamur propter nomen Christi, ad 
testimonium Judeis et gentibus, gaudium nobis 
et exsultatio flt, quia merces nostra multa in coelis 
est. Hec non facit inimicus, vel quia glorie 
nostra invidet, vel fortassis quia ille qui omnia 
previdet, et prenoscit nos non esse idoneos ad 
martyrium tolerandum. » Aliam etiam rationem 
lib. vin. contra Celsum affert, quare diabolus pu- 
blicas gentilium persecutiones Christianis aliquan- 
do movere nollet,et sententiam suam in hunc mo- 
dum depromit : Εγὼ δ᾽ οἴμαι ὃτι αἰσθόμενοι οἱ δαί-- 
µονες, ὅτι ol. μὲν νικῶντες καὶ δι εὐσέθειαν ἆπο- 
θνήῄσκοντες χαθαιροῦσιν αὐτῶν τὴν δυναστείαν' οἱ 
δὲ διὰ τοὺς πόνους ἑττώμενοι xal τὴν θεοσέθειαν 
ἀρνούμενοι ὑποχείριοι ἐκείνοις Ὑίνονται, ἔσθ᾽ ὅτε 
προσφιλονεικοῦσι τοῖς παραδιδοµένοις ἉΧριστιανοῖς. 
« Equidem opinor demonas, ut qui sentiunt no- 
xiam esse potentis suc piorum victoriam,succum- 
bentesauteminhoc certaminefldemque abnegantes 
ipsis fleri obnoxios, interdum favere et adlabo- 
rare Christianis in judicio. » Eadem S. Augustini 
mens fuit, qui hec de magno martyre Africano 
scripsit : « Noverat Cyprianus cum a proconsule 
audiret : « Consule tibi, » quod caro et sanguis 
dicebat stolide,hoc diabolum dicere subdole:atque 
intuebatur in uno corpore duos, istum oculis, il- 
lum fide. Nolebat eum iste mori,nolebat ille coro- 
nari.Proinde circa istum placidus, circa eum cau- 
tus : huic aperte respondebat, et illum aperte vin- 
cebat. » Nihil igitur Ignatius sanctissimo martyre 
indignum, nihil indecorum a Romanis exigit, oo 
προσδεξάµενος τήν ἀπολύτρωσιν, « non acceptata 
liberatione. » 

Sed talium verborum nullum in omni martyrum 
Christianorum copia exemplum exstare meminit 
Dallaeus. Fortasse. Melius enimvero nobis consul- 
tum est, quam ut antiquissimorum martyrum, 
quorum sanguini tantum semper debuit Ecclesia 
Christi, monumenta ex unius hominis memoria 
penderent,aut spiritui subjicerentur.Aliorum mar- 


355 Matth. xvi, 23. 


Deus det ut indies plura ejus generis nobis inno- 
tescant ; rem ipsam tamen tenemus, quod marty- 
res ipsi fervide Deum orabant ut martyrio frue- 
rentur, petebant obnixe a fidelibus ut etiam illi 
ἃ Deo idem impetrare conarentur ; si quos vide- 
rent contra postulare et cupere ut martyrium po- 
tius evitarent, id constantissime recusabant, et 
omnium vota precesque contemnebant. Celerinus 
confessor ad Lucianum confessorem inter epistolas 
S. Cypriani 21 ; « Pete ut sim dignus et ego coro- 
nari cum numero vestro. » Et rursus : « O te feli- 
cem, suscipe tua vota,qua semper desiderasti,vel 
in terra dormiens: optasti pro nomine illius 
in carcerem mitti, quod nunc tibi coutingit, 
sicut scriptum est: Det tibi Deus secundum cor 
tuum. » Quod si dixisset S. Ignatius : « Det mihi 
Deus secundum cor meum, » quantas hic turbas 
excitassel Dalleus ! Fecit ille Lucianus confessio- 
nem floridam, que, si nunc exstaret, non dubito 
quin iisdem exceptionibus obnoxia esset; magis 
enim decet martyres,ut volunt, confessionem mo- 
destam, quam floridam facere. De S. Felicitate le- 
gimus eam pregnantem fuisse apprehensam;quid 
igitur, an orat ut sibi,ut innocenti embryoni par- 
catur ? Minime;« cum octo menses suum ventrem 
haberet, instante spectaculi die in magno erat lu- 
ctu, ne propter ventrem diflerretur,quia non licet 
pregnantes pene reprssentari; cupit prius mori, 
quam per ipsa gentilium judicia liceret; de pas- 
sione letatur,de dilatione queritur.An reliqui fide- 


C Ies luctum hunc tanquam importunuum, et ex teme- 


ritate aut arrogantia profectum condemnabant 1 
Minime : « sed et commartyres graviter contrista- 
bantur, ne tam bonam sociam quasi comitem so- 
lam in via ejusdem spei relinquerent. Conjuncto 
itaque unito gemitu ad Dominum orationem fude- 
runt ante tertium diem m"neris. Statim post ora- 
tionem dolores invaserunt.»Ecce quales orationes 
fundebant tunc temporis confessores, quales a Deo 
exaudite sunt!tales,scilicet,quales Ignatius,ut nihil 
martyrium impediat,ut nihil festinanti ad premium 
mors sit.Ita nobiles illi confessores apud Eusebium 
lib. v,cap.2: Μετὰ δακρύων παρεκάλουν τοὺς ἀδελφοὺς 
δεόµενοι ἵνα ἐκτενεῖς εὐχαὶ γίνωνται πρὸς τὸ τελειωθῆ- 
ναι αὐτούς' « Profusis lacrymis obsecrabant fratres, 


0 utcontinus ad Deum preces flerent,quo tandem ipsi 


perficerentur.» De S. Cypriano Pontius ejus diaco- 
nus : « Conveniebant interim plures egregii et cla- 
rissimi ordinis, sed et seculi nobilitate generosi, 
qui propteramicitiam secessum subinde suaderent; 
et ne parum esset nuda suadela,etiam loca in qute 
secederet, offerebant. » Non curo quid adversarii 
nostri dixissent, si eo tempore adfuissent : quero 
quid fecerit S. Cyprianus. « Ille vero jam mundum 
suspensa ad colum mente neglexerat,nec suadelis 
blandientibus annuebat. Fecisset fortasse tunc 
etiam, quod a pluribus et fidelibus petebatur;siet 


361 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


368 


divino imperio juberetur. » Nam ut ipse Pontius À clesie vetustissima epistola representatur Germa- 


docet in priore secessu : « Domino latebram tunc 
jubenti paruit. »Populus autem fidelis S. Cypriano 
ad supplicium ducto tantum aberant ab orando 
Deum ut illi parceretur, aut quovis modo marty- 
rium impediendo, ut simui cum illo potius mori 
cuperent. » Quamvis enim non potuerit evenire 
quod optabant vota communia, ut consortio paris 
glorie simul plebs tota pateretur ; quicunque sub 
Christi spectantis oculis et sub aurihus sacerdotis 
ex animo pati voluit, per idoneum voti sui testem 
legationis quodammodo litteras ad Deum misit. » 
S. Hieronymus de Vita Pauli Eremita , « Sub De- 
cio et Valeriano persecutoribus, quo tempore Cor- 
nelius Roma,et Cyprianns Carthagine felici cruore 
damnati sunt, multas apud Egyptum et Thebaida 
Ecclesias tempestas seva populata est. Voti tunc 
Christianis erat.pro Christi uomine gladio percuti, 
Verum hostis callidus, tarda ad mortem supplicia 
conquirens, animas cupiebat jugulare, non corpo- 
rà ;et, ut ipse qui ab eo passus est Cyprianus ait: 
Volentibus mori non permittebatur occidi.»Notum 
est et illud S. Polycarpi martyris ad proconsulem, 
nunc bestias, nunc flammas illi minitantem, ἀλλὰ 
τί βραδύνεις, φἐρε 6 βούλει, « Quid autem moras 
trahis ? affer quod velis, » ταῦτα καὶ ἄλλα πλείονα 
λέγων θάρσου» xal χαρᾶς ἀνεπίμπλητο, « hec et 
plura alia cum diceret, fiducia et letitia impletus 
est, » ut vetustissima ejus Acta testantur. Plura au- 
tem illa quee fortitudine et exsultatione plenus pro- 
nuntiavit, qualia, amabo, fuere, si non lgnatianis 
similia ? si non illi voci consona, quam e celo au- 
divit, Ἴσχνε xai ἀνδρίζου, Πολύκαρπε, non : Mo- 
destus esto, sed : « Fortiter et viriliter age, Poly- 
carpe. » Notissima est etiam illa Romani Casareen- 
sis diaconi vox Antiochie audita, ποῦ 11ot τὸ πῦρ, 
« ubinam mihi ignis ? » 

Secunda exceptio ab iis petitur,qua de se sponde- 
re diciturIgnatius;scilicet quod se bestiasad necem 
suam accelerandam provocaturum scribat, et hoc 
etiam sine exemplo. Duo verba sunt quee illi mira 
videntur, κολαχεύσω et πρησθιάσοµαι, « blandiar 
feris, imo cogam. » « O diras,inquit,et truculentas 
voces! imo vere sanctas, et fortes, et omni venera- 
tione accipiendas ! non alia anima dignas quam ea 
que vit; sue ρογίῶσα, lucemque, quod poeta ait, 
perosa in mortem prsceps ruit (instar mancipio- 
rum sreculi desperandorum,ut loquitur Blondellus),» 
imo ea anima dignissimas, qua» preessentis seeculi 
omnia contemnit,qu:e dissolvi et cum Christo esse 
cupit, que ad premia martyrio promissa aspirat, 
que Christiane religionis propagationem deside- 
rat,que vim et vigorem Spiritus intus habitantis 
exprimere conatur,que gentiles et idololatras om- 
nes pudore suffundere, in admirationem abripere, 
ad desperationem cogere, ut ad fidem Christia . 
nam amplectendam permoverecontendit! An exem- 
plum hujus rei queritur, camtot pene exstent quot 
Acta vel memorie martyrum ? In Smyrnensis Ec. 


nicus, quasi alter Ignatius, ἐπισήμως θτριομαγῶν, 
« insignis et nobilis bestiarius-»Quid autem judicio 
antiquissima Ecclesi» ἐπίσημον ,ἰηδίρηο aut nobile 
in ejus martyrio breviter descripto invenitur? An 
placida et humilis et modesta ejus anima describi- 
tur,quam solam admiratur in suo martyre Dallaus? 
Nullo modo:sed illud potius,quod ut preceps,quod 
ut juvenile,quod ut leve in Ignatio ille condemnat. 
Βουλδμένου γὰρ τοῦ ἀνθυπάτου πείθειν αὐτὸν καὶ 
λέγειν, vel λέγοντος, τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ κατοικτεῖραι, 
ἑαυτῷ ἐπεσπάσατο τὸ θηρίων προσθιασάµενος, et, ut 
habet Eusebius, παροξύνας. « Cum enim proconsul 
flectere eum vellet,diceretque se etatis ejus mise- 
reri, attraxit sibi bestiam vi eam adigens, et sti- 
mulans. » Που enim fecisse narratur,ut martyrium 
acceleraret.Inde autem factum est,ut omnes etiam 
ethnici etiam persecutores τὴν γενναιοτητα τοῦ βεο- 
φιλοῦς καὶ θεησεθοῦς γένους τῶν Χριστιανῶν adnii- 
rarentur.Ille igitur Germanicus,quem ut insignem 
et nobilem in primis martyrem proposuit antiqua 
et celebris Ecclesia Smyrnensis, cujus ob insigne 
facinus ethnici ipsi nobilitatem et generositatem 
Christiane gentis admirati sunt,nihil aliud fecit, 
nisi quod Ignatius se facturum dixit ; imo hoc fe- 
cisse ideo videtur, quod Ignatius dixerat; eadem 
enim voce utitur Ecclesia Smyrnensis, unde hanc 
epistolam ad Romanos dederat Ignatius, ad expri- 
mendum Germanici factum, qua Ignatius ad ani- 
mi sui ardorem indicandum usus fuerat:évo προσ- 
θιάτοµαι, inquit ille, hic ἀπεσπάσατο προσθια- 


C σάµενος. Unde etiam ante monuimus, dubium non 


ess^,quin hunc ipsum locum epistola ad Romanos 
respexerint Smyrnenses,cum ista scriberent.Et ob - 
servanda sunt verba Martyrologii Romani: « Smyr- 
ne Natalis B. Germanici martyris, qui cum pri- 
meva statis venustate floreret, sub Marco Anto- 
nino et Lucio Aurelio per gratiam virtutis Dei me- 
tum corpore fragilitatis excludens sponte Ργαρᾶ- 
ratam sibi bestiam damnatus a judice provocavit, 
cujus dentibus comminutus vero pani Domino Jesu 
Christo pro ipso moriens meruit incorporari : » 
ut hinc etiam Ignatio simillimus martyr represen- 
tetur, Miror itaque Dulleum scribere potuisse, in 
Smyrnensium martyrum Actis nihil epistolici scri- 
ptoris sermoni simile reperiri: quasi Germanici 


D insigne factum aut nihil sit,aut non Ignatiano ser- 


moni simile, cum eodem vocabulo exprimatur. 
Neque tantum bestiis,sed et ipsi judici vim intule. 
runt martyres, ut Romanus ille ex Palestina dia- 
conus, sed Antiochie, unde Ignatius tractus est, 
forte constitutus, « cum multos milites cecidisse 
Ecclesie invenisset, non est passus dare diabolo 
ut exsultaret, sed exsultantem judicem de his qui 
fuerant superati aggreditur vim faciens, regno vero 
rapto, et dicit : Non recedes latus; habet enim 
Deus milites qui superari non possunt, » ut tradit 
Eusebius, De resurrectione lib. n. Atque ita pro- 
dit αὐ-οκέλευστον ἱερεῖον, « victima spontanea, » 


3069 


J. PEARSONII VINDIGL& IGNATIANJE. — PARS II. 


310 


ut loquitur auctor orationis secunde Chrysostomo A autem hac non tantum vera esse dicunt, sed tan- 


ascripte.Sed reliqua exempla percenseamus, qui- 
bus semper in Ecclesia illa martyrum fortitudo 
decantata est,qua instrumenta necis ad suam pas- 
sionem accelerandam urgebant. In antiquissima 
Perpetua passione hxc legimus : « Perpetua au- 
tem ut aliquid doloris gustaret, inter ossa com- 
puncta exululavit, et errantem gladium tirunculi 
gladiatoris ipsa in jugulum suum transtulit. »Dio- 
nysius Alexandrie episcopus Apolloniam virginem 
magnopere laudat,quod cum ipsi verberatis maxil- 
lis cuncti dentes excussi, ffammsque admota 
essent, συντόνως ἐπεπήδησεν εἷς τὸ πῦρ καὶ xava- 
πέφλεκται, « celeriter in ignem insiliit et conflagra- 
vit. » S. Hilarius enarratione in psalmum rxv: 
« Alii enim in vinculis carcerum gloriantur, alii 
cesi in verberibus gratulantur, alii postestati irre- 
ligiosorum desecanda felicium capitum colla sub- 
mittunt ; plures in exstructos rogos currunt,et tre- 
pidantibus pone ministris ignem saltu devote 
festinationis insiliunt. » Hunc in martyribus pa- 
tiendi ardorem optime describit S. Chrysostomus 
oratione in Romanum,diabolum ita loquentem in- 
troducens: ᾿Λνθραχας ὑπεστόρεσα, οἱ δέ ὡς ἐπὶ 
ῥόδα ἔτρεχον, « prunas substravi,hi autem tanquam 
ad rosas currebant, » πῦρ ἀ,ῖψα, ot δὲ ὡς εἷς πη- 
và ολάτων φυχρῶν ἑαυτοὺς ἔῥῥιψαν, « ignem ac- 
cendi, illi autem tanquam in fontes aquarum fri- 
gidarum seipsos projiciebant, » καὶ ὥσπερ iv ἱερᾷ 
πομπῇ χορεύοντες xal ἐν λειμῶνι παίζοντες χλοερῷ, 
οὕτω τὰς τιμωρίας ἕκαστος ἅρπαζον, οὐχ ὡς τιµω- 
οἷας ἀλλ᾽ ὡς ἄνθη λαμθάνοντες ἑαρινὰ, καὶ στεφα- 
νούµενοι, xal τῇ τῆς οἴκείας προθυµίας ὑπερθολῇ 
τὰς ἐμᾶς προέφθανον τιμωρίας, « et tanquam in. sa- 
cra pompa choreas agentes, et in viridi prato lu- 
dentes,ita tormenta quisque arripuit,non tanquam 
penas, sed velut vernos flores accipientes, et co- 
ronati, et proprie» alacritatis excessu tormenta mea 
preripiebant. » 

Neque mirum estaliquos bestias jam paratas ad 
ipsorum necem provocasse,aut crudelitatis instru- 
mentain procinctu posita ad accelerandum marty- 
rium ultro adhibuisse ; cum certissime constet, id 
quod multo majus est, quamplurimos mortem pro 
Christi nomine appetivisse, cum in hostium pote- 
state non essent,seipsos indicasse, hostesque ipsos 
ad supplicium infligendum provocasse.De Christia- 
nis sui temporis Lucianus in Peregrino : Πεπείχασι 
vip αὐτοὺς ol κακοδαίµονες τὸ μὲν ὅλον ἀθάνατοι 
ἔσεσθαι xal βιώσεθαι τὸν del χρόνον map! ὅ xal 
καταφρονοῦσι τοῦ θἀνάτου, καὶ ἑκόντες αὐτούς ἔπι- 
ὀ:δόασ.ν οἱ πολλοι, « Miseri homines a seipsis per- 
suasi,fore se integre immortales, semperque victu- 
ros, rnortem contemnunt, multique ultro seipsos 
dedunt. »Tiberianus Palestine preses sub imperio 
Trajani de Galileeis sive Christianis ita loquitur : οὗ 
z120vtat ἑαυτούς µτνύοντες εἷς τὸ dva:peloQat, « non 
cessant ad c;medem sese patefacere. » Hzc de anti- 
quissimis martyribus gentiles testantur: Christiani 


quam summum religionis Christiano decus pre- 
dicant. Justinus martyr fatetur Christianum se 
factum esse, quod ei nemo matus videretur θάνα- 
τον ἀσπάζεσθαι, οὐχ ὅτι ἑαυτὸν κατήγγελλε φανευ- 
θησόµενον,«Ππδάσπη ut quisquam seipsum necandum 
ultro proderet ac deferret, » quod Christiani tunc 
temporis fecerunt. Clemens quidem Alexandrinus 
contra Valentinianos disputans reliquosque Gnos- 
ticos, qui omnem pro veritatc passionem nega- 
bant, Gnosticum suum ita instituit, ut non nisi 
coactus martyrium subeat,fatetur tamen alios mar- 
tyres aliter animatos fuisse, Gnosticusque ab illo 
efformatus dicitur : Taeó:g τῶν Άλλων λεγομένων 
μαρτύρων χωριζόμενος, 7j, oi μὲν ἀφορμὰς παρέχον- 


, , - - 3, - - , 
B τὲς σφισιν αὐτοῖς ἐπιῤῥιπτοῦντες αὐτοῖς τοῖς χινδύ- 


D 


νοις, οὐκ 0168" ὅπως, εὐστομεῖν γὰρ δίκαιον, «hac ra- 
tioneseparatus ab aliis qui dicuntur martyres,quod 
alii quidem sibi ipsis prebentes occasionem,se,ne- 
scio quomodo,in ipsa pericula injiciant (bene enim 
loqui par est),» sed non ab illis tantum separatur, 
qui ultro se obtulerunt,verum etiam ab iis,qui vel 
ob metum pons,aut ob spem eterni premii passi 
sunt,quales opinor omnes de quibus legimus mar- 
tyres fuere ; certe ita se in judicio explicare sole- 
bant. Tertullianus ad Scapulam cap. 4 : « Nos qui- 
dem nec expavescimus nec pertimescimus ea ques 
ab ignorantibus patimur: cum ad hanc sectam 
ulique suscepta conditione ejus pacti venerimus,ut 
etiam animas nostras auctoritati in has pugnas ac- 
cedamus,ea qua Deus repromittit consequi optan- 
tes, et ea qua diverse vit» comminatur pati ti- 
mentes. Denique cum omni saevitia vestra concer- 
tamus etiam ultro erumpentes magisque damnati 
quam absoluti gaudemus. » Idem cap. 2: « Absit 
ut indigne feramus ea nos pati quc optamus !» Et 
cap. 4: « Vide tantum ne hoc ipso quod talia sus- 
tinemus,ad hoc solum videamur erumpere, ut hoc 
ipsum probemus, nos hec non timere, sed ultro 
vocare. Arius Antonius in Asia cum persequeretur 
instanter,omnes illius civitatis Christiani ante tri- 
bunalia se manu facta obtulerunt ; cum ille,paucis 
duci jussis,reliquis ait: "à δειλοὶ, el θέλετε ἀπο- 
θνήσκειν, κρημνοὺς 7, βρόχους ἔχετε. Hoc si placue- 
rit et hic fieri,quid facies de tantis millibus homi- 
num tot viris et feminis, omnis fsexus, dignitatis, 
offerentibus se tibi ? » S. Cyprianus, cum marty- 
rium impense laudasset,sic prefationem concludit? 
« Amplectenda res est et optanda, et omnibus po- 
stulationum nostrarum precibus expetenda, ut qui 
servi Dei sumus, simus et amici. » Ac rursus ad fi- 
nem libri : «Quis igitur non omnibus viribus ela- 
borat, ad tantam claritatem pervenire, ut. amicus 
Dei fiat, ut cum Christo statim gaudeat, ut post 
tormenta et supplicia terrena premia divina perci- 
piat ? » De nona persecutione Sulpicius : «Certatim 
gloriosa in certamina ruebatur ; multoque avidius 
tum martyria gloriosis mortibus querebantur,quam 
nunc episcopatus pronisambitionibus appetuntur.» 


311 


$, IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


312 


Idem epist. 14 de B. Martino: « Quod si ei Nero- A tum in sanguinem piorum deseviret, objurgant : 


nianis Decianisque temporibus inilla que tunc ex- 
stitit dimicare congressione licuisset, testor Deum 
coli atque terre,sponte equuleum ascendisset, ul- 
tro se ignibus intulisset... Si vero. gentium Docto- 
ris exemplo gladio deputatus, inter alias, ut sepe 
provenit, victimas duceretur, primus omnium, car- 
nifice compulso, palmam sanguinis occupasset. » 
Valerianus Cemeliensis episcopus, homilia De bono 
martyrii : « Quis non sapiens contempta hujus 
lucis usura, si ita usus venerit, ad martyrium am- 
bitiose festinet, cum videat ad lucrum vite perti- 
nere animae mortem deputasse ? Quare autem non 
homo ad tam pretiosum opus devotus occurrat, ac 
se in impiorum manus audacter objiciat,quem ce- 


quos ille continuo pro Christi nomine bestiis tradi- 
dit devorandos. » Romanus Cesareensis diaconus, 
videns multos sacrificantes, ζήλῳ θεοσεθείρς πρὀσ- 
εισι, « zelo divini cultus ipsum incitante propius 
accedit, » et contenta voce inclamans eos objurga- 
vit, judici, ut ante diximus, vim fecit, et ob auda- 
ciam comprehensus, γενναιότατος &l xai. τις ἄλλος 
ἀποδέδεικται μάρτυς τὴς ἁληθείας, « generoso si 
quis alius martyrio » doronatus est. Euseb. l. ix, 
c. 2. Quinetiam Apphianus fervente persecutione 
clam omnibus in eadem domo degentibus et militum 
eliam cohorte, Urbani presidis dextra apprehensa 
sacrificium omittere coegit,et gravissimis tormen- 
tis sese dedens passus est. Id autem Eusebius, illi 


lestis gratia remunerationis exspectat ? » S. Chry- p familiaris, eum fecisse judicavit; τὴς ἐπὶ τοῦτ' αὖ- 


sostomus observabat sub imperio Juliani πᾶσαν ἡλι- 
xlav ἁπλῶς xai φύσι; ἑκατέρα), πηδῶσαν ἐπὶ τὰς 
ὑπὲρ τῆς εὐσεθείας σφαγάς,« omnem statem et 
utrumque sexum ad mortem pro vera religione sub- 
eundam exsilientem. » Hanc rationem reddit, cur 
Julianus Apostata apertam contra Christianos per- 
secutionem moliri noluerit, ᾖδει γὰρ, δει σαφῶς 
ὅτι τοῦτο τολμήσαντος αὑτοῦ, πάντες ἄν ὑπὲρ τοῦ 
Χριστοῦ τὰς ἑαυτῶν προὔδωχαν ψυχάς «Novit enim, 
aperte novit, quod, si hoc auderet ille, omnes pro 
Christo animas suas prodidissent. » Πάντες γὰρ. 
φησίν, ὡς, ἐπὶ κηρίον µέλιτται |Ίξουσιν ὡς ἐπὶ µαρ- 
τύριον πετόµενοι, « Omnes enim, inquit, ut ad fa- 
vum apes, ad martyrium convolabunt. » 

Neque vero tantum fortia locuti sunt antique Ec- 
clesie Christiani,sed et fecereet passi sunt. Cele- 
bre inprimis fuit nomen Phoca martyris, qui cum 
lictores forte hospitio accepisset, qui narrabant 
missos se ad interficiendum Phocam,promisit die 
crastino se Phocam illis ostensurum, et loco ad se- 
pulturam prius preparato astans eis dixit: « Ego 
ille Phocas.» Illi cum jam hswsitarent, animos eis 
ut ipsum interficerent exhortatione addebat, εἶπεν 
ἔπεισεν, ἔπαθεν, καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποτμηθιὶς ἱερεῖον 
τῷ θεῷ κεχαρισμένον προσήχθη, « dixit, persuasit, 
passus est,ac capite truncatus grata Deo hostia ob- 
Jatus est; » ut loquitur Asterius Amasenus, Epi- 
phanio synchronus,Sub Valeriani persecutione Pri- 
scus, Malchus,et Alexander, seipsos invicem insi- 
mulabant tanquam ignavos et desides, quod occa- 
sione oblata adhuc cessassent, μὴ o0Xi προαρπά- 
ζοντες τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον, nec martyrii 
coronam preeripuissent ; » quare judicem adorti,ad 
bestias condemnati θείῳ κατεκοσµήθησαν µαρτυ- 
ρίῳ « divino martyrio coronati sunt, » ut narrat Eu- 
sebius lib. vii, c. 12. Unde Martyrologium Roma- 
num quinto Kal.Aprilis : «Cesare in Palestina na- 
talis SS. martyrum Prisci, Malchi, et Alexandri, 
qui in persecutione Valeriani, cum in suburbano 
agello supradicte urbis habitarent,atque in ea ce- 
Jestes martyrii proponerentur corona ; divino fidei 
calore succensi, ultro judicem adeuntes, cur tan- 

** Joan, x, 11. *' Luc. xiv, 26. 


τὸν προαγούσης ἐνθὲου δυνάµεως μονονουχὶ βοώσις 
διὰ τοῦ γιγνοµένου, « divina virtute ad hoc ipsum 
impellente,tantum non per hoc facinus clamante;» 
qui et /Edesium,idem quod a fratre factum est,fa- 
cere conatum,eodem modo passum narrat.Longum 
esset omnes recensere,quos Eusebius aliique se ul- 
troet deindustria martyrio obtulisss commemorant. 

Sed « Christi martyres, inquiunt, mortem exspe- 
ctant,non accersunt. » Eant igitur, et omnes qui 
se passionibus ultro obtulerunt, ex Chrisli marty- 
rum numero expungant, et tropea de gentibus 
erecta diruant,et unius modestie pretextu,omnes 
heroicas virtutes obliterent ! Aliter antiqui Patres 
loquuntur, qui cruciatus et tormenta vel ipsi per- 
pessi sunt, vel alios perpeti viderunt. Non illi mo- 
destiam martyrum nobis maxime solent proponere 
sed ἀρετὴν, ἀνδρείαν, γενναιότητα, ζῆλον θεοσεθείας͵ 
ἀνδραγαθίαν, παῤῥησίαν, τὸ θάρσος, τὴν τόλµαν, τὴν 
προθυµότητα, τὴν προαίρεσιν γενναίαν, τὰ ἐγχειρή- 
pata, τὰ ἀνδραγαθήματα, τὰ κατορθώματα aliaque 
hujusmodi tanquam certissima τοῦ πνεύματος τε- 
χµήρια celebrare, quibus hec epistola referta est. 
Hsc autem precipue in Ignatio laudat Chrysosto- 
mus. Τοῦ Χριστοῦ λέγοντος, ὅτι 'O ποιμὶν ὁ xa- 
λὸς τὴν (uy αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προδά- 
των, μετὰ πάσης ἀνδρείας αὐτὴν ἀπέδωχεν ὑπὲρ 
νῶν προθάτων. « Cum Christus diceret: Pastor bo- 
nus ponit animam suam pro ovibus*, « cum omni 
fortitudine ipsam pro ovibus tradidit. »Monet qui- 
dem S. Cyprianus epistola 6, confessores humiles, 
et modestos, et quietos esse debere, sed intelligit 
modestiam erga superiores in Ecclesia : in iis,sci- 
licet, « que secundum Scripturarum magisterium 
ecclesiastica disciplina deposcat.» Quamvis nec hic 
desunt signa modestie manifesta,utibi ait : « Nunc 
incipio discipulus esse, » quod perperam etincom- 
mode dictum pronuntiat censoraccerrimus.An vero 
qui probe novit Christum ipsum dixisse, Si quis 
venit ad me et non. odit. animam suam, non potest 
meus esse discipulus * ; cum jam novit etiam se- 
ipsum plene persuasum esse ad vitam pro Christo 
deponendam nec terroribus aut blanditiis ab ea vo- 


313 


bere potuit: « Nunc incipio discipulus esse ? »An- 
non qui ista Christi verba legerat : Qui non bajulat 
crucem suam εί venit post me, non potest meus 
esse discipulus 9, satis commode dicere potuit : 
« Tunc ero discipulus verus Jesu Christi, quando 
neque corpus meum mundus videbit, » hoc est, 
quando maxime Jesu Christo conformis fuero et 
Agnum sequar.Neque enim inde sequitur neminem 
Christi discipulum esse,cujus corpus non fueritvel 
bestiarum vel flammarum vi absumptum, quia et 
hac insigni et alia ratione dici quis potest 
Christi discipulus. Ut vetustissimi Viennenses et 
Lugdunenses Christiani, de Vettio Epagatho, qui 
tanquam advocatus Christianorum ultro passus est, 
loquuntur: Ἡν γὰρ καὶ ἔστι γνήσιος Χριστοῦ µα- 
θητῆς ἀχολουθῶν τῷ ἀρνίῳ ὅπου àv ὑπάγῃ. « Fuit 
enim et est germanus Christi discipulus sequens 
Agnum quocunque ierit.» Eusebius lib. v, cap. 1. 
Christus eos vocat amicos, qui voluntatem Dei fa- 
ciunt, hoc est qui servi ejus sunt ; et tamen S. Cy- 
prianus non ad martyrium exhortatur, ut qui servi 
Dei sumus, simus et amici, et omnibus viribus 
elaborandum esse docet, ut quis eo modo amicus 
Dei fiat. Quis tamen inde colligat neminem, nisi 
post tormenta, amicum Dei esse posse ? Veteres 
illi in Gallicana Ecclesia martyres nobiles in pri- 
mis,cum ab omnibus fratribus post multa tormen- 
taatquecruciatus nomine martyrum appellarentur, 
illud recusahant ; imo eos,qui vel sermone vel epi- 
stolis ipsos eo titulo honorabant, objurgabant gra- 
viter ; asserentes Christum solum esse martyrem, 
el eos etiam quos ille dignatus est assumi, et quo- 
rum exitum ipse obsignavit. Alii tamen non inde 
colligebanteos qui fidem Christianam coram genti- 
libus cum vito» discrimine professi sunt, et quam- 
plurima tormenta perpessi sunt,etiamsi intormen- 
tis non morerentur,martyres appellandos non esse ; 
aut catholicos qui illos epistolis aut sermone sa- 
lutabant, minus proprie eos salutasse. Tales enim 
viros ac tanta pro Christo passos, etiamsi in tor- 
mentis non obdormiverint, novimus semper ab an- 
tiquis et merito martyres appellatos fuisse. 

Jam vero tertia exceptio plane nihili est : neque 
quidquam Ignatio indignum continet, Quod enim 
optat, ita vorari atque absumi omnes sui corporis 
particulas, ut earum nihil ad sepulturam supersit, 
id a pietate consummatissimi martyris, et quidem 
ipsius Ignatii minime abhorret. Asserimus ipsum 
Ignatium scripsisse : « Frumentum sum Dei, et per 
dentes bestiarum molor,ut mundus panis inveniar 
Christi ; » fatetur Dalleus hec Ignatium dixisse ; 
laudat Ireneus tanquam pulcherrimam martyris 
sententiam ; nihil igitur in ea sententia viro maxi- 
mo indignum censeri debet. At. quomodo, amabo, 
tanquam frumentum per dentes bestiarum molere- 
tur ut panis fleret,nisi omnes corporis particules a 
bestiis illis vorarentur?« Audi vero,inquit, gravem 

395 Ibid. 27. 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANAE. — PARS II. 


luntate dimoveri posse,tum nonnisi perperamscri- A et tanto viro dignam rationem. Ne cum obdor- 





374 


miero, molestus cuiquam inveniar. » Hanc certe 
gravem et tanto viro dignam rationem putabantan- 
tiquissimi Christiani,qui Ignatii tempora, et ipsum 
etiam martyrem optime novisse censentur. Hac 
enim legimus in vetustissimis ejus Actis : « Sic 
bestiis crudelibus ab impiis apponebatur,ut confe- 
stim sancti martyris Ignatii compleretur desideri- 
um, secundum quod scriptum est; Desiderium justi 
acceptabile, ut sit nulli fratrum gravis per collectio- 
nem reliquiarum, secundum quod preoccupans in 
epistola propriam concupiscit fieri fruitionem. » 

Hec igitur omnia cum pia, legitima, preclara, 
martyris cogitatione, consilio et opere satis digna 
esse videantur, vereor ne odiosum sit asserere, 
hanc epistolam non alia de causaad Romanosscri- 
ptam esse,quam ut has viri glorias viderent et stu- 
perent. Certe s1 hec legitima et pia sint, nec im» 
postorem talia exarasse, nec alio animo ea scri- 
psisse sanctissimum martyrem par est credere, 
quam ut eadem Romanos pietate imbueret, ad si- 
milem terrenarum rerum contemptum permoveret, 
ad exspectationem future vite erigeret,ad mortem 
denique, si Deo ita visum fuerit, pro fide Christiana 
cum summa alacritate oppetendam animaret. In 
quibus nihil putidum,nihil odiosum, nihil inscite, 
aut imprudenter scriptum est. 

CAPUT X. 


Veracitas S. Ignatii defenditur. Quid sit πᾶσα ἐπι- 
στολή explicatur. Bpistole S. Pauli ad Ephesios 
natura singularis describitur. Vera lectio et aucto- 
ris, et interp.olatoris asseritur. Auctor epistolarum 
non dicit se Christum ín carne vidisse. Grzci codi- 
ces omnes, et veterum excerpta οἶδα,. non εἶδον 
agnoscunt. Ruffinus et. librarii textum corrupisse 
male dicuntur. Hieronymi auctoritas in vertendis 
Grecis tanta non est, ut Grecorum omnium οο/{{- 
cum fidem in dubium vocet. Hugonis Grotii expli- 
catio. defenditur. Qua habentur in epistola de 
stella magis visa, temere scripta ποπ sunt. Eadem 
plurimi in Ecclesia secuti sunt. Christum  edisse et 

ibisse post resurrectionem non male asseritur. 


Capite 19 ad alia procedit a veracitate et rerum 
divinarum cognitione aliena ; que quidem triasunt, 
quorum duo ab interpolatore, unum a nostro pro- 
fert. Quod e nostro affert hoc est :« Scripsisse eum 
falso ad Ephesios Paulum apostolum in omni epi- 
stola memoriam eorum facere in Jesu Christo.» An 
hec autem falso scripta sunt ?non credo:quomodo 
probat vir doctissimus ? ne uno quidem verbulo. 
Siccine decet Cliristianum, falsitatisantiquissimum 
scriptorem insimulare, et accusationis nullam om- 
nino rationem reddere ? Fecit hoc ante eum Blon- 
dellus, objectionem nuda questione proposuit : 
« An vere de Ephesiis scriptum, Παῦλος ἐν πάσῃ 
ἐπιστολῇ μνημονεύει ὑμῶν ; » querit an vere, sub- 
indicat falso scriptum ; in quo falsitas consistit, 
non ostendit. Mentionem fecisse Ephesiorum S. 
Paulum extra dubium est, et quidemin epistola : 
illa tamen Ignatiana falsa, ut opinor. existimant, 
quod in omni epistola id non fecerit ; putabant 


315 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


316 


enim « in omni epistola» idem esse quod « in om- A psit S. Ignatius, S. Paulum in tota epistola memo- 


nibus epistolis. » Sed mirum nobis scriptorem re- 
pressentant ; sive is Ignatius, sive quis alius fuerit. 
Quis enim vel sub Trajano, vel sub Constantino 
sic scriberet ? An fictorem suum talem virum fin- 
gere potuerunt, qui S. Paulum in omnibus quas 
scripsit epistolis Ephesiorum meminisse putaverit, 
aut talem sententiam Ignatio tribuere ex industria 
voluerit? Sive Latina spectes, « in omni epistola, » 
sive Greca, ἐν πάσῃ ἐπιστολῇ, aliud omnino so- 
nant, idem nempe quod in tota epistola. Certe S. 
Ignatio r4ax Ἐπιστολή, est « tota epistola, » ut πᾶσα 
Ἐκκλησία, « tota Ecclesia. » Itaenim Ephesios ipse 
alloquitur : El γὰρ ἑνὸς καὶ δευτέρου mpoctuy], 
τοσαύτην ἰσχὺν ἔχει, πόσῳ μᾶλλον fj τε τοῦ ἐπισκό- 
που xai πάσης Ἐκκλησίας. « Si enim unius et alte- 
rius oratio tantam vim habet, quanto magis illa 
episcopi et omnis Ecclesie ! » Ubi πᾶσα 'ExxAx- 
σία est « tota Ecclesia » sub episcopo suo congre- 
gata. Sic Latini, sic Greci loquuntur. Ita Cicero : 
« Sanguis per venas in omne corpus diffunditur, » 
id est non in omnia corpora,sed «in totum corpus.» 
Idem : « In hocsingulare judicium causa omnisin- 
cluderetur, » id est non omnes 6811859, sed « tota 
causa.»Qui etiam « tota mente,» et « omni animo » 
eadem signiflcatione dixit. Hesychius, Πᾶς, ὅλος, 
Ἑκαστος. Homerum, ut solet, respiciens, apud quem 
utroque sensu ea vox accipitur ; nostro autem, ubi 
de Hectore agit. Πᾶς 8' ἄρα χαλκῷ λάμφ', « totus 
ere splendebat, » ut de eodem Sophocles : 
Κεῖνος δὲ λύπῃ κᾶς ὶλήλαται xam. 

Ubi Triclinius : Τὸ πᾶς εἶπεν, Ίνα δείξῃ ὡς ὅλος τῆς λύς 
πης γέγονς.« Dixit πᾶς,αί ostendereteum totum fuisse 
dolore absorptum.» lIlincilla loquendi formula Grae- 
cis familiaris, Suidae observata : Ὅλος xal πᾶς. Ut 
igitur πᾶσα γραφή, veteri interpreti,« omnis scriptu- 
ra, » Theodoro Bezs, «tota scriptura ; »ita hic tv πάσῃ 
ἐπιστολῇ, « in omni,» hoc est « in tota epistola.»Ut 
Clemens Alexandrinus Stromat. lib. v, illa S. Pauli 
ἵνα παραστήσωµεν πάντα ἄνθρωπον τέλειον ἐν Χρι- 
στῷ, interpretatur, οὐ πάντα ἁπλῶς ἄνθρωπον, ἐπεὶ 
οὐδεὶς ἄν ἣν ἄπιστος οὐδὲ μὴν πάντα τὸν πιστεύ- 
οντα τέλειον ἐν Χριστῷ, ἀλλὰ πάντα ἄνθρωπον λέ- 
γει, ὡς εἰπεῖν, ὅλον τὸν ἄνθρωπον, otov σώματι καὶ 
Quy fi ἡγνισμένον. «Non omnem hominem absolute, 
quoniam nullus esset infidelis ; sed nec omnem qui 


riam eorum facere in Jesu Christo ? Hec a martyre 
non otiose aut frigide, sed vere, imo signanter et 
vigilanter dicta sunt. Tota enim epistola ad Ephe- 
sios scripta, ipsos Ephesios, eorumque honorem et 
curam marime spectat, et summe honorificam eo- 
rum memoriam ad posteros transmittit. In aliis 
epistolis Apostolus eos ad quos scribit,smpeacriter 
objurgat,aut certe haud omnino, vel parce laudat ; 
vel de rebus ad fidem pertinentibus, aut. de que- 
stionibus decidendis latius disputat. llic omnibus 
modis perpetuo se Ephesiis applicat, illosque tan- 
quam egregios Christianos tractat, Evangelio salu- 
tis firmiter credentes, et spiritu promissionis obsi- 
gnalos,concives sanctorum et domesticos Dei ; pro 


B lis sepe ardenter orat, ipsos hortatur, obtestatur, 


laudat, omnem etatem, utrumque sexum sedulo 
instruit,suum erga eos singularem affectum ubique 
prodit. Πολλῆς ἔδει τῷ Παύλῳ σπουδῆς πρὸς ἑχεί- 
νους Ὑράφοντι, inquit S. Chrysostomus, e magno 
cum studio ad Ephesios scribit. » Αέγεται δὲ xac 
βαθύτερα τῶν νοημάτων αὐτοῖς ἐμπιστεῦσαι, ἄτὶ 
ἧδη κατηχτηµένοις. « Dicitur autem et profundissi- 
mos conceptus iis concredidisse, quod jam fuerint 
abipsoinstituti,» et cum iis Timotheum reliquisset, 
unde eos Παύλου συμµύστας vocat Ignatius, quibus, 
scilicet ille totum consilium Dei patefecisset. Ori- 
geneshomilia 15,magnum observat inter Corinthios 
et Ephesios discrimen : « Vide quomodo ad Corin- 
thios Paulus loquitur : Lacte vos potavi,non cibo: 
necdum enim poteratis ; sed neque nunc. potestis ?9, 
Et quia lacte adhuc indigebant, ea discunt quo 
discere parvuli solent: Bonum est mulierem non 
tangere : propter fornicationem autem 9 etc. Rur- 
sumque instituuntur,ne idolothyta comedant. Ista 
omnis doctrina lac parvulorum est, et adhuc in- 
fantium in Christo.Quando vero Ephesiis scribitur, 
solidum illis prebet cibum. Non auditur quippe 
in Epheso fornicatio ;non auditur in Epheso ido- 
lolatria, et esus idolothytorum. » 

Mira sunt qua hic deinterpolatore comminisci- 
tur Dalleus. Ille enim, inquit, quia Ephesiorum 
factam in omni epistola a Paulo mentionem repe- 
riebat, pro vobis, nos ; pro epistola, orationes sic 
substituit, ὃς πάντοτε ἐν ταῖς δεήσεσιν αὐτοῦ µνη- 
μονεύει ἡμῶν, « qui semper in suis orationibus me- 


credit, perfectum in Christo ; sed omnem dicit ho- [) mor est nostri. » Nam primo, pro « vobis,» nos non 


minem, perinde ac si diceret, totum hominem, ut- 
pote corpore et anima sanctificatum. » 

Vidit hrec presstantissimus Isaacus Vossius, eam- 
demque interpretationem Blondello objecit.Cui ille 
hoc reposuit: « An vero Ignatium quisquam adeo 
desipuisse crediderit,ut Ephesiosad se totam quam 
Paulus scripsit epistolam missam monendos puta- 
rit? » Imo vero an ille nos adeo desipere credidit, 
ut nullum discrimen animadvertere possemus,inter 
ea qua ipse dicit, totam quam Paulus scripsit epi- 
stolam ad Ephesios missam esse,et illa quae scri- 

9? [ Cor. ni, 2. * I Cor. vn, 1. 


substituit interpolator. Tria habemus Graeca inter- 
polatoris exemplaria; in uno quidem, Augustano 
scilicet, legitur ἡμῶν, sed corrupte ; cum in Nyd- 
prucciano et Anglicano legatur ὑμῶν, ut Vulgatus 
interpres legit,qui reddidit « vestri. » Quin ethano 
substitutionem vetustioris scriptoris auctoritas re- 
fellit, cum in Mediceo codice legatur ὑμῶν, et in 
veteri interprete « vestri. » Causa igitur nulla fuit, 
curunius codicis lectionem contra omnium reliquo- 
rum consensum amplecteretur Usserius, aut arri- 
peret Dalleus.Secundo,non constat interpolatorem 


311 


videtur iv πάσῃ ἐπιστολῇ reddidisse per τάντοτε, 
et ἐν ταῖς δεήσεσι addidisse ad explicationem τοῦ 
μνημονεύει, quod videret 8. Paulum in orationibus 
per totam epistolam sparsis Ephesios Deo commen- 
dasse in Jesu Christo ; vel ad illum versiculum: respi- 
ceret, οὗ παύοµαι εὐχαριστῶν ὑπὲ; ὑμῶν µνείαν ὑμῶν 
πηιούµενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν uoo. » Non cesso 
gratias agens pro vobis,memoriam vestri faciens in 
orationibus meis. » Laurentianum codicem defendo, 
confusionem utriusque codicis ab Ilammondo fa- 
ctam non probo. 

Capite 20 de solo Pauli conjugio agit, et inter- 
polatorem tantum ferit. Caput 21 quatuor objectio- 
nes continet, quarum una de Salomone et Josia in- 


terpolatorem, reliqua auctorem ipsum petunt. De n 


illo heec habet : « Homo audacissimus scribere non 
dubitavit Cliristum Dominum a se in carne visum. 
Chrysostomus negat lgnatium vidisse Christum. 
Epistolarum ergo scriptor manifesti mendacii con- 
vincitur. » IH: argumenti summa. Qua certitudine 
dixerit Chrysostomus Christum ab Ignatio martyre 
nunquam visum fuisse, ego non quero. Certe si 
epistolarum scriptor 200 post Ignatium annis, ut 
vult Dallzus, dixerit Christum a se in carne visum, 
et homo audacissimus et mendacissimus fuit ; quem- 
admodum Pseudo-Abdias uon sine summa audacia 
et aperto mendacio ipsum oculis suis Dominum 
vidisse narrat Apostolice historia lib. vi, cum eo- 
dem libro non tantum Hegesippum nominaverit, 
sed et ejus verba ex translatione Ruffini transcri- 
pserit. Auctor Politie SS. Patrum Metrophanis et 
Alezandri apud Photium codice 256, et homo au- 
dacissimus et inendacissimus fuit, si scripserit se 
vidisse Constantinum inter ephebos merentem in 
Palestina sub Diocletiano, Verum hoc scriptor ipse 
non dixit, sed obscuriorem Photii contractionem 
ita transtulit Schottus, cujus interpretationem re- 
fellunt eadem Acta plenius a Combefisio nuper 
edita ; ex quibus constat non scriptorem, sed Ma- 
1imianum tunc vidisse Constantinum. Illud pariter 
εἰ ego assero, auctorem epistolarum, quas defen- 
dimus, nunquam scripsisse ,Christum a se in carne 
risum. Si hiec scripsisset, Salmasius οἱ Blondellus 
pro sua in his rebus solertia, id praeterire, opinor, 
noluisset ; sed omnino non scripsit. Auctoris epi- 
stole verba haec sunt. de Christo: ᾿Βγὼ γὰρ μετὰ 
*iv ἀνᾶστασ.ν ἓν σαρκὶ αὐτὸν  olóx καὶ π.στεύω 
ὄνα. Ita in codice Laurentiano legitur ; eadem le- 
clio apud Eusebium invenitur ; eamdem repraesen- 
tat Theodoretus ; eamdem retinuerunt Greci codi- 
ces vulgati, tum Nydpruccianus, tum Tylinganus, 
lum Anglicanus, omnes a manu interpolatoris hoc 
loco liberi. Summus hic igitur et codicum, et ex- 
cerptorum consensus ; quem tamen miris conjectu- 
ris labefactare conatur vir doctissimus, qui alibi 
exclamare solet, quoties aliqua veterum codicum 
lectio sollicitatur. 
Primo : « Editionem Grecam vulgatam nihil mo- 


J. PEARSONII! VINDICLE IGNATIANAE. — PARS II. 


pro epistola, orationes substituisse ; nam potius A ratur, quod fedissime interpolata sit. » At nos hec 





378 


verba omni interpolatione libera ex ea producimus; 
scilicet Μετὰ τὴν ἀνάστασιν dv ταρκὶ αὐτὸν οἷόχ καὶ 
πιστεύω ὄντα. Quecunque igitur interpolata sint, 
hiec certe sana et integra supersunt, cum codice 
Laurentiano,Eusebio, et Theodoreto consentientia. 
Secundo, in Eusebio hariolatur vel antiquarios, vel 
Ruffinum pro εἴδον rescripsisse oi2a: ex Eusebii 
libris ad Theodoretum, et scriptorum Florentini 
codicis dimanasse. O lepidum coiumentuni ! Euse- 
bii Historiacentum fermeannis priusquain Ruffinus 
eam in Latinum vertit in manibus omnium fuerat ; 
exemplaria per totam Ecclesiam Orientalem ubique 
dispersa et magna omnium cum admiratione acce- 
pta. An igitur Ruffinus in Ecclesia Latina vocem 
unicam in suo codice de industria mutare voluit, 
aut correctionem suam in reliqua omnia Orientis 
exemplaria recipiendam fore sperare potuit? Non 
adeo demens fuit Ruffinus; presertim cum jam 
acerrimus ejus hostis Hieronymus tot annis ante 
hanc versionem catalogum suum edidisset. Non 
est itaque justa suspicio, Ruffinum Eusebii Iisto- 
riam verba immutando corrupisse. De librariis 
autem quod conjicit, verba Ignatii ab Eusebio tra- 
dita consulto eos animadversa rei absurditate, cor- 
rexisse, ab omni verisimilitudine abhorret. Quis 
enim eos librarios unquam existimabit in com- 
mune consuluisse, de scriptis Eusebii judicium 
tulisse, et de mutatione vocis consensisse? Quis 
eos Eusebio ipso, auctore sui temporis maximo 
sapientiores judicabit, quos omni ὤνο viros fuisse 
bonarum litterarum ignaros, mercede ad exscri- 
bendum tantummodo conductos, viri omnes docti 
et in his rebus versati et confitentur et queruntur? 
Si aliquid in Eusebii codice tantatum fuisset, 
quis dabit ea correctione Theodoreto impositum 
fuisse, qui tot alia loca non ex Eusebio, sed ex 
ipsis Ignatii epistolis transcripsit? Quis praestabit 
scriptorem Laurentiani codicis, relicto exemplari 
suo, aut Eusebii Historiam, aut Theodoreti dispu- 
tationes in consilium adhibuisse. Nimis dilute 
sunt he conjecture; et mwquissima postulatio 
est, ut ea pro verbis epistolarum auctoris habean- 
tur, quz» omnibus Grecis exemplaribus, et veteri - 
bus excerptis agnoscuntur. lis autem verbis non 
dicitur id quod a solo Dalleo objectum est, S. Igna- 


D tium in carne Christum vidisse Aliudenim est οἴδα, 


aliud εἶδον vel ἴδον non scriptum est εἶδον, quod 
est Grecis « vidi, » sed οἶδα, quod iisdem semper 
est « novi, » vel « scio. » Ita harum epistolarum 
auctor alibi distinguit. Ad Ephesios : A:' àv πάντας 
ὑμᾶς «xtX ἀγάπην εἶδον, « per quos vos omnes se- 
cuudum charitatem vidi. » Ad Magnesios : Otóa ὃτι 
05 φυσιοῦσβε, « novi quoniam non inflamini, » et : 
Οἶδα ὅτι ἐντρέπεσθε, « novi quoniam verecunda- 
mini.» Ad Philadelphicos, οἶδεν γὰρ πόθεν ἔρχε- 
ται, xxl ποῦ ὑπαχει, « novit enim unde venit,et quo 
vadit. » Hec primo pro certis et indubitatis habeo. 

Sed disputat Dalleus ex veteri versione, que 


379 


S. IGNATIUS. — PHOLEGOMENA. 


380 


verba auctoris ita representat,«postresurrectionem À Athenas subvertit, » pro καθαίρει, «lustrat; » qui ἔτε- 


in carne eum vidi.» Verum non quaeritur,quid inter- 
pres fecerit, sed quid auctor epistole scripserit, et 
an ita interpres ille auctoris verba reddere debue- 
rit.Simplicitatem et fidem in eo laudem, in lingua 
Greca peritiam haud item. Quod errare potuerit in 
scriptoris Greeci mente explicanda, negare nemo 
potest ; quod hoc loco erraverit, affirmo. Sed vetu- 
stissimo interpreti plane congruit Hieronymus, fa- 
teor: verum post Hieronymum disentit Ruffinus ; 
queritur quis mentem auctoris potius attigerit, 
Hieronymus, an Ruffinus, Usserianus, an vulgatus 
interpres; id est ad vim et significationem vocis 
οἶδα omnino redeundum est. Ipse non audet cum 
iis contendere qui negant verbum οἶδα pro vidi ac- 
cipi posse.Sed aut illi cum iis contendendum est,aut 
manus danda. Cum enim vera lectio jam extra du- 
bium posita sit, nihil aliud in controversia poni 
potest,nisi qua sit vocabuli vera et genuina signi- 
ficatio. Sed et « Sophronius, inquit, id ipsum per- 
Sspicue reddidit: » ᾿Ἠγὼ δὸ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν 
σώματι αὐτὸν εἶδον. Quid, quaeso, est id ipsum quod 
Sophronius perspicue reddidit? non illud de quo 
queritur; id enim est,quid auctor epistole scripse- 
rit ; Sophronius autem non transtulit Ignatium,sed 
Ignatii interpretem Hieronymum. Si se Ignatio 
Scholiasten probuisset ille quisquis est qui Sophro- 
nius dicitur, nunquam οἶδα per εἶδον reddidisset. 
Sed cum Hieronymi librum interpretatus est, qui 
vidi scripserat, illud per εἶδον reddidit, per οἶδα re- 
cte reddere non potuit. Ut voce « Quadratus, » ἐν 
᾿Ελευσῖνι γενόμενος dixit, Hieronymi Latina, « invi- 
sens Eleusinam ,»respiciens,nonautem illa qua Hie- 
ronymus pre oculis habuit, Ἐλευσίνια ἔποπτεύων. 

Verum,« utcunque se res habeat,preecellens Hie- 
ronymi eruditio dubitare non sinit, quin sit is ve- 
rissimus sensus, quem ipse exhibet. Absit enim ut 
virum tantum nescivisse putem, quid sit τοῦ otóa 
ab εἶδον vel ἑώραχα discrimen ! » Hoc certe unicum 
argumentum ad hanc rem appositum ; quod tamen 
Hieronymi in Greca lingua perspicacis, et in ver- 
tendo cur: atque diligenti» tanquam fundamento 
innititur. De posteriori audiamus ipsum in prefa- 
tione Chronici Eusebiani: « Obsecro, ut quidquid 
hoc tuimnultuarii operis est,amicorum,non judicum 
animo relegas: presertim eum et notario, ut sci- 
tis,velocissime dictaverim.» Mallem aliorum judi- 
cium quam meum de utraque accipiant eruditi. 
« Quot et quanta peccavit, maximus vir, nunc per 
properantiam, nunc per hallucinationem, » obser- 
vavit Josephus Scaliger. Et quidni ille discrimen 
inter οἶδα et εἶδον non animadverteret, qui στρατη- 
γίαν eum στρατιᾷ, στρατεύειν cum µάχεσθαι, ἕως 
τούτου cum περὶ τούτου confudit ; qui γ/ώμην, id 
est « sententiam, » pro « subsidio » habuit ; qui τὸ 
βασιλειᾶᾷν, id est affectionem regni,pro regia indole 
accepit ; qui μετὰ τῶν ἀποστόλων « post apostolos ; » 
ἔξ ἐκείνου, hoc est « ab illo tempore, » in hujus 
emulationem reddidit; qui dizit : « Epimenides 


ροδόξους « eos qui aliena a Déo glorise cupiditate 
rapti sunt, » διάλεχτον ἀνθρωπίνην « humanam fra- 
gilitatem, » τὰ διαφέροντα, « differentia, » µείζονα 
τοῦ λαλεῖν « majora loqui, » πεντηχόνταρχον « quin- 
quagenarium, » πυροφόρον « frumentarium, » οἱ ἀθε. 
τοῦντες ἀθετήματα « qui spreverunt contemnentes » 
interpretatus est; qui ex male intellectis Eusebii 
Grecis Apollonium senatorem fecit, insigne ei vo- 
lumen attribuit, ipsumque in Catalogum scripto- 
rum ecclesiasticorum retulit? Ex male, inquam, 
intellectis Eusebii Grecis : conjectura enim Jose- 
phi Scaligeri omnino repudianda est, qui Hierony- 
mum, cum illa scriberet, non Grecum Eusebii 
exemplar, sed Ruffini interpretationem manibus 


p habuisse asserit. Id enim fleri nullo modo potuit, 


cum tot annis Catalogum scripserit Hieronymus, 
antequam Eusebii Historiam verteret Ruffinus. Si 
in omnibus his locis, aliisque compluribus « is sit 
verissimus sensus, quem exhibet Hieronymus, » 
dabimus aut οἶδα signiflcare « vidi, » aut veram le- 
ctionem esse εἶδον. Sed cum ille, vel per prope- 
rantiam, vel per hallucinationem, non minus 
hunc locum quam alios innumeros minus recte 
reddere potuerit, vera lectio epistolz» Greecee neque 
mutanda contra omnium codicum consensum, ne- 
que aliena interpretatione detorquenda est, contra 
loquendi modum Grecis familiarissimum. Certe 
Freculphus precellenti Hieronimi eruditione mi- 
nime motus, cum ex illo plerumque omnia exscri- 
bere soleret, ista tamen in haoc verba mutavit, tom. 
II, lib. i, cap. 11: « Ego vero et post resurrectio- 
nem in carne eum fuisse scio, et credo quia scio.» 

Sed sensum ad Hieronymo redditum verissimum 
contendit vir doctissimus ex « fama de Christo 
ab Ignatio in carne viso, qua unde nisi ex hoc 
epistole loco propagata sit, dicere vel suspicari 
difficillime est, presertim apud Graecos Latinorum 
fere librorum incuriosos. » Demus Grecos Latino- 
rum librorum incuriosos fuisse, nonne Grecum 
librum habuerunt, ex quo eum errorem haurire 
potuerunt. Quidquid « vidi » apud Hieronymum, 
idem εἶδον apud Sophronium efflcere potuit : erat 
autem Sophronii versio Grecis sequentium sseculo- 
rum probe cognita. Suidas eum sepisse transcri- 
bit: et ante Suidam Photius eumdem cognovisse 


D deprehenditur. Ut igitur Hieronymi Latinis, ita 


Sophronii versio Grecis íraudi esse potuit. Sed 
eam famam ex hoc loco ortam esse verisimile non 
est: hic enim traditur, ut illi volunt, Ignatium 
post resurrectionem Christum in carne vidisse : at 
illa fama nihil tale tradidit, sed Ignatium inter par- 
vulos ad Christum adductos fuisse ipsius Christi 
manibus exceptum. Hec autem duo sunt plane di- 
versa. Si Ignatius dixisset se vidisse Christum in 
carne post resurrectionem, an quisquam inde col- 
ligeret, eumdem quasi puerulum, manibus Christi 
gestatum fuisse ante ejus mortem Ἱ nemo sane. 
Aliunde igitur ea fama orta est; neque id suspi- 


381 


θεοφόρου a posterioribus Greeculis conficta est tra- 
ditio illa, cujus nulla alia vestigia apud antiquiores 
erstant. Qui illam fabulam excogitarunt, dicunt 
ideo Ignatium θεοφόρον dictum ; sed multo verisi- 
milius est ideo eam fabulani excogitatam fuisse, 
quia eum θεοφόρον dictum cognoverant, quod no- 
men ipsa fabula longe antiquius est: de qua re 
postea erit disserendum latius. 

Hac cum ad fidem Graecorum codicum tuendam 
εἰ verum scriptoris sensum a pravis versionibus 
vindicandum sufficere possent ; ulterius observan- 
dum est prudentissimum harum rerum judicem 
Hugonem Grotium de hac ipsa controversia ista 
ad Matthaei cap. xxvii adnotasse : « Si quis locum 
Ignalii cum cura inspiciat, videbit rectam esse le- 
ctionem οἶδα, neque de visus sensu ibi agi, sed de 
fide, quam non suo, sed aliorum testimonio con- 
firmat. » Rectissime. Adhuc tamen Dalleus loco 
inspecto videre sibi visus est multo esse appositio- 
rem Hieronymianum quam Grotianum sensum ; id- 
que ob duas rationes, quarum prima a particula 
1i; petitur, quam ostendere vult scriptorem ver- 
bis sequentibus ejus quod precedentibus dixerat, 
rationem afferre. Dixerat autem Christum vere 
mortuum et resuscitatum : cujus rei optimum ar- 
guinentum,quod ipsum in carne resuscitatum vide- 
rit.[mo vero nec particula γάρ rationem superioris 
assertionis continet, neque visio illa, quam Igna- 
tius poterat obtendere, pro legitimo argumento ha- 
beri potuit. Particula γάρ habet aliam particulam 
x1: adjunctam, qus ostendit scriptorem ad aliam 
sententiam dilabi ; sive ad ulteriorem adversario- 
rum confutationem progredi. Asseruerat ante Chri- 
stum vere passum, et vere seipsum resuscilasse, et 
post nudam assertionem suam hereticos, qui eam 
non admittebant, demoniacos vocaverat ; addit igi- 
tur tam severe objurgationis rationem assertionem 
aliam, quam plena fide seipsum amplecti docet, 
scilicet, Christum post resurrectionem adhuc in 
carne exsistere, ideoque statim plurimis argu- 
mentis, ex aliorum testimonio confirmat. Argu- 
mentum autem a conspectu Ignatii aut pro levissi- 
mo haberi, aut pro nullo potius debuit. Si enim 
ile jam 80 ferme annis post passionem Domini su- 
perstes asseruisset, se adbuc parvulum vidisse 


Christum in carne post resurrectionem, quis illud D 


testimonium ad veritatem human: natur Christi 
quidquam valere concederet ? An ea eetatula satis 
certo judicare potuit, utrum vere an phantastice 
Christus seipsum exhibuerit ? Nullum certe Gro- 
tiano sensui periculum ex particula γάρ. Secundo, 
inquit, « Si id vellet scriptor, quod ait Grotius, 
supervacaneum erit verbum οἶδα. » Fortasse. Fieri 
enim potest ut in optimo scriptore aliquando voca- 
bulum redundet. Sed supervacaneum non est, quod 
fidci certitudinem et πληροφορίαν adjungit. Dixit 
S. Paulus: Οἶδα χαὶ πέπεισμαι iv Kop ᾿Ιησοῦ, 
Rom. xiv, 44, ubi neque οἶδα neque πέπεισµαι su- 


J. PEARSONII VINDICLAE IGNATIAN.E. — PARS II. 


cari difficile, sed in promptu est. Ex nomine enim À pervacaneum est, sed per utrumque describitur 





382 


Apostolus πληροφορηθείς. Quin et alibi conjunctim 
expressit, καὶ τοῦτο πεποιθὼς olóx, Philipp. r. 25. 
Quem imitatus est S. Athanasius orat. 1 contra 
Arianos: Οἶδα γὰρ xal πέπεισµχι ὅτι τοῖς ὑπομέ- 
νουσ.ν ἔσται μισθὸς ἀπὸ τοῦ Σωτῆρος: « Scio enim 
et certum habeo premium iis qui sustinent retri- 
buendum esse a Salvatore. » Ut idem sit apud no- 
strum. Οἶδα xai πιστεύω, quod εἰδὼς πιστεύω, aut 
πιστεύων οἶδα. Nihil enim aliud quam firmitatem et 
certitudinem fidei haec loquuntur: « Sed cum duo di- 
versa verba posuerit, ostendit se Christum in carne 
fuissealiter nosse quam eum in eadem nunc esse. » 
Hiccerteomnium in hacre errorum,ut mihi videtur, 
fons est. Non aliunde hallucinatum fuisse primo 


B Hieronymum,dein interpretem,ac tandem Dallaum 


arbitror. Duo significari Dominice carnis tempora 
voluerunt, post resurrectionem in terris, post as- 
censionem in colis, que a mente scriptoris pror- 
sus aliena sunt. Fictum est illud « fuisse, » quod ex 
Vairlenio proferunt. Ignatius tantum dixit ὄντα 
quod cum ἐν σαρχί cenjungendum est. Illud uni- 
cum est quod hic Ignatius dixit se plena fide am- 
plecti, Christum £v eapxi ὄντα, adhuc etiam post 
resurrectionem « in carne exsistentem. » De ascen- 
sione nihil hic dixit, nihil probavit. Ridiculum 
est scriptorem duo dicere, quorum alterum vidit, 
alterum credidit ; deinde plura testimonia afferre 
pro eo quod viderat ; pro eo quod credidit, nullum. 
Omnia enim qua sequuntur tantummodo probant 
Christum,dum in terris esset,in carne fuisse; neque . 
aliunde hoc novit aut credidit Ignatius, nisi ex illis 
que sequuntur testimoniis.Huc etiam pertinet,quod 
putant o!óa preeterili temporis significationem ha- 
bere πιστεύω presentis. Hoc autem pariter falsum 
est, Verbum enim οἶδα licet forma sit praeteriti tem- 
poris, apud Grecos, tamen significatione presens 
est, οἱ cum verbo presentis temporis eadem signi- 
ficatione ponitur, ut apud flomerum : 


Αὐτὰρ ἐγὼ θυμῷ voét xai olóa ἕκαστα. 


Ideoque Latini interpretes verbo presentis tem- 
poris efferunt, ut Matth. vi, 32: O?àe γὰρ 6 Ηατὴρ 
ὑμῶν, Scit. enim Pater vester ; xxiv, 36 : Οὐδεὶς 
οἷδε, Nemo scit. Glossarium Vetus : Οἶδα, scio, 
noro, nosco ; et aliud Glossarium : Scio, οἶδα. Ety- 
mologicon : Οἶσθα, ἀντὶ τοῦ, γινώσχεις. Recte igitur 
οἶδα et cum πιστεύω conjungitur, et ad ὄντα refer- 
tur, ut ad Xenophontem οἶδα ἐμαυτὸν ἤττονα ὄντα, 
recte unicum hic objectum fidei agnoscitur, quod 
sequentibus testimoniis confirmatur. Neque vero ea 
minus Ignatium decent, aut ad sensum scriptoris 
eruendum magis valent, quod non iisdem prorsus 
verbis concipiantur, qua nunc in Evangeliis legun- 
tur. Ad eam rem probandam, quam scriptor asse- 
ruerat, maxime accommodata sunt ; at si duplicem 
assertionem faciamus, neque unam, neque alteram 
probant. Non probant Ignatium Christum post re- 
surrectionem vidisse ; non ostendunt Christum post 


383 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


384 


ascensionem in carne esse, undecunque igitur À cunque dicta videantur, ad hunc ipsum Ignatii lo- 


sumpta sunt, secundum sensum Dalleanum nihili 
sunt. De apocrypho ante latius disputatum est ; 
hic igitur concludo auctorem epistole nunqwam 
scripsisse Christum a se in carne visum. 

Que habetde stella magis prelucentenullo modo 
fictitium Ignatium probant ; neque ipse aliquid ob- 
Jicit, nisi quod sint temere scripta ; et quod nemo 
interpretum ea sit secutus. Verba Ignatii sunt: 
'Aatip iv οὐρανῷ ἔλαμψεν ὑπὲρ πάντας τοὺς ἀστέ- 
µας, καὶ τὸ φῶς αὐτοῦ ἀνεκλάλητου Jv: καὶ ξενισμὸν 
παρεῖχεν ἡ καινότης αὐτοῦ" τὰ δὲ λοιπὰ πάντα ἄστρα 
ἅμα ἡλίῳ καὶ σελήνῃ χορὸς ἐγένετο τῷ ἁστέρ.' αὐτὸς 
δὲ ἦν ὑπερθάλλων τὸ φῶς αὐτοῦ ὑπὲρ πάντα. Ταρα- 
χή v ἦν, πόθεν d, καινότης d; ἀνόμοιος αὑτοῖς' ὅθεν 
ἐλύετο πᾶσα μαγεία. Vetus interores: « Astrum in 
calo resplenduit super omnia astra, et lumen ipsius 
ineffabile erat,et stuporem tribuitnovitas ipsius.Re- 
liqua vero omnia astra simul cum sole et luna cho- 
rus facti sunt illi astro : ipsum autem erat superfe- 
rens lumen suum super omnia.Turbatio autem erat 
unde novitas quae dissimilis ipsis ; ex qua solveba- 
tur omnis magia. » Hec temere dicta vult Dalleus, 
utpote « a Scriptura aliena, et ab ipso hujus stelle 
usu abhorrentia,ad domum,scilicet Bethelebem,in- 
dicandam, ubi natus erat Christus. » Sed quomodo 
heec a Scriptura magis aliena sunt, quam illa, que 
alii de eadem stella tradiderunt, non video. Neque 
illum unum usum quisquam adhuc agnovit ad do- 
mumbBethlehemindicandam.Duc fuerunt illius stel- 


Ι φάσεις, una. in. Oriente, altera Hierosolymis. C 


Usus prime apparitionis fuitad magosex sua terra 
ad quarendum Regem Judsorum excitandos ; se- 
cundi; ad domum indicandam. Multa veteres de 
priori loquuntur, quam Scriptura tantummodo in- 
dicat, pauca Ignatius: neque hic, neque illi ex 
S^riptura ea que dicerent sumpserunt, sed quid 
ipsi de ea re sentirent libere pronuntiabant. Ubi 
est qui natus est Rez Judzorum, inquiunt magi, vi- 
dimus enim stellam ejus in Oriente, εί venimus 
adorare eum ", Quomodo apparuerit in Oriente 
stella illa, quomodo magi inde crediderint Regem 
Judeorum natum esse, quomodo commoti ad eum 
adorandum venerint, ab omnibus quesitum est. 
Suam sententiam prodit Ignatius, stellam illam 
maxime inter omnes illustrem fuisse, et ex sua 
claritudine magos Hierosolymas adduxisse. Neque 
hec sententia adeo absurda visa est, ut nemo vete- 
rum eam sequeretur,quod miror equidem a Dall»o 
dictum. Nihil enim fere in hac sententia scriptum 
est, quod non plurimi postea dixerunt. Omnia 
fere eadem tanguntur illo uno Clementis Alexan- 
drini loco in Excerptis : Διὰ τοῦτο ἀνέτειλε ξέ- 
νος ἀστὴρ xal µκαινὸς Καταλύων τὴν παλαιὰν 
ἀστροθεσίαν, xatvip φωτὶ o) χοσμικῷ λαμπόμενος. 
« Propterea orta est peregrina et nova stella, 
dissolvens veterem astrologiam, novo et non 
mundano lumine coruscans. » Que verba a quo- 
*! Matth, 11, 2. 


D 


cum respicere quis dubitet, sive ξενισµέν, sive 
xxwótrta, sive κατάλυσιν spectet ? Nam et ἆστρο- 
θεσία quasi magorum disciplina, a diabolo inventa 
Tatiano dicitur. De mira ejus luce reliqnarum 
stellarum splendorem superante Leo Magnus, ho- 
milia 1 De Nativitate : « In regione orientis stella 
nova claritatis apparuit, que illustriorceteris pul- 
chriorque sideribus facile in se intuentium animos 
oculosque converteret. » Maximus,homilia3: « Quis 
enim dubitat ipsam stellam letiori luce et fulgen- 
tioribus radiis coruscasse,que cceli terrequel]umen 
humanis oculis ingerebat? Et necesse erat ut stella 
hiec aceeteris sideribus orbe clariore distaret, que 
annuntiabat Christum, cujus nativitas ab universis 
mortalibus differebat. » S. Chrysostomus,homil.6, 
in Matthazum, de hac stella : Oo γὰρ ἐν νυκτὶ gal- 
vitat ἀλλ᾽ ἐν ἡμέρᾳ µέσῃ λάµποντος ἡλίου, Όπερ οὐκ 
ἔστι δυνάµεως ἀστέρος, ἀλλ᾽ οὐδὲ σελήνης dj γὰρ 
τοσοῦτον πάντων ὑπερέχουσα τῶν ἀἁστέρων τῖς 
ἀκτῖνος φανείσης τῆς Ἁλιακῆς χρύπτεται xal ἄφανί- 
ζεται. Οὗτος δὲ τῇ τῆς οἰχείας λαμπρότητος ὅπερ- 
θολῇ, καὶ τὰς ἀχτῖνας ἐνίκησε τὰς ἡλιακὰς, φανό- 
τερος ἐχείνοις φανεὶς xai ἐν τοσούτῳ φωτὶ μεῖζον 
λάμψας. « Non enim de nocte apparet, sed meridie 
splendente sole ; quam facultatem non modo stella 
nulla, sed ne luna quidem sortitur.]lla enim omnes 
stellas tantopere superans ortu solis obscuratur et 
disparet. Hec autem nativi splendoris exuberantia 
etiam solis radios superabat, illustrior illis ap- 
parens, et in tanta luce magis coruscans. » Unde 
illud vocat: ἄστρον µέγα xai ἐξηλλαγμένον, ὥστε 
καὶ τῷ µεγέθει val τῷ χάλλει τῆς ὄψεως αὐτοὺς 
ἐκπλζξαι' « stellam magnam et unisitatam, adeo ut 
amplitudine et aspectus claritate magos percelle- 
ret. » Hiec autem dixit Chrysostomus, postquam 
omnia se ἀπὸ τῶν γεγραμµένων αὐτῶν « ex ipsa 
Scriptura » dicturum pollicitus esset. Neque mirum 
est, Ignatium nobis stellam reliquis omnibus atque 
etiam sole ipso splendidiorem representasse, cum 
gravis auctor Greyorius Nyssenus in Vita Moysis, 
splendorem rubo solari majorem tribuat: Φωτὸς 
ἑτέρου ὑπὲρ τὸ ἡλιαχὸν φῶς τὰς ψεις περιαστρά- 
Ψαντος, « alia luce supra lucem solarem circa oculos 
Moysis effulgente. » De solutione magie Gregorius 
Nazianzenus, oratione prima : A:à τοῦτο ἁἀστὶρ 
ἡγούμενος, xal pot προπίπτοντες xal δωροφο- 
poUvctc, ἵν εἰδωλολατρία xaxaÀugn. « Idcirco stella 
preiens, et magi sese prosternentes ac munera 
offerentes, ut scilicet, idololatria dissolveretur. » 
Idem Arcanorum carmine 5, cum novitatem stelle 
notasset : 


Tüpoc, ὅτ ἀστρολόγοισινόμοῦ πίσε µήδεα τεχνης. 
Et S. Basilius oratione in Christi Nativitatem, de 
magis : Τάγα δὲ καὶ ἀντικειμένης δυνάµεως τῇ ἑἐπι- 
Φανείᾳ τοῦ Κυρίου Ἀτονωτέρας λοιπὸν γενομένης, 
αἱσθόμενοι καταργουµένας τὰς ἑνεργείας αὐτῆς, µε- 


385 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/ER. — PARS II. 


386 


ἵάλην δύναμιν τῷ τεχθέντι προσεµαρτύρουν. Heec ille A scribitur apostolos manducasse ; scribitur enim 


considerans ἀστέρα χαινὸν καὶ àsuv9r,.Chrysologus 
sermone 105 : « Si ubi vidit. magus humanas per- 
jisse curas, suas defecisse artes, » elc. Ac paulo 
post : « Ergo, fratres, lectione presenti non est 
firmatus error magicus, sed solutus. » Nempe, ut 
observat Origenes lib.1»,contra Celsum : Magi ἰδόντες 
&oznu(av ἐν οὐρανῷ ἑστοχάσαντο {τὸν κατὰ τοῦ 
ἔστρου πβοφητευόμενον ἄνθρωπον ἐἔπιδεδη ur xévat τῷ 
Bie, xai ὡς πάντων δαιμόνων καὶ τῶν ἐν ἔθει αὐτοῖς 
ῥανταζομένων καὶ ἐἑνεργούντων κρείττονα Ίρρλα- 
δόντες προσκυνῆσαι ἠθέλησαν. « Videntes in ccelo 
prodigium conjectaverunt eum qui cum stella pree- 
nuntiatus est hominem in vitam advenisse, poten- 
tiorem esse omnibus demoniis et spectris farnilia- 
ribus,decreverunt eum adorare. » Tertullianus, De 
idololatria, cap. 9 : « De Christo, scilicet, est ma- 
thesis hodie ; stellam Christi,non Saturni et Martis 
et cujusque ex eodem ordine mortuorum,observat 
et preedicat. At enim scientia ista usque ad Evan- 
gelium fuit concessa,ut Christo edito, nemo exinde 
nativitatem alicujus de celo interpretetur,» Neque 
igitur temere neque absurde ea dixit ]gnatius,quea 
tot viri in Ecclesia clari secuti sunt. 

Levia heec nimis sunt ; et tamen illud quod se- 
quitur,ipso fatente Dall&eo, levius est. « Asserit 
enim, inquit, Christum et edisse et bibisse post 
resurrectionem. At edisse ex Evangelio constat ; 
bibisse non constat. » Grave crimen, C. Casar. 
Quasi vero illad quod ex Evangelio non constat, 
si ex Actis apostolorum constet, verum non sit. 
Μετὰ τὴν ἀνάστασιν συνέφαγεν αὐτοῖς xal συνὲ- 
zuüv,« Post resurrectionem Christus cum disci- 
pulis comedit et bibit, » inquit Ignatius. Quid au- 
tem S. Petrus Act. x, 44: Οἵτινες συνεφάγοµεν 
xii guyer(optv αὐτῷ χατὰ τὸ ἀναστήναι ἐκ τῶν 
wxogv. « Qui comedimus οί bibimus cum eo, post- 
quam resurrexit a mortuis. » At, inquit, « Lu- 
cas scribit apostolos cum Christo postquam 
resurrexisset a mortuis, manducavisse et bibisse ; 
ipsum vero cum eis Christum ( quod noster ait) 
mauducavisse et bibisse nusquam dicit, » Imo vero 
*i prius, certe et posterius dixit, συνεφάγοµεν — xoi 
eyxíojs£v οὐτῷ, id est. Beza interprete, « com- 
edimus et bibimus una cum eo,» non inter nos,sed 
« una cum eo » In veteri Beze codice in Bibliotheca 
nostra additum est, xai covtetpado"nptv, « et con- 
versati sumus.» Erant enim illi testes electi, et 
familiarius adhibiti, ut Christus a morte excitatus 
iis fleret conspicuus in humana natura et per eos 
alis ; ut hoc fieret, » et comederunt et biberunt 
una cum eo, » hoc est eo comedente et bibente illi 
simul comedebant et bibebant,atque ita post mor- 
lem, quemadmodum ante mortem, cum eo fami- 
liariter conversalisunt. Si autem ideo dicas eos 
hon bibisse cum Christo, quia Lucas in Evangelio 
hon scribit Christum bibisse ; dicas neque eos 
manducasse cum Christo, quia in Evangelio non 


6 Act. x, 41. 


tantum Christum coram eis edisse. Si id dicere 
non possis, quia Lucas in Actibus asserit, quod in 
Evangeliu non dixerat ; idem de altero etiam dicen- 
dum erit. Eodem certe modo σωνέπιον αὐτῷ quo 
συνέφαγον αὐτῷ, et in eumdem finem ; Christo 
aulem manducante manducabant, eodem igitur 
bibente bibebant. Neutrum Lucas in Evangelio, 
utrumque in Actibus affirmat. Ita non tantum 
Ignatius, sed et Patrum doctissimi, S Lucam in 
Actibus intellexerunt : Hieronymus libro Adversus 
errores Joannis Hierosolymitani Ίο ex Origene, 
opinor, adducit de Christo : « Comedit post resur- 
rectionem suam,et bibit,et vestitus apparuit, tan- 
gendum se preebuit,ut dubitantibus apostolis fidem 


B faceret resurrectionis. » B. Theodoretus dialogo 2 


notat S. Petrum hoc clarius docuisse : 'O δὲ θειό- 
τατος Πέτρος σαφέστερον εἴρικεν Οἴἵτινες συνε- 
φάγοµεν xai συνεπίοµεν αὐτῷ μετὰ τὸ ἀναστὶ- 
ναι αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. ᾿Ἐπειδὴ γὰρ τῶν xatà τὸν 
παρόντα βίον ἴδιον τὸ ἐσθίειν, ἀναγκαίως ὁ Κύριος 
τῆς σαρχὸς τὴν ἀνάστασιν διὰ βρώσεως καὶ πόσεως 
ἔδειξε τοῖς μὲ νοµίζουσιν ἀληθῖ. « Et divinissimus 
Petrus clarius dixit: Qui comcdimus et bibimus 
cum eo, postquam resurrezit a. mortuis 43, Cum 
enim eorum qui in presenti sunt vita, proprium 
sit comedere, necessario Dominus per cibum et 
potum carnis resurrectionem de ejus veritate dubi- 
tantibus demonstravit, » S. Augustinus epist. 49: 
« Scial sane qui has proposuit questiones, Chri- 
stum post resurrectionem cicatrices, non vulnera, 
demonstrasse dubitantibus, propter quos etiam 
cibum ac potum sumere voluit, non semel, sed 
sepius, ne illud non corpus, sed spiritum esse 
arbitrarentur, et sibi non solide sed imaginaliter 
apparere. 
CAPUT XI. 


Docetas nonnullos ab eucharistia abstinuisse par — est 
credere. Simoniani non statim post mortem Simo- 
nis evanuerunt. Non apparet lgnatium — dixisse 
Romanos fideles facile ipsum a supplicio eripere 
potuisse. Neque si dixerit, veraciatem ejus in 
dubium vocat. Potuit sibi S. Ignatius scribendi 
secundam epistolam ad Ephesios opportunitatem 
polliceri. Redemptio a veratione militum, et fa- 
cultas liberz custodiz, confessoribus ab Ecclesiis 
procurari solita, fuse describitur. Modestia mar- 
tyris tum erga Tralliunos, tum erga Polycarpum 
defenditur. 


Capite 20 duo argumenta persequitur,et utrum- 
que nostrum Ignatium petit. Primum est, quod 
tradat hereticos ab eucharistia abstinuisse. Hoc 
autem falsum esse putat : nullosquippe etate Igna- 
tii hoc fecisse. Qua igitur atate hoc fecerunt ? An 
ducentis post Ignatium annis, cum impostor Dal- 
leanus has epistolas finxit ? Minime. An ullo alio 
ante id tempus evo? Haudquaquam. Mentitus est 
igitur scriptor ; quod de Ignatio credi nullo modo, 
de impostore facile credi potest. Sed quare fictor 
id fingeret,quod nullam omnino verisimilitudinem 


381 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


388 


haberet, quod neque revo Ignatii, nec suo compe- A attingit. Antiquiorum distincte heereses jam tum 


teret ? Certe si nulli unquam qb eucharistia absti- 
nuissent, ne fictor quidem id dixisset, aut hujus 
inauditi criminis quemquam accusasset. Nullo 
modo igitur dubitandum est, quin tales hireretici 
fuerint. Sed « quinam sunt, » inquit ? Si querat, 
querimus et nos, quinam illi heretici fuerunt, de 
quibus loquitur Tertullianus ?»Pluresnec ecclesias 
habent, sine matre, sine sede, orbi fide, extorres, 
sine lare vagantur. » Quando, queso, illi eucha- 
ristiam celebrabant ? que illis cura viduarum et 
orphanorum ? Sed ulterius querit,quinam illi qui 
ideo abstinerent ab eucharistia,quod eam negarent 
Salvatoris esse carnem pro nobis passam ? Respon- 
deo.Docete : illi,scilicet quos describit Ignatius,qui 
veritatem humane nature in Christo impugnabant, 
qui passionem ejus,et resurrectionem pernegabant, 
a quibus cavendum monet Ignatius, οἱ Evangelio 
adhsrendum, « in quo passio nobis ostensa est,et 
resurrectio perfecta est, » Fatetur Dallcdeus multos 
olim fuisse hereticos, qui hanc fidei Christiane 
partem negarent, idque esse compertissimum.Sed 
quarit rursus : Quis de hereticis illius temporis 
scripserit,eos ab eucharistia abstinuisse ? Respon- 
deo, nemo preter Ignatium de istius temporis hae- 
reticis hoc diserte affirmavit. Ejusdem tamen setatis 
et anni scriptor, S. Polycarpus, eosdem hereticos 
ferit, fundamentum hujus abstinentise indicat, et 
reliqua cum Ignatio perstringit. Hec enim ille de 
Docetis : Hac γὰρ ὅς ἂν μὴ ὁμολογῃ Ἰησὸῦν Χρι- 
στὸν ἐν σαρχὶ ἐληλυθέναι, ᾽Αντίχριστός ἐστι xai ὃς 
ἂν μὴ ὁμολογῇ τό μαρτύριον τοῦ σταυροῦ, Ex τοῦ δια- 
θόλου àatl. Καὶ ὃς ἂν µεθοδεύῃ τὰ λόγια τοῦ Κυρίου 
προς τὰς ἴδίας ἐπιθυμίας, xal λέγῃ μήτε ἀνάστασιν 
μήτε χρίσιν εἶναι, οὗτος πρωτότοκός ἐστι τοῦ Σατανᾶ. 
« Quisquis enim non confitetur Jesum Christum in 
carne venisse,Ántichristus est ; et qui non confite- 
tur martyrium crucis,ex diabolo est ; et qui eloquia 
Domini ad proprios affectus trahit, dicitque neque 
resurrectionem neque judicium esse, hic primo- 
genitus est Satanse. »Quibus docet eos qui tunc 
veritatem humans nature in Christo negabant, 
mortem ejus pariter negasse,resurrectionemque et 
judicium sustulisse. Hos autem docet vanos homi- 
nes seduxisse; catholicos monet ut eorum cor- 
ruptelas vitantes, orationibus invigilent,et jejuniis 


erant superstites. Valentinianorum igitur heresim 
Ireneus accurate describens operoseque refutans 
sepissime lectores monet,iisdem argumentis vetu- 
stiores hereticos esse refutatos. Mirum igitur non 
est,si Docete aliqui ab eucharistia abstinerent, et 
tamen illius rei nullam lreneus fecerit mentionem. 

Id tamen docet Ireneus quo hoc ipsum quod vo- 
lumus indicatur ; ex Menandri schola prodiisse ait, 
qui asserebant, non esse credendum in eum qui 
crucifixus est : quorum hoc effatum erat : « Si quis 
confitetur crucifixum, adhuc hic servus est. » Quo- 
modo igitur illi, qui Christum mortuum non puta- 
bant,qui fidem in eum qui crucifixus est repudia- 
bant,ad eucharistiam convenirent, qua instituta 
est ad mortis Christi commemorationem ? Περιττὸς 
γὰρ ὁ τύπος ἀντρημένης τῆς ἀληθείας, « supervaca- 
neus enim est typus ablata veritate, » ut loquitur 
B. Theodorctus. De Simonianis qu: habet adversus 
Bellarminum nihil valent.Intelliguntur eo nomine 
non tantum ii,qui Simonem colebant, sed et disci- 
puli, qui ex ejus schola prodeuntesab eo ceperunt 
initia, et illius sententiam varie transformabant, et 
post ejus interitum sub illius nomine pestilentissi- 
mum dogma tradiderunt.Quamvis et illi qui Simo- 
nem colebant diu post ejus mortem perdurabant. 
De tate sua Justinus martyr apologia 2 : Καὶ 
σχεδὸν πάντες μὲν Σαμαρεῖς, ὀλίγοι δὲ καὶ iv. ἂλλοις 
ἔθνεσιν ὡς τὸν πρῶτον Osóv ἐχεῖνον ὁμολογοῦντες 
ἐκεῖνου καὶ προσκυνοῦσι. « Αο Samaritani prope 
omnes, ex aliis etiam nationibus nonnulli, illum 
quasi primum Deum confitentes adorant quoque.» 
Et in eadem apologia asserit demonas excitasse 
Σίμωνα xai Mévavüpov ἀπὸ Σαµαρείας, oi xal µα- 
γικὰς δυνάµεις ποιῄσαντες πολλοὺς ἐξηπάτησαν καὶ 
ἔτι ἀπατωμένους ἔχουσι, « qui etiam nunc seductos 
possident, » non ut interpres, « quos seducant ha- 
bent. » Unde de seipso ita loquitur in altera apo- 
logia: Καὶ τοῦ ἐν τῷ ἐμῷ ἔθνει ἀσεθοῦς καὶ πλάνου 
Σιμωνιχνοῦ δόγµατος χατεφρόνησα. « Ego quoque 
impium εἰ erroneum in gente mea Simonianum 
dogma despexi. » Pariter de sui evi Simonianis 
Clemens Alexandrinus, Stromat. lib. n: Ot δὲ 
ἀμφὶ τὸν Σίµωνα τῷ ᾿Βστῶτι, ὅν ck6ouc:v, ἑἐξομοιοῦ- 
σθα. τρόπον βούλονται. « Simonis autem sectatores 
Stanti quem colunt volunt assimilari moribus. » 


adhereant;post quz notissimumesteucharistiam ea D Postea Origenes lib. νι, contra Celsum : Οὐδαμοῦ 


statecelebrarisolitamesse;hortaturetiam ut visitent 
infirmos,viduas, pupillos, pauperesque nullo modo 
negligant, qui omnes ex oblationibus et agapis, ubi 
eucharistia celebrabatur,sustentant solebant.Quare 
idem subindicat Polycarpus,quod clare locutus est 
Ignatius.« Sed si verum esset, vel ab lreneo me- 
moratum, vel ab alio aliquo esset. » Dedimus alium, 
etquidem maxime idoneumtestemS. Polycarpum. 
Ireneus autem curiosissimus Valentiniane hrere- 
seos explorator fuit, omniumque quae ab ea nate 
sunt accuratissimus indagator : vetustiorum hare- 
ticorum deliria breviter describit,et disciplinam vix 


τῆς οἰκουμένχς ol Σ!µωνιανοί. « Nullibi gentium Si- 
moniani. » Ipse tamen ejusdem operis lib. 1: Νυνὶ 
δὲ τοὺς πάντας ἐν τῇ οἴκουμένῃ οὐκ ἔστι Σιμωνιανοὺς 
εὑρεῖν τὸν ἀριθμὸν, οἶμαι, τριάκοντα, καὶ τάχα 
πλείονας εἶπον τῶν ὄντων. Eloi δὲ περὶ τὴν Ηχλαι- 
στίνην σφόδρα ἐλάχισσοι, τῆς τὲ λοιπῆς οἰκουμένης 
οὐδαμοῦ τὸ ὄνομα αὐτοῦ καθ fjv ἠθέλησε δόξαν περὶ 
ἑαυτοῦ διασκεδάσαι. ε Nunc autem in toto orbe 
opinor vix triginta Simonianos reperiri ; ac fortasse 
ne tot quidem. Sunt enim in Palestina pauci ad- 
modum, in reliquo vero orbe nusquam nomen ejus 
est in ea opinione in qua ipse haberi voluit. » 


wr. 


389 


bantur ; qui cum Christianos se simulassent, de- 
monum tamen cultui se privatim mancipabant, ut 
ipse testatur lib. n, cap. 13. Fuerunt igitur quam- 
plurimi state Ignatii Simoniani, qui nefanda qus. 
dam mysteria celehrabant, eucharistiam minime, 
qui Simonem quidem colebant, sed sub Christi 
nomine: Πλάνου μὲν ὄντος αὐτοῦ, μορφὴν δὲ ὀνόμα- 
τος Χριστοῦ ἐνδυσαμένου, « qui tametsi impostor 
esset, speciem tamen nominis Christi assumpsit, » 
ut testatur Epiphanius. Quee cum ita sint, apparet 
Simonianos sub Claudio minime ezxstinctos esse, 
Trajani et Ignatiane passionis temporibus quam- 
plurimos exstitisse, adeoque de illis posse accipi 
qua 8 scriptore epistolarum de quibusdam sui tem- 
poris haereticis dicta sunt. 


De Marcione qua disserit, qui Christi corpus 
phantasticum docuit, et tamen eucharistiam cele- 
bravit,ad zetatem Ignatii non spectant; neque quid 
Docetz& 6ο s&vo fecerint, ostendunt. llli enim de 
morte Christi multa docuerunt,que Marcion nullo 
modo sustinuit. Et Tertullianus testatur eo ipso 
loco, qui producitur, Marcionem sacramenta pro- 
pria habuisse. Ignatius autem de Ecclesise sacra- 
mento sine dubio intelligendus est, a quo et Mar- 
cion abstinuit.Denique cum argumentum abinter- 
polatore petit (a quo nunquam videtur nisi doctior 
recedere), qui hac verba omisisse videatur, quod 
minus vera putaret ; primo, auctoritatem B. Theo- 
doreti interpolatori opponimus, qui haec ipsa verba 
tanquam pura puta Ignatiana et verissima exscri- 
psit. haereticis sui temporis objecit, neque veritus 
est ne illa verbaauctorem epistolarum alium quam 
lgnatium episcopum Antiochenum et martyrem 
proderent. Secundo, interpolator ipse, qui pro sua 
libidine, quc&cunque voluit omittere solitus est, 
nullo modo ea verba omisisse, quod vera esse non 
putaret, putandus est, ut ex his que eorum loco 
posita sunt apparet : τὸν σταυρὸν ἐπαισχύνονται, τὸ 
πάθος χλευάζουσι, τὴν ἀνάστασιν χωμῳδοῦσι. Quis 
enim eos eucharistie sacramento usos fuisse putet, 
qui e Christi crucem erubescunt, qui passionem 
ejus derident,qui resurrectionem ludos faciunt,qui 
infidelem inimicitiam cum invicem habent. » Hac 
sane ille posuit,quod idem his verbis doceri puta- 
ret quod ab Ignatiodictum de iis est,qui ab agapis, 


J. PEARSONII VINDICLE ΙΕΝΑΤΙΑΝΑ. — PARS II. 


Eusebii etate exstabant qui ejus heeresim profite- A ipsorum potestate nonvidebant.Fieri etiam potest, 





390 


ut illud potuerint facere, nec tamen faciendum 
putaverint, rationibus ab ipsolgnatio redditis per- 
moti, aut etiam ablata occasione, et inimicorum 
furore preventi, cum Ignatius « subductus est 
cum festinatione in amphitheatrum, » ut in ejus 
Actis legimus. Fieri denique potest, ut illud effi- 
cerenon potuerint sine vite plurium Christianorum 
periculo, aut etiam sine peccato. At non peccat qui 
id boni non facit, quo majus aliquod bonum fa- 
cere possit, aut. quod facere, sine peccato non 
possit. « Non quaro, inquit, que qualisque fuerit 
illa que Romanis a nostro tribuitur potestas. » At 
omnino qucrendum,imo statuendumerat qualis heec 
potestas fuerit,priusquam pronuntiaret gravissime 
eos peccaturos, si illa uti in hac causa nollent ; et 
utrum talis essetque illis nullo modosubripi posset. 

Sed ille hec toties affirmavit, et tamen fal- 
sum est. Quod affirmasse dicitur, falsum esse 
nondum probatum est, neque probari ullo mo- 
do potest; an toties id dixerit scriptor, jam vi- 
dendum. Nam primo qui dixit se, « si illi volue- 
rint, et si illi non impedirent, » moriturum, non 
statim dixit, « mortem ejus, si vellent, nullam fu- 
turam. » Diversa hxc plane sunt. Novit S. martyr 
gentiles omnes Romanos cupidissime imperatoris 
decretum exsecuturos et ipsius morte delectatos 
fore. Nisi igitur Romani fideles intercederent, et 
martyrium ejus aliquo modo impedire conarentur, 
certissima ei mors ut et exoptatissima pro Christo 
fuit. Non tamen inde sequitur dixisse eum, nullam 
fore mortem, si Christiani voluerint, aut impedire 
conarentur : hoc enim an efficere possent, dubitare 
etiam ille qui hec dixerat potuit. Novit infideles et 
potuisse et voluisse eum interficere ; certo igitur 
hioc futurum erat, nisi aliquis impediret. Novit se 
a Deo ad martyrium vocatum esse ; impedire vo- 
luisse nemo hominum preter Christianos Rome 
constitutos credendus fuit. Si igitur illi idem quod 
illi vellent,aut non impedirent, certissima martyri - 
mors fuit, sive illi revera impedire potuissent, sive 
non. Multi enim Christiani confessores a morte 
liberare conati sunt, qui id eflicere non potuerunt. 
De Peregrino Lucianus : ᾿Επεὶ δὲ οὖν ἐδέδετο, ol 
Χριστιανοὶ συμφορὰν ποιούµενοι τὸ πρᾶγμα πάντα 
ἐχίνουν ἐξαρπάσαι πειρώμενοι αὐτόν" sic ἐπεὶ τοῦτο 


ab eucharistia, ab oblationibus abstinebant, et ab [) 7» ἀδύνατον, fj ye ἄλλη θεραπεία πᾶσα οὐ παρέργως, 


Ecclesia in diaboli castra transvolabant. 


Secundum hujus capitis argumentum epistolam 
ad Romanos spectat, qua scriptum signiflcat in 
eorum potestate fuisse ipsum supplicio liberare. 
Fortasse. An igitur inde sequitur Ignatium eam 
epistolam non scripsisse ? Profecto non capio. 
* Quod si ita est, inquit, sequitur Romanos gra- 
"issime peccasse : eum enim non liberarunt » Imo 
vero non sequitur. Fieri enim potest ut. Romani 
Christiani illud efflcere non potuerint, quod Igna- 
Uus putavit eos facere potuisse ; gravissime autem 
Bon peccabant, qui illud non fecerunt, quod in 


ἀλλὰ σὺν σπουδῇ ἐγίνετο. « Postquam vinctus est, 
Christiani suam infelicitatem putantes, omnia mo- 
vebant illum eripere conati.Mox ubi hoc impossi- 
bile fuit, alia omnis cura non perfunctorie, sed 
sedulo adhibita est. » 


Duo igitur loca que produxit vir doctissimus.non 
id efficiunt quod ille voluit ; sed tertius illi vide- 
batur asserere, id ipsis facile fuisse. « Vobisenim, 
inquit, facile est id quod vultis facere: » facilli- 
mum igitur existimavit epistole scriptor Romanis 
fidelibus fuisse,Ignatium a sententia imperatoris et 
morteliberare. Αἱ in illis verbis de morte nihil 


391 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


3923 


dictum est, neque ea recte intelligi sine sequen- A suspicari non posset, et ex tali suppositione aut 


tibus possunt ; qu,si sana sint, ut apud Meta. 
phrasten exstant (in codice enim Laurentiano ea, 
quod dolendum est, non habentur) ostendere vi- 
dentur auctorem epistola putasse Romanos fideles 
potuisse eum a supplicio liberare : et quare id exi- 
stimare non potaeritlgnatius, nullam satis gravem 
causam video. Aliquot enim Rome magna aucto- 
ritatis viros, et in ipsa etiam aula nonnullos tunc 
Christianissimum vel aperte professos, vel secreto 
amplexos fuisse dubitandum non est ; qui, cum ab 
Urbe imperator abesset, illud certe non egre obti- 
nere potuisse putandi sunt,ut si non remitteretur, 
saltem differretur sententie ab imperatore jam 
absente late exsecutio. Sed cum in verbis ipsis 
reperiatur aliqua discrepantia, non erit aut mihi 
molestum, aut cuiquam, uti spero, ingratum, si 
sententiam nostram de lectione jampridem dubia 
interponam. Verba sic se habent. 'Y uiv γὰρ toy pic 
ἐστιν ὁ θέλετε ποιῆσαι' ἐμοὶ δὲ δύσκολόν εστι τοῦ 
θεοῦ ἐπιτυχεῖν, ἐὰν ὑμεῖς φείσησθἑ µου. Ita Μείᾶ- 
phrastes. Codex Augustanus, μὴ φείσησθἑ µου, et 
vetus interpres « non parcitis mihi. » Hic particula 
negativa in Metaphrasle, codice Nydprucciano, et 
Vulgato interprete deest: in codice Augustano, et 
vetere interprete agnoscitur. Si igitur judicium de 
lectione ferre liceat,puto particulam negalivam ad- 
mitti debere, sed non eo quo ponitur loco, verum 
ante verbum ἐπιτυ χεῖν, ut legatur, ἐμοὶ δὲ δὐσκολόν 
ἐστι τοῦ θεοῦ μὴ ἐπιτυχεῖν, vel, quod idem est, 
ἀποτυχεῖϊν. Quod si cui placeat, verborum sensus 
hic erit : « Mihi autem durum et molestum est Deo 
non potiri. » Ita ὁὔσχολον interpretor, non utsit 
arduum et difficile, sed molestum et grave, xzó&, 
sive « minime placens ; » unde ὁυσκολαίνειν, « mo- 
este ferre,non bene concoquere ; » qua significa- 
tio ipsi etymo maxime congruil. Hesychius : Δυσχο- 
λαίνει, ὀυσφορεῖ, quod est « egre vel gravate fert : » 
unde eidem Hesychio δύσλοφον, est ὁύσχολον « dif- 
ficulter ferendum. » Unde poeta vetus : 
Ὡς δύσκολον τὸ 47,224 ἀνθρώποις Ego. 

Senectus enim, ut ait, « onus Etna gravius. » 
Jamsi hoc sensu accipiatur δύσκολον, contraria 
&ccipiendum erit εὐχερές, ut apud Hesychium 
εὐχερής, εὔχολος, et εὐπερίστατον, εὔκολον, ut 
idem sit quod d6zpéc, «leve et placidum,vut sit ho- 


Ü 


C 


suspicione, ne ea potestate in ipso liberando, et 
martyrio quod summopere ambiebat, etad quod 
Dei voluntas adeo aperte vocabat, impediendo ute- 
rentur, libere monere. Quare ut. Deo maxime pla- 
cere studeant eos hortatur; et a Deo esse ut ipse 
pro nomine Christi jam martyrium subiret,iis pla- 
num facit. « Qui vivit, inquit, et loquitur in me, 
intus mihi dicit : Vade ad Patrem.»Neque dubitare 
se ostendit quin Christus iis etiam hanc Dei vo- 
luntatem patefacere voluerit ; quos interim cer- 
tiores facit, liac se non secundum carnem, sed 
mentem Dei scripsisse. Nihil igitur in epistola ad 
lhomanos de eorum potestate diotum est, quod a 
S. Ignatio scribi non potuit. 

Capite 23 interpolationibus, aut spuriis perstri- 
ctis,unicum argumentum adversus auctorem ipsum 
cuditur ; quod ab ea re petitur,quam non a gravi- 
tate martyris abhorrere fatetur, sed a judicio et 
sapientia,neque ab illis quidem multum, sed non- 
nihil.Hec autem judicii et sapientie defectus ex 
prudentia interpolatoris detegitur perspiciturque. 
Ita,scilicet,Dalleo auctor epistole ineptus, impru- 
dens sciolus,in quo nihil tale reperire potuerunt 
anliquissimi Patres; interpolator autem acutus, 
prudens, et, quod mirum est, etiam fortis, cujus 
ineptias omnes vident. Sed quid tandem illud est, 
quod adeo a judicio et sapientia S. martyris ab- 
horret? lllud nempe quod polliceatur se secun- 
dum libellum ad Ephesios missurum. Hoc pruden- 
ti», hoc sapientis S. Ignatii officit, Nam in assi- 
dua meditatione mortis, et inter leopardorum 
vexaliones hoc polliceri, stultum esset. 

Priusquam hac censura admittatur, videamus 
quid promittit, et quomodo.Quod promittit est δεύ- 
τερον βιθλίδιον, « secundus libellus, » siveepistola, 
βιθλίδιον, quidem quodvis scriptulum Grecis,ut ex 
Plutarcho constat, apud quem in Vita Cimonis de- 
scribuntur Chii : Τεξεύοντες ὑπὲρ τὰ τείχη Bi6AiBix 
προσκείμενα τοῖς ὀϊστοῖς, « libellulos sagittis an- 
nexos super muros mittentes. » Vocat autem hanc 
epistolam quam tunc scripsit, libellum primum, 
quod essel ceeteris quas scripsit paulo prolixior 
(ut Hieronymus Augustino, epist. 89: « Tres simul 
epistolas, imo libellos, per diaconum Cyprianum 
tux dignationis accepi ; » et epist. 2 : « Libellum 


rum verborum sensus, « Vobis quidem id quod cu- D hunc libello ejus copulato, » de duabus primis 


pitis efficere placidum et promptum ; mihi autem 
Deo non potiri durum, grave et molestum foret.» 
Non igitur apparet auctorem epistole dixisseTto. 
manos fideles facilepotuisse Ignatium a morte libe- 
rare,aut eam nullam,si illi vellent,fore.Neque veri- 
simile est scriptorem id voluisse,quod eos ad mar- 
tyrem liberandum invitare etexcitare videatur,cum 
hoc omnibus que in ea epistola adeo premit et 
persequitur,contrarium sit. Aut si eam potestatem 
scriptor innuerit, nunquam constabit hanc Chri- 
stianis Rome constitutis adeo non competiisse, 
ks S. Ignatius eam &nimo concipere et veram esse 


epistolis, promittit se secundum etiam missurum. 
Quomodo autem promittit ? non absolute, sed sub 
conditione non una. Primo,si Deus voluerit, ἐὰν 
θέλημα 7, secundo, si intelligat Ephesios ila se 
habere, ut ad ipsos ea que meditatus erat, par 
esset scribere. Non hec temeritatem aut insipien- 
tiam, sed pietatem et prudentiam sapiunt, si et 
materiam, et modum pollicitationis consideres. Sed 
conditio, inquies, et affectio martyris impediunt 
quo minus eliam subillis conditionibus promittat : 
« assidua scilicet meditatio mortis, etleopardorum | 
vexationes. » Imo vero nullo modo.Eratenim inillo - 


393 


J. PEARSONII VINDICLE Ι4ΝΑΤΙΑΝΑΛ. — PARS II. 


394 


sancto martyre cum zelo Dei et cura ecclesiarum A martyribus incertis, ne consuetudinem querant,ne 


conjuncta mortis meditatio ; neque aliorum minus 
quam suam salutem spectabat. Eadem itaque causa 
que ut primam epistolam ad Ephesius mitteret, ut 
secundam insuper, promitteret, si opus esset, san. 
ctum virum permovebat. Sed inter leopardorum 
vexationes hoc sapienter promittere non potuit. 
Quidni ? an qui unam jam scripserat epistolam in 
manibus militum, quos leopardos vocat, alteram 
scribere non potuit ? 

Ut hzc objectio pleneet perspicue solvatur, satis 
erit observare, vexationes militum, quorum custo- 
die confessores tradebantur, a Christianis redimi 
solitas esse. Et quidem in hunc finem, quo laxius 
custodirentur, et liberiore fruerentur carcere, a 


tedeat vitse, ne nova abstinentie disciplina scan- 
dalizentur, quam nec ille Pristinus, vester non 
Christianus martyr, attigerat : quem et facultate 
custodie libere aliquandiu fartum,omnibus balneis, 
quasi baptismate melioribus, et omnibus luxurie, 
secessibus, quasi Ecclesit secretioribus,et omnibus 
vite istius illecebris, quasi eterne dignioribus, 
hoc puto obligatum ne mori vellet. » Idem tamen 
Tertullianus Ad martyres cap. 1, de eadem Eccle- 
sio consuetudine sedatius loquitur : « Inter carnis 
alimenta, benedicti martyres designati, qux vobis 
et domina mater Ecctesia, et singuli fratres de 
opibus suis propriis in carcerem subministrant, 
capite aliquid et a nobis quod faciat ad spiritum 


fidelibus opes erogabantur, tum ut confessores p quoque educandum. » Et cap. 2: « Ipsam interim 


ipsos alerent, tum ut custodum iniquitatem largi- 
tionibus mitigarent. Antiquissimus locupletissimus- 
que harum rerum testis est interethnicos Lucianus 
in epistola de morte Peregrini. Postquam enim ille 
in carcerem conjectus est, statim vidue etorphani 
ad fores carceris convolabant, oi 9' ἐν τέλει αὐτῶν 
xii συονεκάθευδον ἔνδον uev αὐτοῦ διαφθείροντες τοὺς 
δεσμοφύλαχας. εἶτα δεῖπνα ποικίλα εἰσεκομίζετο, 
χαὶ λόγοι Ἱερο) αὐτῶν ἐλέγοντο, « Magistratus autem 
eorum (puta sacris ordinibus initiati, qui ἂρχοντες 
tum dicebantur)etiamintus cum eo condormiebant 
custodibus corruptis : dein can varie introduce- 
bantur, etsacri eorum sermones dicebantur. » Ecce 
vetutissimum Ecclesie morem hic habemus ab 
ethnico descriptum; ubiin carcere agape celebra- 
bantur,vidue et orphani alebantur,ritusChristiani 
acustodibus redempti sunt. Καὶ μὴν καὶ τῶν ἐν 
"Asia πόλεων ἔστιν Oy Γκόν τινες, τῶν Χριστιανῶν 
στελλόντων ἀπὸ τοῦ χκοινοῦ, βοηθήσοντες xal ξυναγο- 
ῥεύσοντες xal παραμυθηγσοµενοι τὸν ἄνδρα. « Aliqui 
etiam ex quibusdam Asie civitatibus venerunt, e 
communi mittentibus Christianis, qui vero opem 
ferrent ipsumque defenderent et consolarentur. » 
Et hoc etiam docet factum esse ex more Ecclesirme 
Christiana. ᾽Αμήχανον δέ τι τὸ τάχος ἐπιδείκνυνται 
ἱτειδάν τι τοιοῦτον γένηται δηµόσιον, ἐν βραχεῖ γὰρ 
ἀγειδοῦσι πάντων. « Incredibilem autem quamdam 
celeritatem ostendunt, si quid tale publicum con- 
tingat. Illico enim nulli rei parcunt. » Καὶ δὲ xai 
τῷ Περεγρίνῳ πολλὰ τότε Txt χρήματα παρ) αὐτῶν 
ixi προφάσει τῶν δεσμῶν, καὶ πρόσοδον οὗ μικρὰν 
τύτην ἑποιήσατο, « Proinde Peregrino tunc multe 
pecunie mittebantur, et non exiguum proventum 
hunc lucrifecit. » Insignis admodum hic locus 
Luciani est, charitatem, curam studiumque Chri- 
süianorum veterum erga confessores graphice de- 
pingens, in re notissima, que sub flnem imperii 
Adriani, in prima hujus philosophi peregrinatione 
contigit. Sed Christianos ipsos de re eadem disse- 
rentes audiamus. Tertullianus jam adultior Monta- 
nista factus lib. De jejuniis catholicorum charitatem 
ipso Luciano acerbius ct invidiosius sugillat : 
« Plane vestrum estin carceribus popinasexhibere 


Ῥατποι. Gn. V. 


conversationem seculi et carceris comparemus, si 
non plus in carcere spiritus acquirit, quam caro 
amittit : imo et quo» justa sunt, caro non amittit, 
per curam Ecclesie, agapen fratrum. » Hw Eccle- 
si: et fidelium opes diaconis concredebantur, qui 
confessores et consilio juvarent, et victu sustenta- 
rent, et a custodum iniquitate dato pretio redi- 
merent. Tertulliani evo S. Perpetua in passione 
sua: « lbi tunc Tertius et Pomponius benedicti 
diaconi, qui nobis ministrabant, constituerunt 
premio ut paucis horis emissi in meliorem locum 
carceris refrigeraremus. » De vetustissima hac 
consuetudine S. Cyprianus epistola 11: « Et credi- 
deram quidem presbyteros et diaconos qui illie 
presentes sunt, monere vos et intruere plenissime 
circa Evangelii legem, sicut in preteritum semper 
sub antecessoribus nostris faetum est, ut diaconi 
ad carcerem commeantes martyrum desideria con- 
siliis suis etScripturarum preceptis gubernarent. » 
Idem, epistola 5: « Quantum ad sumptus sugge- 
rendos sive illis qui gloriosa voce Deum confessi in 
carcere sunt constituti, sive iis qui pauperes et 
indigentes laborant et tamen in Domino perseve- 
rant: peto nihil desit, cum summa omnis que 
redacta est, illic sit apud clericos distributa pro. 
pter ejusmodi casus. » S. Dionysius episcopus 
Alexandrinus, apud Eusebium, lib. vir, cap. 14, de 
Eusebio diacono : Βὐσέθιος, ὃν ἐξ ἀρχῆς ὁ θεὸς 
ἐνεδυνάμωσε, xal παρετκεύασε τὰς ὑπηρεσίας τῶν 
ἐν ταῖς φυλαχκαῖς Ὑενομένων ἐναγωνίως ἀποπληροῦν. 
« Eusebius, quem Deus jam inde ab initio robora- 
vit, impulitque ut confessoribus in custodia positis 
ministeria strenue exhiberet. » Auctor Constitutio- 
num apostolicarum, lib. v, caq. 1, deconfessore : M1 
παρίδητε αὐτὸν, GÀÀ' Ex τοῦ xómou xal τοῦ ἱδρῶτος 
ὑμῶν πέµψατε αὐτῷ εἷς διατροφὴν αὐτοῦ xal εἷς 
µισθοθοσίαν τῶν στρατιωτῶν, ἵνα ἐλαφρυνθῇ καὶ 
ἐπιμελείας τύχη, tv! ὅσο, τὸ ἐφ᾽ ὑμῖν μὴ θλίθητα: ὁ 
μαχάριος ἀδελφὸς ὑμῶν.» Ne eum negligatis : quin 
potius mittite ei ex labore et sudore vestro ad vi- 
ctum, et ad mercedem militibus solvendam, ut al- 
levietur et curetur ; ut quantum in vobis est,beatus 
frater vester non prematur. » Victor Vitensis de 


13 


895 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


396 


Carthaginensibus in persecutione Africana : « Sed À menta dividit; quorum duo interpolationes aut 


populus memorate urbis in Domino semper fidelis, 
dato munere carcerariis, die ac nocte Christi mar- 
tyres frequentabat. » 

Hac cum fuerit vetustissima Ecclesie consue- 
tudo, idem etiam in Ignatii vinculis factum con- 
stat. Nam S. Chrysostomus in Panegyri he obser- 
vat: Al γὰρ κατὰ τὴν ὁδὸν πόλεις συντρέχουσαι 
πάντοθεν Έλειφον τὸν ἀθλητὴν, καὶ κατὰ πολλῶν 
ἐξέπιμπον τῶν ἐφοδίων, εὐχαῖς καὶ πρεσθείαις αὐτῷ 
συναγωνιζόµεναι. « Civitates enim in itinere con- 
currentes athletam animabant, et cum copioso via- 
tico dimittebant, orationibus et comitatu illi con- 
. certantes. » Semper enim agnoscit eam quam ha- 
buit ab ecclesiis ἀνάπαυσιν, idque fere per diaco- 
nos: ut ad Smyrnasos : Κατὰ πάντα µε ἀνεπαύσατε, 
et de Burrho: Κατὰ πάντα µε ἀνέπαυσε ad Ephe- 
sios de Croco: Κατὰ πάντα µε ávímauctv, ὡς xai 
αὐτὸν ὁ Πατὴρ Ἰησοῦ Χριστοῦ avayote. Hec. autem 
ἀνάπαυσις, sive ἀνάψυξις, fuit illa refrigeratio de 
qua veteres loquuntur. Omnibus igitur modis dia- 
coni aliique ab ecclesiis missi Ignatio in itinere 
ministrabant ; adeoque eum a vexationibus mili- 
tum, quantum in ipsis erat, promiis redimebant. 
Hinc autem recte intelligitur quod de militibus, 
quos leopardos vocat, scribit, oi xai εὐεργετούμε- 
vot χείρους γίνονται, « qui et beneflciis affecti pe- 
jores fiunt ; » scilicet, quo plus pecunie a fidelibus 
acciperent pro relaxatione vexationis, eo acrius ex 
intervallo S. martyrem vexabant, quo majorem pe- 
cunio vim extorquerent, οἱ Christianos copiosius 
emungerent. Quare cum toties Ignatio contingeret 
refrigeratio, et ab iniquitate militum redemptio,et, 
ut loquitur Tertullianus, « facultas libere custo- 
dice, » facile potuit illas quas habemus epistolas 
exarare, quarum aliqu» non multumlongiore quam 
unius horm spatio scribi potuerunt ; neque ex iis 
ulla tam prolixa est, ut plures quam tres horas 
postulet. Certe « quamvis longe epistole una nox 
sufficit, » inquit Hieronymus ad Chromatium. Cur 
igitur, qui ad Ephesios hanc epistolam scripsit, 
nonetaliam,si opusesset,ascribendi occasionem op- 
portunitatemque polliceri sibi posset, causam nul- 
lam video. Unde tota illa imprudentia et insipientia 
in alio libello promittendo prorsus evanescit. Hec 
eo lubentius hoc loco commemoravi, et fusius pro- 


secutus sum, ut simul Blondelli questioni respon. ἢὮ 


derem. « Quo palpo belluinam leopardorum rabiem 
sedare dotum est, ut vinctum suum non modo pii 
unius aut alterius solatiis frui, sed idem vicinas 
undique ecclesias, nullo incendii Christianos orbe 
toto depascentis metu aggregari sinerent ? » Hac 
enim eadem opera difflantur. Qui enim nostra le- 
gerit, et palpum siatim videbit, et tot Christiano- 
rum concursum factum esse non mirabitur. 
Capite 2t ea congerit, quc in epistolisoccurrunt 
non satis cum martyris modestia consentanea: 
qua tamen fatetur esse minus elata quam ea que 
superius audivimus. Hac autem in quatuor a rgu. 


spuriaspectant,duo in nostrum Ignatianum dirigun- 
tur. Prima modestie violatio est, quod « super- 
calestium scientiam sibi vindicat. » Quasi vero 
Christiano viro, etquidem episcopo, et ab apostolis 
edocto nulla supercelestium scientia competeret. 
An τὰ ἐπουράνιά tolies ab Apostolo memorantur, 
ut de illis nihil scire, nihil scribere possent Chri- 
stiani ? Mira hac mihi videntur, et tamen ob hanc 
unam sententiam « a modestia hic scriptor duplici 
nomine discedit. » Primo, α sibiea tribuit qua ne- 
mini homini mortali concessa sunt.» Nego,pernego. 
Dicit se πολλὰ φρονεῖν ἐν 8cip, « multa sapere in 
Deo. » An hoc nulli mortalium concessum est ? an 
potius ab omnibus Christianis requisitum non est? 
Ad sapientiam in Deo et quidem multam omnes vo- 
cantur, ille presertim, quem S. Chrysostomus «v- 
τίῤῥοπον Πέτρου διλάσκαλον appellare non veretur. 
Dicit se ea scribere posse, que Trallenses non ca- 
perent. An hoc nulli mortalium concessum est? 
Nondum tanta nobis tunc temporis Trallensium 
scientia fuisse apparet. Cum ad Smyrnaeos super- 
colestium,et visibiliuminvisibiliumque mentionem 
fecisset, statim addit: « Qui capit, capiat. » Ῥο- 
siremo, haec ἐπουράνια clarius definit, dum se 
τὰς τοποδεσίἰας τὰς ἀγγελιχὰς, xal τὰς συστάσεις 
τὰς ἄρχοντικᾶς intelligere posse dicit. Nec tamen 
« patet heec hujusmodi esse , que nulli mortales 
sciant. » Non forte non rects intelligimus quid epi- 
stole scriptor per ista verba voluerit, at eum illa 
non intellexisse qua his verbis significare voluit, 
nemo certe mortalium novit. Per τοποθεσίας Dal- 
leus significari putat, « loca in quibus vel singuli 
angeli,vel angelorum ordines a Deo in hoc universo 
positi sunt. » Sed de hac interpretatione dubitari 
non immerito potest. Quamvis enim eam vocem 
velut elegantem Cicero usurpaverit ; apud Grecos 
tamen, ut opinor, raro exstat; et apud Ciceronem 
ea significatione sumitur, qu: angelis non compe- 
tit. Τόπος in hoc ipso scriptore pro offlcio et digni- 
tate sumilur, ut ad Smyrneos, τόπος µηδένα ου- 
σιούτω. Vetus interpres : « Qualitate nullus infle- 
tur, » ut recte legendum monuit Isaacus Vossius ; 
nam Usserius non recte « qualiter » ex ms. tran- 
scripsit. Interpolator : Τόπος καὶ ἀξίωμα καὶ πλοῦ- 
τος µηδένα φυσιούτω. Ad Polycarpum : Ἐκδίχει σου 
τὸν τόπον, « vindica locum tuum, » hoc est officium 
et dignitatem quam ut episcopus obtines. Quem 
locum sine dubio Grigenes in animo habuit, cum 
in Commentariis ad. Mattheum scripsit: Ἐπεὶ δὲ 
τὸν τόπον τῆς ἐπισγοπῆς ἐκδικοῦντες χρῶνται τῷ 
ῥητῷ. Et τοποθεσ.α eo sensu sumpta ad angelorum 
ordinea rectius fortasse applicari potest ; varia au- 
tem eorum officia dignitatesque vetustissimi Chri- 
stiani agnoscebant. Συστάσεις ἀρχοντικάς : reddit 
rursum Dalloeus « principatuum quaseam stationes 
alque acies, » cum σύστασις neque stationem neque 
aciem significet. De his fusius aliquando fortasse 
agemus. Interim fateor, de angelorum natura, of- 


397 


ficiis, dignitatibus ordinibusque diversis scire se 
aliqua scriptorem epistole affirmare quo» Trallen- 
ses capere non potuisse putavit ; et hoc potius ad 
locum S. Pauli ab Usserio indicatum spectat 
quam ad illum a Dalloo, ubi non de scientia, se 
de religioso cultu angelorum agitur.Quare hoc sen- 
tio S.Ignatio probe convenire, et ab eo non immo- 
deste, sed vere dictum esse, et ad ea quao sequun- 
tur recte accommodari posse. Irenius charismata 
in primitiva Ecclesia commemorans meminit τῶν τὰ 
μυστήρια τοῦ θεοῦ ἐκδιηγουμένων, « eorum qui ar- 
cana Dei mysteria exponebant.»Ut Ignatiusad Poly- 
carpum : Ta δὲ ἁόρατα αἴτει ἵνα σοι φανερωθῇ, 
ὅπως μηδενὸς λείπῃ, xal παντὸς χαρίσµατος πε- 
ρισσεύῃ». « Invisibilia autem petas ut tibi manife- 
stentur,ut nullo deflcias, et omni charismate abun- 
des. » S. Chrysostomus asserit 8. Ignatium arcana 
quaedam ab apostolis accepisse : Συνεγένετο τοῖς 
ἀπὀστόλοις Ὑνησίως, καὶ πνυευματικῶν ναμᾶάτῶν 
ἀπέλαυσεν ὁποῖον οὖν εἶναι εἰκὸς τὸν συντραφέντα, 
xai παν-αχοῦ συγγενόµενον, καὶ ῥητῶν xal ἀποῤῥή- 
τῶν αὐτοῖς κοινωνήσαντα; « Cum apostolis genuine 
conversatus aquis spiritualibus rigatus est. Qualem 
idcirco eum fuisse par est,qui cum illis nutritus, 
et ubique conversatus, et de dicendis et dearcanis 
participavit ?» Ubi de arcanis autem loquitur non 
dubito quin hunc locum, et huic similes in episto- 
lis respexerit. Praeterea in Excerptis Clementis ἐκ 
tz; ἀνατολικῆς Σιδασκαλίας,« ex orientali doctrina,» 
quz sane S.Ignatio incognita esse non potuit,non- 
nulla de angelorum variis officiis εἰ dignitatibus 
referuntur. Neque vero quod ea dixerit Trallianos 
strangulatura,adeo heec sublimia esse indicat. Hoc 
enim ad eostanquam infantes dictum est,qui solido 
cibo facile strangulantur ; quod tralatitium est. Ut 
Tertullianus epist. 64$, de Origenianis loquitur: 
« Ex quo volunt intelligi,nos qui necdum initiati 
sumus, debere audire mendacium,ne parvuli atque 
lactentes solidioris cibi edulio suffocemur, » hoc 
est στραγγαλωθώμεβία. Et Dalleus ipse capite 29, 
dum hzc Ignatii verba recitat, observat « in ipsis 
aperte expressa Paulini sensus vestigia. » 

Sed hoc plane,inquit, « intempestivum » crat. 
1mo vero et huiclocoet tempori maxime congruit. 
Quod ut non videret Dalleus,foda,ut opinor, sen- 
tentiae przcedentis corruptela, cui tam infeliciter 
medelam adhibere conatus est Salmasius, in causa 
fuit. Ista duo vocabula ἑαυτὸν róxeoov,ab illo toties 
vexata et pejora facta, facillime in unum ex inter- 
polatore compinguntur, ut minima mutatione σον- 
τονώτερον legatur. Qua voce restituta, reliqua mi- 
nimo negotio sanantur. Sic igitur lego : ᾿Αγαπῶν 
ὑμᾶς φείδομαι' συντονώτερον δυνάµενος γράφειν 
πεοὶ τούτου εἷς τοῦτο ᾠήθην ἵνα ὢν χατάκριτος ὡς 
ἀπόστολος ὑμῖν διατάσσωµαι. Significat se in animo 
habuisse aliquid ad eos pro episcopo suo Polybio 
scribere, quem majorem etiam apud ethnicos reve- 
rentiam obtinere,quam apud ipsos,indicat ; acrius 

5 Cap. i1, v. 19. 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS II. 


C 


398 


A igitur aliquid meditatus erat,ut quoniam jam con- 


demnatus esset,apostolica quadam auctoritate ute. 
retur. Sed ex amore erga ipsos, et ex sum condi- 
tionis sensu eis parcit. Πολλὰ φρὀνῶ, inquit, ἐν 
θεῷ, « multa sapio in Deo,» quamplurima ab apo- 
stolisipsis accepi,qua vos latent; possem exeorum 
aucloritate vobis preecipere, ἀλλ᾽ ἐμαυτὸν μετρῶ, 
« sed meipsum mensurv. » Hzc duo paulo fusius 
persequitur ; dein eos hortatur, non suo nomine, 
sed per amorem Christi, ut ab haereticis caveant. 
Quorum si priora haud vulgarem in mysteriisChri- 
stiane religionis scientiam indicant, posteriora 
certe singularis modestio specimen exhibent. Ob- 
jectio autem illa,qua hmc «satis invidiose » dicta 
lronuntiat, adeo scriptorem non ferit, ut seipsam 
jugulet. « Cum profitetur, inquit, ista, quorum 
sibi scientiam arrogat, adeo esse excelsa, adeo su- 
pra mortalium etiam fidelium captum sublimia,ut 
ea Trallianis suis capi posse desperet. Cujus ra- 
tionem affert non admodum officiosam,hanc scili- 
cet, quod isti sint. νύπιοι, » parvuli, pueri, infan- 
tes. Non video quomodo magnam sibi scientiam 
arrogat, qui se supra pueros sapere dicit. Non in- 
telligo quomodo quisilla adeo excelsa esse, et su- 
pra omnium mortalium captum sublimia asserat, 
quz tantum ab infantibus capi non posse existi- 
mat. Non capio quare pueri « Deo digni » dici non 
possint, aut « mentem inculpatam et inseparabi- 
lem in patieutia » non habeant. 

Sed nec satis modestus censoribus nuperis scri- 
ptor videtur,dum Polycarpo, « tanquam tyroni 
magister » scribit, αἴτοῦ σύνεσιν πλείονα ἧς ἔχεις, 
« pete prudentiam ampliorem ea quam habes. » 
O preclarum immodesti» specimen ! Monet eum 
ut juniorem senior, ut charum amicus, ut episco- 
pum confessor, et hortatur ad incrementa spiri- 
tualium donorum acquirenda,et a Deo omnis boni 
fonte petenda. Monitum plane hoc non immode- 
stum, sed pium imprimis et fidele ; quodque vete- 
res qui loca communia tractarunt, sibi diligenter 
exscribendum putabant.Neque vero levis suspicio, 
haec fuisse signanter dicta, et aliquid hic innui, 
quod valde notatu dignum est. Nam et in Inscri- 
ptione Polycarpi scribit : Ἐπισκόπῳ ᾿Εχκλησίας 
Xu»2valv, μᾶλλον ἐπεσκοπημένῳ ὑπὸ θεοῦ ΠΗατρὸς 
καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. « Episcopo Smyrneeo- 
rum, magis autem visitato a Deo Patre et Domino 
Jesu Christo. » Innuere autem videturlocum Apo- 
calypseos ,quoscribitur adangelumSmyrnoeorum 
Ecclesic : «Novi opera tua.»Quo si observatio recta 
sit, non dubitandum erit, quin illi septem angeli 
ecclesiarum totidem fuerint proprie dicti episcopi. 

CAPUT XII. 


Argumenta a dictione petita refelluntur. Vera vocis 
θεοφόρου notio apud antiquos. Ea vor S. lgnatio 
dum in vivis esset, tributa est. Sermones Ignatii 
cum Trajano habiti explicantur. Martyres a paga- 
nis, γακοδαίµονες, miseri seu infelices nominati. 
Fabula de S. Ignatio puero in ulnis Christi acce- 





399 


fabulae comva, veteribus incognita. Fabulz ipsius 

Anastasius et. Mctaphrastes primi | meminerunt. 

Ignatii patriarcha  Constantinopolitani atate fa- 

bulz nate videntur. Noster 1gnatius presbyteros 

Ἱερέας non appellat. 

Alque hzc quidem hactenus de rebus ipsis,que 
epistolas, quas defendimus, S. Ignatio episcopo et 
martyri aliena manu minime subditas fuisse per- 
suadent. ΟΦ sequuntur « orationem, et verba ex 
quibus oratio contexta est, » spectant.Deoratione 
in genere disputat, sed nihil aliud asserit, quam, 
epistolas duodecim«non esse uniusejusdem aucto- 
ris, » quod ei libentissime concedimus.Cum autcm 
omnium epistolarum ingenium et ideam critice re- 
presentat, antiquissimas illas, Eusebio visas,maxi- 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


400 


pto hoc titulo longe posterior. Alia traditio, illi À ἀνδρῶν εἰρημένοις. Oratione 37: "Qz τις τῶν μικρῷ 


πρόσθεν θεοφόρω ἐφιλοσόφησεν. Palladius in Ργα- 
fatione Lausiaca histories : Παρὰ θεοφόρων ἀθλητῶν 
τοῦ Χριστοῦ τὴν οὐράνιον τούτων ζωὴν ἐκμεμάθη- 
χα. Quintus S. Cyrilli anathematismus ab Anasta- 
sio versus : « Si quis audet dicere Christum homi- 
nem ἄνθρωπον θΟεοφόρον, id est hominem Deo 
utentem se asportantem [lege sive portantem], et 
non Deum esse veraciter dixerit, anathema sit. » 
Et tamen D. Theodoretus, τὸν Q:o2ópov δὲ dv0zw- 
πον ὡς moÀÀoi; τῶο ἁγίων» Πατέρων sipnuiívov οὐ 
παρχιτούμεθα" « Deiferum hominem,sicut a multis 
sanctis Patribus dictus est,non rejicimus. » Cyril 

lus autem : Φαμὲν γὰρ fusi; τὸ μὴ yotva: πρός τι 

νος θεοφύρον ἄνθρωπον ὀνομάζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἵν 


me exagitat ; earum stylum miris modis infamat ac B μὴ καθ ἕνα τῶν ἁγίων νοοῖτοι« Dicimus enim nos nor 


deturpat,illius sententie S.Hieronymi minime me- 
mor : « Scio inter Christianos verborum vilia non 
solere repreliendi. » 

Prima dictionis labes quam observat est cogno- 
mentum θεοφόρου Ignatii nomini semper adjectuin. 
At certe si vox θεοφόρος cognomentum sit, stylum 
vel dictionem minime laedit ; neque quisquam eo 
rudius aut incultius scribere dici potest, quod se 
vel uno vel pluribus nominibus probat. Sed « hoc 
Ignatii nomen TAeophorus et apud vetustissimos 
omnes est inauditum,et plane fabulosum, et ex fa- 
bula ortum.Ergo epistolas alterius alicujus diu post 
Jgnatium fuisse necesse est. » IIoc igitur argumen- 
tum suo loco dimotum est,et ad ea pertinet, quo 
temporum fidem pulsare videantur. Sed salva res 
est; et magis certa hujus cognominis antiquitas 
quam ut recentis fabule pretextu rejiciatur,magis 
explorata vocabuli notio in veterum scriptis,quam 
ut posteriorum ineptiis eludatur. 

θεοφόρος vox est antiquis Ecclesie scriptoribus 
maxime familiaris; ut huic ipsi scriptori Ephesii 
θεοφόροι, et ναυφόροι dicuntur. Ita Clemens Alexan- 
drinus in Excerptis asseril,0zocópov γίνεσθαι τὸν ἂν- 
θρωπον προσεχῶς ἐνεργούμενον ὑπὸ τοῦ Κυρίου, καὶ 
Χαθαπερ σῶμα αὐτοῦ Ὑινόμενον. Et Stromat., lib. 
vit : Ἡ οὐκ οἴδατε, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ὅτι ναύς ἔστε 
τοῦ θεοῦ ; θεῖος ἄρα ὁ γνωστιχὸς καὶ 19» ἅγιος θεο- 
φορῶν καὶ θεοφορούµενος. Idem enim est. templum 
Dei esse, et 0:ozópov esse, vel θεοφορεῖν. Sanctus 
Dionysius, Calestis hierarchia cap. 7, docet nomen 
throni inter ordines angelicos denotare τὸ θεοφό- 
pov. S.Basilius De Spiritu S., cap. 5: Ἐκ τοῦ àv- 
θρωπείου φυράματος ἡ θεοφόρος σὰρξ coveniqm, οἱ 
homilia in Nativitatem : ἛἜδει τὸ Ηνεῦμα καὶ tiv 
δύναµ.ν τοῦ Ὑψίστου τὴν θεοφόρον ἐκείνην συστήσα- 
σθαι σάρκχ. Αο rursus homilia in psalmum rix: 
Ὑπόδημα δὲ τὴς θεότητος ἡ θεηφόρος σὰρξ, Ov ἷς 
ἐπάθη τοῖς ἀνθρώποις. Gregorius Nazianzenus epi- 
stola ad Cledonium 9, de Apollinaristis: Τὸ ὁεῖν 
προσκυνεῖν μὴ ἄνθρωπον θεοφόρον, ἀλλὰ O:bv σαρ- 
Χ.φόρον' cL: Mi, σάρχα θεοφόρον, ἀλλὰ Θεὸν ἀνβρω- 
ποφόρον. Oratione tertia : Βούλεται γὰρ ἡμῖν ὁ λο- 
γος μὴ ἐξεῖναι διαπιστεῖν τοῖς ὑπὸ τῶν θεοφόρων 


C τῶς τὸν θΕόν. " ρα οὖν 


debereabaliquo Deiferum hominem nominari Chri. 
stum, ut ne sicut unus sanctorum intelligatur. » 
Eulogius apud Photium de S. Cyrillo: Ὁ δ) αὐτὸς 
θεοφόρος &vi,o κὰν τῷ θευτέρῷ ἀναθεματισμῷ ετὰ aj- 
τα βοᾷ. Photius, epistola prima de quinta synodo: 
Πέντε δὲ xai ἑξήκοντα καὶ ἑκατὸν θεοφόρων πατὲ- 
pev παρουσίᾳ xai συνδρομῇ ἐκρατύνετο. De sexta: 
Ἑθδομήκοντα 0t xal ἑκατὺν Orooópot; ἀνδράσι τὸν 
ἀγῶνα ὑποδυομένη. De δορίπια: Tüàv µακαρίων 
ἐκείνων xa! ἱερῶν ἀνδρῶν dj θεοφόρος καὶ ἁγία παν- 
Ἠγυρις. Frequentissimus igitur hujus vocabuli in 
veterum scriptis usus reperitur, cujus explicatio 
in Scholiis Maximi ad locum Dionysii citatum fusius 
traditur: Σηµείωσαι ὅτι xai τὸ viv ἁγίων θ2όνων 
τάγμα θεοφόρον εἶπεν, ὡς φέρον ἀναπαρύμενον vor- 
ExtO$ xal ὁ μακάριος Ba- 
σίλειος ὁ Καππαδόκης tio θεοφόρον εἶπε σάρκα, 
σχοπητεον πῶς εἴρηται. ᾽Αλλ᾽ ἡ μὲν σὰρξ αὐτοῦ τοῦ 
Κυρίου κατ’ οὐσίαν καὶ καθ᾽ ὑπόστασιν ἦνωται αὐτῷ 
τῷ θεῷ Λόγφ᾽ διὸ καὶ σαρχοφορεῖν αὐτὸς λέγεται 
παρὰ τῶν Πατέρων, καὶ σάρχα ἐνδύσασθαι, Τί ἅτο- 
πον οὖν εἰ καὶ ἡ σὰρξ αὐτοῦ λέγεται θεοφόρος, ὡς 
φέρουσα τὸν θεὸν Λόγον καθ᾽ ἔνωσιν ἀδιάστατον, αὐ- 
τοῦ σάρξ xzi λεγομένη xai ὑπάρχουσα κυρίως καὶ 
κατὰ ἀλήθειαν. Οὗτοι δὲ κατὰ χάριν ιἔχοντες ἐν Eao- 
τοῖς τὸν θεὸν ἀῤῥήτῷ τε λόγῳ xal ἀνεινοήτῳ διανοίφ 
θεοφόροι καὶ αὐτοὶ διὰ τοῦτο λέγονται. « Observa 
eum sanclorum thronorum ordinem θεοφόρον no- 
minare, veluti ferentem intellectualiter residentem 
Deum. Quare cum etiam B. Dasilius Cappadox 6:o- 


e 


D φόρον carnem dixil,considerandum quomodo illud 


dictum sit. Caro autem ipsius Domini secundum 
substantiam et secundum subsistentiam unita est 
ipsi Deo Verbo : quapropter et σαρκοφορεῖν, carnem 
fere ipse dicitur a Patribus, et carnem induere. 
Quo igitur absurditas, si etiam caro ejus dicatur 
θεοφύρος, tanquam ferens Deum Verbum secundum 
unionem inseparabilem ; cum ipsius caro et dicatur 
et sit proprie et secundum veritatem ? Hi autem 
per gratiam habentes in seipsis Deum,ineffabili ra- 
tione et incogitabili intellectu, etiam ipsi θεοφόροι 
propterea dicuntur. » 


Hanc veram vocabuli notionem cum veteres tan- 


401 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIANJE. — PARS II. 


402 


to consensu agnoscant, neque an idem S. Ignatio A dixit: Tu igitur in teipso Christum circumfers ? 


peculiariter attributum sit quisquam dubitet; qua- 
ritur tantum qus sit antiquitas liujus cognominis, 
an fabula vetustius appareat, et Ignatio vivoimpo- 
situm fuerit ; an potius fabula posterius et ex illa 
natum. Primo igitur hoc mihi concedi postulo, ut 
ante scriptam Eusebii historiam nomen τοῦ θεοφό- 
p^» Ignatio attributum sit ; si enim postea insertum 
esset, epistolarum quas defendimus auctoritatem 
minuere non posset, cum illas easdem esse quas 
vidit Eusebius, etiam adversarii agnoscant. Imo no- 
men hoc epistolis coevum fuisse mihi videtur ex 
ipsis epistolis colligi non inepte posse. Sic enim ad 
Smyrneos scriptor loquitur : Tl γὰρ µε ὠφελεῖ τις, 
c ἐμὶ ἐπαινεῖ, τὸν δὲ Koptóv uo» βλασρημεῖ μὴ 6po- 
λογῶν αὐτὸν σαβκοφόρον; 'O δὲ τοῦτο μὴ λέγων τε- 
λείως αὐτὸν ἀπήρνηται ὡς νεκροφόρος' τὰ δὲ ὀνόματα 
αὐτῶν ὄντα ἄπιστα οὐκ ἔδοξέ µοι γράψαι, « Quid 
enim juvat me quis si melaudat, Dominum autem 
meum blasphemat, non confitens eum carniferum ? 
Qui autem hoc non dicit ipsum perfecte abnega- 
vit, exsistens mortifer. Nomina autem ipsorum 
exsistentia infidelia non visum est mihi inscribere.» 
Quis enim non videt Ignatium ad nomen θεορόρου 
epistolade prafixum alludere, quod agnovit sibi ne 
quidem a Docetis negatum fuisse? Illorum autem 
laudes non acceptabat, dum eum 0εοφόρον voca- 
rent, negarent autem Christum σαρκοφόρον et se 
probarent vex2ogópooc neque eorum nomina reci- 
tare volebat. Et in epistola ad Magnesios: Kaza- 
ξιωθεὶς vào ὀνόματος θεοπρεπεστάτου iv οἷς περι- 
φέρω δεσμοῖς 400 τὰς Εκκλησίας. « Dignificatus 
enim nomine Deodecentissimo in quibus circum- 
fero vinculis canto Ecclesias. » Ubi viri docti jun- 
gunt illud nomen cum £v otc, et putant esse vel 
Christianum, quasi Christianus non fuerit, ante- 
quam in vincula conjectus est ; vel confessorem aut 
martyrem, cum confessoris nomen adeo antiquum 
esse minime videatur; martyrem autem nunquam 
se appellat Ignatius. Et omnino illa verba ἐν οἷς 
περιφέρω δεσμοῖς potius sequentibus ἄδω τὰς Ἐκκλη- 
va; ajungenda videntur. Quod et ex sententia ab 
imperatore lata melius adhuc intelligitur; sub enim 
hoc nomine θεοφόρου, et ad ejus expositionem re- 
latione habita,in vincula conjectus est, uti in Actis 
legimus : « Trajanus sententiavit : Ignatium przci- 
pimus in seipso dicentem circumferre crucifixum, 
vinctum a militibus duciin magnam Romam. » Adeo 
non sine sarcasmo imperator Ignatium condemna- 
vit. Sed habemus testes Eusebii temporibus longe 
antiquiores. Vetustissima enim Acta hec diserte de 
S.Ignatio coram Trajano imperatore constituto 
narrant. « Trajanus dixit : Quis es tu, cacodemon, 
qui nostra precepta festinas transgredi ; et aliis 
persuades ut male pereant ? Ignatius dixit: Nemo 
Theophorum cacodemonem vocat.» Rursus: « Tra- 
janus dixit: Et quis est Theophorus ? Ignatius 
dixit: Qui Christum habet in pectore. Trajanus 


4 1I Cor. vi, 16. 


Ignatius dixit : Scriptum est enim : Inhabitudo in 
ipsis et inambulabo *5, » Qui locus propheto» a S. 
Cyrillo ad τοῦ θεοφόρου explicationem adhibetur. 
His verbis et vera antiquitas nominis, et vera no- 
lio asseritur. Sed Dalleus Actorum auctorem » diu 
post Ignatii tempora » vixisse putat, « quod et alià 
confirmant, inquit, et inter czetera sermones, quos 
cum Trajano a martyre habitos Acta ista preter 
omnem veri ac decori speciem fingunt.» Miror equi- 
dem eum hc Jgnatii Acta nunquam de industria 
refutasse ; presertim eum ea tam illustre epistola 
ad Romanos testimonium pra:beant,quam ille tam 
fastidiose rejicit. Quznam illa alia sint nescio,ser- 
mones certe neque veri neque decori rationes tur- 


Β bant. Una tantum vox a Trajano usurpata reliquis 


omnibus occasionem przbuit ; quam nemo dixerit 
imperatori minime convenire, qui eam recte intel- 
lexerit. Mirum fortasse alieni videbitur, Trajanum 
sic Ignatium compellasse: « Quis tu es, cacode- 
mon ? » Sed qui novit quid sit κακοδαίµων,θί quomo- 
do Christianos injudicio compellare solebantethni- 
ci, facile sentiet et verum hoc et decorum esse.Sic 
Latinus interpres in Passione Andronici: « Maxi- 
mus dixit: Quid jam habes facere, male demon, » 
cum praeses ille nihil aliud dixisse videatur,quam 
κακοδαιµον. Esl autem χακοδαίµων nihil aliud quam 
infelix homo. Gloss. Vel. κακοδαίµων « calamito- 
sus. » Ut Dio Chrysostomus qui vixit sub imperio 
Trajani Alexandrinos alloquitur oratione 32: Tt 
οὖν τοῦτο λαμπρὸν, ὦ κακοδαίµονες; « Quid igitur 
που preclari est, o infelices ? » Eos autem ita com- 
pellat, propter illos qui vitam suam prater ratio- 
nem projecerunt. Φασὶ γοῦν Ίδη τινὰς τῶν ἀπολω- 
λότων διὰ τὴν τοιαύτην πρόφασιν νεανιεύσασθαι, μὴ 
παραιτουµένους τὸν θάνατον, ἀλλὰ προσλιπαροῦντας, 
ὅπως ἀχκοῦσωσιν ἐπιπλέον, « Aiunt igitur jam quos- 
dam eorum qui perierunt ex tali causa animose se 
gessisse, non deprecantes mortem, sed supplican- 
tes, ut diutius audire liceret. » Hos δυστυχεῖς, τα- 
λαιπώρους, κακοδαίµονας appellat; et Christianos 
ad martyria festinantes tales omnino putabant, et 
miseros ac tnfelices homines tunc temporis plerum- 
que vocabant. Ut Arrius Antoninus apud Tertul- 
lianum in Asia martyres allocutus est: Ὦ δειλοί,]ά 
est, « o miseri et infelices homines! » Homeri 


D Scholiastes, à ἆθλιοι, Hesychius : "A δειλοὶ, ὦ δει- 


λοὶ, καὶ κακοδαίµονες. Unde idem emendandus sta- 
tim ab initio, καὶ τὸ α ἄρθρον, ὡς παρ’ 'Ὁμήρῳ, à 
δηλοῖ. Legendum enim est, καὶ τὸ « ἄρθρον (nem- 
pe 9nÀot), ὡς παρ’ Ὁμήρῳ, "A δειλοί. Nuperi edito- 
res monent hic à non esse ἄρθρον, sed omnino 
voluit Hesychius X apud Homerum pro o arti- 
culo positum esse; ipse enim suo loco: 'Q ἆρ- 
020v, κλητικῆς πτώσεως, οἵον Ὦ ἄνθρωπε. Lege 
igitur καὶ τὸ ὦ, quemadmodum apud Suidam 
legimus, xai τὸ à, Ὅμηρος, & δειλήτι xaxov, ubi 
eliam legendum, Α δειλοὶ, τί xaxàv ; Odyss. K,431: 


405 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


404 


"A δειλοὶ, móc ἵμεν, τι χαχῶν ἱμείρετε τούτων; À qui Joannis theologi germanus discipulus fuit, san- 


Ad qu» Homeri verba, « quare hec mala adeo 
desideratis?» allusisse videtur Arrius Antoninus. 
Sic Maximus preses Probum confessorem affatus 
est: « Requiesce a vanitale tua: an permanes in 
duritia miser ? » et: « Attende corpus tuum, mi- 
ser ; » et Andronicum : « Non sentis tormenta,mi- 
ser? » et Tarachum : « Miserere jam tui, miser ; » 
atque ita s;pius. Non aliter Ammianus Marcelli- 
nus : « Poterantque miserandi homines ad crudele 
supplicium ducti Christianorum adjumento defen- 
di, ni Georgii odio omnes indiscrete flagrassent. » 
Cum igitur Trajanus ad Ignatium hac compella- 
tione usus esset, ὦ κακόδαίµον, ille arrepta hac oc- 
casione, gentium δαίμονας, ut solebant vetustissimi 
Christiani,exagitat. Putabant enim ethnici homines 
κακοδαίµονας malis geniis seu demonibus inservi- 
re. Dion Chrysostomus, oratione 23 : ᾽Ανάγχη xa- 
κοδαίµονα Φάσκειν αὐτὸν xaxip δαίµονι συνεζευγμέ- 
vov καὶ λατρεύοντα. « Necesse est eum dicere in- 
felicem, malo genio conjunctum et servientem. » 
Nam, ut observat Chalcidius, « juxta usurpatam 
penes Grecos loquendi consuetudinem tam sancti 
sunt damones, quam polluti et infecti. » Osten- 
dit igitur seipsum non malo genio conjunctum, 
sed Deo potius, vel ab ipsa appellatione θεοφόρου, 
qui ipsi a Christianis attributa est, His observatis 
reliqui sermones εἰ personis et rei ipsi satis con- 
sentanei sunt. Fruantur igitur ea antiquitatis opi- 
nione quam iis Usserius antiquitatum optimus ju- 
dex conciliavit. Neque ha;c vox ullum iis novitatis 
signum imprimit.Epistolw ips: ante Eusebii Histo- 
riam ex adversariorum confessione, ex nostra dis- 
putatione a Polycarpo edite huic antiquitati satis 
suffragantur. Neque dubito quin ad titulum respe- 
xerit sanctus Dionysius cum eum vocavit θεῖον 
Ἰηνάτιον. Succinunt epistolis tres nobiles Greecice 
scriptores, Ephreemius, Jobius et Gobarus. Ephra- 
mius patriarcha Antiochi, et Ignatii ex intervallo 
successor inter Patres meminit Ἱγνατίου τοῦ (so- 
φόρου, teste Pliotio codice 227. Jobius monachus 
apud eumdem, codice 222: Φησὶ γὰρ 6 θεοφόρος 
Ιγνάτιος xpla λαθεῖν τὸν ἄργχοντα τοῦ αἱῶνος τούτου. 
Stephanus Gobarus cod. 232: ᾿ηνάτιος μέντοι ὁ 
Θεσόρος, καὶ Κλήμης ὁ Στρωματεύς. Ad finem 
sext. seculi Leontius Byzantius, sub initio septimi 
Antiochus, ut in Testimoniis videre est, idem te- 
stantur. Eodem szsculo auctor Chronici Alexandri- 
ni, cujus testimonium omisimus, quoniam episto- 
lam interpolatam spectat: Ὅτι δὲ τρεῖς ἐνιαυτοὺς 
κτρύξας τὸ Εὐαγγέλιον ὁ Κύριος ἐπὶ τὸν ἐχούσιον xai 
ξωοποιὸν Ίλθε σταὑρὸν, διδάσκει καὶ Ἰγνάτιος ὁ Oco- 
φόρος γαὶ µάρτυς, ὁ Ιωάννου τοῦ θεολόγου γνήσιος 
μαθητὴς γεγονὼς, τῆς δὲ ἐν ᾽Αντιο/είᾳ ἁγιωτάτης 
Εκκλησίας ἐπίσχοπος ὑπὸ τῶν ἀποστόλων γαταστα- 
θείς. « Quod autem Dominus, cum per tres annos 


ctlissimzmque Ecclesie Antiochene episcopus ab 
apostolis constitutus. » Unde paulo post ostendit 
eos qui tradebant Christum per quatuor annos et 
aliquot dies predicasse, ivavtiounivoue τῷ ῥτθέντι 
θεοφόρῳ καὶ µάρτυρι' Successit. his Maximus pro- 
ximo szculo,qui huic rei illustre testimonium pra- 
bei: Ὡς καὶ τὸ θεοφόρος πολλάκις αὐτῷ λεγόμενόν 
τε καὶ γραφόμενον. « ut illud vocabulum θεοφό- 
ρος spe ab eo οἱ dictum et scriptum. » Istud enim 
scriptum epistolas, dictum autem Acta spectat ; et 
illud quidem epistolarum titulos, hoc sermones 
cum Trajano habitos confirmat. Eodem septimo 
seculo himc Αοία secutum esse Bedam constat, ut 
et octavo Adonem. Nec tamen ulla adhuc apparet 


B istius fabula, aut alterius Theophori signiflcatio- 


nis, vcl vola vel vestigium. 

Omnium antiquissimi,quos pro sua fabula addu- 
cit Dalleus, sunt Anastasius Bibliothecarius, et 
Simeon Metaphrastes ; quorum posterior Vitas san- 
ctorum non nisi post initium decimi smculi scripsit; 
prior autem vergente ad finem nono octavam syn- 
odum Latine edidit. Huic autem inter notulas hzc 
aspersit: « Tradunt Greci, quod parvulus quem 
Dominus advocatum statuit in medio dicens : Nisi 
conversi fueritis οί efficiamini sicut hic parvulus 5, 
etc.,iste Ignatius fuit et idcirco hunc Deiferum nun- 
cupent. Unde nec apostoli ausi fuerint ei cum ad 
Ecclesi» presulatum promoveretur amplius manus 
imponere ; nimirum, quem ore Dei laudatum et 
ipsiustactusanctiflcatum cognoverint »Sed quinam, 
amabo, hi Greci fuere, qui tales fabulas de S. Tgna- 
tio tradiderunt? non veteres certe,non eorum aliquis 
qui ante Anastasium in Grzca Ecclesia scripsere. 
S. Chrysostomus Ecclesie Antiocheno» presbyter 
fabulam utramque aperte refellit, dum Ignatium 
Christum nunquam vidisse tradit, et apostolos eum 
perimpositionem manuum ad ordinem episcopatus 
extulisse narrat.8xup Zt τὸν ἄνδρα ἐγὼ ὅτι παρὰ τῶν 
ἁγίων ἐχείνων τὴν ἀρχ ἣν ταύτην ἐνεχειρίσθη, καὶ αἱ τῶν 
μχκἁρίων ἀποστόλων χεῖρες τῆς Ἱερᾶς ἐκείνης ἤψαντο 
κεφαλῆς. « Virum ego admiror, quod a sanctis illis 
principatum hunc obtinuerit, et beatorum aposto- 
lorum manus sacrum illud caput tetigerint. » Post 
S. Chrysostomum B, Theodoretus, in Syria episco- 
pus, qui tot conciones Antiochie habuit, dialogo 1: 


D ᾽Αχύχοας δὲ πάντως Ἰγνάτιον ἐκεῖνον, ὃς διὰ τῆς τοῦ 


µέἐγάλου Πέτρου δεξιᾶς τῆς ἀρχιερωσύνης τῆν χάριν 
ἐδέξατο. « Audivisti prorsus Ignatium illum, qui per 
Petri dextram pontificatus gratiam accepit, » etc: 
Post Theodoretum Felix episcopus Romanus ad 
Zenonem de Petro Μοπρο: « Qui sancte Antio- 
chena: Ecclesi» indignissime se ingessit, sanctam- 
que sedem pontificatus Ignatii martyris polluit, qui 
Petri dextra episcopus ordinatus est. » Neque Grecis 


neque Latinis ordinatio Ignatii sine manuum impo—— 
sitione aut quarto,aut quinto seculo innotuit. Norme 
dubito igitur quin Greci illi qui heec tradiderunt, | 


Evangelium preedicasset, ad voluntariam et vitalem 
crucem venerit, docet Ignatius Deifer et martyr, 


5 Matth. xvin, 3, 





405 


satus est, cum oclave synodo ipse interesset. Lis 
enim tunc temporiserat deIgnatio Constantinopoli- 
tano patriarcha, et Photio Romanis maxime inviso. 
Magnum erat hujus Ignatii nomen, et propter loci 
dignitatem quam amiserat, et propter exsilia et 
szrumnas quas passus erat, unde novus θοφόρος 
appellatus est. Michael Syncellus in Encomio : 
Ὁ νέος οὗτος καὶ µέγας θεοφόρος Ίπνατιος' « Novus 
hic et magnus Deifer Ignatius. » Chronologia Nice- 
phoro ascripta in ms. Londinensi : Ἰγνάτιος ὁ 
νέος Osogópoc τὸ πρῶτον ἔτη tx, μῆνας t', καὶ 
ἑξωρίσθγ « Ignatius novusTheophoros primo annos 
undecim,menses quinque, el ejectus est. « Ad hunc 
restitaendum maxime intentus fuit episcopus Ro- 
manus: Anastasius in ea re, Constantinopolim mis- 
sus, plurimum desudavit, et cum Ignatianis versa- 
tus, qui Photium dejicere conati sunt, has ab illis 
fabulas audivit veteribus Graecis penitusincognitas, 
εἰ θεορόρου notioni ab antiquis celebrata prorsus 
repugnantes. Ab his eamdem fabulam accepit Si- 
meon Metaphrastes, et inter multas posteris trans- 
misit. Haec si vera sit fabulo historia, ut mihi vi- 
detur : tot seculis nomine θεοφόρου posterior illa 
fuit, ut non ex illa fabula nomen ortum, sed ex no- 
mine male intellecto a Greculis,esummsa factioni et 
exornando suo patriarche deditis efficta fabula 
meritoreputetur. Temporum igitur ratio hoc nomine 
minime violatur. 

Mire hujus quzstionis statum proponit et in ejus 
solutione triumphat Dallzeus : « Queritur, inquit, 
an et qua de causa Ignatius vocatus sit Theopho- 
rus. » Certe nemo unquam adhuc qussivit an lgna- 
tius noster dictus sit Theopherus ; causam sive ra- 
tionem nominis aliam antiqui,aliam neoterici red- 
diderunt; et idcirco quiri potest, a quibus vera 
nominis ratio explicata fuerit : «Qui hoc cum nomi- 
ne, inquiunt,donant Graci,0:2000pov cum tono in se- 
cunda syllaba efferunt, atque ita a se suisque ideo 
dictum testantur, quod Christus eum adhuc parvu- 
lum manu in ulnas susceptam tulisset. » Sed an hi 
Greci omnes, qui eum hoc nomine donant? Nonne 
auctor epistolarum eum θεοφόρον semper vocat ac- 
centu in penultima posito ? Nonne eodem accentu 
Maximus iradit illud vocabulum sepe ab Ignatio et 
dictum et scriptum ? Nonne Ephromius, Gobarus 


et Jobius ita loquentes a Photio representantur ? D 


Nonne vetustissima Acta Ignatium ipsum sui nomi- 
nis sensum ita explicantem introducunt?Nonne an- 
tiquissimi scriptores Greci θεοφόρον eo sensu viris 
sanctis tribui sepe observarunt? Nemo unquam, 
opinor, θεύφορον tono in secunda syllaba posito 
scripsit ante decimum seculum, hoc est nemoante 
fabulam natam. Ipse Anastasius Ἰγνάτιον θεοφόρον, 
« Ignatium Deiferum » interpretatur : et Ignatius 
Constantinopolitanus νέος Θεοφόρος cognominaba- 
tur, Primus Metaphrastes accentum transtulit ut 
f*bulam in scenam speciosius induceret, eumque 
l'eliqui secuti sunt. ldque illi facile fuit, cum voca- 


J. PEARSONII VINDICI/E IGNATIAN/F. — PARS II. 


fuerint,quibuscum Anastasius Constantinopoli ver- A bula communia in propria nomina conversa ascen- 


408 


tum soleant mutare. 'O θεοφόρος fuit epitheton 
quod peculiariter adhewsit nomini Ignatii,non quod 
ipsius proprium nomen esset aut fieret, sed quod illi 
hoc epitheton populus constanter tribueret, Ut de 
Antonio tradit S. Athanasius: Ἠάντες μὴ οὖν οἱ 
ἀπὸ τῆς χώµης φιλόκαλοι, πρὸς οὕς εἶχε τὴν συνή- 
θειαν οὕτως αὐτὸν ὁρῶντες ἐκάλουν θεοφιλῇ. « Omnes 
itaque illius vicini quorum is consuetudine uteba- 
tur,pulchri atquehonesti amantes eumhis preeditnm 
moribus appellabant θευριλῆ. » Qui postea Greeculi 
tanquam proprium nomen acceperunt θἐόφορον scri- 
pserunt; quod propria nomina re.rahere accentus 
soleant. HoAAà γὰρ εὑρίσκονται ὀξύτονα ἄτινα γινό- 
μενά κύρια βαρύντται, olov, ξανθὸς, Ξάνθος" πυῤῥὸς, 
Ηύῤῥος, γλαυκὸς. Γλαῦκος' λευκὸς, Λεῦχος. lta Ety- 
mologus. Sic ἀγαπητὸς fit ᾽Αγάπττος, νικητὶς, Νι- 
κήττς, ἄνθτόὸς, "Άνθηρος, ᾿Αθηναῖοι, 'Agívatoc,qua 
vox quod accentum non haberet in Marmore Arun- 
delliano,tam malea Seldenoacceptaest Nam ΦΡΟΝ. 
ΤΙΣΤΠΣ ΑΘΗΝΑΙΟΣ non est Phrontistes Athenien- 
sis, sed Athenzeus, quod nomen est viri, ut ex ad- 
junctis constat. Ita vetus Collectio, ᾿Αθτναῖος, Athe- 
nensis, ᾽Αθήναιος, Athenaeus, nomen proprium. Sic 
ὀνησιφόρος fit Ὀνησίφορος, Χριστοφόρος Χριστόφορος, 
et eamdem significationem hec propria nomina 
etiam sub accentu alieno retinere putantur.lta for- 
tassis à φαρμακὸς Φαρμᾶκος, ut apud Harpocratio- 
nem Didymus sensisse videtur : Δίδυμος δὲ προπερισ- 
πᾷν ἀξιοῖ τοὔνομα, ἀλλ) ἡμεῖς οὐχ εὕρομεν οὕτω τὴν 
χρᾗσιν. Greci quidem, postquam accentus inventi 
sunt, hoc discrimen in vocibus compositis observa - 
bant; diu ante Homerus seipsum explicare coactus 
esse videtur, Ἰλ. p, 5. 


Πρωτοτόκος, xoópr, οὗ πρὶν εἶδυῖα τόκοιο. 


Ubi vetus Scholiastes: llowrotóxo;, πρώτως τε- 
τοχυῖα' τῷ οὖν τόνῳ παροξυτόνως, ἵν) Tj ἐνερφητικόν 
προπαροξυτόνιος δὲ Ov Aot ἡλέξις τὴν πρώτως τεχθεῖ- 
σαν. Ammonius de similibus et differentibus voca- 
buliscum cura Bonaventure Vulcanii editus,sed ope 
manuscriptorum maxime indigens. ᾽Αγρονόμος, ἐὰν 
piv παροξύνωμεν, ἔστιν ὁ ἐν ἀγροῖς νεµόμενος. Τὰ γὰρ 
προπαροξυνόµενα Ὑαίρουσιν ἀναλύεσθαι εἷς πάθτ. 
Vidit locum mutilum esse Vulcanius ; quem ex ms. 
codice in bibliotheca Regis nostri sic supplendum 
esse monenus : ᾽Αγρονόμος, ἐὰν μὲν παροζύνωμεν, 
ἕσται ὁ ἐν ἀγροῖς viov ἐὰν δὲ πβροπαροξύνωμεν, 
ἔσται ὁ ἐν ἀγροῖς vepopívo;. Ut Vetus Collectio : 
᾿Αγρονόμος, « in agro pascens, » ᾿Αγρόνομος, « in 
agro pastus. » Quemadmodum et ista paulo plenius 
in eo ms. leguntur,quam in editionibus : Ταυρόκτο- 
νος, 0 ὑπὸ τοῦ ταῦρου ἀναιρεθείς ταυροκτόνος δὲ 
παροξυτόνως, ὁ ταῦρον Ἀποχτείνας. Hiec adeo accu- 
rate observabant Greci, ut cum grammaticorum 
canon esset, voces hyperdissyllabas in ος in penul- 
tima accentum habentes tonum rejicere,semperhac 
exceptione uterentur, χωρὶς εἶ μὴ σύνθετον ὑπάρχει 
ἕνεκα ἐνεργείας παροξύνεται, ut. Etymologus, V. 'Av- 


40] 


S. IGNATIUS — PROLEGOMENA. 


408 


τίος, et Κορυθαίολος. Hoc de nominibus hujusmodi À postea habitus fuisset, qui eo nomine dignus a ne- 


adjectivis perpetua Grecorum observatio, ubi pa- 
roxytona sunt, significari τὸ ἐνεργητικόν, ut loqui- 
tur Homeri Scholiastes,ubi proparoxytona,denotari 
πάθος, ut Ammonius. In propriis nominibus idem 
haud observatur, qua accentum mutant, significa. 
tione non mutata. Perperam igitur omnino hanc 
Theophori significationem et ex ea fabulam com- 
menti sunt Greculi posteriores. Sic enim ἄριστο- 
φόρος vox veteribus usitata, ut θεοφόρος. Ab Tgna- 
tio nostro Ephesii appellantur Χριστοφόροι. Phileas 
scriptor antiquus apud Eusebium lib. x, c. 8, Epi- 
stola ad Thmuitas: Διὸ ζηλώσαντες τὰ μείζονα 
χαρίσματα οἱ Χριστοφόροι μάρτυρες. « Proinde melio- 
ra charismata consectantes martyres qui Christum 


gestabant.»Quam signiflcationem proprium nomen p 


Χριστοφόρος, vel etiam Χριστόφορος accentu mu- 
tato, retinuit : unde et nova fabula orta est. 

Sed αυτί Dall;us, quare alii a Theophoro dicti 
non sunt Theophori, ut a Christophoro tot appellati 
sunt Christophori, cum nomina martyrum nostri 
suis libenter donent? Fateor equidem veteres Chri- 
stianos marlyrum nomina libenter suis donasse. 
Observat DB. Theodoretus sermone 8 : Tà δὲ τῶν 
μαρτύρων πβροσηγορίας μᾶλλον ἴσασιν ἅπαντας 3j τὰ 
τῶν Φφιλτάτων ὀνόματα, καὶ τοῖς παισὶ δὲ τὰς τούτων 
προσηγορίας ἐπιτιθέναι σπουδάξουσιν, ἄσφάλειαν αὖ- 
τοῖς καὶ φυλαχὴν ἐντεῦθεν µη χανώμενοι. « Martyrum 
autem nomina notiora sunt omnibus quam familia- 
rium.Quin et filiishorum nomina imponere student, 
securitatem inde ipsis tutelamque comparantes. » 
Ratio tamen hujus diversitatis manifesta. Christo- 
phorus enim martyris proprium nomen fuit, Theo- 
phorus neutiquam.lIlle qui sepe dicebatur θεοφόρος, 
proprium nomen erat Ἰγνάτιος. Hoc autem ejus 
nomen plurimi sortiti sunt. Non diu post ejus ob- 
itum Ignatius quidam dictus est, Celerini,qui etate 
Cypriani confessor fuit, avunculus, et ipse martyr. 
Postea Ignatius patriarcha Constantinopolitanus. 
Ignatius diaconus, qui Tarasii οἱ Nicephori Vitas 
scripsit. Ignatius Xanthopolus cum Callisto, qui à 
Symeone Thessalonicensi θετγόροι καὶ θεοφόροι vai 
Χριστοφόροι xal ἔνθεοι dicuntur. Alius Ignatius, cui 
dedicatur opus Περὶ τῶν τοῦ  ovou σχημάτων 
inter mss. Barocianos in bibliotheca Oxoniensi. 
Ignatius modernus patriarcha Antiochenus; et ejus- 


C 


mine reputabatur; non Thaumasii, opinor, sed 
Ammonii nomen liberis suis imposuissent parentes 
Christiani. Hinc igitur aut epistolarum scriptorem, 
aut Ignatianorum Actorum auctorem diu post 
Ignatii tempora vixisse nullo modo conficitur. 
Jam ut institutam de λέξει disputationem per- 
texat, observat, eos quos vetustissimi vel episcopos 
vel presbyteros vocant, huncisptac seu «sacerdotes » 
appellare. Ex spuriis aliquot, ex nostris unum lo- 
cum affert,nempe hec ex epistola ad Philadelphen- 
ses verba: Καλοὶ xal ol ἱερεῖς, Nego hoc loco Ἶερεις 
vel episcopos vel presbyteros significare; negavit 
ante me Hammondus. Wallo Messalinus eadem ob- 
jectione usus, sed ante visum codicem Mediceum. 
Blondellus illo codice inspecto ab hac objectione 
prorsus abstinuit, ut et Salmasius. Miror itaque 
Dalleum adhuc eidem inhzrere,nihilqne afferre pro 
sententia sua, preter nudam assertionem. « Appa- 
ret, inquit, ἱερέας loco laudato dici eos qui sunt 
presbyteri. » Imo vero apparet !epíac eo loco pre- 
sbyteros non dici : certissimum enim est epistole 
scriptorem eo loci de ministris Evangelii minime 
loqui. Disputat adversus Ebionitas, qui Christianos 
ad Mosaicas caeremonias revocabant, et ab Evan- 
gelio ad legem provocabant, dicebantque : « Si in 
veteribus non invenio, in Evangelio non credo. » 
Argumento hoc adversus eos utitur : « Boni et sa- 
cerdotes: melius autem princeps sacerdotum cui 
credita sunt Sancta sanctorum. » Ita ex lege dispu- 
tat.Per principem autem sacerdotum intelligendum 
esse Christum innuit, non tantum hec addens, 
« cui soli credita sunt occulta Dei, » sed et illa 
eliam, « qui ipse est janua Patris, per quam in- 
grediuntur Abraham, Isaac et Jacob, et prophete 
et apostoli, et Ecclesia. » Summa argumenti hec 
est : Non esse redeundum ab Evangelio ad legem, 
sed a lege perveniendum ad Evangelium. Licet 
enim preclara fuerit sub lege ministratio sacerdo: 
tum,semper tamen iis major erat summus Pontifex, 
qui solus intravit in Sancta sanctorum : erat au- 
tem jlle Christi typus, qui vero summus pontifex 
est, per quem et qui ante legem, et qui sub lege, 
et qui sub Evangelio, salutem consecuti sunt. Ap- 
paret idcirco auctorem epistole sub nomine ἱερέων 
sacerdotes sub lege intellexisse, et in hac dispu- 


dem nominis, nisi fallor, in Chronico Cassinensi Ὦ tatione, de presbyteris aut ullis ministris evange- 


Innacius episcopus Monorbinensis.Ut igitur a Chri- 
stophoro tot Christophori, ita ab Ignatio tanquam 
proprio martyris nomine multi dicti suntIgnatii. Ut 
autem ab uno martyre duo nomina apud Graecos de- 
rivarentur,postulareiniquissimum est. Ammonium 
monachum quemdam ab Oreste prefecto Alexan- 
dri, in tormentistrucidatum S. Cyrillus in ecclesia 
quamdam deponens, ὄνομα ἕτερον αὐτῷ ἐπιβεὶς, 82»- 
µάσιον ἐπεκάλεσε, xai µαάρτυρα Ὑβρηματίζειν ἐχέ- 
λευσε, « aliud nomen ei imponens, Thaumasium 
appellavit, et martyrem vocari jussit, » ut refert So- 
crates, lib. vir, c. 1&. Quod si ille pro vero martyre 


licis ne cogitasse quidem. Vidit hec omnia, opi- 
ner, vera esse Dalleus ; nam cum paulo post loca 
adducat ex spuriis, quibus probet episcopum dici 
ἁρχιερέα, hmc verba, κρεῖσσον 6 &pyispsoe, pru- 
dens mittit; hac ratione addita, quod « ea tametsi 
de episcopo dici videantur, alii de Christo Domino 
non absurde interpretentur. » Imo vero alii de 
Christo Domino et Pontifice summo rectissime in. 
terpretantur ; neque quisquam de episcopo evan- 
gelico nisi absurdisse interprelari potest. Quis 
enim unquam episcopum aliquem inter ministros 
evangelicos ita efferret, ut eum diceret « esse ja 


et Isaac, et Jacob, et prophete, et apostoli, et Ec- 
clesia ? » Praesertim cum Christus ipse dixerit : 
Ἐγώ cipi d; 05g2z, et illa vox de Christo aposto- 
licis temporibus maxime usurpata sit ; unde illa 
judeorum ad Jacobum justum : ᾽Απάγγειλον ἡ uiv 
τίς 3, θύρα τοῦ Ἰησοῦ τοῦ cxaupue0ivzo; ε Doce 
nos quod sit ostium Jesu crucifixi ; » ut refert 
Hegesippus apud Eusebium lib. tt, ο. 23. Quod si 
ἀρχ.ερεύς ibi non sit episcopus, neque ἱερεῖς erunt 
presbyteri : illos igitur !spía; non minus quam 
pontificem prudentius misisset vir doctissimus ; tum 
quod res ipsa hoc ab eo postulavit, tum ne Ham- 
mondum sugillandi, ubi nulla rationis vel species 
«e offerebat, occasionem arripere videretur. 


CAPUT XIII. 


Argumentum palmarium discutitur. Ejus fundamen - 
tum in ruinis presbyteranarum partium poniosten- 
ditur. De distinctis nominibus εί officiis trium sa- 
erorum ordinum quatuor assertiones statuuntur. 
Assertio I. Alios quamplurimos secundi seculi 
scriptores idem discrimen inter vocabula episco- 
patus οί presbyteratus observasse, quod observat 
Ignatius noster. Quod probatur testimoniis Acto- 
rum lgnatii et Polycarpi, imperatoris Adriani, 
Dionysii Corinthiorum episcopi, Lugdunensium 
martyrum (quorum testimonium a Blondelli chro- 
nologicis objectionibus vindicatur), Hegesippi, Po- 
lycratis, Serapionis, Anonymi apud Eusebium, et 

anonum aposlolicorum. Assertio 1l. Nullum se- 
cundi seculi scriptorem simplici presbytero, in 
secundo ministerii ordine constituto, episcopi no- 
men tribuisse. Ratio manifesta, quare 1gnatius 
discrimen illud caste  observaret.  Assertio ] 1 I. 
Nullum omnino secundi seculi scriptorem, cum 
gradus enumerat,aut cum de singularibus sui tempo- 
ris ministris loquitur, nomen presbyteri οἱ qui 
episcopus esset, tribuisse. Loca Papie, lrenzi, 
Clementis Alexandrini, Polycarpi, Pii et Herma 
eraminantur. Assertio IV. Ea atate, qua S. Igna- 
tius scripsisse dicitur, (res sacres ordines distin- 
ctos in Ecclesia exstitisse. Quod cum aliorum, tum 
etiam eorum omnium, qui communionem nominum 
in apostolicis scriptis observabant, testimoniis pro- 
batur. Dallzi effusa oratio sufflaminatur. 
Praemissa levi armatura ad palmarium argumen- 
lum a dictione petitum progreditur : quod longe 

naximi momenti esse putat,et idcircototo capite 26 

prolizo sane et laborioso late persequitur. Cum ita- 

que in hac objectione quasi triumphare videatur, 
accuratius nobis perpendenda est ; non quod in ea 

"is major quam in caeteris sit (mihi enim omnium 

levissima videtur),sed quod cum tanta pompa,nec 

minori astutia proferatur. Vis enim argumenti, si 
qua sit, breviter in hunc modum tota declarari po- 
lest. Auctor epistolarum aliter usurpat nomina 
presbyteri et episcopi,quam apostoli εἰ apostolici 
viri et eorum discipuli; imo eodem modo usurpat, 
quo tertii seculi etsequentium Christiani. Nam ille 
caste observat nominum discrimen,neque unquam 
aliter loquitur. At primo, apostoli hec duo nomina 
pro promiscuis et confusis habent ; eosdem nunc 
episcopos, nunc presbyteros appellantes ; et ser- 
monem apostolicum secuti apostolici omnes, om- 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/É. — PARS II. 


nuam Patris, per quam ingrediuntur Abraliam, À nesquesecundi szculi scriptores ; tertii seculi tan- 





410 


tum et sequentium Christiani discrimen illud ob- 
servabant. Auctor igilur epistolarum tertio vel se- 
quente szculo scripsit.Non potuit igitur esse Igna- 
tius martyr, qui ipso pene secundi seculi inilio 
passus est. 

Illud autem inprimis observandum est, si que 
vis huic argumento inesse videatur,eoam omnem in 
suarum parlium ruinis ab eo positam esse. Nain 
dum auctorem epistolarum secundo saeculo non 
scripsisse vult,quod eo toto aliter Christianiomnes 
locuti sint ; Salmasii et Albertini sententiam con- 
vellit,qui eum medio secundi sxwculi tempore cpi- 
stolas edidisse docuerunt. Dat etiam Hammondo, 
tres subapostolorum tempore, qui nomina episcopi 
et presbyteri pomiscue usurpasse dicuntur, tres 
ordines seu gradus in Ecclesia exstitisse ; quod 
Salmasius, Blondellus, aliique adeo ex industria 
negant, et suam ex ipsa confusione nominum sen- 
tentiam maxime defendunt. Novit autem Dallzus, 
nisi hoc daret, ex imitatione apostolici sermonis 
adversus Ignatii epistolas nullum argumentum for- 
mari potuisse. Si enim duo tantum ordines aut 
gradus in ministerio ecclesiastico apostolorum tem- 
pore exstitissent, quomodo illosimitari potuerunt 
in confusione nominum, qui tunc temporis scribe- 
rent,cum tres jam tandem essent ? Si unus tantum 
ordo vel gradus supra diaconatum ab apostolis in- 
stitutus est, quem nuncepiscopatum nunc presby- 
teratum appellabant ipsi qui eum instituebant 
apostoli ; an illi qui secundo seculo scripsere, cum 
jam ille ordo in duos distinctus esse dicitur, cum 
rem ipsam Ecclesia mutasse putatur,in confusione 
nominum, quorum utrique tum suus ordo respon- 
debat, apostolos imitari debuerunt? Confusio no- 
minum apostolica, secundum eorum supposilio- 
nem,in eo consistebat,quod unico ordini duonomi- 
na indifferenter et promiscue in Novo Testamento 
tribuerentur, adeo ut idem homo ob unum et idem 
officium, ob unum et eumdem ordinem et dignita- 
tem, nunc episcopus, nunc presbyter vocaretur. 
Àn licite rem ipsam a5 apostolis, ut dicitur, insti- 
tutam communi decreto Ecclesia mutare posse, 
non nemo fortasse ambigat; an remutata vocabula 
aliter usurpare liceret, dubitari non potest. Imo 
cum primum rei mutatio facta est, et nominum 


D etiam mutationem necessario factam fuisse vult 


Salmasius : « Omnia licet advocet arma et artes so- 
pliistice su» Petavius, nunquam efficiet, ut post 
episcopatum plene ac plane distinctum a presbyte- 
ratu, episcopi vocari sustinuerint presbyterorum 
nomine. » 


Sed ut argumento, quale quale est, et solide et 
perspicue respondeatur, assertionibus quibusdum 
positis, rem totam explicabimus confirmabimus- 
que. Primo enim, si demus auctorem epistolarum 
semper discrimen illud quod innuit Dalleus,in vo- 
cabulis episcopatus et presbyterii observasse, ne- 
que aliter unquam locutum esse ;asserimustamen 


A 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


413 


alios quamplurimos secundisaculi scriptoresidem A bant Deo episcopum conslituenti, vel diabolo cre. 


discrimen inter vocabula episcopatus et presbyterii 
observasse, quod observat Ignatius noster ; adeo- 
que falsum esse quod asserit Dalleus et tanquam 
argumenti fundamentum ponit,omnes secundi sze- 
culi scriptores promiscue eas voces usurpasse. Se- 
cunda assertio sit : Nullum secundi szculi scripto- 
rem adeo promiscue vocabulis episcopi et presby- 
teri usum esse, ut simplici presbytero in  se- 
cundo ministerii gradu constituto unquam episcopi 
titulum tribueret. Tertia: Nullum omnino secundi 
sieculi scriptorem, cum gradus enumerat, aut cum 
de singularibus suitemporis ministris loquitur,no. 
men presbyteri ei qui episcopus esset tribuisse. 
Quarta assertio est: Ea etate, qua S. lgnatius 
epistolas scripsisse dicitur, tres sacros ordihes seu 
gradus distinctos in Ecclesia fuisse. Hisautem om- 
nibus positis et comprobatis nemini mirum videbi- 
tur, si Ignatius noster tam frequenter, tam caste, 
nomina et offlcia episcopi, presbyteri et diaconi 
distinguat. Si enim alii quamplurimi ejusdem sz- 
culi scriptores idem discrimen observabant, cur 
non et Ignatius ?Si nullus omnino secundi saeculi 
scriptor nomen episcopi presbytero tribuerit, me- 
rito et Ignatius solos episcopos eo nomine com- 
pellabat. Si pauci illi, qui nomen presbyteri epi- 
scopo aliquando dabant, aliter semper locuti sint, 
cum materia scriptionis Ignatiane congrueret ; epi- 
stolarum antiquitas ex ea re in dubium vocari non 
potest ; ille enim modus loquendi quem secutus 
est, et tempori et occasioni et ipsius proposito 
maxime conveniebat. 


Prima igitur assertio sit : Alios quamplurimos 
secundi scculi scriptores idem discrimen inter vo- 
cabula episcopatus et presbyteratus observasse, 
quod observat Ignatius noster ; quos nunquam ali- 
ter locutos esse deprehendi potest. Vetustissima 
S. Ignatii Acta : « Cum multo gaudio descendens 
de navi festinabat S. Polycarpum episcopum coau- 
ditorem videre. » Et paulo post : « Honorabant 
enim sanctum per episcopos, presbyteros et dia- 
conos Asie civitates et. Ecclesiam. » /Etate Adriani 
distincta fuisse ut officia,ita et vocabula episcopi 
et presbyteri, ostendunt verba imperatoris in epi- 
stola ad Servianum consulem scripta: « Illi qui 


B 


C 


derent episcopum proscribenti. » Pariter Acta an- 
tiquissima S. Polycarpi, sive Smyrnensis Ecclesi: 
epistola : 'O θαυμασιώτατος ux2vo; Πολύκαρπος ἐν 
τοῖς καθ) ἡμᾶς χρόνοις διδάσκαλος ἀποστολικὸς καὶ 
προφητικὸς Ὑινόµενος, ἐπισκοπός τε τῆς ἐν Σµ2ρ)Η 
καθολικῆς Ἐκκλησίας. « Admirandus martyr Poly- 
carpus nostra setate apostolicus et propheticus do- 
clor,et catholice Smyrnensis Ecclesio episcopus.» 
Ut igitur Ignatius Polycarpum ἐπίσκοπον Ἐκκλησίας 
Σµυρναίων appellat,ita et Smyrnenses ; neque un - 
quam eum presbyterum vocant. Sub pontificatu 
Soteris episcopi Homani Dionysius Corinthiorum 
episcopusPublium et Quadratum Atheniensium epi- 
scopos commemoravit ; ostendit quomodo Diony. 
sius Areopagita πρῶτος τῖς ᾿Αθηναίων παροικίας 
τὴν ἐπισκοπὴν ἐγχεχείριστο, « primus Atheniensis 
Ecclesio episco] atum suscepit. » Scribens ad Gor- 
tynensium Ecclesiam Φίλιππον ἑπίσκοπον αὐτῶν 
ἀποδέχεται, « Philippum episcopum eorum pradi- 
cat, » et eam qus « sub ipso » erat Ecclesiam ; ad 
Amasirianos, Ἐπίσκοπον αὐτῶν ὀνόματι Πάλμαν 
ὑποστμαίνει' « Episcopum ipsorum Palmam nomi- 
natim appellat ; » ad Gnossios : Πένυτον της παρ- 
οικίας ἐπίσκοπον παραχαλεῖ, « Pinytum Ecclesise 
episcopum monet ; » cui rescribit Pinytus exhor- 
tans ut solidiore cibo τὸν ὑπ αὐτῷ λαὸν, « plebem 
sibi subjectam,» alere velit. Epistola denique ab 
eodem ad Romanos data est, ἐπισκόπῳ τῷ τότε 
Σώτηρι προσφωνοῦσα,α Soleri tunc temporis epi- 
scopo nuncupata, » cujus heec. verba : "O οὐ µόνον 
διατετήρηχεν Ó µαχάριος ὑμῶν ἑπίσκοπος Σώττῷ, 
ἀλλὰ καὶ ἐπηύξησεν. « Quem morem beatus epi- 
scopus vester Soter non servavit solum, verum 
etiam adauxit, » ut refert Eusebius, lib. tv, c. 23. 
Hoc tunc Dionysii dictio fuit : neque unquam ali- 
ter locutus esse deprehenditur. Lugdunenses fra- 
tres hoc etiam discrimen caste observant, dum 
Pothinum episcopum suum appellant, Ireneum 
vero presbyterum,quem omnes Pothino episcopa- 
tum Lugduni obtinente ibidem presbyterum fuisse 
agnoscunt.De priori in epistola ad Asie Phrygie- 
que Ecclesias ita loquuntur : Ὁ δὲ µακάριος Πόθει- 
νος ὁ τὴν διακονίαν τῆς ἐπισχοπῆς ἐν Λουγδούνῳ 
πεπιστευµένος, « Beatus autem Pothinus, cui mi- 
nistratio episcopatus concredita est. » De posteriori 


Serapin colunt, Christiani sunt ; et devoti sunt D in altera ad Eleutherum Roman: Ecclesise episco- 


Serapi qui se Christi episcopos dicunt. Nemo illic 
archisynagogus Judeorum,nemo Samarites, nemo 
Christianorum presbyter, non mathematicus, non 
aruspex, non aliptes. » Unde postea Romani pro- 
consules et presides his distinctis titulis secundum 
Ecclesie consuetudinem in proscriptionibus ute- 
bantur. Unde S. Cyprianus docet se fuisse proscri- 
ptum,applicito et adjuncto episcopatus sui nomine, 
epistola 55. Proscriptionis verba recitat epistola 
69 : « Si quis tenet vel possidet de bonis Cecilii 
Cypriani episcopi Christianorum. » Unde illa col- 
ligit optirgus presul:« Ut etiam qui non crede- 


pum data : El γὰρ Ίδειμεν τόπον τινὶ δικαιεσύντν 
περιποιεῖσθαι, ὡς πρεσθύτερον Ἐκκλησίας, ὅπερ bow 
ἐπ αὐτῷ, ἓν πρώτοις ἄν παρεθἐµεβα. « Quod si no- 
bis compertum essetlocum cuiquam conferre justi- 
tiam, eum tanquam presbyterum Ecclesiz (hunc 
enim gradum obtinet)tibi imprimis commendasse- 
mus. » Diserte igitur distinguunt Pothinum Eccle- 
sie Lugdunensis episcopum,et Irenzum tunc tem- 
poris ejusdem Ecclesise presbyterum ; episcopum 
etiam Eleutherum patrem vocant, Ireneum tan- 
tummodo fratrem, et socium, vel collegam, aut 
consortem. Et quidem Eusebius, qui utriusque 





119 


utramque integram Operi De martyribus inseruit, 
aperte testalur Irenzeum cum ista ad Eleutherum 
scriberentur, presbyterum fuisse, lib. v, c. 5: o! 
δ αὐτοὶ μάρτυρες καὶ τὸν Εἰρηναῖον, πρεσθύτερον 
τότ ὄντα τῆς iv Αουγδωύνῳ παροικίας, τῷ ὁπλω- 
θέντι χατὰ ᾿Ρώμην ἐπισκόπῳ συνίστων. « Sed iidem 
martyres Ireneum, qui lunc temporis adhuc pre- 
sbyter Lugdunensis erat parecio,supradicto Roma 
episcopo commendarunt. » Idem testatur Hierony- 
mus in Catalogo : « Ireneus Pothini episcopi, qui 
Lugdunensem in Gallia regebat Ecclesiam, presby- 
tera martyribus ejusdem loci ob quasdam Ecclesia 
quasstiones legatus Romam missus,honorificas su- 
per nomine suo ad Eleutherum episcopum perfert 


litteras.Postea jam Potliino prope nonagenario ob B 


Christum martyrio coronato in locum ejus substi- 
tuitur. » Plane martyres Lugdunenses Irensum 
adhuc presbyterum,per quem miserunt epistolam, 
Eleuthero commeudat, quemadmodum paulo post 
Alexander episcopus in vinculis ad AÁntioclenos 
scribens Clementem presbyterum iis commendabat: 
Ταῦτα δὲ ὑμῖν, xóptol poo ἀδελφοὶ, τὰ γράμματα 
Ἀπέστειλα διὰ Χλύήμεντος τοῦ µακαρίου ποεσθοτέρο», 
ἀνδρὸς ἑνα :ἐτου καὶ δοκίµο». « Has litteras, domini 
fratres, per beatum presbyterum Clementem ad 
vos misi, virum virtute priditum et probatuin. » 
Eusebius, lib. vi, c. 11. 

Contra hac Eusebii et Hieronymi clarissima te- 
simonia Blondellus statuit, Iren:uin sedisse jam 
in Lugdunensi cathedra Pothini loco a fratribus 
constitutum et colobio episzoporum vestitum,cum 
a delegantibus « presbyter » vocaretur.Et ut ad suas 
partes hzec traherent tum ille tum Salmasius multa 
de hac re commenti sunt, et plurima in Eusebio et 
Hieronymo observarunt, quz,ut aiunt, « castigatio- 
nem mereantur. » Primo,Eusebius martyresipsosad 
Eleutherum epistolam scripsisse, qua commendant 
lreneum presbyterum,narrat. Eusebius autem ipsam 
epistolam vidit, eamque etiam operi De passionibus 
mariyrum ἃ se conscripto integram inseruit, ideo- 
quea quibus et quando conscripta est, Ignorare non 
potuit. Idem testatur et Hieronymus, qui vidit Eu- 
vebii De martyribus opuscu!a. Negant hi a marty- 
ribus scriptam esse; Salmasius ab episcopis, Blon- 


1. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN.E. — PARS II. 


epistolo excerpta in Hisloriam transcripsit, et À ad « Ecclesias,» sed ad « martyres,qui apud eos con- 


414 


summati sunt,» aperte referendum est ; exprimere 
enim voluit id quod scripserat Eusebius, οἱ δὲ αὐτοὶ 
μάρτυρες. Secundo Eusebii ct Hieronymi sententiam 
clare in llistoria descriptam, et ex ipsis rerum 
gestarum monumentis deductam,refellere se posse 
sperat ex iis quae ab Eusebio et Hieronymo alibi 
scripla sunt, nempe in Chronicis. Ut hoc efficiat, 
profert ex Scaligero verba Eusebii 6γωσα, ubi ad 
annum Marci Antonini septimum passiones Poly- 
carpi et martyrum Gallicanorum simul referuntur. 
Sed in Latinis Hieronymi, verba sic se habent : 


« Perseculione orta in. Asia Polycarpus et Pio- 
nius fecere martyrium, quorum scripto quoque 
passiones feruntur. 


QUARTA PERSECUTIO. 


« Plurimi in Gallia gloriose ob Christi nomen 
interfecti ; quorum usque in praseutem diem con- 
dita libris certamina perseverant, » 

Liquet ex his verbis, Eusebium celeberrima 
martyria sub Marco AnLonino facta in hunc unum 
locum conjecisse ; neque enim per totum Antonini 
imperium alterius ullius martyrii meminit. Ubi 
igitur quartz persecutionis mentionem facit,eodem 
loco duo insignia marlyria, unum in Asia, alterum 
in Gallia facta commemorat: non quod codem anno 
sed sub eadem persecutione, hoc est sub ejusdem 
Antonini imperio utrumque contigerit. Hanc Euse- 
bii mentem fuisse palam est ; nam in Historia post 


C Chronicum canonem scripta, ubi de rebus ipsis fu- 


sius agitur, perseculionem Gallicanam ad decimum 
septimum ejusdem Antonini annum refert. Blon- 
dellus non tantum unicam hanc persecutionem,sed 
eodem anno in Ásia inceptam in Gallia finitam esse 
slatuit, errore gravi atque manifesto. Monet ipse 
Eusebius Gallicanos martyria subiisse, σφοδρότερον 
ἀναῤῥιπισθέντος τοῦ καθ ἡ  ῶν διωγμοῦ, « cum jam 
violentius resuscitata et reaccensa esset conira 
Christianos persecutio, εἰ quidem in quibusdam 
terre partibus. » Persecutio sub Marco orta per 
multos annos duravit, nunc in hac, nunc in illa pro- 
vincia grassata, pro furore populi, aut presidum 
crudelitate. Sub Asic proconsule Quadrato passus 
est Polycarpus episcopus Smyrna; sub Servilio 


dellus a fratribus datam hariolatur. Blondellus pro Ὦ proconsule Sagaris episcopus Laodicec. Durante 


suasententia Ruffinum advocat Eusebii interpretem 
hon satis accuratum. IIunc vult Eusebiana Greca 
ita reddidisse ut ab Ecclesiis Galliarum, non a mar- 
lyribus ea epistola scripta sit.Sed hec aut ex osci- 
lantia, aut manifesta fraude profecta sunt. Ruffinus 
refert ecclesias Galliarum scripsisse,epistolas mar- 
tyrum, qui apud eos consummati fuerant, profe- 
rentes, quas illi in vinculis per Asiam et Phrygiam 
fratribus consistentibus scripserant ; et Eleuthero 
urbis Rom: episcopo, de pace eum Ecclesic com- 
monentes; quique etiam Irenoum presbyterum tunc 
adhucEcclesie Lugdunensis,supradicto urbis Rome 
episcopo commendabant.» Ubi illud « quique » non 


hac persecutione, « Antonino imperatori Melito 
Asianus Sardiensis episcopus Apologelicum pro 
Christianis tradidit, » ut Eusebius in Chronico ad 
annum ejus decimum. « Recte, inquit Valesius ad 
Euseb, lib. iv, c. 26, id refertur anno 10 Marci An- 
tonini, anno scilicet post mortem L Veri. » Idem 
autem ad Procemium libri quinti notat hoc male ab 
Eusebio factum ; observatque Melitonem Marco 
Apologiam dedisse sub finem ejus imperii. Certe 
illa quarta persecutio in Asia duravit usque adillud 
tempus quo scripsit Melito, sive ille 10 Marci anno, 
sive sub finem imperii ejus Apologiam obtulit, sive, 
quod ego verum esse puto, medio inter hac inter- 


416 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


416 


vallo. Mortuo L.Aurelio scripsisse Melitonemliquet, A — Quartopersecutionem Gallicanam excitatam esse 


quod in Apologia ejus non meminit, qui cum Marco 
consors in imperio fuerat, sed filii Marci mentio- 
nem facit. Fieri autem hoc potuit cum Com modus 
jam solus Cesar esset, mortuo fratre, qui simul 
cum eo Casar factus est, Putente et Pollione coss, 
Dum igitur Commodus Cesar esset ante annum 
Marci decimum quintum saltem finitum, Melito 
Apologiam Marco Aurelio obtulit.Qua Apologia cum 
aliis permotus, ut refert Chronici Alezandrini au- 
ctor, Marcus Aurelius, de sedanda persecutione ad 
Commune Asie scripsit : id autem fecit 15 imperii 
sui anno, ut ex ipsa inscriptione patet. Αὐτοχράτωρ 
Καΐσαρ ἩΜάρχος Αὐρήλιος ᾿Αντωνῖνος Σεθαστὸς 'Ao- 
μένιος, ᾿Αρχιερεὺς µέχιστος, δημαρχικῖς ἐξουσίας 


ait Blondellus non sub episcopatu Eleutheri, sed 
Soteris, qui ad Marci decimum annum sedit,ut ex 
Ecclesie Toman: tabulis observat, quz aliter an- 
nos ponlificum quam Eusebius disponunt. Sed hzc 
discrepantia nullam in hac re difficultatem creat. 
Sive enim Marci 10, ut statuit pseudo Damasus, 
sive 16,ut Eusebius, sedem Romanam primo occu- 
pavit Eleutherus, 17 Marci anno Rome idem epi- 
scopus fuit, cum ei Irenmeus sub presbyteri nomine 
a martyribus commendatus est.H:c igitur objectio 
nehilum quidem proficit, nisi prius probatum sit, 
7 Marci persecutionem Gallicanam et excitatam et 
finitam esse, et Pothinum eo tempore martyrio co- 
ronatum, et Ireneum stalim successisse, quie pro- 


τὸ πέμπτον καὶ δέκατον, ὕπατος τὸ «plcov. « Impe- p bari nullo modo posse jam ante ostendimus. Nam 


rator Cisar M. Antoninus Aug. Armenicus,ponti- 
fex maximus, tribunicie potestatis 15, consul 3. » 
Miror equidem Valesium dixisse, hanc epistolam a 
Marco scriptam esse « anno primo ejus imperii, 
cum ipse esset tcrtium consul. » Licet enim eo anno 
tertium consul esset,is tamen 15 tribuniciza potesta- 
tis esse non potuit. At tertium consul dicebatur non 
tantum eo anno, quo consulatum gessit, sed omni- 
bus sequentibus, nisi alium consulatum iniret. Mar- 
cus autem postea consul non fuit, ideoque per om- 
nes imperii annos tertium consul dictus est, ut in 
inscriptione Gruteriana : 


IMP. C.ES M. AVREL. ANTONINVS AVG. GERM. 
TR. P. XVII. COS. III. 


Qus igitur in Asia 7 Marci anno persecutio cepta 
est, 15 ejusdem sedata est. In Gallia tamen statim 
recruduit, et circa finem anni 17 passus est episco- 
pus Lugduni Pothinus, Rufo et Orphito coss., ut 
refert Chronicon Alexandrinum. 

Tertio excipit Blondellus, Eusebium tradere per- 
secutionem Gallicanam efferbuisse,ante victoriam 
legione fulminatrici Marco partam, qua 13 imperii 
ejus anno contigit, Et quidem Eusebius post perse- 
cutionis narrationem illam historiam tradit ; post 
autem perseculionem contigisse non dicit, sed ea 
potius qua: contrarium evincunt.Claudit enim per- 
seculionis historiam his verbis: )Αλλὰ τὰ μὲν ἐπ᾽ 
᾽Αντωνίνού τοιαῦτα' « Atque talia sunt qua sub Απ- 
tonino contigerunt, » lib. v, cap. 4. Hec enim que 


C 


proxime enarraverat, ad postrema illius imperato- D 


ris tempora referebat.Tum vero narrationem quam- 
dam statim interserit de Legione fulminea, quam 
velut incertam relinquit: ἀλλὰ ταῦτα uiv ὅπη τις 
ἐθέλῃ τιθέσθω, « sed de his quisque pro arbitrio suo 
statuat ; » uexioev. δὲ ἡμεῖς ἐπὶ τὴν τῶν EEz.q áxo- 
λουθίαν, « nos vero ad historie ordinem redeamus.» 
Narrationem igitur illam de legione fulminea extra 
τὴν τῶν ἕξης ἀκολουθίαν, sive « historie ordinem, » 
secundum rerum gestarum consequentiam interse- 
ruisse se fatetur. Redit igitur ad finem persecutio- 
nis, ad mortem Pothini, et successionem lrensi 
in episcopatu Lugdunensi. 


Eusebii Chronicon aliter intelligendum, quod Oro- 
sius, Paulus Diaconus, Freculphus aliique seculi 
sunt, certissimis argumentis evicimus. Eaque vera 
esse vel hinc aperte colligitur. In Chronico Eusebii 
ad 11 Marci annum hec notantur : « Pseudo-pro- 
phetia, quao Cataphrygas nominatur, accepit exor- 
dium, auctore Montano, et Priscilla, Maximillaque 
insanis vatibus. » At ante hujus haereseos exortum 
in Galliis martyria, saltem hec de quibus agimus, 
visa non sunt.lpsi enim martyres Gallicani de con- 
troversia ex Montani heresi orta sententiam suam 
protulerunt,ut ex vetustissimis eorum monumentis 
tradit Eusebius, Hist. |. v, c. 3. Fratres quippe 
Gallicani hac dissensione orta judicium suum pro- 
tulerunt: ἐχθέμενοι καὶ τῶν παρ᾽ αὐτοῖς τελειωθέὲν - 
των μαρτύρων διαφόρους ἐπιστολὰς, ἃς ἐν δεσμοῖς 
ἔτι ὑπάρχοντες τοῖς ἐπ᾽ Ασίας xal Φρυγίας ἆδελ- 
φοῖς διεχάραξαν' « prolatis interfectorum apud se 
martyrum variis epistolis,quas illi, dum in vincu- 
lis adhuc essent, ad fratres in Asia et Phrygia de- 
gentes scripserant. » Ex vetustissimis igitur Eccle- 
si» Gallicane monumentis tradit Eusebius et Pothi- 
numaLugdunensibus episcopum proprie secundum 
illum ordinem, quem in Ecclesia tenebat, appella. 
tum esse, et Ireneum etiam presbyterum, cum 
adhuc tantum presbyter esset, nec in episcopatu 
Pothino successisset. Vidit, opinor, Dalleus hec 
vera esse,ideoque a Blondelliano argumento pror- 
sus abstinuit. Hoc igitur extra controversiam po- 
sito reliqua persequamur. 


Hegesippus sub eodem Eleuthero eamdem appel- 
lationem cum Ignatio caste observavit. Plurimos 
« episcopos »se adiisse ait,cum Romam proficiscere- 
tur,sub Aniceto,cujus tum diaconus erat Eleuthe- 
rus. Ejus verba sunt: Ἐπέμενν ἡ Ἐκκλησία ἡ 
Κορινθίων ἐν τῷ ὀρθῷ λόγῳ μέχοι Πρίμου ἐπισκο- 
πεύοντος iv Κορίνθῳ. « Corinthiorum Ecclesia in 
recta fide permansit usque ad Primum Corinthi epi- 
scopum. » [dem de Hierosolymitanis : Mex τὸ µαρ- 
τυρῆσαι Ἰάκωδον τὸν δίκαιον πάλιν ὁ kx θείου αὖ- 
τοῦ Συμεών ὁ τοῦ Κλεωπᾶ καθἰσταται ἐπίσχοκος. 
« Post martyrium Jacobi Justi, rursum ex avunculo 


A1 


Et stalim : "Agyeza: δὲ ὁ θέθουθις διὰ τὸ μὴ γενέ- 
σΊχι τὸ τὸν επίτληπον ὑποφθείρειν. « Primus Thebu- 
tis, quod episcopus factus non sit, Ecclesiam oc- 
culte vitiare aggressus est, » Ita semper episcopos 
su» nomine indigzitat, nunquam presbyteros vocat, 
cpostolorum temporibus proximus Περεςίρρις. Ita 
Polvcrates Ephesinorum episcopus, in epistola ad 
Victorem papam, de episcopis semper Ignatiano 
more loquitur : Ἔτι δὲ xai MHoAÓva2nos ὁ ἐν Σμύρνη 
za! ἐπίσκοπος val μάρτυς, xai θᾳασέας val tml- 
σνοπος καὶ μάρτυς ἀπὸ Εὐμενίας. Τί οἳ δεῖ λέγειν 
Σαναριν xal ἐπίσκοπον val µαρτυρας « Polycarpus 
quoque qui apud Smyrnam episcopus et martyr 
fuit, itemque Thraseas Eumenim episcopus et mar- 
tvr. Quid Sagarin episcopum eumdemque martyrem 
attinet. dicere ? » Seipsum etiam episcopum vocat 
non minus quam Ignatius: ᾿Επτὰ μὲν ἦσαν συγ- 
υενεῖς po: ἐπίσκοποι, ἐγὼ δὲ ὄγδοος' « Septem erant 
πη)ί affines episcopi, ego autem octavus. » Ostendit 
magnum esse numerum eorum qui sibi aderant 
cum ad Victorem scriberet: omnes episcopos vocat, 
quod episcopi essent, nec unquam presbyteri no- 
miue utitur. Serapion secundi seculi scriptor 11 
commodi iniperatoris anno Anliochiwe episcopus 
ordinatus, epistola ad Caricum et Ponticum his 
vrbis de Apollinare scripsit: Ilézopoz ὑμῖν xal 
Κ)αὐδίου 'Amolltwagíoo τοῦ μαλαριωτάτου yevont- 
νου t» Π[εραπύλλει τῆς ᾿Ασίας ἐπισκόπου γράμματα. 
« Beatissimi Claudii Apollinaris, Hierapolitanm ur- 
bis in Αξία episcopi, litteras ad vos misi. » In hac 
autem epistola legebantur variorum episcoporum 
sulseriptiones, qui nomina cum titulis simul non 
verebantur scribere : ut. Αἷλιος Ηοὐόλιος Ἰούλιος 
ἀπὸ Δεθελτοῦ Κολωνείας τοῦ θρφχης ἐπίσκοπος, 
aliique complures : neque episcoporum ullus pre- 
sbyteri nomine mulctatus deprehenditur. 
Praeterea Anonymus apud Eusebium l. v, c. [6 in 
Exceptis trium librorum quos contra Cataplirygas 
scripsit, perpetuo nominibus episcopi et preshyteri 
distincte et caste ulitur; seipsum presbylerum 
fuisse indicat, Zoticum Otrenum compresbyterum 
appellat, Ancyrano Ecclesim presbyteros τοὺς xac 
τόπον πρεσθωτέρο»ς vocat, alios autem ἄνδρας ox - 
μους xg! ἐπισχόπους, « viros probatos vel specta- 
biles et episcopos, » Zoticum nempe Comanensem, 
εἰ Julianum Apameum. Mire hzc ad suam causam 
a Blondello omissa trahit Dalloeus. Anonymus ille 
« se quidem, inquit, presbyterum et Zoticum 
quemdam Otrenum sympresbyterum suum vocat, 
cum tamen ex iis qua a se apud Ancyram (6alatio 
gesta narrat, satis appareat eum, adeoque et colle- 
καπ Zoticum, utrumque in primo sacerdatum or- 
dine fuisse.» Lt quis qui episcopus esset historiam 
sui temporis et res ab ipso gestas memorans, se 
presbyterum vocaret, aliumque etiam coepiscopum 
suo titulo, ea prasertim xtate qua episcopi sum- 
mum in Ecclesia principatum sine controversia ob- 
tinebant, simul spoliaret, mirum mihi vel inspi- 


J. PEARSONII VINDICIE IGNATIANJE. — PARS II. 


C 


D 





448 
ejus Symeon Cleop: fllius episcopus constituitur. » A cienti videbatur. Presbyterum quidem se vocat 


Anonymus, Zoticum etiam Otrenum, et Ancyrano- 
rum preshyterorum mentionem facit ; sed hos om- 
nes episcopos sive primi ordinis sacerdotes fuisse, 
ex ipsa gestorum narratione colligere se posse pu- 
tavit vir doctissimus. cum tamen ad probandum 
aut ipsius anonymi aut. Zolici compreshyteri epi- 
scopatum ex liistoria nihil afferat. Et quidem pro 
anonymi ipsius episcopatu quid afferri possit non 
video, si verba apud Eusebium spectes ; quod si 
Tuffinum interpretem consulas, aut, qui eum secu- 
tus est, Martyrologii lHomani auctorem Martii 10, 
erit Apollinaris llierapolitanus episcopus. Sed er- 
rasse hufftinum constat ; non enim Eusebiusaffirmat 
Apollinarem himc. scripsisse, sed alium quemdam 
ex eloquentibus viris quos Apollinari adjungit, ut 
jampridem a viris doctis Halloixio et Valesio et 
observatum et abunde probatum est. De Zotico 
quod ait, apertissima fallacia est. Zoticum quidem 
compresbyterum suum vocat, sibi in disputatione 
cum Montanistis astantem ; Zoticum etiam episco- 
pum vocat; sed ille quem compreshyterum appel- 
lat, Otrenus fuit; ille quem episcopum nominat, 
Comanensis. Otrum in Phrygia Salutari, Coinena 
in Armenia secunda fuit. Otrenus ipsi astare dici- 
tur, cum jam 13 post mortem Maximill» anni flu- 
xissent ; Comanensis examinavitspiritum Maximilla 
dum adhuc viveret et insanirct. Duo igitur apud 
anonymum 4Zotici fuerunt, presbyter Otrenus, et 
episcopus Comanensis. Vidit hiec perspicacissimus 
II. Valesius et admonuit, « di-tinguendum hic Zo- 
ticum Otrenum a Zotico Comanensi ; nam Coma- 
nensis ille antiquior fuit.»Cum autem illos, qui Ec- 
clesi:e Ancyran: presbyteri. vocantur, episcopos 
faciat, miram rationem affert Dallaus ; nempe quia 
anonymum « rogarant, ut quo coram ipsis dispu- 
taverat, litteris mandare vellet. llla enim cura, 
inquit, proprie ad pr:positos pritni ordinis perti- 
net. » Pap: ? Erat. Ancyrie anonymus : et ot κατὰ 
τόπον πρεσθύτερο. (ut paulo ante, 7, κατὰ τόπον 
Ἐνκλητσία), lioc est, « ejus loci, seu Ecclesim Ancy- 
ranm presbyteri, » hoc ab eo postulant. Απ plures 
tunc temporis Ancyrm erant episcopi? Minime 
certe. Απ rogare aliquem ut scribat, offiicium est 
episcopi presbyteris minime competens ? Non puto. 
Si id verum sit, nemo, opinor, Dallaeum rogavit ut 
disputationem hanc litteris mandaret. Petebant 
presbyteri ut contra Montanistas scriberet, idem 
diu ante injunxerat episcopus Avircius Marcellus ; 
ab illis rogatus, ab hoc ἐπιταχθεὶς tres libros 
conscripsit sive anonymus, sive Asterius Urbanus: 
in quihus et seipsum et Zoticum Otrenum, et Απ” 
cyranm Ecclesie presbyteros nominat, Zoticum 
autem Comanensem et Julianum Apameum « epi- 
Sscoporum » tilulo cohonestal. 

Denique quamvis canones apostolici ab apostolis 
ipsis scripti non sint,conslal tamen,ex ipsis quam- 
plurimos secundo seculo conditos fuisse, Eos au- 
tem distinctionem hanc inter episcopos et presby- 


419 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


teros caste et perpetuo observasse, non est cur À necessarium videbatur precipue inculcab 


probem, cum Dalleus hoc nobis libentissime lar- 
giatur. « Hi canones, inquit, in duos diversos or- 
dines episcoporum et presbyterorum perpetuo di- 
vidunt, plurimum inter se et nomine, et jure, et 
statu, et auctoritate differentes, » De pseudepigra- 
phis apost. lib. ri, cap. 18. Ex his autem omnibus 
abunde patefacta est prim: assertionis veritas, 
alios quamplurimos secundi seculi scriptores idem 
discrimen inter vocabula episcopatus et presbyte- 
ratus observasse, quod observat Ignatius noster. 
Quare quod ad modum loquendi in hac re attinet, 
potuit ejusdem «tatis cum his omnibus esse Igna- 
tius epistolicus, quod nos eum Salmasio et Alber- 
tino sentimus. 

Secunda assertio est: Nullum secundi seculi 
scriptorem adeo promiscue vocabulis episcopi et 
presbyteri usum esse, ut simplici presbytero in se- 
cundo ministerii gradu constituto unquam episcopi 
nomen tribueret. Hoc adeo aperte verum est, ut illi 
ipsi, qui confusioni nominum tantopere inherent, 
et apostolosidfecisse maxime contendunt,ne unum 
quidem locum ex omnibus illius seculi monumen- 
tis adhuc afferre potuerint quo quispiam qui pre- 
sbyter tantum esset, nec presbyteris cum aucto- 
ritate praeesset, episcopus diceretur. Miror itaque 
Dalleum hoc fgnatio epistolico objicere, ut eum 
ex secundo seculo ejiciat, et ad finem tertii aut 
quarti initium deprimat ; cum omnes ejusdem sa- 
culi scriptores episcopi nomen pari cum discrimine 
et reverentia supremo ordini semper tribuant, se- 
cundo nunquam. « Episcopum apostoli, inquit, 
interdum dicunt qui secundi ordinis est; episto- 
larum scriptor nunquam : hoc ubique nomen con- 
stantissime pro summi gradus praeposito usur- 
pans. » Que de apostolis dicit, quantum contra 
suos faciunt, nunc non discutio ; quao de Ignatio 
loquitur, eum non magis feriunt quam omnes 
ejusdem :etatis scriptores ab ipso etiam maxime 
laudatos ; qui quoties episcopum nominant,ubique 
illud nomen pro summi gradus preposito usurpant. 
Unicum igitur crimen Ignatii nostri restat, quod 
eos qui revera episcopi essent, nunquam presby- 
teros vocaret, cum eo nomine illos indigitarent 
ejusdem etatis scriptores, ut illi volunt, omnes ; ut 
nos ostendimus, perpauci. Sed et hic optima ratio 
reddi potest, quare cum iis potius loqueretur Igna- 
tius, qui presbyteri nomen non minus quam epi- 
scopi distincte et proprie usurpabant, quam cum 
illis, qui nomen presbyteri aliquando episcopo tri- 
buebant ; quia rei ipsi quam tractabat convenien- 
tior multo fuit horum distincta quam illorum con. 
fusa istius vocis usurpatio. Confluebant ad eum in 
itinere ab ecclesiis Asie et episcopi, et presbyteri, 
et diaconi complures ordine et munere et nomine 
et dignitate distincti ; de suarum ecclesiarum statu 
eum certiorem faciebant: ad illorum ecclesias epi- 
stolas exarabat, sub martyris auctoritate,et summi 
in Syria episcopi,monita iis dabat. Quod ei maxime 


B 


C 


horeticis et schismaticis caverent, ne illi 
huc serperent. Reinedium huic malo ma: 
portunum indicabat,ut clero suo omnes adh 
et Christianam unitatem colerent ; omnes: 
ordines sui loci dignitatem obtinerent.Crel 
ordines sacros distinguit et enumerat,et sin 
ordinum nonnullos jam suo officio fungent 
nat; hec autem recte fieri non potuerun 
ordinum nomina distincte enuntiaret, Nec 
tres ordines bene distinguere,aut cuique si 
et dignitates recte assignare potuit, nis 
etiam proprium aliquod nomen affigere' 
singulares homines tunc temporis certis o 
distinctos, et officia diversa in eadem ecc 
sequentes, commendare potuit, nisi sub c 
dus nomine atque charactere. Quis enim ! 
dus enumerans, presbyteros, et presbyl 
diaconos diceret? quis presbyteros presbyt 
jectos esse debere doceret? quis duos n 
eodem tempore diversa et distincta officia 
et statu, et dignitate sortitos indiscrimina 
sbyteros appellaret? Episcopi nomen totie: 
pturis memoratum tunc non evanuisse 

nemini simplici presbytero ea ctateattribut 
exomniumscriptorum silentio apparet ; er: 
primo ordini tunc reservatum et approprie 
absurde locutus esset Ignatius, ipse etiam 
pus, si nomen primo ordini concessum | 
tribuisset; et cum presbyteros monerel 
quique episcopo parerent, ipsos a quibus « 
tiam postulabat episcopos, aut illum, cui « 
tiam prestandam docebat, presbyterum a 
set, ,Eque enim absonum videtur, ut quis 
pos episcopo, aut presbyteros presbytero s 
esse debere doceret, et in eo argumentu: 
carel, presertim cum de schismate trac 
qua re notissimum est, Ecclesi; salutem ir 
sacerdotis, hoc est episcopi, dignitate penó 
si non exsors quedam et ab hominibus : 
detur potestas,tot in Ecclesia efficientur scl 
quot sacerdotes, hoc est presbyteri. 


Sit igitur tertia assertio: Nullum om 
cundi seculi scriptorem, cum gradus en 
aut cum de singularibus sui temporis n 


D loquitur, nomen presbyteri ei qui episcop 


tribuisse. Nonnullos quidem adducit Dalle 
Grecos tum Latinos, a quibus primi gradu 
dotes « presbyteri » dicerentur; sed si singul 
tiamus, aut id non dicunt quod ille vult 
nomen presbyteri usurpant, cum gradus n 
merant, aut de suo etatis episcopis non loq 
Papias,in Fragmentis qua supersunt, nunc 
τέρους plurali numero, nunc πρεαθύτερον s 
de unico Joanne usurpat. Cum plurali nun 
hibet, non liquet eum vel de hoc vel illo g 
ordine speciatim intelligendum esse ; potiu 
generali sensu accipienda est, quo etate. 


PREEFT—-- 


Ll 


seu antiquiores simpliciter significare solet. Cum 
enim Papias putaret ex viva voce hominum super- 
stitum plus utilitatis capi potuisse, quam ex libro- 
rum lectione ; quizrebat ex iis qui erant ipso. se- 
niores, quid illi audiverant ab iis qui illis etiam 
ipsis seniores erant ; atque ita tandem perveniebat 
ad testimoniaapostolorum viva voce tradita. Qum- 
rebat a discipuli: apostolorum, ipse enim nullius 
anostoli discipulus fuit. Presbyteros omnes aposto- 
los,omnesque Christi Domini discipulos vocat, de 
hoc vel illo ordine ministerii evangelici ab apo- 
etolis instituto nonomnino agit.Joannem quemdam 
ab apostolo distinctum sepe τὸν πρεσθύτερον voca- 
bat ; sed fieri potest ut ille secundi ordinis sacerdos 
fuerit ; certe primi fuisse veterum neino dixit ; ni- 
mis autem incerta sunt, qum in Clementis Consti- 
tutionibus, de Joanne a Joanne episcopo facto refe- 
runtur. Marcum qui volunt ab eo etiam πρεσθύτερον 
dictum, verba apud Eusebium ita interpretantes : 
« Hoc senior Marcus dixit Petri interpres, » fallun- 
tur. Aliud ea verba sonant. Kal τοῦτο ὁ πρεσθύτε- 
pos ἐλεγεν Mapxo; μὲν ἑρμτνευτὶς ΙΙάτρου γεό- 
μένος ὅσα ἑμντιήνευσεν, ἀχριθῶς ἔγραψεν. Quo 
satis commode a Ruffino versa sunt: α Etiam hoc 
(inquit: presbyter narrabat, quod Marcus interpres 
fuerit Petri,et quzcunque meminerat ab eo dicta, 
conseripserit. » Utcunque sit, Papias nunquam 
gradus ecclesiasticos enumerat, nunquam officia 
distinguit; nusquam episcoporum,aut diaconorum 
mention2m facit; nunquam de episcopo aliquo sin- 
gulari aut presbylero, qui cum ipse. scriberet. in 
vivis esset loquitur. Idem etiam de Irenemo dicen- 
dum ; presbyteros generaliter vocat episcopos,sed 
nunquam, gradus enumerans, singulares viros, 
qui episcopi fuerant, presbyteros appellat ; sed 
semper antiquos, quales erant o* πρὸ Σώττρος 


t2:352::25:, οἱ πρὸ ἡμῶν πρεσθύτερ»:. Cum autem 
de przesente episcopo agit, sub quo ipse scripsit, 
proprie et ad modum [μα]! loquitur, lib.i, c.3: 
c Fundantes igitur et instituenles beati apostoli 
Ecclesiam, Lino episcopatum administrando Ec- 
desiz* tradiderunt, Succedit autem ei Anacletus ; 
post eum tertio ab apostolis episcopatum sortitur 
Clemens ; » et reliquis enumeratis: « Cam autem 
jurcossisset Aniceto Soter, nunc duodecimo loco 
episcopatum ab apostolis habet Eleutherius.»Male 
igitur Dalleus ex nescio qua apostolici sermonis 
lege postulat, ut S. Ignatius Damam, Onesimum, 
et Polvbium,non minus quam lrenzus Ánicetum, 
Pium, Hyginum,Telespliorum,«presbyteros » vocas 
cum hi lrenwo antiquiores fuerint, illi Ignatio 
εοστὶ, quos necesse ei fuit a presbyteris distin- 
guere.Pejus autem multo Salmasius in. Apparatu 
«nec muneris, nec dignitatis inter episcopum et 
presbyterum divisionein Victoristemporeexstitisse» 
vel inde probari putavit, « quía non solum ipsum, 
sed etiam anteriores episcopos Romanos πρισθ»- 
πέρων nomine appellatos constat ab Irenco et aliis.» 


J. PEARSONII VINDIGLE IGNATIAN/E. — PARS II. 


D 





423 


Neque enim Irenzus unquam Viclorem sibi syn- 
chronon presbyterum vocavit, neque dum ante- 
riores presbyteros vocat, episcopos Victoris tem- 
pore ecclesias gubernantes presbyteros appellari 
solitos ostendit.Clemens Alexandrinus quid de hac 
re scripserit videamus.De perfecto suo Cliristiano, 
sive Gnostico locus, addit:« llic est revera pre- 
sbyter Ecelesiz, et verus diaconus divin; volun. 
talis.» At heec non ita diceret,«si quaapud nostros 
dignitas esset preshyteratu superior. » Sed quare 
non eum diceret presbyterum.licet episcopatus sit 
presbyteratu superior, quem diaconuin dixit, licet 
diaconatu superior sit presbyteratus? Profecto ita 
Clemens eum appellavit,cum ipse sciret ac doceret 
apud nostros dignitatem fuisse presbyteratu supe- 
riorem; nam statim postquam licec scripserat,ait : 
Ἐπεὶ καὶ αἱ ἐνταῦθα προκοπαὶ ἐπισκόπων, πρεσθ»- 
τέρων, 2: χκύνων μιμήματα, οἷμαι, ἀγγελ.κῖς δόξης 
τογχάνρυσιν. Secundum Clementem | igitur, querm- 
admodum z^x^r seu profectus est a diaconatu ad 
presbyteratum,ita etiam προχοπή scu profectus est 
a presbyteratu ad episcopatum : et lios tres ordines 
non tantum ordinum angelicorum imitamenta qua»- 
dam esse pulal;sed et ab ipsis apustolis in Ecclesia 
iustitulus, et diversis distinctisque praeceptis mu- 
nitos credidit, ut ex tertio Pa dagogi libro ost-ndi- 
mus. Ubi igitur ordines seu gradus enumerat,utro- 
bique cum Ignatio nostro episcopos, presbyteros 
et diaconos proprie et distincte agnoscit. Sed « in 
quodam ex ejus Operibus quod apud Eusebium ex- 
stal fragmento, quem primo. episcopum dixerat, 
eumdem paulo post presbyterum dicit. » Fecit hoc 
quidem in homilia jam. tandem sub Origenis no- 
mine edita, quod miror et llondellum et Dalla:um 
latuisse ; sed quomodo id fecerit videamus. IIomi- 
nem illum, quisquis fuit, χχθεστῶτα ἐπίσκοπον sub 
Joanne apostolo tradit,cum ipse apostolus regiones 
illas peragraret, ἐπισκόπους καταστήσων’ apostolum 
ipsum ila eum alloqueutem introducil: "Ae 22, ὦ 
ἐπίσκοπε, lioc est, sui temporis episcopum eo no- 
mine quasi officio apprime congru?nte compellan- 
tem Ipse autem Clemens post annos centum,hunc 
quem ct ipse et apostolus episcopum appellarent, 
semel πρεσθύτερον, semel πρεσθύτη», ut apostolum 
ipsum τὸν γέροντα vocat. Nil igitur contra morem 
Ignatiifecit.Quinetiam Polycarpum secundum pro- 


D sentem Ecclesirze statum apud Philippenses scripsis- 


se non dubito. Illis quidem praecipit ut subjectisint 
« preshyleris et diaconis sicut Deo et Christo. » Sed 
quis dabit, episcopum Philippensium tunc in vivis 
fuisse ? Quis prestabit Philippenses ideo a Poly- 
carpo consilium non efflagitasse, quod tunc tem- 
poris episcopo ipsi haud potirentur? Ita enim ipse 
eos alloquitur: Ταῦτα, ἀδελφοὶ, οὗκ ἑμχυτῇῷ ἐπι- 
τρένας Ypxoto ὑμῖν περὶ τῆς δ.ναιοσνης' ἀλλ Emil 
ς προεκαλέτασθέ µε. « llmc autem, fratres, non 
meo arbitrio, vobis de justitia scribo,sed quod vos 
ad me provocastis.» In causa, ut opinor, Valentis 
presbyteri, quam judicio Polycarpi permittebant. 


QE! 
L 


423 


B. IGNATIUS. — PROLBGOMENA. 


A24 


Heec igitur cum incerta sint, nihil certi ex sermone À « Presbyter pastor titulum condidit. » Accurate 


Polycarpi afferri potest. Sed, inquit Dallaeus, Po- 
lycarpus se,et eos, quorum nomine Philippensibus 
scribit, episcopos presbyteros dicit, « Polycarpus, 
et qui cum eo sunt presbyteri, » Hiec quidem epi- 
stole ejus inscriptio est, Πολύχαρπος xal ol σὺν 
αὐτῷ πρεσθύτεροι. Sed an ille qui nomen suum 
tantum refert, se presbyterum dicit ? Àn cum ne- 
mine nisi cum presbytero presbyteri esse potue- 
runt ? Annon cum episcopo presbyteri esse sole- 
bant ? Ex his exsculpi nullo modo potest,Polycar- 
pum seipsum presbyterum vocasse : ut neque illud, 
eos quos vocat presbyteros quosque sibi adjungit, 
episcopos fuisse. Nemo enim dubitat quin 1η Ec- 
clesia Smyrnensi Polycarpo episcopo adjuncti fue- 
rint presbyteri ; cum igitur ad ipsum provocassent 
Philippenses, quare alios ex Asia episcopos con- 
vocaret, et suo presbyterio contentus non esset, 
equidem non video. Et hi quidem quatuor Greci 
sunt secundi seculi scriptores, quos advocat vir 
doctissimus ; quintum enim anonymum jam ante 
expunximus. 

Latinorum autem illius memorie mirum texit ca- 
talogum. Primum lreneiinterpretemrefert, quem 
ita« locutum esse » dicit,«et ex quo quo fuerunt Ire- 
noana pleraque se descripsisse »fatetur.Quare enim 
aliter loqueretur Irenei interpres quam locutus est 
Irenceus ? Aut quid auctoritas interpretis huic rei 
confert, nisi quod [reneum ita scripsisse persua- 
sum liabeamus, quod nemo negat? Sive secundi 
seculi fuerit interpres ille, sive sequioris ali- 
cujus, perinde est ; nullam ille vim argumento 
addit. Qui putant eum ejusdem cum Irenmo «vi 
fuisse,ipsum Irensum fuisse hariolantur ; ita unus 
tantum ex auctore et interprete testis conflcitur. 
Qui existimant ejusdem cum Tertulliano etatis 
esse, nihil aliud afferunt, nisi quod ante S. Augu- 
stinum scripsisse videatur ; contra quie multa ob- 
jici possent,si res ipsa tali defensione indigeret .lre 
niei interpreli subjungit Pium Roma episcopum 
cujus epistolam Justo episcopo Viennensi directam 
nobis objicit ; quam tamen « non ab omni impo- 
sturs suspicione liberam » olim Blondellus judica 
vit.Ille quidem, quisquis est, de presbyteris qui 
ab apostolis educati fuerunt,loquitur,sed jam, cum 
&criberet, mortuis : quod ad rem nihil. In eadem 
autem epistola de sui temporis clericis lgnatiano 
more loquitur,secundi ordinis clericos diserte pre- 
sbyteros appellat: « Salutant te Soter et Eleuthe- 
rius digni presbyteri.»Tunc enim ipse Romaepisco- 
pus fuit ; Soter autem et Eleutherius ibidem pro- 
prie dicti, si forte, presbyteri. 8i forte, inquam ; 
nam post Pii decessum Eleutherium Aniceti diaco- 
num fuisse testatur Hegesippus.Idem in altera epi- 
stolo ejusdem farinie, Verum collegam suum nomi- 
nat, Justum Viennensem ejus loco constitutum et 
colobio episcoporum vestitum agnoscit : ad quem 
sic scribit : « Presbyteri et diaconi non ut majorem 
sed ut ministrum Christi te obserent.» Ac rursus : 


igitur distinctionem ordinum nominumque obser- 
vavit Pius ille,cum de clero suitemporis loqueretur. 
Nec minus infeliciter hunc pro communione nomi- 
num attulit Dallaeus, quam pro paritate ordinum 
Blondellus,quem adeo clare refutavit Hammundus 
noster. Hisunt praeclari duo testes secundi seculi 
adversus Ignatium producti ; quibus miror eum, 
cum tanta inopia premeretur, non addidisse Vic- 
torispapee testimonium a Blondello et Salmasio pro- 
ductum,quod ejusdem plane cumilloPii farine est. 
Ex illo enim colligit Blondellus, apostolorum suc- 
cessores et convictores Ecclesiarum ad Victoris 
tempora rectores presbyteros fuisse.Sed vidit, opi- 
nor,apertum hoc esse mendacium ; nemo enim qui 


p apostolorum convictor fuerat, Victoris etate Eccle- 


siam regebat. Planus illealiter Pium papam lo- 
quentem repraesentat : « Presbyteri illi,qui ab apo- 
stolis educati neque ad nos pervenerunt,cum qui- 
bus simul verbum fidei partiti sumus, a Domino 
vocatiin cubilibus eternis clausi tenentur. » Sub 
Pio igitur episcopatum tenente omnes presbyteri 
apostolorum convictores demortui fuerunt, et, ut 
ille valuit, « eternis cubilibus clausi. » Post Pium 
sedit Anicetus, post Anicetum Soter, post Soterem 
Eleutherus,post Eleutherum Victor. An igitur pre- 
sbyteri illi e&&erniscubilibus perruptis resurrexe- 
runt,ut ad tempora Victoriset nescio cujus Desiderii 
Viennensis episcopi, ecclesias gubernarent ?Ipsius 
Blondelli verba sunt, Apologiz sectione quinta ς 
» Observaverit igiturlector, Pio sedente (inter an- 
num 146 et 150) mortalitatem explevisse quotquot 
Romo superfuerant apostolorum discipuli. » Pio 
autem tanquam fratrem scriptorem adjungit Gre- 
cum Hermam Pastorem.Sed illum Pii fratrem fuisse 
qui credet ? Supposititii Tertulliani, aut Libri 
pontificalis auctoritas tanta non est,ut verum illnd 
esse credamus, quod Irenaeus qui sub Pio vixit, 
quod Tertullianus ipse, quod Hieronymus prorsus 
ignorasse cognoscuntur.« Eo igitur factum non vi- 
detur, ut Hermas ministeria Ecclesi; a Christo 
data obiter alicubi commemorans non alios recen- 
seat,quam apostolos et episcopos et doctores et 
ministros,id est diaconos.» An quia Pius episco- 
pos ab apostoloseducatos presbyteros vocabat,ideo 
Hermas presbyteri nomen omisit, presbyteros au- 
tem ipsos sub episcopis complexus est? Qusenam 
hec ratio est? Sed neque verum est,multo minus 
cerium, Hermam presbyteros sub episcopis com- 
plexum esse ; quos sub doctoribus potius comple- 
xus est. Ut in passione S. Perpetue legimus: « Et 
exivimus et vidimus ante fores Optatum episcopum 
ad dextram, et Aspasium presbyterum doctorem 
ad sinistram. » Ut Tertullianus: « Quid ergo si 
episcopus, si diaconus, si vidua,si virgo, si doctor, 
sj etiam martyr lapsus a regula fuerit. » Ubi do- 
ctorem sine dubio pro presbytero posuit. S. Cy- 
prianus, epistola 2& : » Quando cum presbyteris 
doctoribus lectores diligenter probaaemus.» Blon- 


, . 
nha À 


A35 


J. PEARSONII VINBICLE IGNATIANJE. — PARS II. 


496 


dellus quidem affirmat constare apud Hermam, A veteres scriptores, ab apostolorum temporehos tres 


doctores ad episcopos precipue referri, cum epi- 
scopatum gessisse dicantur ; dolose, ut solet. Verba 
Herm» sunt visione 3: «Ii sunt apostoli et episcopi, 
et doctores,et ministri,qui ingressi suntin clementia 
Dei et episcopatum gesserunt, et docuerunt, et 
ministraverunt sancte et modeste electis Dei. » His 
autem minime doctores docet episcopat"m gessisse, 
atque ea ratione ad episcopos referri debere,sed tri- 
bus distinctis gradibus suorum officiorum actus dis- 
tincte tribuuntur: nam episcopi episcopatum gesse- 
runt, doctores docuerunt, ministri ministraverunt; 
ut similitudine 9 loquitur : « Ut quidam doctores 
qui caste et sincere priedicaverunt ac docuerunt. » 
Hi igitur cum omnes sint secundi seculi scriptores 
quos proconfusione nominumadducit Dalleus,liquet 
ne unum quidem, cum gradus enumerat, aut cum 
de singularibus sui temporis ministris Evangelii 
loquitur, nomen presbyteri ei qui episcopus esset 
tribuisse. Et tum ex hac, tum ex priori assertione 
patet quam falsum sit quod Dalleus nos docere 
voluit : « Hic erat hujus vocis publicus apud nostros 
usus, hec Christianorum illius memorie ho- 
minum institutio ac consuetudo, ut presbyterum 
vulgo tam qui esset primarius, quam qui secunda- 
rius, et dicerent ipsi et ab aliis dictum intellige- 
rent. » Non ita Ignatii Acta loquuntur, non sermo- 
nis Christianorum diligens observator Adrianus, 
non Ecclesia Smyrnensis, non martyres Lugdunen- 
ses, non Hegesippus, non Polycrates, non Serapio, 
non anonymus qui contra Montanistas scripsit,non 


auctor martyrii S. Perpetue, non canones qui di- C 


cuntur apostolici, ne Hermas quidem. Nullius illius 
evi scriptor unum primarium, alium secundarium 
presbyterum tradidit ; nullus ita ordines enumera- 
vit ut in primo presbyterum, in secundo rursus 
presbyterum locaret ; nullus quempiam tunc cum 
ipse scriberet superstitem et primi ordinis officio 
fungentem presbyterum appellavit. 

Jam vero licet vir doctissimus ex confusione no- 
minum,quam in secundi saculi scriptoribus obser- 
vabat, non concludat cum Salmasio duos tantum 
ordines sacros in Ecclesia fuisse evo Ignatiano; 
licet preterea Hammondo det, etiam sub apostolis 
tres ordines exstitisse ; tamen cum ipse loca apo- 
stolica aliter explicare videatur, et argumenti mul* 


to major vis esset, si adversarii probare possent ]) 


revera tres ordines distinctos Ignatii evo minime 
fuisse, quos epistolarum scriptor tam caste et per- 
petuo distinguit; nesententiam Salmasii intactam 
relinquere, aut concessioni Dalleane nimis fidere 
videar, de hac re ulterius disserendum esse putavi. 
Sit igitur quarta assertio: Ea state qua S. Igna- 
tius epistolas scripsisse dicitur, tres sacros ordines 
seu gradus distinctos in Ecclesia fuisse. Hoc ab 
Ecclesia Anglicana semper didici, que in Ordinalis 
sui praefatione ita loquitur : « Evidens est omni- 
bus diligenter legentibus sanctam Scripturam et 


4$ | Tim. v, 22. 
PaTBROL. GA. V. 


ordines ministrorum in Ecclesia Christi fuisse,epi- 
scopos,presbyteros et diaconos. «Ostendimus hujus 
partis capite primo jam tum in Ecclesiis Asim epi- 
Scopos exstitisse, cum S. Ignatius ad martyrium fe- 
stinaret. Diximus neminem unquam scriptorem 
Christianum et catholicum dixisse pauciores ordi- 
nes quam tres exstitisse secundo seculo, aut ulla 
ejus parte, etiam illos omnes qui episcopi et pre- 
sbyterinomina in apostolorum scriptis confusa esse 
existimabant,aut tunc cum ipsi apostoli scriberent, 
aut saltem ante secundum seculum tres ordines 
seu gradus tradidisse; quod hoc loco satis op- 
portuno demonstrandum suscepi. Sunt autem hi ex 
veteribus, ut opinor, omues, aut certe precipui,S, 
Chrysostomus, llieronymus, Theodoretus, Ambro- 
siaster, Pelagius, Sedulius, Primasius, Theophyla- 
ctus, OEcumenius. Qui omnium primus inter Gra- 
cos hanc nominum confusionem nobis tradidit S. 
Chrysostomus,ubiqueostendit etiam tunc temporis 
episcopatum fuisse ordinem a presbyteratu distin- 
ctum et superiorem. Ad illa verba Philipp. 1,1: Σὺν 
ἐπισχόποις καὶ διαχόνοις, hec adnotat : Τί τοῦτο; 
Μιᾶς πόλεως πολλοὶ ἐπίσκοποι ἦσαν ; Οὐδαμῶς' ἀλλὰ 
τοὺς πρεσθυτέρους οὕτως ἐκάλεσε τότε γὰρ τέως 
ἔχοινώνουν τοῖς ὀνόμασι, xai διάκονος ὁ ἐπίσκοπος 
ἐλέγετο. « Quid lioc ? Unius urbis multi erant epi- 
scopi ? Nequaquam ; sed presbyteros ita appellavit: 
tunc enim adhuc nominibus communicabant, et 
episcopus diaconus dicebatur. » Agnovit igitursin- 
gulares episcopos in singulis urbibus constitutos, 
qui nunc episcopi, nunc presbyteri, nunc diaconi 
dicebantur. Talem episcopum Timotheum fuisse 
asseruit : Ὅτι γὰρ ἐπίσκοπος ἦν, φησὶ πρὸς αὑτὸν, 
Χεῖρας ταχέως μηδενὶ ἐπιτίθει. « Quoniam enim epi- 
scopus erat, et dicit: Manus cito nemini impone *6. » 
Rursus qua ante dixeratrecclligenssententiamsuam 
aperte ennuntiat : Ὅπερ οὖν ἔφην, xai οἱ πρεσθύτε- 
ροι τὸ παλαιὸν ἐκαλοῦντο ἐπίσκοποι, καὶ οἱ ἐπίσκοποι 
πρεσθύτεροι καὶ διᾶχῦνοι τοῦ Χριστοῦ (ita hec quam 
in editis confusa sunt, legenda esse ex prioribus 
patet), ὅθεν καὶ νῦν πολλοὶ συμπρεσθυτέρῳ ἐπίσκο- 
mot γράφουσι καὶ συνδιακόνῳ, λοιπὸν δὲ τὸ ἰδιάζον 
ἑκάστῳ ἀπονενέμηται ὄνογα, ὁ ἐπίσκοπος xai à πρε- 
σθύτερος. « Quod igitur dicebam, et presbyteri an- 
tiquitus vocabantur episcopi, et episcopi presbyteri 
et diaconi Christi (unde etiamnum multi episcopi 
scribunt sympresbytero,et syndiacono) ; postea vero 
peculiare unicuique nomen assignatum est episco- 
pus et presbyter. » Rursus homilia undecima in 
primam ad Timotheum Epistolam : Διαλεγόμενος 
περὶ ἐπισκόπων xal χαρακτηρίσας αὐτοὺς, καὶ εἷ- 
πὼν τίνα μὲν ἔχειν, τίνων δὲ ἀπέχεσθαι χρὴ, καὶ τὸ 
τῶν πρεσθυτέρων τάγμα ἀφεὶς, sl; τοὺς διακόνους 
µετεπήδησε. Τί δήποτε; ὅτι οὐ πολὺ τὸ μέσον αὐτῶν 
καὶ τῶν ἐπισκόπων, xal γὰρ καὶ αὐτοὶ διδασκαλίαν 
εἰσὶν ἀναδεδεγμένοι καὶ πβοστασίαν τῆς Ἐκκλησίας: 
καὶ ἅ περ) ἐπισκόπων εἶπε, ταῦτα καὶ πρεσθυτέροις 


14 


421 


S. JaNATIUS. -—— PROLEGOMENA. 


428 


ápuóvtse τῇ Υὰρ χειροτονίᾳ µόνῃ ὑπερθεθλήκασι, À primam ad Corinth. : "Έπειτα ὤφθη Ἰαχώθῳ, ἁμοὶ 


καὶ τούτῳ µόνον δοκοῦσι πλεονεκτεῖν τοὺς πρεσθυτέ- 
ρους. « Disserens de episcopis, eorumque chara- 
cteres describens, dicensque qua eos tenere et a 
quibus abstinero oportet, presbyterorum ordine 
omisso,ad diaconos transiliit. Quare? quia inter eos 
et episcopos non multum interest. Nam et ipsi do- 
cendi munus et prefecturam Ecclesie acceperunt : 
etea qua de episcopis dixit, etiam presbyteris con- 
veniunt ; sola enim ordinandi potestate excellunt,et 
hac una re videntur presbyteris superiores esse. » 
Unde constat sanctum Chrysostomum existimasse 
tune cum ad Timotheum scripsit sanctus Paulus, 
prater diaconos et presbyteros, etiam episcopos in 
Ecclesia fuisse, per episcopos eo loco solos pri- 


mi ordinis ministros intellectos, totum presbytero- B 


rum ordinem omissum esse, discrimen inter duos 
ordines satls manifestum esse, quod potestas con- 
ferendi sacros ordines episcopis competeret, pre- 
sbyteris semper negata esset.Falsissimum igiturest 
quod Blondellus in Apologia ex hoc uno loco pro 
suo more expiscari voluit, Chrysostomum interja. 
cens state sua inter sacerdotes διάστηµα, ob ocu- 
los habuisse, quos tamen ab origine pares noverat. 
Nam alia omnia διαστήµατα quae sua «ϱίᾶ- 
te agnoscebantur, prorsus abstulit, sed ab ipsa 
origine observavit hoc discrimen, semperque ita 
sanctum Paulum interpretatus est, ut impositio 
manuum nulli nisi primi ordinis sacerdoti, sive epi- 
scopo proprie dictotunc competeret. In hac re epi- 
scopos ὑπερθαίνειν, in. hac. πλεονεχτεῖν τοὺς πρεσ- 
θυτέρους dixit : etsatis amplum hoo discrimen ipse 
judicavit. Nam πάντων μάλιστα χυριώτατον, καὶ ὃ 
μάλιστα συνέχει τὴν Ἐχκκλησίαν, τὸ τῶν ἆχειροτο- 
νιῶν, « potestatem ordinandi omnium supremam et 
qua Ecclesiam maxime continet, « homilia quinta 
ad primam Epist. ad Timotheum pronuntiavit ; pa- 
res igitur nunquam agnovit. Hoc in explicanda S. 
Chrysostomi sententia certum est, ut in nonnullis 
locis ubi presbyteri nomen adhibitum est, presbyte- 
rosomnes exclusorit, et episcopos solos intelligen- 
dos esse docuerit, ut I Tim. iv, 14: Ob περὶ πρε- 
σθυτέρων φησὶν ἐνταῦθα, ἀλλὰ περὶ ἐπισκόπων, οὗ 
γὰρ δὴ πρεσθύτεροι ἐπίσκοπον ἐχειροτόνουν. « Non 
hic de presbyteris loquitur,sed de episcopis. Neque 
enim presbyteri episcopum ordinabant. » Et Tit.1,5 : 
Τοὺς ἐπισκόπους ἐνταῦθά φησι, καθὼς ἀλλαχοῦ ἡμῖν 
εἴρηται. « Episcopos hic intelligit, quemadmodum 
a nobis alibi dictum est, nempe ad Philip. 1, 3 ; ho- 
milia quinta ad Timotheum : Διαλεχθεὶς περὶ ἐπισκό- 
πων, περὶ διαχόνων, ἀνδρῶν, γυναικῶν, περὶ χιρῶν, 
περὶ πρεσθυτέρων, περὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων, καὶ δείξας 
ὅσων ἐστιν ἐπίσκοπος κύριος, ὅτε περὶ κρίσεως ἔλεγεν, 
ἐπήγχχε. «Cum disseruisset de episcopis,de diaconis 
tum viris tum feminis, de viduis, de presbyteris,de 
aliis omnibus, ostendissetque qualium episcopus 
dominus est,ubide judicio dixerat,subjunxit.» Idem 
Jacobum fratrem Domini Hierosolymorum episco- 
pum ab inilio ordinatum putavit. Homilia 11 in 


C 


δοχεῖ, τῷ ἀδελφῷ τῷ ἑαυτοῦ, αὐτὸς γὰρ αὐτὸν λέγε- 
ται κιχειροτονηκέναι, καὶ ἐπίσκοπον ἐν Ἱεροσολύ- 
pote πεποιηχέναι πρῶτον. « Postea apparuit Jacobo, 
ut mihi videtur,fratri suo. Ipse enim illum dicitur 
ordinasse et primum Hierosolymorum episcopum 
fecisse. » Idem sanctum Ignatium nostrum, Ántio- 
chene Ecelesice episcopum a sancto Petro ordina. 
tum agnovit, et ordinalionis illius praerogativam 
miris modis praedicavit. 

B. Theodoretus confusionem nominum agnoscit, 
et late explicat, ad Philipp. 1, 1.Sed episcopos etiam 
tunc temporis exstitisse et presbyteris superiores 
fuisse simul asserit. Docet eo loci per episcopos in- 
telligi presbyteros debere ; sed Epaphroditum, qui 
tum S. Paulo aderat, et per quem epistolam misit, 
Philippensium episcopum fuisse ostendit. Τὸν δε γε 
µαχάριον Ἑπαφρόδιτον ἐν αὐτῇῃ τῇ ἐπιστολῇ dmóoco- 
λον αὐτῶν xixÀzxtv. Σαφῶς τοίνυν ἐδίδαξεν ὡς τὴν 
ἐκισχοπικὴ οἰκονομίαν ἀὐτὸς ἐπετίστευτο ἔχων ἆπο- 
στόλου προσηγορίαν: « Beatum Epaphroditum in 
epistola ipsa apostolum eorum appellavit. Aperte 
ergo docuit episcopalem dispensationem ei fuisse 
creditam, cum appellationem haberet apostoli. » Et 
rursus ad cap. 2, vers. 25 : ᾿Απόστολον δὲ αὐ-ὸν χέ- 
χληκεν αὐτῶν, ὡς τὴν ἐπιμέλειαν αὐτῶν ἔμπεπιστευ- 
μένον, ὡς εἶναι ὅἵΏλον ὅτι ὑπὸ τοῦτον ἔτέλουν οἱ ἐν τῷ 
προοιµίῳ κληθέντες ἐπίσχοποι, τοῦ πρεσθυτέρου ὃτ- 
λονότι τὴν τάξιν πληροῦντες. « Apostolum ipsorum 
vocavit, ul cui esset eorum cura concredita. Ut cla- 
rum sit sub illo ministrasse eos, qui in Procmio 
vocabantur episcopi nempe presbyteriordinem com 
plentes.» Sententiam ejus plenius explicatam habc- 
mus &d I Tim. cap. 11: Τοὺς αὐτοὺς ἐκάλουν ποτὲ 
πρεσθυτέρους xal ἐπισκόπους' τοὺς δὲ νῦν καλουμέ- 
νους ἐπισκόπους ἀποστόλους ὠνόμαζον" τοῦ δὲ χρόνου 
προϊόντος, τὸ μὲν τῆς ἀποστολῆς ὄνομα τοῖς ἀληθῶς 
ἀποστόλοις χατέλιπον’ τὴν δὲ τῆς ἐπισκοπῆς προσηγο- 
ρίαν τοῖς πάλαι καλουμένοις ἀποστόλοις ἐπέθεσαν, οὗ- 
τω Φιλιππησίων ἀπόστολος ὁ ᾿Επαφρόδιτος ἦν' οὕτω 
Κρητῶν ὁ Τίτος, καὶ ᾿Ασιανῶν ὁ Τιμόθεος ἀπόστολοι’ 
οὕτω ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων τοῖς ἐν ᾽Αντιοχείᾳ ἔγρα- 
ψαν οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ πρεσθύτεροι. « Eosdem olim 
vocabant presbyteros et episcopos : eos autem qui 
nunc vocantur episcopi, apostolos nominabant. 
Procedente autem tempore apostolatus nomen reli- 


]) querunt iis qui vere erant apostoli ; episcopatus 


autem appellationem iis qui olim appellabantur 
apostoli, imposuerunt.Ita Philippensium apostolus 
erat Epaphroditus : ita Cretensium Titus, et Asia- 
norum Timotheus apostoli. Ita ab Hierosolymis iis 
qui erant Antiochia,scripserunt apostoli et presby- 
teri. » Unde apparet ex sententia B.Theodoreti,tem- 
pore apostolorum tres fuisse gradus in Ecclesia : 
episcopos,qui tum dicebantur apostoli;presbyteros, 
qui nunc episcopi, nunc presbyteri vocabantur, et 
diaconos: postea vero, primi ordinis sacerdotes, 
nomine apostoli illis qui vere apostoli fuerunt, re- 
servato, proprie et distincte episcopos dictos esse, 
et reliquos secundi ordinis sacerdotes presbyteros. 


J. PEARSONII YVINDICLE ΙΟΝΑΤΙΑΝΑ. — PARS II. 


430 


Atapostoli nomen primi ordinis sacerdotibustribui À singulis Ecclesiis preesse decrevit. » Ac rursus. 


desiit ante martyrium Ignatii. Ergo ex sententia 
Theodoreti sub Ignatio,et officio et nomine distin- 
guebantur episcopi et presbyteri. 

Theophylactus certe non existimavit presbyteros 
ad Philippenses episcopos esse dictos sed coepisco- 
pos; episcopos autem apostolicis temporibus eos 
etiam dictos putavit, ὡς ἐπισκοποῦντας δηλαδη καὶ 
αὐτοὺς τὸν λαόν, « quod etiam ipsi populum inspe7 
ctarent,» sed suo modulo, ὥστε καθαίρειν xal φωτί- 
ζειν τοὺς δεοµένους, « ut purgarent et illustrarent, 
seu baptizarent eos quos esset necesse. » Nam alia 
sacra officia etiam tum episcopis reservavit. Oo γὰρ 
πρισθύτεροι ἐπίσκοπον ἔχειροτόνουν. « Non enim, 
inquit,presbyteri episcopum ordinabant. » Unde in 


Procdmio ad Titum : Tov Παύλῳ συνόντων δοχιµώ- B 


τατος ὁ Τίτος àv, ἐπίσκοπός τε xai Κρήτης μεγάλης 
«σης δι αὐτὸ τοῦτο Χεχειροτόνητο, καὶ τοσούτων 
ἐπισχόπων xplstv xal χειροτονίαν ἐπετράπῃ. « Inter 
omnes qui cum Paulo versati sunt, probatissimus 
cum esset Titus,episcopus propterea Crete,magne 
illius insule, electus est, totque episcoporum cum 
judicium, tum ordinatio ei demandata est. » Et qui- 
dem de sententia Theophylacti, postquam de Chry- 
sostomo diximus, dubitandum non est. 

Inter Latinos primus fuisse creditur auctor Com, 
mentariorum in epistolas S. Pauli sub nomiae S, 
Ambrosii editorum, quod se scripsisse sub Damaso 
episcopo Romano, hoc est ante a. D. 384 profi- 
teatur, qui episcopi et presbyteri nomina tanquam 


synonyma in Scriptura tradiderit. Hic tamen epi- C 


scopos singulares Ecclesiis priefulsse apostolorum 
tempore sepius docet. Insignis plane locus, quo 
illa ad Philippenses, cum episcopis et diaconibus, 
explicat.« Hoc est, inquit, cum Paulo et Timotheo, 
qui utique episcopi erant, simul et signiflcavit, el 
diaconos qui ministrabant ei. Ad plebem enim scri- 
bit. Nam si episcopis scriberet, et diaconibus, ad 
personas eorum scriberet, et loci ipsius episcopo 
scribendum erat, non duobus vel tribus, sicut et ad 
Titum et Timotheum. » Neque minus illustris locus 
ille est,quo verba ista: Propterea debet mulier po- 
testatem habere supra caput, etiam propter angelos, 
I Cor. cap. xi, vers. 10, explanat. Potestatem « ve- 
lamen significavit, angelos episcopos dicit, sicnt 
docetur in Apocalypsi Joannis. Et quia utique ho- 
mines sunt, quod non corriperent plebem, arguun- 
tur; et quod rectum est in illis laudatur. Mulier 
ergo idcirco debet velare caput,quia non est imago 
Dei, sed ut ostendatur subjecta. Et quia preevari- 
catio per illam inchoata est,hoc signi debet habere, 
ut in Ecclesia propter reverentiam episcopalem non 
habeat caput liberum, sed velamine tectum, nec 
habeat potestatem loquendi, quia episcopus perso- 
nam habet Christi. Quasiergoante judicem sic ante 
episcopum,quia vicarius Domini est,propter reatus 
originem, subjecta debet videri. » Et paulo post: 
« Quia ab uno Patre sunt omnia, singulos episcopos 
4? [ Cor. xn, 29. *9 I Cor. 1, 12. 


« Nunquidomnes apostoli ? Verumest, quia in Ec- 
clesia unus est episcopus. » Idem ad 1 Tim. c. iv: 
« Nunc autem septem diaconos esse oportet, et ali- 
quantos presbyteros, ut bini sint per ecclesias, et 
unus in civitate episcopus.» De Timotheo ita loqui- 
tur in Proamio : « Hunc ergo jam creatum episco- 
pum instruit per epistolam, quomodo deberet Ec- 
clesiam ordinare. » Pariter et de Tito: ο Titum 
Apostolus consecravit episcopum,et ideo commonet 
eum ut sit sollicitus in ecclesiastica ordinatione. » 
Ex quibus omnibus apparet veterem hunc aucto- 
rem,quiante Chrysostomum et Hieronymum de con- 
fusione nominum scripsisse videtur, singulares epi- 
scopos apostolorum avo in civitatibus constitutos 
agnovisse. Pelagius, ut videtur, auctor Commenta- 
riorum in Epistolas Pauli Hieronymo ascriptorum 
in I Ep. ad Timoth. c. in: « Queeritur cur de pre- 
sbyteris nullam faciat mentionem, sed eos in epi- 
scoporum nomine comprehenderit, quia secundus, 
imo pene unus est gradus. » Duos igitur gradus, 
quamvis non magnopere distantes, sub uno titulo 
comprehensos agnovit.Que transcripsit Primasius, 
qui ad Philippenses notavit : « Episcopos hic non 
solum pontifices, sed et presbyteros intelligimus. » 

Denique Hieronymus qui post Ambrosiastrum 
Romanorum diaconorum fastum non minus acriter 
castigavit,et confusioni nominum adeo inhesit, ut 
idem episcopi et presbyteri officium et eumdem 
ordinem, dum sancti Petrus et Paulus viverent,cre- 
didisse videatur ; sine controversia tamen siepe do- 
cuit tres gradus, triaque officia et nomine et po- 
testate distincta antequam S. Ignatius ad marty- 
rium duceretur, exstitisse. Hac enim ejus verba 
sunt epistola ad Evagrium.: « Ut sciamus traditiones 
apostolicas sumptas de Veteri Testamento, quod 
Aaron et filii ejus atque levite in templo fuerunt 
hoc sibi episcopi, presbyteri et diaconi vindicent 
in Ecclesia. » Quomodo autem heec traditio aposto- 
lica esse potuit, quomodo ex Veteri Testamento 
desumpta, si non apostolorum svo exstiterint epi- 
scopi presbyteris superiores,quemadmodum Aaron 
et officio et dignitate filiis superior fuit? Aut qua 
ratione hanc mentem Hieronymi fuisse quispiam 
negaverit,qui heec eum diserte scripsissead Matthmi 
cap. xxin, noverit: « Quod fecerunt et apostoli per 
singulas provincias presbyteros et episcopos ordi- 
nantes. » [Idem in Commentario ad Titum : « Ante- 
quam diaboli instinctu studia in religione flerent, 
et diceretur in populis : Fgo sum Pauli, ego Apollo, 
ego autem Cephaz *5, communi presbyterorum con- 
silio ecclesise gubernabantur : postquam vero unus- 
quisque eos quos baptizaverat,suos putavit esse,non 
Christi, in toto orbe decretum est, ut unus de pre- 
sbyteris electus superponeretur e:mteris, ad quem 
omnis Ecclesise cura pertineret,et schismatum se- 
mina tollerentur. » Et rursus : « Quod autem postea 
unus electus est, in schismatis remedium factum 


&31 


S. IGNATIUS, — PROLEGOMÉNA. 


A32 


est: ne unusquisquead se trahens Christi Ecclesiam A tempora discrimen illud inter episcopos et presby- 


rumperet. Nam et Alexandrie a Marco evangelista 
usque ad Heraclam et Dionysium episcopos, presby- 
teri semper unum ex se electum in excelsiori gradu 
collocatum episcopum nominabant. » Hxc igitur, 
sine omni controversia, S. Hieronymi sententia 
fuit, quod, licet in scriptis apostolicis, precipue 
dum viverent Petrus et Paulus, nullum discrimen 
inter eos qui episcopi et presbyteri dicebantur, ipsi 
apparuerit, seris tamen apostolorum temporibus, 
vel paulo ante obitum Petri et Pauli,vel certe ante 
mortem S. Joannis, in toto orbe decretum esset, ut 
unus superponeretur cateris, ad quem omnis Ec- 
clesic, cura pertineret, et qui episcopus proprie no- 
minaretur. Hoc ex apostolica traditione profectum ; 
hoc propter schismata tempore apostolorum certe 
orta introductum docuit; hujus rei Alexandrie ab 
ipso S. Marco luculentissimum exstitisse testimo- 
nium perhibuit ; quod primum singularis episcopa- 
tus exemplum putavit ; et ipsum quidem tum sin- 
gulare. Nam ex ejus sententia Marcus « mortuus est 
octavo Neronis anno, et sepultus Alexandviee, suc- 
cedente sibi Aniano, » ut refert in Catalogo. Inde 
viros omnes singulares,qui illis temporibus ecclesiis 
prefuerunt, semper episcopos proprie appellat. De 
Romanis in Catalogo : « Clemens quartus post Pe- 
trum Rome episcopus: siquidem secundus Linus 
fuit et tertius Cletus. » Cujus exsortem potestatem 
indicat,ad Isaie ο8Ρ.1111: « Clemens vir apostolicus, 
qui post Petrum Romanam rexit Ecclesiam,scribit 
ad Corinthios. » Et lib.1 adversus Jovinianum : « Ad 


teros agnovisse, qui sciunt rem esse antiquissimam 
ut duo hi ordines in Ecclesia fuerint distincti, si 
excipiantur apostolica tempora. » 

Quare cum tres ordines sive gradus sacros tunc 
cum S. Ignatius epistolas scripsisse dicitur, in 
Christianis civitatibus, ac presertim Asiaticis,exsti- 
tisse summo veterum consensu constet ; cum quam- 
plurimi ejusdem seculi non aliter quam de tot di- 
stinctis et officio et nomine gradibus locuti sint ; 
cum nemo unquam ejusdem evi quemquam, qui 
secundi ordinis esset,episcopum appellaverit; cum 
denique pauci illi, qui eos qui episcopi fuerant, 
post eorum mortem, et quasi antiquiores, tantum 
presbyteros vocaverint, quoties autem ordines enu- 
merandi, aut de sui temporis ministris evangelicis 
loquendi occasio se obtulerat, aliter locuti sunt ; 
ratio nulla apparet, cur ille, qui eo modo distinctio- 
nem ordinum in epistolis suis caste et perpetuo ser- 
vavit, pro vero Ignatio Antiocheno illo et martyre 
non habeatur. Non est hoc,non est, « supra suum 
seculum, supra fratres suos venerandos seipsum 
efferre. » Neque dubito quin verissime asserere pos- 
sim,Ignatium nostrum tum episcopi de primis,tum 
presbyteri vocabulum de secundisEcclesie cujusque 
sacerdotibus, pro sui seculi usu et more,usurpasse, 
non tantum in sermone, sed in preceptionibus ac 
institutionibus ecclesiasticis hunc morem atque 
usum observasse. Et cum sint quedam hominibus 
latae ac propositae leges, easque sermone imprimis 
claro et facili et unicuique audientium obvio ac fa- 


hos et Clemens successor apostoli Petri, cujus Pau- C miliari concipi scribique deceat, nulla in iis voca- 


lus apostolus meminit, scribit epistolas. » De Hie- 
rosolymitanis ad Galatas cap: 1; « Hic autem Ja- 
cobus episcopus Hierosolymorum primus fuit, 
cognomento Justus ; vir tante sanctitatis et rumoris 
in populo, ut fimbriam vestimenti ejus certatim 
cuperent attingere. Qui et ipse postea de tcmplo a 
Judaeis precipitatus successorem habuit Simeonem 
quem et ipsum tradunt pro Domino crucifixum.» De 
Antiochenis,in Catalogo: « Ignatius Antiochens Ec- 
clesi& tertius post Petrum apostolum episcopus. » 
De Asianis: « Joannes apostolus novissimus om- 
nium scripsit Evangelium rogatus ab Asie episco- 
pis.» Et in eodem Catalogo: « Polycarpus Joannis 
apostoli discipulus, et ab eo Smyrne episcopus or- 


bula dubia et obscura misceri,vel hujusmodi deni- 
que, quorum lectores non statim intelligant eum 
ipsum esse quem auctor voluit sensum,hoc maxime 
observavit Ignatius noster ; nam et omnes tunc no- 
runt, secundi ordinis sacerdotem a nemine episco- 
pum vocari solere, ab omnibus presbyterum ; primi 
autem ordinis sacerdotem ab omnibus episcopum 
appellari.Cum igitur auctor epistolarum iis nomi- 
nibus ad ordinum discrimen indicandum uteretur, 
lectores statim intellexerunt eum ipsum esse quem 
ille voluit sensum ; neque eos sedulo monere ac 
docere, quo sensu vel episcopi vel presbyteri voca- 
bulum intelligi voluerit, necesse fuit.Facessat igi- 
tur hic Dalleus cum turbis et tumultibus quos ex- 


dinatus, totius Asie princeps fuit. » Et: « Cum J) citare conatur. Magnopere commoveri ac contur- 


Ignatius Smyrnam venisset ubi Polycarpus, auditor 
Joannis, episcopus fuit. » Omnes igitur illi qui con- 
fusa episcopi et presbyteri nomina in apostolicis 
scriptis tradiderunt, simul etiam docueruut vel ab 
origine, vel viventibus adhuc Petro et Paulo, vel 
ante secundi secul initium, superstite adhuc S. 
Joanne, tres fuisse ordines sacros, seu gradus in 
Ecclesia. Quod si hoc ab iis positum est, nemo du- 
bitabit idem a reliquis agnitum fuisse, qui toties in 
S. Scriptura episcoporum mentionem fleri vide- 
runt, nec unquam de confusione nominum cogita- 
bant.Quare Walo Messalinus, qui eorum sententiam 
secutusest.suosnunquamnegasse ait « antiqua etiam 


bariomnes debuisse putat,qui dictantem audierant: 
ePresbyteri, subditi estote episcopo. » Fateor equi- 
dem, si mores Christianorum secundi illius seculi 
ad nostrorum normam exigere liceret, quampluri- 
mos etiam tum commoveri voluisse,cum quempiam 
dictantem audirent : « Presbyteri,subditi estote epi- 
scopo. » Nihil enim esse quod homines aliquos 
(quales illi sint non dicam) magis commoveat, imo 
ad arma et fratrum internecionem excitet et impel- 
lat,quam illud effatum, experientia nimis certa di- 
dicimus. Cumque ista vidimus, non potuimus non 
illa S. Cypriani in memoriam revocare ques ad 
presbyteros et diaconos fratres epist. 10 scripsit : 


J. PEARSONII ΥΙΝΡΙΟΙΑ IGNA'TTIANZE. — PARS II. 


434 


« Quod enim non periculum metuere debemus de A heretici, τὸ λέγειν αὐτὸν ἐπίσχοπον καὶ πρισθύτερον 


offensa Domini,quando aliqui de presbyteris, nec 
Evangelii nec loci sui memores, sed neque fu- 
turum Domini judicium, neque nunc sibi preposi- 
tum episcopum cogitantes,quod nunquam omnino 
sub antecessoribus factum est, totum sibi vin- 
dicent ? » 

Scimus autem et eosdem non minus commoveri 
eum audiunt illud S. Pauli : Omnis anima potesta- 
tibus sublimioribus subdita sit **, aut illud S. Petri: 
Subditi estote regi quasi pracellenti ; non. quod 
ignorent qus potestates sublimiores, aut quis rex 
sit, sed quod que sit subjectio Christiana, que 
obedientia ex Evangelii legibus debita, nolint in- 
telligere. Alia secundi seculiChristianorum mens, 
alius animus fuit ;ad subjectionem et obedientiam 
prestandam paratissimi fuerunt, quibus ea tri- 
buenda esset non ignorabant. Miram igitur illis 
orationem substituit Dalleus,eosque per prosopo- 
peiam sic submurmurantes representat: « Quos 
vero iste nobis (dicerent)» presbyteros, «et quem 
narrat » episcopum ? Hac autem ut illi dicerent, 
qui quotidie cum presbyteris et episcopo suo in 
unum conveniebant ? qui optime norunt presbyte- 
TOS suos eo nomine censeri tunc solitos, a nemine 
autem episcopos dici? Hac ut dicerent presbyteri, 
qui locum suum non ignorabant, et unum sibi 
prepositum agnoscebant quem et episcopum voca- 
bant, sibi illud nomen minime vindicantes? Blon- 
dellus ipse fatetur fuisse tunc temporis unum, 
quem in« unoquoque cotu primatus contingebat, » 
cui « prima cathedre preesidialisque potestatis jus 
reservatum est, 2 qui « collegii primum membrum 
et honorarium caput,» qui « presbyterii prepositus 
et ἔξαρχος, et cleri totius. caput » fuit, qui « a Do- 
mino ipso in Asiaticis Ecclesiis » angelus dictus est ; 
an hunc presbyteri, qui sub illo tanquam sub ca- 
pite vivebant, recpgnoscere non potuerunt, cum 
eum episcopum appellatum audirent.Certe Ambro- 
siaster, cujus testimonio innititur Blondelli et Sal- 
masii de primo presbytero sententia, nomina epi- 
scopi et presbyteri divisa et dislincta fuisse ante 
annum Trajani decimum testatur : « Beatis vero 
apostolis decedentibus, illi qui post illos ordinati 
sunt ut praeessent Ecclesiis, illis. primis exequari 
non poterant, neque miraculorum testimonium 


habere, sed in multis aliis inferiores illis esse vide- Ὦ 


bantur: grave existimaverunt apostolorum sibi 
vindicare nuncupationem. Diviserunt ergo nomina 
ipsa,et illis, id est presbyteris nomen reliquerunt : 
alii vero episcopi sunt nuncupati, hique et ordi- 
nationis prediti potestate, ita ut plenissime iidem 
cognoscerent. Atqui et episcopus presbyter est, et 
presbyterepiscopus. An unum eumdemque homi- 
nem hic sibi et subjici et preesse vult ? » Qualem 
orationem primitivorum fratrum aut presbytero- 
rum nomine promit hic eorum Tertullus ! Non hec 
eorum temporum aut hominum sunt, sed Aerii 
* Rom. xii, 1. I Petr. 11, 13. 


Ἴσον εἶναι, et : Τί ἐστιν ἐπίσκοπος πρὸς πρεσθύτε- 
pov ; οὐδὲν διαλλάττει οὗτος τούτου. Haec sunt Ae- 
riane haereseos effata, ante quartum seculum in 
Ecclesia inaudita. Non aliter nos in hac re instituti 
sumus,non alio horum vocabulorum sensu imbuti, 
quam fuerunt secundi seculi fideles. Eorum setate 
unum illum qui in cujusqueecclesis clero summus 
erat, episcopum ; ceteros proximi ab hoc gradus 
presbyteros non episcopos dictos esse novimus, 
et jam ante monstravimus ;satis igitur bene eorum 
temporum fideles et presbyteri hoc preceptum 
S. Ignatii intelligebant,nec ad cavendam offensio- 
nem monitore indigebant.Quoniam veronon tan- 
tum illius etatis usum, sed et apostolorum imita. 
tionem in confusione nominum urget, scriptorem- 
que epistolarum « diversi ab apostolis sermonis 
hominem, »imo « apostolici sermonis correctorem 
et emendatorem » appellat, ideoque eum charissi- 
mum atque observantissimum apostolorum disci- 
pulum Ignatium esse negat; opere pretium me 
facturum putavi, si ostenderem porro hec nihil 
ponderis argumento addere,neque quemquam,qui 
secundi seculi et mores et loquendi modum nove- 
rit, vel leviter movere posse. 

Observandum enim est primo nullum secundi 
vel etiam tertii seculi scriptorem in scriptis apo- 
stolicis confusa esse nomina episcopi et presbyteri 
observasse. Quod si verum sit, fateri necesse est, 
eos apostolicum sermonem imitari non potuissein 
ea re,quam ipsi non viderunt. Verum autem esse 
ut credam,multa persuadent. Atque illud imprimis 
observatu dignum, inter Grecos Patres primum 
S. Chrysostomum, inter Latinos aut Ambrosia- 
strum, aut Illieronymum diserte tradidisse,confusa 
esse nomina episcopi et presbyteri in scriptis apo- 
stolicis.Neque enim quemquam nos scimus,neque 
viri docti quianobis dissentiunt,adhuc quemquam 
nominarunt, qui idem ante eos affirmaverit. At hi 
vergente jam ad finem quarto seculo scripsere ; 
el ante eos scripsit Epiphanius, qui contraria 
omnia docuit. Cum enim Aerius ex sermone apo- 
stolico docuisset, εἶναι τὸν αὐτὸν ἐπίσχοπον, τὸν 
αὐτὸν πρεσθύτερον, hoc ex heretici ignorantia pro- 
fectum asserit, qui non observaverat ex antiquis 
historiis, in aliquibus ecclesiis ab origine fuisse 
presbyteros, nondum constitutis episcopis, in ali- 
quibus epiíscopos,nondum additis presbyteris: qua 
unica observatione tolli putavit promiscuam illam 
nominum usurpationem.Hec autem contra hereti- 
cum protulit Epiphanius, ut in exponendis aposto- 
lis fede deceptum, et antiquorum monumentorum 
ignarum. Credidit itaque Epiphanius veteres Chri- 
stianos aliter apostolum intellexisse. Nondum igi- 
tur illa apostolica nominum confusio in Ecclesia 
agnita est,teste Epiphanio. Neque vero illius sen- 
tenti» ulla vestigia exstare puto apud scriptores 
ecclesiasticos Epiphanio aliquanto antiquiores. Imo 


435 


S. IOGNATIUS. — PROLEGOMENA, 


secundi et tertii seculi scriptores contrarium Ρο” A presumo per Ecclesiam,que super illum edificata 


tius statuisse putandi sunt. 

Tradit Dalleus Ephesi, unius urbis, plures non 
primi,sed secundigradus prepositos episcoporum 
nomine significari, Act. xx, 28. Veteresque ita 
locum interpretatos asserit: nominat Chrysosto- 
mum, Theodoretum, Hieronymum, alios, sed his 
neminem vetustiorem nominat. Nihil igitur hzc 
ad secundi aut tertii seculi sententiam faciunt. 
At Ireneus non putavit eosdem viros eo loci et 
episcopos fuisse dictos et presbyteros, et ad unius 
urbis ecclesiam pertinuisse. Sic enim ille, lib. 111) 
cap. 14 : « In Mileto enim convocatis episcopis et 
presbyteris, qui erant ab Epheso et a reliquis pro- 
rimis civitatibus. » Convocavit S. Paulus et epi- 
scopos et presbyteros, ex sententia lrenti, et ab 
Epheso et ab aliis Asiw civitatibus : non igitur 
unius urbis, aut solos secundi ordinis prepositos 
convocavit, aut episcopos appellavit. Hunc quidem 
Actorum locum quarto seculo οί sequentibus 
laudant, et quasi fundum su:e sententie ponunt 
Chrysostomus, Hieronymus aliique, de una urbe 
procipue disputantes.Irenceus secundi seculi scri- 
ptor, apostolis apostolicisque multo propior, nihil 
tale vel somniavit. Illa igitur, quam volunt, apo- 
stolica nominum episcopi et presbyteri confusio 
Ireneo fuitignota. 

Multum illi fidunt verbis Apostoli ad Titum, 
quasi eadem omnino precepta data fuerint epi- 
scopo et presbytero, adeoque idem illi duo sint. 
At Clemens Alexandrinus aliter plane sensit, multa 
eaque distincte episcopo et presbytero data prece- 
pta in Scriptura observavit, non minus quam dia- 
conis et viduis. Sic enim ille Pedagogi lib. nm, cap. 
12 : Μυρίαι δὲ ὅσαι ὑποθῆκαι εἷς πρόσωπα ἐκλεχτὰ 
διατείνουσαι͵,ἐγγεγράφατχι ταῖς βίθλοις ταῖς ἁγίαις' αἱ 
μὲν, πρεσθυτέροις, dl δὲ, ἐπισκόποις' αἱ δὲ, διακόνοις" 
ἄλλαι, χήρχις. « Plurima precepta que ad electas 
personas pertinent, in sanctis libris scripta sunt ; 
hec quidem presbyteris, alia vero episcopis, alia 
diaconis, alia viduis. » Quatuor diversa electarum 
personarum genera enumerat ; unicuique generi 
propria precepta ascribit ; episcopos non minus 
& presbyteris, quam presbyteros a diaconis, aut 
diaconos a viduis distinguit. Non igitur novit Cle- 
mens illam confusionem nominum in preceptisab 
Apostolo datis, quam observare sibi visus est Hie- 
ronymus, qui hanc inde conclusionem elicuit : 
« Idem est ergo presbyter qui et episcopus. » Di- 
citur particulatim et distincte ab apostolo de epi- 
scopis, presbyteris et diaconis, eos esse oportere 
viros unius uxoris. Tertullianus, qui tres ordines 
agnovit, unicuique dictum hoc intelligit : « De ec- 
clesiasticis ordinibus agebatur, quales ordinari 
oporteret. Oportebat igitur omnem communis di- 
sciplinae formam sua fronte proponi ; edictum quo- 
dammodo futurum universis in presessione, » 
De monogamia, cap. 12. Βϊ rursus cap. 8: « Petrum 
solum invenio maritum per socrum ; monogamum 


omnem gradum ordinis sui de monogamia erat 
collocatura. » iterumque cap. 11 : « Qualis es id 
matrimonium postulans, quod eis a quibus postu. 
las non licet habere: ab episcopo monogamo, 
a presbyteris et diaconis ejusdem sacramenti,a vi- 
duis quarum sectam recusasti ? » Pariter et Orige- 
nes observavit secundas nuptias omnibus ordinibus 
ecclesiasticis particulatim esse negatas, Χατα τὴν 
τοῦ Αποστόλου περὶ τῶν ἐχκλησιαστικῶν πραγμάτων 
vouiolcoav,«secundum leges ab Apostolo derebus ec- 
clesiasticislatas ; » nullum ordinem in Ecclesia esse, 
cui ea lex speciatim prescripta non sit : Οὐδένα 
γὰρ τῶν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ὑπεροχήν τινα παρὰ 
τοὺς πολλοὺς ὡς ἐν συµθόλοις ἀνειληφότα βούλεται 
ὁ Ἡαῦλος δευτέρου πεπειρᾶσθχι γάμου. « Ex iis enim 
qui Ecclesie nomen dederunt,neminem qui digni. 
tatem aliquam pre multis,quasi in symbolis, fue - 
rit consecutus, Paulus secundas nuptias expertum 
fuisse vult. » Ut hoc particulatim de singulis ordi- 
nibus verum esse ostendat, pro episcopis citat I 
Tim. ii, 2, pro diaconis versiculum 12, pro viduis 
I Tim. v, 9, pro presbyteris denique δι. ι, 5. At 
si episcopi sub presbyteris continerentur,satiserat 
laudasse Epistolam ad Titum ;si presbyterisub epi- 
8copis,contentus esse poterat loco ad Timotheum. 
Hec igitur ad Titum S. Pauli verba tam diligenter 
post reliqua laudans, suum cuique ordini distincte 
preceptum ab Apostolo datum fuisse innuit, magi. 
strum suum Clementem sequens, ubi plene de 
preceptis loquitur, in Pzdagogo ; et supplens, ubi 
minus plene, in Strom. im : Nol μὲν xai τὸν τίς 
μιᾶς γυναικὸς ἄνδρα mdvo διαδέχεται κἄν πρεσθύ- 
τερος ᾗ, xBv διάκονος, x&v λαϊκὸς, ἀνεπιλήπτως 
γἀμφ κρώµενος, et tertii seculi sententiam repre- 
sentans. S. Pauli ad Titum verba presbyteris assi- 
gnat, illa ad Timotheum episcopo reservat, plane 
ut post eum Gregorius Nazianzenus in oratione 
de laudibus S. Athanasii: Τοῦτο δὲ, ἐν olc Τίμοθέῳ 
πρὸς αὐτὸν γράφων νομοθετεῖ, τυπῶν τῷ λόγῳ τὸν 
ἐπισκοπῆς προστησόµενον. « Partim, in quibus ad 
Timotheum scribens leges fert, eum qui in episco- 
patu preesideret efformans. » 


Non igitur apparet quemquam secundi aut tertii 
seculi Christianum communionem nominum epi- 
scopiet presbyteri in scriptis apostolicis obser- 
vasse. Nam Justinus martyr τοῦ προεστῶτος τῆς 
Ἐκκλησίας, tanquam singularis et exsortis Eccle- 
8159 rectoris, et diaconorum quidem meminit; no- 
men autem episcopi vel presbyteri nullibi in iis 
que supersunt, scriptis usurpavit. Nimis autem 
coactum est, quod a Blondello in Apologia sine 
ullo fundamento inde asseritur, binos tantum 
Christiani cleri gradus a Justino agnosci. Non 
enim ibi ordines Ecclesie enumerat, non deguber- 
natione populi agit; celebrationem tantum eucha- 
ristie solemnem explicat, et que in illa admini- 
stranda episcopi, que diaconorum partes essent 
exponit. Quod aulem partes episcopi aliquando 





431 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/E. — PARS II. 


Lal sie o? . t —— 


438 


ab ipso peragerentur, aliquando ab illo presbytero Α de episcopis quasi de presbyteris est locutus. » 


demandarentur, ideo προεστῶτος generale vocabu- 
lum adhibuit ; diaconos autem proprie enuntiavit, 
quia eorum partes ab ipsis semper peragebantur. 
Ireneus locum palmarium aliter omnino intellexit 
ct exposuit, reliqua S. Scripture loca, quse pro- 
adversariorum sententia afferuntur,ne quidem teti- 
git. Clemens Alexandrinus loca de offlciis episcopi 
et presbyteri ita secundum nomina in Scripturis 
distincta intellexit, ut precepta illa plurima non 
minus de episcopis et presbyteris,quam de diaco- 
nis et viduis diversa pronuntiarit. Tertullianus et 
Origenes distinctionem nominum apud Apostolum 
adeo accurate observabant, ut sua omnia ad eam 
dirigerent. Non igitur apparet ullum intra 100 et 
multo plures annos post S. Ignatii martyrium in 
apostolorum scriptis hancnominum communionem 
observasse. Iniquissimum autem est, sermones 
secundi seculi ad normam opinionis quarto de- 
mum seculo orte exigere. 


Secundo. Nemo eorum omnium qui communia 
episcopi et presbyteri nomina in SS. Scripturis 
fuisse putabant, in eo sermonis genere apostolos 
secutus est, aut alium quemquam secutum esse 
dixit. Hic habemus adversarium nobis plane con- 
sentientem.Epistolarum, inquit, scriptor « duo illa 
nomina plane eodem sensu accipit, quo a tertii 
s:culi et sequentium Christianis ad hec usque 
tempora accepta fuisse et scimus et libenter con- 
cedimus. » At qui communionem horum nominum 
in libris apostolicis reperisse se putabant, ante 
quartum seculum non ezstiterunt: al morem 
Ignatii igitur locuti sunt; et nec ipsi imitabantur 
apostolos in lioc loquendi modo ; nec quemquam 
eorum omnium qui ante se scripserunt, apostolos 
eo sensu acceptos imitatum fuisse observabant, 
aut neglecte imitationis accusabant. B. Theodore- 
tus,qui existimavit apostolis ipsos, eos qui secundi 
ordinis essent, nunc presbyteros, nunc episcopos 
appellasse, eos autem qui primi ordinis essent, 
apostolos dixisse ; nec ipse apostolos imitatus est, 
neque quemquam scriptorem ecclesiasticum apo- 
stolicum sermonem secutum esse arbitratus est ; 
sed omnes apostoli nomen ipsis proprie dictis 
apostolis resenvasse, episcopi autem nomen primi 
ordinis sacerdotibus assignasse perhibuit. S. Chry- 


Secuti sunt igitur apostoli morem loquendi a po- 
pulo Christiano usurpatum, ex sententia Hiero- 
nymi ; ut apostolos imitari in hac re nihil aliud 
sit, quam secundum vulgatum in Ecclesia morem 
loquendi scribere. llli igitur maxime imitati apo- 
stolos sunt, qui secundum sue etatis sermonem, 
non apostolice, scripserunt. Qui Hieronymianam 
sententiam nunc exponunt, eamque nobis obji- 
ciunt, volunt ex illius mente nullos apostolorum 
tempore preter seu supra presbyteros fuisse con- 
stitutos, tanquam legitimos et distincti ordinis 
aut gradus episcopos ; postea igitur, « cum toto 
orbe decretum est, ut unus de presbyteris electus 
superponeretur ceteris, ad quem omnis Ecclesie 
cura pertineret, » postulare non possunt ut scri- 
ptores ecclesiastici, tanta in re ipsa mutatione 
facta, communionem nominum retinerent. Ipse 
Salmasius in Apparatu : « Ab eo tempore quo ex 
uno ordine presbyterali et episcopali duo facti 
sunt, nomen presbyteri dari desitum est epi- 
scopo. Si distinctio nominum simul munerum- 
que et proinde etiam ordinum inter presbyterum 
et episcopum facta est, » ut docet Salmasius, non 
de imitatione sermonis apostolici,sed de rei muta- 
tione querendum est ; qua mutata,secundum illius 
sententiam, imitatio apostolorum esse non potuit. 

Quinetiam tertio observandum est nondum con- 
Stare nomina episcopi et presbyteri in apostolicis 
scriptis, ubi de officiis ecclesiasticis agitur, syno- 
nyma esse. Certeargumenta que hactenus adducta 
sunt,non id credere nos necessario cogunt ; et po- 
tius probabile est talem harum vocum communio- 
nem in apostolorum scriptis minime esse admitten- 
dam.Primo,quia si originem hujus interpretationis 
quaeramus, primum omnium qui illam ad suam 
sententiam conflrmandam protulit, Aerium hereti- 
cum fuisse comperiemus;cujus sententia quampri- 
mum publicata est, a S. Epiphanio statim explosa 
est. Secundo, illi catholici, qui eamdem postea in- 
terpretationem,sed in alium flnem, amplexi sunt, 
sive veteres, sive modernos consideres, nunquam 
in ea explicanda consentire potuerunt.Si modi om- 
nes excutiantur,qui ad communionem duorum no- 
minum explicandam vel excogitari vel fingi possint, 
vix unum aut alterum invenies,quem nemo ample- 


sostoinus, Theophylactus et OEcumenius eos qui epi- D xus est, nullum sane in quo tres, vel duo fortasse 


scopi erant, ab apostolis non tantum presbyteros, 
sed et diaconos dictos fuisse putabant ; neminem 
tamen existimabant hunc sermonem apostolicum 
secutum esse. Quis enim unquam primi ordinis 
prepositum diaconum appellavit ? Hieronymus ipse 
neminem post apostolos sermonem apostolicum 
imitatum esse existimavit, sed unumquemque sui 
lemporis in loquendo morem spectasse ; ne apo- 
stolos quidem ipsos aliterlocutos esse putavit. Ita 
enim in Commentario in Epistolam ad Titum lo- 
quitur : « Quia eosdem episcopos eo tempore quos 
et presbyteros appellabant, propterea indifferenter 


convenerunt, si illos excipias, qui omnia ab aliis 
ex professo transcripserunt.Quicunque communio- 
nem horum duorum nominum mente concipiunt, 
necesse est ut aut unum ordinem tantum in eccle- 
siis apostolorum primum cura et auctoritate fun- 
datis, aut duos exstitisse supponant. Et quidem 
qui hanc communionem nominum tuentur, in di- 
versas de numero ordinum tunc temporis existen- 
tium sententias divisi sunt. Omnes agnoscunt,post- 
quam Novi Fo:deris libri exarati sunt, aliquo tem- 
poris intervallo, duos ordines seu gradus ecclesia- 
ticos et officio, et dignitate distinctos, sive jure 





439 


5. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


448 


sive injuria,obtinuisse, quorum superiori episcopi À Hieronymus aliique.At hoc ut averum, aut certum 


inferiori presbyteri nomen adhesit. Qui unum ex 
iis tantummodo tum cum sacri libri scriberentur 
exstitisse putant,alterum autem postea adjectum; 
vel inferiorem ordinem agnoscunt, cui superior 
postea superimpositus, vel superiorem,cui inferior 
postmodum suffectus est.Hinc emergunt duo modi 
communionem nominum explicandi, unus ut no- 
mina episcopi et presbyteri unius ordinis sacerdo- 
tibus promiscue tribuerentur,qui inferioris ordinis 
sacerdotes, sive presbyteri dicebantur, postquam 
seperior ordo introductus et superimpositus est ; 
quam volunt esse sententiam S. Hieronymi, me 
haud repugnante ; alter, ut eadem nomina unius 
ordinis sacerdotibus promiscue tribuerentur, qui 
superioris ordinis sacerdotes sive episcopi appella- 
bantur,postquam inferior ordo introductus, et su- 
periori subjunctus est ; quam sententiam tanquam 
maxime probabilem defendit Hammondus noster, 
quo nemo accuratius heec tractavit. Qui duos ordi- 
nes et officio et dignitate distinctos sub apostolis 
fuisse,et ab illis institutos non dubitabant, in plu- 
res de communione nominum sententias divisi 
sunt.Quarum prima hec fuit,utrique ordini utrum- 
.que nomen commune ea tempestate fuisse, ut ad 
superiorem ordinem promoti nunc episcopi, nunc 
presbyteri appellarentur,et|pariter ininferiori gradu 
constituti nunc presbyteri, nunc episcopi nomina- 
rentur ; que fuit sententia Chrysostomi et sequa- 
cium.Secunda autem sententia fuit,nomen episcopi 
et presbyteri inferioris ordinis sacerdotibus indiffe- 
renter et promiscue attributum esse,neutrum autem 
primi ordinis, seu episcopis ; quod tunc temporis 
primi ordines sacerdotes apostoli dicerentur : quee 
fuit opinio B. Theodoreti. Preter has fingi possunt 
et alie dua, superioris ordinis sacerdotes, nunc 
episcopos,nunc presbyteros, inferioris autem tan- 
tum presbyteros appellatos esse,quam ut probabi- 
lem admittit Hammondus ; vel inferioris ordinis 
sacerdotes nunc presbyteros, nunc episcopos, su- 
perioris vero episcopos tantum vocatos fuisse,quam 
amplexus est nemo.Cum tanta sit inter omnes,qui 
communionem horum nominum in Scripturis se 
deprehendisse putabant,dissensio,variseque eorum 
sententie,que tot fere quot homines sunt, conci- 
liari nullo modo possint, magis adhuc probabile 


C 


non est. Duas enim in quibusdam civitatibus tem- 
poribus apostolorum ecclesias, duos episcopos 
fuisse,donec gentiles cum Jude&is in unum corpus 
coalescerent,probabilissimum ex ipsis scriptis apo- 
stolicis facit Hammondus noster. Epiphanius he- 
resi 68 : Οὐ γάρ ποτε ἡ Αλεξάνδρεια δύο ἐπισκό- 
πους εἶχεν, ὡς at ἄλλαι ἐχκλησίαι. eNunquam enim 
Alexandria duos episcopos habuit, ut alie Eccle- 
sie.» Quee observatio ad apostolica etiam tempora 
extendi sine dubio debet : quod Marcus cum soius 
ibi preedicaverit, unicum episcopum successorem 
reliquit,in aliis'autem civitatibus aliquando duo 
apostoli Ecclesias congregabant, et loco suo quis- 
que episcopum reliquit. Quod ipse Epiphanius de 
Ecclesia Romana,heeresi 27, observat: Ἐν '᾿Ρώμῃ 
γὰρ Ὑεγόνασι πρῶτοι Ι]έτρος xai Παῦλος ol ἁπόστο- 
λοι αὐτοὶ καὶ ἐπίσκοποι. « Romee enimprimi fuerunt 
Petrus et Paulus,iidem apostoli et episcopi.»Unde 
dubitat an etiam cum iisalii duo episcopi essent, 
qui eorum vices, cum abessent, supplerent. Hiero- 
nymus ipse hanc solutionem preevidit, ideoque in 
epistola ad Evagrium,cum Philip.1,1, et Act. xx,28 
citasset : « Αο ne quis, inquit, contentiose in una 
Ecclesia plures episcopos fuisse contendat, audi et 
aliud testimonium,in quo manifestissime compro- 
batur eumdem esse episcopum et presbyterum. » 
Horum duorum locorum expositionem in Commen- 
tario ad Titum in illa unica assertione fundaverat, 
quod in una civitate plures episcopi esse non pos- 
sent ; cum autem id aut verum aut certum non esse 
vel ipse perspiceret, vel ab aliis admonitus esset : 
alium hic locum adhibuit,quo rem eamdem mani- 
festius probari putavit. Quinetiam si verum esset, 
unius civitatis unum tantummodo tunc fuisse epi- 
scopum, non tamen inde statim sequeretur vocem 
ἐπισκόποις ad episcopos proprie dictos non perti- 
nere;nonenim eos Philippensis ecclesie episcopos 
vocat aut civitatis, sed tantum eos tunc Philippis 
fuisse innuit ; scribere autem ad illos potuit, quos 
tunc Philippis esse cognoverat, licet aliarum civi- 
tatum episcopi essent. Theodoretus igitur aliam 
rationem addit,quod eo loci presbyteri nulli nomi- 
nentur inter episcopos et diaconos: cum igitur 
presbyteri diaconis proximi sint, necesse est ut 
episcopi pro presbyteris accipiantur. Sed nondum 


redditur talem communionem nominum revera in Ὦ probari potuit ullos secundi ordinis sacerdotes seu 


Scripturis non reperiri. 

Tertio.Rationes ipse hujus sententiz, quas affe- 
runt communionis horum nominum assertores,aut 
false, aut. incerte sunt, aut id non efficiunt quod 
ipsi volunt. Philip. 1, 1, legimus : Paulus εἰ Tímo- 
theus servus Jesu Christi omnibus sanctis in Christo 
Jesu, cum episcopis οί diaconis. Hunc locum « de 
secundariis sacerdotibus non pauci neque con- 
temnendi tum veteris tum recentis memorie inter- 
pretes accipiunt, » inquit Dalleus. Sed rationem 
hanc tantum afferunt veteres,quod in una civitate 
unus tantum esset episcopus. Ita S. Chrysostomus, 


presbyteros tunc Philippis exstitisse ; nulla enim 
eorum exstat memoria.Epiphanius autem ex anti- 
quissimis Ecclesie monumentis docet apostolos in 
aliquibus civitatibus episcopos ordinasse cum suis 
diaconis, nullis omnino presbyteris ibidem consti- 
tutis. Denique certum non est hec vel ἂἆ episco- 
pos, vel ad presbyteros Philippenses scripta esse ; 
nam Apostolus nunquam in epistolis vel episcopos, 
vel presbyteros, vel diaconos fidelibus subjunxit, 
nunquam ad alicujus Ecclesise presbyteros scripsit, 
quod a veleribus adnotatum est.Hatio autem quam 
afferunt,cur bic ad presbyteros et diaconos scribe- 


AM 


mus: Ἐνταῦθα ζητήσειεν ἂν τις εἰκότῶς, xl δήποτε 
οὐ δαμοῦ τῷ κλήρῳ γράφων ἀλλαχοῦ, οὐκ ἐν 'Ρώμῃ, 
oóx iv Κορίνθῳ, οὐκ ἐν ᾿Εφέσῳ, ἀλλὰ χοινῃ πᾶσι 
τοῖς ἁγίοις, ἤ τοῖς πιατοῖς, ἤ τοῖς ἠγαπημένοις, ἑν- 
ταῦθᾳ τῷ χλήρῳ γράφει; « Hic jure quis querat, 
quid demum sit, quod cum nunquam ad clerum 
alibi scripserit, non ad Romanum, non ad Corin- 
thiacum, non ad Ephesinum, sed communiter ad 
omnes sanctos, vel fideles,vel dilectos, hec ad cle- 
rum scribit ? » Hec difficultas est. quam sic tollere 
conatur : Ότι αὑτοὶ xai ἀπέστειλαν, xal Ἐκαρποφό- 
ρησαν, καὶ αὐτοὶ ἔπεμψαν πβὺς αὐτὸν τὸν Ἐπαφρό- 
διτον. « Quod illi collectas fecerint, et ad ipsum 
Epaphroditum miserint. » Át hoc incertum ; imo 
potius contrarium certum est; cum apostolus sepe 
agnoscat, in hac re charitatem omnium ad quos 
scribit, neque ullam inter fratres, seu Philippesios, 
et eorum clerum differentiam, in necessariis mi- 
nistrandis aut mittendo Epaphrodito observet.Nulla 
enimvero causa est satis justa cur hic apostolum 
ad clerum scripsisse necessario statuamus, cum 
hoc ab eo nunquam alias factum sit; nam verba 
illa cov ἐπισκόποις xai διαχκόνοις non necessario 
cum sanctis qui erant Philippis conjunguntur, sed 
cum Paulo et Timotheo conjungi possunt. Atque in 
eum modum hec verba accipit Ambrosiaster, scri- 
ptor satis acutus : « Qui sunt Philippis, quibus scri- 
bit significat, cum episcopis et diaconibus, hoc est 
cum Paulo et Timotheo, qui utique episcopi erant, 
simul et significavit et diaconos qui ministrabant 
ei. Ad plebem enim scribit. Nam si episcopis scri- 
beret,et loci ipsius episcopo scribendum erat, non 
duobus vel tribus, sicut οἱ &d Titum et Timotheum. 

Hac cum sint veterum fundamenta quibus com- 
munionem nominum apostolicam superstruunt,qus 
nullam omnino certitudinem pre se ferunt,et cum 
sint ex praxi et consuetudine inferioris etatis de- 
ducta,ad prima Ecclesie tempora non pertingant ; 
quis non videt imitationis apostolice in usu horum 
verborum necessitatem prosrus evanescere ? et pal- 
marium argumentnm tandem in nihilum aperte re- 
digi, quod etiam illa communionc apostolica con- 
cessa revera nulla vi pollet ? 

CAPUT XIV. 


Nulla vocabula ostendunt hunc scriptorem diu post 
Ignatium vizisse. Voces compositz2 imposturam nen 
olent. Ezempla ex Novo Testamento, Clemente 
Romano, Cicerone. Poetic non sunt. Si que rarz 
sint aut nove, optime Ignatio conveniunt. Nume- 
rus vocum ab ἄξιος, exemplo Xenophontis, a 
φέρω communi omnium usu defenditur. Verborum 
immodestia refellitur. Conjectura de fictore rejici- 
tur. Usurpatio vocum φύσις, et ἄδειν defenditur, 
Phrases alique explicantur ac defenduntur. 
Capite 27 multa alia hunc scriptorem vocabula 

diu post Ignatium vixisse docere posse arbitratur; 

ego vero asserendum esse non dubito in scriptoris 
sermone nihil omnino contineri, quod &vo Igna- 
tiano minus quam Eusebiano congruat. Ducenti 


anni sunta 5S. Ignatio ad scriptorem eum, quem vir 


J. PEARSONII VINDIGIJE IGNATIANAR. — PARS 1f. 


ret, incerlissima est etinvalidissima. S. Chrysosto- A doctissimus finxit et omnium primus formavit ; 





442 


nulla vox est in epistolis, que illo temporis inter- 
vallo nata fuisse, nullius vocis sensus qui tunc tem- 
poris primum erupisse dicatur, nulla loquendi for- 
mula que non S. Ignatii etatem ferat. Nomen ci- 
ρεσιωτῶν male exagitat, quod tamen nostri Ignatii 
non est ; Latina non urget, Hammondi responsioni 
acquiescens ; et quidem sapienter. Nam et S. Chry- 
sostomus in una epistola 15, in qua tanquam alter 
Ignatius µαχροτέρους τῶν δρόµων τοὺς διαύλους de- 
scribit, has ejusmodi voces habet, δρουγγὸς, μίλια, 
λεκτίχιον, βούρδων, κάστελλον, βικαρία, τριθοῦνος, 
ῥήξ, quas apud elegantissimum tersissimumque 
scriptorem non quaesivit Meursius. Sed movent 
eum « nomina varie composita ; et mirifica, quibus, 
ut ait, epistole ad fastidium scatent. » Producit 
itaque quamplurima,colligitque tanquam ἐσμὸν áxó- 
πων xal διαστρόφων ὀνομάτων, aut τοσοῦτον βόρ- 
6opov συνερανἰσας, ut loquitur Lucianus. Ut autem 
epistolas his scatere ostendat, multa interpolatoris 
aut fictoris vocabula iis que ab auctore nostro 
usurpata sunt, admiscet; qualia sunt : πνευµατοφό- 
poc, ἀξιομνημόνευτος, ἀξιεπαίνετος, χριστόληπτος, 
ἀνθρωπομίμος, χρηµατολαίλαπες, et postea xaxsv- 
τρεχἠς, µεγαλοῤῥημοσύναι, Quid quod àvocttépn- 
τος inter voces mirifice compositas numeretur, et 
inter nomina substantiva &xavy noia, que nihil aliud 
habent quam à στερητικόν prefixum ; cum in Novo 
Testamento eadem particula vocibus aliunde etiam 
et prius compositis sepissime addatur, quales sunt 
ἀγενεαλόγητος, ἀδιαφθορία, ἀκαταστασία, ἀκατάγνω- 
στος, ἀμετανόητος, ἀνεχδιήγητος, Κἀνεξιχνίαστος, 
ἀνεξερεύνητος, ἀπροσωπολήπτης, ἀἱίφαιο quamplu- 
rime 2 Quin et inter hec βεθαιοσόνην attulit quasi 
grande vocabulum, quod ejusdem forme est cum 
tritissima voce δικαιοσύνη, neque magis grande 
quam illud a S. Paulo non semel usurpatum, ἄγα- 
θωσύνη. His igitur expunctis numerus decrescit, 
reliqua sane ut varie composita sint, non sunt ta- 
men adeo miriflca. Quis enim unquam compositio- 
nes in Greca lingua miratus est, quam omnes no- 
runt vocibus compositis raxime abundare?Indeque 
eam precipue linguam ob venustatem, elegantiam 
et felicissimam verborum copiam praedicari nemo 
ignorat. Ipse Cicero elegantiarum optimus judex, 
et in omni loquendi genere facile primus, cum ad 


D Atticum, scriberet, qui Greca doctrina maxime de- 


lectabatur, ex ea lingua has voces selegit, quibus 
epistolas suas exornaret, et viro maximo gratissi- 
mas efficeret, ὀξύπεινος, καχέκτης, ἁδικαίαρχοι, 
ἡμερόλεγδον, νεµανδρία, ὑπομεμψιμοίρους, νεόχτι- 
στα, φευδησιόδειον, φαινοπροσωπεῖν, πειθαναγγχην, 
ἀνηθοποίητον, κοιλιολυσία, Απεραντολογία, ἀνεμοφό- 
ρητα, ἀναντιφωνησία, ῥωπογραφία, πεπλοραφία, et 
ad Quietum fratrem, µουσοπάτακτος, ἀντίεχτον, 
Optimus Hammondus adduxerat ex SS. Luca, 
Paulo, Petro et Joanne voces non minus varie et 
mirifice compositas ; sed respondet Dalleus eas esse 
paucissimas, Certe Blondellus 27 adduxerat, Ham- 


wqum——————————Mw—————— 7 


443 


ejusdem commatis in Novo Testamento cuilibet 
obvis essent. Quoniam vero de paucitate conque- 
ritur ; hes» etiam voces ad cumulum accedant, ἀγα- 
θοποιία, αἵματεκχυσια, ἀλεκτοροφωνία, ἀλλοτριοεπί- 
σχοπος, ἀνθρωποκτόνος, ἀποχαραδοκία, ἀποσυνάγω- 
γος, ἀργυροχόπος, ἀρσενοκοίτης, δεξιολάθος, δευτερό- 
πρωτος, δικαιοκρισία, ἐθελοθρησχεία, εὐπερίστατος, 
καλλιέλαιος, χωµόπολις, µογιλάλος, οἴνοφλυγία ὅλο- 
xÀnpla, σητόδρωτος, σκωληχόθρωτος, τροποφορέω, 
φρεναπάτης, ὑπερεκπεροσῶς, φευδάδελφος, ἆΧαρπο- 
φόρος, καρποφορούµενον, θανατηφόρος, Jac. ut, 8, 
(quam vocem in Ignatio nostro rmgre fert Blondel- 
119) παραδιατριθαί, vel διαπαρατριθα[, uiroque enim 
modo legitur I Tim. νι, 5, cum διατριθὴ, et. παρα- 
τριθή Griecis satis not: sint, παραδιατριθή vel δια- 
πχρατριθή non item. Διαπαρατριθαί autem antiqui - 
tus scriptum fuisse non tantum codex vetustissimus 
Alexandrinus, et Stephanici omnes, et Chrysosto- 
mi et Theodoreti editiones evincunt, sed etiam ex- 
positiones ejus vocis que nunc apud Hesychium 
exstant; et Suidam, Hesychius : Διαπεριτριθαί, lege 
ex litterarum serie, Διαπαρατριθαὶ, ἑνδελεχισμοὶ ἐν- 
δελέχειαι. Suidas : Διαπαρατριθα), ἑνδελέχειαι. Aliun- 
de autem illi non habuerunt quam ex hoc loco S. 
Pauli. Quid quod Andronicum et Junium vocet συν- 
αιχμαλώτους suos, cum ipse tamen, ut observat 
Clirysostomus, αἰχμάλωτος non fuerit? Si hae voces 
varie composite illis addantur quas Hammondus, 
aut nos ante numeravimus, paucae non erunt; imo 
quamplurima essent, si omnes ex scriptis aposto- 
licis excerperentur. Mirum igitur videri non debet, 
si viri apostolici aut iisdem aut similibus composi- 
tionibus uterentur ; presertim cum Grece lingusm 
adeo essent familiares aut eedem aut similes com- 
positiones. Unica illa Clementis Romaniepistola,ut 
nunc exstat, si loca ex Scripturis excerpta sepo- 
nas, epistolico opere Ignatii multo brevior, talibus 
compositionibus magis scatet. Quales sunt : 'Aya- 
θοποιία, ἁγιοπρεπεῖς, ἀδελφοκτονία, ἀμθλυωπῆσαι, 
ἀναζωπυρησάτω, ἀξιαγαπττός (quam vocem in ]ρη8- 
tio culpant), ἀντοφθαλμεῖ, ἁπροσχκόπως, ἄπροσωπο- 
λήπτως, αὐτεπαίνετος, αὐτομολοῦντες, δικαιοπραγία, 
δωδεχάσκηπτρον, ἑργοπαρέκτης, ἑτεροχλινεῖς, ἔτε- 


ρογνώµων, εὐπρόσδεκτα, θεοστυγία, κοινωφελές, 
κυοφοροῦσα, λειποταχτεῖν, µαταιοπονία, µεγαλοῤῥη- 
μονεῖν μωμµοσκοπηθέν, οἰκουργεῖν, -πτεροφυεῖ, 


προοδοιπορέίσαντες, ῥιψοχινδύνως, Ὑγρησμοδοτεῖσθχι, 
φυλλοῤῥοεϊ, φιλαδελφία, et a πᾶν composita quam- 
plurima, de quibus agendum postea. De multitudi- 
ne vocum varie compositarum frivola plane est 
exceptio et criticis nostris indigna, de qualitate 
multo magis. 

Objicit enim secundo Dallzus vocabula haec mi- 
rifice composita esse poetica, quod aperte falsum 
est. Veterum quidem grammaticorum sententia est: 
Ἐέναι συνθέσεις ποιητῶν τολµήµατα, et ad orationi 
fioc voces poeticas aliquando usurpatas facere no- 
faruntcritici veteres ; sedtales esse Ignaianas nulla 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


- 2 s h.c - - 1 


A44 


mondus 10 tantum, sed addidit, etc., quod plures À ratione asseritur. Ne una quidem vox a Dallaeo ex 


Ignatio nostro adducta, apud ullum, opinor, vete- 
rem poetam exstat ; imo ex iis plereque ita sunt 
composite, ut a poesi plane abhorreant. ᾿Αξιονό- 
µαστος, ἀξιόθεος, ἀξιομακάριστος, θεοµακαριος, 
θεὀμακαριστότατος, ἁγιοφόρος, ἀξιεπίτευχκτος, πολ». 
αγάπητος et similia apud quem poetam reperien- 
tur ? Poete enim in compositionibus brevium syl- 
labarum coitum evitant, adeoque breves in longas 
mutant. Ceterum in Novo Testamento non desunt 
vocabula poetice originis. S. Petrus de cane ad 
vomitum redeunte loquens cum ἔμετον ex LXX di- 
cere potuerit, dixit ἐξέραμα, quod ex versiculo ali- 
quo parcemiaco hausisse videtur, ut et illud χύλισµα 
βορθόρου. Idem ἐγκομθώσασθαι dixit ; quod verbum 


B apud poetas solummodo invenire potuit Photius, 


Epicharmum scilicet et Apollodorum Carystium. 
Quid autem ille de. S Petro judicaverit, velim intel- 
ligant illi qui Ignatium nostrum adeo severe tra- 
ctant : Ὁ μὲν γὰρ µακάριος xxl χορυφαῖος Πέτρος, 
οὐδὲν περὶ τὴν ἑκλογὴν τῶν ᾿Ελλήνικῶν ὀνομάτων 
οπουδάζων, ταύτην τοῖς ἑαυτοῦ παρείληφε γράμµα- 
σἰν' οὗ γὰρ dijo τινα xal τἔλνην ῥημάτων, οὐδὲ λε- 
ξιδίων ψΨόφον xal κτύπον... ἆλλὰ ψυχῶν σωτηρίας 
τοῖς ἀκροαταῖς ἐνθεῖναι φροντίδα ἐτίθετο. « Beatus 
enim et corypheus Petrus, nullum in Grecorum 
nominum electione studium ponens, hanc vocem 
ἐγκομθώσασθχι suis scriptis inseruit. Non enim echo 
aut artificium verborum, neque vocabulorum soni- 
tum, sed animarum salutem auditoribus inserere 
curam habuit. » 

At si poetica non sint, rara tamen sunt ct in- 
usitata. Fortasse. Multa quidem vocabula ejusmodi 
sunt, ut sub initio Christianismi non potuerint non 
esse inusitata, qu& ex religione Christiana origi- 
nem sumpseruni, ut σαρ)όφόρος, θεοφόρος, Χριστο- 
Φόρος, vaooópoc, χριστώνυµος. Talia quamplurima 
in Novo Testamento exstant, que cum prima apo- 
stolorum predicatione nata sunt, ut ψευλόχριστος, 
ἀντίχριστος, ψευδάδελφος, χατανάθεµα. Hoc et in 
sectis philosophorum semper observatum est, « Ze- 
no plurimis novis verbis usus est; nova enim di- 
cebat. » Apud Árianum scriptorem satis castigatum 
voces mire compositas invenies, que? a Stoicis ex 
ipsorum doctrina sunt excogitate, ut µικρόδουλον» 
et µεγαλόδουλον, θεοχόλωτοι, ὑποληψείδιον, ἄναπο- 
τευκτότερον, ἀπεκλεγόμενον, ἀπεριπτωτότερον, et 
similia. Loquitur Ignatius ut Christianus ; verba 
habet sus religioni propria, eta gentibus minime 
usurpata ; quod illi vitio verti non debet. Demodi- 
cus apud Platonem quasi agricola loquitur : Ἐμοὶ 
piv, ὦ Σώκρατες, Ἡ τούτου τοῦ παιδὸς εἴτε φυτείαν 
εἴτε παιδοποιἰαν χρὴ φάναι. Ad. que verba Diony- 
sius Halicarnasseus critice observat: Τοῦτο δὲ οὐ 
χρὴ νοµίζειν, ὅτι μεγᾶλγῃ τῇ φωνῇ yp sac ὁ Πλάτων, 
ἀλλ’ ἐπειδὰν ὁ Δημόδικος ἑργατικὸς καὶ γεωργὸς φω- 
νὰς ἀφίησι τῆς τέχνης. « Non existimare oportet 
grandi voce uti Platonem, sed Demodicus, utpote 
agricola, verba sus artis emittit. » Imo et Novi 





A45 


passe a veteribus szpe observatum est. Notat Gre- 
gorius Nyssenus S. Mattheum, ubi ait μὴ βαττολο- 
γήσητε, τὴν ξένγν ταύτην τῆς λέξεως καινοτοµίαν 
ἐξευρηκέναι, « peregrinam et novam hanc dictio- 
nem excogitasse. » Idem de voce ἐπιούσιος observat 
Origenes in libro De oratione nondum edito : Πρᾶ- 
τον οὖν Ἱστέον, ὃτι ἡ λέξίς ἡ ἐπιούσιος map' οὐδενὶ 
τῶν Ἑλλήνων οὐδὲ τῶν σοφῶν ὠνόμασται, οὐδὲ ἓν τῇ 
τῶν ἰδιωτῶν συνηθείᾳ τέτριπται, ἀλλ᾽ ἔοικε πεπλά- 
σθαι ὑπὸ τῶν εὐαγγελιστῶν. « Primum igitur scien- 
dum, quod vocabulum ἐπιούσιος apud neminem 
Grecorum aut sapientium nominatum, neque in 
vulgi sermone communi usitatum est ; sed videtur 
ab evangelistis confictum esse. » Idem de voce περ- 


J. PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/É. — PARS II. 





440 


Foederis scriptores novaetiam obiter vocabulausur- À rum similitudinem voces codem modo compositas 


ad veram sanctitatem ac plane internam excogita- 
vit et usurpavit Ignatius.Quam multa sunt que ex 
una voce πᾶν in unica epistola arcessit Clemens 
Romanus ! παμµεγέθτς, παμµεγεθέστατος, παµπλή- 
θτς, πανάχιος, πανάρετος, παντοκράτωρ, παντοκρα- 
τοριχός, παντοποιητής, παντεπόπτης. 

Plura igitur hujusmodi quam unumaut alterum, 
ab optimis scriptoribus et in opere laudabili usur- 
pata fuisse ut concederet Dalleus necesse fuit ; sed 
sunt illa epistolicis multo, ut ipse judicat, mode- 
sliora. Modesta enimvero sunt illa vocabula quie 
alii usurparunt, immodesta qua scriptor epistoli- 
cus, At multa, ut ostendimus, eadem sunt: par 
proinde in iis modestia. Que ab aliis ante eum 


περεύεται veterum judicium fuit. Et quod objicitur p scripta non videntur, certe immodesta non sunt. 


Ignatio nostro, celeberrimis viris scriptoribusque 
optimis objectum fuisse legimus.Ita Marcellinus in 
Yita Thucydidis : Ὅλως ἐφευρετής ἐστι καινῶν Óvo- 
µάτων. « Per totum inventor est vocum novarum.» 
De Xenophonte Suidas, V. ᾽Αγυιάν: Ὅλως πολλὰ τὰ 
Ἱλωσστματικὰ παρ᾽ αὑτῷ. Galenus lib. 1. in. Hippo- 
cratem de articulis, de eodem : Καὶ γὰρ ἐκεῖνος εἴ- 
περ τις καὶ ἄλλος ἑρμηνεύων πολιτικῶς Όμως παρ- 
εμθάλλει πολλάκις Ὑγλωσσημµατικά.  Glossematica 
autem sunt rara, inusitata et peregrina. 
Quseritur quod tam multa ab uno vocabulo ha- 
beat, ut a φέρω et ab ἄξιος, cum nulla compositio 
frequentior et tritior sit apud optimos et vulgares 
Grecis& scriptores. ᾿Αξιαγάπητος Ignatii, sed et 
Clementis Romani ; ἀξιοθαόύμαστος, ἀξιομνημόνευ- 
τος, ἀξιοπρεπέστατος, ἀξιομακαριστότατος, ἀξιέπαι- 
vo; apud nostrum,sed et apud Xenophontemlegun- 
tur ; apud quem et hac prseterea legimus, ἀξιάγα- 
στος, ἀξιάκουστος, ἀξιαχρόατος, ἀξιεπαίΐνετος, ἀξιέ- 
ρᾳστος, ἀξιοθίωτος, ἀξιόεργος, ἀξιοθέατος, ἀξιόκτη- 
τος, ἀξιολογώτερος, ἀξιόνικος, ἀξιόπιστος, ἀξιόσκε” 
πτος, ἀξιοσπούδαστος, ἀξιοτέκμαρτος, ἀξιοφίλητος, 
ἀξιοχρεώτατος. Xenophon tamen, cujus opera his 
vocabulis scatent, a veteribus criticis καθαρὸς τοῖς 
óvópact, xai σαφὴς, xal ἑναργής, « purus et pers- 
picuus » judicatus est: cujus sermonem ipse Gra- 
tie Quintiliano finxisse videbantur ; in quo et «ju- 
cunditatem inalfectatam » observat. Composita a 
οέρω apud Grecos pene infinita sunt, et in omni 
rerum genere maxime usitata.Ignatius que habet, 
fere religionem et Christianorum sanctitatem spe- 
ctant ; eaque compluria composuisse non immerito 
censeri debet,quod in gentilium sacris ee compo- 
sitiones frequentissime usurpabantur. In ritibus 
eorum superstitiosis ubique occurrunt, ἀνθεσφόροι, 
ἀῤῥηφόροι, δαφνηφόροι, δειπνοφόροι, διονυσιφόροι, 
ὀιοροφόροι, ἑῤῥηφόροι et ἑρσιφόροι, ὀσχορόροι, θαλ- 
λοφόροι, θεσµοφόροι, Ἱεροφόροι, Χανηφόροι, κιστοφό- 
ῥο:, λικνοφόροι, λουτροφόροι, ναρθηκοφάροι, πεπλο” 
φόρο:, πυρφόροι, σχαφηφόροι, σκιροφόροι, στεφανη- 
φόροι, ὑδριαφόροι, et. ὑδροφόροι, φωσφόροι. Ad eo- 


Nam illam immodestiam vel in compositione velin 
significatione consistere dicendum est. In compo- 
sitione immodestus dici non potest epistolarum au- 
ctor: cum aut eadem aut plane similis compositio 
in aliis iisque optimis scriptoribus observetur. Si- 
gnificatio autem vocum, si que forte ab ipso pu- 
tentur excogitatee, immodesta censeri non debet, si 
res ipsa his nominibus denolata fuerita sacris scri- 
ptoribus tradita. Docet S. Paulus Christum in san- 
ctis habitare 5! : eosdem igitur Ignatius χριστοφό- 
ρους et eodem sensu appellavit. Tradit idem apo- 
stolus corpora sanctorum esse templa Spiritus 
sancti 53: quare eosdem noster vocavit ναοφόρους, 
Ostendit Apostolus impios, dum vivunt, mortuos 
esse 55 eos ille νεχροφόρους nominat sensu Chri- 


* 
C stiano, cum Greci ea voce libitinarios intellexe- 


rint.Monuit S. Paulus Christianos ut viverent ἀξίως 
τοῦ Θεοῦ 5*, eos qui ita vixerant Ignatius ἀξιοθέους 
vocat. Quenam, amabo, in his vocabulis, si rem 
ipsam et significationem spectes, immodestia ? om- 
nino nulla. Apparet tandem ex his vocabulis tanto- 
pere deturpatis poetica esse nulla, immodesta 
nulla, rara quidem et inusitata perpaucissima ; 
eamque accusationem non in auctorem, sed in 
Christianum recidere, qui cum Ignatii novus,et ut 
loquitur Tertullianus, hesternus fuit, nova voca- 
bula peperit. 

Cum de singulis tam male, videamus an de con- 
junctis melius disputaverit. Quatuor ejus composi- 
tionis voces in una sententia observavit, θεοφόροι, 


D xai ναοφόροι, χριστοφόροι, ἀγνοφόροι, easque nau- 


seam excituras putavit, vir emuncta naris, ut vi- 
detur, quot tot ejusdem compositionis vocabula 
simul enuntientur. At duo Apostolus simul posuit 
ὁλοτελεῖς, καὶ ὁλόχληρον, I Thess. v, 25; tria Xe- 
nophon, φιλανθρωπότατος, xal φιλομαθέστατος, xai 
φιλοτιµότατος, Justinus. martyr Apologia 1 : Kiv 
ὑπὸ Κρίσχεντος τοῦ φιλοφόφου καὶ φιλοχόμπου οὗ 
γὰρ φιλόσοφον εἰπεῖν ἄξιον τὸν ἄνδρα. Et statim : 
Ὡς προέφην, ob φιλόσοφος ἀλλὰ φιλόδοξος ἀνὴρ δεί- 
χνυται, ὃς γε μηδὲ τὸ Σωκρατικὸν ἀξιέραστον ὃν το» 


ει Ephes. 11, 17. * I Cor vi, 19. 69 Rom. vi, 2. * Col. 1 10. 


441 


φρονα, xat ὀμόψυ χον. Alibi: Kal πτωχοὶ τὸν φιλό- 
πτωχον xai τὸν φιλόξενον ol ξένοι, xal ἀδελφοὶ τὸν 
φιλάδελφον. Rursus: Φιλόπαιδες ἄμφω xal φιλό- 
χριστοι, τὸ παραδοξότατον, μᾶλλον δὲ φιλόχριστοι 
4, φιλόπαιδες. Quatuor simul Simplicius in Epicte- 
tum : "08e μὲν φιλήδονος ἔσται' 008 χαὶ φιλοχρήμα- 
τος, καὶ ἄλλος φιλόμουσος χαὶ φιλόσοφος. Clemens 
Romanus : Οὐ πάντες εἰσιν ἔπαρχοι, οὐδὲ χιλίαρχοι, 
οὐδὲ ἑκατόνταρχοι, οὐδὲ πεντηκόνταρχοι. Epictetus 
ipse apud Stobeum quinque, οὐδὲὶς φιλοχρήματος 
καὶ φιλήδονος, καὶ φιλόδοξος φιλάνθρωπος, ἀλλὰ µό- 
vos ὁ φιλόχαλος. 

Hucusque argumentis nihil promovit vir doctissi- 
mus ; videamus quid conjecturis possit. « Ratio, 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


u$. Gregorius Naziansenus : Tv ὁμότιμον, καὶ ὁμό- A bus passim usurpata ipse nove usurpat, et prater 





448 


aliorum morem.»Ergone Ignatius esse non potuit ? 
An soli plani et fictores vocabula nove et praeter 
aliorum morem usurpant ? Planus igitur fuit,non 
Thucydides, qui ἀποσίμωσιν, et χωλύµην, et ἆπο- 
τείχισιν non secundum aliorum morem usurpavit. 
Quot scriptores Graeci sunt, qui aliter voces non- 
nullas acceperunt quam ab aliis accepta sunt ? Vix 
aliquem inter veteres etiam clarissimos auctores 
nominabis,quem non observarunt grammatici pe- 
culiari aliquo sensu aliqua vocabula usurpasse. 
Quaenam autem, aut quot illa sunt passim usur- 
pata,que noster nove usurpavit? Duo tantum,o?2:«, 
et δω : tertium enim ἄρχειν, fictoris est. At 
φύσις ut est vox tritissima, ita vario semper signi- 


inquit, cur ista tam avide tamque studiose conse- p ficatu apud optimos scriptores sumitur, etiam 


ctatus sit, non est obscura. Nimirum qui magnum 
virum simulandum finxit (si ei credamus qui flcto- 
rem ipsum finxit), putavitaliquam Ignatianee magni- 
tudinis speciem prebiturum sermonem ex hujusmo- 
di vel priscis,vel raris vel grandibus, vel audacibus 
verbis structum. » Preclarum sane commentum 
et hariolatore dignum ! Quid enim ? απ Ignatiana 
magnitudo ex grandi sermone conflata,et fortitudo 
sanctissimi martyris ex verbis audacibus composita 
cuipiam videri potuit? An ideo quisquam eum forti 
et alacri animo ad ferocissimarum bestiarum ora 
properasse putaret, quod Christianos aut θεοφόρους 
aut χριστοφόρους, aut ναοφόρους nominasset, quod 
πραὔπάθειαν, aut. βεθαιοσύνην, aut. ἀχαυχησίαν in- 
credibili audacia in epistolis scripserit ? Pleraque 
hac quidem a Blondello notata sunt ; sed ut putre 
fermentum ab Ignatio amoliretur ; nequeenim adeo 
insanivit,utadIgnatianz magnitudinis speciem prz- 
bendam hac excogitata esse diceret. Grandia haec 
non esse vocabula aut audacia supra evicimus ; et 
frequens plerorumque usus apud scriptores casti- 
gatissimos idem testatur. Fictorem autem nescio 
quem ea adhibuisse, quod prisca putaret,et state 
sua rara,omnem stuporem superat. Àn hec exrco- 
gitare fictor vel fungus potuit, ut Ignatius, quem 
simulare voluit, unus de cascis videretur ? Cum 
« prisca audio, mihi versantur ante oculos Ulysses 
et Nestor, quorum etas mille fere 200 annis ss;cu- 
lum Ignatianum antecedebat,» ut olim ille. An πρὸ 
χιλίων ἑτῶν διαλέγεται, ut ait Lucianus ? An « duo- 


Christianos et sacros. Unde anonymi cujusdam 
commentariolus conflatus est, qui in Bibliotheca 
Vindoboniensi, teste Lambecio, ms. exstat, cum 
hoc titulo: 'Il. Φφύσις ὁσαχῶς tQ θείᾳ mapslAnn- 
ται Τραφῇ. Quot modis φύσις in. S. Scriptura ac- 
cipiatur. Quid, quaeso, signiflceat φύσις apud Epi- 
phanium heresi 34 ubi ait: Bic Κύπρον δὲ ἐλη- 
λυθὼς ὡς ναυάγιον ὑποστὰς φύσει σωματικῶς τῆς 
πίστεως ἐξέστη ; Certe Petavius non vidit, cum ita 
vertit : « Sed ad Cyprum delatus fidei naufragium, 
velut corporis fecisset, ibidem passus.» Quid paulo 
post? Ἐγὼ δὲ ἅτινα φύσει ἀναγκαῖον εἶναι ἡγησά- 
µην tlc τοὐμφανὲς ἑλθεῖν, ταῦθ) ὑπηγόρευσα. Peta- 
vius enim rursus omisit : « Ego vero ea duntaxat 
proposui qua in medium proferri oportere duxi.» 
Quid denique heresi $1 ? 'Onóxe δὲ οὐ δέχονται 
φύσει τὰ βιθλία τὰ ἀπὸ τοῦ d,lou Ἰωάννου κχεχη- 
ρυγμένα. « Bed cum universos Joannis libros pro- 
prie rejiciant.» Ita tandem Petavius, an recte ? Sed 
Ignatius noster, nature « nomine bis abusus est ; 
sensum ei nescio quem,inquit,abstrusum et a vul- 
gari usu remotum affingens. » Locum ex Epistola 
ad Ephesios adducit, in quo, nimirum, « extrican- 
do sudant interpretes.» Possem pariter ex S. Paulo 
locum adducere, I Cor.x:, 14, de quo non sudant 
tantum sed et digladiantur viri doctissimi.Sed non 
opus est : apertissima enim fallacia hic utitur Dal- 
]»us : πυλυαγάπητον ὄνομα κἐχτησθε φύσει δι- 
χαιᾳ, que recitat verba nostri quidem sunt, sed in 
eis extricandis non sudant interpretes. Interpola- 


decim tabulas loquitur, » ut Seneca ? « Sordes ver- D tor pro πολυαγάπττον substituit pro suo arbitrio 


borum, et hians compositio, et inconditi sensus 
redolent antiquitatem ; » sed quam ? non statem 
Trajani. Sed neque prisca illa fictori videri potue- 
runt. Aliqua ex illis fortasse nova tunc dici po- 
tuerunt, utpote post Christianismum orta, prisca 
plane nulla.Accusavit heec ipsa prius ut nova,nunc 
ut prisca exagitat ; neque ex iis que nova, vel quee 
prisca videantur ostendit.Fictor sane ut antiqua et 
inusitata, θεοφόρον, χριστοφόρον et similia Ignatio 
supponere non potuit, cum scriptores post Igna- 
tium, ante Eusebium, ea usurpaverint. 

Sed « et quedam verba per se optima et. omni- 


πολυπόθητον' unde Usserius et Junius, cum veram 
lectionem non vidissent, argute nimis de etymolo- 
gia ᾿Εφεσίων disserebant ; qua quidem Isaaco 
Vossio merito minus placebant. Quid φύσει δι- 
χαΐᾳ esset, neutra pars dubitabat; uterque Lati- 
nus interpres natura justa reddidit ; adeo omnis ex 
vocabulo φύσις sudor abstersus est. Ad Trallenses 
ea voce iterum utitur, οὐ χατὰ γρήῆσιν, ἀλλὰ κατὰ 
φύσιν, id est, καθ) Ev: nam φυσιοῦται ἡ ἕξις, ut 
loquitur Clemens Alexandrinus. Satis aperte hec 
et eleganter dicta sunt ; que tamen archaica esse 
vult censor et mirifüca, cum sint plane vulgaria 


149 


pra modum exhilaror beatis et preeclaris spiritibus 
vestris quod sic naturalem gratiam accepistis ; » et 
tamen statim addit, « quia vere video in vobis in- 
fusum spiritum ab honesto fonte Dei. » Gregorius 
Nazianzenus oratione 13: Χρόνῳ καὶ λόγῳ βεθαιω- 
Üiv ἄπαν χαλλὸν φύσις καθίσταται, χαθάπερ καὶ d iv 
ἡμῖν ἀγάπη. « Bonum omne tempore ac ratione 
confirmatum in naturam transit, ut et ea quein 
nobis est charitas. » Verbum etiam ἄδειν cantare, 
non vulgari et legitimo, sed poetico sensu posuit 
pro celebrare. Duplicem quidem hunc sensum 
agnoscunt grammatici, ut. Ammonius : Τὸ ἄδειν 
mock μὲν τὸ ψάλλειν δηλοϊ, ἑνίοτε δὲ τὸ φημίζειν’ sed 
unam significationem poetice, alteram pedestri 
orationi competere,nemo, opinor, adhuc monuit. 
Etadeo tritus est τοῦ ἄδειν pro celebrare, apud 
omnis generis scriptores usus, ut exempla in re 
tam nota proferre pudeat. Verba inusitata et ob- 
scura Dallzeus tam frequenter Ignatio nostro obji- 
cit, ut credas illum non aliter scripsisse epistolas, 
quam olim Alexarchus Cassandri frater scripsit, 
cujus epistola apud Atheneum lib. it exstat,quam 
ne Pythium quidem intellexisse critici putabant, 
ut Dallzeus Ignatianas epistolas prisca Loxize Apol- 
linis oracula appellat. Illius epistole inscriptio sic 
apud Athenczum concipitur : ᾽Αλέξαρχος ὁ μάρμων 
πρόµοις γαθεῖν. Casaubonus observat in ms. pro 
μάρμων legi µάρχων, putat µάρχων significare im- 
peratorem, regem ; conjecturam firmat verbis He- 
sychii : Μάρχος, ἐντολή. Infelicissime omnia. Ne- 
que enim Alexarchus imperator aut rex fuit ; ne- 
que µάρχκος Graece mandatum, significat. Illa verba 
Hesychii, ut alia compluria, ex veteri lexico tran- 
scripta sunt, quo continebantur nomina propria 
Novi Testamenti ad Hebraicas origines satis inepte 
relata. Inter alia apud Hieronymum, que ex Actis 
colliguntur, « Marcus, mandatum. » Talia sunt, 
apud Hesychium, Πέτρος, ἐπιλύων, ἐπιγινώσκων, 
apud Hieronymum, « Petrus, agnoscens, » et. rur- 
sum : « Petrus, agnoscens, sive dissolvens, » Apud 
quem etiam, « Priscilla, agnoscens, Pyrrhus, dis- 
solvens. » Unde post multa recte concludit: « Heec 
omnia Greca nomina vel Latina quam violenter 
secundum linguam Hebraicam interprelata sint, 
perspicuum esse puto lectori. » Non igitur ὁ μάρ- 


µων, neque ὁ µάρχων ad Alexarchum, opinor, per- Ὦ 


tinet.Sed legendum videtur una voce ὁμαίμων.Ὀαία 
est epistola, ut observat Athenseus, ad Κασσαν- 
ὀρέων ἄρχοντας, « Cassandrensium magistratus, » 
hos vocat ὁμαίμων πρόµους, « consanguineorum 
magistratus, seu preepositos, » sunt enim mpópot 
oi προεστῶτες ; consanguineos autem appellat Cas- 
sandrenses,quod ipse Cassandri regis frater esset, 
qui Cassandriam condidit. Inscriptio igitur heec 
sonat : « Alexarchus consanguineorum magistrati- 
bus gaudere, » γαθεῖν enim idem est quod yal- 
otv. Quod vulgari lingua Greca ita exprimitur, 
'AMEapyoc Κασσανδρέων ἄρχουσσι χαίρειν. 


1. PEARSONII VINDICLK IGNATIANJE. — PARS II. 


et usitata. In antiquissima Barnabe epistola: «Su- Α — De «nexusverborum mirifica ratione» late dispu- 





450 


tat vir doctissimus,eamque « ad illam quam » scri- 
ptor « assectatur pompam multum facere »arbitra- 
tur. Videamus autem quaenam illa sint queadeo 
pompatice loquitur Ignatius noster.«Evangelium di- 
xit Christi carnem. » Quam pompatice ! προσφυγὼν 
Εὐαγγελίφ ὡς sapxi Χριστοῦ. Non his verbis di- 
serte Evangelium Christ carnem dixit, sed fugien- 
dum monet ad Evangelium tanquam ad carnem 
Christi. An Christus se furem dixit, cum hec lo- 
cutus, est ?jx« ἐπὶ σὲ ὡς χλέπτης, « venio ad te, eo 
modo quo fur venire solet? » An lunam sanguinem 
dixit S. Joannes, cum illa scripsit, ἡ σελήνη ἑιέ- 
γετο ὡς atua, « Luna facta est tanquam sanguis?» 
An cum Philippenses Polycarpus jubet subjectos 
esse presbyteris et diaconis, ὡς 6e καὶ Χριστῷ, 
presbyterum Deum dixit, aut diaconum Chri- 
stum ? Nullo modo. 'Qc similitudinem aliquam 
denotat. Ad Evangelium fugit, ac si ad Christum 
incarnatum fugeret ; in illo enim  depingitur 
incarnatio, vita, passio Christi. Fidem quidem 
carnem Christi, et charitatem sanguinem Christi, 
appellat, non singulariter, non mirabiliter, non 
prodigiose; hoc enim nihil aliud est, quam totam 
religionis Christiane vim et efficaciam in fide et 
charitate collocare. Hortatur ut episcopo obediant, 
quo unio eorum sit carnalis et spiritualis ; id est, 
ut non tantum corpore in eamdem Ecclesiam con- 
veniant, sed etiam animisatque sententiis unitatem 
colant. Monet Polycarpum ut locum suum defen- 
dat,hoc est, auctoritatem quam obtinebat in Ec- 
clesia tueatur,omni cura carnali et spirituali;quod 
mirum nemini videri debet,qui legit ista S.Pauli : 
Ὑπωπιάζῳ µου τὸ σῶμα. Moneri vult. mulieres 
Christianas, ut maritis contente sint carne et spi- 
ritu,hoc est, « ut non carnaliter tantum,sed neque 
animo concupiscant alios viros, » ut recte Isaacus 
Vossius. In eamdem sententiam locutus Ignatius 
noster in epistola ad Ephesios,sed verba truncavit 
Dalleus, ut magis obscura viderentur, µένατε àv 
Χριστῷ σαρκικῶς xal πνευματικῶς. Ita locum citat, 
ut a dolosissimo Blondello laudatum reperit. Sed 
integra sententia est : Ἐν πάσῃ ἀγνείφ xal. σωφρο- 
σύνῃ µένετε ἐν ᾿[ησοῦ Xptotip σαρρικῶς xal πνευµα- 
τικῶς. Vetus interpres : « In omni castitate οἱ tem- 
perantia maneatis in Jesu Christo, carnaliter et 
spiritualiter. » Quid autem aliud his verbis dixit, 
quam quod S. Paulus ΙΙ Cor. vu, 1: Mundemus 
nos ab omni iniquinamento carnis οἱ spiritus, perfi- 
cientes sanctificationem in timore Dei ? Non igitur 
haec obscura sunt, sed perspicua satis, neque lo- 
cutionis exempla aliunde querenda sunt,ubi verba 
cum S. Pauli dictione et sententia tam bene con- 
veniunt.Quanquam quid est in his Ignatii locutio- 
nibus magis mirum aut obscurum quamin illis 
verbis Tertulliani, De cultu feminarum w, cap. 9: 
κ Nos sumus circumcisio omnium, spiritalis et car- 
nalis : nam et in spiritu et in carne seculo cir- 
cumcidimur ? » Non dico Dalleum episcopatus e 


451 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


452 


bierarchie odium excecasse, quo minus hec vi- Α λαμπρότερος ὁ δεσμός. « Sed hac corona illustrior 


deret ; hoc dico, preeconceptam de flctore nescio 
quo inepto sententiam impedivisse,quo minus men- 
tem auctoris exquireret, aut optimum ejus verbis 
sensum et tali viro dignum inesse animadverteret. 

Sed et vincula sua spirituales margaritas dicit ; 
hoe ad ὄγκον pertinet : in iis optat resurgere ; hoc 
audacius et frigidus est. Ad quid igitur pertinent 
illa S. Polycarpi in ipso initio epistole ad Philip- 
penses, de eadem plane re, iisdemque vinculis, ut 
videtur, et ex imitatione S. Ignatii, ubi martyres 
describit : Τοὺς ἐνειλημένους ἁγιοπρεπέσιν δεσμοῖς, 
ἅτινά ἐςτι διαδήµατα τῶν ἀληθῶς ὐπὸ Oto. xal τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν ἐκλελεγμένων. « Innexos vinculis viros 
sanctos decorantibus, que sunt diademata eorum, 


catena. » Nonne hoc falsum videtur? an quidquam 
potest esse corona justitie illustrius ? aut si quid- 
quam esse possit, an catena ? Idem Chrysostomus 
de S. Pauli vinculis, que sua state exstitisse pu- 
ἰαδαί;: Ἐθουλόμην ἰδείν τὰς ἀλύσεις, ἄς δεδοίχασ.ν 
μὲν δαιµονες καὶ φρίττουσι, αἰδοῦνται δέ ἄγγελοι, 
« Vellem videre catenas quas metuebant, ad quas 
contremiscunt demones, quas angeli venerantur.» 
Sed in his vinculis optat refugere, pro hominem 
audacem ! proh frigidum sophistam ! Imo hac 
viri sunt, et passionem pro Christi nomine 
maxime estimantis, et martyrii certissimum pra- 
mium firmissime exspectantis. Quid enim aliud 
estin vinculis refugere, quam coram Deo in die 


qui a Deo et Domino nostro electi sunt ? » Qua p judicii tanquam martyrem pro Christo apparere,et 


imitatus est S. Chrysostomus, de S. Paulo vincto 
disserens : Παντὸς χρυαϱῦ λαμπροτέρας αὐτοῖς ἐδείχνυ 
τὰς χεῖρας, παντὸς διαδήµατος βασιλιχοῦ. « Omni 
auro splendidiores ostendit illis manus,omni regio 
diademate. » Ignatium autem imitatus est Poly- 
carpus : nam diademata margaritis maxime ornari 
solebant. Chrysostomus oratione in S. Meletium: 
Καθάπερ τις στέφανον πλέχων χρυσοῦν, εἶτα µαργαρί- 
τας ἐντιθεὶς, τῇ πυκνότητι τῶν λίθων λαμπρότερον 
ἐργάζεται διάὀηµα. α Lt quispiam coronam au- 
ream texens, dein margaritas imponens, con- 
densatis lapidibus splendidius diadema efficit.»Ad 
quod pertinent illa Lugdunensis Ecclesie de 
martyribus suis: "üece xai τὰ δεσμὰ κόσμον 
ἐμπρεπῆ περιχεῖσθαι αὐτοῖς ὡς νύμφη κεκοσµη- 
µένη iv «κροσσωτοῖς Χχρυσοῖς Ἠπεποικιλιένοις. 
« Adeo ut vincula in decorum ipsis ornatum 
addita habuisse viderentur, instar sponse fimbriis 
aureis variegatis ornate ? » Ita S. Cyprianus epist. 
11: « Dicatis Deo hominibus et fidem suam reli- 
giosa virtute testantibus ornamenta sunt ista, 
non vincula : nec Christionorum pedes ad infamiam 
copulant,sed clarificantad coronam ; » non tempo- 
ralem, ut opinor,sed spiritualem et eternam. Op- 
time respondit Blondello Isaacus "Vossius, spiri- 
tuales nuncupari margaritas, quoniam spiritua- 
lem et vitam eternam promittunt ; nam et pretiosee 
margarite assimilavit regnum celorum Christus 
ipse. Sed falsum putat esse Blondellus, cum vin- 
cula spiritualia dicuntur ; eodem certe modo, quo 


coram angeliset hominibus passionibus testimonia 
exhibere ? Legimus Babylam S.Ignatii in episcopa- 
tu Antiochensi successorem, ut illud ejus votum 
sine dubio assequi posset, in mandatis dedisse ut 
vincula sua simul cum corpore sepelirentur. Ita 
Suidas ex aliquo veteri scriptore: "Έπειτα αὐτὸς 
προῦτεινε τὸν αὐχένα τῷ ξίφει, ἐντειλάμενος τοῖς τὸ 
σῶμα αὐτοῦ συλλεξομένοις, τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς mí- 
δας αὐτῷ συνθάψαι, "Iv! & µοι ταῦτα, φησὶ, κειμένῳ 
χόσµος. « Tandem ipse Babylas cervicem ensi pro- 
tendit, cum illis qui collecturi erant, mandasset, 
ut vincula et compedes cum ipso sepelirent,Ut,in- 
quit, hec mihi jacenti ornamento sint. » Hoc au- 
tem verum esse testatur Chrysostomus Antiochena 
Ecclesie presbyter Oratione in Babylam : Μέλλων 
τοίνυν ὁ µαχάριος ἀποσφάττεσθαι ἐχεῖνος, μετὰ τοῦ 
σιδήρου τὸ σῶμα ταφῖῆναι Ἐπέσχηψε.« Cum beatus 
ille jam trucidandus esset, mandavit ut cum ferro 
corpus sepeliretur. » Et rursus: Αὐτὰ τῶν ἆθλων 
σύµθολα συνταφΏναι χελεύει τῷ σώματι. « Ipsa cer- 
taminum symbola cum corpore consepeliri jubet.» 
Ac denique : Kal κεῖνται νῦν μετὰ τῆς τέφρας αἱ 
πίδαι, « et nunc cum cinere compedes jacent. » 
Ita et homilia 9, ad Ephesios. Quin ot idem Chry- 
sostomus hom. 8, l1gnatiano more in hec verba 
prorumpit : Ἐγὼ τῶν δεσμῶν ὀναίμην ἐκείνων.ε Uti- 
nam ego istis vinculis fruar ! » 

Sed vocat Ephesios lapides templi, relatos in 
excelsa, ait, per crucem Christi, quasi per machi- 
nam quamdam, Spiritu S. quasi fune utentes, fide 


falsum est, carcerem esse beatum : et tamen ita D tanquam subvectore. Nova, scilicet, hac sunt et 


loquitur optimus et tersissimus scriptor S. Cypria- 
nus, epist. ad Sesgrium ;« O beatum carcerem, 
quem illustravit vestra presentia ! O beatum car- 
cerem,qui homines Dei mittit ad celum { » Nonne 
carcerem ideo dixit beatum,quia sanctis beatitudi- 
nem promittit? De vinculo S. Pauli dixit S. Chry- 
sostomus homil. ad Ephes. 1v: Οὐδὲ τῆς ἀλύσεως 
ἐκείνης μακαριώτερον, « Nihil illo vinculo beatius. » 
Et falsum etiam hoc, si Blondelliano more senten- 
tias maximorem virorum discutiamus. Dixit S. 
Paulus: « In reliquo reposita est mihi corona 
justitiee.»Chrysostomus : ᾽Αλλὰ τοῦ στεφάνου τούτου 


absurda.Nova fortasse hec visa sunt cum ea scribe- 
retIgnatius,cumjamreligio Christianarecens videre- 
tur;quomodo nunc novadicantur,quomodo absurda, 
non video. Sanctos esse templi Dei lapides quis non 
dixit post S.Petrum,I Ep.u, 5 : Et ipsi tanquam lapi- 
des vivi superadificamini domus spiritualis ? Neque 
hoc negat Dalleus ; sed novum et absurdum est ut 
hi in excelsa referantur per machinam. Certe per 
machinam in excelsa ferri lapides novum non est, 
sed locis omnibus temporibusque usitatum. Sed 
tales lapides quales Ephesii erant,boc est sanctos, 
in excelsa ferri forlasse novum et absurdum vide- 


433 


Jj. PEARSONII VINDICLE IGNATIANJE. — PARS II. 


A54 


tur. Certe Chrysostomo non videbatur, qui ad tales Α ptorem S. Pauli epistolas imitatum esse, Apostoli 


machinas pertinere ipsas catenas sanctorum exi- 
stimavit. De catena S. Pauli. hom. 8 ad Ephesios 
ita scribit : Αὕτη τοὺς δεδεµένους, καθάπερ διά 
τινος μηχανῆς ἕἔλκει πρὸς τὸν οὐρανὸν, xal ὥσπερ 
χρυσῆ σειρὰ ἐξαρτηθεῖσα ἀνέλχει πρὸς αὐτὸν τὸν 
οὐρανόν. « Hec vinctos tanquam per machinam 
trahit ad coelos, et tanquam aureus funis dependens 
sursum trahit ad colos ipsos. » ΑΠ autem crux 


talis machina dici non potest ? Tertullianus Ad na-. 


tiones lib. 1, c. 18: « Si crucem conflgendi corpo- 
ris machinam nullus adhuc ex vobis Regulus pepi- 
git. » Nonne hoc culvis obvium fuit, qui ea legerat 
qua Christus dixit: Ego si ezraltatus fuero e terra, 
hoc est, si crucis machinam ascendero, omnia tra- 
ham ad meipsum, Joan. xi, 32. Quomodo autem 
trahit Deus, nisi funiculis Adam, et vinculis cha- 
ritatis ? Sed quinam hi funiculi sunt ? Certe Deus 
per Spiritum homines ad se trahit.Quid hic igitur 
absurdi, quid novi? Nonne melius dicitur Deum nos 
per Spiritum, quam nos per Spiritum Dei trahere. 
Et tamen Gregorius Nazianzenus non veritus est 
dicere:  Πνεύματι στοιχοῦντες, τούτῳ τὴν γνῶσιν 
Ώκοντες' « In Spiritu ambulantes, eoque cognitio- 
nem trabentes. » Dona gratis, seu spiritus S. Spi- 
ritus seepe dicuntur : illa autem inter beneficia nu- 
merari debent et simul funiculis comparari,quibus 
efficacissime ad Deum trahimur. De mirifica saluta. 
lione non opus est ut respondeam. Non enim con- 
stat posteriorem partem sententis ad salutationem 
eam pertinere, cum possit etiam ad sequentia re- 
ferri. Si quis autem eam ad priora potius referre 
velit,ne sic quidem absurda videbitur salutatio.Non 
enim in nomine tantum Christi, sed et in Christo, 
vel in Domino Apostolus salutat ; Christus autem 
per naturam perque ea que in carne egit et passus 
est, optime explicatur. Quibus addit ἐν ἑνότητι, 
Nam ut optime de S. Paulo a Chrysostomo obser- 
vatum est: Αεὶ συνάγει xal συγκολλᾷ τὰ μέλτ διὰ 
τοῦ ἀσπασμοῦ. « Semper conjungit et conglutinat 
membra per salutationem. » Neque mira videri 
debet in resurrectione facta salutatio. cum vetustis- 
simi Christiani his verbis « Christus resurrexit » 
se mutuo solerent salutare. 


CAPUT XV. 


Imitatio Apostoli Ignatiana κακοζηλία mon est. ) 


Ὀναίμην vox Graecis familiaris, ita ab Ignatio 
aliquoties usurpata, ut a Chrysostomo laudetur. 
Censura Arruntii rejicitur. In voce ἰσόψυχον nulla 
apostoli imitatio. Quid sit Ἰσόψυχος, quid ἀντίψυ- 
yov, docetur, ut et περίψηµα. Phrases aliquot sz- 
pius usurpate defenduntur. Ιγοπία apostoli-a de 
Ignatio minime expressa. 


Capite 28 probare nititur auctorem epistolarum 
impostorem fuisse, ex imitatione S. Pauli, quam 
χχκο"ηλίαν vocat; quare autem vir apostolicus et 
martyr imitari S. Paulum, quare qui eum vita, et 
morte secutus est, sermone etiam sequi non potue- 
rit, haud video. Fateor equidem epistolarum scri- 


vestigiis presse inhaesisse, quod in celis eliam ut 
sibi contingeret optavit, epistola ad Ephesios : O5 
q5vottó µοι ὑπὸ τὰ ἴχνη εὑρεθῆναι ὅτ ἄν θεοῦ ἐπι- 
τύχω, « Cujus flat mihi sub vestigiis inveniri, 
quando Deo fruar. « Quz verba Ignatii nostri sine 
cacozelia imitati sunt Smyrnenses in Martyrio 
S. Polycarpi. 05 γένοιτο ἐν τῇ βασιλείᾳ "Insoo Χρι- 
στοῦ πρὸς τὰ Ίχνη εὑρεθῆναι ἡμᾶς. « Cujus fiat ad 
vestigia ut nos in regno Jesu Christi inveniamur » 
Agnosco Ignatium nostrum sensum S. Pauli ani- 
mummque in succum et sanguinem convertisse,eum 
in numerato etiam in carcere habuisse, sermone 
et mente ubique expressisse ; sed et hoc multo ma- 
gis viro sancto et martyri, qualis ipse apostolus, 
quam fictori cuiquam aut impostori convenire ar- 
bitror. De modo imitationis tota lis est, an ita scri- 
ptor Apostolum imitatus sit, ut Ignatius ille esse 
non possit, sed potius se prava imitationis studio 
imposture reum prodiderit. Ego tam bene eum 
apostolicas epistolas imitatum esse contendo, ut 
merito virum eum apostolicum, cui Apostoli scri-: 
pta tam intime et medullitus impressa fuerunt,ju- 
dicemus ; tam male, tam absurde, ut inde appareat 
eum impostorem fuisse, quod volunt adversarii, 
prorsus nego.Assertionis nostre veritatem ostendet 
commentarius, quo omnia S. Ignatii ad suas ori- 
gines referantur, et cum S. Pauli verbis et senten- 
tiis praecipue conferantur ; si unquam illius perfi- 
ciendi et edendi occasio se obtulerit. Conjecturas 
interim Dallocanas, ut se offerunt, examinabo, ea- 


C rumque imbecillitatem prodam. 


Primo.Impostorem olet ὀναίμην toties ab eo usur- 
patum. Semel autem S. Paulus ea voce utitur, et 
quidem in Epistola ad Philemonem, ubi de Onesi- 
mo agitur. Quare cum Theodorus Beza « scitam 
Perroti collegz sui conjecturam » adeo commenda- 
verit, qui « Paulum hac voce alludere ad ipsum 
Onesimi nomen existimavit: » mirum est Igna- 
tium nostrum non tantum in epistola ad cphesios, 
ubi Onesimi eorum episcopi mentionem facit, sed 
etiam saepius alibi ea voce uti. Sed vox illa ὀναί- 
μην satis apud Grecos semper trita fuit. Apud 
Hesychium legitur : ᾿Ονήμονος, ἂξιος ὀνήσεως. So- 
pingius legendum putat ᾿Ονήσιμος, οἱ Epistolam 
citat S. Pauli ad Timotheum. Sed hoc modo veteres 
intelligendi non sunt. Quis enim non videt pro 
Ὀνήμονος legendum esse, Ὀνήμενος, Odyss. B, 33: 

Ἐσθλός µοι δοχεῖ ἔμμεν) ὀνήμενος, 
cum explicatio Hesychii, ὄνησιν ἑαυτοῦ λάθοι, apud 
veterem Scholiasten eo loco exstet ? Ad Onesimum 
certe, aut ad S. Pauli locum non semper respi- 


ciendum quoties de ea voce agitur. Diu ante Eu- 
ripides in Oreste : 


Ὄναιο xal σὺ, καὶ ὁ διδοὺς ἐγώ. 


Unde Aulus Gellius lib. xiv, cap. 6: Ὄναιο σὺ, 
inquam, doctissime virorum, ταύτης τῆς πολυμα- 


455 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


436 


θείας, non. ὄναιό σου, ut. nunc male scribitur, Eu- A ὀναίμην, quod ab eo Dalleus mira licentia « sex- 


ripides in Hippolyto : 
Ὄνασθαι, μὴ μαθεῖν βούλου. 
Unde Hesychius : 


Ὄνασθαι, ὠφελῖσθαι. 
Suidas V. Ὀναίμην, citat hunc versiculum: 
Καὐτὴ γὰρ Ἐγὼ, οὕτως ὀναίμην τῶν τέχνων. 
Sed apud Aristophanem, unde transcripsit, legitur 
ὀνοίμην, Thesmophoriazusis : 
Kar?) γὰρ ἔγωγ᾽, οὕτως 'óvolyny τῶν τέκνων, 
Μισῶ τὸν ἂνδρ᾽ ἐκεῖνον, εἰ μὴ µαίνομαι. 
Ipsa enim ego, ita fruar liberis meis, 
di virum illum, nisi insanio. 

Unde intelligi potest Hesychii locum mutilum 
esse, ubi habet ἜὌνοιτο, ὁμοῖως, Deest enim vox 
ὀνοίμην cum explicatione sua. 

Sic Admetus apud Euripidem alloquitur Alce- 
stin : 

Άλις δὲ παίδων’ τῶνδ᾽ ὄνησιν εὔχομαι. 

θεοῖς γενέσθαι" σοῦ γὰρ οὐκ ὠνήμεβα, 


Satus liberorum ; horum fruitionem precor 
Deos mihi contingere ; te enim non amplius fruimur. 


Vetus sane et vulgo trita loquendi formula, οὕτως 
ὀναίμην τινής. Synesius accuratissimus veterum 
Atticorum imitator epist. 44: Οὕτω τῆς ἱερᾶς φιλο. 
σοφίας ὀναίμην, καὶ προσέτι τῶν παιδίων τῶν ἔμαυ- 
τοῦ, ὡς οὐκ ἄν μὴ φιλτάτῳ gol τυγχάνοντι συνεθού- 
λευσά τι τοιοῦτον, ὄγε ἀπεύχομαί τοῖς ἐχθροῖς τοῖς 
ἐμοῖς. « Ita sacra philosophia, liberisque meis 
insuper fruar, ut tibi non, nisi amicissimus mihi 
esses, aliquid ejusmodi fuerim consulturus, quod 
inimicis meis deprecor. » De liberis precipue 
rebusque charissimis aut personis hanc loquendi 
formulam usurpabant veteres Greci, ut constat ex 
Euripide, Aristophane, Synesio, necnon ex Luciano 
qui in Φιλοψευδεῖ haec habet: Kal 6 Εὐκράτης ὥσ- 
μερ ἀναμνησθεὶς πρὸς τὴν ὄψιν τῶν υἱέων, Οὕτως 
ὀναίμην, ἔφη, τούτων, ἐπιθαλὼν αὐτοῖς τὴν χεῖρα, ὡς 
ἀληθῆ, ὦ Τυχιάδη, πρὸς σὲ ἐρῶ. « Et Eucrates, 
quasi ex conspectu filiorum hec in memoriam 
revocasset : Ita fruar, inquiebat, hisce, illis manum 


centies usurpatum » dixit. 


Neque vere censura Arruntii apud Senecam 
quidquam dignitati scriptoris nostri derogat. Imi- 
tatus ille Sallustium est, et male, Sed primo, male 
ante eum scripserat Sallustius ex sententia Seneca, 
ideoque non bene fecit Arruntius, qui illa que a 
Sallustio male dicta sunt adeo studiose secutus est. 
Verba sunt Senece ; « Vides autem quid sequatur, 
ubi alicui vitium pro exemplo est. » Jta Helladius 
apud Photium notat Euphorionis καχοζήλους 
λέξεις, non quidem « non imitandas, » ut interpres, 
sed « ex mala affectatione » profectas ; nam παρε- 
ζήλωσε τὸν πρῶτον Διονύσιον τὸν Σικελίας τύραννον, 
« Dionysium primum Sicilie tyrannum imitatus 


B est; » qui multa vocabula καταγέλαστα, plane ridi- 


cula excogitavit. At optime S. Paulus voce ὀναίμην 
utebatur, optime vulgatum et Grecis familiarem 
sermonemrreligioni Christiane attemperavit,optime 
ostendit quomodo illis qui nobis maxime chari 
sunt, frui oporteat, nempe in Domino, vel ut Igna- 
tius noster, « in Deo. » Neque igitur hic S. Paulus 
pro Sallustio,nec epistolarum scriptor pro Arrun- 
tio haberi debuit. Secundo, si scriptor male S. Pau- 
lum imitatus fuisset,nullo modo sequitur eum non 
fuisse virum et pium, et gravem, et omnino talem 
qualem S. Ignatium fuisse omnes credunt.Sic enim 
Seneca de suo Árruntio: « Hc igitur et hujus- 
modi vitia, qua alicui impressit imitatio,non sunt 
indicia luxuriae, nec animi corrupti. Propria enim 
esse debent et ex ipso nata, ex quibus tu estimes 
alicujus affectus. » Cavit enim sollicite ne quis 
male de virtutibus aut moribus Arruntii judicaret 
quem ipse appellat virum rare frugalitatis, qui 
verus auctor Historie de bello Punico fuit, ex qua 
se profecisse fatetur Plinius, quem ut optimum 
oratorem Piso in periculo petiit, quem Tacitus 
ante Asinium Gallum, et Marcellum Aserninum 4 
nominavit, quem Augustus de successore sollicitusse 
non indignum imperio judicavit ; qui vir talis inter-um 
Romanos, non qualis impostor Dalleanus, sed*— 
potius qualis sanctus Ignatius apud nostros,habituae- 
est. Tertio, qui ita vel Sallustium, vel Arruntiumume 
postea imitatus sit, neminem novimus : scriptoremme— 
autem nostrum tanquam optimum etiam in ha - 
ipsa re imitati sunt viri maximi. Alexander, epLame 


injiciens, ut vera tibi, o Tychiada, loquor. » Re- D scopus Alexandrinus, epistola ad Alexandrum Cor-mr 


ceptissima hac loquendi formula usus est S. Paulus 
ad Philemonem, eamque quasi Christianitate do- 
navit: ᾿Εγὼ σου ὀναίμην ἐν Κυρίῳ. « Ego te fruar 
in Domino. » In qua locutione « aliud multo intel- 
ligitur quam putatur, » ut observat Hieronymus. 
Ea igitur usus est Ignatius ut satis familiari,atque 
insuper a S.Paulo usurpata. Sed quare toties usur- 
pavit, cum S. Paulus semel tantum ? Semel utitur 
idem apostolus voce ὀγαθοποιία, Clemens Romanus 
im una epistola quater; semel S. Petrus vocem 
μεγαλοπρεπής, in eadem epistola Clemens sexies 
usurpavit; toties scilicet, quoties Tgnatius noster 


stantinopolitanum : Ὀναίμην ὑμῶν τῆς φιλοχρίατα-» - 
ψυχῆς. S. Chrysostomus in Oratione panegyric» 4 
hec Ignatii verba maxime tanquam preclara laus 4 
dat : Ἐγὼ τῶν θηρίων ἐχείνων ὀναίμην, et cum ipe «3 
minime fuerit χακόζηλος, ea imitari conatus es -« 
verbis que paulo ante protulimus, Ἐγὼ τῶν δε m : 
μῶν ὀναίμην ἐκείνων. 

Ut aliud χακοζηλίας exemplum extundat, πι) a— 
comminiscitur. « Dixerat Apostolus Timotheve- «« 
suum se habere ἰσόψυχον unanimem. » Ne Lai 7 
quidem verum est. Οὐδένα, inquit S. Paulus, Bum 
ἰσόψυχον. An autem qui neminem se habere WWE 





457 


putandus est? Sed sive habuerit 8. Paulus ἰσόψυ- 
χον, sive non habuerit,quid hoc ad Ignatium episto- 
licum ? Nempe ille, « compositionis forma captus,ad 
idem exemplum formavit ἀντίψυχος et ἀντίψυχον. » 
Àn vero ille esm vocem formavit, qua antiquseima 
fuit? An ad idem exemplum formata vox, que pre- 
positionem loco nominie habet? An illud Pauli 
ἰσόψυχος simpliciter emulatus est, cum vox ἀντί- 
Ψυχος &allerius plane significationis sit ? Ut idem 
has duas voces significare ostendat, vull apud 
S. Paulum, ἰσόψυχον esse unanimem, et observat 
velerem interpretem Ignatii ita reddere ἀντίφυχο». 
Utrumque frustra. Nequo enim ἰσόψυχος apudillum, 
nequo αντίψυχος apud hunc unanimem significat. 
Vetus S. Pauli interpres, « tam unanimem transg- 
tulit, quod aliud est, et Beza multo melius, « pari 
animo affectum, » qui « putat alios cum Timotheo 
comparari, » quod immerito esugillat Heinsius. Sive 
enim Timotheo, sive eibi ἰσόψυχον velit S. Paulus, 
sive utrique (ut accepisse videtur Clemens Alexan- 
drinus, S£rom., lib. 1v : Ὁμοίως xai περὶ Τιμο- 
θίου καὶ ἑαυτοῦ γράφων Οὐδένα γὰρ ἔχω, φησὶ, 
ἰσόψοχον, «Similiter οἱ de Timotheo et seipso 
scribens, Neminem habco, inquil, ἰσόψυχον), virum 
similiter erga Philippenses aífectum, et pari cura 
eorum statum prosequentem intelligit, ut sequentia 
demonstrant. Recte optimus interpres Chrysosto- 
mus : O3ótvz γὰρ ἔχω ἱσόψυχον, τουτέστι τῶν ὁμοί- 
ὡς uot μεριμνώντων, el rursus: 'Avti τοῦ ὁμοίως 
ἐμοὶ χηδόµενον ὑμῶν xal φροντίζοντα, Licet igitur 
S. Paulus psalmum rv, 14 respexisse putetur, ubi 
velus interpres, ἄνθρωπε ἰσόψυχε reddidit, « homo 
Ananimis, » quem Glossarii auctor secutus. Apo- 
stolus tamen, qui llebrea non minus quam Graeca 
novit, eum Greci vocabuli usum probavit, qui 
Hebreo maxime conformis fuit, sc. *33y3 « juxta 
proportionem meam, secundum comparationem 
meam, juxta estimalionem mei, » cui notioni 
optime respondet hio ἰσόψυχος « pari animo vel 
affectu praeditus. » Sed si ἰσόψυχος pro unanimi 
sumatur, certe apud Ignatium nostrum ἀντίψυχον 
ita sumi non debet. Loquitur illetanquam martyr, 
οἱ vitam se eorum loco positurum dicit, unde et 
vincula etiam adjicit. Ad Smyrneos : ᾽Αντίψυχον 
ὑμῶν τὸ πνεῦμά µου, xai τὰ δεσµά µου. Ad Poly- 


PEARSONII VINDICLE ΙΑΝΑΤΙΑΝΑ. — PARS II. 


458 


Ψυχον dixit, habere se Timotheum ἰσόψυχον dixisse Α ὡς ὁ Κύριος τὸν ὑπὲρ fiiv ὑπὲρ σοῦ τὴν yoy?v ἁντι- 


δώσω τὴν lxv. « Tuam mortem libenter sustinebo, 
ut Dominus pro nobis mortem sustinuit : animam 
meam prote vieariam dabo. » Certe ἄντιδιδόναι 
τὴν ψυχην idem est 80 ἀντίφυχον εἶναι, Quod. est 
Lycurgo rhetori ἰδίαν Quy,» ἀντὶ κοινῆς σωτηρίας 
ἀντικαταλλάσσεσθαι. Quale ἀντίψυχον — describitur 
fuisse Alcestis, uxor Admeti, apud Euripidem, que 
viri loco mortem subiit. Quod duobus modis a 
poeta exprimitur. 
Nam primo ita Alcestis affatur Admetum : 
Ἐγώ σε πρεσθεύουσα, κἀντί τῆς ἐμῆς 
Ψυχῆς καταστήσασα φῶς τόδ’ εἱσορᾷν, 
Θνήσχω. 
Ego te honore α[βοίεπε, et loco mezg 


Vua te efficiens luce hac frui. 
Morior. 


Dein Admetus ita Alcestin alloquitur: 
Σὺ 0' ἀντιδοῦσα τῆς ἐμῆς τὰ φίλτατα 
ψυχῆς ἔσωσας. 
Tu vero dans ea quie habuisti charissima pro mea 
Vila, servasli me. 

Utroque autem modo ἀντίψυχον aperte desori- 
bitur. De Christo ipso 8. Athanasius lib. De Incar- 
natione Ferbi : Ὑτὲρ πᾶντας γὰρ ὤν ὁ Λόγος τοῦθεοῦ, 
εἰκότως τὸν ἑαυτοῦ vaov καὶ τὸ σωματικὸν ὄργα- 
vov προσάγων ἀντίψυχον ὑπὲρ πάντων, ἑπλήρου τὸ 
ὀφειλόμενον ἐν τῷ θανότῳ. « Cum esset super omnes 
Verbum Dei, jure suum templum et corporale in- 
strumentum sistens ἀντίψυχον pro omnibus,explevit 
debitum in morte. » Quod alii8 verbie post dixit: 


ϐ ᾽Αντὶ πάντων τὸν ἑαυτοῦ ναὸν εἰς θάνατον παραδι- 


δούς « pro omnibus templum suum morti dana, » 
ut et ante : ᾽Αντὶ πάντων αὑτὸν θανάτῳ παραδιδούς. 
Idem rursus pag. 91: Οὗτός ἐστιν ἡ πάντων ζωὴ, 
καὶ ὁ ὡς πρόθατον ὑπὶρ τῆς πάντῶν σωτηρίας ἀντί- 
Ψυχον τὸ ἑαυτοῦ σῶμα si, θάνατον παραδούς. « Hio 
eat omnium vita. qui ut ovis pro omnium salute 
ἀντίψυχον corpus suum in mortem tradidit. » Hoo 
igitur est quod Christus dixit, animam se pro 
ovibus positurum ; dedii ut ἀντίλυτρον, ita. οἱ ἀντί- 
Ψυχον. Hoc autem ut proprie et signanter de Christo 
dictum est, ita etiam suo modo de aliis ac precipue 
martyribus usurpari eolebat.Certe Origenes,tomno no- 
no in Joannem,sacrificii Christi τὸ ἐξαίρετον conside- 
rans inquit : Λοιπαὶ δὲ καὶ συγγενεῖς ταύτῃ τῇ θυσίφ 


Grpum : Κατὰ πάντα σοῦ ἀντίψυχον ἐγὼ, xal τὰ [) ἐκχύσεις εἶναί µοι φαίνονται τοῦ τῶν Ὑενναίων µαρ- 


üspá µου X ἠγάπησας. Priori loco « conformem, » 
Dosteriori « refrigerium » male reddidit interpres 
Usserianus. Ad Ephesios: ᾽Αντίψυχον ὑμῶν ἐγώ, 
lale iterum interpres: « Unanimus vobiscum ego. » 
Gum neutro genere ponatur, aliod aliquid aperte 
Bonat, ut idem nempe sit quod ἀντίφυχον. Ita ad 
Polycarpum: ᾿Αντίψυχον ἐγὼ τῶν ὑποτασσομένων 
"p ἐπισκόπῳ, πρεσθυτέροις, διαχόνοις. Neutro ge- 
Ὦλργθ semper usurpat noster, masculino aliquando 
interpolator aut fictor. Quid hac voce intelligatur, 
Optime exprimitur verbis 8. Joannis apud Clemen- 
Lem Alexandrinum : Τὸν σὸν θάνατον ἑκὼν ὑπομενῶ, 


PaTa0t. Gn. Y. 


τύρων αἵματος. « Cetera autem et huic cognalee 
victime effusiones sanguinis generosorum marty- 
rum esse mihi videntur. » Ubi eos comparat iis, 
qui inter gentiles pro communi hominum salate 
seipsos morti tradiderunt, cum pestilentes morbi 
patriam suam invasissent. Kai παραδέχεται ταῦθ᾽ 
οὕτως γεγονέναι οὐχ ἁλόγως πιστεύσας ταῖς ἱστορίαις 
ὁ πιστὸς Κλήμης ὑπὸ Παύκου μαρτυρούμονης. « Et 
heec evenisse admittit non sine causa hieloriis (non 
Scripturis, utmaleinterpres) credens Clemens fide- 
lis.» Locus Clementie quem respexit Origenes, hic 
est: "Iva δὲ xal ὑποδείγματα ἐθνῶ ἑνέγχωμεν. 


15 


A59 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


460 


Πολλοὶ βασιλεῖς xai ἠγούμενοι λοιμικοῦ τινος ἕν- A Suetonius de Caligula: « Ut vero in adversam vale- 


στάντος καιροῦ, χρησµοδοτηθέντες παρέδωκαν ἑαυτοὺς 
εἰς θάνατον ἵνα ῥύσωνται διὰ τοῦ ἑαυτῶν αἵματος 
τοὺς πολίτας. « Ut autem exempla gentium in me- 
dium proferamus, multi reges et gubernatores, 
grassante pestifera lue oraculo moniti, morti seipsos 
tradiderunt, ut suo sanguine cives liberarent. » 
Hec obiter adduxi, quod ea neo a Clementis nec 
ab Origenis editoribus hactenus observata esse vi- 
derim. Progreditur autem Origenes : El γὰρ τάδε 
μὲν ὑπὸ Ἑλλήνων οὐ µάτην Ἱστόρηται, τὰ δὲ xaÀox 
περὶ τῶν μαρτύρων εἴρηται, περικαθαμµάτων τοῦ 
κόσμου γενοµένων xal πάντων περίψημα λεγομένων 
διὰ ταῦτα ἀποστόλων, τί ὑποληπτέον καὶ πτηλίκον 
περὶ τοῦ ἀμνοῦ τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦτο θυομένου ἵνά 


tudinem incidit, pernoctantibus cunctis ciroa pala- 
tium, non defuerunt quidepugnaturos se armis pro 
salute egri, quique capita sua titulo proposito 
voverunt. » Hi o Graecis ἀντίψυχοι dicebantur. Dio 
lib. rix : Πούπλιος δὲ ᾿Αφράνιος Ηοτῖτος, δηµότης τε 
ὤν, καὶ ἀπὸ μωρᾶς κολακείας, οὐ µόνον ἐθελοντὴς, 
ἀλλὰ καὶ ἔνορκος, ἄν γε ὁ Γάΐος σωθῇ, τελευτήσειν 
ὑποσχόμενος, ᾽Ατάνιός cb. τις Σεχοῦνδος, ἱππεύς τε 
ὧν, xal μονοµμαχάσειν ἐπαγγειλάμενος, ἀντὶ τῶν 
χρημάτων € ἤλπιζον map! αὐτοῦ, ὡς xal ἀντίψυχοι 
oi ἀποθανεῖν ἐθελήσαντες, λήψεσθαι, ἀποδοῦναι τὴν 
ὑπὂσχεσιν ἠναγκάσθησαν, ἵνα μὴ ἀἐπιορκήσωσι, 
« P. Afranius Potitus, plebeius homo, qui stulta 
adulatione inductus, non modo volens, sed etiam 


ἄρῃ ἁμαρτίαν, οὐκ ὀλίγων, ἀλλ) ὅλου τοῦ κόσμου, ὑπὲρ p jurejurando se obstrinxerat, vita cessurum si Caius 


οὗ καὶ πέπονθε; « Si enim hec a gentibus haud 
frustra historiis mandata sunt, illa autem recte de 
martyribus dicta sunt, cum apostoli fuerint mundi 
purgamenta et ob hanc causam dicti sint περί- 
Ψημα, quid et quantum sentiendum est de Agno 
Dei, qui ob hano causam sacrificatus est, ut tolleret 
peccatum, non paucorum, sed totius mundi, pro 
quo οἱ passus est ? » Ubi περίψηµα eodem modo 
sumit, quo alii ἀντίψυχον. Ut Hesychius, Περίψη- 
μα, περικατάµαγµα, ἀντίλυτρα, ἀντίψυχα. Ita Dio- 
nysius Alexandrinus episcopus, de gravi peste : 
Καὶ πολλοὶ vosoxousavteQ xal ῥώσαντες ἑτέρους 
ἐτελεύτησαν αὐτοὶ, τὸν ἐχείνων θάνατον εἰς ἑαυτοὺς 
µεταστησάµενοι, καὶ τὸ δημῶδες ῥῆμα, µόνης del 
δοκοῦν φιλοφροσύνης ἔχεσθαι,ἔργῳ δἡ τότε πλτροῦντες, 
ἀπιόντες αὐτῶν περἰψημχ. « Multique qui alios 
egrotantes curaverant, et in pristinam valetudinem 
resliluerant, ipsi interierunt, mortem illorum in 
seipsos trensducentes, diciumque illud vulgare, 
quod officiose duntaxat comitatis hactenus visum 
fuerat,reipsa tuncadimplentes cum illorum peri- 
psema facti ex hao vita migrarent. » Non quod 
Christiani vulgo a gentilibus hoc nomine vocaren- 
tur,ut Valesio placet: illud enim probri esset, cum 
hoc benevolentie seu comitatia verbum esse dica- 
tur : non quod vulgo ab Alexandrinistantum usur- 
patum sit, sed quod vulgatum et populare prover- 
bium fuerit,ut patet ex Suida et Michaele apostolo. 
Non magis igitur unanimem se dixit Ignatius, cnm 
ἀντίψυχον, quam cum περίφημα se dixit. Aliud om. 
nino Grecis hec vox sonat. Certe unanimes non 
fuerunt Memnonis aves,de quibus Hesychius: Αντί- 
Ψυχοι, οὕτω κχαλοῦνται oi Μέμνονος ὄρνιθες' ille, 
scilicet, de quibus Ovidius Metam. lib. xn: 


Tum duo diversa populi de parte feroces 

Bella gerunt, rostrisque et aduncis unguibus iras. 
Exercent, alasque adversaque pectora lassant ; 
Inferixque cadunt cineri cognata sepulto 
Corpora. 


Ita apud Lucianum χρήματα ἀντίψυχα  0(06- 
vai est pecuniam pro anima, id est pro vita redi- 
menda dare. Mos etiam erat apud Romanos, ut 
aliqui pro salute imperatoris morti se devoverent. 


revalesceret ; et Atanius Secundus eques, qui pro- 
miserat se gladiatoriis ludis depugnaturum, ambo 
spe pecunie a Caio accipiende, quod (ut ἀντί- 
Ψυχοι) vitam pro ejus anima dare voluerint, coacti 
sunt promissum persolvere, ne perjurii rei essent. » 
Ita S. Chrysostomus homilia 6 ad Colossenses, 
opponens hominem baptismo renovatum primum 
creato : Πλάττεται iv. τῷ ὕδατι, λαμθάνει δὲ ἀντί 
Ψυχον πνεῦμα« Formatur in aqua, accipii autem 
pro anima spiritum. » Idem contra Judaeos ora- 
tione 5: Δύναται πολλάκις µία κερδηθεῖσα ψυχὶ 
µυρίων ὄγχον ἁμαρτημάτων ἀφανίσαι, καὶ γενέσθα 
ἡμϊν ἀντίψυχον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. « Una. anima 
lucrifacta potest multorum onus peccatorum tollere, 
et nobis in illo die pro expiatione esse. » Aliud 
igitur teótoxov, quod ex LXX interpretibus sumpsit 
S.Paulus:aliud ἀντίψυχον, quod Apostolus nun- 
quam usurpavit, a Grecis autem vulgo usurpatum 
est ; nulla igitur hic χακοζηλία, ne quidem imita- 
tio. Reliqua que ex Apostolo in eamdem ferme sen- 
tentiam afferuntur, ad χαχοζηλίαν nihil, ad locu- 
tionem Ignatianam confirmandam aliquid valent. 
Capite 29, κακοζηλίας argumentum persequitur, 
et, si fleri possit, infelicius. « Dixerat, inquit, 
8. Paulus se ἐλάχιστον τῶν ἀποστόλων, et ἐλαχιστό-- 
τερον πάντων ἁγίων, semel scilicet atque iterum. 
Noster pene omnes epistolas his et similibus vooi- 
bus replevit. » At hoc. aperte falsum est. Neque 
enim his, neque similibus vocibus epistolas imple- 
vit. Hia vocibus ἐλάχιστος, et ἐλαχιστότερος nus. 


D quam usus est Ignatius; ne semel quidem ita 


loquitur. Simili voce, οἱ et illa similis sit, semel 
tantum utilur, ὡς μικρότερος ὑμῶν, epistola ad 
Magnesios, eamque voccm non ex S. Paulo, sed 
velS.Matthzo, vel S. Luca haurire potuit. Reliqua 
omnino que ex Ignatio citat, ad alia apostoli verba, 
aut alia etiam loca pertinent, aut ad Pauline mo- 
destie irnitationem referri omninonon possunt. Οὐκ 
ἄξιον χαλεῖσθαι et λέγεσθαι se dixit, ut Apostolus, 
οὐκ ixavüc καλεῖσθαι ᾽Απόστολος. Sed multo hio 
Dalleus interpolatore sagacior, qui nihil animad- 
vertit hinc Ignatio periculi, ideoque pro, ὅθεν οὖχ 
ἄξιός εἶμι καλεῖσθαι, ista reposuit, ἧς οὖκ ἀξιός 


461 


Paulinis respondere viderentur.OÀx ὡς ὢν τις,θθΠιθἰ 
& nostro usurpatum, et quidem in epistola a4 Ephe- 
sios (nam illa ex epistola ad Tarsenses et Philip- 
penses adducta ad fictorem spectant), apostoli 
nullam imitationem continet ; sed potius diacipulos 
Simonis perstringit, qui dixit cival τινα ἑαυτὸν 
gizv, Act. vin, 9, ut ante Theudas λέγων εἶναί 
τινα ἑαυτὸν, Act. v, 35. Illud autem epistolu ad 
Romanos ἠλέημαί τις εἶναι alio spectat, ad. gloriam 
nempe futuram ex martyrio, utex verbis adjunctis 
patet, ἐὰν Θεοῦ ἐπιτύχω. Eo quidem loco aperte 
Apostolum imitatur, οὐ γάρ εἰμι ἄξιος, ὢν ἔσχατος 
αὐτῶν καὶ ἕχτρωμα, sed. verba ejus tantum usur- 
pat, elio sensu de 8e accipit, qui 8ue conditioni 
convenientissimus fuit. Apostolus de tempore vo- 
cationis loquitur, Christum sibi ἔτγατον, seu Ρο: 
stremo loco post omnes apostolos atque etiam fra- 
tres apparuisse, se enim extra tempus legitimum 
obortum esse, ideoque nomine Apostoli vix dignum, 
quod Ecclesiam persecutussit. Noster non de vo- 
catione, sed de condemnatione sua loquitur, qua 
de populo Antiocheno excisus fuit, οἱ infimus 
eorum. factus, ab Ecclesia extractus, εἰ ad suppli- 
cium ductus neque misericordiam aliam consecu- 
tus, quam ut per martyrium Deo frui posset. 

De arcanis et de pueris jam ante diximus. Sed 
quod illud Apostoli, Donate mihi hanc injuriam, 
nostro objieiat, idque lanquam affectatum, et ad 
orationis pompam, miror. Gregorius Nazianzenus, 
purissimus scriptor, saepius eadem forma usus est. 
Oratione 25 : Ei δὲ ὅτι τοραννούµενος φέρω, τοῦτο 
ἀδιχῶ, χαρίσασθἑ µοι τὴν ἀδικίαν ταύτην. « Quod 
si propterea injuriam facio, quia tyrannide pressus 
equo animo fero, donale mihi hanc injuriam. » 
Iterum oratione 32 : Ei ταῦτα δεινὰ γέγονε, παρ- 
ελήλυθε’ χαρίσασθέ pot τὴν ἁδ'ικίαν ταύτην. « Si 
hec gravia fuerint, preterierunt, donate mihi hano 
injuriam.» Àt noster ne hac. quidem forma usus 
est, aut quidquam illi simile dixit. Ironia est apud 
Apostolum, et quidem manifesta (ut et apud Na- 
zianzenum) qua graviter Corinthios objurgat, μετὰ 
πολλῆς βαρύτητος ἔθηχε τὴν ἐπιτίμησιν, xai τὸ 
(74 φορτικώτερον, inquit Chrysostomus. Nulla 
apud Ignatium beneficii commemoratio, nulla in- 
jurie mentio, forte necondonationis quidem. Συγ- 


PEARSONI VINDICLE IGNATIANJE. — PARS II. 


εἰμι χαλεῖσθαι ἐπίσκοπος, ut verba Ignatiana magis À 


409 


sunt. De inscriptione epistole ad. Romanos dispu - 
tatur, et de illa ad Philadelphenses. Aliorum 
exempla nostro non officiunt. Conjectura de mala 
imilalione ipsius Ignatii ab impostore instituta 
ezploditur. Argumentum a repetttionibus ductum 
plane frivolum esse ostenditur. 

Capite 30 inscriptiones epistolarum exagitat quasi 
longiusculas,et in his καχοζτλίαν reprehendit. Imi- 
lari lgnatium nostrum S. Pauli inscriptiones, non 
minus quam reliquas epistolarum particulas fateor; 
exemplum enim aptius aut preclarius sibi propo- 
nere non potuit ; sod perverse aut infeliciter id ab 
eo factum esse nego. « Apostolus, inquit, semel 
atque iterum id feceral, scriptor noster in omnibus 
pene epistolis, » Hoo primo faleum est, et quidem 
ex utraque parte. Inter 14 epistolas Paulinas eas 
olas fatetur esse longiusculas, que scripte sunt ad 
Romanos et ad Titum. At inscriptio Epistole ad 
Galatas quinque versiculis constans, eam que ad 
Titum est, pctius superat. Neque vero multo bre- 
vior prima ad Corinthios : certe longior Ignatiana 
vel ad Smyrneos, vel ad Polycarpum, vel ad Ma- 
gnesios, vel ad Trallesios ; equalis illi ad Ephesios, 
qux fortasse omnium apud nostrum longissima est. 

Sed perverse tamen et infeliciter imitatio insti- 
tula est ; quia inscriptiones omnes, quas nos defen- 
dimus, una ad Polycarpum excepta,et laciniosme et 
impeditissime sunt, quedam etiam plane prodi- 
glose. Ain vero inscriptiones, preter unicam ad 
Polycarpum,laciniosas etimpeditissimasesse ? Certe 
inscriptio ad Smyrneos satis expedita est ; ab initio 
ad finem equaliter fluit; nullo modo hiulca aut in- 
terrupta est ; singula autem optime coherent. Quo- 
circa non minus ista quam ipsius comes ad Poly- 
carpum, excipienda fuit. Idem dicendum de illa ad 
Ephesios, de illa etiam ad Trallesios ; neque enim 
contra has vel una exceptione utitur vir dootissi- 
mus. Tres igitur tantummodo supersunt, quibus 
quid habet qnod objiciat videamus. 

Totam illam ad Romanos et Grece et Laline 
transcripsit, eLGreca quidem uno tantum vocabulo 
8:09 auctiora. Prolixitatem accusat ; defendit S. 
Paulus, qui epistole sue ad eamdem Ecclesiam in- 
scriptionem prefixit equali» saltem longitudinis. 
Meliora scripsit Apostolus, non breviora. Coacer- 
vala et spumosa epitheta damnat ; excusat gentis 
Syrorum in scribendo mos, el familiaris consue- 


ὈῬωμονεῖτε tum ad  Trallenses, tum ad Romanos [) tudo, que 8. Ignatio potius congruere osten- 


potius « acquiescite, in meam sententiam conce- 
dite, » συγγνώµονές µοι ἔστε, ad Romanos pre- 
sertim, συγγνωμονεῖτέ got, μὴ ἐμποδίσητέ uoc ζῆ- 
σαι. « Consentiatis mihi, neimpedimento sitis quo- 
minus vivam. » Si συγγνωμενεῖτε vertamus, « igno- 
scite, » ne sic quidem Paulino χαρίζεσθαι respon- 
det aut illius ironie elegantiam exprimit, aul 
quidquam cum illo ad Corinthios loco commune 
habet, multo minus orationis pompam. 


CAPUT XVI. 


Ignatius noster Apostolum in — inscriptionibus episto- 
larum imitatur. Qug apostolicis longiores non 


dit. Asiaticum loquendi genus reprehendebant cri- 
tici veteres ; sed nihil aliud exspectabant ab iis 
qui in Asia semper vixerunt. Cicero De claris ora- 
toribus : « Hinc Asialici oratores non contemnendi 
quidem nec celeritate nec copia, sed parum pressi 
et nimis redandantes. » Si redundantes et tumidte 
videantur inscriptiones Ignatiane, nemo mirabitur, 
qui auctorem ex Λεία vel Syria profectum esse no- 
vit. Alius quidem character epistolis convenientior 
putari solet, sed familiaribus. Ubi ad maximas ci- 
vitates scribitur, aliquid elatius conceditur. Ita 
vetug scriptor περὶ ἑρμηνείας sub Demetrii Phalerii 


Yen Μπο» OLEG 9 
NICE καὶ βασιλεὺς" 405 ic NO opnebe s μίας ο 
jud gi tf" ολ T1 iene- ena! pret a ΑΡΡΟΣ .MN puyriim San 
eue civitale οι οἱ u8 cti ]gnat episco?! (ioc sive € la xii m5 
epieto* ρ vio mmod e1&- joee 89 m ^e in pola e i, idem loco 20-77 
be gioi omano? gcri pi epist! C ipger T scacieSi o -c pc 
omn eia ico» mir gi rm ac an paer M que ο ἀθ codici Dl 
unde? κ θἱδὶδ 8 co eue v8 Greci IS S 0. c rep PED - NS 
nu meto epi bel o dixi egcio αὖ ojo 199 P pore? omnem Lol! 
enten e? Moz or, Ip 9 ocu à gii f 19ο). NE 
on anam og i$» a 8u19» πο ad MO QM «er τας” E 
exin? ,requt τ. Rey epi e cripsi?? οἱ 8 nov vie8e qen- — 
e congee? ve οὗ ybi gd ce ; daciuTP se à'€ 08, ger cu variu? - 
yes € ero causa Ὦ Ὦ yu: ο «erum se nullo 9 ere possim ero uU - 
Up 195 ripaon! ine exe pore? τρ” meone? i mv! (6188. 50 ipsis 1 ea denm - 
oix 08» in 689 certe. πο adeo exa v alii? eu 9 ep om nino crede du. Seimu? " 
gi rem ipso? eju? exione*: cen- 3 ua que gi tori nde gens» ao snis 
18 inecri o» quem ica. WM qd sni vedi» el um 490 nta: «el gcri" 
rp3Du et mua? e foi, ned? pu? eds dea TUS vt 8 ipii Me pisi 1097 
abe debulV- i aute. qu ex £p od UP τα ter put igit jue « 
yragtes» ? pro € qui peretut» nemine epiatot à cue 1€ | de crip SP» 
ρο886 θοαὶ galoirio os 09 hot9. ;aterpolsv! ornié marre tleger* 
ios; ? ue bot aient m Mel ergo" t aud! eres ! iocolent? em αν ορ)” 
α Όλο o! pefac nt. primo: vi, * tole: y inven 8i, Ae Ve ww ngorip?*" 
ον ος ω ἆθδ) κας ev b pden re ucred rere oggi mus 
rom, d iete reca i acrip o M pscri puo λον ig Qi 1 $e 
exhibe t» es bi GT pri ἀνο n pre? Uaserie? y Med ej? Acus? 
οὖν Ννὰρ cei ogoPt ena. e &uV erit gimeon oreste nt di ,mibt 
ofeliei terpols T p& m Medi- erm neut wo i093 199 tU go E" 
bi des penc 9 dofus? V Veg? ripio: el tepbr* dicem 
x Δοοεῖ quer! octies 9? N .Q quam c ed vis, 9? 
à neo P! àvo 6 | codice» que qoga o? in- at geram West inv ol tole m 09- 
terr unus 9 expibe* quam re tavit pet C vemm $ καὶ θεοφόρος; ent" bow 
1908 Πίο eni? 91969 6 ài, αὖ 1θο8ούδ yen yia:09* ὑψίστου MEUS Χριστοῦ " o 
A 088108 ver? geri? contect" ον QU? oyox(£! 9 45109 uno $e m "Lu 
pow? 15 isto manos ed CUT 3M à ott ἐν O6 ατι τοῦ isa to^ ὰ πάντα 
vod 18 W i ere T» sed od M& ἐστι Y M 1599 YX.o 5x9? τοῦ 9 ἡμῶν, 
onde terpret? ipse onjicere Ive 00 ροχάθην ἐν τό 409919 «poat (y 
giec99 erint! erpreV? um 19 οοᾶν y ἀσπάζους Joy" 1 ησου Χριστοὺ κατὰ 
cibus n9? conv pv. 8ος ante. e eter Y ixi UH μα dou πἁ iux NR αὐτοῦ. 
uo CO ice t, t apt ann o v ρ menn μέντὸ 13 «oq V8 o), wOXe o "1599 
ποισαντο Quoc? Στις καὶ, er? q 6ὲ ρε». gnaiub» et qheopbort? 
Loo, (9 ide) * e ἀς πἰτυκτος, άξιος” wisericoT c ect exe Ari? AU 
NU dbi το ἆ . t ax ro x09» eni i 50 AUN clesie 
«o9» yr ἐν es ? tv Kop? εφ ect» e 8 len oroni& q 
tu": denid 9^ 50 place" νὺ” pi 990 Πδονος Cbrieu pei n9 
yo 4p 7t iure 1? eo dis v θεοῦ. ο 009 aec in! eg Rom oru (q' 
rursus θεοῦ quet wo αἱ go 999: queo ua? . Y) eue n Chris: secun 
e θεοῦ παντου «0904 καὶ, πᾶσης, καὶ τιατρὶ carne goi! M omn! endete 
118 Τα : eo qu8 D qidi alios o» plene gre pel) 19 to J eo gaod 
sns dU? uno ! erpre' e conte No82108: M « epi? ie poiladel pbi scri pu 
recita ue 80198 ig wt ioterpre Ve rien oi, euam α c longior gt ο quod ου 
relio wo 9 poni a Delo Wal? $de ve 8ἱ v! ipspicient is facie felt 
facis Vi dem Ρ6Σ me Wee we μοπάνας laetor? xoscri ptio ( 
1919910) 1gpao ιο ουὶ Ώ meri poss in8 onie t ] ϱ pat. vt ev 
οι ü «eru esse video dic & à 9m yr? 0 d reense y He 
M. Λάος) inter? 11998611 u io mano: os noD P einen A ide T: vud? 
et ei qu? ip 8n une | fo 4de*- pae clare tole : ice vo dM 
tur. NOD enim ex 2i iei edivo ingero inscrip" m, 1ο BU 
Qiu 8e , πλω, ν. αν ca! 


tiis, quibus alias onerat, libera sit, tanquam hiulca 
condemnatur. Quod tamen mirum est interpolato- 
rem non perspexisse, quem fictoris sui errata et 
precipue elocutionis mula semper corrigentem 
introducit Dallaeus. Neque mirum est, cum similig 
enallage in constructione upud optimos scriptores 
sepe observetur. Cum post vocem εὐλογτμένη Eo- 
clesia sequatur, quamvis alio casu, dubitare nemo 
potuit, quin ad eam referenda esset. Si dixisset 
ἓν ἀστάζομαι Ἐκκλησίαν, idem dixisset quod fere 
omnes ante eum dixerant. Nunc cum intercesserat 
nomen Christi, ἐν ᾧ, pro fjvtv αὐτῷ breviter dixit, 
quod idem est. 

At « nemoex omni Christianismi post apostolos 


PEARSONII VINDICLE IGNATIAN/R. — PARS II. 


vis et à pompa maxime aliena, et ab omnibus vi- Α Philomeliensium non adeo preclaram, ged et pre- 





460 


terea ad omnes catholicos, hec ad fratres in Asia 
et Phrygia ubique constitutos,quibus talia encomia 
non conveniebant, praesertim in epistolis que nihil 
aliud quai narrationes quasdam de suis rebus 
continebant. 8. Cypriani et Firmiliani epistole ad 
personas singulares plerumque, aut de negotio ali- 
quo peculiari, scripte sunt : et Ignatii ipsius in- 
scriptio ad unicum Polycarpum satis brevis est 
atque concien Preterea posterioris wvi epistolm 
similes Ignu'ianisinscriptiones habere nullo modo 
debuerunt. Smyrnaos illelaudat ut ἠλεημένους iv 
παντὶ χαρίσματι, el ἀνυστερήτους παντὸς χαρίσμα- 
τος, que charismata tuno temporis plurima mani- 
feste in ecclesiis apparebant, paulatim vero defe- 


memoria reperitur, qui hujusmodi inscriptiones p cerunt. Certe multo verisimilius ut S. Ignatius vir 


quales istius sunt,suis epistolis prefixit. » Fortasse. 
Quid autem si nemo post apostolos id fecerit? 
Nonne satis est, quod Apostolus ipse idem fecerit ? 
Habuit S. Paulum S. Ignatius quem sequeretur ; 
meliorem sequi non potuit. Quod in corpore epi- 
stolarum semper facit, cur non et in inecriptionibus 
facezet ? Cur Ecclesias ἀποστολικῷ yapaxtrp: ut 
ipse profitetur ad Trallesios, non salutaret? Unica 
tantum epistola preter apostolicas ad singularem 
aliquam Ecclesiam tum scripta reperitur, Clemen- 
tie scilicet ad Corinthios. An coges Ignatium Cle- 
mentem imitari, S. Paulum deserere? An Clemen- 
tem potius quam S8. Paulum itineris comitem ha- 
buisse putandus cst, aut si neutrum habuerit in 
scriptis, nonne hunc potius quam illum intimum et 
in animi recessu habuit ? Quid quod Clemens ipse 
non suo nomine scripsit ad Corinthios, sed Eccle- 
sia Romans 9:2 Κλήμευτος ud Ecclesiam Corinthia- 
cam, eamque pessina schismatis peste afflutam 7 
Àn exspectaret quisquam ut Ecclesia Romana, tot 
encomiis ab Apostolo nuper ornata, summorum apo- 
stolorum mariyrio modo ccronata, Corinthios acer- 
rime objurgatura, inscriptionem Corinthiorum lau- 
dibus plenam adhiberet ? Alia omnia Ignatio conve- 
niebant.Florentissimas Ecclesiassalutatipse unicus; 
vinculis innexus, ad bestias damnatus, quoti. 
diana Ecclesiarum ministrationesustentatus, iisque 
multis nominibus devinctus, quid minus scribere 
potuit quam quod exemploS. Pauli scripsit ? Poly- 
carpi,Smyrnensiuin,Lugdunensium, Cyprianietiam 
et Firmilianiinscriptiones frustra adducuntur,quos 
imitari Ignatius non potuit, utpote quorum episto- 
las serius scriptas nunquam viderit. At illi,inquies, 
Ignatium imitari potuissent ; potuerunt quidem,et 
si eadem occasio se obtulisset, sub iisdem circum- 
slantiis forte idem fecissent. At S. Polycarpus, ne- 
que solus,ut Ignatius, neque ea conditione positus, 
neque adeo Philippensibus obstrictus, sed cum 
presbyteris et quasi Ecclesie sud nomine, ad Phi- 
lippenses fere eodem modo quo Clemens ad Corin- 
thios scripsit, ideoque eum potius imitatus est. 
Smyrnensium etiam et Lugdanensium epistole ab 
Ecclesiis misse sunt, etilla quidem ad Ecclesiam 


apostolicus revera S. Paulum in inscriptionibus 
imitaretur, quam ut impostor, circa flnem tertii, 
aut initium quarüi seculi, hominem contra com- 
munem totius Ecclesie consuetudinem ab aposlo- 
lorum tempore scribentem fingeret. 

Sub titulo hujus argumenti ab inscriptionibus 
petiti,de seriptiset dictis S. lgnatii dissertationem 
mire introducit ; sed fictorem suum ostendere, opi- 
nor, voluit, non tantum S. Pauli, sed et Ignatil 
malum imitatorem,sive simiam fuisse. Primo con. 
jeeturam promit, ques an. vera sit, ne ipse, inquit, 
perspicere potuit. «Si aliqua Ignatius seripsit, ejus 
characterem ad vivum exprimere voluit. 8ed hoc 
an verum sit, explorare ac perspicere non possu- 
mus.» Quasi vero dubitare nunc oporteat, an ali- 
qua scripserit Ignatius, de qua re neminem unquam 
dubitasse ante hoc infelix seculum novimus, de 
cujue scriptis complures omni seculo locutos esse, 
ab ipso quo scripsit anno scimus. Sed aliqua for- 
tasse alia voluit, cum non hec admittat. At quis 
unquam feret ficLorem, cui obstetricatus esse dici- 
tur Eusebius, ea Ignatii scripta vidisse, que Euse- 
bius ipse non vidit,que nemo ante, nemo post eum 
oculis usurpavit ? Quorsum igitur hec scribit ? sci- 
licet, ut ostendat aliqua Ignatii tenere nos, quia tur- 
pem impostoria imitationem produnt ; sed dicta ea 
vult a S. martyre, nunquam autem scripta. O pre- 
clarum commentum ! Legimus apud Origenem di- 
xisse Ignatium : 'O ἔρως 6 ἐμὸς ἑσταύρωται. An 
unquam [Ignatius alibiea verba dixit, quam in epi- 
stola ? Annon Origenes, quem epistolus hasce vi- 
disse pro certo evicimus, ex illa ad Romanos hec 
transcripsisse putandus est, cum hanc sententiam 
alteri scripte adjungat ? Apud eumdem Origenem 
iterutn legimus : « Eleganter in cujusdam martyris 
epistola seriptum reperi (Ignatium dico,episcopum 
Anliochie post Petrum secundum) qui in persecu- 
tione pugnavit ad bestias : » Principeui seculi hujus 
latuit virginitas Marie. Nonue heo sententia gcripta 
dicitur, οἱ quidem in epistola, atque eliam marty- 
ris ? Nonne mertyr ille diserte Ignatius vocatur, 
etiam episcopus Antiochie, nonne idem qui pugna- 
vit ad bestias? Nonne beo preclara sententia, tot 


411 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


412 


ista in Ecclesia maxime esse fugienda, hoc ad eum Α tate armasset, cujus potestas ea tempestate, etiam 


finem esse summe necessarium ; quod omnes ab 
initio Christiane religionis professi sunt. Vel si 
conjecturis et quidem justissimis indulgere liceat, 
ex hao frequenti admonitione de obedientia episco- 
pis, presbyteris et diaconis simul rrestanda, ego 
optimo jure colligendum reor, non heo scripta 
fuisse sub initio quarti seculi, aut tertii fine, sed 
potius sub initio secundi. Nemo enim tam seris Ec- 
olesie temporibus tot elogiis ornassel diaconorum 
officium,quod tunc temporis ubique, excepta una 
ecclesia urbis Romane,adeo eviluerat ; nemo pre- 
sbyterium tot laudibus cumulasset, tanta auctori- 


Alexandrie,ubi maxime floruerat, tantopere immi- 
nuta est. Vidit hoc Salmasius, et ob eam rationem 
scriptum hoc, cujuscunque sit, secundo seculo as- 
serendum judicavit. Et si quid ego in hac re intel- 
ligo, quicunque presbyterali dignitati auctoritati- 
que maxime student, non habent sue existimatio- 
nis firmius aut solidius fundamentum quam epis- 
tolas S. Ignatii nostri : neque enim in ullo vere 
antiquo scriptore extra has epistolaa tot ac tanta 
presbyteratus preconia invenient, neque illius 
ordinia honorem sine episcopatus prerogativa ul- 
libi constitutum reperient. 


Pearsonianarum 1gnatii Vindiciarum finis. 








DISSERTATIO 


DE EPISTOLIS SANCTI IGNATII 


VERIS, INTERPOLATIS ET SUPPOSITITIIS, 


Auctore D. Lx Nounny, presbytero et s σόλο ordinis S. Benedicti e congregatione 
. Mauri. 


Apparatus ad Bibliothecam Patrum, 1, 78, Parisiis, 1703, in-fol.) 


PARS PRIMA. 


De veris sancti Ignatii epistolis. 


CAPUT PRIMUM. 


STATUS QU/STIONIS ET  GEÉNUINARUM IGNATI] EPIS8- 
TOLARUM ANALYSI8 PROPONITUR. 


8 I. Status quaestionis proponitur. 


Quatuor sunt epistolarum Ignatii classes, qua- 
rum prima earum est, quas [Isaacus Vossius ex 
manuscripto Graco Bibliothece Florentine codice 
Grece edidit; quarumque antiquam versionem 
Latinam Usserius archiepiscopus Armachanue ex 
duobus codicibus manu exaratis, altero Bibliothe- 
ο Richardi Montaculii, altero Cantabrigensis an- 
tea divulgaverat. 

Secunda classis easdem compleclitur, sed inter- 
polatas, ac cum suis additionibus Grece et Latine 
editas. 

Tertia classis quinque aliae continet, Grece item 
et Latine publicatas, que in Usseriana Vossiana- 
que editione,aliis supra memoratis, subjunguntur. 

Quarta denique in classe collocantur tria Ignatii 
epistolia, duo ad Joannem evangelistam, et ter- 
tium ad sacram virginem Mariam, Christi matrem, 
cui ejusdem Marie ad Ignatium rosponsio subne- 
titur. 


A Omnium autem harumce epistolarum examen 


ab iis ordimur, que prime sunt classis, et de 
quibus precipua nunc ac pene omnis inter erudi- 
tos est controversia. Septem porro sunt ejuscemo- 


di epistole, quarum ut major habeatur notitia, acam 


de iis certius ab omnibus judicium ferri possit, 
brevem earum, sed claram accuratamque pro virilil 


analysim premittemus. 


8 Il. Analysis septem epistolarum Ignatit, 


Cum Ignatius Antiochie damnatus esset ad be- 
stias, Romamque, ut iis objiceretur, vinctus duce- 
retur,et Smyrnam appulisset ; inde quatuor prio- 
ree,de quibus jam agitur, dedit epistolas. Harum 
prima Ecclesie Ephesine, que ad eum ex difficil- 
limi itineris defatigatione recreandum reficiendum- 
que, antea Onesimum episcopum suum una cum 
Byrro, Euplo et Frontone miserat, destinata eat. 
Hanc autem Ecclesiam, ob eximiam in se charita- 
tem primum laudat,gratiasque maximas ei repen. 
dit.Tum Christianos omnes, quorum se discipu- 
lum esse etsi lubens fateatur, summo tamen suo 
erga eos amore et studio viotus, monet ut in eadem 


hi 


415 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


416 


quendum, sedulo hortatur. Tum continuo subjun- À sias ad illam eadem de causa scribendum horte- 


git nosse se eos in hac semper fuisse obedientia ; 
sed ne abillis,qui legem Moysis non autem Christi 
gervandam esse docebant, corrumpantur, perseve- 
ranliam e'flagitat. Memorat autetn se cum ad eos 
divertisset, cognovissetque apud ipsos esse quos- 
dam, qui eatenus Evangelio, quatenus priscis eo- 
rum auctoribus consentaneum esset, credendum 
esse contenderent,tunc eamdem illis suasisse obe- 
dientiau.Jam vero se nunquam his hominibus, sed 
cruci, morti, resurrecltioni Christi, atque Evange- 
lio a prophetis prenuntiato, tanquam omnino in- 
corrupte veritati fidem habiturum profitetur. Illos 
deinde monel,utad Ecclesiam Antiochenam diaco- 
num quemdam, vel sicut vicine ecclesie, episco- 
pum, ac presbyteros, qui de reddita ei pace gratu- 
lentur, dirigant. Sub hec ob Philonem diaconum, 
Reum et Agathopodem benignissime ab eis ex- 
ceptos gratias agit. Denique eos Troasdeneium 
verbis salutat, optatque υἱ Burrhus οἱ Ephesini 
atque Smyrnai a Christo, in quo spem ornem 
collocaverant, dignis honoribus afficiantur. 

Soxta epistola ub Ignatio ad Smyrnensem Eccle- 
Siam per Burrhum,quem itineris sui comitem ha- 
buerat, missa est. Precipuo, quod in ea tractatur, 
argumento Ignatius Christianos adversus quosdam 
hereticos, qui Christum flctam tantum hominis 
carnem, qua mortem et resurrectionem simulave- 
rat, assumpsisse dicebant, munit 8ο tuetur. Qua- 
propter veritatem carnis, passionis, mortis et re- 
eurrectionis Christi invictis argumentis demon- 
εἰταί, precipitque Smyrnsis, ut hereticorum fu- 
glant colloquia, ac suis precibus eorum convereio- 
nem a Deo exposcant. Hos deinde ut episcopo, 
presbyleris et 'iaconibus obsequantur, in primisg 
autem episcopo summa in omnibus obedientia et 
veneratione auscultent, sollicite admonet. Dehinc 
maximas eis idcirco rependit gratias, quod 89 so- 
ciosque suos incredibili benevolentia exceperint, 
atque inde eos dignam a Deo mercedem accepturos 
osse pollicetur. Postea pacem Ecclesise Antiochense 
redditam nuntiat, oratque ut aliquem, qui hac de 
re illi gratuletur, ac Deolandes gratiasque simul 
cum ea referat, quamprimum mittere festinet. 
Denique omnibus cum 'Troadensium, tum suo 
nomine salutatis, epistole coronidem imponit. 


tur, per quam amanter obsecrat. Denique Chris- 
tianis omnibus generatim, quibusdam vero nomi- 
natim salutatis, obsignat epistolam. 


CAPUT II. 


VARI SCRIPTORUM DE ΗΙ8 EPISTOLIS SENTENTLE ; 
QUJEDAM OBSERVANDA PRJEMITTUNTUR, ET QUA ME- 
THODO VERA SENTENTIA PROPUGNABITUR. 


8 I. Variz scriptorum de iis epistolis sententizv. 


De his septem epistolis tres sunt diverse scri- 
ptorum hujusce setatis opiniones. Prima «st Blon- 
delli, Dallei aliorumque plurium Presbyteriane 
Calvinianeque secte hominum, qui illas tanquam 
omnino adulterinas, fictas atque Ignatio supposi- 
tas repudiant. De ea vero etate qua eas in lucem 
prodiisse censent, quot eorum capita, tot sensus. 
Albertinus enim eas circa medium seculum se- 
cundum, Salmasius sub imperio Antonini, vel 
Marci Aurelii, Blondellus post mortem Clementis 
Alexandrini, Dalleus, exeunte seculo tertio, scri- 
ptas esse pronuntiant : imo vero Bochartus epis- 
tolam ad Romanos non ante Constantini Magni 
imperium exaratam esse arbitratur. 

Secunda opinio est Usserii Armachani archiepi- 
scopi, qui sex priores epistolas Ignatio asserit, 
septimam vero, qua ad Polycarpum data est, reji- 
cit ficlitiamque esse affirmat. 

Tertia aliorum omnium sententia has septem 
epistolas verum ac genuinum Ignatii opus essecon- 
tendit; eaque non ab orthodoxis tantum, sed ab 
eruditissimis Calvini ac protestantium sectatori- 
bus, Vossio scilicet, Hamondo, Riveto, Sculteto, 
Pearsone, Bullo, Moyrnio aliisque propugnatur.Huic 
Bententie lubentes subscribimus, illamque veris- 
simam esse invictis, ut putamus, rationum mo- 
mentis demonstrare conabimur, 


2 1I. Quxdam observanda przemittuntur. 


Verum antequam ad hanc opinionem probandam 
aggrediamur, nonnulla que ad queestionis nostre 
explanationem non parum conducunt, juvat obser- 
vare.Primo constat inter omnes cujuslibet opinio- 
nis auctores quasdam ab Ignatio nostro scziptas 
fuisse epistolas : « Quis enim, inquit Dalleus **, 
tam fatuus est, ut eum scripsisse aliquas neget ?» 


Septimam Ignatius, Troade Neapolim conten- [) Constat etiam inter eosdem illas, qua ab Athana- 


dens, atque in navim jamjam conscensurus, ad 
Polycarpum, charissimum discipulum suum, ac 
Smyrnensem episcopum, destinavit epistolam, Ibi 
miram ejus in fide constantiam commendat, gau- 
diumque suum quod Smyrna ipso fruitus sit,tegti- 
ficatur.Posthec quo et ipse in virtute proficeret, 
et commissam sibi Ecclesiam Chrietiane regeret, 
variis illum preceptis imbuit. Subinde vero eum 
orat obtestaturque ut ad Ecclesiam Antiochenam 
de reddita pace ei gratulaturus litteras, ab aliquo 
deferendas, scribat ; atque ut alias quoque Eccle- 


55 Lib. De script. Ignat., p. 450. 


sio, Eusebio aliisque infra ocitandis scriptoribus 
Ignatii nominelaudantur, non alias esse ab iis, 
quas Usserius et Vossius sinceras et absque inter- 
polationibus ediderunt, quasque primam epistola- 
rum lgnatii classem constituere diximus. Conten- 
dunt vero prima sententie patroni has a. nebulo- 
ne aliquo exaratas, et veris lgnatii epistolis fuisse 
Suppos:tas. 

Observandum quoque est easdem Ignatii episto- 
las non a catholicis, sed ab Usserio et Vossio,viris 
inter protestantes celeberrimis ex optime note 


éTI 


primum publici factas fuisse juris ea sane fide, 
qua majorem nullus desiderat. 

Animadvertendum denique eos etiam, qui ad 
propuznandam harumce epistolarum veritatem pro- 
lixiores dissertationes edidere, catholicos non fuisse, 
sed protestantis Culvinianeque secte homines. 
Enimvero Vedelius Calvinista ac Genevensis mini- 
ster, Usseriuset Vossius in harum epistolarum edi- 
tionibus suam quisque earumdem apologiam ad- 
junxit.Cumque Salmasius et precipue Blondellus 
Usseriutn ac Vossium impugnare tentassent, illos 
uterque,et Usserius quidem in sua Appendice Igna- 
tiana, Vossius vero in suis litteris strenue confu- 
laverunt. Hos excepit Henricus Hamondus presby- 
ter Anglicanus, qui prolixam adversus Blondellum 
adornavit disputationem, qua non solum omnibus 
Blondelli argumentis respondit, sed novis firmisque 
rationum momentis hasce epistolas Ignatio asse- 
ruit. Contra hunc Dalleus Charentonensis n.inister 
pugnat dissertatione longe prolixiori ; sed fide, 
quidquid ipse dixerit, non omnino integra. Omnes 
enim epistolas Ignatio ascriptas, sive eas quas Ha- 
mondus atque alii Ignatio tribuunt, sive eas quas 
ipsi abjudicant, ille confuse, generatim et in globo 
aggreditur ; atque ut hac confusione et ingenti ar- 
gumentorum cohorte fucum faceret, contra illas 
omnes litteras, quinque supra sexaginta, que ac- 
ourate numerat, proinit rationum firmamenta. Ve- 
rum Pearsonius presbyter Anglicanus doctis suis 
earumdem epistolarum Vindiciis omnes ejus cona- 
tus cassos et irritos reddidit. Tanta enim claritate 
et sinceritate illarum veritatem astruxit, quanta 
confusione Dalleus omnia turbare tentaverat. Co- 
natus est quidem alius Calvinistarum minister ano- 
nyrmnus desperale Dallei cause nova disputatione 
opitulari ; sed quam male votis ejus res cesserit, a 
nobis jam demonstrandum est. 

S III. Quo methodo vera sententia propugnabitur. 

Quapropter septem Ignatii epistolas,que primam 
uti dictum est, classem componunt, ea methodo ab 
Ignatio profectas esse ostendemus, ut omnia argu- 
menta,quibus alii prius easipsi vindicarunt rursum 
ad incudem revocata, aliis novis, et a nobis exco- 
gitsetis rationum momentis confirmentur. Tum ob- 
jectiones adversariorum, expensis aliorum respon- 
sionibus, vel nostris pro virili parte subjunctis de- 
siruere conabimur ; ac tandem ad ea omnia que in 
Pearsonium &b anonymo deprompta nullus hacte- 
nus attigit, clare et dilucide, atque uti speramus, 
funditus evertenda propius accedemus. 


CAPUT III. 


PROPONITUR PRIMUM ARGUMENTUM, EX IIS QUJ.£ AD- 
VERSARII FINGUNT DEPROMPTUM. 


Primum quidem momentum etsi inde erui pos- 
set, quod adversariorum in commentitia harum 
epistolarum state assignanda,tam varie sint opinio- 
nes, ut nullus omnino inter eos de re non ita diffl- 
cili consensus esse queat ; illud t&men potissimum 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS I. 





418 


manuscriptis cum Latinis tum Grecis codicibus, A urgemus, quod ii oranes concedunt, nec ullus ex 


eis negare unquam potuit, niniirum has epistolas, 
postquam genuine uti fingunt, [gnatii littere pe- 
riissent,intra annum 406, quo illo n:artyr occubuit, 
e* annum aut 326, aut ad summum 330, quo suam 
Eusebius Historiam divulgavit, publicam prodiisse 
in lucein. Id enimvero falsum gratisque fictum 
esse inde evincitur, quod iis quoque fatentibus, 
Ignatius quasdam scripsit epistolas, quibus teste 
Dalleo : « Post divini faederis libros nihil esse de- 
buitin tota Ecclesia nobilius ac celebrius, nisi 
forte Clementis epistolam excepoeris. » 

Hinc quippe illud conficitur, quod cerle nec Dal- 
laus, nec ullus sane mentis negaverit, has since- 
ras Scriptoris nostri epistolas ab 19 saltem Eccle- 


B 8iis, ad quas destinate erant, ea συ tanto mar- 


tyri debebatur, veneratione acceplas, cum aliis 
eliam communicatas ecclesiis, in caruin scriniis 
asservatas,ac in Christianorum cattibus, non secus 
ac Clementis epistolam, aliaque tanti pretii monu- 
menta,publice lectis. AL quis in aniinum sibi in- 
ducat pluribus annis ante Eusebiana Historie edi- 
tionemomniacmnino harumce epistolarum tam pre- 
tiosa exemplaria itu perisse, ul ne unius quidem 
vesligium neque in Ecclesia ÀAntiochena, neque 
Smyrnensi, neque Romana, nec ulla alia depre- 
hendi potuerit ? Nunquid omnes et Ecclesim, et 
Christiani etium Antiocheni tantis unimis, lantaque 
arte in illarum perniciem exstinctionemque conspi- 
rarunt, ut cum 68, quas supposititias esse dicunt, 
altero post Ignatii mortem seculo lumen aspexe- 
re, tum nullus licet diligentissimus velerum eeri- 
ptorum inda;ator, licet Ignatii temporibus et An- 
liochene Ecclesi! proximus, de iis, quas veras 
genuinasque fuisse contendunt, nihil omnino un- 
quam suspicatus sit ? Si enim tunc aliquod ba- 
rum tanti martyris epistolarum exemplar supers- 
tes alicubi exstiterit ; si aliquis Eusebio antiquior, 
vel Ignatio suppar, aut coevus, de iisdem epistolis 
aliquid audierit, illico, vel unius illarum exem- 
plaris sola exhibitione, vel alicujus veteris scrip- 
toris contradiclione, ec flctiti:e littere ab illo et 
omnibus aliis explose fuissent. 

Nec illud pretermittendum est, quod adversarii 
in hisce, quas Ignatio suppositas dicunt, epistolis 
doctrinam ejusdem Ignatii Ecclesiarumque illius 
temporis decretis oppositam sese animadverlissear- 
bitrantur ; atque earumdem auctorem ingeniosum, 
industrium, callidum, versutum ; vel prout eorum 
interest, tardum, plumbeum, supinum, indoctum 
passim praedicant. Cur ergo hec omnia doctissi- 
mos tertii quartique seculi scriptores, atque Euse- 
bium ipsum, qui tantam in evolvendis et eruendis 
veterum Patrum monumentis operam posuerat, 
pl:sne penitusque fugerunt? Nullus profecto, uti 
opinamur,erit sincerus equitatis et veritatis ama- 
tor, qui non intelligat quantum hi opiniones pa- 
rum vero videantur similes, quantumque οἱΕἱ in- 
vicem contrarie sint et adverse. 


419 


CAPUT IV. 

ARGUMENTUM SECUNDUM EX POLYCARPI TESTIMONIO 
PETITUM AB EXCEPTIONIBUS ADVERSARIORUM VINDI- 
CATUR. 

81. Testimonium Polycarpi proponitur, et prima 

Dallei exceptio refellitur. 

Sed jam ad alia argumenta, quibus opinio tam 
parum sibi constans impugnatur, properandum 
est. Ea autem duplicis sunt generis: alia quippe 
externa dici possunt, qua ex aliis inculpate et 
cerüssimte fidei petuntur scriptoribus; alia vero 
interna, quibus auctoris opera ejus ingenio et tem- 
pori,ac caeterisque desiderari possunt adjunctis, 
apte convenire demonstrantur. At invictis utriusque 
generis momentis, septem prime classis epistolas 
Ignatio &asseri posse plane contendimus. 

Atque ut a primo argumentorum genere exor- 
dium sumamus, numerosum cujuslibet evi sori- 
ptorum,qui has epistolas nostro martyri vindicant, 
agmen ducet Polycarpus, Smyrne episcopus, Igna- 
tio non solum cosvus, sed amicitia et consuetudine 
conjunctissimus. Is enim qui in litteris viri sibi 
amicissimi dignoscendis vel indicandis, nec falli 
nec fallere poterat, de iis ad Philippenses sic seri- 
bit : « Scripsistis ad me el vos et Ignatius... epi- 
slolas omnes Ignatii, quas ad mescripsit, et quas- 
cunque demum apud nos reperire potuimus,quem- 
admodum nobis mandastis, ad vos misimus. » Quid 
tanti viri auctoritate efficacius? quid ejus testi- 
monio clarius et evidentius ? 

Duo tamen quà nequaquam contemnenda esse 
affirmat,ei opponit Dalleus 56, Primum est Nice- 
phori Constantinopolitani judicium, quo hec Poly- 
carpi epistola ad deterrimi generis, ut Dalleus ac 
defensor ejus loquuntur, apocrypha, scilicet itine- 
raria Petri et Thome procul amandatur. Unde Dal- 
leus 9 : « Nicephori, inquit,et patriarche primarii, 
et scriptoris annis circiter octingentis nobis nostris- 
que vetustioris, de his libris judicium, Hamondi 
tametsi viri eruditissimi, et aliorum «evi nostri 
sententie preferre nulla invidia est. » Sed si nulla 
sit invidia Nicephori judicium Hamondi aliorumque 
recentiorum sententie praeferre, nulla quoque erit 
invidia judicium Irenei, Eusebii, aliorumque Pa- 
trum tot seculis Nicephoro vetustiorum, qui Poly- 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 
À SIl.Secunda et tertia Dallzei exceptio ezploditur. 


C 


480 


Quocirca Dalleus id quod primum opposuerat, 
non satis firmum esse veritus, ad alterum quod 
majoris putat esse momenti, progreditur. Ait ita- 
que 58 heec epistole Polycarpi verba: « Scripsistis 
ad me, » θἱο., qua ad [ποπ usque sequuntur; 
« omnino videri temere, et preter auctoris men- 
tem aliena manu assuta.» Quod quidem rursus du- 
plici ratione probare nititur. Primo, quoniam illa 
« absurde, et preter manifestam orationis seriem 
inserta,atque infulta sunt. » Superioribus siquidem 
verbis ; « Ut sitis perfecti, » etc., epistola claude- 
batur, vel, ut ipse loquitur: «In hano decentissi- 
mam, ut omnes vident, clausulam desinebat epi- 
stola. » 


B Secundo, quia hec ultima verba Ignatium adhuc 


in vivis degentem memorant,quem illa superiora : 
«Hi omnes non in vacuum cucurrerunt, » etc., 
declarant mortuum. Unde idem Dalleus: « Ex 
his, inquit, sole meridiano clarius est diversos esse 
homines, qui eadem de re tam dissentanea, tam- 
que inter se contraria, et repugnantia loquuntur; » 
proindeque, « particulam i!lam falso ac  vafre epi- 
Stole esse assutam ab aliquo impostore. » Confe- 
sitim vero subdit: « His exceptis, nihil in epistola 
illa videtur occurrere, quod vel quemquam offen- 
dere, vel Polycarpo indignum censeri debeat. » 
Sed hic paulisper immoremur attendamusque 
num Dalleus,ubi in contradictione et repugnantia, 
quam nullus ante illum deprehenderat, retegenda 
sibi adeolynceus videtur, ibidem secum ipse non 
pugnet. Enimvero si in tota epistola nihil preter 
illam particulam occurrat * « Quod vel quemquam 
offendere, vel Polycarpoindignum censeri debeat, 
cur quiso, Dalleus non solum Hamondo et aliis 
evi nostri doctissimis hominibus, sed etiam anti- 
quissimis Patribus Eusebio et ceteris prefert Ni- 
cephorum,qui epistolam totam rejicit inter ea que 
sunt « ex apocryphorum deterrimo genere ; » vel, 
ut ipse alibi dicit, « inter libros fabulis et figmen- 
tis plenos ; » ex quibus, « si quis ad fidem de re 
aliqua primis illis temporibus gesta faciendam af- 
ferret, nihil efficeret ? » Nunquid si aliquis ea om- 
nia, que in hac epistola illud quod Dalleus vocat 
additamentum, precedunpt, queque ipse Polycarpo 


carpo hanc epistolam assignant, Nicephori preeferre [) digna censet, &ad fidem faciendam afferret, nihil 


sententie : imo tanto potiori jure preferendum est, 
quanto et eruditione prestantiores, atque etati Po- 
lycarpi viciniores fuerunt. Deinde verba α Dalleo 
objecta patriarche Nicephori non sunt, sed scrip- 
toris cujusdam obscuri et anonymi, qui fragmen- 
tum quod Stichomeiriam vocal, ad ilius Chrono- 
graphice calcem subjunxit, ut infra α nobis claris- 
sime demonstrabitur. Et certe quis sibi persuadeat 
Polycarpi epistolam, cujus utilitatem Dalleus 
agnoscere cogitur, & Nicephoro quem idem Dal- 
leus laudibus exornat, inter apocrypha deterri- 
mi generis fuisse ablegatam? 


efficecet ? Nunquid ob particulam in fine epistole 
additam, ea que Polycarpo digua sunt, ad apocry- 
pha deterrimi generis, et libros fabulis et figmen- 
tis plenos debent protinus amandari ? 

Quid autem σΏοά addit Dalleus in hac epistola 
« tam dissentanea, tamque inter se contraria et 
repugnantia » occurrere ; ut« sole meridiano cla- 
rius » sit ea a diversis hominibus scripta fuisse ? 
Cnr ergo Eusebius, homo oculatissimus et perspi- 
cacissimus, cur alii ante et post Nicephorum sceri- 
ptores illud non viderunt, quod « sole meridiano 


5* De script. Ignat., cap. 22, p. 420. ' Ibid., p. 427. 5 cap. 32, p. &2. 





481 


cente cecutiebant ? 

Sed esto, Eusebius aliique omnes solis meridiani 
splendore perstricti, id qucd sole meridiunoclariua 
erat,non viderint. Cur saltem hanc decentissimam 
clausulam, in quam desinebat epistola quam, teste 
Dalleo, omnes vident, illi non viderunt ? Nunquid 
Dalleus Eusebium aliosque viros ocula!issimos, 
qui hanc epistolam integram Polycarpo tribuunt, 
adeo caecos omnique lumine orbatos fuisse dicet ; 
ut unum quod 8ole meridiano clarius erat; alte- 
rum quod omnes vident, ipsi videre non potuerint ? 

Jam vero ad rem ipsam veniamus. Contendit 
Dallaus verbis, que particulam ultimam prace- 
dunt ; quia « decentissimam clausulam » habent, 
epistolam Polycarpi claudi. Nunquid ergo quoties 
in epistolis occurrit decentissima clausula, toties 
ibi finiuntur epistoie ? Id sane vel ipse sole Pauli 
epistole falsissimum esse evincunt. Nam in capite 
decimo quinto ejus Epistole ad Romanos hec de- 
centissima clausula legitur : Deus pacis sit cum om- 
nibus vobis. Amen ; in capite vero Lertio Epistolse 
ad Ephesios ista : Jpsi gloría in sxcula seculorum. 
Amen ; et tamen neutra ibi desinit : sed in priori 
unum caput, in posteriori tria integra capita sub- 
gequuntur. Longum esset et inutile innumera epi- 
stolarum proferre exempla, quz: ad similes clau- 
sulas, quas Dalleus decentissimas vocat, non 
desinunt.Norunt enim omnes ex scriptoris ingenio 
pendere, quas velit, et ubi velit, in epistola sua 
clausulas apponere : maxime vero ubi plura, sicuti 
Polycarpus, tractat aryumenta, vel cum scribentis 
animo aliquid novi scribendo succurrit. 

Preterea falaum illud est,quod ait Dallzeus, ulti- 
mam hujus epistole particulam,mendacio, iis qua 
superius dicta erant, contrario et. repugnante, esse 
inspersatrn. At, inquit ille, hsc verba : « Et de ipso 
lznatio, et de his qui cum eo sunt, quod certius 
agnoveritis, significate : » hrec, inquit, verba Igna- 
tium, qui prius defunctus declaratur, in vivis esse 
significant. Verum si ea attente perpendantur, nihil 
de Ignatii morte vel vita innuunt aut testifican- 
tur. His etenim Polycarpus tantummodo postulat, 
ut Philippenses qui de Ignatio facilius aliqua acci- 
pere poterant,de illo, quocunque tandem in statu 
fuerit,certi aliquid renuntient. Quapropter ei illum 


jam martyrio coronatum suspicabatur, rogat ut [) 


narrent quando, ubi, et quam vario tormentorum 
cruciatuumque genere mortem obierit, quosque 
habuerit marlyrii sui socios. Nulla ergo ibi repu- 
gnantia, nec ulla cum iis que de nece ejus prius 
&cripta erant, occurrit discrepantia. 

Urget tamen Dalleus, atque ipsius lHlamondi, qui 
his ultimis epistole Polvcarpi verbis vitam Ignatii 
designari dixit, profert testimonium. AL certe si 
Hauondus humani aliquid ibi passus est, si ad 
Polycarpi verbu animuinnon satis advertit, quid 
inde contra sententie nostre veritatem confloiet 
Dalleus ? Nulli autem dubitamus quin Hamondus 


D. NOURRIIJ DISSERTATIO. — PARS I. 


clarius erat ? « Nunquid omnes sole meridiano lu- A ab ea difficultate, que contra ipsum solum militat, 


483 


sese recte explicuisset. Verum non de Hamondi 
mente disputamus, sed de Polycarpi epistola, in 
qua cum nullum mendacium, nullaque sit contra- 
dictio et repugnantia, integram illam omnesque et 
singulas illius partes a Polycarpo scriptas esse 
certo certius evincitur. 


$ III. Reliquz Dalla exceptiones refelluntur. 


Instat Dalleus, novoque utitur et miro argumene 
tandi genere. lllesiquidem nihil de veritate ac in- 
tegritate epistole Polycurpi amplius disputans, con- 
cedit Polycarpum testari aliquas ab Ignatio scriptas 
fuisse epistolas. Verum cum idem ipse Polycarpus 
ilas easdem esse, quas defendimus, non dixerit, 
alias Dalleus omnino ab eo indicatas esse audacter 
affirmat. Atque a Dalleo poscimus quid Polycarpo 
ut epistolas illas Ignatii esse testaretur, prestan- 
dum erat. Nunquid ab eo be epistole integre 
transceribende erant, vel manu propria subscri- 
bende ? Nunquid publica notariorum et testium 
fide, aliisve publicis instrumentis muniende? Si res 
ita se habeat, nullas procul dubio nunc habemus 
virorum apostolicorutmaliorumqueantiquissimorum 
Patrum epistolas, ac ea que manibus omnium te- 
runtur, alie omnino sunt ab iis quas scriptores ab 
illis datas esse coinmemorant. Dicendum ergo ex 
severioris critices regulis, ut alicujus aucloris epi- 
stole, quarum scriptor ipsi coevns generatim tan- 
tum meminit, speciatim designentur, nihil aliud 
requiri, nisi ut illa ab integre certeque fidei scri- 


C ptoribus, iisque non ita ab illius etate remotis no- 


minatim indicentur. Atqui quas Polycarpus Ignatii 
epistolas generatim desiguat, ec speciatim et nomi- 
natim, ut fatentur adversarii, ab Eusebio aliisque 
integre certeque fidei scriptoribus designantur. 
Denique jum a nobis, uti putamus, clare demonstra- 
tum est [znatium: non alias ab iis, de quibus nunc 
controvertitur, exaraese epistolas. llle igitur ο8- 
dein eunt quas Polycarpus designat. 


Urget tamen Dallzus in bis epistolis reperiri et 
ew» Valentinianorum, aliaque quam bene multa 
minus orthodoxa, que ab Ignatio nusquam scribi 
potuerunt. Sed Eusebium aliosque doctissimos scri - 
ptores qui, teste Dallao ipso, has epistolas Ignatio 
adjudicant, nihil in eis vcl minus orthodoxum, vel 
minus Ignatio dignum legisse certissimum est. At 
cerle illos quaenam Ignatiana doctrina esse debue- 
rit, ignorasse, nullus, ne Dallaus quidem, dicere 
audeat. Deinde nihil contra Ignatii doctrinam in his 
epistolis occurrere, infra suo loco, ne omnia cum 
Γαἱ]Φο confundamus, clarissime ostensuri sumus. 

Inetat denique Dalleus, sicque arguit: « Hoc certe 
Polycarpi testimonio Latini pro sex illis Ignatianis 
epistolis, quae preter Usserianam collectionem as- 
serunt, non minus speciose utuntur, quam pro suis 
sex primis reverendissimus Usserius et doctissi- 
mus Hamondus.» Ex quibus sic ille concludit: 
« Seponende ergo pariter est in universa de Igna- 


483 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


A84 


tianis causa hujus testimonii auctoritas. » Scilicet À quidem voce, addit Dalleeus, consulto ipse Irenseus 


cum Dalleus Folycarpi auctoritatem, qua premi- 
tur, elevare non posset, eam saltem vult esse se- 
ponendam. Verum iniegra et invicta semper ma- 
nebit, nunquam seponenda !anti viri testificatio 
sempiterna. Ceterum si qui illam ad adulterinas 
Ignatii epistolae assezendas adhibeant, illos procul 
dubio et ea ipsa abuti, et longe errare infra de- 
monstrabimus. Quem tamen errorem iis, quibus 
Usseriiet Vossii nec manuscriptos codices neo 
editiones videre licuit, ostendemus aliqua ex parte 
esge condonandum. 


CAPUT V. 


ARGUMENTUM TERTIUM EX ΙΒΕΝΑΙ AUCTORITATE, QUJE 
AB ADVERSARIORUM EXCEPTIONIBUS VINDICATUR, 
DESUMPTUM,. 


8 I. Testimonium [γεπεεί proponitur. 


Ultima Dallei contra Polycarpi testimonium ob- 
jectio,quam validisssimam ipse appellat, est Irenei 
qui ejusdem Polycarpi discipulus fuit, summa au- 
ctoritas. Sic autem illam Dulleus ipse proponit 9? : 
Nusquam epistolas « quas nuno habemus, apud Po- 
Iycarpum fuisse,et ab eo in unum collectas, ad Phi- 
lippenses missas fuisse, et multis aliis, et hoc μο- 
tissimum validissime probavimus, quod lreneo Po- 
]ycarpi discipulo et admiratori singulari, plane 
penitusque ignote fuerint.» Ad examinandum ergo 
Irenei testimonium, quandoquidem ad illud nos 
provocat Dalleus,lubentissime accedimus. Et pri- 


mum quidem miramur qua Dalleus confidentia au- C 


sus sit affirmare epistolas Ignatii, qu«s nunc habe- 
mus,Iren«o plune penitusque ignotas fuisse. Nonne 
enim haecipsissima sunt Irenei verba 9? : « Quem- 
admodum quidam de nostris dixit, propter marty- 
rium in Deum adjudicatus ad bestias: Quoniam 
frumentum sum Christi, et per dentes bestiarum 
molar, ut mundus panis inveniar? » At, fatente 
Dalleo, certum est Ignatium nostrum hie ab Ire- 
neolaudari: « Ego vero, ait Dalleus 6, hunc 
cujus verba recitat, Ignatium esse confiteor, heo 
verba vere Ignatii esse concedo. » Unde ergo Ire- 
neus hec Ignatii verba desumpsit ? Audiamus 
Eusebium 9? : « Hujus porro lgnatii, inquit ille, 
et martyrium et epistolas commemorat Ireneus 


usus est ; ut illa Ignatii verba, non ex ejus scriptis, 
Bed ex dicentis ipsiuBoreexcepta fuisse indicaret. 
Mirum ssne quanta esse debuerit oscitantia Euse- 
bii, qui verbum dixit, idem ac scripsit, significare 
falso putaverit. Sed veremur ne Dallaeus, qui hec 
post Parkerum contra Eusebium urget, ipse potius 
inscitiee vel maliliee accusandus sit. Quod quidem 
etsi innumeris scriptorum testimoniis facile con- 
firmari queat ; una tamen qua Dalleo instar om- 
nium esse debet, nempe Irenei ipsius auctoritas 
ad id probandum sola sufficiet. Ile enim qusea 
Justino non pronuniiata, sed scripta erant, his 
verbis laudasse legitur: « Et bene Justinus in eo 
libro qui est ad Marcionem ait: Quoniam ipsi 
quoque Domino non credidisset, » etc. Et alio in 
loco δὲ: « Bene Justinus dixit, quoniam ante Do- 
mini adventum, » etc. Verum auctoritate Irenei 
ipsius, si quid in sua causa validius desideretur, 
ipsummet Dalleum contra seipsum testem pro- 
ducemus. Nec certe vel diu, vel procul ille que- 
rendus est et accersendus, qui eo ipso loco, ubi 
hac de re disputat, sic ea. quae ab Hamondo de 
non dicta, sed scripla erant, refert : « Quid contra 
hanc claram ac invictam demonstrationem affert 
doctissimus llamondus : Ireneus, inquit, Ignatii 
dictis ex epistola ad Romanos, etc. » Et adhuc 
propius, ubi ipsiusmet Irenei locum citavit, sic 
loquitur : « Quid enim queso habet eo loco Ire- 
neus : Quidam, inquit, nostrorum dixit : Frumen- 
tum Dei, » etc. Quid ergo ? Nonne verbum inquit, 
idem sonat ac dixit? Dalleus tamen ipse ubi id, 
quod ab Hamondo et Irenewo scriptis traditum 
erat, protulit, non verbo scripsil, sed inquit, quod 
idem est ac dixit, usus est. 

Defensor Dallei, ad ei qui suo se ipse gladio ju- 
gulaverat, ferendam opem accurrit, sed tardius. 
Sic autem ille 55: « Demus verbum, dixit, quo 
ulitur Irenzus, et que voce, et qua scripto edita 
sunt, indifferenter denotare ; non magis illius, 
Pearsoni, causam juvabit Irenei narratio quam 
noslram ; ac proinde omittendum erit testimo- 
nium pro epistolis Ignatianis, ex hac narratione 
desumptum. » Quam infirma sit hec Dallaei de- 
fensio inde patet, quod Dalleum, qui magnam in 
verbo dixit vim argumenti sui posilam esse exis- 


his verbis : Quemadmodum quidam, etc. » Qua- [) timabat, vel imprudentie vel malitie condemnet. 


nam autem ex epistola hsec ille transcripsit, nisi 
ex lgnatii nostri ad Romanos epistola, ubi istheoc 
totidem verbis reperiuntur ? 


ὃ II. Prima et secunda Dallzi exceptio refellitur. 


Quid ad hec Dalleus ? Eusebium falsum esse αί- 
firmat. » Quod falso, inquit 9, putavit Eusebius. » 
Qua vero putas ratione Eusebium, diligentissimum 
scriptorem, erroris insimulat ? Quia lIreneus, uli 
ille ait, non usus est voce scripsit, sed dizit. Qua 


V cap. 32, p. 433. 
In, Histor., cap. 36. 


9? lib. v, Advers. hares., cap. 28, seu circa fin. 
9! cap. 3, p. 452. δὲ lib. 1v. Advers. hzres., cap. 94. pag. 


Deinde vocem dixit apud Ireneum ad verba Igna- 
tij, non prolata, sed scripta significanda usurpari 
probant cum Eusebii supra memorati auctoritas, 
tumetiam quia hac eadem Ignatii verba in epis- 
tola ad Romanos scripta eunt, neque usquam alibi 
ille ea protulisse narratur. 

At Ireneus illam,inquiunt, Ignatii sententiam ex 
ejus martyrii Actis,que suo circumferebuntur tem- 
pore, transcribere potuit. Fatemur quidem hane 
Bententiam Ignatii in ejus martyrii Actis occurrere, 


*! Dall. cap, 25, p. 434,  ?! Jib. 





in veris et sinceris, que Lautine Usserius, Grece 
vero noster Theodoricus Ruinartus publici juris 
fecerunt. Atqui si Irenzi tempore quedam Igna- 
tiani martyrii Αοΐα exstiterint, hec tantum poste- 
riora exstitisse nemo sane mentis homo dubita- 
verit. 

Huc ad Dallei subsidium rursus advolat ejusde- 
fensor, et ab Hieronymo eamdem Ignatii senten- 
tiam citatam observat. Atqui « satius est, inquit 66, 
dicere Hieronymum in antiquissimis martyrii Actis 
legisse,que de lgnatio, etsi forte aliquam jam sua 
etate mutationem experta essent illa Acta, nullam 
lamen sensisse istius, qua de agitur, circumstantie 
respeciu par est credere ; nam ex istis Actis, vel 


alio quodam scripto eque vetusto, que de Ignatio B Urget adhuc 
3 


narrat, deprompsisse Hieronymum est plusquam 
verisimile. » Verum Dalleus e contrario Hierony- 
mum neque ex his Actis, neque ex alio scripto, sed 
ez Eusebio tantum sua desumpsisse asserebat.Nam 
ε Eusebii, inquit 97, omnes judicium, Hieronymus 
etiam verba secutus est; ut hoc non tam illorum, 
quam unius Eusebii testimonium censeri debeat. » 
Siccinc ergo defenditur Dalleus, cum ei apertecon- 
tradicitur? Quid verc quod nulla alia, uti diximus, 
martyrii Ignatiani Acta, quam que ab Usserio, el 
novissime a nostro Ruinarto edita sunt, tempore 
Hieronymi exstitisse certum videtur. At profecto 
non in iis, sed in corruptis tantum Actis, Ignatii 
sententia ab Hieronymo et Ireneo citata occurrit. 
Denique quod egregius ille Dallei defensor addit, 
Hieronymum eam si non ex Actis, ex alio scripto 
eque vetusto desumpsisse, hoc et Dalleo, ut paulo 
ante diximus, opponitur, et gratis ab illo fictum 
est. Neque enim aliguod ab ipso aut ab ullo un- 
quam alio homine scriptum assignari poterit, in 
quo hac legatur Ignatii sententia : nos autem epi- 
stolam ad Romanos, ejus nomine inscriptam, 
producimus, ubi illa de verbo ad verbum repe- 
ritur. 
5 III. Reliqua Dallzi exceptiones refelluntur. 


Eadem itaque ratione id refellitur quod dicit 
Dalleus ** : « Omnes vident facile fleri potuisse,ut si 
quod ejusmodi scriptum ed:disset Ignatius ; » in quo 
suam sententiam exaraverit; id et in Irenei ma- 
nus veniret, et diu ante nostra tempora intercide- 
ret. » Nullum quippe, quod inlezciderit, Ignatii 
scriptum Dallaeus assignare potest,in quo sententia 
illa fuerit scripta ; sed nosepiatolam ad Romanos, 
ubi semper exstitit, assignamus. Porro autem si 
quid in hoc argumento sit roboris, certe eo innu- 
mere antiquorum Patrum lucubrationes excidant, 
necesse est.Illas quippea scriptoribus celeberrimis 
citari si dixeris, illico reponetur non eas, que in 
manus nos.ras pervenerint,sed alias, qua diu ante 
nostra tempora interciderint, ab illis citatas, vel 
saltem citari potuisse.Quis autem non videat quam 


65 : 6] 0 
ag: 2. *'cap. 36, p. 452. cap. 33, p. 434. 
p. idi, 75 cap. 36, p. 450. 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS I. 


486 
sed in Actis corruptis et interpolatis, non autem A hec falsa sint, et ab omni penilus veritatis specie 


aliena ? 


Instat tamen Dalleus: Ex epistola ad Romanos 
hec verba Ignatius non Roms, « sed. Smyrne diu 
ante agonem absurde et inepte scripsit 65, » Verum 
quisquis hanc eamdem epistolam animo faleis 
prejudiciis non penitus obcecato legerit, is facile 
comperiet illam ad Romanos Smyrna ab Ignatio 
scriptam, non diu ante agonem; sed cum dam- 
natus esset ad bestias, eL Romam ab illis jamjam 
devorandus contenderet. Non ergo absurbe neo 
inepte, sed recte et omnino apposite Ireneus hano 
Ignatii epistolam citando aiebat Τὸ. « Quidam de 
nostris dixit, propter martyrium in Deum adjudi- 
catus ad bestias, » etc. 


et acrius instat Dalleus Irenzeum 
hanc Ignatii sententiam ex epistola ad Romanos 
non solum non eumpsisse, sed neque sumere po- 
tuisse.Neque id ille quolibet argumento, sed clara 
et invicta demonstratione se probare arbitratur. 
Hec autem invicta demonstratio, ne quid virium 
suarum amittat,ejusdem verbia proponenda est. Ait 
ilaque '* omnes quas dixinius esse Ignatii episto- 
tas : « Ireneo plane ignotas fuisse. Quarum scilicet 
testimoniis adversus hareticos, quos refellit, lucu- 
lentissimis ac disertissimis nusquam usus reperitur 
in tolo adversus hieereses opere; tametsi plurima 
passim loca illic occurrant, in quibus utilissime ao 
pene necessurio ab auciore adhibenda erant, ei ea 
cognita habuisset. » Atque hoc illud est argumen- 
tum, quod Dalleus claram etinvictam demonstra. 
tionem appellat. Sed hune eumdem Dalleum, lo- 
gice et dialectice callentissimum, miramur hie 
non meminisse in clara et invicta demonstratione 
omnia esse debere certa, invicta et omnino neces- 
saria. Ad suam ergo claram et inviclam demon- 
stratlionem ?* conficiendam, ipsi demonstranduin 
erat, Ignatii testimonia non tantum « utilissime ac 
pene necessario, » sed plane penitusque necessario 
fuisse adhibenda. Verurn quidquid sit de cerle et 
invicte demonstrationis nomine, ad vim argumenti 
attendamus. lllud autem non minus contra ipsum- 
met Dalleum, quam conira nos militat. Epistolas 
siquidem nonnullas ab Ignatio nostro scriptas fuisse 
ille ultro concedit ? « Quis enim, inquit 15, tam fa- 
tuus est, ut eum scripsisse aliquas negat? » Fatctur 
eliam easdem fulsse « ad rem Christianam valde 
utiles, « proinde plurima in eis exstitisse loca 
contra varios Ignatiane etatis hereticos, quos Ire- 
neus poslea refellit. Porro eadem plane demonstra- 
lione, quam claram et invictam Dalleus vocat, id 
faleum esse sic evincitur. Eas enim Ignatius non 
scripsitepistolas, quarum testimonia Irencusin suo 
Adversus hareses opere contra cos, quos re:ellit 
haereticos non adhibuit. Atque Irenaeus nulla testi- 
monia ex iis epistolis, quas Dalleus Ignatium scri- 
psisse affirmat, in suo adversus haereses operecon- 


ο) cap. 33, p. 430. — Ibid. "Ibid. Ἡ cap. 33, 


487 


tra confutatos α se hereticos adhibuit. Ergo hee Α 


epistole ei plane incognita fuerunt. Ergo Ignatius 
illas, quidquid Dalleus dixerit, vere non scripsit. 
Qua autem responsione hoc argumentum solvet 
Dalleus, eadem et nos claram et invictam illius 
demonstrationem solvemus. 

Attamen Dalleani argumenti solutionem ab ipso 
non exspectumusa. Respondemus enim falsum esse 
in Ignaiii epistolis plurima occurrere loca,que a&b 
Irenao in 8110 libro Adversus haeses adhibenda fue- 
rint.Non debuit siquidem lIrensus ea potius adhi- 
bere,quam alia testimonia, que passim occurrunt 
in epistola Barnabae, in apologiis Qnadrati et Ari- 
ptidis, in scriptis Apollinarii Hierapolitarum epi- 
gcopi, Agrippe, Melitonis, Athenagore aliorumque 
quamplurium, qui hereticos quos [reneus refellit, 
disertissime redarguunt el oppugnant. Cur autem 
Irenzus nec illa omnia tot tantorumque virorum, 
nec Ignatii testimonia adhibuerit, si queras, ratio 
in promptu est. Ex innumeris enimvero Patrum 
locis quedam paucissima cum ille contra hereses, 
quas refutat, citaverit, inde colligitur aliud sane, 
quam ex continua Patrum traditione hereses ex- 
pugnandi fuisse illius propositum. Bt vero pauca 
tantummodo Patrum loca ideo retulit, vel quia 
ipsi erant ad manum, vel quia eorumdem Patrum 
Scripta hereticis magno erant in pretio, sicut Po- 
lycarpi epistola Florino: vel denique aliis de 
causis ex tempore, quo scribebat, aut ex suo vel 
adversariorum ingenio petitis. 


CAPUT VI. 


S. IGNATIU?. — PROLEGOMENA. 


B 


488 


Hoc itaque testimonium Origenis, quia illud annis 
circiter centum et quadraginta post Ignatii nccem 
&criptia trodebat,frustaneum erit ? Quid igitur fiet 
de tot antiquissimorum Patrum et testimoniis et 
lucubrationibus, quorum vix duobus post eorum 
morlem szculis alicubi facta est inentio ? Deinde 
pistole Ignatii,ut diximus, in ecclesiarum soriniis 
asservabantur,ubi eas Origenes et legere, et exscri- 
bere, et cujus essent certo certius edoceri potuit. 
Quid ergo, si hec annis 140 post Ignatii mortem 
se prestitisse affirmet, serum eril et inane ejus te- 
sgtimonium Τ Quam vero falsa sit heo Dalleanse cri- 
tices regula, inde certo colligas, quod filius senior 
& patre suo seniore testementum proavi sui potuit 
&ccipere, quod pater suus ab illius similiter avo 
seniore acceperat. Nunquid ergo si filius ille asse- 
rata 60 representari proavi sui testamentum, quod 
pater ejus ab avo se accepisse certissime affirina- 
bat, serum erit et frustraneum illius testimonium ? 
Nullus certe id dixerit ; quamvis plures in hoc tem- 
poris intervallo, quam anni circiter centum et qua- 
draginta elabi potuerint, Quis autem abnust epi- 
&tolas Igdatii, qu:e sacrum tanti marlyris testamen- 
tum erant, uni οἱ alteri probate fidei viro de manu 
in manum traditas,potuisse ab illo posteriore alicui 
deinceps ita transmitti ; ut hic eas Ignatio vere 
scriptas fuisse omni asseveratione affirmare potue- 
rit? Nec serum igitur nec frustraneum erit illius 
testimonium. 

Verum pressius urgeamus Dalleum, atque eum 
sibi ipsi non solum contradicere, sed ipsomet etiam 


ARGUMENTUM QUARTUM, EX ORIGENIS TESTIMONIO DE- Ω leste veras Ignatii epistolas ab Origine citari osten- 


SUMPTUM, AB 


YINDICATUR. 


$ I. Proponitur testimonium Origenis, et a prima 
exceplione vindicatur. 


ADVERSARIORUM — EXCEPTIONIBUS 


Invictum [τοπ οί testimonium excipit auctoritas 
Origenis, quiepistolas, quas defendimus, Ignatio 
absque ulla vel minima dubitatione tribuit.Isenim 
verba Ignatii,ex epistola ad Ephesios excerpta, sic 
laudat?*: « Eleganter in cujusdam martyris epi- 
Btolascriptum reperi,Ignatium dico episcopum An- 
tiochia post Petrum secundum, qui in persecutione 
Rome pugnavit ad bestias : principem eaculibujus 
latuit virginitas Marie, latuit propter Joseph, » etc. 
Dalleus autem huic luculentissimo Origenis testi- 
monio duo opponit, nempe frustraneum illud esse, 
nec ab Origene profectum. Cur ergo viri omnium 
longe eruditissimi testimonium, in his qua certo 
ipse cognoscere potera!, frustraneum est ? Respon- 
det Dalleus ?*: « Frustra Origenis homilias annis 
circiler centum et quadraginta post ultimum mar- 
tyris Ignatii certamen scriptas recitant...serasunt 
et inania Ignatianorum presidia, que jam ab initio 
8tetisse necesse esi, siet nunc stare debent. Ου 
enim ab initio non valuerunt,ea homines sapientis- 
simi tractu temporis convalescere posse negant. » 


** Homil. 6, in Luc. 


D 


damus. Concedit ille Origenem laudare quidem 

Ignatii epistolam, sed serius. Vel ergo veram et 

genuinam Ignatii opistolam,vel adulterinam citavit. 

Atqui ex ipsomet Dullaeo ee quas vocat adulterinas 

Ignatii epistolas, longe post Origenis mortem edite 

fuerunt. Origenes ergo non has, sed veram et ger- 

manam Ignatii epistolam citavit. Ergo non sera 
sunl ejus presidia, que jam ab initio stetisso ne- 
cesse est. 

S II. Refutatur secunda exceptio,ubi homilias Orige- 
nis in. Lucam ab 60 scriplas esse demonstratur, et 
adversariorum objectionibus respondetur. 

Patet igitur quam vana fulsaque sit prima Dal- 
lei ad Origenis auctoritatem responsio: videamus 
an secunda majoris sit ponderis et soliditatis. Ne- 
gatille hanc, quam laudamus, aliasque ceteras 
ejusdem Origenis in Lucam homilias ab ipso pro- 
fectas esse. At ille ab omnibus catholicis atque 
eliam heterodoxis cum protestanlibus, tum Calvi- 
nislis, uno excepto ejusdem Dallei defensore, Ori- 
geni ascribuntur. Hec tamen Dalleum ejusque de- 
fensorem nihil morantur, atque contra omnes etiam 
dectissimos scriptores, easdem homilias Origenis 
fectum esse pernegant. Quibus ergo rationibus id 
inficientur, audiamus. « Sane, inquit Dallaeus ?*, 


75 cap. 34, p. 438. "* cap. 34, pag. 439. 


489 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS I. 


490 


totum illud homiliarum in Lucam opus Latinorum A menta ab ipso Greci auctoris texta discriminare ? 


natalium indiciis scatet. » Longum, putas, horum 
indiciorum, sicut in aliis ipse amat, catalogum 
texuit ? Nullo modo: sex tantum illorum exempla 
exhibet, que sane quia nec multa sunt neo longa, 
is examinandis paulisper iminoremur, Primum 
desumitur ex homilia 5. « Ego autem alogos sum. 
Quod licet Latinus aliter expresserit, tameu pro- 
prie transferri potest absque sermone, sine ralio- 
ne. » Secundum ex homilia sexta: « Ave, gratia 
plena: quod Grece dicitur χεχαριτωµένη, ubi in 
Scripturis alibi legerim, non recurdor. » Tertium 
ex homilia 16: « Cadaver quippe a casu nomen 
accepit. » Quartum ex homil.22, ubi Origenes hec 
verba, « vertantur in lapides, » edisserit : « Roga- 
tur, inquit, Deus, ut paulisper convertantur in la- 
pides; hoo enim Graecus sermo signiflcantius so- 
nat. » Quintum ex homil. 35: « Non cum articulo 
principem posuit, ne certum videretur ostendere: 
sed sine articulo, ut e pluribus unum esse mon- 
straret : quod apud Grecos magis intelligitur. » 
Sextum ex eadem homil. : « Quadrantem vel novis- 
simum minutum ; quod Grece tenue dici potest. » 
Verum de hoc numero tertium exemplum tolli de- 
bet; Latinus enim interpres verba Greca πτῶμα 
(ip ἀπὸ πτώσεως λέγεται, his Latinis optime red- 
didit: « Cadaver quippe a casu nomen accepit. » 
In quarto etiam exemplo nihil occurrit, quod ad 
Origenis interpretationem non pertineat. Quid enim 
prohibet quominus ab Origene quadam in Grecum 
Exodi verbum, quo Hebreum reddebatur, sint ob- 
servata, que pro officio suo interpres Latina fecit? 
Ceterum concedamus Dalleo verba illa que pa- 
renthesi ibi clauduntur, esse ab interprete adjecta. 
Quinimo conceditnus illi in quatuor aliis exemplis 
alia esse verba similia. Sed cum interpres illa ut 
versionis sue rationem redderet, vel ut auctoris 
sui mentem clarius aperiret, vel ut iis qui Grece 
nesciebaat, omnia planiora faceret et, evidentiora, 
textui Origenis adjicienda esso putaverit ; nihil inde 
contra Griecos hujus operis natales quidquam effi- 
cere possunt. Et re quidem vera in iisdem locis 
omnia Origeniana sunt, et Latinum sapiunt inter- 
pretem. Illud autem ex eo confirmari potest tum 
quod additiones paucissima sint ; tum quod homi- 
lis quinta et sexta, unde duo nobis objiciuntur 
exempla, germanum Origenis opus esse hino colli- 
gatur, quod Ambrosius, ut alibi diximus 37, plura 
ex eis in suam Evangelii secundum Lucam expo- 
sitionem transfuderit. 

Veramtamen Dalleanus defensor urget bec ad- 
ditamenta si Latinos natales non arguunt, nulla 
jam in Grecorum operibus, quorum versiones La- 
tinas tantum habemus, vera ac genuina scripía a 
spuriis posse amplius secerni. Sed levis omnino et 
infirma est hec Dallei defensio. Quid enim viris 
etiam tardioribus facilius, quam hujusmodi addita- 


Plurime sane ejusdem generis additiones in ope- 
rum Iren»i Latina versione, quam solam habemus, 
occurrunt: nullus tamen in eoa Greco Irensai 
textu discernenda hesitavit unquam, aut falsus 
est. 

Neque dixeris, quod si fatentibus nobis, aliqua 
ab interprete facta sint additamenta, ab illo etiam 
ea, qu& pro Ignatii epistolis citavimus, textui Ori- 
genis adjici potuisse. Nam certum est harum Ho- 
miliarum interpretem non esse Rufinum, ut Blon- 
dellus ariolabatur, sed lieronymum, sicuti ipse- 
met Hieronymus?*,et idem Rufinus 78 ejusdem Hie- 
ronymi hostis infensissimus testantur. At constat 
Hieronymum pauca in suis Origenianorum operum 
versionibus addidisse ; que a Rufino adnotata sunt. 
Quapropter cum inter illa testimonium, quod pro- 
tulimus, miniine recenseatur, illud vere ab Origene 
profectum esse quis unquam nisi temere et falso 
negare audeat ? 

Secundum Dallei momentum, quo has in Lu- 
cam Homilias Origenis esse negat, his verbis con- 
cipitur 59: « Sed et ab ipso Origenis genio, more 
ac sensu quadam sunt in eodem opere aliena. » 
Quod quidem triplici ratione ostendere conatur. 
Harum prima est, Spiritum sanctum dici tertiam a 
Patre et Filio personam : « Qui, inquit δἱ, sic dis- 
tinctus persone in divinis usus, ab Origene, si 
bene memini, alienus est. » Sed bene non memi- 
nit, aut bene non legerat hec Origenis verba 5: 
« Nos autem qui tres personas Patrem, et Filium, 
atque Spiritum sanctum esse credimus. » Neque 
etiam bene meminit ab eodem Origene Christum 
alibi appellari δεύτερον Θεόν, « secundum Deum 58, » 
Neque tandem bene meminit Hieronymum sa8eri- 
paisse ad Ávitum δὲ, in hoc Origenem errasse,quod: 
« Tertium dignitate et honore post Patrem et Fi- 
lium asserit Spiritum sanctum...... Filium quoque 
minorem Patre, eo quod secundus ab illo ait, et 
Spiritum sanctum inferiorem Filio,» etc. Qui enim 
asserit Spiritum sanctum esse tertium dignitate et 
honore,Filium vero secundum et Patre inferiorem, 
ab illo sane « distinctus persone in divinis usus 
alienus » non est. 

Secunda Dallei ratio majoris non est ponderis : 
« Neque hic ejus, ut opinor, inquit, mos est perso- 
na8, quod iste non semel facit, inducere longos vel 
inter ge vel apud Deum sermones serentes. » Verum 
eicuti prius ille non bene meminit, ita nec hic bene 
opinatur. Enimvero quamvis audacter dixerit «non 
semel, » duo tantummodo horum profert exempla 
sermonum; qui quoniam non longi, ut ipse con- 
fidentius asseverat, sed breves omnino sunt, illos 
ipsis Origenis verbis, quod forsan Dallasus non au- 
sus est, integros representabimus. Primus itaque 
sio se habet : « Respondeo tibi, inquit Origenes 55, 
o versipellis et nequam, qui me tentare non me.» 


7 Admonit. in Exposil.in Luc. 185 Prefat. in has homil. ?? in /nvectiv. 39 cap. 34, p. 439. *! homil. 15. 
33 tom. VI, in Joan. δὲ lib. v adv. Cels. ** epist. 69, ad Avit. ** homil. 29. 


PATROL. GR. V. 


16 


491 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


492 


tuis. Aliue eat panis sermo Dei, qui vivificat homi- A — Et re quidem vera Origenes, teste Hieronymo, 


nem. » Secundus vero 9: « Et unusquisque no- 
etrum secum habet adversarium coherentem,cuj^s 
opus est ducere nos ad principem, et dicere: 0 
princeps, verbi gratia regni Persorum, is'e qui 
subter erat tibi, eum, ut opus erat, custodivit. » 
Quid his sermonibus vel minus longum, vel mayis 
Origenianum desiderari potest ? 


Tertia denique Dallei ratio sic proponitur. Au- 
etor homiliarum Sadducseos iude arguit, quod 
quaedam 1aaie el Psalinorum verba « corporaliter » 
explicarent, que ipse spirituali sensu interpretan- 
da esse arbitratur : « Qua omnia, inquit 5, corpo- 
rahter intelligentibus Sadduceis, qui erant portio 
Judsorum, dicit Salvator : Nescilis Scripturas *9. » 


Atqui, ait Dalleus, hoc pugnat cum Origene,qui in B 


genuinis Operibus alios Veteris Testamenti, preter 
Moysis libros in canonem Bceripturarum, a Saddu- 
ciis recipi inflciutur. Sed aliud est librum aliquem 
in Scripturarum ascribi canonem, aliud vero ejus 
verba corporaliter intelligi. Unum in Sadduceis 
perstringit auctor noster, non vero alterum ; pro- 
indeque Origenis sententie nullo modo adversa- 
tur. 


Hic magnis animis insurgit Dallei defensor, 
contenditque Sadducseos quod Psalmorum et Isaiem 
verba corporaliter intelligerent, non alio sensu ab 
eodem auctore notari, nisi quia hos libros ab eig 
in Scripturarum oanonem receptos falso sibi per- 
suaserat, Quasi vero nullus cum ullo auctore de 
gcriptis corporaliter intellectis, nisi de solis Scri- 
pture sacre libris expostulare queat ? Quoties scri- 
pteri illud vitio vertitur, quod illustrium virorum 
&eripta, que in pretio omnibus esse debent, cor- 
poraliter, et ad litteram scrupulosius interpretetur? 
Potuit ergo Origenes Sadduca:os idcirco castigare, 
quia Isaie et Psalmiste libros, quos post suum 
Bcripture canonem pluris facere debebant corpo- 
raliter intelligerent. 


Nulla est igitur harum homiliarum auctoris cum 
Origene pugna, nulla plane dissensio. Verum etsi 
adversariis nostris daretur aliquam inter eos hac 
de re fuisse repugnantiam,num continuo he homi- 
lie Origeni abjudicande sunt ? Nunquid scriptores 
etiam eruditissimi ita sibi semper constant,omnia- 
que in variis eorum operibus, qu: diversis de ar- 
gumentis et diversis temporibus composita sunt, 
ita sibi coherent, ut nulla secum pugnantia et sibi 
invicem contraria scripserint ? Nunquid aliquando 
seniores facti 80 doctiores, ea non emendarunt, 
que juniores atque imperitiures certum esse 0Γ6- 
didere ? Nihil ergo mirum, si Origenes, qui junior 
has homilias in publicum emiserat, in iis aliquid 
de Sadduceis dixerit, quod postea senior et peri- 
tior factus, correctum «sse voluerit et emenda- 
tum. 


9 homil. 35. *' homil. 39. 
lib. vi Hist., cap. 36. 33 pay. 108. 


C 


has homilias junior composuit. « Fateor, inquit 
ille *?, alia sunt virilia ejus, et senectutis seria..... 
lunc videre poterit, imo per vos Romana lingua 
cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et ecire 
nunc coperit. » At Dall«i defensor audacter re- 
spondet errasse Hieronymum, affirmatque « sexa- 
geuario majorem esse Origenem, dum suas homi- 
lias scribi passus est. » [d autem se solertia sua 
sgnovisse his gloriatur verbis ὃς « Quod a viris 
doctis animadversum quidem, non autem accurate 
perpensum, nec exacte ponderalum mirari satis 
nequeo ; cum tamen id diserte teatetur Eusebius. » 
Audiamus ergo diserta illa Eusebii verba: « Ori- 
genes, inquit Eusehius *!, jam sexagenario major, 
utpote qui ex diuturna exercitatione maximum di- 
cendi usum sibi comparasset, conciones quas ha- 
bebat ad populuin, a notariis excipi permisit, cum 
id ante fleri nunquam concessisset. » Sed defensor 
ille perspicacissimus, qui viros doctos incurie con- 
demnat,debuit accuratius ponderare hec, que ipse 
citat, Eusebii verba: « Conciones..., ἃ notariis ex- 
cipi permisit. » Etenim dicit quidem ibi Eusebius 
Origenem non permisisse conciones suas a notariis 
excipi ; sed ille Origenem ipsum eas ante sexagesi- 
mum elatis sue annum manu propria scripsisse 
non ipnflciatur. Neque etiam negat illas, ipso invito 
Origene, ab aliis transcriptas. Preterea certum est 
Origenem, cum juvenis esset, conciones babuisse 
ad populum; id enim non diffitentur adversarii 
nostri, quod ex allatis Eusebii verbis evidenter 
colligitur. Atqui has inter conciones ille,de quibus 
agitur, homilie debent procul dubio numerari ; 
cum illasab Origene juvene pronuntietas non solus 
Hieronymus,sed et eidem Hieronymoinfensissimus 
Rufinusconstanter asserverent,nec Eusebius eorum 
sententie ullo modo refragetur. 

Constat igitur bas homilias genuinum Origenis 
opus esse; proindeque invictum stat ejus pro 
Igaatii epistolis testimonium. Ultimum tamen Dal- 
leus telum, quod alibi in Eusebium, hic in Orige- 
nis auctoritatem sic contorque! : « Unum, inquit 55, 
&ddam notatu, ut. mihi quidem videtnr, dignissi- 
mum, Eusebium videlicet non omissurum fuisse 
Origenis pro Ignatianis testimonium, si eorum ali- 
cubi mentionem fecisset. » Sed nihil illo, quod pu- 


D tat notatu dignissimum, argumento levius atque 


infirmius. Nunquid enim Eusebius omnia Origenis 
et apostolicorum virorum, aliorunique Patrum de 
Ignatii epistolis testimonia in Historiam suam con- 
gessit? Nullus profecto ibit inficias plura abeo pree- 
termissa ; nec idcirco tamen eadem Patrum opera 
iis, a quibus scripta eunt, censebit esse abjudican- 
da. Denique Busebius pro Ignatii epistolis auctori- 
tatem Polycarpi et. [renei, citasse contentus. non 
plura posteriorum Patrum testimonia accumulanda 
esee equum putavit. 


9 Matth. xxu, 20. 9? Prolog. in has homil. *?puag. 100. *! Euseb. 





493 


$ LJ. Aliud Origenis testimonium ezpenditur. 

Nonnulli aliud pro iisdem Ignatii epistolis afferre 
solent Origenis testimonium quod his verbis legi- 
tur 9 : « Nec puto quod culpari possit,si quis Deum, 
sicut Joannes charitatem, ita ipse amorem nomi- 
net. Denique memini aliquem sanctorum dixisse, 
Ignatium nomine, de Christo: Meus amor cruci- 
fizus est. » Sed utrum vere Origenis sit hoc opus, 
adhuc sub judice lis est. Quidam enimvero cum 
Brasmoillud a tanto doctore scriptum esse infician- 
tur, tum quod « in prelogo citat. Greecos, velut 
alienos : » tum « ex interpretatione amoris, chari- 
tatis, dilectionis et cupidinis. » Alii vero genuinum 
illius fetum esse probant, ex stylo, ex allegoriis, et 
tropologicis expositionibus, in quas ab historicis 
explanationibus excurrit: ex sententiis his plane 
consimilibus et germanis, qua ex duabus homiliis, 
εὐ Hieronymo Latinam in linguam conversis oo. 
currunt ;ex melioris note manuscriptis,ubi nomen 
Origenis preefigitur ; ex iisquibusOrigenes frequens 
ulitur Hebraicorum nominum interpretationibus, 
et aliorum operum suorum citationibus; denique 
quia eas Rufinus Latine reddidit, atque eadem to- 
morum dece;n, quos in Canticum scripait Origenes, 
partein constituant. A1 Erasmi autem argumenta 
respondent ab illarum auctore citari quidem Gre- 
cos, sed ut suos, non ut alienos nisi religione ; ac 
nominum Latinorum interpretationes 8 Ruflno tex- 
tui Origenis fuisse additas. Quamvis autem hec 
opinio non spernendis rationum momentis firmata 
vileatur, observavimus tamen ulibi * ^ totum hoc 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS I. 


A reverendissimus Usserius Latine, eruditissimus 


494 


Vossius Greece, ex libris ille Anglicanis, hio Medi- 
ceis ediderunt. » Sic ille tandem concedit, quod 
nullo unquam modo negare poterat. Sed quid, 
putas,de celeberrimi Historism ecclesiastice parentis 
sententia pronuntiat ? Paucis rem absolvit, scilicet 
illum « judicio his de epistolis falsum esse. » Neo 
Dalleo satis est Eusebium erroris condemnare ; sed 
eum etiam errorum omnium, in quos alii postea 
prolapsi sunt, reum facit. « Eusebius,inquit,omnis 
de Ignatianis erroris fons, qui hinc primo exortus, 
latissime postea effusus, pene omnes Christiani no- 
minis eruditos pervasit. » Cur ergo tam turpiter 
hallucinatus est Eusebius ? Nunquid ille ingenii 
excellentissimi,et summe eruditionis vir, ad discu- 
tiendas Ignatii epistolas segnis fuit et iners, qui 
non solum earum tempus, eteos qui in illis nomi- 
nantur, sedulo observat; verum etiam ea que 
auctor citaverat, se accuratissime examinpasse teati- 
ficatur. Scribit enim ** : « In epistola ad Smyrneos 
de Servatore nostro loquens, quedam ejus verba 
recitat, que unde acceperit, ignoro. » Dalleus ne- 
que ingenium, neque diligentiam Eusebii asperna«- 
tur : sed « hominem, inquit 3, geminus animo per- 
ceptus de Ireneo 8ο Polycarpo error transversum 
egit, et que notha erant ei subdititia, ea pro vere 
Ignatianis admittere subegit.» Quem autem de 
Irenzo perceperit errorem sic idem Dalleus decla- 
rai: « IllequodquelIgnatiumdizisse refert Ireneus, 
eadem in epistolis quoque scripta legerat, falsu et 
inani specie delusus, epistolas quoque Ireneum 


opus nibil aliud Cassiodoro videri, quam duarum C vidisse,et etiam quod crassius est et inexcusabiliua 


Origenis ín Cantica homiliarum,ab Hieronymo La- 
tine redditarum amplifieationem. Quapropter equo 
cujuslibet sinceri etIntegri hominis judicio permit- 
timus in eam, quam veriorem crediderit, ire sen- 
tentiam ; nec testimonium ex bia bomiliis desum- 
ptum, ulira quam par est, urgendum esse cense- 
mus. 
CAPUT VII. 

ARGUMENTUM SEXTUM EX ALIIS INYUMERIS 8CRIPTORI- 
BUS, QUOS ADVERSARI! EPISTOLAS 1GNATIO ADJUDI- 
6ΑΒΘΕ FATENTUR, DESUMPTUM. 

8 I. Argumentum ex Eusebii auctoritate desum- 

ptum. 

Disputavimus hactenus de testimoniis antiquis- 
simorum Patrum, quibus epistolas Jgnatii incogni- 
tas fuisse Dalleus ejusque defensor mira singula- 
rique obstinatione contendunt. Nunc de iis scri- 
ptoribus agendum, α quibus easdem et agnitas et 
Ignatio attributas ipsi eua sponte confltetur.Horum 
antesignanus est Eusebius Cesariensis, de quo sio 
Dalleus *5: « Fatemur Eusebium illas sive sex sive 
septem, quas recenset, epistolas agnoscere, ac pro 
vere Ignatianis habere. Neque dissimulamuseas de 
quibus ille verba facit, has ipsas fuisse videri,quee 
his hodie nominibus circumferuntur, quales eas. 


?! Homil. in Gant. * Admonit. in lib. Ambros 


stor., cap. 36. *' pag. 443. 


memorasse imagipatus est.» De Polycarpo autem : 
« Similis ejus est,verba Dallei sunt, tametsi venia 
dignior in Polycarpo oscitantia, non attendentis 
duo illa qua recitavit loca, aperte inter se pugna- 
re. » Átsane tanta, ut putamus, evidentia demon- 
stravimue apud Ireneum verbum dizit idem sonare 
ac scripsit, nullamque in verbis Ignatii esse pu- 
gnam; ut Dalleum ejusque defensorem duplicis 
Eusebium accusasse erroris pigere debeat et pu- 
dere. Addamus, si lubet, duo illa loca, que Dalleusg 
inter se pugnare affirmat, ab Eusebio citata non 
fuisse. Sed quamvis unum vel utrumque ab eo 
transcriptum fuerit, probabile tamen non est vi- 
rum perspicaclssimum, qui tanta diligentia episto- 
las Ignatii examinaverat, hanc si que esset in 
ejusdem Ignatii verbis, a se, uti dicitur, trapscri- 
ptis, apertam non animadvertisse repugnantiam. 
Imo omnibus certum videri debet illa Ignatii verba 
secum optime coherere, que Eusebius inter se 
pugnare non perspexit. 

Constat preterea Eusebium ex aliquo, quem 
penes se habuerat, manu exarato codice prolixa, 
que ex epistolis Ignatianis exscripsit loca,in suam 
quam anno 326, aut juxta Dalleum 320, edidit hi- 
Storiam (ranstuliese. Atqui ex eodem Dallaeo hes 


. De lsaac et. anim. ** cap. 35, p. 442. 96 lib. πι Hi- 


495 


Ignatii epistole circa finem seculi tertii, vel ini- A 


tium quarti, id eat oiroa. annum 300, exierunt in 
lucem. Codex igitur ille, quo usus est busebius, 
vix ante triginta annos juxta Dallei opinionem 
exaratus fuerat. Quomodo ergo vir ille eagacissi- 
mus, qui tot manuscriptos codices evolverat, tot 
lusiraverat bibliothecas, fidemm manuscripti: tam 
recentis suspectam non habuit? Cur alios vetu- 
stiores cura solita non quesivit? Cur denique ea 
omnia recentiora dogmata, que Dalleus in his 
epistolis deprehendit, hereses nimirum Ignatio 
posteriores, aliaque quamplura post euin nata, 
nullam ipsi ne vel minimam quidem de earumdem 
epistolarum suppositione injecerunt suspicionem ? 
Nullus certe sincerus veritatis amator, bec omnia 
credibilia esse sibi unquam persuadebit : sed nul- 
lum ab Eusebio perceptum de Ireneo et Polycarpo 
errorem agnoscet, hasque epistolas verum ac ge- 
nuinum Ignatii opus esse ultro fatebitur. 

8 II. Secundum argumentum ez Athanasii Α lexzan- 

drini testimonio deductum. 

Cum Dalleani tanta perlinaoia contendant Ευ» 
sebium esse fontem « omnis de Ignatianis erroris, 
qui pene omnes Christiani nominis eruditos perva- 
Sit ; » nihil certe mirum si omnes fere post Euse- 
bium scriptores, ex hoc, quem corruptum d:cunt, 
fonte suam de Ignatii epistolis sententiam hausisse 
perperam asseverent. Hos igitur opinionis nostre 
prestantissimos asserlores, atque omnis etatis et 
eruditionis viros deserere coacti, vix duorum aut 
trium quadam, uti siunt, errata minuere, velau- 
ctoritatem elevare conantur. Primus inter eos do- 
otrina et merito eminet Athanasius, Alexandrie 
epiacopus, qui epistolam Ignatii ad Ephesios hunc 
laudat in modum ** : « lgcatius post apostolos An- 
liochie presul, et martyr Christi, in epistolis suis 
de Domino ita locutus est: Unus est medicus car- 
nalis et spiritalis, genitus et ingenitus, in homine 
Deus, in morte vita vera, ex Maria ct Deo. » Dalleus 
ubi boo Athanasii testimonium expendit, fatetur 
illum in eo non peccasse, quod egregium locum, 
cause sue utilissimum, quem ex Ignatii epistolis 
nactus ferat, ejus nomine laudaverit. Magnas certe 
Aihanasius Dalleo, quod eum a peccato, quod 
nullum esse poterat, urbanitate tam singulari ex- 
cus et haberet gratias, si ipsum continuo propterea 


&. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 





496 


testimonium Ignatii, ab Athanasio transcriptum, 
in illa Eusebii llistoria non reperitur. Athanasius 
igitur illud ex alio scriptore, vel ex aliquo episto- 
larum Ignatii manuscripto codice mutuatus est. At 
ex quovis doctissimus ille pressul illud Ignatii testi- 
monium aoceperit, ipse utruiulibet tante antiqui- 
tatis et auctoritatis existimavit, ut inde catholicam 
fidem adversus Arianorum argutias et subtilitates 
tuto muniri et defendi posse persuasum habuerit. 
Liquet igitur et constat Athanasium non ex Eusebii 
Historia, sed ex aliquo venerande antiquitatis mo- 
nimento,epistolarum illarum, quas Ignatio tribuit, 
citasse testimonium. Denique Eusebium in citandis 
Ignatii epistolis nullo modo errasse ostendimus. 
Frustra igitur Atbanasius ab illo delusue fuisse 
dicitur. 


8 III. Tertium argumentum ez Joannis Chrysos- 
tomi auctoritate elicitum. 


Athanasium proxime secutus est Chrysostomus, 
qui in oratione,quam Antiochie de Ignatii martyrio 
habuit, sic loquitur ** : « Unde hoc flt perspicuum? 
Ex verbis que moriturus loquebatur. Cum enim id 
genus gupplicii sibi subeundum esse intellexisset: 
Ego, inquit, feras ias adjuvarem : « Grece vero : 
Εγὼ τῶν ἐκείνων ὀναίμην, EAeqe.Qua quidem Greca 
verba ex Ignatii epistola ad Romanosdesumpta esse 
nemo nou videt, Attamen Dalleus contendit 199 1 
Cbrysostomum « nihil Ignatii proprium preter 
passionem dicere, ex qua illa ejus verba refert 
aque amplificat: » id est, juxta Dallei opinionem, 
Chrysostomum hec verba non ex epistolis Ignatii, 
sed ex martyrii ipsius Actis accepta referre. Verum 
id omnino falsum esse inde jam demonstravimus, 
quod verba illa non in veris et sinceris martyrii 
Ignatiani Actis, sed tantummodo in interpolatis et 
corruptis, et Chrysostomo penitus incognitis,repe- 
riantur. 

Instat tamen Dalleus ? : « Cur non aliquas ex iis 
epistolis, maxime laudabiles sententias, eque ac 
illam martyris ore prolatam recitat, suavissimis ac 
pulcherrimie divine sue eloquentia floribus orna- 
tas ? » Sed heca Dallao, tante eruditionis viro,tam 
frigide objicienda non erant, quippe qui nescire 
non poterat apud antiquos Patres, qui panegyricas 
de murlyribus, aliisque viris sanctissimis orationes 


Don accusaret, quod gravissima disputatione occu- [) habuerunt, in more non fuisse ex eorum epistolis 


patus, ostentata sibi ab Eusebio falsa Ignatii au- 
ctoritate delusus sit. Verum quo ille argumento 
demonstrabit Athanasium ab Eusebio fuisse delu- 
sum ? Postquam enimvero historia Eusebii vulgata 
est, statim Alhanaeius,relicta Alexandria, longe ub 
Eusebio fere semper abfuit, atque Historiam ejus- 
dem Eusebii in manus ejus nunquam venisse vero 
est simillimum. Attamen esto illa in menus ejus 
venerit. Nibil sane inde conficiet Dalleus. Nam 


** De synod. Arím. et. Seleuc., p. 992, edit. Paris. ** homil. 42. t. I, edit. Paris, 


85, p. 446. 1 Ibid. 


vel scriptis recitare « laudabiles sententias, sua- 
vissimis 8ο pulcherrimis divine sue eloquentim 
floribus ornatas. » Legatur panegyrica Augustini in 
Cyprianum oratio, legantur alie ab aliis Patribus 
perorate, ac in eis laudabiles eorum sententias, 
quas in Chrysostomo de Ignatio nostro Dalleus 
desiderat, recitatas nullus reperiet. Deinde Chry- 
eostomus hanc solam ex Ignatii epistolis pulcher- 
rimam sententiam deflorandam esse censuit, non 


p. 506, !99,1 cap. 


491 


D. NOURRH DISSERTATIO. — PARS I. 


498 


ideo tantum quia sum:rzum ejus pro Christo pa- A Quo enim pacto sancti illius doctoris in mentem 


tiendi ardorem apertissime ostendebat, sed quia 
eam quoque ad celebrandas tanti martyris laudes 
magis conducere arbitratus est. Denique vel sola, 
quam supra exhibuimus, epistolarum Ignatii ana- 
lysi non obscure colligitur Chrysostomum ex iisdem 
ea desumpsisse, que ibidem dicit, urbes ad quas 
Ignatius suo in itinere diversatus est, illum: «Cum 
mn&gno commeatu ditmisisse, precibus et legatio- 
nibus ipsum adjuvantes. » 

Subjungere hi& possumus eumdem  Chrysosto- 
mum alia in oralione verba Ignatii, que ex ejus 
ad Polycarpum epistola mutuatus fuerat, huno 
hausissein modum ?: « Propterea nobilis vir qui- 
dam ez veteribus, cui nomen Ignatius, quique sa- 
cerdotio simul et martyrio decoratus fuit, ad sacer- 
dotem quemdam scribens, dicebat : «Nihil sine tua 
voluntate geratur, neque item quidquam absque 
Dei facias voluntate. » Non diflitemur neuasse 
nonnullos hanc orationem fuisse a Chrysostomo 
profectam. Verum hec illi tribuitur a Photio, 
Adriano primo summo pontifice, Epiphanio diaco- 
no, et secundo concilio Niceno ; ac preterea Chy- 
sostomi stylus in ea micat et agnoscitur. Denique 
id certius asseri potest, ex quo hec oratio absque 
lacunis et hiatibus in Savilii editione integra prod- 
iitin lucem. 

S IV. Quarium argumentum ex Hieronymi testimo- 
nio petilum. 


De Hieronyni circaeasdem Ignatii nostri episto- 


las sententia cur litem moveat Dallaus, satis mirari C 


non possumus. Quid enim de iis vir ille eruditissi- 
mus senserit, lam aperte declarat, ut nihil clarius 
desiderari posse Dalleus ipse fateatur : « Hierony- 
mus, inquit *, qui errantem Eusebium non semel 
secutus est, eadem quoque de Ignatio et epistolis 
ejus dixil. » Et paulo post: « Eusebii omnes judi- 
cium, Hieronymus etiam verba secutus est. » Loca 
autem scriptorum Hieronymi, ubi Eusebii judicium 
el verba, teste Dalleo, secutus est, hic describere 
non est necesse, tum quia prolixiora sunt, tum 
quia de bis fatentem Dalleum habemus. Sufficiet 
itaque adnotasse ea reperiri primum in libro ejus 
adversus Helvidium, quem anno 383 aut 384 ille 
composuit : deinde in Catalogo scriptorum θο0ἱ6- 


venire potuit, ul scripta, qua ab Ignatio, tanto 
martyre, quem honore maximo prosequebatur, 
profecta esse sciebat,ipsemet aspernaretur. Restat 
igitur ut epistole Ignatii, si aliquando eas Hiero- 
nymus non snreverit, ipsi fuerint incognitem. At 
quomodo 11989 epistole,quas tandiu ab Ignatio scri- 
ptas fuisse pro certo habuit, potuerunt ipsi postea 
fieri incognite ? 

Dalleum !amen hrec paradoxa propugnantem 
sequamur. [gnatius, inquit ille, his epistolis epi- 
scoporum cum presbyteris damnat equalitatem, 
quam llieronymus « mordicus passim defendit. » 
Ex qua utriusque discrepantia ille statim infert 
Hieronymum has epistolas non habuisse, « pro 


B vero viri apostolici fetu, vel nondum in iis ista tam 


multa fuisse,qui hodie de episcopatus necessitate, 
el pre presbyteratu excellentia legimus. » Verum 
ambe hujusce argumentalionis partes false sunt, 
et ad probanda Dallaei paradoxa omnino inepte. 
Ac primum quidem consequentis faleitas eo de- 
monstratur,quod eodem argumento probari posset, 
ea omnia antiquorum Patrum scripta eidem Hiero- 
nymo ignota aut spreta fuisse, in quibus aliqua 
opinio, quam ille « mordicus passim defendit, » 
damnata legitur.Quod sane falsissimuni esse nemo, 
ne ipse quidem Dalleus, negaverit. Quot enim ver- 
bi gratin Origenes in operibus suis damnat opi- 
niones, quas Hieronymus « mordicus passim defen- 
dit ? » Nunquid Dalleus recte inde concludet ea 
Origenis opera Hieronymo « ignota aut spreta fuisse, 
vel nondumin iisistatam multa qus hodie legimus?» 

At, inquies, eas saltem opiniones de episcopatus 
necessitate, et pre presbyteratu excellentia in 
Ignatii epistolis Hieronymus sprevit, vel ille non- 
dum ibi legebantur. Eeto, spreverit. Quid inde 
eonficiet Dalleus ? Num idcirco alia omnia que 
Hieronymus ia Ignatii epistolis, sicut et in Orige- 
nis operibus nunquam arguit, ibidem semper non 
exstitisse, vel ea aliquendo pro minime Ignatianis 
et Origenianis ab Hieronymo rejecta fuisse dicen- 
dumest? Nullus sane preeter Dalleanos ita unquam 
argumentabitur. | 

Deinde falsum est illam opinionem de episcopa- 
tus necessitate, et pre presbyteratu excellentia 


siasticorum, quem anno 392 juris fecit esse publici, Ὦ quc prima Dalleanse argumentationis pars est, 


denique in Comme... in Matth. 5, quos non ante 
annum 398 ;pse quoque in lucem emisit. Ex quibus 
aperte et perspicue intelligimus quam constanter 
Hieronymus in sua de tribuendis Ignatio nostro 
epistolis sententia perseveraverit. 

At Dalleus qui hac vera esse concedit, eodem 
tamen in libro affirmare non dubitat * : « Ipsi Hie- 
ronymo aut ignota aut spreta fuisse videri hec, 
que hodie exstant Ignatiana. » Verumtamen cer- 
tissimum est Ignatii epistolas ab Hieronymo, si 
yere eas Ignatii esse cognovit, spretas non fuisse. 


aliter ab Hieronymo, quam ab Ignatio nostro tra- 
ctari. Id sane scriptores doclissim:i cum catholici 
tum protestantes variis dissertationibus, adversus 
Blondellum Calvinistam editis, invictissime de- 
monstrarunt. Quibus vero per otium non licebit 
lucubrationes illas evolvere,adeant ipsum Hierony- 
mum epist. 1, ad Heliodorum ; epist. 3 ad Nepotia- 
num; epist. 27, ad Eustochium epist. 62, ad Theo- 
philum, Commenlar. in cap. vit Michew, et cap. Lx 
]saiz, Dialog. adversus Lucifer. et lib. 1. adversus 
Jovinian., atqueiisin locis sanctissimum doctorem 


5 homil. De uno Legislatore. * cap. 35, p. 440. 5 cap. 7 et 9. * cap. 8 οἱ 9. 


503 


menti sunt apocrypha. » Atque in hoc posteriori 
ordine Ignatii epistolas,aut potius,ut ipse loquitur, 
doctrinam collocavit. Verum heec auctoris Stécho- 
metri verba et inscriptiones nihil innuunt aliud 
quam Ignatii epistolas inter apocrypha Novi Testa- 
menti esse rejiciendas, hoc est, eas inter sacros 
Novi Testamenti libros non esse numerandas. Eam 
procu] dubio ob causam mentione facit eorum 
tantummodo librorum, qui apostolorum aut quin- 
que eorumdem discipulorum nomen proferebant, 
quosque eo nomine imprudens quorumdam pietas 
sacre Novi Testamenti Scripture ascribi volue- 
ral. 

At,inquiunt Dalleani, auctor ille epistolas Igna- 
lii eodem numero habendas esse censet, « ac [tine- 
raria Petri, Joannis et Thome, que ex deterrimo 
genere apooryphorum » esse ssepius decantant. 
Unde iidem audacter concludunt : « Eadem senten- 
tia damnata notataque fuisse Ignatiana, ad labem 
atque ignominiam sempiternam. » Sed eos objectio- 
nis toties repetite pudere aliquando debuisset. Epi- 
stole siquidem Ignatii sincere ac sine interpola- 
Dionibus, quas solas defendimus, nihi! nisi sanum, 
orthodoxum et Christianis totique Ecclesise utilis- 
simum,et maxime fructuoeum complectuntur. Non 
potuerunt ergo cum iis scriptis,que « ex deterrimo 
genere apocryphorum » somniis, mendaciisque re- 
ferta, et cerlis venenis inspersa sunt, « eadem sen- 
' tentia ad l4bem atque ignominiam sempiternam » 
damnari. Itaque auctor Stichomeiriz, si quis sane 
mentis habuerit, omnia scripta, que ultimam ejus 
classem constituunt, inter. apocrypha Novi Testa- 
menti amandando, ea a sacro divinarum Soriptu- 
rarum catalogo tantummodo excelueit ; sed deeorum 
utilitate, aut de quo genere apocryphorum singula 
censenda sint,liberam omnibus judicandi fecit po- 
testatem. 

8 III. Neque Anastasium iisdem repugnare. 

De. Anastasio autem, qui Stichomelriam illam 
Latine reddidit, idem omnino ac de illius auctore 
sentiendum ; vel potius dicendum est eumdem Ana- 
Blasium cum interpretis non critici officio functus 
sit, ea que in manuscripto suo codice Grece scri- 
pta invenerat, Latina fecisse : sed de hae Sticho- 


melria,que auctoris allerius operibus adjecta erat, D 


nullum tulisse judicium. 
CAPUT IX. 


REFELLITUR ARGUMENTUM NEGATIVUM, ET QUARUM* 
DAM ECCLESIARUM CONSUETUDINIBUS PETITUM. 


8 I. Hoc argumentum contra adversarios mililat. 

Cum adversarii nostri scriptorem nullum, pro 
sua opinione loq"entem, quem  invictissime tot 
tantorumque virorum.pro nostra sententia pugnan- 
tium caterve opponant, possint producere ; ad alio- 
rum silentium, tanquam ad sacram anchoram ita 


1? cap. 5, p. 256. 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 





$04 


8tamenti apocrypha censemus ; 5» Que Novi Testa- A confugiunt, ut saltem muta ae silenti quorumdam 


auctoritate vanis suis velationibus locum aliquem 
dedisse videantur. Dalleus itaque magna verborum 
pompa argumentum suum negativum proponit, 
quod hanc in formam totum reducitur : « Constat, 
inquit ille 19, has, quas hodie legimus epistolas, si 
vere [gnatii sunt, non potuisse non esse omnibus 
illius et proximae deinceps memorie Christianis, 
presertim vero litteratis et eruditis, si qui essent, 
notissimas. At his plane penitusque ignotas fuisse 
has omnes, quas nunc habemus, Ignatii nomine 
inscriptas epistolas, ipsorum que supersunt opera 
satis, ut mihi quidem videtur, arguunt ac demon- 
strant. Ergo necessario illud quoque quod nos con- 
tendimus,confitendum est,epistolas illas nunquam 
fuisse ab Ignatio scriptas. » Verum quam infirma 
nugaloriaque sit heo argumentatio, eo invicte con- 
ficitur, quod, si roboris aliquid habeat, ab ea Dal- 
leus ejusque fautores tantummodo feriantur et 
obruantur. In illos siquidem ipsos, qui Ignatium 
aliquas,ut diximus, epistolas scripsisse firmissima 
asceveratione affirmant,hoc idem argumentum tota 
gua vi, omnique impetu sic recidit. Constat epi- 
stolas ab Ignatio scriptas non poluisse non esse 
omnibus et proxime deinceps memorie Christianis, 
presertim vero litteratis et eruditis notissimas. 
Atqui epistolas, quas Dalleani ab Ignatio scriptae 
esse contendunt, non his solum, sed omnibus ante 
et post. Eusebium, plane penitusque ignotas fuisse 
certum est. Nullum enim qui eas citaverit aut agno- 
verit auctorem unquam potuerunt indicare. Ergo 
necessario illud quoque confitendum est has, quas 
dicunt Dalleani,nunquam ab Ignatio scriptas fuisse 
epistolas. Hoc autem quod ipsi nobis ministrant 
argumentum,eo validius est, quod letbalem ictum, 
quem suis ipsi manibus sibi intulerunt, nunquam 
certe declinare possint. 

Preterea fatentur adversarii, quod nemo etiam 
negare queat, argumentum affirmativum negativo 
semper esse preferendum.Neque enim scriptorum 
quorumlibet eilentium,imo neque ignoratio efficere 
potest, ut ea opera que ab aliis visa et lecta sunt, 
vere non exstiterint,et vere non sint ab auctoribus 
suis profecta. Atqui argumento affirmativo has, 
quas sine interpolationibus habemus epistolas, vere 
ab Ignatio nostro exaratas fuisse & nobis evidentis- 
sime demonstratum est,nimirum Polycarpi, Irenei, 
Origenis, Athanasii aliorumque auctoritate et te- 
stimoniis, que ab omnibus Dallei defensorumque 
ejus exceptionibus, argutiis, et cavillationibus in- 
victissime vindicavimus. 

Hec igitur satis superque esse deberent ad va- 
nam eorum negativam urgomentationem, que πυ]- 
lam unquam, nisi contra eos, vim roburque habi- 
tura est, penitus explodendam. Ne tamen aliquid 
probationum suarum α nobis pretermissum esse 
conquerantur, atque ut omnibus quam infirnum 


501 


ratore obire functiones? Que quidem quam falsa 

sint et a vero aliena, nemo, opinor, non videt. 

6 III. Num epistole lgnatii ecclesiis | Egypti, vel 
A&lhiophiz vel Germania Bajoariorum,aut Scotiz, 
aut alii fuerint incognite. 

Instat t&men Dalleus, neo soli Alexandrine, sed 
omnibus Agypti,necnon /Ethiopis Ecclesiis episto- 
las Igaatii incognitas fuisse ex eodem Eutychio, 
eodemque, quod satis superque confutatum est,ar- 
gumento conficere se posse arbitratur. « Hio, » ail 
Ὀαἱίδυς d» Eutychio loquens 14, « etiam aliud quid- 
dam non minus mirabile nos docet: Ab Anania, 
inquit,quem constituit Marcus evangelista patriar- 
cham Alexandrie nsque in teinpora Demetrii pa- 
triarche, nullus erát in provinciis /Egypti episco- 
pus : nec patriarcha ante eui crearunt episcopos. 
Et primus hic fuit patriarcha Alexandrinus, qui 
episcopos fecit. » Ex /Egypto autem in /Ethiopiam 
transvolana: « Ia omni, » inquil, « /Ethiopise Ec- 
clesia unus est jam ab antiquis temporibus episco- 
pus Abuna, ut vocant, id est patriarcha, qui eliam 
hodie eb Alexandrino patriarcha consecratur ot 
mittitur. Unus hic in tota AEthiopia ordines con- 
fert, neque alios confert quam diaconatum et pre- 
sbyteratum. » Testes autem hujusce rei citat Nico- 
laum Godinium e Societate Jesu, et Alphonsum 
Mindesium ex eadem Societate, ac postea /Ethio- 
pice gentis patriarcham, et Joannem a Sanctis, 
Dominicanum a Godinio laudatum, ao tandem 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


stituere, quidni etiam alias absque papa vel impe- A — Preterea leve omuino et sublestas fidei est testi- 





monium Eutychii, quem et ssculo tantum decimo 
scripsisse, ac plura hio peccasse nemo inflciabitur. 
Ex pluribus autem illius erratis illad solum obser- 
vabimus, quod nullum in provinciis /Egypti fuisse 
episcopum narrat,vero non videri simile,sed falsi- 
tatis prorsus suspectum. In aynodo etenim ab Ale- 
xandro episcopo Álexandrieadversus Arium coacta, 
fere centum episcopi interfuore: « Nos cum aliis,e 
inquit, « fere centum /Egypti et Libye episcopis in 
unum convenientes,» etc. At veroa Demetrii morte 
usque ad annum 318, quo concilium illud celebra- 
tum est,tot episcopatus recene erectos fuisse, quis 
crediderit ? Quid quod Eusebiustestatur?** Nepotem 
/Egy pti episcopum,;qui errores Chiliastarum docue- 
rat, et Jam pridem mortem obierat, a Dionysio 
Alexandrino fuisae confutatum. Unde non absurde 
colligitur eumdem Nepotem ante Demetrii tempora 
aliquam in JEgypto sedem tenuisse episcopalem. 
Denique Metaphbrastes, qui non minoris est quam 
Eutychius auctoritatis et ponderis, tradit Marcum 
« aliis quoque Ecclesiis longe lateque episcopos, 
presbyteros et diaconos dedisse. » 

Quantum ad /Ethiopie Eoclesiam, quis non mi- 
retur inauditum Dalleiejusque defensoris argunen- 
tandigenus ? Uterque enimex reocentiasimo quatuor 
hujus et superioris seculi auctorum, de rebus sui 
temporis scribentium, testimonio unum duntaxat 
episcopum ab initio Christiaas religionis ibi con- 
Siitutum fuisse concludunt. Quasi vero per tain 


Franciscum Alvarez, omnes hujusce vel preteriti C longa szculorum spatia mutatio nulla ibi fleri po- 


sseculi scriptores. Atqui huic Ecclesiarum .Egypti 
et Ethiopie usui, inquit Dalleus,doctrina in Igna- 
tii epistolis tradita, qua nihil sine episcopo facien- 
dum esse definitur,plane penitueque contraria est. 
Hanc ergo apostolicam doctrinam esse, atquo adeo 
epistolas Ignatii plane utraque Ecolesia nescivit. 
Verum si Eutycbius quiddam de Zgyptiaca Ec- 
clesia mirabile nos docuit, mirabilior profecto est 
falsa Dallei ex Eutychio repetita argumentatio. 
Esto enim unus in toto /Ezypto fuerit episcopus, 
unus in /Ethiopia, unus etiam in Bcythia, aliisque 
a Dallei defensore non sine fastu objectis regioni- 
bus. Nihil sane ibi Ignatii epistolis repugnans de- 
prehenditur. Etenim quamvis unus in 118, ut a'unt, 


tuerit ? Plures sane ia ZEthiopia olim fuisse episco- 
poi ος ipsis adversariorum principiis liquido de- 
monstratur. Dalleus namque /Ethiopicam Eccle- 
siam appellat antiquissimam et nobilissimam Ec- 
clesie /Egyptiace traducem. Atqui ex eodem Dal- 
leo Ecclesia Alexandrina saltem post Demetrii 
etatem plures habuit episcopos. Recte igitur hunc 
plures creandi episcopos usum ab Alexandrina Ec- 
clesia ad /Ethiopicam, qua illi subcrat, jai. ab bis 
temporibustransmissum fuisse inde colligas.Porro 
autem adversarii ante Demetrii tempora Ecclesiam 
JEthiopie ab Alexandrina originem euam hausisse 
incertum esse concedunt, quam alii δἁ eunuchum 
regine /Ethiopum, vel ad apostolos Thomam vel 


regionibus fuisset episcopus, id tamen non prohi- [) Mattheum referendam esse arbitrantur. 


buil, quominus ibi, sicuti nunc in emnibus am- 
pliesime diccesis civitatibus, oppidis et vicis, quas 
sub unius episcopi ditione sunt, omnia ex illius 
imperio, nihilquesine ejus sententia fleret. Et sane 
illud Petribus concilii Laodiceni &deo erat persua- 
sum, ut in villulis et agris nihil preter conscien- 
tíam episcopi civitatis agendum esse sanciverint : 
« Non oportet, » iaquiunt **, «in villulis vel agris 
episcopos constitui, sed visitatores. Verumtamen 
jampridem constituti nihil faciant preter conscien- 
tiam episcopi civitatis. » 


Sed hxc ex abundancti dicta sunto. Nam sive unus 
give plures in ZEgypto et /Ethiopia, atque etiam in 
Scythia fueriat episcopi, nihil inde contra Ignatii 
nostri doctrinam; multo autem minus contra Epi- 
atolarum ejus veritatem confici potest.Et vero diu- 
tissime postquam epistole Ignatii toti Christiano 
orbi notissims fuerunt, in Scythia aliisque pro- 
vinciis unus tantum erat episcopus proindeqce 
hunc morem cum doctrina, in tanti. martyris epi- 
stolis tradita, pugnare persuasum non habebant. 

Hinc ruit quod similiter de Germanica Bajoario- 


M pag. 374. ** concil. Laod. can. 57. ** Histor. lib. vn, cap. 24. 


509 


rum apud Bajoarios, ut Gregorius III, summus 
pontifes, memorat, nullum ante Vivilonem fuisse 
episcopum : apud Scotos vero, Beda teste, insule 
Jone abbatem presbyterum omni provincie, et ipsis 
etiam episcopis ordine inusitato fuisse praefectum. 
Nam preeterquam quod huic argumento jam respon- 
sum est, cerle Gregorius Π{, illud contra «60: 
clesiasticum ordinem, » Beda autem hoc « more 
inusitato » peractum esse affirmant. Quid ergo? 
Dicetne Dalleus ejusque defensor omnia que in 
aliorum auctorum scriptis secundum ordinem ec- 
clesixsticum, et more usitato peragenda esse doce- 
bantur, ea Bajoariis et Scolis incognita, proindeque 
eadem scripta falsa esse et supposititia ? Si id sibi 
persuadere possint, nemini certe equo rerum esti- 
matori persuadebunt. Ceterum tametsi Ignatii epi- 
stole ad Bajoariorum Scotorumque gentem non 
pervenissent, non ille tamen, sicuti nec alia omnia 
Patrum scripta, que ad eosdem non transmissa 
sunt, falsitatis et suppoaitionis essent arguenda. 


CAPUT X. 


REPELLITUR ALIUD ARGUMENTUM NEGATIVUM EX AUCTO- 
RUM SILENTIO DEDUCTUM. 
B I. Primum ex Epiphanii silentio. 

Ab Ecclesiarum de Ignatianis epistolis silentio 
ad quorumdam scriptorum taciturnitatem Dalleus 
trausivit. Sed frustra ille eodem semper argumen- 
torum genere pugnans, caliginem tenebrasque illas 
offundere conatur, quas luce sua fugat Ignatius. 
Primo enira Dalleus Epiphanium has litteras igno- 
rasse : « Áut, » ut ipse loquitur, « quod vero pro- 
pius videtur, contempsisse velut flclas, » ex eo 
probare se posse arbitratur, quod ubi Epiphanius 
adversum Aerii de presbyterorum cum episcopis 
equalitate errores disputat Ἡ, nullibi unquam has 
Jaudaverit Ignatii litteras : « Quibus, » inquitidem 
Dalleus δὲ, « nihil estin tota antiquitate adversus 
illam Aerii opinionem disertius. » Sed contra, cer- 
tum est Epiphanium hec scripsisse post vulgatam, 
quam ille procul dubio legerat, Eusebii historiam, 
in qua tam honorifica harum )gnatii epistolarum 
mentio habetur. Non potuerunt ergo illi esse inco- 
gnite. Porro si eas novit, atque ab Ignatio sicuti 
Eusebius, scriptas credidit, nullus sane dubitandi 
locus est eximium tanti martyris opus ab eo non 
modo non spretum, sed ea etiam que sanctissimo 
viro debebatur, veneratione susceplum. 

At, inquies, curille adversus Aerium earum au- 
etoritate nou utitur ? Cur etiam, inquimus et nos, 
adversus alias hereses tot Patrum scriptis, quibus 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS |. 


rum gente, et de Scotis subjunxit Dalleua, nimi- A las, neque aliorum plurimorum scripta laudavit, 


C 





510 


quoniam ex Patrum testimoniis contra hewreticos 
pugnare mens illi non erat. Et re quidem ipsa, 
nulla contra Aerium profert, sed duobus tantum 
Pauli sententiis ab eodem Aerio objectis respondisse 
legitur. 

Instat Dalleus ?*?*: « Quedam illic ponit Epipha- 
nius, cum Ignatianis apertiesime pugnantia, quale 
illud est quod decernit : A presbyteris et diaconis 
ecclesiastica negotia impleri, sive administrari 
posse. Item fuisse quasdam ab apostolis constitutas 
Ecclesia8, que a solis presbyteris etdiaconis absque 
episcopo regerentur. Quae totidem monstra sunt et 
Ignatii quidera nostri epistolici hierarchicis legibus 
exserte deflnientis sine episcopis, presbyteris aoc 
diaconis non vocari Ecclesiam, et necessarium esse 
nihil sine episcopo operari. » Veru:. si res ila se 
habeat,certe Ep'phanius omnium hominum impru- 
dentissimus, ubi contra episcoporum pre aliis Ec- 
clesie ministris excellentiam disputat, Aerio jugu- 
lum ipse prebuit. Quod sane cum dici nequeat, 
neque etiam dici potesteum scripsisse aliquid, quod 
cum Ignatii nostri epistolis omnino non congruatet 
concordet. Et vero in eo qui nobis objicitur loco, 
Epiphanius objectis ab Aerio Pauli verbis, respon- 
det ibi Apostolum de iis sermonem instituere, que 
initio nascentis Ecclesie agebantur, quo quidem 
tempore cum nondum ubiquevcreati essent episcopi, 
tum a presbyteris vel diaconis ecclesiastica negotia 
implenda orant et administranda. At Ignatius ab 
episcopis, quorum numerus sua aate mirum in mo- 
dum crevera!, eadem negotia voluit administrari, 
Quod quidem nuliib; unquam negavit Epiphanius. 
Nulla igitur inter eos discordia neque pugna, sod 
summa utriusque consensio. 

δ II. Num epistole Ignatii Tertulliano fuerint 


íncognitap. 
Plura de Tertulliano congerit Dalleus 29. atqueei 


ignotas fuisse Tgnatii epistolas qualuor adductis ra- 
tionibus probare nititur. 1. Si Tertullianus eas ab 
Ignatio rescivisset esse scriptas, contra sancti mar- 
tyris doctrinam, « sine episcopis et diaconis Bo- 
clesiam non vocari,» illud utique non scripsisset: 
« Ubi tres, Ecclesia est, licet laici 54.» 2. Ubi eos 
8 quibus refutatus est Valentinus, enumerat 33, 
nempe Justinum philosophum et martyrem, Miltia- 


[ dem, Ireneum et Proculum, nullam de Ignatio, his 


ee funditus evertebantur, pretermissis, tam paucis 


ipsemet usus est? Nunquid ea quz omiserat, ignota 
habuit, aut contempsit veluti ficta et commentitia ? 
Minime gentium. Ideo igitur neque Ignatii episto- 


" heres. 75. Ἡ 
cep. 7. 3* Lib. Cont. Valent., cap, 


cap. 7, p. 216. ** [bid. 39 cap. p. 
5. ?! Jib. in Contra Marcion., cap. * '^ ib. De pudicit. 


omnibus antiquiore, mentionem facit. 3. Quibusin 
locis vehementius disputat contra Marcionem ?5, 
eique ex Joanne apostolo ostendit « precoquos et 
&bortivos quodammodo Marcionitas fuisse, qui 
Christum phantasma cum illo vindicarent, » ibi al- 
tissimum de Ignatio silentium ; etsi « nemo ín 
primoillo Christianismo nequesrepius, neque acrius 
phantasticos illos exagitavit. » 4. Tertullianus Mon- 
tanísta factus contra Ignatii sententiam docet ** 
8, 


et seq. δι De εχλοτίαἰ. casti, 


δια 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


$12 


« omnes post baptismum laps08, » ad penitentiam A eodem apostolo damnatos fuisse ostenderet ? Nun- 


agendam non admittendos. Orthodoxi quoque qui 
ibidem Scripture sacre, et libri Herma auctorita- 
tem ipsi opponunt, neunum quidem de Ignatio ver- 
bum habent. Ex quibus infert Dalleus et Tertul- 
liano heretico et Catholicis omnibuslatuisse Ignatii 
epistolas. 

Sed hec futilium inaniumque rationum series est 
et concatenatio. Salmasius enimvero, Blondellus 
atque Albertinus, ejuadem cum Dalleo Calviniane 
hereseos sectatores, has litteras ante Tertulliani 
eetatem scriptas esse affirmant. Prius ergo Dalleus 
hane sodalium suorum debuit confutare opinionem ; 
quippe qua stante, has Ignatii epistolas, que cum 
omnibus communicabantur, in manus Tertulliani 
pervenire potuisse facile evincitur. 

Ad Dallei autem rationes gradum ut faciamus, 
quis primam non videat nullam esse et ridiculam : 
quandoquidem Tertullianus Montanistarum here- 
sim Jam tum amplexatus erat, cum scripsit : « Sed 
ubi tres, Eeclesia est,licet laici.» Quid igitur mirum, 
si homo hereticus, qui oppositos sacre Scripture 
errores docet, contra orthodoxam Ignatii doctri- 
nam scribat et loquatur ? Nonne potiori Jure quis 
ità argumentaretur? Tertullianus catholicus eadem 
8ο [Ignatius de Ecclesia scripsit. Ergo Ignatii episto- 
le Tertulliano non fuerunt incognito. 

Ad secundam Dallei rationem respondemus Ter- 
tulliano visum esse, ut horum quos citavit Patrum, 
non plurium auctoritate contra Valentinianos de- 
certaret. Nec sane Dalleo vel ulli jus est cum au- 
elore aliquo expostulare, cur non pluribus armis, 
vel majori hominum multitudine cum adversariis 
congrediatur, cui hec, quibus utitur, ad expugnan- 
dos hostes &uos sufficiunt. Tertullianus autem eos 
quos citavit Patres ad debellandos Valentini secta- 
tores sibi satis superque esse, necalios se citare vo- 
luisse non obscure signiflcat, cum de illis sic fatur 
955: « Qui ipsorum heresiarcharum contemporales 
instructissimis voluminibus et prodiderunt et retu- 
derunt. » Illos enim scriptores et hereticis contem- 
porales, et eorum errores instructissimis volumini- 
bus retudisse cum dicat, duas procul dubio sugge- 
rit rationes, quibus testimonia eorum sibi suffi- 
cere, neo plura desiderari debere aperte pronun- 
tial. 


quid igitur ad id probandum Joannis auctoritas 
Tertulliano satia non erat, nisi et Ignatius ei adjun- 
geretur ? 

At vero, inquit Dallaus, nec in reliquo illo opere 
Tertullianus ullam Ignatii facit mentionem. Quid 
inde? Nullum etiam alium nominat, neque tamen 
idcirco Tertullianum opere aliorum, qui huncerro- 
rem antiquissimum confutarunt, ignorasse, atque 
adeo nulla unquam fuisse credendum est. 

Ultima Dallei ratio non majoris est ponderis. 
Tertullianus enim, cum ea qua objiciuntur scribe- 
ret, hereticus erat, 8ο proinde, uti jam monui- 
mus, catholicam Ignatii doctrinam sibi omnino ad- 
veraam in medium producendam esse non putavit. 
Quod autem ad orthodoxos attinet, potuerunt qui- 
dem contra Tertulliani errores auctoritate Ignatii 
pugnare: sed cum eorum scripta non exstent, 
nihil hac de re a quoquam definiri potest. Neque 
enim ullus Tertullianum omnia sibi ab orthodoris 
objecta fldeliter retulisse, iisque omnibus respon- 
disse, certo &ffirmaverit. Et re quidem ipsa pauca 
quedam fuisse &b eo selecta vero prorsus videtur 
simillimum. 

Urget Dalleus, cur ille Hermae, non vero Ignatii, 
citavitlibrum ? Instamus et nos, curnon etiam alio- 
rum? Porro reapondemusideo Hermam ab illo citari 
vel quialibri ejus in sacrum Scripturarum canonem 
ἃ quibusdamasocribebantur, vel ob eam potissimum 
quam eodem in libro reddidit rationem 51, quia 
Scriptura est « qua sola mochos amat. » Ab eo 
quippe de mochis utrum ad penitentiam admitten- 
di essent, quiestio movebatur. Hsc ergo Scriptura, 
quie a Tertulliano 80ἱ8 mochos airnare dicitur, sola 
ab eo laudari debuit. 

6 III. Num Caío eliam et Clementi Alexandrino in- 
cognilz fuerint. 

Caio quoque ignotas fuisse Ignatii nostri epistolas 
ut probaret Dalleus, protulit ** ejusdem Caii fra- 
gmentum, ab Eusebiotranecriptum **,tbi ex antiquis 
Patribuscontra heresim Artemonis, Christum me- 
rum hominem esse delirantis, sio ille disputat:«Ac 
fortasse id quod dicunt credibile videretur, nisi eis 
refragurentur primum quidem divine Scripture, 
fratrum quorumdam  soripta, Victoris state anti- 
quiora, que illi adversus gentes, et contra sui tem- 


Tertia Dallei ratio positis duntaxat ante omnium D poris haereticos pro veritatis defensione scripserunt, 


oculos Tertulliani verbis illico exploditur. Ita enim 
ille: « Desinat, inquit **, nunc hereticus... a Judeo 
mutuari phantasma vindicans Christum ; nisi quod 
et ista sententia alios habebit auctores preecoquos et 
abortivos quodam -:odo Marcionitas, quos apustolug 
Joannes Antichristos pronuntiavit. » Quis enim ex 
his facile non intelligat aliud Tertulliani consilium 
non fuisse, quam ut à Joannis lempore hereticos 
Marcionitarum precursores exstitisse, atque illos ab 


Justinum intelligo, et Miltiadem, et Tatianum, ac 
Clementem, aliosque quamplurimos, in quorum li- 
bris Chrieti divinitas aeseritur. Nam Irensi qui- 
dem, et Melitonis, et reliquorum scripta, quis est 
"qui ignoret, in quibus Christum Deum simul ac 
hominem predicarunt ? » Atqui, inquit Dalleus, si 
Caius epistolas quas defendimus, ubi Artemonis 
heeresis splendide confutatur, ab Ignatio profeclas 
esse rescivisset, eis procul dubio primum in hoc 


? oc. cit. ** Ibid. 57 lib. De pudicit., cap. 40. ** cap. 9, pag. 280. 5 Euseb., lib. v, cap. 28, 


513 


Caium postquam ha Ignatii epistole, juxta Sal- 
masii, Blondelli et Albertini, diximus, opinionem 
in vulgus prodierant, tertio floruisse saeculo; re- 
spondemus hac argumentatione nihil posse οοπῄοί 
nisi prius Caium ad Ignatii nostri citandas epistolas 
necessitate aliqua adactum fuisse demonstretur. 
At cum ille, paucis scriptoribus commemoralis, 
alios quamplurimos se pretermisisse testetur,nulla 
omnino 84688 laudandas necessitate se compulsum 
fuisse apertissime significat. 

Instat Dalleanus defensor: Ignatius omnium 
quia à Caio memorantur antiquioretcelebriorerat: 
ergo ab eo debuit citari.Sed falsa est ex vero ante- 
cedente deducta consequentia. Neque enim Caius 
dixit sescriptoresomnium antiquiores et celebrio- 
res appellasse; sed » fratrum quorumdam scripta, 
Victoris etate antiquiora.» At certedata opera ad- 
didit « quorumdam ; » ut hoc verbo inter eos quos 
omisit, plures fuisse iis,quos laudavit, antiquiores 
et celebriores, nemo inficiaretur. Caius igitur non 
magis epistolas Ignatii quam aliorum scripta, que 
non citavit, ignorasse dicendus est. 

«e Idem judicandum de Clemente Alexandrino, » 
prosequitur Dalleus * Si idem judicandum de 
Clemente, jam ipsemet Dalleus oausa sua cecidit. 
Ipsum tamen audiamus. Ait itaque Clementem ve- 
tustissimum esse et doctissimum secundi seculi 
precipitis scriptorem. Id et nos verissimum esse 
dicimus. Ait rursus eum pro immensa sua erudi- 
tione plurimos auctores, cum gentiles, tum Uhri- 
stianos passim laudasse. De gentilibus quidem non 
refragabimur, sed longe plures Christianos ab eo 
pretermissos,quam citatos contendimus.Quomodo 
tamen cumque se res habeat,quid indecontra lgna- 
lii nostri epistolas ? « Gerte, inquit Dalleus, ubi 
tradit hareticorum sectas Adriani Augusti tempo- 
ribus coalescere cepisse, opportunus erat locus 
Ignatiana commemorandi, » quorum ibi ne memi- 
nit quidem.Quid ergo ? Quoties scriptori opportu- 
nus fuit locus Ignatiana commemorandi, toties 
eorum sinon meminit,nec illi cognita,nec ab Igna- 
tio acripta esse pronuntiabitur ? Mira sane argu- 
mentandi ratio.Seu mirabilius profecto quem Dal- 
leus opportunum Clementi Ignatisna commemo- 
nndi locum assignaverit. « Ignatianas epistolas,» 


verba Dallei sunt, « sue traditioni repugnantes si D 


riviseet, vel eas refutassel, vel suam ipse traditio- 
lem ad earum normam correxisset.» Novum plane 
εἰ inauditum argumenti negalivi genus ! Nunquid 
ütsanetissimi alicujus scriptoris sententia refella- 
tar, ille nomlne suo appellandus est ? Imo ut pru- 
dentius securiusque lgnatius confutaretur,celeber- 
timo illius nomini parcendum erat. 

Saltem Clemens ad Ignatii normam, urget Dal- 
leus, traditionem suam correxisset. Neque hoc 
magis necessarium. Potuit enim Clemens alicubi, 


*e oap. 9, p. 280. 


D. NOURRII DISSEnTATIO. — PARS I. 


frsgmento dedisset locum. Yerum ut omittamus A vel errore vel incogitantia vel memorie lapsu ab 





514 


Igaatii opinione recedere. Porro autem ille ipse 
quem Dalleus virum suinmse eruditionis merito 
nominat, nescire non poterat plures ab initio nas- 
centis Ecclesia ortas haereses. Quapropter in illo 
opportuno, sicuti loquitur Dallas, loco non aliud 
animo intendebat Clemens, quam ut eos de quibus 
disserit basreticos, non tante, quantum ii jacti- 
tabant, antiquitatis fuisse ostenderet. Ad id autem 
probandum necessaria non erat Ignatii nostri au- 
ctoritas. 

Atque hic terminatur negativum adversariorum 
argumentum, e scriptorum de Ignatii epistolis si- 
lentio petitum ;quod magno quidem verborum ap- 
paratu,miraque inutilium argutiarum pompa ven- 


Β ditant; sed nullo rationum pondere, nulla plane 


valida et firma probatione tuentur ao defendunt, 
Nos e contrario argumentis aífirmativis,ab scriptos 
rum nobilissimorum auctoritate desumptis, hanc 
primam epistolarum classem Iynatio nostro, uti, 
arbitramur, invictissime vindicavimus. 


CAPUT XI. 
PROBATUR EX IPS18 EPISTOLIS IGNATIUM ANTIOCHENUM 
EARUM VERE E88E AUCTOREM. 
4 I. Primum argumentum 


Has porro Ignatii epistolas non sola prestantis- 
simorum auctorum testimonia ipsi certissime vin- 
dicant; sed ipsemet etiam epistole se ab eodem 
sanctissirao martyre scriptes esse palam aperte- 
que testificantur.In iis enim verus genuinusque 


C viri apostolici, divino igne inflammati, atque ad 


martyrium incredibili ardore properantis stylus 
ubique micat, et ab omnibus facile agnoscitur. 
Modusetium ipse quo littere exarate sunt,errores, 
heresesque in eisimpugnate,doctrina sive morum, 
give fidei Christiane ibi tradita, cetera denique 
omnia non alium quam virum inter apostolorum 
discipulos sanctissimum,inter sanctissimos marty- 
res celeberrimum,  interceleberrimos primosque 
Ecclesie presules prestantissimum, uno verbo ip- 
summet Ignatium designant, demonstrant,produnt- 
que &auctorem.Id quidem longa inductione probare 
non suscepimus, quod sola, quam dedimus, harum 
epistolarum analysi planum fit omnibus, oin- 
ninoque perepicuum. Verumtamen Dalleus in illis 
e contrario auctorem lgnatio longe posteriorem 
sese deprehendisse putat ; idque non minus quam 
sexaginta rationibus probare conatur. Sed cum 
plurima ad Ignatianarum epistolarum interpolatio- 


.nes, vel ad epistolasignatio perperam ascriptag 


pertineant,his pretermissis,ad eas tantum que ad 
solam genuinarum illius litterarum classem spe- 
ctant, respondendum esse credidimus. 
8 II. Secundum argumentum. 
Verum ante omnia opere pretium eat observare 
omnes Dallei defensorumque ejus objectiones, ex 


515 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 516 


ils qua supra retulimus, Patrum testimoniis jam A teernum, non a silentio progrediens. » Omnis vero 


esse funditus eversas.Polycarpus namque,]reneus —difüleultas in his verbis posita eat : « non a silentio 
progrediens: » οὐκ ἀπὸ σιγῆ προελθών. Hee enim, 
uti aiunt **, verba feriunt Valentinum, Ignatio [po- 
Bteriorem, qui ex Siga ortum Logon docebat. Quod 
quidem, inquiunt,cum nullus ante eum somniasse 
memoretur, illud ab ignatio argui nullo unquam 
modo potuit. Quod si respondeas Valentinum er- 
rores 8008 a Gnosticis hausisse, concedunt quidem 
Dalleani 55 :«Ipsam rerum silvamatque materiam, 
ex qua Valentinus sua composuit, jam apud vetu- 
stiores partim Gcosticos hereticos, partim etiam 
poetas,aut philosophos ethnicos fuisse.»Sed conten- 
dunt novam sliquam inter Gnosticos sectam a 
Valentino fabricatam, cujus hec peculiaris, quaa 
ceteris discriminabatur, opinio erat : « Logon a 
Sige ortum vel immediate, » ut a matre filiuimn ; vel 
mediate, « ut ab avia nepotem. » Quam sane ob 
causam Irenseus, sicuti opinantur, tradidit *9,«Va- 
lentinum veteres doctripas in proprium characterem 
transtulisse.» Denique audacter affirmant heca 
Gnosticorum aliquo si scripta sint,illum in Valenti- 
ni schola fuisse edoctum. 


οἱ Origenes nihil in bia litteris animadverterunt, 
quod [gnatii ingenio, moribus et etati omnino non 
congrueret. Si vero pressius cum — adversariis aga- 
mus,illud idem ex iis que ipsi verissima esse con- 
cedunt, invictissime  demonsltrabimus.  Fatentur 
enim has epistolas Eusebio, Athanasio, Hieronymo, 
Theodorcto,aliisque innumeris soriptoribus et no- 
tissimas fuisse, et lgnatio attributas. AL οἱ in iis 
tam paucis atque adeo brevibus epistolis tanta, ut 
adversarii contendunt, esse rationum cum Ignatii 
ingenio, moribus et szeculo pugnantium multitudo, 
fleri sane non potuit ut ee omnes tot viros eru- 
ditissimos, acutissimos, diligentissimosque fuge- 
rint,atque in illorum animos de earumdem episto- 
larum suppositione ne minimum quidem scrupu- 
lum ullamve injecerint suspicionem. Et quamvis 
omnes cecilate perculsi fuissent, fieri saltem non 
potuit ut EusebíusabIgnatii tempore non adeo re- 
motus, Historiam suam ex antiquis Patrum monu- 
mentis concinnando, ea non viderit, que moribus 
rebusque omnibus Ignatii tempore usitatis, tanto- 
pere adversabantur. Dicendum igitur quod cum 
Eusebius, aliique omnes in his epistolis nihil non 
Ignatianum deprehenderint,nihil revera in iis esse 
quod ab Ignatio scriptum non fuerit. 


CAPUT XII. 


OBJECTIONE8 DALLJE! EX HAERETICIS ET H/ERESIBUS, AB 
IGNATIO COMMEMORATIS8, PETITAE SOLYUNTUR. 


8 I. Objectio ex Saturnili haeresi petita solvitur. 


Sequamur tamen Dalleum, ejusque defensorem, 
atque eos ubique aberrantes in veritatis viam, si 
fleri possit, reducere satagamus. Prima itaque 
Dallei ratio desumitur ex iis, que iu Ignatii epi- 
stolis notantur,sive heresibus sive hereticis, quos 
post illius mortem exortos fuisse cum putet, inde 
has epistolas ab Ignatioscribi minime potuisse in- 
ducit. Has autem inter haereses Dalleus errorem 
Saturnili,qui Christum putative tantum visum [fuisse 
garriebat, impugnari acriter contendit *. Verum 
tam inflrma est hec Dallaei conjectura,ut defensor 
illius aperte et ingenue dicat ** : «Que in illo,»sci- 
licet Dallao, «observantur vel Vindiciarumaucto- 
rem, » nempe Pearsoniuin,« non tangunt, vel tanti 
non sunt momeuti,ut nos detinere debeant.»Et re- 
quidem ipsa Ignatiano telo non Saturnilus,aut ali- 
quis Ignatio posterior bereticus, sed Menandriani 
vel Ebionite, vel Cerinthiani conüguntur. 

8II. Objectio ex Valentinianorum  Sige petita 

proponitur. 

Maximum igituret palmarium Dallei ea de rear- 
gumentum ducitur ex hacIgnatii nostri sententia: 
« Unusest Deus,qui manifestavit seipsum perJesum 
Christum Filium ipsius, qui est ipsius Verbum 


8 IIl. Solvitur superior objectio, ac primo ostend tur 
incerlum esse utrum Valentinus post. Ignatii tem - 
pora errores $uos disseminare caperit. 


Atque hoc precipuum est adversariorum argu- 
mentum,quod miraostentationeinvictissimum esae 
jactitant. Verum Moynius, ejusdem cum D alleo 
Calviniane secte minister, illud adeo leve ac im- 


C becillum esse judicavit, ut nullam inde difüculta- 


tem ereari posse ultro fateatur. Et certe hoc pro- 
batio perperam ab eis venditata, variis refellitur 
rationibus, quarum unaqueque ad eam penitus 
desiruendam sola sufficit. Verumenimvero incer- 
tum primoest num Valentinus Ignatii lempore non 
vixerit, tuncque creperit errores disseminare suos. 
Irenzus siquidem, qui Valentinum probe noverat, 
quique jam ab Eleutherii pape etate,id est, intra 
&nnos 177 et 192,ejusdem Valentini heresim con- 
futarat,de eo hec memorie prodidit *! :«Valentinus 
venit Romam sub Hygino, inerivit vero sub Pio, 
et prorogavit tempus usque ad Anicetum. » Hy- 
ginus * autem juxia vulgarem opinionem ab anno 
152 ad annum 156, vel juxta emendatiorem  Hen- 


D schenii et Papebrochiicatalegum Romanorum pon- 


tificum ab anno138 ad annum 150, Romane Εο- 
clesie tenuit gubernaculum. Eusebius vero qui in 
historia sua [reneum secutus est, in Chronico hec 
habet ad annum 142 *.«Sub Hygino Romane urbis 
episcopo Valentinus heresiarches et. Cerdo magi- 
ster Marcionis Romam venerunt. » Et ad annum 
146: « Valentinus hereticus agnoscitur, et per- 
manet usque ad Anicetum. » Porro autem VYalen- 
tinum, antequam Bomam adventaret, errores suos 
spargere cepisse vero plane simillimum videtur. 


" cap. 11, p. 291. ** pag. 157. 9 Epist. ad Magnes. ** Dall. cap. 12, p. 293. « pag. 303 9 ]ib. τι 


adv. Valent., cap. 5. *' Iren. Prolog. in lib. iv adv. Valent. ** lib. tr adv. Valent, c. 8. 


cap. 11. 


. Hist lib. rv, 


911 


D. NOURRI( DISSERTATIO. — PARS I. 


$18 


Nam idem Valentinus ab iis, qui Ireneum preces- À formam, dispositionem et ordinem ; quibus, inquit, 


serant, jam fuerat confutalus, ut ipsemet lIreneus 
ibidem testificatur 9: « Quapropter hi qui ante 
non fuerunt, et multo nobis meliores, non tamen 
satis potuerunt contradicere his, qui sunt a Valon- 
tino ; quia ignorabant regulam ipsorum, quam nos 
cum omni diligentia in primo libro tibi tradimus. » 
Et de Polycarpo alibi scribit *Ó : « ]s enim est, qui 
süb Aniceto cum advenisset in urbem, multos ex 
his, quos prediximus, hereticos, » Valentinum 
nempe et Marcionem, « convertit in Ecclesiam Dei.» 
Utrum autem diu anle tempora Hygini Valentinus 
inceeperit soam publicare heresim, nihil a quo- 
quam indubitatum statui unquam potuit. 

Urgent tamen ex citeto Eusebii Chronico Va- 
lentinum anno tantum 146 agnitum. Ergo inferunt, 
antea neo agnitus erat, nec proinde suos ullibi spar- 
serat errores. Sed quamvis bec ex eo urgere non 
deberent Chronico, in quo menda esse predicant ; 
dicimus tamen in hujuscemodi scriptis verbum, 
agnoscilur, non ita accipiendum esse, ac si mun- 
quam antea hereticus ille α quoquam agnitus fuis- 
set : sed nihil aliud signiflcare, quam illum qui 
privatim et seneim sine sensu errorum suorum 
venena prius propinaverat, jam apertissime ea 
spargentem ab omnibus agnitum. 

At, inquiunt, Valentinus, teste Tertulliano, sub 
supremo Eleutherii pontificatu, id est, ut diximus, 
cirea annum 180, Rome adhuc commorabatur. 
Unde concludunt illum Ignatii tempore aut inter 
vivos, aut saltem inter pravos hereseum doctores 
non potuisse annumerari. Sed in Tertulliani libris 
describendis erratum fuit, vel ipse errasse censen- 
dus est. lreneus quippe diligentissimus errorum 
Valentini investigator, in suo, quem sub eodem 
Bleutherio summo pontifice composuit, libro, asse- 
verat Valentinum tantummodo usque ad Anicetum 
tempus Rome prorogasse, id est non vixisse, aut 
ibi non comparuisse amplius. Huic Irenaei senten- 
tie subscripsit Eusebius, scriptor oculatissimus. 
Ex quibus recte concluditur obscurum esse, omui- 
Doque incertum num Valentinus Ignatii noslri 
tempore errores aliquos non sparserit in vulgus. 

8 IV. Valentinianos hunc de Sige errorem a 
Gnosticis hausisse. 

Fac tamen Valentinum Ignatio fuisse posteriorem, 
quid inde contra sanctissimi martyris epistolas, 
si Valentinus hanc de Logo a Sige orlo heresim 
ad hereticis vetustioribus hausit, quam in eis 
damnat Ignatius ? Concedit autem Dalleus, uti α 
nobis supra observatum est?*, « ipaam rerum silvam 
etque materiam, ex qua Valentinus sua composuit, 
jam apad vetustiores, partim Goposticos hereticos, 
partim etiam poetas,aut philosophosethnicos fuisse. 
Quid ergo novi protulit Valentinus? Respondet 
Dalleus illum huic silve ac materie novam dedisse 


cap. 5. 


et secla ejus a ceteris omnibus recte distincta est, et 
ille ab Irenao jure iraditur 5*, antiquas in suum 
characterem transtulisse. Sed quenam, amabo te, 
est illa Valentina forma ? Non ea quidem sita est in 
verbis, Nus, Logos, vel Sige ; quandoquidem « Pa- 
trem innatum, inquit Dalleus δὲ, et Nun, et Logon 
apud Basilidem, et Sigen apud Antiphanem poe- 
tam invenio. » Quenam est ergo illa forma ? 
« Logon e Sige ortum, prosequitur Dallieus δὲ apud 
neutrum invenio. Ea rerum dispositio apud unum 
Valentinum ejusque discipulos exstat. » 

Sed Dalleus ea profecto, qua paulo post ipsemet 
retulit, Irenai verba non satis attente legerat. Ire- 
neus etenim ibi de Antiphane poeta sic disserit 56: 
« Unde et ipsi, Valentiniani, sibi assumentes fabu- 
lam....... solummodo demutantes eorum nomina, 
idipsum autem universorum generationis initium, 
et emissionem ostendentes, pro nocte et silentio 
Bithon et Sigen nominantes......... 80 pro primis et 
meximis diis eonas formaverunt, ei pro secundis 
diis eam, que extra pleromatis ipsorum enarrant, 
dispositionem. » Quid vero quod Valentiniani has 
primorum deorum 80 enoum generationes, emis- 
siones et orius non a paganis tantum, sed etiam ab 
hereticis, eodem Ireneo teste, delibaverant? Ipse 
enim paulo supra scriptis tradiderat : « Heo autem 
que dicta sunt de sensu emissionis, similiter et ad- 
versus eos, qui 8 Basilide sunt, adversus reliquos 
Gnosticos, & quibus hi initia emissionum accipien- 
les, » etc. Atqui illas inter deorum ac eonum emis- 


C siones, sive primas, sive secundas, debuit procul 


dubio esse Logos e Sige ortus. Valentiniani ergo 
illum Logos ortum non secus ac reliquas deorum 
suorum emissiones ab ethnicis atque hereticis mu- 
tuati sunt. 

Neque vero ibi sistit Irenaeus, sed ipse eodem in 
loco addidit : « De ea autem quee est ex bis secunda 
emissione hominis et Ecclesie ipsi patres eorum 
falso cognominati Gnostioi impugnant adversus 
invicem, sua propria vindicantes, et malos fures se 
esse convincentes. » Quid autem haec verba aliud 
significant, quam Valentinianorum patres fuisse 
Gnosticos a quibus illi non primam solum, sed 
etiam enim ob causam puri merique Gnostici Valen- 
tinum ejusque sectatores, eo quod in patrum suo- 


D rum dootrina et placitis plurima immutassent, 


« malos feres esse » convincebant. Contra vero Valen- 
tiniani illos eui temporis Gnosticos earumdem 
incusabaut immutationum. Quo certe ex dissidio 
atque conflietu sperte colligitur utrosque et va- 
lentinianios eL posteriores Gnosticos ab antiquio- 
ribus Gnosticis non silvam duntaxat οἱ materiai, 
sed deorum &onumque ortus hausisse et emisg- 
siones. 

Respondet Dalleanus defensor non Gnosticos, 


" Prolog. in lib. 1v adv. Valent. "5 lib. i1 ade. Valent. cap. 3. 5* pag. 303. 5! lib. 1 adv. Valent., 
pag. 303. δὲ Ibid. *lib. 11 adv Valent., cap. 19. 


519 


sibi invicem exprobrasse et objecisse mutationes. 
Sed ipsum eorum, que cum Dalleo paulo ante 
dixerat, oportebat esse memorem. Nam ille non 
secus ac Dalleus Valentinum Rome Kleutherii 
Pape tempore, quo Irenzeus hunc, quem citamus, 
librum edidit, commoratum fuisse pertinaciesiimne 
asseverat. Atqui si Jreneus eo in libro memorie 
prodidit discipulorum Valentini patres fuisse alios 
ejusdem Valentini discipulos, iia ut Valentinus 
nepotes tunc haberet, de variis doctrine sue, que 
ab eis factae fuerant, immutationibus acerrime 
disputantes ; hinc planum perspicuumque flet Va- 
lentinum, ut supra dicebamus, ipso Eleutherii 
pontificatu, esse longe antiquiorem. Quod cum 8 
Dalleanis prefracte negetur, illud ab Ireneo scri- 
ptum non fuisse ipsi fateantur necesse est. 

At, inquies, quenam igitur erat Valentiniane se- 
οἱ forma peculiaris et propria ? Reepondemus eam 
esse, que Irenei verbis, a nobis jam relatis, desi- 
gnatur: « Demutantes nomina, et pro primis et 
maximis diis eonas formaverunt, et pro secundis 
diis eam, que extra pleromatis ipsorum enarrant, 
dispositionem. » Atque iis nominibus novos for- 
βίας addiderunt, vel immutaverunt emissionum et 
oriuum ordines. Ceterum ad novam iuter bereti- 
608, maxime vero Valentinianos, condendam se- 
ctam non magna doctrine immutatio requirebatur, 
ut ex iis, que de Plolomao narrat Augustinus 5], 
quivis facile intelligat : « Ptolomeus, inquil, disci- 
pulus Valentini heresim novam condere cupiens, 
qualuor sonas, et alios quatnor asserere maluit. » 
Si hec sola inutatio novam inter Valentinianos 
sectam creavit, frustra in inquirenda nova Valen. 
tiniane secte forma desudat Dallaus, que in εἰ- 
perioribus Irenasi verbis facile agnoscitur. 

Neque erat quo ultra illa objiceret 55 scriptum 
a Tertulliano δὲ ante Marcionem, et Apellem, et an- 
tequam Valentinus &onas suos predicasset, neimni- 
nem docuisse alium esse Deum creatorem. Ex quo 
inferebat idem Dallaus Valentinum nihil ab anti- 
quis csse mutuatum. Nam ante Valentini tempora 
hanc impietatem a Basilide, Saturnilo, atque Gno- 
Siicis antiquioribua disseminatum fuisse ila certum 
est, ut Dallei defensor illum bao in re penitus 
deserere, erroreinque illius, quem celare amplius 
non poterat, aliquando tandem confiteri coactus 
sit 6, 

8 V. Ignatium ad. Valentinianos nullo modo 
respexisse, sed ad Ebionitas. 

Porro quecunque illa fuerit secte Valentiniano- 
rum forma, errorque peculiaris et proprius, ad eos 
Ignatius nullomodo collineavit, multoque minus eos, 
ut ait Dalleus, « apertissime cedil. » Illud autem 
ex eo clare demonstratur, quod quamvis Dalleus 
nulli pepercerit labori, αἱ omnia que his Ignatii 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


B 





520 


sed Valentini discipulos has doctrinarum suarum À dictis: « Verbum a silentio progrediens, » prepo- 


nuntur, ea cam Valentinianorum erroribus, fabulis, 
et deliratione omnino cohaerere ostenderet; ille 
tamen de precipuo quod ibidem ab [gnatio tracta- 
tur, argumento, nimirum vitam nostram «secundum 
Judaismum » non esse instiluendam, ne ullum 
quidem verbum fecit. Unde ergo tam altum Dallei 
defensorumque ejus hao de re silentium ? Nulla 
certe alia illius causa fuit, niai quia Valentiniuni 
hoc de argumento eadem ac Ignatius, celerique 
omnes orthodoxi sentirent. Jam vero cum res 
procul dubio ita se habeat, ab adversariis postula- 
mus, num alicui probabile fiet Ignatium ad refel- 
lendos Valentinianos ibi animum appulisse, ubi 
errorem ab heresi Valentiniana omnino alienum, et 
rationibus ad eam nullo modo spectantibus impu- 
gnabat. Preterea vero illud quod objiciunt ab Igna- 
tio dictum « Verbum a silentio progrediens ; » ibi 
unius momenti et argumentationis, qua legem 
Mosaicam non amplius servandam esse lgnatius 
probat, partem constituunt. Cum ergo tota illa ar- 
guinentatio ad Valentinianos non speolet; neque 
unam ejus partem ad eos respexisse certum 
videtur. 


Sed age, rem ipsam accurate inspiciamus. Dicit 
Dallaeus Valentinianos docuisse in ficta eonum suo- 
rum genealogia, « ex Sige eductum Logon vel im- 
mediate, ut a matre fllium ; vel mediate ut ab avia 
nepotem. » Sed ille hac disjunctiva conjunctione, 
« immediate vel mediute» non sine dolo utitur: ut 
ea nimirum fraude Valentinianos &b auctore nostro 
impugnatos incautis et simplicioribus persuaderet. 
Nam Valentiniani nunquam ex Sige Logon imme- 
diate eductum docuisse perhibentur. lleo igitur 
disjunctionis Dalleanes pars immediate, e medio tol- 
lenda est. [reneeus enimvero, Tertullianus, Epipha- 
nius, Augustinus, atque alii, qui de Valentiniana 


heresi disseruere, tradunt inter fictos Valentinia- 


norum deos, el utriusque sexus 80088, primos 
fuisse Bithon et Sigen, seu silentium, et ex eorum 
conjugio processisse Nun et Veritatem, atque ex 
istis deinde processisse Verbum seu Logon, et Vi- 
tam. Ex quibus luce meridiana clarius est eos nihil 
aliud dixisse, quam Logon processisse tantum me- 
diate ex Sige, tanquam ab avia fllium. Quis autem 
in animum sibi inducat, Ignatium ubi alios quam 
Valentinianorum errores refellit, ad eos tamon, 
eosque solos respexisse, cum : « Verbum non 8 
silentio progrediens, » neo plura ad eos spectantia 
ibidem soriberet? Cur a filio ad aviam nullo medio 
transivit? Cur nec de patre, nec de tnatre, nec de 
fictis aliorum eonurm conjugiis, parentibus, filiis ne 
unum quidem habuit verbum ? Ratio sane in prom- 
ptu est, et cuivis &quo rerum sstimatori obvia, 
Ignatium nempe cum suam dedit epistolam, nihil 
de Valentinianis cogitasse. 


9!]ib. 1 De hzres. ** cap. 42, p. 2098] '* De praticript., cap. 34. *? pag. 214. 


621 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS I. 


5:2 


Atsi perspicuum est Ignatiumad Valentinianos A silentio, quia ipsa est Patris sempiterna locutio. » 


non collineasse, certe manifeste apparet Ebionitas 
ab eo impugnari. Id Moynio, ultimo qui hao de re 
scripsit, licet Calviniane secte ministro, adeo per- 
suasum erat, ut hano Dallei objectionem, sicuti 
supra memorabamus,nullius vel minimi sane mo- 
menti esse palam meritoque pronurntiaverit. Verum- 
enimvero certum est Ignatium contra eos pugnare, 
qui legem Mosaicam servandam esse affirmabant. 
lllos enim his verbis aggreditur : « Non erretis ex- 
traneis opinionibus, neque fabulis veteribus,inuti- 
libus exsistentibus. 8i enim usque nunc secundum 
Judaismum vivimus, confltemur gratiam non acce- 
pisse. » Atqui certissimum est hunc errorem de vita 
sd Judaismi normam agenda ab Ebionitis fuisse 
assertum. Id quippe ex omnibus, qui de his here- 
ticis aliquid memorie tradiderunt, liquido colligi- 
mus, presertim ex Ireneo *!, Augustino 55, atque 
Epiphanio,cujussolius verba hic referre sufficiat 53, 
« Ebion, inquit, Judeorum ritus 80 ceremonias 
amplexus, veluti Sabbatum 4ο circumcisionem, 
aliaque id genus perinde atque Judeis ac Sama- 
ritanis observatum.» Quo autem modo eos Ignatius 
refellat, verbaque a Dalleunis nobis objecta,ibidem 
adbibeat,audiamus: «Divinissimi enim prophete,» 
sic ille prosequitur, « secundum Christum Jesum 
vixerunt. Propter hoc et persecutionem passi sunt, 
inspirati a gratia ipsius ad certificare* impersuasos, 
quoniam unus Deus est, qui manifestavit se ipsum 
per Jesum Christum, Filium ejus, qui est Perbum 
&lernum, non a silentio progrediens, qui secundum 
omnía bene placuit mittenti ipsum.Si igitur in ve- 
teribus conversati, in novitatem spei venerunt, »eloc, 
Ex quibus hano elicit conclusionem, non amplius 
ex Judaicz, sed Christiane legis prescripto vitam 
esse instituendam.Porro hoc Ignatii telo duo Ebio- 
nitarum errores configuntur,quorum altero homines 
legis veteris observatione volebant adhuc teneri : 
utero autem Christum non Deum, sed merum ho- 
minem esse garciebant. Hunc vero postremum er- 
rotem Ignatius inde confutabat,quod prophete di- 
vina aíflati gratia, secundum Christi precepta vixe- 
rent, quem Verbum eternum esse profitebantur. 
Quam quidem Verbi eternitatem ut ille clarius bre- 
viusque exponeret, dixil illud esse « Verbur eeter- 
num,non a silentio progrediens, » id est quod cum 


Contra tamen Dalleus: Si hec verba, « non a 
silentio progrediens, » exponunt Verbum eternum, 
«planeotiosa,inquit,easet Ignatii oratio,et vitiosa : » 
otiosa,quopiam, « sí Verbum est eternum, eo ipso 
non copit a silentio: » vitiosa, quia « nemo non 
videt rectius »clariusque dici Verbum Patris eter- 
num « esse,quam id a silentio, aut post silentium 
copisse. » Sed he vane sunt hominis frustra Iiti- 
gantis argutie.Si enim otiosa esset, vel vitiosa hu- 
juscemodi oratio, innumere Patrum orationes,qui- 
bus obscuras dictiones aliis clarioribus explioare 
conantur, iisdem notis essent inurende. Ceterum 
apte omnino atque apposite rei alicujus eternitas 
eo declaratur,quod eam nihil unquam praecesserit. 
Quod quidem si cui rei conveniat,illud certe verbo 
ac sermoni, natura sua fluido et transeunti, quod- 
que post silentium semper incipere arbitramur, 
aptissime congruit.Quapropter Ignatius nec brevius 
neo convenientius poterat Verbi eternitatem, seu 
Verbum aeternum, explicare, quam cum illud omni 
silentio prius esse, nec a silentio progredi asse- 
ruit. Et vero auctores, a nobis supra citati, eam- 
dem Verbi eternitatem eodem loquendi modo expli- 
cuere : « Verbum, inquiunt,quod dicturus ante non 
silebat. Verbum quod nullo unquam potuit coerceri 
silentio. » 

His rursum opponitDalleusIgnatium non dixisse 
μετὰ τὴν σιγήν, post. silentium, sed ἀπὸ τῆς σιγῆς 
προσελθόν, « a silentio progrediens. » Quod, inquit 
ille,denotat « locum,causam, vel certe principium, 
ul scholzloquuntur,constitutivum fuissesilentium, 
non asimpliciterterminumaquo ceperit generatio. » 
Atqui, prosequitur idem Dalleus, hoc non silentio 
potest attribui,sed ValentinianorumSige,uniex fictis 
eorum diis seu eonibus, ex quo Logon « mediate 
vel immediate » productum fuisse delirabant. Ve- 
rum puduit Dallaei defensorem, quod ille ad scho- 
las, quas sepius irridet et explodit, queque tria 
rerum principia materiam,formam,et privationem, 
quidni et silentium, admittunt, tam inepte nos re- 
miserit. Et certe si ad grammaticorum, non secus 
8ο philosophorum scholas rediisset Dalleus,ibi pro- 
fecto didicisset eumdem sepius horum verborum 
μετὰ τὴν σιγήν atque ἀπὸ τῆς σιγῆς esse sensum, 
eamdemque significationem ; proiadeque Ignatium 


silentio posterius non fuerit,semper a Patre seterno I) potuisse utroqueindiscriminatim uti loquendi modo. 


est prolatum ; 80 proinde ejusdem cum eo sterni- 
tatis sit omaino necesse est. Huno Porro Ignatii 
verborum verum esse sensum inde conflrmari po- 
test, quod ad idem signiflcandum simili ac pene 
eodem loquendi modo postea usi sunt auctor ser- 
monis Augustino quondam ascripli ** : « Verbum, 
inquit, quod dioturus ante non silebat, quo dicto 
non sSiluit, Quod est verbum sine tempore. » Et 
Fulgentius**;« Verbum nul[o unquam potuit coerceri 


Ceterum Ignatius in his epistolis clam cursimque 
8 66 conscriptis non verbis arte scholarumque me- 
thodo compositis atque aptatis, sed iis que amor 
vere divinus at incredibilis martyrii ardor sugge- 
rebat,usus est. 

Instat denique Dallei defensor hereticos quos 
Ignatius hacce in epistola confutat, eos esse « qui 
Christi mortem negabant,etJesum a Christo sepa. 
rabant, et utrumque a Verbo dividebant, quod in 


*! lib. 1 adrers. heres., cap.20. ** lib. De hores., cep. 6. ** heres. 30, $82. * Apud Augustinum, 


serm. 369, alim serm. 1 de 
PATROL. GR. V. 


alivit, 5 lib. 1 ad Trasimund., cap. 18. 


1] 


523 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


524 


Ebionsos cadere non potest. » Futilis profecto et ÀA non minus quamundecim in uno eodemque capite 


vana est hec Dallei defensio. Neque enim Ignatius 
hos errores ea in epistolaconfutasse legitur.Deinde 
nullus negaverit plures in eadem epistola errores 
potuisse ab Ignatio refelli. Dalleano igitur defen- 
sori probandum erathereticosin illo, quem Dalleus 
objecit, loco ab Ignatio nostro confutatos, eos esse 
qui, quos ipse recensuit, errores propugnabant. 
Quod certe nec ille alius quisquam demonstrare 
unquam poterit. 

Ceeterumsi quis alios ab Ebionitis haereticos ob- 
jectis Ignatii verbis refelli invicte probaverit, huic 
penitus non repugnabimus,modo iis sanctissimum 
illum martyrem ad Valentinianos ipso posteriores, 
non respexisse fateatur. 

8 VI. Alia explicatio verborum Ignatii proponitur. 

His omnibus ad varias adversariorum nostrorum 
argumentationes et sophismata responsis, illud in- 
super possumus adjicere,hanc Ignatii sententiam : 
« Verbum eternum non a silenlio progrediene, » 
idcirco ab eo hac in epistola scriptam videri, quia 
ibi duo Christi mysteria fuisse docebat,alia quidem 
obscura,in tenebris ac silentio &beo patrata ; unde 
ipse : « Et latuit principem seculi hujus,inquiebat, 
virginitas Marie, et partus ipsius,et mors Domini, 
tria mysteria clamoris, qua in silentio operata seu 
patrata sunt. » Alia vero luminosa, luce ac splen- 
dore 8uo fulgentia et micantia.Taleerat mysterium 
generationis ejus eterne, ab antiquis Patribus et 
prophetisagnitum atque annuntiatum,de quo Psal- 
mista cecinit : [n splendoribus sanclorum ez wtero 
ante luciferum genui te ??. Potuit itaque Ignatius, 
cum suam daret epistolam,ad haec Psalmista verba 
attendens,scribere : « Verbum eternum non a silen- 
tio progrediens. » id est Verbum eternum e divino 
eterni Palris sinu in silentio, vel ulla tenebra- 
rum obscuritate et caligine progrediens, sed in 
splendoribus sanctorum ex ejus utero genitum.Quo 
quidem loquendi modo ipse eo lubentius usus est, 
quod inde non solum divinum Verbi splendorem, 
sed illius etiam e&ternitatem, quam nihil omnino 
precessieset, evidentius demonstrabat. Nihil ergo 
in hac locutione occurrit, quod non sit vere Igna- 
tianum, et a tanto martyre in.epistola, quam ipse- 
met scripsit, recte apteque exaratum et traditum. 


CAPUT XIII. 


profert exempla.Sed ex his undecim exemplis qua- 
tuor tantum ad eas, de quibus &gimus, pertinent 
epistolas : cetera falsas suppositasque spectant, 
vel genuinarum interpolationes. Kx his autem qua- 
tuor exemplis que ad genuinss epistolas pertinent, 
Dalleus in tribus &suo defensore penitus deseritur, 
qui uno tantum in articulo illum tueri conatus est. 
Dalleum tamen de his quatuor, ne quid intactum 
reliquisse accusemur, disputantem audiamus. 

Primum itaque Dalleiargumentum ex his verbis 
petitur : « Et supercclestia, et gloria angelorum, 
et principes visibiles 65, » etc., unde sio arguit ; 
« Quod hic de principibus visibilibus soriptor ideo 
fortasse dixerat, quod ejus evo aliqua jam erat de 
Constantii, vel Constantini ejus fllii, vel Christia- 
nismo vel ad Christianismum propensione sparsa 
fama. » De hoc Dallai argumento sio pronuntiat 
ejus defensor**:« Sed hunc locum obiter tangit 
Dalleus ; illum proferre contentus, nequaquam ur- 
get. » At sane illum non solum non urgere,sed nec 
proferreunquam debuisset.Non enim verbum apyov- 
τες, quod magistratus quoslibet ac principes signi- 
ficat, ibi Constantium vel Constantinum potius, 
quam quosvis alios principes designare potuit. 

S II. Secunda et terti» objectioni respondetur. 

Secundum Dallai argumentum ex his desumitur 
verbis : « Vinotus decem leopardis ?* ; » quo leo- 
pardorum nomine quemdam Romanorum militum 
ordinem, qui auctoris nostri tempore in usu esse 
desierat, denotari arbitratus esl : « Sed quando, 
inquit ejus defensor?!,hissolisverbisnititur Dallei 
argumentum,nullisque veteris scriptoris fultum est 
testimonio, non usquequaque solidum mihi vide- 
tur. » Bochartus autem inde argumentum Dalleano 
?! plane oppositum elicit : « Leopardi vox,inquit ἴ5, 
serius usurpari ccpit Constantini sevo. Proinde 
Ignatii epistolam ad Romanos, quam cireumferunt, 
eo demum seculo fuisse scriptam vel ex huc argu- 
mento colligas. » Sed hec Bocharti argumentatio 
Dal!eana validior non est. Eusebius siquidem ex 
hac eadem epistola,quam Ignatio indubitanter tri- 
buit, illud leopardi retulit nomén, quod proinde 
Constantini evo judicavit esse antiquius.Et re qui- 
dem ipsa vox illa in Actis sanctarum Perpetue et 
Felicitatis, nec non apud Spartianum et Festum, 


NULLA ESBE IN Hl8 EPISTOLIS PRJETER TEMPORUM ripe D 8ο tandem apud Athanasium in Vitasancti Antonii 


PERPERAM FICTA. 
S T. Quam inconsiderate Dallzeus objectionessuasmul- 
tiplicaverit ; el prima respondetur. 

De heresibus atque hereticis,quosin Ignatii epi 
stolis nostri notatos esse putat, hec Dalleus cum 
dixisset,ad alia progreditur,contenditque iu iisdem 
litterie mu:ta essealia preter ten;porum fidem per- 
peram ficta *'. Horum autem sic perperam fictorum 


*6 Psal, cix, 3. *' cap. 13, pag. 309. 55 Epist ad Smyrn. ** pag. 272. ?* Epist. ad Rom. 
313. ?* pag. 272. Τὸ Hierolex. part. 1, lib. 11, cap. 8. "* pag. 273. P^E i 


legitur. 

Tertium Dallei argumentum "* inde conficitur, 
quod Ignatius « publice poenitentes absolv&t,et re- 
conciliet Ecclesie. » Verum ejus defensor, « falsus 
est, ait, sua opinione prestantissimus Dalleus, 
eamque propterea emendalurus esset, si vixisset, 
ut amico rescripsit, eique loca pro receptione poe- 
nilentium apud vetuatissimos Ecclesie scriptores 


1*1 pag. 


525 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS I. 


520 


indicaverat. ο Utinam Dalleus et ejus defensor À memorato, Beda tradiderit, non videmus; nec 


omnes alios errores auos emendassent | Hic tamen 
obiter observa quantos in errores prepostera liti- 
gendi, et sua adversus genuinas Ignatii epistolas 
argumenta inultiplicandi prurigo Dalleum precipi- 
tem egerit. 

S8 III. Quarta? objectioni respondetur. 


Quartum denique Dallei argumentum ?* inde 
petitur, quod in his epistolis mentio flat Onesimi, 
Ephesiorum episcopi, quem anno 107 vel 408, quo 
he epistole date sunt, vita functum fuisse ex Ni- 
cephori probat Historia. Addit vero neque a Gre- 
eorum Meneis, vel & Simeone Metaphraste agnosci 
hune Ephesinuro Onesimi episcopatum; ab auctore 
autem Constitutionum apostolicarum eumdem One- 


simum Berro episcopum appellari. Denique Doro- B 


theus in Synopsi, et Hippolytus in libello De 70 
discipulis inedito, non huno, sed Gaium Timotheo 
in Ephesino episcopatu successisse affirmant. Sed 
his omnibus facile respondeas, si memineris plures 
fuisse Onesimos, de quibus diversa a diversis aori- 
ptoribus memorie prodita sunt. Quocirca Nice- 
phorus scribit quidem Onesimum quemdam sub 
Domitiani imperio mortem obiisse, sed illum epi- 
scopum Ephesinum fuisse nullibi memorat, Ex 
Meneorum vero seu Metaphrastis silentio nihil 
unquam conflci poterit. Si enim de Opesimi epi- 
&copatu ii tacuerint, multi alii plura de eo tradi- 
derunt. Porro si plures fuerint Onesimi, nihil 
obstat, quominus unus Ephesi, alter Berrces, ut 


auctor Conslitutionum apostolicarum narrat, fuerit (* αμ quidem non satis sana, 


episcopus ; alius vero, ul Dorotbeus οἱ Hippolytus 
asserunt Gaio successerit. 

Instant Dalleus ejusque defensor et Pauli ad 
Philemcnem Epistola, anno Christi 56 exarata, 
certum videri Onesimum ejusdem Pauli fuisse di- 
scipoalum; ex Beda autem atque Notkero illum 
eumdem esse, cujus Ignatius noster fecit mentio- 
nem. Ergo Onesimus ille cum Ignatium anno 107 
vel 108, suas scriberet Epistolas, annum centesi- 
mum vel certe nonagesimum jam implevisse cen- 
sendus est. Quam martyris adeo provectam etatem 
eum nullus scriptor observaverit, eum juniorem 
passum, haneque epistolam adulterinam esse Dal- 
leus concludit. Respondemus Epistolam Pauli ad 
Philemonem non Christi anno 56, ut ille arbitratur, 
scriptam, sed post annum sexagesimum, quo Apo- 
stolus sub Festo Judee prefecto cum Cesarem 
appellasset, Romam ubi hanc dedit Epistolam, 
postea duetus est. Nihil autem prohibet quominus 
Onesimus, qui eo tempore, quo ad Philemonem 
Paulus scripsit, junior erat, ad eum usque annum, 
quo Ignatius suas composuit epistolas, vitam atque 
episcopatum produxerit. 

Deinde quid de Onesimo,in Ignatii nostri litteris 


ullum in ejus, neque etiam Notkeri scriptis locum, 
ubi hec reperias, indicavit Dalleus. Ea quidem 
apud Usuardum legimus : at nonillius verba sunt, 
sed Adonis, quem corrupta et depravata marlyrum 
Acta in errorem induxerunt. Ceterum quidquid 
auctores illi de Oaesimo memorie prodiderint, 
nemo ΒΔΩΦ mentis homo negaverit iis omnibus 
&anteponendum esse certissimum Eusebii testimo- 
nium, quí diserte indubitanterque asserit ?* Igna- 
lium nostrum epistolam scripsisse « ad Ecolesiam 
Epheeiorum, in qua Onesimi ipsorum pastoris 
mentionem facit. » 


CAPUT XIV. 


NIHIL iN HI18 EPISTOLIS OCCURRERE, AB IGNATII PER» 
80NA, MORIBUS8, AUT PIETATE ALIENUM. 


d 1. Prima et secunda objectio solvitur. 


Quindecim insuper argumenta Dalleus depro- 
mit, quibus probare nititur esse inIgnatii epistolis, 
« Alia multa a persone, cui affinguntur, vel mori- 
bus, vel digaitate, vel ingenio, vel pietate aliena. » 
Sed ex tanto argumentorum numero duo duntaxat 
ad eas, quas defendimus, epistolas pertinent. Ho- 
rum prius ductum est ex his verbis: « Sine episcopo, 
presbyteris et diaconis Ecclesiam non vocari "".»At 
bec omnia omnino Ignatiana esse jam demonstra- 
vimus. 

Posteriori Dallei argumento occasionem pre- 
buere alia alterius epistole verba: « Filium Dei 
secundum voluntatem et potentiam Dei genitum 151» 
sed dura, vixque fe- 
renda Dalleo videntur. Mirandum certe delicato et 
religioso Dallei in rebus fldei palato illud durum 
nec salis sanum videri, quod Theodoretus, vir sane 
non minus quam ille Christiana fldei dogmatum 
peritus, ad confutandos hereticorum errores pro- 
ferre non dubitavit. Deinde Ignatius ibi non de 
elerna, sed de temporali Christi generatione lo- 
quitur : « Genitum, inquit, vere ex Virgine. » Quam- 
vis autem de illius divinitate loqueretur, illud sa- 
num esset et orthodoxum; quandoquidem plures 
invenias in antiquorum Patrum scriptis similes 
loquendi modos, quos duros et vix ferendos esse 
ne Dalleus quidem dicere audeat. 


6 II. Tertiz objectioni respondetur. 


Dallei itaque defensor, hoc pretermisso argu- 
mento, ad aliud quod gravius validiusque esse 
opinatur,totis viribus propugnandum aggreditur ??, 
lllud autem in eo situm est, quod Jgnatius « ex 
apocryphis quedam furatur, eaque pro veris et in- 
dubitatis ponit. » Ubi enim de Christo disserit : 
« Et quando, inquit, ad eos, qui circa Petrum ve- 
nit, ait ipsis: Apprehendite, palpate me, et videte 
quoniam non sum demonium incorporeum δὲ, «Quis 


316. Ἱ lib. πι Hist. cap. 36. Ἡ cap. 16, 15 οἱ 16. Bpist. ad Trallens. ** Epist. ad Smyrn. 


178 
79 cap. 17, p. 338, Epist. ad Smyrn. *^ pag. 281. 


021 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


sane Verba ab auctore nostro non aliunde, quam Α dignas, quam 68, que vite sue pertesa,]ucemque, 


ex apoorypbo Nazareorum Evangelio transcripta 
fuisse haud dubitanter affirmat. At, inquit, is Igna- 
tius martyr esse non potest, qui veritatis fontes 
fastidiens, potius falsa Christi verba ex impuris 
apocryphorum lacunis, quam vera ex certis divine 
Scripture libris promere maluerit. Neque dixeris 
apocrypha non semel ab antiquie Patribus citari ; 
illico enim Dalleanus defensor altius insurgit, 
urgeique auctorem nostrum non ideo argui quod 
apocrypha laudaverit ; sed quod historiam illam ex 
falsis non ex veris, ubi exstat gravius atque lucu- 
lentius exposita,Evangeliorum libris, sit mutuatus. 

Sed a Dalleano defensore quaerimus unde Igna- 
tium verba illa, que objicit, &b apocrypho Naza- 
reorum Evangelio hausisse didicerit? Non ex Eu- 
sobio quidem, qui se id ignorasse palam prvfite- 
tur *! : « Que, inquit, unde acceperit, ignoro. »Soli 
itaque llieronymo, ut ipse fatetur, illud acceptum 
referri debet. [8 quippe constanter asseverat 1gna- 
tium hec deflorasse ex Evangelio, « quod nuper a 
Ine, » uti ait **, « translatum est. » Sed si Dalieani 
illul ab Hieronymo didicerunt, cur tam severe 
Ignatium ob id condemnant, quod eximius ille 
doctor tanto martyre plane dignum credidit. 

Deinde incertum est num tempore Iznatii evan- 
goelium Nazareorum inter apocrypha amandatum 
fuisset. Cum euim, teste Isaaco Casaubono, tem- 
pore opus fuerit, ut apocryphi hujuscemodi libri 
sucloritate Eoclesim proscriberentur, per priora 
secula fuerunt dubii, οἱ auctoritatis saltem anci- 
pitis. Huc accedit quod plurimi, ut Hieronymus 
ipse tradit, Evangelium illud a Mattbeo scriptum 
esse existimabant. 

Denique idem Casaubonus non absurde addidit 
Ignatium non alicujus Evangelii verba, sed tradi- 
tionem allegasse non scriptam,que postea in litte- 
ras fuerit relata, et Hebraico Evangelio, quod 
Mattheo tribuebant, inserta. Nec male quidem. 
Nam Ignatius qui litteras suas vinctus, et in iti- 
nere, ao Secreto exaravit, verba illa que nobis 
objiciuntur, ex memoria, ac prout menti ipsius 
occurrerunt, nec aliquid de scriptis Evangelicis 
vel legendo, vel forte etiam cogitando epistole 
inseruit sus. 

8 III. Quarta objectio refulatur. 


Ex omnibus porro Dallei argumentis nullum 
sane illo mirabilius est, quod ille ducit ex his 
sanctissimi martyris nostri verbis 55 : «Utinam fruar 
bestiis, quas et blanditiis demulcebo, ut citius me 
devorent; sed et ipse volentem nolint, ego vi 
adigam $*.» Hec enim verba, que piorum omnium 
laudes admirationemque meruere, Dalleo & mar- 
tyris pietate 8ο modestia aliena omnino videntur. 
Unde in hano ille prorumpit exclamationem 35: 
« O diras et truculentas voces, non alia anima 


* Euseb. lib. ni Hisf., oap. 50. 5 5ο scrip. eceles. 93 Epist. 


quod poeta canit,perosa,in mortem preceps ruit ! » 
Sed dignior est ethnico poet&, quam scriptore 
Christiano hec exclamatio. Longe aliter sentie- 
bant Eusebius et Hieronymus, qui prefata Ignatii 
verba, summa pietate ejus et mirabili prorsus pro 
Christo. moriendi studio {δω digna putaverunt, ut 
ex ceteris omnibus sanctissimi martyris dictis, ea 
potissimum suis in libris transcribenda, omnium- 
que Christianorum religioni et admirationi propo. 
nenda selegerint. Quid quod non solum Patres,sed 
et Vedelius ipse Celviniane, sicuti Dalleus, secte 
addictus, eadem Ignatii verba ad sopitos tepidiorum 
Chrietianorum ignes suscitandos ultro proponit: 
« Quem mortis et suppliciorum terrore consterna- 
tum sanctus martyrnon restituat,qui ad bestias ten- 
dens, dentes earum dilacerationesque subiturus..... 
Gratulor mihi de bestiis, que adversum me *6,»eto. 

Urget tamen Dalleus *': « Christi martyres mor- 
tem exspeotant, non accersunt ; ad metam compo- 
Bito, non precipiti gradu feruntur. » Quid ergo? 
Tot martyres, qui occasiones pro Christo patiendi 
tanto ardore quesierunt,qui ad mortem sponte sua 
cucurrerunt, qui in ignes eL flammas, qui in aquas 
et flumina preocipites se dederunt, ii impietatis ao 
immodesties aceusandi sunt? Cur ergo Patres tot 
laudibus eos celebraverunt ** ? Cur Ecclesia tantis 
honoribus eos prosequitur ? Preterea Ignatius mar- 
tyrii sui tempora non antevertit ; sed damnatus ad 
bestias, iisque jamjam  objiciendus, citius frui 
optat. Romanosneid impediant obsecrat, et bestias 
8i sibi pepercerint, ut ab ipsis celeriter devoretur, 
aperta vi se adacturum testatur. Sed his ex arden- 
dentisseimo pro Christo moriendi amore profectis 
vocibus, illas modestic sue testes continenter sub- 
jungit: « Ignozcite mihi. Quid mihi utile sit, ego 
novi. » Quod sane et sanctissimi martyris pietate, 
et modestia, et piorum omnium laudibus et admi- 
ratione dignissimum esse nemo sincerusChristianse 
religionis cultor unquam diffitebitur. 

CAPUT XV. 

NIHIL FALSO ET TEMERE IN HIS EPISTOLIS DICTUM. 
SI. Non id falsum esse, quod de epistola Pauli ad 

Ephesios scribitur, el quod Ignatius fertur. dixisse 

se vidisse Christum. 

Objicit postea Dalleus illud falaum esse, quod 
auctor noster scripsit ad Ephesios: « Paulus..... 
qui in omni Epistola memoriam facit vestri in Jesu 
Christo 3. » Sed hec non urget ejus defensor, et 
recte quidem. Quis enim nesciat Paulum unam ad 
Ephesios Epistolam dedisse, ac in omni ea Epistola 
Ephesiorum fecisse memoriam. lac autem ideo 
observat Ignatius, quoniam in ea Paulus gloriosam 
illerum ubique facit mentionem, atque eos ad pie- 
tatem informaado, ipsorum virtutes semper extollit, 
et pradicat : nullibi vero, sicuti iu aliis quibusdam 


ad Rom. ** Dalleus cap. 18, p. 342. 


9 pag. 346. ** Epist. dedic. in Ignat. gpist. *! pag. 946. ** Ambros. lib. i1 De Virg. cap. 7, novee edit 


et Aug. lib. 1 De civ., oap. 22 89 cap. 19, p. 351. 


D. NOURRII DISSERTATIO. -- PARS I. 


Epistolis, ad alios exaratie, illos arguisse aut vitu- À vidi. Sed vetus ille interpres, ut ex ejus 


perasse legitur. 

Hec cum levius attigisset Dalleus, multo acrius 
de eo disputat, quod Ignatius Christum se vidisse 
asserit : « Ego enim et post resurrectionem ipsum 
vidi, et credo existentem 99. » At, inquit Dalleus, 
Chrysostomus oratione panegyrica in lgnatium, 
nusquam illum « Christi aspectu et consuetudine, » 
quod in eo sermone non erat pretermissurus, « ga- 
visum esse memorat. » Ergo, infert idem Dalleus: 
* « Manifesti mendacii convincitur epistolarum 
sciptor. » llis respondemus in Greco epistolarum 
Ignatii sincero et integro codice, neo non Eusebii 
et Theodoreti scriptis non legi εἶδον vidi, sed iv 
σαρχὶ αὐτὸν οἶδα, xal πιστεύω ὄντα. Porro verbum 
οἶδα, fatente Dalleo, βἱροϊῆσαί, scio, novi, cognosco. 
Unde etiam Rufinus in sus Eusebiana Historie ver- 
sione, illud priore verbo, scío, Latine reddidit. 

Instat Dalleus manuscriptis Grecis, qui tot in- 
terpolationibus foede corrupti sunt, nullam baberi 
posse fidem : item ltufinum, aliosque Eusebiane 
Historie liberarios amanuenses pro verbo εἶδον, quod 
de Ignatio nequaquam dici posse noverant, seri- 
psisse o!àz : denique Hieronymo, et antiquo harum 
epistolarum interpreti, qui verbum εἶδον represen- 
tant, omnino esse credendum. 

Verum hec Dallai tela facile retunduntur. Nos 
enim non de manuscriptis epistolarum Igoatii in- 
terpolatis codicibus, sed sincero et integro co- 
dice, quem Vossius nemine, uti diximus, refragan- 
te, fide optima edidit, disputamus. Quod autem ad 
Eusebii Historiam attinet, nullus magna sine te- 
meritate eam ibi corruptam esse dixerit. Illa quip- 
pe centum fere annis ante Latinam Rufini versio- 
nem publicata, in omnium venerat manus, et in 
quamplurimis Bibliothecis erat asservata. Nihilergo 
postea vel in Graeco ejus textu scriptores antiquarii, 
vel in versione sua Ruflnus immutare potuerunt ; 
quin ex innumeris ejusdem Historie codicibus bic 
ab adversariis suis, illi ab Eusebii fautoribus adul- 
lerationis et corruptionis statim convincerentur. 
Deinde quis sibi persuadeat Ruflnum, et amanuen- 
ses Eusebiane Historie scriptores ad corrumpen- 
dos omnes llistorie illius codices simul ita con- 
spirasse, ut eos, nullo homine reclamante, depra- 
vaverint atque adulterarint ? Denique quomodo 


facile intelligitur, non ita Grece doctus 
verbum o:óa per Latinum vidi, cum scio vt 

cere debuisset, recte reddidisse dicatur. . 

mus vero, qui versiones suas citissime ede. 

bat, humani eliam aliquid forsitan passus e 

ab aliquo imperito interprete Latino fuerit de 
Verum quoquomodo res 8e habeat, certe 

cum epistolarum Ignatii, tum Eusebii Histor 
nusecriptis codicibus major debet esse auc 
celerisque omnibus anteponenda est. Et id qt 

ex eo confirmari potest, quod ipseIgnatiani sc 

nis sensus, ejusqae argumenta, verbum οἶδα 
dem omnino poetulent. Ignatius siquidem du. 
contra hereticos petitis ex Evangelio rationi 
Christum non fictum aul simulatum, sed ver 
hominem fuisse demonstrat. At si Chrietum si 
met oculis in carne ipse vidisset, nibil efficaci 
conlra eos proferre poterat, quam se suis oculi 
his et his in locis, cum his et illis sociis et testibt 
'omni exceptione majoribus, apostolis videlicet, at 
Christi discipulis, Dominum ipsum vidisse, ac cun 
illo fuisse conversatum. 

$ ll. Nihil temere dictum est de. stella, qug, Chrüsto 

nascente, apparuit, vel de eo quod Christus post 
mortem bibisse perhibetur. 

Dalleus ut auctorem nostrum omnium crimi- 
num reum faciat, illum temeritatis in oo deinde ar- 
guit, quod de stella, que, Christo nascente, appa- 
ruerat, scripserit ?* « Stella in ccelo fulsit, splen- 
dore exsuperans omnes stellas, et lux illius ineffa. 


€ bilis erat, » etc. « Omnia, inquit Dalleus, 6 ex uno 


istius cerebro prodiere, & Scriptura aliena, ab ipso 
hujus stelle usu abhorrentía, ad domum scilicet 
Bethleheini indicandam. » Quod quidem haoc pro- 
bat ratione : « Absurditas inde patet, quod ea 
Christianorum interpretum nemo, quod quidem 
sciam, secutus, qui tam multi de stella aliquid 
commentati sunt. » Qui non miretur Dalieum om- 
nigene lectionis, ut sibi quidem videtur, homiuem, 
necisse apud Clementem Alexandrinum seu aucto- 
rem Ezcerpl., Leonem Magnum serm. 1 De nativ., 
Maximum serm. 3, nec non Chrysostomum homil. 
6 in Matih., eadem vel plura similia de hujus stel- 
le apparitione non secus atque apud Ignatium re- 
periri. Quod certe ex sola locorum, que indicamus, 


Rufinus, et amanuenses librarii Eusebio oculatio- ῃ facta inter se compositione cuilibet quantumvis- 


res et doctiores ita fuerunt ; ut quod ille nescierit, 
illi certissime agnoverinl, vocem sióov de Ignatio 
penitus scribi non potuisse. Huc adde eruditissi- 
mum Theodoretum in Greca Eusebil Historia con- 
stanter legisse οἱδᾳ, et. pervolutatis Ignatii nostri 
epistolis, nihilin Eusebii textu deprehendisse vel 
minima corroptionne fodatum. 

Ad Hieronymum, veteremque Ignatii interpre- 
tem quod spectat, apud eos occurrit quidem verbum 


pervicaci planum flet. 

Piget sane pudetque ea refutare vel etiam refer- 
re, quie subdit Dalleus 8: « Levius est, fateor, sed 
Ignatio non satis dignum, quod ipse, nullo certo 
&uctore, asseverat Christum post resurrectionem 
bibisse. » Illud autem hoc subtilissimo probat ar- 
gumento : « Lucas quidem, uti ait ille, scribit ** 
apostolos, postquam resurrexisset a mortuis, man- 
ducavisse et bibisse ; ipsum cum eis Christum (quod 


* Orat. in Ignat. *! pag. 361. ** Epist. ad EpAes. *! eap. 21, p. 365. ** pag. 365. *? Acl. x. 41. 


b31 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


532 


Iste auctor ait) manducavisse el bibisse nusquam A scribit, manu ac potestate fuisse ipsum supplicio 


dicit, » sed tantum comedisse *. O miras Dalleei, 
viri acutissimi, argutias et subtiüitates | Apostoli, 
inquit, dicuntur cum Christo manducasse et bi. 
bisse, Christus vero dicitur tantum comedisse. 
Ergo illud indignum est Ignatio, quod Christum et 
manduoasse et bibisse dixerit. Quasi vero cum 
Christus hoc modo manducasse scribitur, etipsum 
quoque bibisse non possit merito jure subintelli- 
gi ? Si Dalleus cum amicis suis, qui eo manduca- 
verunt et biberunt, manducasse dicatur, nonne 
inde et eum non solum manducasse, sed etiam 
bibigse recte concludetur ? 


$ III. Nihil falsum dici de hzreticis, qui. ab eu- 
charistia recedebant. 


liberare. » 8i bene ille auctoris sensum intelle- 
lexit, ex eo certe non bene argumentatos est, cum 
addidit ** : « Quo si ita est, fatendum est iilos Ro- 
manos gravissime, peccasse, et parricidii cujusdam 
reos fuisse... qui eum mori non prohibuerunt. At- 
qui non peccasse eos constat... falsum est ergo 
quod ille toties affirmat. » Inepta plane et insulsa 
est hujuscemodi argumentatio.Ignatius quippe Ro- 
manos hao in re apud Deum, vel Cesarem, aut ju- 
dices, vel senatum potentiores, quam re vera 
eraat, credere potuit. Deinde etiamsi illud in Ro- 
manorum polestate fuisset positum, non inde ta- 
men gravissimi peccati et parricidii incusandi sunt, 
qnod eam mortem non prohibuerint, quam totius 


Objicit. postea Dalleus nonnullos ab juctore p Ecclesie utilitati profuturam, quam non sine certo 


nostro exagitari hereticos : « Qui ab eucharistia 
et oratione recedunt, propter non confiteri eucha- 
ristiam carnem esse Salvatoris. ?' » At, inquit Dal- 
]eus, qui accuratiores hereticorum edidire cata- 
logos, nullibi ullos hujusmodi hereticos Ignatii 
tempore exstitisse perhibent. Quamobrem Dallei 
defensor novum ei subsidium laturus : « Sicocine, 
ait, officii sui tam negligentes fuere veteres illi 
scriptores, ut rem adeo memorabilem, el quam 
scire intererat, silentio preterierint... profecto vix 
est credibile. » Sed unde Dalleus ejusque defensor 
acceperunt veteres illos scriptores hereticorum hz- 
reseumque omnium euis in catalogie fecisse men- 
tionem ? Rem aliter se habere ex ipsomet Dalleo 
evidenter demonsiratur. Enimvero Theodoretus 
qui, fatente Dalleo, has epistolas ab Ignatio nostro 
scriptas fuisse putavit, quique ea que idem Dal- 
leus objicit verba, ut vere Ignatiana transcripsit, 
in suis hereticoru:z catalogis, licet sum ma cura 
editis, nullibi, ut contendit Dalleus, eorum quos 
Ignatius eucharistia abstinuisse asseverat, me- 
minisse legitur. Idem de Eusebio aliisque, qui de 
heresibus scripsere, hasque Ignatio nostro adju- 
dicarupt epistolas, confici potest invicem contra 
Dalleanos argumentum. Neque porro id ulli mi- 
rum esse debet, cum ii de praecipuo hercticorum, 
ab Ignatio confutatorum errore, quo Christum ve- 
ram carnem sumpsisse negabant, scriptis aliquid 
tradere contenti fuerint, nec de alio qui inde circa 
eucharistiam necessaria consecutione oriebatur, 
plura scribere putaverint esse necessarium. Non 
enim omnes singillatim quorumlibet hereticorum 
errores enumerandi curam ab illis fuisse susceptam 
nulli dubium esse potest. 

IV. Neque falsum dici posse, quod scribitur, in 
polestate Romanorum fuisse Ignatium α morte 
liberare. 

Quia Ignatius Romanos, ne morti obsistant suse, 
obtestatus : « Vobis, ait, facile est quod vultis fa- 
cere... Volens pro Deo moriar, 8i non probibeatis ; » 
hinc Dalleus 95: « Vel nihil intelligo, inquit, vel iste 
profecta intelligit in MP fidelium, ad quos 


*5 Luc. xxiv, 43. 9] cap 
3 Kpist. ad Ephes, * cap. p P. "5 


plurimum Christianorum periculo avertendam, 
quam denique divina voluntate ab Ignatio subeun- 
dam esse persuasum habebant. 


CAPUT XVI 


IN HI8 EPISTOLIS NON LJESAM ΕΘΘΕ IGNATII SAPIENTIAM 
ET MODESTIAM. 


8 I. Non lesam esse Ignatii sapienLiam,néque moder. 
tiam. lesam in iis, quae de sespso scripsit. 


Non majoris momenti illud est, quod postmodum 
Delleus objicit, ab lgnatii judicio et sapientia 
nonnihil abhorrere videri! ; quod ille morti certissi- 
ms jamjam dedendus, secundum  Ephesiis libel- 
lum sese scripturum polliceatur : « 8i me dignifi- 
cet Jesus Christus in oratione vestra, et voluntas 
sit, in secundo libello quem scripturus sum vo- 
bie 3, » etc. Sed heo objectio a Dallei judicio et 
sapientia abhorret quamplarimum, Illis quippe 
verbis, ἐν τῷ δευτέρῳ βιθλιδίῳ, non. libellum, sed 
secundam Ignatius promittit epistolam his tamen 
equissimis conditionibus : « Si medignificet Jesus 
Christus in oratione vestra : si voluntas sit : ma- 
xime si Dominus revelet mihi. » Quod sane Ignatli 
judicio et sapientie convenientissimum esse quis 
nou videat ? 

Lesam porro Ignatii modestiam alibi expostulat 
Dalleus, ubi nimirum idem auctor noster ad Tral- 
lenses de se ipso sic scribit , : « Multa sapio in Deo 
sed me ipsum mensuro, ut non in gloriatione per- 
dar... Nam possum vobis supercelestia scribere. 
Sed timeo ne periculis exsistentibus, vobis damnum 
apponam... potens scire coelestia, et loci posi- 
tiones angelorum, » etc. Quid ibi contra Ignatii 
modestiam ? « Sibi, respondet Dalleus, ea tribuit, 
qui nemini mortali concessa sunt. » Quid ergo ? 
Nonne et Paulus eadem, imo et majora sibi con- 
cessa fuisse narrat * qui tot visionibus et revelatio- 
nibus se donatum, qui arcana verba, qus nom licel 
homini loqui, 89 audivisse testatur ? Certe Dalleus 
ipse id fateri, ac secum paulo post pugnare cogitur, 
ubi hec totidem verbis tradidit 5 : » Jam oum Pau- 


. Epist. ad Smyrn. ** cap. 22, pag. y m Pag. 302. ! cap. 23 p. 371. 
VII Cor. Xi, 1 et seqq. * cep. 29, P 


j,pP.Á 


535 


liquido probatur.His denique possumus subnectere 
Eusebium, qui nihil novi aut fabulosi in hoo Igna- 
tii cognomine unquam suspicalus est. 

Nec erat quod Dalleus ex verbis ἱερέων et άρχιε- 
ρέων deinceps instaret 1*. Illa quippe non in vero 
sed interpolato epistolarum textu reperiuntur. Si 
autem in epistola ad Philadelphienses simul ali- 
quando occurrant, ibidem ad Mosaicee legis presby- 
teros,vel Christum sacerdotum omnium principem 
significandum illa Ignatius adhibuit. 


CAPUT XVIII. 


VOCES EPISCOPI ET PRESBYTÉRI NON ALIO, QUAM APO- 
BTOLORUM ET VIBORUM  APOSTOLICORUM 8ENS8U AB 
IGNATIO USURPATAS. 


8 1.4gnatio jus fuisse ea nomina distinguendi,ideo- B 


que recte ea distinzisse. 


Maximum, quodque Dalleo invictum videtur ar- 
gumentum !5, illud est, quod ,scriptor noster pre- 
Bbyteri οἱ episcopi nomina, quee apostoli virique 
apostolici confuse, promiscue, et indiscriminatim 
semper acceperunt; ea ille non semel et iterum, 
sed perpetuo, et in omnibus ubique epistolis non 
tantum accurate οἱ religiose distinguat, sed eo 
quoque sensu usurpet, quo a tertii tantum et sub- 
sequentium s&culorum Christianis usurpata legi- 
mus. Quo sane 'argumento Dalleus scripforem no- 
sirum non ante seculum tertium epistolas suas 
exarasse certo se demonstre&re arbitratur. Porro 
nosille serio monet, se non de re ipsa, sed de so- 
lis. episcopi et presbyteri nominibus disputare: 
« Nuno de re ipsa, inquit (6, non disputo. Done- 
mus doctissimo Hamondo, quod ille (am veheren- 
ter oupit, » nimirum hos ordines revera fuisse di- 
Blinctos. Εἰ paulo pont: « De episcopi tantum et 
presbyteri nominibus quero.... de quibus nunc 
solis disputo. 

Verum si episcopi et presbyteri ordines inter se 
revera distincti fuerint, eosque distinctos fuisse 
concedat Dalleus, ab eo etiam procul dubio con- 
cedendum est jus lgnatio fuisse eorumdem ordi- 
num nomina in epistolis scriptisque suis sernper et 
ubique distinguendi.Nullus enim ullo unquam jure 
suspicari polest, multoque minus inferre debet, 
scripta auctoris alicujus ideo proscribenda esse 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 





536 


Ignatii martyrii Actis cum Grecis tum Latinis A scopis, presbyteris et diaconis, singulis quibusque 


pro suo ordine debitam, qua sine singulorum no- 
minum distinctione declarari non potest, in primis 
commendat et precipit. 

Huic autem nostre responeioni non solum ex iis, 
que imprudens Dalleus concessit, sed ex ipsa 
etiam rigidiorum presbyteranorum opinione pluri- 
mum roboris accedit et firmamenti. Etenim Blon- 
dellus,quo nemo inter presbyteranos rigidior,docet 
&postolicorum virorum tempore vetuetiorem pre- 
sbyterum in defuncti episcopi locum nulla quidem 
electione vel ordinatione, sed 8οἱο antiquitatis ju- 
re, ea lege subrogatum fuisse; ut eo ipao prime 
cathedrae, presidialisque potestatis jus, ceteris 
presbyteris negatum, illi tribueretur. Qui autem in 
ea, licet falsa, sunt opinione, inficiari nequaquam 
possunt nomen episcopi presbyleria, qui eo prime 
cathedrae presidialisque potestatis jure privati 
erani, merito ab Ignatio denegatum ; ao merito 
proinde nomina episcopi et presbyteri ab illo nec 
confundi, nec promiscue indiscriminatimque ha- 
beri. Ad dislinguenda enim rerum noinina, veram 
rerum ipsarum dislinctionem satis superque esse, 
nullus, opinor, dubitaverit. 

8 Il. Hzc nomina ab apostolis, virisque apostolicis 
fuisse distincta. 

Hec sane ad destruendum penitusque everlen- 
dum maximum Dallei argumeatum etsi abunde 
sufficiant, ad rem tamen ipsam examinandam ani- 
mo lubentissimo aggredimur.Quod igitur apostolos, 
apostolicosque viros duobus prioribus Ecclesise se- 
culis nomina episcopi et. presbyteri semper confa- 
disse 8ο indiscrimatim et promiscue usurpasse, 
tenta fiducia Dalleus asserit, id falsum omnino 
est, penitusque fictitium. Et primo quidem ia hoo 
falsus est Dalleus, quod plura, quam par erat, ex 
ipso Presbyteranorum suorum testimonio tempora 
complexus sit. Nam Blondellus Presbyteranorum 
erroris, uti diximus, acerrimus defensor, indubi- 
tanter affirmat novam creandi episcopi formam, 
qua presbyteris superior constituitur, ab Christi 
anno 130 fuisse introductam. At certe negare non 
possunt Presbyterani, huno episcopi sopra presby- 
teros gradum, secum ipsorum quoque nominum 
inverisse distinctionem. Non enim alia de causa 
eam tertio seculo factam fuisse dicit Dalleus, nisi 


ipsique abjudicanda,quod in iis ea nomina distin- [) quia novacreandi episcopum forma tuno introducta 


xerit,quorum rite distinguendorum jus potestatem- 
qae habebat. 

. At, inquit Dalleus, apostoli virique apostolici ea 
nomina non distinxere. Esto non dietinxerint.Quid 
inde Dalleus conjicere potest, nisi illos jure suo 
nec usos esse, nec uti voluisse, quo quidem Igna- 
tius uti voluit,sibique utendum esse justis de cau- 
sis arbitratus est ? In epistolis enim suis, quas ad 
Ecclesiae dirigebat, et in iis publice legendas esse 
subdubitare poterat,obedientiam ac reverentiam epl- 


!4 cap. 25, p. 883. !* cap. 20, p. 386. (6 pag. 386. 


est. Cum illa ergo juxta Presbyteranos anno 130 
facta sit, septuaginta anni & Dalleano calculo de- 
trahendi sunt. 

Jam vero si ad superiora tempora ascendamus, 
Dalleane assertionis falsitas planius dilucidiusque 
apparebit.Nemini quippe ignotum est quam pauca 
nobis supersint apoatolicorum virorum scripta, 
neo ulli dubium esse potest, quin plurima eorum 
opera sint deperdita, neque in nostras venerint 
manus. Unde ergo probabit Dalleus, omnes primi 


539 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


- ον 


940 


inscriptione se non episcopum, sed presbyterum À possunt facillime in medium proferri. Sed illa 


vocasse his verbis: « Polycarpus, et qui cum eo 
presbyteri.» Sed hzc adversariorum ratio adeolevis 
est etinfirma ; ut Moynius Calvinistrerum minister, 
eorumque symiista, contrarium omnino ex iisdem 
verbis argumentum conflciat : « Non scribit Poly- 
carpus, inquit !?, presbyleri Ecclesie Smyrnensis 
Philippensihus, sed Polycarpus et presbyteri Eccle- 
sie Smyrnensis Ecclesie Philippensium, ut discri- 
men aliquod inter 8e et presbyteros observandum 
innueret, dignitatemque suam, et primatum aliquo 
modo tueretur. Nam qui paris dignitatis et aucto- 
ritatis Polycarpum fuisse cum suis preabyteris 
censent, ne illi mihi videntur thesi suse nimis, 
quam par sit, fervidius et studiosius δουλευάειν, et 
ea officia confundere, que tempore Polycarpi jam 
erant disparata. » Hec sane ex Calviniste Presby- 
teranique hominis ore elicuit veritas, que in eo 
esset incorrupta, si ea officia et nomina non Poly- 
carpi tantum, sed apostolorum quoque tempore 
disparata dixisset. Ex his tamen qu ibi vera esse 
agnoscit,ruit procul dubioDalleanum argumentum, 
funditusque evertitur. 


CAPUT XIX. 


NULLA ΙΝ EPISTOLIS AUCTORIS8 NOSTMÀ] ESSE VERBA, 
QUAM NON SINT IGNATIANA. 


8 I. De verbis compositis. 


Multa alia Dalleus se his in epistolia vocabula 
deprehendiese sibi videlur, que soriptorem no- 
strum diu post Ignatium vixisse planum nobis uti- 
que faciunt 3, Illa autem primum exagitat que 
8 Blondello prius objecta fuerant, nomina varie 
composita, ul σαρχοφόρος, νεκροφόρος, et alia a 
verbo φέρω oria, item alia 8 voce ἄξιος, ut ἀξιό- 
πλοκος, ἀξιόθιος, et alia denique & verbo θεός, 
που θεοµαχάριος, θεόδροµος, eto. Doctissimus 
quidem Hamondus huic Blondelli argumento jam 
responderat divinos saorw Soripture auctores no- 
minibus simili modo compositis, quorum plura 
retulit exempla, usos quoque fuisse. 

Sed instat Dalleus ?!, ea que ex saoris scripto- 
ribus adduxit Hamondus, esse paucissima et semel 
tantum ab iis dicta, ac [gnatianis illis multo mode- 
stiora. Si de paucitate verborum ab Hamondo 


omnibus ita sunt obvia, ut longum earumdem 
vocum catalogum texere superfluum sit et inutile. 
Neque vero in sacris tantum Scripturi» eas reperire 
est, sed in genuina etiam Clementis epistola, que 
Ignatianis non est prolixior, ille ez:dem voces nec 
rariores sunt,nec modestiores. 
8 II. De verbis nove usurpalis, scilicet φύσις. 
et ἄδειν. 

Verum, inquit Dallaus, quedam verba scriptor 
noster nove usurpat, et preter aliorum morem. 
Duo tamen duntaxat ejuscemodi verba ex veris 
Ignatii epistolis desumpta nobis objicit. Primum 
est verbum φύσις; sed illud apud diverse litte- 
rature scriptores vario sensu usurpatum legitur, 


B nihilque nove significationis apud Ignatium habet. 


Secundum verbum est ἄδειν, quod Dalleus poe- 
ticum esse dicit. Neque tamen et in soluta etiam 
oratione ab auctoribus optimis sepe sepius adhi- 
bitum ille negabit unquam. Quidni ergo et ab 
Ignatio ? 


6 LII. De verbis inusilatis et obscuris. 


Addit Dalleus in epietolis Ignatianis quasdam 
obscuriores et inusitatas voces inveniri. Quamvis 
id verissimum esset, quid inde confloiet Dalleus ? 
Nunquid Ignatius, sicuti quilibet alius auctor, 
obsouris et inusitatis loquendi modis uti non 
potuit ? Id sane in principiis Christians religionis, 
que nova et inusitata secum invexit verba, parum 
esset mirabile ; sed multo minus in Ignatio, viro 
apostolico, qui epietolas suas cursim, et occulte, 
&o summo martyrii ardore incensus exaraverat. 
Verumtamen non aliis ille vocibus, vel loquendi 
modis usus esi, quam iis qui in sacris Seripturis, 
aliisque note melioris scriptoribus solent occur- 
rere. 

CAPUT XX. 


iN HI8 EPISTOLIS NON ESSE PRAVAS PAULI 
1MITATIONES. 


ὃ 1. Quantum adversarii sibl sint contrarii. 


Inter tot tamque diversa Dallei adversus Ignatii 
epistolas urgumenta,illud profecto mirari subit,quod 
ille scriptorem nostrum non Ignatium, sed alium 
omnino fuisseinde probare velit 13*,quia:« Quedam 


allatorum conqueritur Dalleus, de majori Dallea- ] Pauli apostoli studiose est imitatus, sperans se his 


norum numero nos potiori Jure conquerimur. Ille 
siquidem ut compositarum apud Ignatium vocum 
&ugeret multitudinem, eas que in falsis Ignatii 
epistolis, vel in genuinarum interpolationibus 
ocourrunt, aliis immerito adjunxit. Deinde ideo 
Hamondus decem tantum ex divinis Scripturis 
compositarum vocem protulit exempla, quod ea 
ad vauam Blondelli objectionem destruendam satis 
superque esse censuerit. At longe plura que 
passim in Veteri Novoque Testamento occurrunt, 


veluti apostolici discipuli lineamentis hominibus 
sui seculi, presertim posteris ab Ignatio remotio- 
ribus, adeoque rerum apostolicarum minus gnaris 
facile impositurum; atque effecturum ut pro βοτί- 
ptore apostolico haberetur. » Eumdem enim Dal- 
]eum ex verbis episcopi et. presbyteri, qua alieno 
a Paulo apostoli sensu ab [gnatio usurpata perpe- 
ram effutiit, sic disputantem audivimus 35: «Neque 
apostolorum filium fuisse diversus sermo manife- 
ste arguit, quem omnes et apostolorum observantie- 


15 Not. in Polyoarp. epist, p. 10. 29 cap. 27, p. 407. *! pag. 400. 3 cap. 38, p. 410. 39 cap. 26, 


p. 398. 





541 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS I. 


simum, et cum apostolicis corde et ore, anima et À lina imitatione putidum quid ab ullo nnquam ob- 


lingua conjunctissimum fuisse consentiunt. » Quis 
argutulos hujuscemodi sophietas contra Ignatii epi- 
stolas rationibus, sibi invicem tam vehementer 
repugnantibus, disputantes non miretur? Enim- 
vero si nomina episcopi et presbyteri eo sensu» 
quem Pauli esse non putant, scriptor noster adhi- 
beat,ii clamant illico : « Neque apostolorum filium 
fuisse diversus sermo manifeste arguit. » E contra- 
rio si Psuli voces et phrases ille usurpet vel imite- 
tur, continenter iidem arguunt, illis eum ideo 
usum esse, uL imponeret « rerum apostolicarum 
minus gDaris, atque efficeret ut pro soriptore apo- 
stolico haberetur. » Sic sane immane his epistolis 
quocunque tandem modo contradicendi cacoethes 
doctos homines obceecavit et transversos egit. Et 
certe si ita argumentari liceat, nulla erunt apo- 
stolicorum virorum, ac primi presertim et se- 
candi sseculi scriptorum opere, que hie argumen- 
tis falsa, ipsisque supppsita esse non demon- 
strentur. 

Ex hac itaque, que in Ignatii epistolis elucet, 
Paulinarum vocum imitatione contrarium omnino 
sic elicitur argumentum. Recta ratio docet ea scri- 
pta, qua Pauli, aliorumque apostolorum voces, 
phrases, stylum, ceterosque loquendi modos imi- 
tantur, atque ad eos proprius accedunt, α viro 
vere apostolico fuisse profecta. Atqui hec omnia, 
fatentibus,imo objicientibus adversariis, in Ignatii 
nostri epistolis reperiuntur. Ab eo ergo vere scripte 
sunt. 


8 II. Ignatium non putide Paulum imitari. 


Verum, inquit Dalleus, verba que apud Paulum 
rara sunt, ea apud auctorem nostrum, non secus 
ac Sallustiana, ut olim aiebat Seneca, apud Arun- 
tiam ereberrima sunt, ac pone perpetua. Ergo hec 
putida imitatio epistolas Ignatio male suppositas 
prodit. Sed falsa eet hec consequentia. Nihil enim 
ex antecedente aliud concludi potest, nisi Igna- 
tium epistolarum Pauli,sicuti Aruntium Sallustia- 
norum operum non fuisse auctorem. Nam sicut 
imitatio Salustii opere Aruntii ab ipso Aruntio 
scripta non fuisse nequaquam demonstrat, sic 
imitatio Pauli epistolas Ignatii, ab ipso Ignatio mi- 
nime scriptas fuisse non arguit. 


jectum fuisse legitur. 

Quod subjungit Dalleus, vocem ἀντίψυχος ex 
Paulina ἰσόψυχος ab Ignatio formatam, puerile est, 
planeque ineptum. Nam ee voces diversos habent 
significatus, et vox ἀντίψυχος non apud Paulum, 
ged alios scriptores occurrit. 

Nez majoris illud est ponderis, quod idem Dal- 
leus urget * hec Pauli verba, ἔλαχιστότερον πάν- 
των ἁγίων, « sanctorum omnium minimum 46 
ease, » Ignatium prave imitari, cum dicit o5x ἄξιός 
εἰμι, vel ὡς μικρότερος ὑμῶν. Postremis quippe 
his verbis non magis ille ad Pauli, quam ad Mat- 
thai vel Luce sententiam collineaese videtur. In 
aliis vero superioribus, vel quibusdam similibus, 
quibus non epistolas, ut ait Dalleus, implevit, sed 
raro usus est, elsi Paulum emuluri gestierit, illud 
summam Ignatii, qui omnes Pauli virtutes, ac 
martyrium imitandi incredibili flagrabat desiderio, 
humilitatem pulchre decebat. 


CAPUT XXI. 


NEQUE IN EPISTOLARUM INSCRIPTIONIBU8, NEQUE IN 
REPETITIONIBUS ESSE PRAVAM PAULI! ΙΜΙΤΑΤΙΟΝΕΝ. 


S8 I. Errare Dallzum in inscriplionum nnmero, alque 
in iis non esse pravam Puuli imilationem. 


Dallesus id multo vehementius, sed non felicius 
exagitat, quod noster Ignatius epistolis suis preefl- 
xerit inscriptiones « miriflcas, laciniosas, incondi- 
tas,et prodigiosse longitudinis,» quas omnes pravas 


C Pauli imitationes esse causatur 1 Fatetur quidem 


ille epigraphen Epistole ejusdem apostoli &d Ro- 
manos, que septem versiculos totos occupat, esse 
longiseimam ; ac in ea que ad Titum data est, 
simile quidpiam observari. Verum apud Ignatium 
omnium,inquit, inscriptiones epistolarum, si illam 
quam scripsit ad Polycarpum exceperis, longis- 
sime sunt, laciniose οἱ impeditissims. Sed primo 
ille in enumerandis epistolarum cum Pauli, tum 
Ignatii inscriptionibus multum aberrat. Nam in- 
geriptio prime Pauli ad Corinthios Epistole satis 
est prolixa, prolixior vero illius qua ad Galatas 
scripta est ; heo enim quinque versiculos continet ; 
eum ea ques ad Titum exarata fuit, quatuor tan- 
tem compleotatur. Nec minus errat in Ignatiana- 


Deinde falsum est antecedens,in Ignatii nimirum p rum inscriptionibus. Epistolarum siquidem Ignatii 


epistolis esse tam « crebras ac pene assiduas ΑΡο- 
stoli voces,» utomnibus flant putid ». Exiissiquidem 
quas Dalleus objicit, primo verbum ὀναίμην non 
sexcenties, ut ille asserit, sed sexties tantum in 
genuinis Ignatii epistolis reperire est. Illud pre- 
terea verbum non Paulo peculiare est, sed apud 
alios Greecosauctores semper tritum et vulgarefuit. 
His addimus vocem ἀγαθοκοιία, qua Puulus semel 
in omnibus Epistolis suis usus est, quater α Cle- 
mente in unica epistola usurpari, nec in hac Pau- 


1 cap. 29, p. 449. * cap. 30, p. 493. 


ad "Smyrneos, Magnesios, el Trallenses inscri- 
ptíones prime Pauli ad Corinthios longitudinem 
non superant. Prexerea vero epistole Ignatii ad 
Ephesios titulus et inscriptio non longior est,quam 
Paulinss ad Galatas.Denique utraque Ignatianarum 
ad Philedelphienses et Romanos inscriptio nou 
majoris, quam Paulinc ad eosdem Romanos longi- 
tudinis est. 

Secondo falsum est in his epistolarum Ignatii in- 
scriptionibus pravam esse Pauli imitationem. Quod 


-— 


543 


quidem ex iis, que Dalleus ipse de Paulinarum A tres, plus minus, lineas epistolis suis, vel earum 


litterarum inscriptionibus pronuntiat *!, facillime 
evincitur. « Paulus, inquit ille, interdum inscri- 
ptiones Epistolarum habet non breves et expeditas, 
ut vulgo mos erat, sed longiusculas et nonnihil 
obvolutas, ob res gravissimas quibus plens sunt, 
ut ex ea qu& ad Romanos est, quivis discere po- 
test. » Atqui οἱ idem mos Ignatii tempore adhuc 
vigebat, et res gravissime in ejus epistolis perira- 
ctantur; ut ex sola, quam dedimus, earum analysi 
omnibus planum fiet et perspicuum.Ignatiusitaque 
in epistolarum suarum inscriptionibus non prave 
imitatus est Paulum, sed eas tales exhibuit,quales 
sane gravissima,que in eis tractantur argumenta, 
&b eo postulabant. 


8 II. De inscriptione epistolas ad Romanos. 


Jam vero ad ipsam epistole Ignatii ad Romanos 
epigraphen,quam Dallaesni vehementius exagitant, 
propius accedamus. De illius longitudine, aut de 
prava Pauli imitatione nihil amplius, uti ostendi- 
mus, possunt cum lgnatio exspostulare. Quid ergo 
in ea arguunt? Illam, inquiunt, tot epithetorum 
laudis,in unum locum male congestorum farra- 
ginem. Sed similia Paulus adhibuit epitheta laudis, 
oum in Epistola ad Romanos scribit * : Dilectis 
Dei, vocatis sanctis, et in prima ad Corinthios, san- 
clifcalis in. Christo Jesu, vocatis sanctis. Non ἱπ[- 
ciamur quidem in his Epistolis multo pauciora esse, 
quam in Ignatianis laudum epitheta. Verum pre- 
terquam, quod scriptores suo quique ingenio hao in 
re indulgent, justis Ignatius de causis plura sus 
&d Romanos epistole inseriptioni inserenda puta- 
vit.Primum quidem hec ab eo extorsit summa Ro- 
mane Ecclesie, tot martyrum,ac in primis Petri et 
Pauli sanguine consperse, quam «cudum animo 
conceperat,opinio et exietimatio. Deinde illa omnia 
laudum epitheta ideo congessit,quod singula qua- 
que totidem ipsi viderentur esse momenta et ratio' 
nes, quibus Romanos ad moriem suam non impe- 
diendam adduceret. 

Instat Dalleus viros apostolicos, puta Polyear- 
pum, Clementem,et alios, tam longas epietolissuis 
non prejfixisse inscriptiones. Unde infert Ignatium, 
qui inter militum custodias positus, ad martyrium 
tanta celeritate ducebatur, inscriptionum adeo pro- 


5. IGNATIUS. «- PROLEGOMENA. 





944 


inscriptionibus adderet. Imo inde certo colligitur 
illum nulla artein epistolissuisea omnia scripsisse, 
qus incredibilis Christi amor et martyrii subeundi 
ardor immensus ipsi extemplo inspirabant. 
ἃ III. De repelitionibus qua im epistolis occurrunt. 
Ultimum Dallei contre Ignatii epistolas argu- 
mentum est 3: « Neque illud Ignatium episcopum, 
etatis proveotes, et epudapostolos educatum decere 
videtur, quod ille toties esdem preter viri gravis 
morem repetit atque inculcat. » Dignam sane tot 
vanis futilibusqueargumentis, in tam longa dispu- 
tatione perperam accumulatis, Dalleus coronidem 
imponit. Nunquid enim episcopi provecte etatis, 
et apud &postolos educati, res easdem, quoties ex- 
pedit, minus quam alii scriptores repetunt et in- 
culcant ? Certe Paulus ipse, ut ceteros taceamus, 
in Epistola ad Ephesios cum dixisset: [nduile vos 
armaturam | Dei **, duobus post versibus rursum 
scribit; Acoipite armaturam Dei ?*. Quod quidem 
si interpretes audiamus, nihil aliud est quam supe- 
rioris exhortationis repetitio. Etsi ergo similes 
apud Ignatium occurrerent repetiliones, in his pro- 
cul dubio Pauli vestigiis ille adhuo instilisset. Ve- 
rumiamen, ut verum fateamur, repetiliones verbo- 
rum in una eademque Ignatii epistola rare eunt, 
neo ibi a Paulinis exemplis ille recessit. Repetitio- 
nes vero sententiarum aliis sunt infrequentiores; et 
si quas apud eura non secus ac Paulum reperias, 
ee maximi sunt momenti, easque Ignatius ideo 


C adhibet, ut illa que scribebat, Christianorum me- 


morie altius infixa, ex eorum animis nunquam 
exciderent. 
CAPUT XXII. 
IGNATIUM ILLIU8, QUAM NUNC HABEMUS, EPISTOLA AD 
POLYCARPUM VERE ESSE AUCTOREM. 
8 I. Jd probalur auctoritate Polycarpi. 


De prima epietolarum Ignatii classe nobis nihil 
amplius superesset dicendurm, nisi doctissimus 
Usserius, qui has ejusdem classis epistalas Ignatio 
constanter adjudicat, illam que ad Polyearpum 
scripta est, eisdem Ignatio plane penitusque ab- 
judicasset. Quamvis autem ea quee de Ignatii epi- 
stolis hactenus disputavimus, illam non secus ac 
alias, ipsi. tribuendam esse demonstrent; de os 


lixarum non esse auctorem. At porrocum plurime [) tamen ideireocensuimus privatimesse disserendum, 


apostolicorum virorum 8ο prescipue Asiasticotum, 
qui, teste Cioerons, erent redundanies, ad nos 
usque epistole non pervenerint, quis audeat asse- 
rere illas non eodem, eo Ignatianas, stylo vel simi- 
libus inseriptionibus fuiase exeretue? Utut sit, 
certe Ignatius in Pauli Epistolis egregia, uti dixi- 
mus, inscriptionum suarum habuit exempla, neo 
de ullo alio meliora accipere poterat. Quamvis 
&utem ad martyrium semma velocitate propera- 
Fel, id tamen non obstabai, quomiaus dues vel 


quod Usserii auctoritas virosquosdam celeberrimos 
suas irexerit in partes. Hos inter et purpura et 
doctrina primas tenet eminentissimus cardinalis 
Bona, qui judicium Ueserii secutus, de ea sio pro- 
pBuntiat 4 : « Addo quod hano epistolam non ge- 
nuinum Igsatii fetum esse, sed supposititium viri 
eruditi dodum observaruni: et ad id probandum 
multa afferunt non parvi ponderis argumenta. » 
Sed si viro tam erudito per otium Jicoisset illam 
aeocuretius examinare,in aliam proeu] dubio ivisset 


35 pag. 445. ?' pag. 417. ** cap. 31, p. 421. ?* Ephes. vi, 11. ** Ibid., 13. '' Rer. Litwrgic., 


998p. XXI, 8 1. 


515 


D. NOURRII DHSERTÁATIO. — PARS I. 


546 


sententiam. Invicto namque ipsiusmet Polycarpl K exprimi, ac Grecam hvojus vocem [δίως per Lati- 


testimonio, quo certe nullum majus nunc deside- 
rari potest, luculenter probatur hanc epistolam ab 
Ignatio fuisse scriptam. Testatur enlm in sua ad 
Philippenses epistola se ab eo accepisse litteras : 
« Scripsistis ad me et vos et Ignatius, etc. Atqui 
illa epistola, quam his verbis indicat, eadem lpsa 
est, de quanunc quaestio movetur. Nam quecunque 
Polycarpus de epistola Ignatii nostri ad se data 
memoravit, illa omnia in ea quam habemus, nus- 
quam vero in ulla alia reperiuntur. Scimus qui- 
dem in hanc epistole Polyoarpi partem ultimam, 
quam citavimus, nonnulla & quibusdam fuisse 
objecta. Sed heo omnia tam clare dileicus 3, 
eamque epistole parlem non minus quam alias & 
Polycarpo scriptam esse, tanta, uli putamus, evi- 
dentia a nobis demonstratum est,ut sinoeris rerum 
estimatoribus id omnino persuasum fore conflda- 
mus. 


6 II. Idem Eusebii et Hieronymi auctoritate 
probatur. 


Porro autem epistole ad Polycarpum auctorem 
esse Ignatium, non Polycarpi tantum testimoniis, 
sed Eusebii etiam auctoritate plane demonstratur. 
Ubi enim Ignatii epistolas accurate et diligenter 
recenset, hec ille totidem verbis tradit 5: « Cum 
Troadem venisset, inde ad Philadelphienses litteras 
dedit, et ad Smyrneorum Ecclesiam, privatimque 
ad Polycarpum eorum episcopum, [δίως) «s «à 
ταύτης προηγουμένῳ [Πολυκάρπῳ.» Eusebius namque 
ibi tres Ignatii epistolas aperte dislinguit ; atque 
banc qua ad Polycarpum, tam ab ea qua ad Smyr- 
neos, quam ab illa que ad Philadelphienses scri- 
pta est, discernit et. discrimiuat. Que quidem di- 
slinctio ex his que subsequuntu*, multo clarius 
dilacidiusque perspicitur : « Quem cum aposto- 
lictom virum, sic ille prosequitur, esse plane 
agnosceret, ipsi tanquam bonus ac fidelis pastor 
gregem Antiochene Ecclesie commendavit, rogans 
ut omni cura illum fovere vellet, Idem in epistola 
ad 8myrneos de Servatore nosiro loquens, » etc. 
Et certo in epistola ad Smyrneos nullum de Poly- 
carpo verbum facit ; neque illi Ecclesiam suam 
Antiochenam commendat. Que curh in epistola ad 
Polycarpum occurrant, illam proeul dubio ab ea, 


que ad Smyrneos scripta est, Eusebius apertis- D 


sime distinguit. 

Neque alia Hieronymi sententia fuisse videtur ; 
ait enim 5; « Inde egrediens scripsit ad Philadel- 
pheos, et ad Smyrneos, et proprie ad Polycar- 
pum, commendans illi Antiochensem Eoolesiam ; 
in qua et. de Evangelio quod nuper;a me transla- 
tum est, super persona Christi ponit testimo- 
nium. » Nullus perfecto non videt his Hieronymi 
verbis Eusebii sensum, ut omnia pene ejus verba, 


nam proprie ab illo fuisse redditam. Vox igitur illa 
proprie nihil aliud apud Hieronymum ibi signiflcat, 
quam privatim, seorsim ac separatim. Atque eo- 
dem plane sensu illa eodem in libro non semel ab 
ipso usurpata legitur. Sio quippe ibidem de Cle- 
mente Alexandriao disserit : « De canonibus... 
liber unus, quem proprie Alexandro Hierosolymi- 
tano episcopo πρισεφώνησε, » et de Apollonio : 
ε Beptimum proprie adversus Apollonium elabora- 
vit. » Unde Sophronius in Greca hujus libri ver- 
sione illud verbum proprie per vocem [δίκως, qum 
idem ac Eusebiana ίδίως sonat, reddidit. 
δ III. Objectio Usserii diluitur. 
Objicit tamen Usserius heo Hieronymi verba: in 


B qua et de Evapgelio *5, » eto., ad epistolam 8myr- 


neis datam omnino referri ; proindequeillam unam 
ac eamdem esse cum ea, quae ad Polycarpum seri- 
pta dicitur. Quod quidem, inquit idem Usserius 26 
ita verum est, ut « Honorius Augustodunensis in 
libro De luminaribus Ecclesiz (cui Hieronymianum 
scriptorum catalogum in epitomen a se redactum 
inseruit) Epistolam ad Polycarpum in censu scri- 
ptorum Ignatii plane pretermittendam esse judica- 
vit. « Sed non magni ponderis est auctoritas Hono- 
rli, qui in hac libri Hieronymiani epitome ita 
sepe per errorem lapsus est, ut vix ulla fides ipsi 
haberi possit. Majoris autem momenti est testimo- 
nium alterius auctoris longe vetustioris, quiutram- 
que epistolam manifeste distinxit in homilia De : 
uno utriusque Testamenti legislatore, quam Photius 
Chrysostomo, alii vero ouidam ejusdem etatis 
scriptori assignant 3. 

Preterea cum Honorius librum Hieronymi in 
epitomen redegerit ; ad illum, qui omnium mani- 
bue teritur, semper redeundum est. 8i que vero in 
Hieronymi quoque verbis subsit obscuritas, ad 
Eusebium tanquam ad fontem, ex quo sua Hiero- 
nymus hausit, debent omnes recurrere. Atqui Eu- 
sebius epistolam ad Polycarpum ab epistola ad 
Smyrnaos apertissime, ut vidimus, distinxit. Hie- 
ronymus ergo idem inter utramque statuit discri- 
men. Atque hine liquido colligitur illa ejusdem 
Hieronymi verba : « In qua et de Evangello, » etc. 
non ad posteriora ad Polycarpum, sed ad superiora 
ad Smyrnmos esse referenda. 

At, inquies, hec textui Hieronymiano vim fa- 
ciunt. Sed si verus ille sit verborum Hieronymi 
sensus, nulla ex vera eorum explicatione textui 
ejus vis affertur, Neque forsan & vero multum 
aberrabit, qui dixerit in Hieronymi textu factam 
fuisse a librariistranspositionem ; nisi Hieronymus, 
qui Grecos auctores tanta celeritate reddere sole- 
bat, sua ipse verba transposuerit. 

Inetabis, stylum Ignatii inepistola ad Polycarpum 
non deprehendi, nullique probabile fleri Ignatium, 


9*Supr. cap. ἐ, ** Euseb. lib. ir, Hist., cap. 36, $2 et seq. ** lib. De script. eccles. ** Bup. oit. 
* De Ignat. epist. cap. 8, p. 8. *' Biblioth. cod. 277 et Synod. vit gener., act. 6. 


547 


S. IGNATIUS. -- PROLEGOMENA. 





cum ad Polycarpum privatim daret epistolam in ea A non servavit solum, » eto. Porro Euseblus qui hec 


ad totam 8myrnensem Evcolesiam suum convertisse 
sermonem. Sed his facile respondemua hano epi- 
stolam eodem, 80 aliaggenuinas Ignatii litteras, scri- 
ptam esse stylo. Ecclesiam vero Smyrnensem cum 
ibi alloquitur, nihil preter temporissui morem eum 
fecisse certum est. Nam Dionysius Corinthius ad 
Soterem summum pontifloem privatam scribens 
epistolam, in ea ad Romanam Ecclesiam stylum 
sic convertit suum : « Hec vobis consuetudo est... 
Atque hunc morem beatos opiscopus vester Soter 


Dionysii verba retulit, sio prosequitur *5 : « In hac 
ipsa etiam epistola meminit Clementis epistole ad 
Gorinthios, quam ex prisca consuetudine in Eccle- 
sia legi solitam testatur. » Nulli itaque mirum esse 
debet, si Ignatius, qui suam quoque ad Polycar- 
pum epistolam in Smyrnensi Ecclesia publice 
legendam fore haud immerito suspicabatur, ad 
omnes universim Christianos suum in illa direxerit 
sermonem. 





PARS SECUNDA. 


De interpolationibus genuinarum Ignatii epistolarum, ac de aliis epistolis ipsi falso 


ascriptis, earumque auctoribus. 


CAPUT PRIMUM. 
DE INTEBPOLATIONIBUS EPISTOLARUM IGNATII. 


8 I. 1gnatium harum interpolationum non esse au- 
clorem contra Morini sententiam. 

Secunda epistolarum Ignatii classis easdem, de 
quibus hactenus disservimus, ipsius litleras ged 
variis interpolationibus atque additamentis auctas, 
aliisque depravationibus foede corruptas et aduite- 
ratas complectitur. Harum autem additionum et 
corruptionum auctorem non esse lgnalium, adeo 
certum est ; ut eliam anie vulgatas ab Usserio οἱ 
Vossio genuinarum Ignatii epistolarum editiones, 
illud viris quibusdam doctis el eruditis fueril ob- 
gervatum. Nos certe non fugit doctiesiauum Morinum 
alicubi asseruisse 39: « Antiquam lgnatianarum 
epistolarum editionem genuinum textum nobis ex- 
hibere novam vero mancum et interpolatum. » Λο 
nequis eum beo temere dixisse putaret, conti- 
nuo addidit : « Multa conjecture mee argumenta 
dare possem. » Rem sane omnibus gratam et per- 
utilem prestitisset vir ille eximius, si ea dedisset 
argumenta, quibus opinionem adeo singularem, et 
& vero tam alienam defendi posse arbitrabatur. 
Nam sinceras ac genuinas Ignatii nostri epistolas 
in editionibua Usserii et Vossii exhiberi certis in- 
victisque rationum momentis plane demonstratur. 


S II. Jd variis argumentis probatur. 


Primum enim testimonia, que Patres antiqui, 
puta Eusebius, Athanasius, Hieronymus, Theodo- 
retus, aliique plures ex Ignatii epistolis citaverunt, 
in iis, non autem in interpolaterum editionibus 
sincera et integra representantur. 

Secundo additiones ille, quas Usserius, ut eo- 
rum a quibus interpolate sunt, fraudes magis es- 
sent manifeste, voluit in editione sua esse minio de- 
scriptas, nihil aliud sunt, quam loca sacra Bori- 


** ]ib. iv. Histor., cap. 23 39 De sacr. ordínat., part. n1, 


lib. ιν Histor., cap. 23. 


B pture Ignatliano textui superaddita, vel phrases aut 


periphrases nec aperte neo convenienter illi ad- 
Jecte. 

Tertio in iis heretici, qui Ignatii tempore non- 
dum exstiterant non solum impugnantur, sed no- 
minibus etiam appellantur suis. Ibi insuper de re- 
bus Jgnatii tempore nondum usitatis, ac ejusdem 
etatis doctrine ac discipline contrariis et opposi- 
tis sermo instituitur. Tale est illud quod ibi indu- 
bitanter affirmatur, Paulum et reliquos apostolos 
nup!iis fuisse sociatos. Talia sunt quz de impera- 
toribus traduntur, et alia plura, que omnibus cum 
sintobvia, iis recensendisdiutius non immorabimur. 

Hino itaque liquido intelligitur idem epistolis 
Ignatii contigisse quod de suis Dionysius Corin- 


C thius memorat ^? : « Epistolas, inquit, scripsi, ro- 


gatus, a fratribus : sed illas ministri quidam dia- 
boli zizaniis compleverunt, quaedam ex illis expun. 
gentes ; quedam adjicientes. » Quis autem episto- 
las Ignatii adulteraverit, harumqueinterpolationum 
depravationumque auctor fuerit, si inquiras, dice- 
mus nobis probabile omnino videri illum eumdem 
eese, qui Ignatii nomine alias publicavit epistolas 
de quibus nuno est disserendum. 


CAPUT II. 
DE ALIIS EPISTOLIS IGNATIO ASCBRIPTISB. 

8. I. Analysis harum epistolarum, et. primo qui 
epistole Mariz ad Ignatium. quidem 
In tertia epistolarum Ignatii classe alie quinque 
collocantur, quibus illa, quam Maria ex Cassobelis 
ad Ignatium scripsisse dicitur, in editionibus Usse- 
rii, Vossii, ac Cotelerii preflxa est, Hao autem in 
epistola Maria Ignatium certiorem facit Christia- 
nam fidem in regione sua fuisse susceptam ; atque 
idcirco eum deprecatur, obtestaturque, ut mittat ad 
ge Marim episcopum Neapoleos, Eulogium, et Zar- 


exercit. 3, cap. 3, p. 46. *? Apud. Euseb. 


519 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS II. 


520 


lum presbyterum : « Ne presidiis, inquit, divini À cipi. Quapropter contra quatuor diversa circa eam- 


verbi antistitum et administratorum simus desti- 
tuti. » Fatetur quidem eos juvenes esss, sed negat 
quidquam ei ideo fore timendum ; cum Samuel, 
Daniel, Jeremias, Salomon, Josias, et David in te- 
nera juvenilique &tale populi Israelitici judices, 
reges, atque etiam prophete constituti fuerint. 
Addit non illum docendi, sed memorie causa seilli 
hec retulisse exempla. Denique Ignatio et clero 
ejus cum suis, tum aliorum fidelium verbis et no- 
mine breviter salutatis, claudit epistolam. 


6 II. Analysis aliarum epistolarum quz Ignatii no- 
mine inscribuntur. 


Ignatius accepta Marice epistola, hanc eamdem 


dem Christi divinitatem et Incarnationem,haresum 
genera totidem elicit conclusiones. Non diffitetur 
tamen Antiochenos ab iis erroribus longe esse alie- 
nos ; neo alia mente islhec ad cos se scripsisse di- 
cit, nisi ut eorum animos adversus hereses tam 
perversas preverteret ae premuniret. 8ubdit se ea, 
quee presens dixerat, absentem scribere, illosque 
Petri et Pauli discipulos fuisse,8c Evodium habuisse 
episcopum et pastorem ; proindeque vits, quee 
tantorum virorum decebat fllios,ipsis semper esse 
agendam. Espropter varia illis tradit vite Chri- 
stiane documenta, 8ο omnibus et suo et aliorum 
nomine salutatis, illi tandem quem in episcopatu 
Antiocheno successorem habiturus erst, salutem 


qua magnas anime ipsius virtutes perspeotas ha- p dicit. 


buit, respondit sibi fuisse gratissimam. Quantis 
vero, que quidem lubentissime pro Christo patie- 
batur, tormentorum generibus vexaretur, cum Ma- 
rie deinceps signiflcasset,cuncta que postulaverat, 
gratanter se implevisse testatur. Ait autem seetiam 
exempla omnia, que ex Scripturis sacris retulerat, 
non sine voluptate audivisse Ἴπθυ illa ipsa, quorum 
eertam ab ea haberet demonstrationem, putavisse 
sibi in lisdem Socripturis esse oculis perscrutanda. 
Dehinc quecunque de ea, cum Rome sub Line 
pontifice, Clementis anlecessore, commoraretur, 
ipse audierat, vera esse ; illamque majores postea 
in Christiana perfectione fecisse progressus, certo 
se egnovisse declarat. Hinc quanto eam invisendi, 
nisi obstraret« militariscustodia, » flagrabat deside- 
rio, aperit. Interim vero ut eos,qui Christi nativita- 
tem et passionem in carnenegabant,fugiat,vehemen- 
ler adhortatur. Tum demum, iie, qui sicut ipsasalu- 
tissuse satagebant,consalutatis,eidem presbyterorum 
sorum 80 diaconorum, in primis autem Heronis 
et Cassiani, ejusdemque oum uxoris tum filiorum 
nomine salutem impertit. 

Secunda epistola Philippis ad Tharsenses data 
est, qua auctorse 8 militibus,quibus Antiochia Ro- 
meam ducebatur,variis cruciatibus torqueri, sed ad 
omnia tormenta pro Christo perferenda paratum se 
eese nuntiat. Eos deinde obsecrat, ut in flde Chri- 
stiana firmi perseverent, atque ab iis beresibns, 
quas ille recenset et impugnat,sedulo caveant, ad- 
monet. Insuper autem illos hortatur, ut nonnulla, 


Philippis rursum exarata est epistola quarta, et 
data ad Heronem diaconum, quem auctor plurimis 
morum institutis ita imbuit, ut nonnulla adversum 
quatuor heereticorum genera,identidem admisceat. 
Subinde eum quomodo a se educatus fueril, ac se 
imitari oporleat, commonefacit ; prenuntiatque 
ipsum in episcopatu Anticcheno, quo se dignum 
prestare debebat, sibi fore subrogandum. Postheoc 
ipsum episcoporum Viti, Dame et Polybii nomine 
salutat, oratque ut suis vicissim verbis presbyteris, 
diaconis, populoque Antiocheno, et quibusdam no- 
minatim, precipue vero Maris ex Cassobelis nun- 
tiet salutem ; ac tandem longum illi in Ecolesie 
utilitatem, cursum vite optat atque precatur. 


C Principio epistole ultime, quae ad Philippenses 


directa est, auctor se omnium, que ab illis accepe- 
rat, beneficiorum memorem esse testificatur, atque 
ad eos se hanc idcirco exarasse epistolam, ut quid 
circa Trinitatis atque Incarnationis mysteria ab 
omnibus esset credendum, palam faceret. Probat 
itaque tres in Trinitate esse personas, unius qui- 
dem nominis, ejusdemque honoris, sed a se invi- 
cem distinctas ; Christum vero carnem humanam 
vere assumpsisse, eumque vere, non ficte et simu- 
late mortuum, et a mortuis suscitatum. Subdit 
diabolum lapidem omnem movisse, ut Judeos ad 
Christum crucifigeodum impelleret ; sed cum haoc 
ipsius morte certam perniciem exitiumque sibi in- 
ferri sensisset, tunc illum totis viribus, omnique 


que notat, vilia fugiant ; ao continenter omnibus I) conatu frustra huic morti obstitisse. Quapropter 


cujuslibet conditionis hominibus varia tradit vite 
morumque precepta. Tandem ut Deum pro seexo- 
rent,rogat ; ipsisque postquam Ecclesiam suam An- 
tiochenam commendasset, variis salutationibus ab- 
solvit epistolam. 

Tertia ad Antiochenos directa, Philippis quoque 
scripta est. In ea auctor, ex quo pacem illis reddi- 
tam accepisset,sua sibi vincula levia et portatu fa- 
cilia esse profitetur.1llos autem obsecrat, ne variis 
gentilium, qui plures deos adorabant ; neque Ju- 
deorum, qui unum tantum esse credentes, divini- 
tatem Christi negabant, patiantur se erroribus de- 


diabolum longa apostrophe alloquitur, ostenditque 
varios ab eo de Christi divinitate et incarnatione, 
secum invicem pugnantes, malis artibus errores 
disseminatos ; sedilli plura, que recenset, de ipso 
Incarnationis mysterio fuisse incomperta demon- 
strat.Post hanc autem diaboli apostrophen,in qua 
fuse de tribus Christi in deserto tentationibus dis- 
serit, nonnulla de festorum diebus, Quadragesima, 
Paschate, ac de recta vivendi ratione ibidem sub- 
nectit.Debinc Antiochenam Ecclesiam Philippensi- 
bus commendat, variisque salutationibus additis, 
hano epistolam circa Rhegium, oum jam navi sub- 


951 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


552 


vehendus esset, se dedisse testifioatur. Denique À ret,et cum ipse esset sub « militaricustodia,» id egt, 


cum salutem corporis, anime et spiritus iisdem 
Pbilippensibus optasset, epistolam obeignat. 


CAPUT III. 


PROBATUR HAS OMNES EPISTOLAS FALSAS ESSE ET SUB- 
DITITIAS. 


$I. Probatur has omnes generatim epistolas esse 
falsas et adulterinas. 


Has omnes epistolas subdititias esse, Ignatioque 
nostro perperam ascriptas, variis rationum momen- 
tis,que eas universim singulatimque speotant, fa- 
eile convincitur. Primo enim Eusebius, Hierony- 
mus, aliique scriptores eruditissimi 988 tantum- 
modo epistolas, que in editionibus Usserii et Vos- 
sii exhibentur, Ignatio adjudicant. ALsi quee alie 
ab eo essent scripte, tantorum profecto virorum 
curam et diligentíam, summunque in investigan- 
dis priorum Ecclesi: Patrum lucubrationibus labo- 
rem non fugissent,nec tam alto silentio ab eis futs- 
sent preetermissee. 

Preterea, id quoque probat idem omnium ha- 
rumce epistolarum stylus, ab Ignatiano, quem au- 
otor frustra imitari conatus est, omnino alienus. 

Denique maxima est has inter epistolas cognatio 
et connexio. Nam secunda, tertia et quarta ex ea- 
dem Philippensi urbe date leguntur, et in quarta 
Maria ex Cassobelis, ad quam prima epislola scri- 
pta est, nominalim salutatur. Si ergo una ex his 
epistolis, sio sibi invicem connexis, adulterina sit, 


et alias quoqueomnes adulterinas esse oportet.Jam { 


itaque non unam tantum, sed omnes adulterinas, 
falsas οἱ suppositas esse singulatim probandum 
est. 


8$ II. Epistolas Mariz ex Cassobelis ad. 1gnatium εἰ 
]gnatii ad Mariam esse supyzositas. 


Primum epistolam Marie ex Cassobelis ad Igna- 
tium,et Ignatii ad Mariam responsionem adulteri- 
nas esse inde demonstratur ; quod Maria que Igna- 
tium omnium Christianorum nomine salutat, ab eg 
tamen ut Marim et Eulogium,licet juvenes,alterum 
sue Neapoleos episcopum, alterum presbyterum ad 
sue mittat Ecclesise administrationem, sua sola ao 
privata auctoritate postulat ; idque Ignatius illi ul- 


cum ad martyrium duceretur. At nemo est qui ne- 
sciat Ignatium longo post Clementis pontificatum 
tempore martyrio fuisse coronatum. 

8 ΤΙ. Alias quoque epistolas esse adulterinas. 

Epistola secunda suam quoque falsitatem aperte 
prodit; in ea siquidem auctor heeresim Sabellii, 
que Ignatii tempore nondum fuerat disseminate, 
non obscureconfutavit. 

Deinde Paulus hoe solo nomine, Apostolus, ibi 
laudatur. Atqui cum [Ignatii tempore eo per anto- 
nomasism cognomíne fuisse appellatum, vero non 
videtur simile. 

Falsitas tertie epistole inde arguitur, quod An- 
tiochena Ecclesia vocetur: « Christi nova oliva, » 


B et paulo post Antiocheni Petrum et Paulum magi- 


Siros, Evodium vero episcopum habuisse dicuntur. 
Sed Petrum anno Christi 39. Antiochiam venisse, 
ibique Ecclesiam fundasse, atque illuo Paulum, 
comite Barnaba,adventasse, scriptis traditum est. 
Quo ergo pacto hec eadem Ecclesia circa annum 
108,quo Ignatius ad martyrium properabat, potuit 
« Chris'i nova oliva » appellari ? 

Preterea auctor ibidem salutat subdiaconos, 
lectores, cantores, ostiarios, laborantes,exorcistas, 
custodes sanctarum portarum, etc. Atqui juxta do- 
otissimorum criticorum sententiam hi ordines, eo- 
rumque nomina primo Ecclesie eeculo incognita 
fuerunt. Quamvis autem quidam, variis Laodicene 
synodi, Epiphanii, Constitutionumque apostolica- 
rum testimoniis, diligenter ponderatis, originem, 
initiumque horum ordinum, nulli hactenus com- 
perta fuisse asserant ; illud tamen certum est quod, 
siignalii tempore quidam iis ordinibus fuissent 
initiati, ille in veris suis epistolisaliquam illorum, 
sicuti virginum et viduarum, fecisset mentionem. 

Quod in quarta epistola legitur Onesimum, Da- 
mam οἱ Polybium ad Ignatium invisendur in ΡΗἱ- 
lippensem urbem se contulisse, id falsitatem ejus 
manifeste declarat. Ex genuinis enim Ignatii episto- 
is tres illos episcopos ad Iynatium salutandum 
Smyrnam venisse discimus. At eosdem persecutio- 
num tempore eamdem rursus de causa ad urbem 
Philippensem adventasse, nulli, ut putamus, fiet 
credibile. 


tro concedit. Quod sane quantum usui moribusque [. Preterea quidum Manicheorum errores, nempe 


illorum temporum contrarium sit, nemo non videt, 

Secundo, Maria ut Ignatius postulatis suis annue- 
ret, varia profert Scripture sacre exempla, de 
quorum veritate ex sola ejus relatione, neo perle- 
ctis Scripture paginis, nunquam ille se dubitasse 
testatur. Quis autem credat Ignatium exempla illa, 
ques nullus in Scripturis non omnino peregrinus 
ignoret, vel nescisse, vel memoria non retinuisse, 
atque illum tanta simplicitate omnem mulieri as- 
serenti tribuisse fidem. 

Tertio, Auctor affirmat se: hanc scripsisse epi- 
stolam, cum Clemens Romenam Petri sedem tene- 

€ Epíst. ad Antioch. 


carnem, vinum, feminas detestabiles et exsecran- 
das ; damnandas nuptias ; legem et prophetas, id 
est Vetus Testamentum esse rejiciendum, ibi exa- 
gilantur et refatantur. Huc accedit quod auctor Ma- 
riam ex Cassobelis, que ad Ignatium, et ad quam 
Ignatius epistolam scripeisse fertur, jubet ruis 
verbis salutari. AL utramque απο epistolam adul- 
terinam esse jam demonstravimus. 

Uitima quoque epistola evidentes apertasque pre 
se fert falsitatis notas et charactares. Proliza nam- 
que ad demonem allocutio et apostrophe fetus est 
inepti declamatoris, qui verbe Ignatii *. « Latoit 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS II. 


254 


principem seculi hujus virginitas Marie, » insulsa A ribus, quas ad eam scripsit epistolis Christiferam 


ampliflcatione exornare conatus est. 

Secundo, que de festis, Quadragesima, atque 
Paschate ibi habentur, heo ex Constitutionum apo- 
stolicarum libris, quos Ignatius nunquam legerat, 
desumpta sunt. 

Denique auctor ibi Manicheorum atque Patri- 
passianorum errorem refellit. At Praxeas Ignatio 
posterior : « Primus ex Asia, inquit Tertullianus 45, 
secundum hoc genus perversitatis intulit Romane 
hamo. » Hec igitur epistola, atque alie superiores 
nothe sunt et spurie, et Ignatio nostro perperam 
et falsissime ascribuntur. 


CAPUT IV. 


DE AL'IS EPISTOLIS LATINIS, 13NATII NOMINE 
INSCRIPTIS. 


S I. Analysis harum epistolarum. 

Quarta epistolarum Ignatii claseis duo illius epi- 
stolia ad Joannem apostolum et evangelistam, et 
tertium ad Deiparam Virginein, ejusdemque Virgi- 
nis responsum continet. 

In primo auctor Joannem, ut ad se venire pro- 
peret ; ac Mariam Dei genitricem, et. Mariam Sa- 
lome, quam eximiis laudibus extollit, secum addu. 
cat, vehementer adhortatur. 

'1π secundo autem epistolio Joanni significat 
quanto Deiparem Mariam, Jacobum fratrem Do- 
mini, aliosque apostolos videndi desiderio tenea- 
tur. 

Orat Mariam in tertio, ut eorum que de Jesu, 
divino ejus Filio, audierst, se faciat certiorem. 
Maria autem quarto epistolio respondet, et ea om- 
nia vere esse, et ab ipso credenda, atque ad eum 
se venturam esse pollicelur. 


6 II. Illas adulterinas esse demonstratur, 


Nullus fere est, qui nunc hec epistolia falso 
Ignatii nomine inscribi non fateatur. Et certe quis 
vel ex sola pau:o attentiori lectione eorum falsita- 
tem confestim non deprehendal ? Neque enim Igna- 
tius ad Mariam Dei genitricem, neque Dei geuitrix 
ad Ignatium ejusmodi epistolia scripturi erant, ab 
eorum gravitate et ingenio tam aliena. Quid quod? 
ilia epistolia Latine tantum scripta hactenus in- 
venta sunt, nec Greca unquam íuisse videntur. 
Denique apud omnes antiquos auctores, qui de 
lgnatii epistolis seu veris seu falsis, sive interpo- 
Jatis, sive sinceris aliquid scripto mandaverunt, 
nullum omnino, ne minimum quidem de his episto- 
liis verbum occurrit. 

Neque dixeris in Dextri Chronico eorum fleri 
mentionem. Nam opus illud auctoris est valde re- 
centis, nulliusque nominis vel auctoritatis, et Dex- 
tro fallaciter attributum. 

Seimus quidem divum Bernardum scripsisse 05: 
« Magnus illeIgnatius..... Mariam quamdam in plu- 


salutat. » Sed ex voce illa « quamdam, » que in 
manuscriptis codicibus legitur, omnes facile intel- 
ligunt epistolas Dei genitricis Marie a Bernardo, 
tante erga eam pietatis et devotionis viro, jam fri. 
gida appellatione non fuisse citatas. ProbabiliuS 
itaque est epistolam pseudo-Ignatii ad Mariam ex 
Cassobelis, in cujus inscriptione Christifera dicitur, 
a melliluo doctore laudari. Porro cum ille hanc 
epistolam criticorum ponderibus non examinasset, 
illam Ignatio nostro juxta vulgarem sui temporis 
morem tribuere non dubitavit. 


CAPUT V. 


QUI FUERINT INTERPOLATORES GENUINARUM EPISTOLA- 
RUM IGNATI], ET ADULTERINARUM AUCTORES. 


B 8 I. Num ab auctore Constitutionum. apostolicarum 


sint profecta. 

Interpolationes epistolarum Ignatii, et epistole 
falso ejus nomine inscripte unum eumdemque vi- 
dentur habere auctorem. In iis siquidem omnibus, 
idem stylus, idem impostoris maleque feriati ho- 
minis ingenium, omnes denique ejusdem scriptoris 
characteres facile deprehenduntur. Usserius autem 
arbitratur eum esse, qui falsos apostolorum cano- 
nes8, Constitutionesque apostolicas divulgavit. Quam 
quidem opinionem ut probaret, varia ex omnibus 
bia lucubrationibus adduxit loca, quorum plera- 
que α Cotelerio in editionis sue marginibus citata 
sunt ; atque 68 paria, sibique invicem similia esse 
demonstrare conatus est. Verum ex hoo argumento 


C illud tantum conficitur, unum horumce scriptorum 


auctorem ab alio plura fuisse mutuatum ; sed inde 
unum eumdemque horum oimnnium esse auctorem 
nullo unquam modo probari a quoquam poterit. 

8 II. Quo tempore in lucem prodierint. 

At certe Usserius 8 vero propius abest, cum 
interpolationes, epistolasque illas sexto Ecclesie 
seculo publicatas esse asserit. Exeunte etenim sas- 
culo quinto vere Ignatii epistole laudantur a Ge- 
lasio et Theodoreto ; false vero et supposititie α 
Stephano Gobaro circa annum 580, atque eas ab 
Anastasio Antiocheno patrlarcha circiter annum 
505, et ab aliis deinceps citatas legimus **. 

Porro autem si falsi canones, ac pseudepigraphee 
Constitutiones apostolorum, seculo, ut quidam au- 


D tumant, quarto, vel ante sextum eeculum in lucem 


prodierunt, ex iis procul dubio pseudo-lgnatium 
illa omnia que ab Usserio et Cotelerio referuntur, 
transcripsisse necesse est. 

Quod tandem ad quatuor epistolia, que {η quar- 
ta epistolarum Ignatii classe collocantur, pertinet, 
ea procul dubio a Latino, uti observavimus, sori- 
ptore edita fuisse vero videtur simillimum. Quo au. 
tem tempore ille vixerit, non est promptum defl- 
nire; nam incertum est utrum Bernardus unum 
ex iis laudaverit. Citantur quidem in speudo-Dez- 


«4 Iib, Contra Prav. oap. 1. ' Serm. 7, in Psalm. Qui habitat, etc. 3 Apud Photium in Biblioth. 


PATROL. GR. V. 


18 


exploratum habel. Si quid vero dandum oconjectu- 
ris, ex horum epistoliorum stylo et Latinitate, nos 


cmm NMENENUMEENEM 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


i 
tri Chronico; sed quando illud scriptum eit nemo A illa manus recentioris, et Grecis pseudo-Ignati 
epistolis longe posterioris esse non absurde dici 


posse credimus. 


3560 





PARS TERTIA. 


De editionibus et versionibus omnium Ignatii epistolarum, tam genuinarum quam adul- 
terinarum, ac variis in eas notis et observationibus. 


CAPUT PRIMUM. 


DE EDITIONIBUS ET VERSIONIBUS EPISTOLARUM IGNATII. 
8 I. De editionibus Latinis. 


Prima, que in manus nostras venit, epistolarum 
Ignatianarum editio, Parisiis anno 1494, prodiit, 


posteaquam vulgatas Ignatii epistolas cum tribus 
manu exaratis codicibus, qui antiquam versionem 
Latinam exhibebant, contulisset, duos alios itidem 
manuscriptos codices, sed pretii multo majoris 
fortunate invenit, unum in publica collegii Gun- 


illaque tres tantum epistolas, duas ad Joannem B welli et Caii apud Cantabringenses bibliotheca ; 


apostolum, tertiam ad Deigenitricem Mariam com- . 


plectitur. Anno autem 1498 Faber Stapulensis un- 
decim alias vulgavit, que deinceps Argentorati, et 
Basilez, 80 tandem anno 1575, in fine Operum Dio- 
nysii Areopagite edite sunt. Postea Symphorianus 
Champerius easdem anno 1676 prelo Ascensiano 
rursum subjecit, ac epistolas ad Joannem, et ad 
Mariam Deiparam, atque unam ad Mariam ex 
Cassobelis, hactenus ineditam, eis subjunxit. Hec 
autem Champerii editio variis typis Antuerpis, 
Basilee, Colonie, Parasiis, aliisque in urbibus ex- 
cusa est. Porro he omnes editiones Latine tantum 
prodierunt. 
8 II. De editionibus Graecis, et. versionibus. 


Valentinus Paceus anno 1557 has epistolas C 


Grece « ex antiquissimo Ferdinandi Augusti, sivo 
Augustane Bibliothece codice, » addita Perionii 
versione, edidit. In hac autem editione, quam Mo- 
rellus bis anno 1558 et 1562 recudit, 98 solum ex- 
siant epistole, quas Faber, uti diximus, Latine 
divulgaverat. Dehinc Andreas Gesnerus easdem ex 
manuscripto Bibliothece D. Gaspari & Nydphrych 
iterum Grece, atque etiam Latine, « interprete 
Joanne Brumero publicavit. » Arbitrabatur quldem 
se primum illas publici fecisse juris ; sed ipsi pro- 
cul dubio editio Pacei incognita esse debebat. 
Rursus vero anno 1506 Hieronymus Vairnelius 
Sylvius easdem epistolas, ad quosdam manuscri- 
ptos codices emendatas, nova versione donatas, 


pluribusque observationibus auctas, novis edidit [) 


Plantini typis. Anno autem 10608 Martialis Ma- 
Sirius illas, novis quibusdam notis superadditis, 
iterum in vulgus protulit. Posthec Geneve anno 
16023 Nicolaus Vedelius Academie professor, et 
-Galviniane secte minister, castigata post Μα- 
sireum Vairnelli Sylvii versione, easdem Greco 
Latinoque charactere emisit in lucem. 


8 HII. De editione Usserüt. 
Jacobus Usserius archiepiscopus Armachanus 


alterum in privata D. Richardi Montacutii Norwi- 
censis nuper episcopi bibliotheca repositum. Luo 
autem antiquissimi illi epistolarum Ignatii codices 
Latinàm, qua genuinus earum textus absque ullis 
interpolationibus vel additamentis redditur, νετ- 
sionem repraesentant, Ex his itaque duobus libris, 
atque aliis tribus supra memoratis, novam omnium 
lgnatianarum epistolarum editionem, prefixa iis 
Polycarpi ad Philippenses epistola, sic adornandam 
suscepit. Primum genuinis Ignatii epistolis inter- 
polatis, Grece et Latine excusis, locum dedit ; sed 
antiqua earum Latina versione ad tres supradictos 
codices manusoriptos emendata usus est ; atque ut 
interpolationes ab omnibus facilius deprehendi pos- 
Sent, eas nimio exarari jussit. Has excipiunt epi- 
stole falso Ignatii nomine inscripte, quibus epi- 
stolam Marie Cassobelite ad Ignatium ille praefixit, 
et trium suprudictorum codicum ope varios Latinae 
earum versionis nevos abstergere conatus est. 
Ultimo tandem loco ponitur antiquissima, uti di- 
ximus, versio genuinarum Ignatii epistolarum, e 
quarum numero epistola ad Polycarpum immerito 
excluditur. 


8 IV. De editione Vossii. 


Cum Vossius iter in Italiam ageret, et Florenti- 
nam Perdinandi II Btrurie ducis, Bibliothecam 
perlustraret, incidit in codicem Greca manu 
exaralum, qui easdem atque ab Usserio Latine 
editas, genuinas, et sine interpolationibus et addi- 
tamentis epistolas Ignatii continebat. Codex ille 
centum ante annis a Turriano, ut creditur visus, 
nec veras Ignatii epistolas a falais supposititiisque 
distinguit, nec integer est; quippe qui epistolam 
sanoti martyris ad Romanos non exhibeat amplius. 
Vossius itaque ad suos redux, novam Amstelodami 
anno 1646 epistolarum Ignatii editionem adorna- 
vit, qua Grecas ex illo Florentino codice, Latinas 
vero ex antiquissima versione, ab Usserio vulgata, 
emisit in publicum. His vero epistolis alias oum 


551 


D. NOURRII DISSERTATIO. —— PARS III. 


958 


adulterinas tum interpoletas cuim suis antiquis A ejusdem textus illustrationem, atque illius contra 


versionibus Latinis adjunxit. 


8 V. De editione appendicis Usserianze, Cotelerii, 
el aliorum. 

Subsequenti anno Usserius, visa Vossii edilione, 
Ignatisanam Londini accuravit appendicem, qua 
genuinas tantummodo Ignatii epistolas Grece et 
Latine complexus est. In ea primo Grecum Vos- 
siana editionis textum ex Lalina versione antiquis- 
sima, et Junii Vossiique conjecturis corrigere ag- 
gressus, ex duabus deinde earumdem epistolarum 
versionibus Latinis, altera antiquissima, altera ἃ 
Sylvio edita,unum ille composuit. Quoniam autem 
epistola ad Romanos ex manuscripto Florentino 
fuerat avulsa, illam cum Grecis martyrii Ignatiani 


Actis, tam a Metaphraste editis, quam aliis a se B 


repertis, ibidemque primum publicatis collatam, 
mendisque expurgatain voluit ceterisomnibus sub- 
necti. 

Cotelerius in sua Operum 86. Patrum, qui tem- 
poribus apostolicis floruerunt,editione emnes Igna- 
tii epistolas, veras, interpolatas, subüititias, adul- 
lerinas, sed a se invicem distinctas, et. suo quas- 
que collocatas in ordine, typis ilerum mandavit. 
Dua« ibi earum dedit versiones Latinas, quarum 
prima genuinas, secunda suppositas interpretatus 
est. Sel prior ultime versionis Usseriane, poste- 
rior versionum Sylviiel Mestrei potius emendatior 
interpretatio dicenda est,quam nova. 

Denique epistole Ignatii in omnibus Bibliothe- 


carum Patrum editionibus habuerunt locum ; sed ( 


nullibi nisi in Greco-latina typis Grecis excuse 
sunt. In aliis vero varie exhibentur versiones 
Latine ; et quidem in Orthodoxographia versio 
antiqua ; in Bibliotheca Parisiensi et Coloniensi, 
et Greco-latina interpretatio Sylvii reposita est. In 
bibliotheca demum Lugdunensi due sunt earum- 
dem epistolarum interpretationes, quarum una ex 
Sylvii, altera ex Vossii editione desumpta quidem 
fuit ; sed ille in hec posteriore fraudulento falso- 
que genuinarum Ignatii epistolarum titulo insori- 
buntur. 
CAPUT II. 


DE VARIIS IN IGNATII! EPISTOLAS NOTIS ET OBSERBRVA- 
TIONIBUS. 


novatores, in primisque Scultetum defensionem 
sunt edite. Sed cuique preterea epistole suam 
analysin, iisque omnibus synopsin Vite Ignatii et 
omnium epistolarum apologiam premisit. At certe 
si ille in rebus criticis magis fnisset exercitatus, 
vel post Ueserii Vossiique editiones, suam dedisset 
apologiam, nunquam profecto adulterinas, suppo- 
Bilitiasque epistolus,eque ac veras Ignatio adjudi- 
candas esse suum in animum induxisset. 

Nicolaus Vedelius post singulas quasque episto- 
las longam dissertationem, variis capitibus distin- 
ctam,subjunxit,qua Calviniane su: secta errores, 
et alia qusdam doctrine, disoiplineque ecclesia- 
slice capita adversus Bellarminum ac Baronium 
propugnanda suscepit. In calce autem adjecit : 
« Notas criticas, et observationes quasdum philo- 
logicas in epistolas septem germanas Ignatii. » In 
iis quandoque versionem suam,quandoque genui- 
nas Ignalii epistolas tuetur et asserit, quandoque 
earum interpolationes indicat, quandoque tandem 
textum earum explicat aut corrigit. 

Billius quoque quasdam, ut ipse ait, observa- 
tiunculas ad lgnatiani textus Greci, vel Latine 
illius versionis emendationem posteritati reliquit. 


S II. De adnotationibus Usserii, Vossii εἰ Cote- 
erit. 


Usserius vero plures edidit adnotationes, « in 
quibus, inquit ille, Grecorum exemplarium, el in- 
ter 8e,et cum utraque vetere Latina interpretatione 
comparatio continetur. » Sed cum ille genuinas 
tantum epistolas Ignatii spectarent, alias in com- 
mentitias et adulterinas in Appendice sua postheo 
edidit. Priores αἱ prefert titulus, quasdam Igna- 
tiani textus correctiones, aut variantes manuscri- 
ptorum codicum lectiones exhibent.Posteriores ve- 
ro vo] aliarum epistolarum falsitatem, aut illarum 
cum apostolicis Constitutionibus similitudinem 
patefaciuut et demonstrant. 

Adnotationibus Vossii solus genuinarum episto- 
larum textus castigatur, aut enodatur ; nonnullis 
tamen,sed paucissimis quarumdam veritas episto- 
larum asseritur. Postquam autem Blondellus non 
nulla barum animadversionum errata arguisset, 
tunc Vossius epistola, ad Rivetum data, atque a 


$ I. De motis εἰ observationibus Vairnelii Sylvii, D Pearsonio in calce Vindiciarum suarum vulgata, 


Martialis Ναείγαὶ, Nicolai Vedelii et Billii. 

Ex iisqui aliquam epistolarum Ignatii editionem 
alornaverunt, plurimi illas notis observatioai- 
buaque suis illustrare aggressi sunt. Ac primum 
quidem Vairnelius Sylviusqueedam in eas observat, 
ad texlus Greci aut versionis sue explicationem 
conducentia ; sed que ad textum spectant, pau- 
ciora sunt, minorisque momenti. Ea tamen iu 
omnibus Patrum Bibliothecis publicata fuerunt. 

Martialis Mastreus plures quoque in easdem 
animadversiones vulgavit, quarum alia ad textum 
Graecum, versionemque suam pertinent ; alie ad 


ad illas strenue propugnandas aggressus est. 
Postremo Cotelerius in omnes Ignatii nostri epi- 
stolas notas emisit atque observationes. Quas vero 
in genuinas ille protulit, e: ceteris omnibus sunt 
longiores, iisque non solum textus illustratur, scd 
he potissimum epistole Ignatio vindicantur. In 
aliis porroadnotationibustextum auctoris ex variis 
aliorum Patrum testimoniis precipue explanat, ao 
quibusdam in locis de virginitate, de apostolorum 
conjugio, nonnullisque de hereticis sermonem dis- 
putationemque instituit. Ceterum omnes ille do- 
ctissimi viri observationes ejusdem sunt generis, 


$59 
ac ee quas in Barnabe epistolam edidit.In utrisque 
tamen, nequid dissimulemus, illud eruditi desi- 
derant,ut ἃ proposito auctoris sui textu minus sepe 
ille digressus fuisset,nec suis tam facile indulsisset 
conjecturis. 


CAPUT III. 
QUAEDAM NOVJE OBSERVATIONES IN 1GNATII EPISTOLAS. 
S8 I. De Christi divinitate. 


His doctorum hominum observationibus si ali- 
quid adjicere nobis liceat, primo adnotabimus 
supremam Christi Domini divinitatem ab lgnatio 
nostro clare et pergoicue asseri et defendi. À nobis 
enim jai demonstratum est Verbi divini eterni- 
tatem ab illo plane omnino et aperte his explisari 
verbis : Ὃς ἐστιν αὐτοῦ λόγος ἀῑδιος, οὐκ ἀπὸ σιγῆς 
προελθών, « qui est ipsius verbum eternum non a 
silentio progrediens **. » Atquisi Christus est Ver- 
bum Patri suo coeternum, is ipse et ejusdem cum 
ipso nature, idemque ac ille sit Deus, omnino 
necesse est. 

Neque ibi tantum, sed ín aliis etiam epistolis 
suis eamdem Christi divinitatem constantissime 
docet et praedicat : « Glorifico, inquit *^, Jesum 
Christum Deum. » Alibi vero: « Unusest medicus 
carnalis et spiritualis, factus et non factus,in carne 
Deus 41. » Hzc quippeultimalgnatii verba ab Atha. 
nasie, Theodereto, Gelasio contra antiquos divi- 
nitatis Christi impugnatores citata,illam ita invicte 
explicant, ut à nullo hactenus infirmari unquam 
potuerint. 

Quamobrem quidem e Socinianorum secta,neote- 
ricus scriplor, cum claritstem bujusce testimonii 
nullis impie mentis artibus obscurare posset, eo 
venit impudenties, ut scribere ausus sit : In Ignatii 
epistolis propositiones quasdam incommodas et in- 
sulsas reperiri, ac proinde eum in sua de Christi 
divinitate sentenlis facile decipi potuisse « ex 
traditione alicujus pseudo-Christi, et pseudo-apo- 
Bloli. » 

Sed nullus unquam in Ignatianis epistolis ullam 
incommodam aut insulsam propositionem assigna- 
bit. Deinde quamvis Ignatius alicubi in rebus exi- 
guis vel nullius momenti aliquid humani passus 
esset; certum tamen est virum illum, vere apo- 
Slolicum, et martyrio jamjam coronardum, in 
summo ac precipuo totius Christiane religionis 
capite &a nullo pseudo-Christo aut pseudo-apostolo 
fuisse deceptum. Temerarie ergo ille impiorum 
hominum responsiones explodende sunt, eique 
dootrinainberendum,pro qua non solum Ignatius, 
sed innumeri martyres sanguinem suum constantia 
admirabili planeque divina profuderunt. 


8 II. De sacro Christianorum altari. 


Neque illud etiam perfunctoria observatione 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


σου 


debet adnotari, quod Ignatius de sacro Christia- 
norum altari ad Ephesios scribit : «Si quis non sit 
intra altare, τοῦ θυσιαστηρ!ου, privatur pane Dei. » 
Et ad Philadelpheos : « Una enim caro Domini 
nostri Jesu Christi, et unus calix in unionem san- 
guinis ipsius, unum altare, tv θυσιαστήριον. » His 
in locis vocem θυσιαστήριον in sua propria, vera 
ac genuina significatione,nimirum pro sacra mensa, 
in qua Christi corpus immolatur, usurpari certis- 
simum esl. Unde profecto refutantur Calviniani, 
qui verum Christi corpus in eucharistia esse ne- 
gantes, vocem quoque θυσιαστήριον altare vero. ac 
proprio significatu per tria prima Ecclesise szcula 
ab antiquis Patribus acceptam inficiantur. 


Frustra autem objicit Vedelius eucharistiam 
lgnatii tempore ad mensam ligneam, que altare 
proprie dictum non erat, fuisse administratam. 
Incertum namque primo est utrum his Ecclesie 
temporibus Christiani tabula lignea vel lapidea 
uterentur. Secundo, non materies lapidea aut li- 
gnea, sed sacrificium super mensam, cujuscuncue 
materiei sit, ab homibus Deo oblatum, altare 
proprie dictum constituit. 


Neque vero id majoris momanti est, quod idem 
Vedelius eo quia mulieribus, ne ad altare acce- 
derent, nonnullis canonibus vetitum esset *8, inde 
Ignatium non de aliquo materiali,sed de spirituali, 
precum soilicet et orationum altari, intelligendum 
esse contendit. Enimvero idem ipse Vedelius cum 
hos citat canones, qui vocem altaris vero ac ger- 
mano sensu usurpant,seipsum imprudens jugulat. 
Deinde Ignatiua de eucharistia loquitur, 8ο proinde 
non de spirituali ac metaphorico, sed de materiali 
et vero altari eum loqui necesse est. Denique si 
mulieribus altaris accessu olim interdieebatur, 
per divini tantum officii tempora, non autem cum 
eucharistia accipienda esset, illud eis prohibitum 
fuit. 

Instabis primis Ecclesie sseoulis vocem « altare » 
rarius adhibitam & Patribus, qui cum adversus 
ethnicos disputareat, ulla Christianis altaria fuisse 
constanter pernegabant. Sed his facile respondeas 
primo vocem illam « altare » ab Ignatio, quidni et 
ab aliis quorum scripta perierunt, non raro, sed 
sepe usurpatam. Secundo,si primi Ecclesim Patres 
in suis contra paganos scriptis οἱ disputationibus 
nulla Christianis altaria fuisse dixerunt, in aliis 
operibus, aut sermonibus ad Christianos habitis, 
sua ipsos altaria habuisse asserebant. Quamobrem 
cum antiquissimi illi scriptores sibi ipsis contrarii 
esse non possint,iidem procul dubio ubi illud infi- 
ciantur,ibi de altaribus publicis,in quibus sacrificia 
maximo apparatu et paganorum more flerent,sunt 
intelligendi. Et certe cum ipsi eucharistiam verum 
corporis et sanguinis Christisacrifloium esse omni 
&sseveratione affürment, apud Christianos verum 


** Sup. part. 1, cap. 12, 8 5 et 8, *5 Epist. ad Smyr. *! Epist. ad Ephes ** conc. Laodio. can. 44. 


561 


D. NOURRII DISSERTATIO. — PARS III. 


ac proprium altare aliquod fuisse negare non potue- Α & IV. Diavonos eucharistiz; non. ciborum ei potuum 


runt. 

8 III. In eucharistia verum esse Christi corpus. 

Ex hie autem socriptoribus noster in primis Igna- 
tiu s verum in eucharistia esse Christi corpus diser- 
tissime docet.Siquidem ubi de hereticis, qui Chri- 
stum non veram, sed fictam et simulatam carnem 
assumpsisse garriebant, sermonem habet : « Ab 
eucharistia inquit *, abstinent, propter non confl- 
teri carnem esse Salvatoris nostri Jesu Christi pro 
peccatis nostris passam, » etc. Et vero si tunc Chri- 
stiani in eadem ao Calviniani nostri fuissent sen- 
tentia, eucharistiam corporis Christi nudam dun- 
taxat esse figuram, ab eis non potius illa rejici 
debuit, quam baptismus, qui vere mortis Christi fi- 


esse ministros, 


Observandum quoque diaconosinter sacros ado- 
randi eucharistie sacramenti ministros &b Ignatio 
computari 8 : « Oportet et diaconos ministros exei- 
sientes mysteriorum Jesu Chrisli... Non enim 
ciborum et potuum sunt ministri. » Hincetiam Ste- 
phanus, unus ex septem primis Ecclesie diaconis, 
ab Ambrosio ** vocatur : « Minister altaris ;»etLau- 
rentius apud eumdem doctorem, Sixtum summum 
pontificem his verbis compellat5* : « Experire utrum 
idoneum ministrum elegeris,cui commisisti Domi- 
nici sanguinis consecrationem. » Sed illud potissi- 
mum in verbisTgnatii animadvertendum,quod ipse 
de iisdem diaconis addidit: « Non eoim ciborum et 


gura esse dicitur. Imo abillis et eucharistia non p Poluum sunt ministri. » Etenim hi primum quidem 


secus acbaptismusambabus ulnissuscipienda erat ; 
quippe qua Christum nullibi, nisi in flgura, non 
reipsa exstitisse concluderent.Cum ergo ab illaabs- 
tinuerint, in eadem ipsa verum corpus Christi esse 
persuasum habebant. 

Objiciet forsitan aliquis eucharistiam, etsi nu- 
dam corporis Christi figuram ,ideo tamen ab eis re- 
jectam ; quia, ut ait Tertullianus 9: Vana res, quod 
est phantasma, figuram non admittit. Sed huc illa 
Tertulliani auctoritas perperam adducetur.Ibi enim 
doctus ille vir Marcionem,qui Christum flclum ho- 
minem et phantasma fuisse delirabat, hoc testimo- 
nio Jeremis 5! dicentis : Fenite, mittamus lignum, 
etc., egregie refellit,ostenditque eo loci panem non 


figuram Christi simplicem et nudam, sed prophe- C 


ticam appellari. At in eucharistia juxta Calvini- 
starum opinionem non futuri corporis prophetica, 
sed corporis vere exsistentis flgura est. Quis au- 
tem revocabit in dubium aliquam corporis, quod 
simulate et ficte tantum exsistit, posse esse flgu- 
ram. Heretici ergo illi haac ob causam eucharis- 
sliam, sicuti baptismum, quem ficte Christi mor- 
tis figuram esse concedebant, respuere non debue- 
runt. 

Vim hujusce &rgumenti cum sentiret Claudius, 
Charentonensis olim minister, in aliam abiit sen- 
tentiam. Respondit itaque ** hos hereticos stulto 
credidisse Christum,qui verum corpus non habuit, 
his verbis: Hoc est corpus meum, panem, ut cor- 
pus suum fleret, revera adoptasse. Id vero ut pro- 
bet, Tertullianum,loco a nobis supra citato,testem 
producit. Sed ibi Tertullianus de illa hereticorum 
βίυ]ία opinione ne minimum quidem verbum fecit. 

Instat ille ex Bellarmino ab hereticis illis non 
t&m sacramentum eucharistie, quam mysterium 
Incarnationis fuisse impugnatum.Quid inde? Ναα- 
quid mysterium Incarnationis aliter impugnari non 
potest ; nisi Christuspanem, ut suum corpus eeset, 
adoptasse dicatur ? Hec -a&ne quam vana sint et fu- 
tilia, nemo non videt. 


ut viduarum pauperumque curam gererent,ab apo- 
stolis sunt ordinati. Verum secundarium illud eo- 
rum munus, quamvis prine ipsorum electioni oo- 
casionem prebuisset ; quibusdam tamen inregioni- 
bus paulo post fuit mutationibus obnoxium. Porro 
si quid contra Justinianus et synodus Trullana 
definierint, hac in re ex male intellectis, cum Neo- 
cisariensis concilii 5, tum Chrysostomi verbis ab 
antiqua Patrum traditione recesserunt. 

8 V. Ecclesiasticam hierarchiam tribus tantum sacris 
ordinibus componi, et episcopos presbyteris esse 
superiores. 

Animadvertendum preterea Ignatium res Eccle- 
sie ministrorum ordines nec pluresullibi memorasse, 
episcopos scilicet, presbyteros et diaconos. Unde 
intelligas ecclesiasticam hierarchiam in his tantum 
iribus ordinibus ab eo fuisse constitutam. Quod 
quidem synodus Tridentina hoc canone diserte con- 
firmat et definit ?7;: « Si quis dixerit in Ecclesia oa- 
tholica non esae hierarchiam, divina ordinatione 
institutam, que constat ex episcopis, presbyteris, 
et ministris, anathema $8it. » Addamus, ai lubet, 
Ignatium ubique etiam episcoporum pre presbyteris 
excellentiam ita clare docuisse, ut hanc ob causam 
Calviniste omnem, uti fuse a nobis demonstratum 
est, moverint lapidem,quo has epislolas ab Ignatio 
scriptas non fuisse ostenderent. Sed irriti fuerunt 
injusti eorum conatus, 8ο victrix ubique veritas 
semper triumphavit. 

$ Vl. De codicibus manu exaratis harum episto- 

larum. 

His observationibus et illud adjiciemus, nullum 
epistolarum Ignatii codicem manu exaratum huc- 
usque repertum fuisse, qui omnino integer sit et 
incorruptus. Qui enim hactenus usui fuerunt, ii 
pene omnes veras et falsas Ignatii nostri epistolas 
confundunt et permisecent. In Latinis vero exem- 
plaribus,que pluribusinlocis corruptasunt,Labetur 
versio, qua textus Grecus tam scrupulose ad litte- 
ram redditur, αἱ ea omnino inelegans sit et bar- 


* Epist. ad .Smyr. * lib. iv, cont. Marcion. oap. 40. δὶ cap. χι, 19. '* Respons. ad tract. De 
perpet. part. n, cap. 21, psg. 2609. 5? Epist. ad Trall. **lib. De virgmit., cap. 18, 8 1419. ** lib. 1. De 


Offic., cap. 42. "* can. 4l." sess. 23. 


ANDRE/R GALLANDII PROCEMIA. 


566 


hiatus,et lacuna occurrunt,certe plerique codices, A ditatisque devenerunt, ut inde Ignatlanarum litte- 


ex quibus alia Patrum opera in vulgus prodierunt, 
nee levioribus nec infrequentioribus inquinantur 
erratis.8Át heec contra eorumdem operum veritatem 
el γνησιότητα pugnare nullus merito unquam jure 
dixerit. 

Deinde vero non alios Florentini codicis errores 
Tentzelius nobis objicit, quam illos qui prius ab 
Usserio, Vossio et Pearsonio indicati fuerunt.Quo- 
modo igitur scriptores illi, quos idem  Tentzelius 
lyaceos etoculatos merito appellat,eo cecitatis tar - 





rarum fidem vacillare et concuti non animadverte- 
rint ? Nulla sane alia causa fuit, nisi quia acrioris 
equiorisque ipsi erantjudicii,quam ut propter va- 
rios quosdam librariorum errores,certam harumoe 
epistolarum, velalterius cujuslibet lucubrationis 
veritatem nutare crederent.Sed hec fusius prosequi, 
eti in hac opinione,que tam ab aliorum sententiis, 
quam ab ipsa veritate adeo abhorret, diutius refel- 
lenda immorari,superfluum omnino etinutile nobis 
videtur. 





ANDAEJE GALLANDII 
PROCEMIA 


AD EPISTOLAS SANCTI ET ACTA MARTYRII EJUSDEM. 


(Veterum Patrum Biblioth., t, I, Venetiis 1765, Proleg., p. riv.) 


CAPUT PRIMUM. 


Septem epistolas scripsit S .1gnatius. Darum dnplez 
ezemplar ;alterum sincerum,alterum interpola- 
tum. Misso posteriore, agitur. de priore, cujus 
proponuntur ediliones praicipug.Omntum opti- 
ma, qua est ΤΛοπι Smithi. 


Seriptorum ecclesiasticorum seculum i1: inchoat 
8. Ignatius, epiacopus Antiochenus et martyr;a 
quo epistola vi$, Smyrneis, | Polycarpo, Ephesiis, 
Magnesits, Philadelphiensibus, Trallianis atque Ro- 
manis inscripte noscuntur. Harum duplex exstat 
Graecum exemplar : alterum brevius, germanum 
alque sincerum ; alterum loagius. inlerpolatum. 
Misso posteriore,ad nostrum institutum haud per- 
tinente, de priore nunc sermo habendus. 

Breviores igitur epistolas,quas babuit Eusebius, 
quas edidit Polycarpus, quas scripsit Ignatius, ut 
cum Pearsonio loquar, primus in lucem extulit 
Amstelodami 1646, 4^, Isaacus Vossius ex uno su- 
perstite bibliothece Medicez codice ms.veleremque 
Latinam versionem addidit, quam Greco exem- 
plari propemodum in omnihus respondentem Oxoni 
1644 vulgarat Jacobus Usserius. Verum cum in 
eo codice Florentino deesset epistola ad Romanos, 
illam ex interpolatarum editione desumptam, du- 
ctore vetere interprete, eue integritati restituere 
adortus est. Hanc autem Vossianam editionem, 
et quidem castigatiorem, iterum evulgarunt, Usse- 
rius primum Londini 16 47, deinde Cotelerius Pa- 
risiis 1672. 

Anno autem 1689 epistolam ad Romanos, que in 
codice ms. Mediceo desiderabatur, intextum quo- 
que S. Ignatii martyrium preferentem,atque veleri 
interpreti Usseriano adamussim  sequiparatam, 
Parisiis publici juris fecit Theodericus  Ruinalius 
in Actis martyrum sinceris, ab ipsocl. editore La- 


B tineredditam : quam deinceps unam, cum Actig 


lgnatiani martyrii,anno 1699 in Spicilegii SS. Pa- 
trum volumine II Joannes Brnestus Grabius Oxonii 
prodire jussit. Hinc aulem Joannes Clericas in 
editione Coteleriana, semel iterumque ann. 1698 et 
1724 Amstelodami repetita, eamdem ad Romanos 
epistolam, versione Ruinarliana refecta, sex reli- 
quis sinceris addidisse comperitur : in qua tamen 
edenda, ea libertate usum novimus que minime 
probanda videtur, ut ex mox dicendis patebit . 

Exinde vero, e Medicei codicis exemplari, quod 
novo el accuratissimo studio exscripserat V.C.An- 
tonius Maria Salvinius, aliam editionem emisit 
Oxonii 1708 C. Aldrichius, qui textum Grecum 
prout illum exhibet ma. exacte pro viribus impri- 
mendum curavit. De hac autem editione peracre 
judicium tulit Thomas Smithus in epistola 'West- 
monasterio die 3 Martii 1708-0 ad Thomam Hear- 
niuin data: in ea siquidem non solum errata le- 
viora notat quibus singule pagine scatent, unde 
quoque pluries deformata lectio; verum etiam pauca 
e multis aliain medium profert,que sive gramma- 
tice legibus sive auctoris menti repugnant. Hanc 
autem Smithi epistolam cum aliis ad Ignatianas 
Epistolas pertinentibus, in lucem emittendam cen- 
suit ipsemet Hearnius in Appendice ad volumen Il 
Chronici Joannis Glastoniensis monachi, pagg. 401. 
469, ann. 1726 evulgati. 


Insequente autem ann. 1709 prodiit item Oxonii 
prestantissima laudati Thome Smithieditio ;quam 
quidem licet a Clerico insuper habitam in secunda 
Co'eleriana, deinoeps tamen sunl secuti Joannes 
Ludovicus Freyet Richardus Russel : et ille quidem 
in Epistolis SS. Patrum apostolicorum, que anno 
1742 Basilee typis excuse fuere; hic vero in eo- 


8. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


iem SS. Patrum aposlolicorum operibus genui- Α scriptis. Septimam vero, ad Romanos, una cum 


Londini ann. 4746 in vulgus emissis. Quando- 
em vero hanc Smithi editionem pre ceteris 

quoque sequendam duximus; propterea hio 

cribere prestat,que de suo instituto cum in 
efatione tum in epistolu ad Hearnium modo lau- 
ta edisserit cl. editor. 
Testatur itaque Smithus peropportune ad se 
ensmissas Joannis Ledgardi schedas, edilionis 
ossiane collationem cum Mediceo codice comple- 
lentes, quam ille dum Florentie ageret Joannis 
?earsonii rogalu confecerat; monetque consilium 
ejusmodi Pearsonio suggessisse ipsumet Vossium : 
qui dum in exscribendo eo codice occuparetur, 
paucula quedam perperam legisse, aliaque non- 
nulla prz festinatione ac tedio pretermisisse su- 
spicabatur. Quo quidem munere,pari oculorum ac 
ingenii acie, optima fide perfunctus fuisse compe- 
rilur Ledgardus ; cui ex olio maturior deliberatio 
et facilior excusum exemplar cum manuscripto 
comparandi opera obtingebat : eo usque siquidem 
processit, ut variationes perexiguas,ne dicam titi- 
vititia, pene ad nauseam litteris consignaril. Hanc 
autem integram collationem Ledgardianam duabus 
ejusdem Smithi epistolis ad lgnatiana spectantibus, 
|. c. subjecit Hearnius. 

Hoc igitur haud 8ane mediocri subsidio adjutus 
virin hoo studiorum genere exercitatissimus, ad 
suam editionem adornandam se contulit. Que in 
Vossiana fuerant sive temere omissa sive prepo- 
Blere exscripta, ex nova ista Ledgardi collatione 
supplevit emendavitque, additis quoque passim ad 
pagine limbum breviculis gcholiia et conjecturis, 
quibus in oculos facile incurrentibus textus lectio 
reddatur planior atque emendatior. 

Neque hic omittendum quod admonet solers edi- 
tor noster in prefailaad Hearnium epistola,ubi de 
lis verba facit qui editioni Aldrichiane curanda 
prefuerunt: « Rigidiseimis censoribus,inquit, pa- 
rum excusandus videtur D. Vossius, qui Ín epist. 
ad S. Polycarpum, sect. 5, particulam negativam 
µή inter et ὁμιλίαν et ποιοῦ inseruit, cum e codice 
Florentino plane absit, ut ipse in adnotatis obser- 
vavi, neo in suo codice legebat vetus Usserianus 
interpres : cojus reverentia et auctoritate motus ex 
codice meo illam delevi, vel saltem, αἱ uncinis qui 
additamentum illud indicarent includeretur, om- 
nino volebam : sed nescio quo casu correctio ista 
omissa erat. In eadem item epist.ad S.Polycarpum, 
sect. 7, et in epist. ad Philodelphienses, sect. 10 
( que correctio ad finem pagine ibi ) habetur ἐπεὶ 
δέ pro ἐπειδή, ut ex schedis D. Ledgardi correxi; 
ged inter tumultus preli negligebatur. » Hactenus 
οἱ. 8mithus : cui quidem admonenti morem geren- 
tes, utrobique mendum sustulimus, ac negantem 
particulam µή uncinulis circoumscripeimus :quod 
sane precedentibus editionibus nusquam factum. 

Huc usque de sex epistolis e codice Mediceo de- 


(1) Gronov. Prefat. ad Herodot., pag. 1. 


Actis martyrii 5. Ignatii, ex. editione Ruinartiana 
Smithus desumpsit ; eamque nimiscuriose assecta- 
ius, ad litteram fere expressit, né quidquam in 
textu temere mutasse videretur: mendas interim 
que ip oculos insiliunt, in notis corrigendas sibi 
reservans. 

Ad hec textui Greco velerem Latinam versio- 
nem, barbaram quidem illam,sed ad verbum fide- 
liter expressam exaciamque, adjecit idem editor ; 
quam et novo studio contulit cum ms. codice Can- 
tabrigiensi, correctis insuper illius aberrationibus, 
cujus opera usus fuerat Usserius qui eam primus 
in lucem emísit. 

Licet autem in sua Ignatiana editione concin- 
nanda multam Smithus diligentiam adhibuerit, ut 
ex hactenus dictis satis compertum fit,non defuere 
tamen qui eum minus accurate codicem Florenti- 
num expressisse affirmarint. Gronovius enimvero 
dicam ei grandem impingit (1), dum Vossium re- 
prehendit : perinde ac αἱ hujus ductu vel in suse 
Oxoniensis editionis exordio, in ipsa scilicet epi- 
stole ad Smyrna os inscriptione, corruptam istius- 
modi lectionem, πνεύµατι xai λὀγῳ θεοῦ, nobis 
obstruserit ille ; cum tamen, si virumeriticum au- 
dias, nota ms. Medicei compendiaria fuisset mani- 
feste legenda, πνευματικχῷ λόγῳ θεοῦ. At Smithus, 
collationem Ledgardianam secutus, in scholiis ad 
eamdem epistolam obvian: preivisse Gronovio vi- 
detur his verbis ; «Καὶ λόγῳ θεοῦ. Ita quoque le- 
gebant vetus noster interpres et interpolator,distin- 
clim et separatim, non per appositionem, ut qui- 
dam vir doctus ex fortuita hujus particule conjun- 
ctive omissione in versione Vossiana (vetere) 
interpretatur. » Hec ille : ut proiade immerito su- 
spectam, non solum eam lectionem, sed integram 
quoque ipsam Smithianam editionem, reddere vo- 
luisse vir eruditus censeatur. 


CAPUT 1I. 


Thome Smithieditio typis tradsta,scholiis editoris 
omissis : quorum loco, pra misso primum excerpta 
veterum Patrum integra ex epistolis genuinis de- 
scripta : subjecta deinde earumdem epistolarum 
fragmenta,quotquot exstant in Parallelis Dama- 
scenicis Atupefucaldinis. Horum subsidio textus 
sincerus vel ο omatur, vel corrigitur, vel etiam 


D quandoque suppletur. 


Dum vero Angli hujus editoris institutum in 8. 
Ignatii epistolis sinceris edendis sumus persecuti, 
nostrum item quodammodo exposuimus,ut qui ejus 
exemplar pre ceteris excudendum  selegimus. 
Scholia tamen cum ejusdem Smithi tum Pearsonii 
aliorumque virorum eruditorum pretermittenda, 
ne opus nimis excresceret, existimavimus. Quan- 
quam fortasse hujusmodi consilium moleste quis 
ferat,cum presertim textus alicubi mendis obsitus 
occurrat, qum profecto saltem in notis emacula- 
tum prestare portebat. Quid loquar? Eo quidem 


ANDREJR GALLANDII PROCEMIA. 


510 


munere pro viribus perfuncti fueramus in observ&- À proinde ea ratione emollire studebat. Et jure qui- 


tionibus subjiciendis, eadem ferme ratione con- 
textis, qua usi sumus ad Clementinas epistolas: 
jamque observationes iste, cujusmodicunque fue- 
rint, in promptu erant ; verum illas novimus,nobis 
plane invitis, nescio quo casu omissas, dum epi- 
stole Ignatianz prelo committebantur. At huic in- 
commodo, quantum in nobis fuit, consultum vo- 
luimus, nec leviter enimvero, ut quidem arbitra- 
mur. Primum siquidem inter veterum testimonia, 
integra illa descripsimus ex Ireneo, Eusebio,Theo- 
dorito aliisque vetustis auctoribus, in quibus ali- 
quis textus Ignatiani locus exstare comperitur: 
quo nimirum lector ex Smithi notulis admonitus 
confugere possit, ubi haerere contingat. 


Ut autem hujus subsidii pretium quodammodo p 


constet, unum vel alterum exemplum in medium 
proferamus. In epistola I, Smyrneis inscripta, sio 
legimus (2): ἨἩεπληροφορημένους εἰς τὸν Κύριον 
ἡμῶν, ἀληθῶς ὄντα... Yióv Θεοῦ κατὰ θέλημα 
χαὶ δύναμιν Θεοῦ. Ubi Theodorit. Diíal.1 excitat 
Anglus editor.Si vero veterum testimonia epistolis 
Igoatianis premissa consulere velis, presto tibi erit 
lectio codicis, quo ante mille et trecentos annos 
usus est Theodoritus. Sic autem se habet: Πεπλη- 
pogop" uévouq ἀληθῶς εἷς τὸν Κύριον ἡμῶν, ὄντα 
Yióv... Θεοῦ κατὰ θεότητα mal δύναμιν. Hino 
disces, quomodo legerit hic Cyri episcopus ; qui 
transposita voce ἀληθῶς,θί omissa postrema θεοῦ, 
pro χατὰ θέλημα ms. Medicei, κατὰ θεότητα legit. 
Probe autem notanda varia hujusmodi lectio ;a 
qua cum veterem interpretem, ;tum codicem Flo- 
rentinum dissidereliquet. Eam nihilominus tuetur 
Wesselingius (3) V. C. permotus exemplari anti- 
quissimo quod Theodoritus pre oculis habuit, ip- 
sinsque in primis Ignatii sententia, unde nihil hoo 
abit: quibus accedit, exprimi satis accurate hisce 
verbis, quod Paulus ad Homanos perscripsit (4). 
Attamen Smithus &ms.Florentini lectione stat con- 
stans ; simulque existimat genium suum potius 
quam codicem fuisse Theodorilum secutum, quusi 
nimium cruda illi videretur altera lectio, quam 


dem: Ignalii enim, Juslini, Taetiani, Tertulliani 
aliorumque vetuslissimorum Patrum sententia de 
Filio Dei genito κατὰ θέλημα θεοῦ, eo sensu est 
accipienda, quo illam strenue defendit docteque ex- 
plicat vir maximus Jacobus Benignus Bossuetus (5). 

Pergamus porro.In eadem ad Smyrneosepistola, 
hec verba occurrunt (0) : εὐχαριστίας xal προσευ- 
χῆς ἀπέχονται. Qui quidem locus sic. apud Theo- 
doritum effertur (7): εὐχαριστίας καὶ προσφορὰς 
οὐκ ἀποδέχονται. Al codicis Medicei lectioni favet 
vetus interpres Usserianus; que proinde pro illa 
Theodoriti retinenda videtur. Huic autem loco 
unum adhuc insignem addamus, quem preebet epi- 
8tol& ad Ephesios.Estque hujusmodi (8) : Etc ἰατρὸς 
ἐστιν... dv σαρχὶ Ὑενόμενος θεὸς, ἐν ἀθανάτῳ 
ζωῃ ἀληθινῇ : que sane postrema ita quoque lege- 
bat in suo exemplari velus interpres: vertitenim, 
in immortali vita vera. Sed contexlus repugnat ; re- 
scribendumque omnino, ἐν θανάτῳ ζωὴ ἀληθινήν 
tn morte vita vera : quomodo in suis codicibus Ι6µ6: 
bant vetusti Patres, Athanasius, Theodoritus atque 
Gelasius, ut ex allatis infra eorum locis compertum 
fit. AL heo satis sunto; ex quibus perspicias quan- 
tum hino subeidii accedat textui emaculando,si cui 
deillius integritate suspicio aliqua juresuboriatur. 

Verum in idem consilium ulterius adhuc pro- 
gressa est cura nostra. Nimirum, fragmentis illis 
que Ignatii epistolas subsequuntur, excerpta qua- 
dam subjecimus ex auctore Parallelorum Rupefu- 
caldinorum, quem cl. Lequienius merito existimat 
integro seculo Damascenoantiquiorem. Hec autem 
excerpta nemo sane dixerit haud magni facienda ; 
cum certo constet scriptorem illum, quicunque de- 
mum fuerit, ex sinceris Ignatii epistolis, si eam 
excipias que Romanis inscribitur,illa descripsisse, 
codicemque Mediceo emendatiorem adhibuisse : ut 
proinde textus vulgati lectio ex iis non solum con- 
firmetur, verum etium emendetur multoque ocasti- 
gatior plerumque reddatur. Quo autem aliquot 
exemplis res comprobetur, loca nonnulla cum edito 
collata hic sistere juverit. 


EPISTOLA AD SMYRNA4EOS. 


Edit. ex cod. Mediceo. 


Cap. ΙΧ. ᾿Ανανῆψαι . . . ἔχομεν, 
Cap. XI. θέλουσιν γὰρ ἡμῖν εὐπράσσειν, θεὸς ἔτοι- 
poc εἲς τὸ παρασχεῖν. 


Ex Parallel. Rupefucald. 


Ανανῆψαι ἡμᾶς. . . . ἔχομεν. 
θέλουσι γὰρ ἡμῖν εὔ πράττειν, θεὸς ἑτοιμος εἷς 
τὸ παρέχειν. 


AD POLYCARPUM. 


Cap. Il. Τρηγόρει, ἀκοίμητον πνεῦμα κεκτηµένος. 


Γρηγόρει, ἀκοίμητον ὄμμα xextr voc. 


AD EPHÉSIOS, 


Cap. VI. Εἰώθασί τινες δόλῳ πονηρῷ τὸ ὄνομα πε. 
ριφἑρειν. 


(2) Ignat.fBpist. ad Smyrn., cap. 1. 

(3) Wesseling. Probabil. lib. sing., cap. 33, pag. 
196. 

4) Rom. 1, 3, 4. 

5 Bossuet, vi* Averitss. aux. Prolest., 1 part., 


Εἰώθασί τινες δόλῳ πονηρῷ τὸ ὄνομα Χριστοῦ 
περιφέρειν. 


art. v, 834. 
e Ignat. Epist, ad Smyrn., cap. 7. 
(7) Theodorit. Dial. 11, pag. 154. 
(8) Ignat. Epist. ad Ephes., cap. 7. 


$11 


Edit. ez cod. Mediceo. 

Cap. XL Τὴν ἐνεστῶσαν χάριν ἀγάπήσωμεν' ἓν 
τῶν δύο µόνον ἐν Χρ. 

Cap. XIV. 'Apyi μὲν πίστις τέλος δὲ ἀγάπη. 
Τὰ δὲ δύο, iv ἑνότητι γενόµενα, θεοῦ ἑστιν.... Οὐ- 
δεὶς πιστιν ἐπαγγελλόμενος, ἀμάρτάνει’ οὐδὲ ἀγάπην 
εκ Χτ.... Χριατιανοὶ εἶναι. 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


512 


Ez Parallel. Rupefucald. 

Την ἑνεστῶσαν χάριν ἀγαπήσωμεν Ev τῷ νῦν βίφ' 
µόνον ἐν Xp. 

Αρχὴ μὲν d misti τέλος δὲ d ἀγάπη. Τὰ δὲ 
δύο, ἐν ἑνότητι γενύµενα, θεός ἐστι... Οὐδεὶς πί- 
στιν ἐπαγγελλόμενος ἔχειν, ἁμαρτάνει. Οὐδεὶς ἀγάπην 
κεχτ.... Χριστοῦ εἶναι. 


AD ΜΛΑΝΚΕΙΟΘ. 


Cap. III. Πρέπον ἐστὶν ἐπαχκούειν κατὰ µηδεµίαν 
ὑπόχρισιν.... ἀλλὰ τὸν ἀόρατον παραλογίζεται’ τὸ δὲ 
κοιοῦτον, o0 πρὸς σάρχα λόγος, 


Πρέπον ἔστιν ὑπακούειν τῷ ἐπισχόπῳ χατὰ µη 
δεµίαν ὑπόχρισιν.... ἀλλὰ τὸν ἀἁόρατον παραλογ(- 
ζεται Osóv* τῷ δὲ τοιούτῳ, οὐ πρὸς σάρχα λόγος. 


AD TRALLIANOS. 


Cap. VI. Οἱ καιροὶ παρεμπλέχουσιν. 
Cap. VIII. Μηδεὶς ὑμῶν κατὰ τοῦ πλησίου ἐχέτω. 
M3, ἀφ.... ἵνα µἡ.... τὸ ἐν θεῳ πλῆθος βλασφ. 


Hinc profecto noscuntur hec excerpta Ignatiano 
textui sive emendando sive etiam alicubi sarciendo 
haud parum profutura. Verum ut iis expeditius uti 
lectores queant, eadem eo digessimus ordine, quo 
disposite occurruntepistole cum in codice Floren. 
tino, tum in Smithi edito hio typis excuso. 


CAPUT III. 


Simonii el. Tentxelii de ms. codice Mediceo sententia. 
Unde hauserit Ignatiana Svicerus, in. suum  1he- 
saurum conjecta. Epistolas énterpolatz, vel etiam 
supposiritiz, a nonnullis viris doctis minus recte 
velut sincera interdum habita. Romanis inscriptae 
epistol:? edilio quam Clericus adornandam suscepit 
haud fidissima esse perhibetur. 


Et miror equidem hujusmodi excerpta fuisse hac- 
tenus velinobservata, vel forte neglecia viris eru- 
ditis,qui post Smithum S. martyris epistolas rursus 
edendas curarunt. Smithum enim excipio, cujus 
Oxoniensis editio jam in lucem prodierat, prius 
quam illa Parallela e ms. Rupefucaldino evulgaren- 
tur. Que quidem οἱ Richardo Simonio aliquando 
innotuissent.nullus dubito,quin ex his potius quam 
ex interpolatore codicem Mediceum corrigendum 
statuisset (9). Eodem item nomineab illa sententia 
pronuntianda sibi fortasse temperasset Wilhelmus 
Ernestus Tentzelius (10), « nihil pro Ignatiano ha- 
bendum,nisi quod & Patribus priorum quatuor post 
martyrium Ignatii seculorum sanctissimo viro tri- 


B µΚαὶ vapsumAÉExoucty. 


Μηδεὶς ὑμῶν κατὰ τοῦ πλησίον Ἐχέτω τι, μὴ ἀφ.... 
ἵνα µὴ.,.. τὸ ἔνθεον πλήθος BAaco: 


visus, licel in aliama Tentzeliana sententiam abie- 
rit. Pervolutanti enim mihi ejus Thesaurum eccle- 
siasticum deprehendere contigit,neque gane absque 
admiratione, ipsum pro vero Ignatio Ignatiastrum 
lectori passim obtrusisse. Ne nimius sim, duo tan- 
tum loca proferre libet. Primus occurrit v, ᾽Αγέν- 
vntoc (13), ubi statim &b initio verba recitat tan- 
quam Ignatiana,que tamen desumpta perhibentur 
ex interpolata epistola ad Ephesios, cap. 7, sicque 
se habent : « Ἰατρὸς ἡμῶν ἔστιν ὁ µόνος ἀληθινὸς 
θεὸς, ὁ ἀγέννητος xal ἀπρόσιτος, ὁ τῶν ὅλων K5- 
ριος, τοῦ δὲ μονογενοῦς Πατὴρ xai γεννήτωρ. » At 


C vir apostolicus in eadem epistola genuina 1]. c. ita 


scribit :« Ἑϊς ἰατρός ἐστιν, σαρκικός τε καὶ πνε»- 
ματιχὸς, γενν ητὸς καὶ ἀγέννητος, » x. τ’ λ. Alter lo- 
cus exstat v. ᾽Αντίψυχον (44) : ibi enim postquam 
hujus vocis exeruplum ex germane ad Smyrnenses 
epistole capite 10, excerptum adduxisset, aliud re- 
fert ex interpolata ad Ephesios, cap. 24. Neque his 
contentus, paria recitat ex epistolis suppositiis ad 
Antiochenos, ad Heronem, ad Tarsenses et ad Phi- 
lippenses : omniaque isthec nobis ingerit tanquam 
a sanctissimo Àntioeheno episcopo et martyre Igna- 
tio perscripta.Unde colligasepistolas quotquot ex- 
Slant omnes, sive sínceras, sive interpolatas sive 
demum supposititias,Svicerum promiscue pro vere 
Ignatianis accepisse. 


buitur. » Nitnirum eruditus ille vir nonnullis ms. D — His autem de Sviceri Thesauro notatis, locus in 


Florentinisivelabeculis sive varietatibus permotus, 
ejus αὐθεντίαν elevare contendit: cujus tamen obje- 
ctationibus occurrentes Grabius (11) et Nourrius 
(12), illas accurate satis diluerunt; validius adhuc 
id presitituri, si eadem Parallela inspicere ipsis 
licuisset. 

Cum Tentzelio quoque in ejusdem ms. Medicei 
contemptum immerito conspirasse Svicerus mihi 

(9) Timon. Jud. de ls. Vossii respons. sub no- 
mine Hieronymi le Camus, pag. 24. 

(10) Tentzel. Exerci. select., part. 1, exercit. 11, 
δ vit, pag. 63. 

(11) Grab. Spicil. tom. II, 

(12) Nourr. Appar. ad 


p. 227. 
tbliolh. PP., tom. I, 
dissert. vu, ὃ viz, p. 459. 


mentem venil exapocrypha epistola ad Antiochenos 
relatus,quem cum in notis tum iu Scboliia Nobilii 
ad Isai 1x, 6,in Bibliis Sixtinis τῶν O' meminime 
uliquaudo legisse (45). At vero excusandus videtur 
Nobilius,sinceris Ignatianis epistolis tunc temporis 
nondum detectis.Ambigere tamen quis jure fortssse 
poterit, an pari sint indulgentia excipiendi viri 
cetera docti, Calmetus (46), Sabbatierus (17) atque 


(13) Sciver. Thes. eccl., tom. I, col. 49. 
(4) Id. ibid., col. 394. 
(15) Nobil. in Vet. Tesiam. secund. LXX, tom. 1I, 
pag. 474. 
16) Calmet. Comment. in lsa., tom. V, pag. 574. 
(17) Sabbatier. Biblioth. sacr. Lat. vers. antiq. 
tom. Il, p. 535. 


513 


ANDRE/E GALLANDII PROOEMIA. 


514 


auctor prolegomenwn ad tomum III versionisrxx-vi- A — Quid queris ? Mirari subit enimvero neque Til. 


ralis editionis Grabiane (18), qui Nobilium seculi, 
ad illud pariter Isai ας, 6, eumdem locum ex ea 
epistola pseudepigrapha tanquam vere Ignatianum 
excitarunt. 

Hao item arrepta occasione haud oticeum fortasse 
fuerit meminisse illius fragmenti, quod e Joannis 
Chrysostomi homilia De non anathematixandis vivis 
vel defunctis (19) desumptum, epistolis Ignatianis 
primo loco subjecimus. Sic autem habet : "Ov τρό- 
πον 6 περιθεὶς ἑαυτῷ ἁλουργίδα βασιλικὴν ἰδιώτης 
τυγχάνων, αὐτός τε καὶ οἱ αὐτῷ συνεργήσαντες, ὡς 
τύραννοι ἀναιροῦνται' οὕτως, ἔφη, οἱ τῇ δεσποτικᾷ 
ἀποφάσει χρησάµενοι, καὶ ἀνάθημα τῆς Εκκλησίας 
πο:ήσαντες ἄνθρωπον, εἷς παντδλῆ ὅὄλεθρον ἀπάγου- 
σιν ἑαωτοὺς, τὴν ἀξίαν τοῦ  Tloó ἀφαρπάζοντες. 
Id est : Quemadmodum si quis, privatus cum sit, 
regiam purpuram indueril, lum ipse tum commilito- 
nes ejus, quasi tyranni inlerficiuntur : sic, in quit, qui 
Dominico utunlur decreto, et hominem Ecclesise ana- 
thema faciunt, in extremam se perniciem abducunt, 
Filii dignilatem usurpanties. Hoc autem dictum inler 
reliqua Ignatiana qua in epistolis sinceris haud 
exstant, reponendum censuimus, S. doctoris reve- 
rentia et auctoritale permoti ; quiejusmodi effatum 
enuntiaturus, suosauditores his verbis alloquitur: 
«Ἠούλεσθε μαθεῖν, οἷά τις ἐφθέγξατο ἅγιος τῶν πρὸ 
ἡμῶν τῆς διαδοχῆς τῶν ἀἁποστόλων γενόμενος, ὃς 
xii μαρτυρίου ἠξίωτο ; » Vultis discere quid dixe- 
rit vir quidam, qui ante nos el de successione aposio - 
lorum fuil, ac martyrio dignatus esl ? Quem enim 
alium martyrem ex apostolorum successione, pro- 
tulerit Chrysotomus  Aptiochie loquens, quam 
lgnatium Antiochenum episcopum ? ut jure arguit 
cl. Moatfauconius (20). Baroniusqui primus locum 
detexit (21), epistolam ad Smyrneos 8. Patri ante 
oculos obversatam fuisse conjecit, ubi hec legun- 
tur (22) : « El γὰρ ὁ βασιλεῦσιν ἐπεγειρόμενος, xo- 
λάσεως ἄξιος δικαίως Ὑενήσεται, ὥς γε παβαλύων 
thv κοινὴν εὐνομίαν' πόσῳ δοχκεῖτε χείρονος ἀξιωθή: 
σεται τιμωρίας, ὁ ἄνευ ἐπισκόπου τὶ ποιεῖν προαι- 
ρούµενος, xal τὴν ὁμόνοιαν διασπῶν, καὶ τὴν εὖτα- 
ξίαν συγχέων ; » SLenimjure erit pena dignus qui ad- 
versus. reges insurgit, uL qui resolvat. communem 
quielem : quanto pulatis gravius merebitur. suppli- 
cium, qui sineepiscopo quid volet agere, convordiam 


rumpens et bonum orrínem confundens ? Cujus qui- 0 


dem loci vim, non verba reddidisse Chrysosto- 
mum, atque ad propositum illud suum inflexisse, 
statuit idem Annalium ecclesiasticorum parens. Se- 
cus vero arbitratur Tillemoatius (23), cui locus hic 
Ignatianus cum illo Chrysostomi vix quidpiam 'affi- 
nitatis habere videtur. Montfauconius tamen in 
Baronii sententiam concedit. 


(18) Vet. Test. ex vers. LXX edit. Grab., tom. IIl, 
prolegom. n. 1v, 8ub (in, 88 Jam ex hoc schemate, 
et Duo tamen sunt. 

(19) Joan. Chrysost. Opp. tom. I, pag. 393 edit. 
Paris. BB. 


lei, ontium neque Montfauconium, qui et textum 
Gr&cum Ignatianum, ut quidem putat, in medium 
profert,in suspicionem haud veniase, verba illa 
non ab Ignatio, sed ab Ignatiastro fuisse conscri- 
pta, nec in sincera, sed in interpolata ad Smyrn:cos 
epistolaexatare. Baronio uliqueindulgendum eodem 
nomine, quo paulo ante Nobilium excusatum volui- 
mus. Quid igitur,inquies, de Chrysostoino etatuen- 
dum fuerit ? De eo nimirum ita sentiendum exisli- 
mamus: vel aliquod S. martyris scriptum sive 
epistolicum sive alius generis nuno deperditum re- 
spexisse S. doclorem : vel, si mavis, Ignatii epi- 
stolarum codicem interpolatum in ejus manus ali- 
quando incidisse, quem 'putarit esse germanum | 


B quod tamen vix crediderim : vel denique ipsum 


fortasseinalium ab Ignatio apostolicum virum oeu 
los intendisse. At de his satis : que quidem non 
solum eapropter adnotanda censuimus, ne virorum 
doctissimorum auctoritas incuriosis leotoribus fu. 
cum faciat, sed etiam in primis αἱ epistolis ge- 
nuinis debitus honor in tuto positus firmius con- 
sistat. 

Verum antequam alio se converlat oratio, de 
Ignatii epistola Romanis ἱπεοπρία que in codice 
Mediceo desideratur, nonnulla hie admonenda oc- 
currunt, iisque addenda, que superius ea de re 
atligiinus. Hanc igitur epistolam typis consigna- 
turi, 8mithi exemplar ad Ruinartii editum diligen- 
tor exactum selegimus : neque enim Clericum in 
secunda Coteleriana Patrum apostolicorum editione 
sequi placuit, qui, ne lectore quidem admonito, 
textum sive ipsius epistole sive Actorum martyrii 
Ignatiani subinde refinxit, eidemque prout sibi li- 
buitimmutatosuam intrepretationem adjeoit.Ünum 
vel alterum hujus haud ferenda licentie specimen 
accipe. In epistole inscriptione Ruinartiana editio 
habet, Πατρὸς ὑψίστου. Ita quoque Logotheles. At 
Clericus cum Usserio. ὑψίστου Πατρός. Ibidem 
apud Ruinarlium, καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ μόνου 
Υἱοῦ αὐτοῦ. Vocem μόνου habet etiam  Meta- 
phrastes, legitquo in suo oodice velus interpres. 
Clericus tamen maluit cum Ὀβθθτίο, μονὸγενοῦς 
αὐτοῦ Υἱοῦ. Ibidem Ruinart. f: xal mpoxaün- 
ται, Ubi apposite observat Smithus, particulam 
emphaticam xal male fuisse in vulgatis omissam : 
quam nihilominus Clericus, Usserium gecutus, 
omisisse comperitur. Ibidem sub finem Ruinartii 
exemplar, iv Ἰησοῦ Χριστφ τῷ Ot. Clericus 
vero, iv Κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστφ θεῷ. Habet quidem 
Usserius Kopip, sed retinet articulum «p 0.,a 
Clerico preetermissum : quod in primis notandum. 
Uno verbo, editor Amstelodamensiís, relicta passim 
Ruinartiana editione, Usserium ubique ferme asse- 


(20) Montfauoc. in Chrysost ibid., not. c. 
(24) Baron. ad an. 382, 8 Lit. 

(22) Ignat. Epist. ad Smyrn. inlerp., cap. 9. 
(23) Tillem. Mém. eccl. tom. VI, p. 364. 


515 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


516 


otatur ; qui lamen, cum hanc Ignatii epistolam in A interpolatas parijure gaudere opinatur. Sed iste de- 


nullo ms. codice invenisset, unius veteris inter- 
pretis ductu eam ab interpolationibus redimere ad- 
nisus fuit. Utque res experimento probetur, adeat 
lector Grabium (24); qui Ruinartii exemplar verbo- 
tenus exhibuit, variasque Usserianas lectiones in 
cujusque pagina liinbum conjecit : quas quidem 
cum Clerici edito diligenter conferens, haud pauca 
sane addita, immulata, transposita facili negotio 
deprehendet. Rectene vero an secus id factum 
fuerit, aliis decernendum relinquimus. Nos enim 
nonnulla speciminis ergo ex una& epistole inscri- 
plione delibasse contenti, ad alia properamus. 


CAPUT IV. 

Quinam harum epistolarum integritatem prz ceteris 
propugnarint, Novissimus ipsarum osor Oudinus, 
a Mamachio Σ’. C. acriter castigatus. Heumannus 
ilem plerumque Oudini secdator perstringitur : 
ejusque objeclatio de vocibus Latiris textui Graeco 
immistis exploditur. Epistolze ab  lgnatio eo tem- 
pore perscriptz», quo fuit Antiochia Romam missus 
mariyrio cynsummandus. 

Jam vero postularet instituti nostri ratio, ut de 
harum epistolarum integritate sermo haberetur. 
Sed actum profecto ageremus, cum jamdiu eo mu- 
nere adeo strenue perfuncti fuerint complures viri 
docti, ut hac de re nullus omnino dubitandi locus 
eupersit, dummodo quisque, prejudicatis opinioni- 
bus tantisper sepositis, sincera mente atque animo 
ingenuo rationes utrinque allatas diligenter excutiat: 
Vindices Ignatianos precipuos collectos prebet 
utraque Coteleriana Patrum apostolicorum editio 
Amstelodamensis : quibustamen addendiTillemon- 
tius (25), Natalis Alexander (26), Nourrius (27) 
atque Ceillierius (28). Neque omittendi Wottonus 
(29), Clericus (30), Wesselingius (31) et Joannes 
Ludovicus Frey (32) : qui pro breviorum Kpistola- 
rum germanitate stylum strinxerunt adversus Gui- 
lielmum Whistonum, qui non solum septem episto- 
las longiores, verum etiam tres pseudepigraphas, 
ad Tarsenses, ad Antiochenos et ad Heronem, tan- 
quam genuinas in suo Christianismo redivivo (33) 
omni animi contentione propugnavit. Whistono 
haud itapridem quam proxime accessit Joannes Phi- 
lippus Baraterius (34), ut qui licet breviores epis- 
tolas velut sinceras agnoscat, longiores tamen sive 


24) Gr»sb. Spicil., tom. II, p. 13 seqq. 


25) Tillem. Mém. eccl. tom. 1l, pagg. 204, 581. D ος 


26] Nat. Alex. Hist. eccl., 880. i1, dissert. ΣΣ]. 
7) Nour. Appar. ad Bibl. PP., tom. I, pag. 
78 νά, 
(28) Ceill. Hist. gener. tom. I, pag. 623 seqq. 
(29) Wotton. Prrefat. ad Epist. S. Clement. Rom. 
ραρς. CLXXXIII-CCII. 
(30) Cleric. in calce vol. II PP. apost., pag. 501 
seqq. 
NC Wesseling. Probabil. lib. sing. cap. 33, p. 
geqq. 
e) Trey prefat. ad Epist. SS. PP. 
val. . Lond., 1711, 8. 


(34) Barat. Dissert. 1 et irde Constit. apost. 


pagg. 230, 279. 


Whiston. The primitive Christianity reviv., 


mum precocis ingenii fetus fuisse videtur : ut proin- 
de comiter sitexcipiendus juveniseruditissimus, qui 
magna spectasse comperitur : quia nom modo non 
invidetur illi «tati, ut vere ac sapienter Cicero (35); 
verum ettam (avetur. 

[nter eos autem qui pro epistolis sinceris vindi- 
cias evulgarunt, Pearsonium eminere nemo nescit ; 
sive ingenii et judicii acumen inspicias, sive multi- 
j»gam et exquisitam eruditionem spectes, sive co- 
piam argumentorum el pondus expendas. Verum, 
opus Pearsonianum licet adeo luculentum, oppu- 
gnare sunt aggressi Mattheus Larroquanus et Ca- 
simirus Oudinus. Et illius quidem conatus irritos 
fuisse commonstrarunt in primis partim Georgius 
Bullus (36), partim Nicolaus Nourrius (37) aliique : 
ut proinde Clericus jure censuerit, dum ait (38): 
« lllaram rerum periti,utroque opere diligenter per- 
lecto, negarunt eruditum illum virum ulla ratione 
Pearsonii *rgumenta labefaciasse. » Oudiai vero 
dissertationem (39), qui Dallei ejusque sequacium 
objectationes plerumque 1nstaurasse perhibetur, 
tanta demum rationum vi cum elocutionis digni- 
tate conjuncta, nuper confutasse novimus virum 
doctrina et eruditione prestantem Thomam Ma- 
rism Mamacbhium (40), ut jure usurpare possit V. 
C. Tullianum illud : Nullo eum loco consistere sum 
passus. Atque inde intelligas velim, soluta simul 
Heumanniargumenta; quippe qui Oudiniana potiora 
paucis contraota, tanquam Ignatii epistolarum. cer- 
tiesima νοθείας indicia sibi videri asseverat (41). 
Jamque idemjudicium tuleratipsemet Heumannus 
in Actis eruditorum (42), Oxoniensem Smithi edi- 
tionem recensens ; cujus deinde sententiam placoit 
Oudino in laudatam suam dissertationem trans- 
ferre (49). 

Quandoquidem vero Germanus ille eriticus in ea 
Lipsiensi recensione, quam licet Oudino probatam 
eruditissimus Mamschius preteriit,inter notas sup- 
positionis earumdem epistclarum, illud etiam re- 
ferre pre se fert, quod Grecis vocibus quadam 
etiam Latine immisíe reperiantur, cujusmodi 
sunt ἐξεμπλάριον (44), δεσέρτωρ, δεπόσιτο, &xxs- 
πτα (45) ; queriturque proinde Pearsonium ac Smi- 
thum loca illa omníno pretermisisse, quod essent 


$e Cicer. De offic., lib. 11, cap. 9 seu 13. 
Bul. Defens. fid. Nic., sect. 111, cap. 4, &8 10- 
14, pog. 179-184. 

37) Nourr. Appar. I. c. 

38) Cleric. Prefat. ad νο]. TI. PP. Apostol. 

(39) Oudin. Comment. de scriptor. eccl., tom. 1, 
pag. 89 seqq. 

40) Mamech. Originn. εί antiqq. Christiann., t. 
IV, pag. 377-400. 

(41) Heum. Consp. reip. liller., cap. 7, 8 xuwv, 
p. 49t, et Pecil., tom. ll, p. 248. 

(42) Id in Act. Erud. Lips. &nn. 1710, pag. 190, 


seq. 
(43) Oudin I. c., pag. 139. 
(44) Ignat. Epist. ad $myrn., cap. 12, ad Ephes., 
cap. 2, ad Trall., «ΑΡ. 3. 
5) Id. Epist. ad Polycarp., cap. 7. 


5T 


ANDREJ& GALLANDII PROCEMIA. 


$18 


eo judice satis Incommoda nimiumque negotii fa- Α dedit ad Philadelphenses, ad 8myrmeos, privatim 


cesserent : hic demum istiusmodi objectamentum 

tollere przsiat, cum Vossius οἱ Cotelerius censori 
nostro haud fecisse satis videantur. Rem paucis 
transigamus. Sisancti martyris Ignatii epistolarum 
sinceritas periclitetur, quod in ipsis aliquot voces 
Latina occurrant, de divinis quoque Novi Testa- 
menti litteris conclamatum profecto erit. In his 
enim legimus, χεντουρίων (46),κῆνσος (&7), xou- 
στωδία (48), πραιτώριον (49), σιµικίνθιον (50), 
σουδάριον (81), σπεκουλάτωρ (52), τίτλος (53): 
Si eo, inquam, nomine tanquam interpolate aut 
pseudepigrapha aint habende Ignatiane epistole, 
Novi ergo Foederis αὐθεντία concidat necesse erit: 
Quis autem sane mentis de litteris divinitus inspi- 
ratis, id nedum dicere, eed ne cogitare quidem au- 
deat ? An νογο vocabula ista, κεντουρίων, κῆνσος, 
χουστωδία, elc., castius puriusque Grece sonant, 
quam ἐζεμπλάριον, δεσέρτωρ, δεπόσιτα Ἱ elc. 
Quod si apostolis et evangelistis, Mattheo (aut, si 
mavis, ejus interpreti), Marco, Luce, Joanni, Pau- 
lo Grece scribentibus, voces Romanas usurpare 
aliquando licuit, quidni et Ignatio apostolorum di- 
scipulo ? Sed neque vitio demum vertenda divinis 
auctoribus, adeoque potiori jure neque sancto epi- 
scopo Antiocheno, hujusmodi acribendi ratio : sic 
enim ferebat occasio ; tuno temporis nimirum per 
universam fere Greciam, Syriam, Egyptum, θἱο., 
Romano imperio longe lateque propagato, ut opti- 
me arguit cl. Blackwallus (54). Neque aliter sane 
antiquis Gracie scriptoribus usu venit, Herodoto, 
Thucydidi, Xenophonti; apud quos ἀχινάχης, 
ἄσχυ, βάρις, xavóàe, κάρανος, xácac, παρασάγ- 
γης aliasque voces peregrinas, Persicas, /Egyptia- 
cas, legere est : propterea acilicet quod illa etate 
qua florebant ii Grecia scriptores cultissimi, Per- 
sarum, /Egyptiorum aliaruinque Orientis nationum 
bella, commercia, itinera, plures ejusmodi exoticas 
voces in Grecam linguam invexerant. Atque hinc 
sane quisque intelligit quam immerito ista objece- 
rit vir ille criticus. 

At alio convertenda est oratio : temporis enim 
notationem quo epistolae vir ab Ignatio perscripte 
feruntur, nostra interest definire. Constat autem, 
Eosebio teste (53), sanctum inartyrem eo in itine- 
re illas exarasse, quo jussu Trajani Augusti Antio- 


que ad Polycarpum horum episcopum. Sed quo 
demum anno ista contigerint, cap. sequente op- 
portunius disquirendum. 


CAPUT V. 


De lgnatiani martyrii. Actis. sinceris α Theoderico 
Ruinartio V. C. [rimum editis. Eorun uterque 
velus interpres additus : integritas paucis asserta. 
S. Ignatii epistolis genuinis Acta Martyrii ejus- 

dein sincera subjecimus, Oxoniensem Smithi edi- 

tionem secuti, ut superius innuimus. Greco textui, 

e codice Colbertino a V. C. Theoderico Ruinartio 

primum evaulgato, duplicem utrinque appinximus 

Latinam versionem , alteram quidem veteris inter- 

prelis, e ms. Cajensi ab Usserio jampridem edi- 

tam ; alteram vero ab eodem Ruinartio adornatam : 
quam enim Clericus refecit, insuper habuimus eau 
de causa cujus paulo ante meminimus. Aliam quo- 

que separatim adjecimus antiquam versionem, e 

codice Cottoniano a laudato Usserio descriptam ; 

quod ejus auctor verum Actorum Grecorum exem- 
plar pre oculis habuisse noscatur, licet quandoque 
textus aut sententiam aut verba neutiquam fuerit 
assecutus, Eo autem consilio utrumque veterem 
interpretem proferendum existimavimus, quo Gre- 
cis lux major accederet, sicubi haud satis aperta 

Sive minus emendata occurrant. 

De horum autem Actorum αὐθεντίᾳ nemo est 
qui jure vel minimum ambigat. Siquidem, ut cum 

Smitho loquar (56), « α familiuribus S. Ignatii qui 


C Antiochia Romam usque illum sunt comitati, at- 


que illius ultimo et maxime glorioso agoni inter- 
fuere, descripta fuisse, multa in ipsis Actis id te- 
statissimum reddunt. In his enim sic loquuntur 
qui ea litteris tradidere (57): Ἡμεῖϊςμὲν ἄχοντες 
ἀπηγόμεθα, στένοντες ἐπὶ τῷ do' ἡμῶν μἆέλλον- 
τι χωρισμῷ τοῦ δικαίου Ὑίνεσθαι. — Nos. quidem 
inviti abducebamur, gementes ob separationem viri 
justi a nobis ox futuram. Et nonnullis interjectis 
sub finem (58) : Τούτων αὐτόπται Ὑενόμενοι. Ho- 
rum nos ipsi speclatores facti. Πδο, inquam, alia- 
que extra omue dubium ponunt, a 8. Ignatii comi- 
tibus Acta hujusmodi fuisse perscripta : et quidem 
non longe post ipsius consummationem, et proxi- 
mo, ut verisimillimum videtur, anno; dum res 


chia Romam deduvebatur, feris objiciendus. Et [) geste cum totiusitineris ratione, in recenti fidelius 


quatuor quidem, cum 8myrnam pervenisset, misit 
ex ista urbe ad Ephesios, ad Magnesianos, ad 
Trallianos atque ad Romanos : ulterius vero pro- 
gressus, dum Troade consisteret, inde tres reliquas 


(48) Marc. xv, 39, 44, 45. 
"d Matth. xvii, 24 ; xxri, 17, 19. 
(48) Matth, xxvii, 65, 66 ; xviii, 11: 
(49) Matth. xxvii, '27 ; ; Marc. xv, 16; Joan. xvrit, 
28, 33; xix, 9 ; Aot. αχ], «35 Philipp. I, 13. 
) Aet. xix, 12. 
UI ) Luc. xix, 20 ; 


κ. Marc. νι, 27 
3) Joan, xix, 19. 


Joan. vi, 44; xx, 7 ; Act. xix, 


inheserint memoria. Illos autem fuisse Philomen et 
Agathopodem, quorum meminit sanctiseimus mar. 
tyr in Epistolis ad Smyrneos (59) et ad Philadel- 
phenses (60), hunc Antiochene, illum vero Tarsen- 
(54) Blackwall. Tu der. class. defens. tom, I, 
parl. 1, cap. 1, Pb dt 
(55) Euseb. E eccl. , lib. I, cap. 36. 
(56) Smith. prefat. in Act. marlyr. S. ]gnat. p. 
42. 


(51) Αα. κκ κ. , oap. 15. 


ὧν Ibid., cap 
59) gnat. Bp Epist ad Smynr., capp. 10. et 13. 
ld. ad Philadelph., cap. 11. 


679 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


$80 


sis E clesie diaconum, vix a quoquam dubilari À tentie in anno definiendo quo gloriosus martyr 


aut potest aut debet. » Hactenus vir eruditus ; qui 
et adversus Riveti, Blondelli aliorumque cavil- 
lationes, pleraque subdit lecta digna de itinere 
instituto atque in iisdem Aclis recensito. Qui- 
bus,amen unum addere liceat, Philoni scilicet 
et Agatbopodi adjungendum saltem nominatim et 
Crocum, qui sanctum martyrem Romam usque as- 
sectatus fuisse perhibetur. Ejus enim meminit in 
epistola ad Romanos his verbis (61): Γράφω δὲ 
ὑμῖν ταῦτα Ἀπὸ Σµὂρνης. Ἔστι δὲ καὶ ἅμα ἐμοὶ σὺν 
ἄλλοις πολλοῖς Κρόχος τὸ ποθητόν µοι ὄνομα. Porro 
hac scribo vobis e Smyrna... Εδί autem mecum cum 
aliis multis εἰ Crocus, desideratum mihi nomen : 
ut proinde quinam seu quotnam hec Acta descri- 
pserint, prorsus nos lateat. Verumtamen eorum in 

tegritati minime omnium id officere plane constat, 
cum et alia plura martyrum Acta sincera quis lit- 
loris consignarit, plerumque ignoremus. Nonnulli 
quidem horum Actorum veritatem oppugnare sunt 
aggressi, quos inter primas ferre comperitur Oudi- 
nus : ejus enim confidenlia eo usque processit, ut 
8. Ignatium Antiochise ia pace decessisse conjece- 
rit (62) ; Scaligeri forte dubietate permotus, qui 
olim edoceri petebat cur demum [gnatius e Syria 
fuerit Romam deductus ( 3). Verum Oudini sen- 
tentiam, quam haudita pridem Heumannus quoque 
iostauravit (64), funditus everlit vir doctus (65) su: 
perius nobis laudatus. 


CAPUT VI. 


De tempore quo sanclus mari(yr passus existimatur, 
duz feruntur celebriores sententiz : quarum altera 
ejusdem martyrium anno 116, altera 107 consi- 
gnat. Posterior priori praeferenda videtur : adeo- 
que ipso anno 107 currente, script? ducuntur epi- 
stolz lgnaliana : Acla vero martyrii, anno inse- 
quente 108 lilleris mandata censeniur. 


Ceelerum alii cordatiores critici pura et germana 
eadem Acta esse statuunt, neque jure 8 .quoquam 
sollicitanda. Et illi quidem paucissima tantum in 
iis vitio librariorum corrupta fuisse conjectant, ea 
presertim qua ad annos imperii Trajani et consu- 
lum notationem spectant : hi vero, licet haud 
emendatissimum vetustum hoc monumentum agno- 
scant, ad tempus tamen in eo signatum quod atti- 


Ignatius occubuit. Has inter dua celebriores cir- 
cumferuntur:quarum altera martyrium, illud anno 
Christi 116, altera anno 107 illigandum statuit. Et 
priorem quidem Pearsonius excogitavit propugna- 
vitque in dissertatione posthuma de anno quo S. 
Jgnatius a Trajano Antiochiz ad bestias erat con- 
demnutus, & Thoma Smitho in suam Oxoniensem 
editionem Ignalianam primuin conjectam. Pearso- 
nio mox accessit Guillelmus Loydius in diatriba 
ejusdem argumenti, quam edidit atque comproba- 
vit Antonius Pazius (67) : eosque secuti sunt dein- 
ceps Grabius, Smithus et Lequieniua (68). Inheret 
autern; hac sententia Joannis Malale in primis au- 


 etoritati, asserentis (69; quo Lempore terrzmotus 


C 


Antiochie accidit, imperatore illic adhue agente, 
martyrio coronatum esse S. Ignatium episcopum Απ- 
Hiochenum. Ἑμαρτύρησε δὲ ἐπὶ αὐτοῦ ὁ Ὦἆἅγιος 
Ἰγνάτιος, ὁ ἐπίσκοπος τῆς πόλεωε ᾿Λντιοχείας. 
Istius vero terremotus characteres hujusmodi pro- 
fert paulo ante idem auctor: Ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ 
θειοτάτου Τραϊανοῦ, ἔπαθεν ᾿Αντιόχεια ἡ µεγάλη, ἡ 
πρὸς Δάφνην, τὸ τρίτον αὐτῆς πάθος, μηνὶ ᾽Απελ- 
λαίῳ τῷ καὶ Δεκεμθρίῳ, Il (leg. KT^ ἡμέοᾳ, A., µε- 
τὰ ἀλεκτρυένα, ἔτους χρηματίζοντος ΡΣΔ᾽ κατὰ τοὺς 
ἸΑντιοχεῖς. — Divinissimo Trajano imperante, ter- 
tiam suam calamitalem passa est magna Antiochia 
ad Daphnen δίία, mense Apellzgo seu Decembri, dic, 
vicesima tertia, feria prima, post gallicinium, anno 
&re Ántiochenz οιχιν, qui annus cepit a Kalen- 
dis Seplembribus anni sire vulgaris cxv. 

Ille igitur terremotus sub finem ejusdem anni 
115 contigit, die scilicet subsequentis Deceaibris 
vigesima tertia,in feriam primam incidente ; Traja- 
numque ibidem hiemantem, teste Dione (70), pene 
oppressit. Cum autem idololatris in more positum 
esset in Christianorum excidium calumnias struere, 
illisque maxime omnium publicas calamitates pas- 
Bim ascribere, inde colligunt modo laudati critici, 
anno 116 ineunte, Trajanum proximo vere in Par- 
thos exercitum ducturum, in judicium vocasse 
Ignatium,illustrem Chrisianorum in Syria docto- 
rem, illumque palam Christum confitentem sequo 
de superstitione cbjurgantem,ad bestias damnatum 
Romam duci jussisse : quodemum cum postlongum 
iter pervenisset, eodem anno 116 desinente, die 20 


net, integrum 6586 ac genuinum decernunt. Unus [) Decembris, ut ejus Acta testantur (71), msrtyrio est 


Grabius potiora horam Actorum capila velut sin- 
cera recipiens (66), postremam partem omnino 
spuriam et ab interpolatore quodam assutam arbi- 
tratur. 

Hinc itaque orte varie virorum eruditorum sen- 


64) Ignat. ad Rom., cap. 40. 
(&) duds. Comment. de scriptor, eccles., t. ἵ, 
P: 
(63) Scalig. Animadv. in Euseb. Chron., ad. ann. 
ΜΜΟΣΧΗΙ. pag. 207. 
p. 49. Heumann. Conspect. reip. litter., o. 7, 8 XLV, 


P" (65) Mamach. Origínn. et. antiqq. Chrisl., t. IV, 


coronatus. Quibus positis, scripta sunt ergo epi- 

stole Ignatiang, ad mentem predictorum erudito- 

rum, eodem anno ere vulgaris 116, Actaque mar- 

tyrii anno insequente 117 litteris consignata. 
Posterior vero sententia, quam pre oeteris as- 
. 401-404. 


(66) Grab. Spicileg. SS. PP., tom. II, p. 22. 
δα) Pagi. Crific., ad ann. 107, β1ν ε 


68) Lequien. Or. Christ, tom. ἥ, col. 701. 

69) Malal. Chronogr. lib. XI, sub init. p. m. 117. 
70) Dio, pag. 782. 

(11) Act. martyr. Ignat. 


σοι 


ΑΝΡΒΕΑ GALLANDII PROOEMIA. 


meruere viri doctissimi, Useerius, Tillemontius A darum Historia (80) Parthicam "Trajani expeditio- 


&tque nuper Corsinius, anno Christi 107, T ra- 
jani x, 8. Ignatii martyrium illigat, sincerisque 
Actis Ignatianis inniti potiseimum comperitur. In 
his enim legimus (72), Trajanum confecto bello 
Dacico, imperii sui anno 1x, ἐννάτῳ Exec τῆς αὑτοῦ 
βασιλείας, festinanter Armeniis et. Parthis bellum 
illaturum, σπουδάζοντα ἐπὶ ᾽Αρμενίαν xal Πάρθους, 
iter orientale suscepisse, sub finem scilicet precee 
dentis anni 406 ; siquidem cum Trajanus,teste vel 
ipso Joanne Malala (73), mense Hyperbereteo sive 
Octobri Roma digressus esset, proximo autem 
mense Appelleo sive Decembri Seleuciam pervenis. 
set, Antiochiam demum Syrie ingressus est μηνὶ 
Αὐδυναίῳ, τῷ καὶ Ἰαννουαρίῳ, ἑθδόμῃ ἡμέρᾳ, €., 
ὥρᾳ ἡμερινῃ 9, « mense Audynao sive Januario, 
die septima, feria quinta, hora quarta matutina. » 
Ex quo ferie quintz, cum septima die Januarii 
anno eere Christiane 107 concurrentis, charactere 
eolligit Usserius (74), hoc ipso anno ineunte, 8 
Trajano Antiochie ad expeditionem Parthicam se 
comparante, damnatum fuisse S. Ignatium ; qui 
proinde anno eodem labente, imperii Trajani x, 
die Decembris 20, martyrium subiit : adeoque illo 
ipso anno 107 currente perscripte ab eo fuerint 
epistole, atque insequente 108 ejusdem martyrii 
Acta evulgata. Apud Malalam quidem, sive ejus 
inscitia eive librariorum oscitantia, in notationem 
temporum eum imperii Trajani tum Ignatiani mar- 
tyrii menda nonnulla irrepsisse noscuntur : levi 


tamen negotio ex iis emendanda, que Usserius, C λοὺυς τῶν βασιλέων τοὺς 


Chilmeadus (75) aliique monuerunt : sive ut lau- 
datus chronographus sibi constet, sive ut ejus dicta 
monumentis vetustioribug,in primis vero Chronico 
Eusebiano, haud repugnantia comperiantur. 

Ceterum quo hactenus enarrata reliquis Trajani 
gestis in Oriente paria respondeant,duplicem ab eo 
Parthicam expeditionem susceptam "l'illemontius 
jure conjecisse videtur (76) ; cujus proinde senten- 
tiam nuper fuisse amplexus atque confirmasse vali. 
dius perhibetur, vir politioribus litteris prestans 
Eduardus Corsinius (77). In eam quidem Disserta- 
tionem Corsinianam Dubia proposita per Ereemum 
Froelichium elegantioris doctrine consultissimum 
novimus (78) : quae lamen laudatus vir doctus in 
altera Dissertatione sibi diluenda sumpsit (79). Et 
virorum criticorum arbitratui de hac erudita disce- 
ptatione judicio relicto, interim vero ad rem no- 
siram quod attinet,ipsummet Corsinium juverit sic 
loquentem audire: « Vaillantius, inquitin Arsací- 

(72) Act. martyr. Ignat., cap. 2. 

(3) Malal. Chronogr. lib. x1, sub init., pagg. 115, 
11 


(74) Usser. not. 6, tn martyr. S. Ignat. 
(75) Chilmead. ad Malal. lib. xi. nott. 23, 29, 
pag. 35. 

(76) T:llem. Hist des Emper. tom. Il, not. xvi, 
sur Troj:n. pagg. 505 509. — Id. Mém. eccl., tom. 
Il. pagg. 195, 579, 583. 

(71) Corsin. Dissert. de Minnis. numm., pag. 6 
seqq. Liburni 1794. 


nem anno solum U. C. 865 susceptam putuvil ; 
quemadmodum sane Loydius (81), Fabrettus (82), 
Norisius (83), Pagius (84). Basnagius (85) aliique 
plurimi Parthicum hoc iter post sextum consula- 
tum, anno U. C. 865, a Trajano Rome susceptum 
contigisse contendunt. Tilllemontius vero (86), quo 
certe nemo subtilius atque accuratius hanc tempo- 
rum rerumquegestarum seriem exploravit, Baronii 
ac Petavii vestigiis insietens, Parthicam hanc Tra- 
jani Cesaris expeditionem exeunte anno U. C. 859 
contigisse demonstrat. Ut autem omnia que a No- 
risio ceterisque proposita fuerant, accurate expli. 
cari simulque componi possint, Tillemontius ipse 
observavit quod duplex Trajani in Orientem iter 


D aistingui debet : ut in primo quidem TrajanusAr- 


meniam ac Mesopotamiam in Romane provincie 
formam redegerit Partheeque regnum Chrosroi reli- 
querit : in secundo vero Parthis ipsis, expulso 
Chosroe, regem alium concesserit. » 

Ac cerle quidem Trajanum Armenia jam pridem 
recepta Romam rediisse,iterumque Roma in Orien- 
tem profectum esse,ex nummis etiam ostendi posse 
putaverim, si cum Dionis Historia conferantur. 
Siquidem scriptor ille cum dixisset, Armeniam a 
Trejano Cesare sine prelio receptam Romanoque 
populo tributam esse, mox subdit : ᾽Απήντων αὐτῷ 
οἱ τῇδε σατράπαι, καὶ θασιλεῖς μετᾷ δώρων. 
Παρθαμασίρην τὸν ᾽Αρμενίων ἐτιμωρήσατο. Emi 
δὲ πᾶσαν τὴν ᾿Λρμενίων χώραν slt, xal πολ- 
piv ὕποπεσόντας ἐν 
τοῖς φίλοις γε, τοὺς δὲ τινας καὶ ἀποθανόντας 
(legendum puto ἀπόντας, ut hi postremi veluti ab- 
sentes a prioribus qui Trajano occtrrerant, distin- 
guantur) ἀμαχεὶ ἐχειροῦτο' τάτε ἄλλα ἑψτ'ρίζετο 
αὐτῷ πολλὰ ἡ βούλη, καὶ "Όπτιμον εἴἲτ οὖν 
"Ap:otov, ἐπωνόμασεν. Satrape qui regionem lene- 
bant, regesque cum muneribus ei occurrerunt... .. 
Parthamasirem Armeniorum regem punivit ; capta- 
que universa. Armenia regione, reges qui deditionem 
[ecerant, in. amicorum numero habuil ; quosdam 
vero eliam absentes absque pugna  cepil : eique tum 
alia plura decrevil senatus, tum  praserlim Optimi 
cognomentum concessit. [taque ex Dione et Zonara 
quoque, Optimi nomen tunc primum Trajano Ce- 
sari Roms concessum fuit, cum is Armeniam ex- 
pulso Parthamasiride ceterisque regulis omnino 
sublatis occupasset : ideoque cum in nummis plu- 
ribus Roma percussis Optimi nomen Trejano tri- 
butum occurrat, in quibus ipse Consul v voca- 

(78) Froelich. Dub. de Minnis., etc. Vienne Au- 
Btr. 1754. 

(79) Corsin. Disseri.in qua Dub., etc. Rome1797. 

(80) Vaillant. Arsacid. hist., p. 305. 

81) Loyd. De Ep. Ignat. 

82) Fabrett. De col. Trajan., p. 290. 

83) Noris. Epist. Consul., p. 72. 

84) Pag. ad ann. Chr. 105, 8 11 seq. 

(85) Basnag. Annal. eccl., ad ann. 112. 

(86. Tillem. Bist. Impp. in Trajan., art. xxvii, 
et not, xvil, p. 909, 


583 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


584 


tur (87) ; dubitari certe vix "poterit quin Trajanus A etiam Grecisque nummis, quos eo libentius hie 


Armeniam subegerit, atque Optimi nomen obtinue- 
rit ante annum U. C. 865, quo sextum consulatum 
Roms suscepit. Ita quoque, cum in nummis 
aliis (88) Optimi titulus observetur, simulque Pro- 
fectio Augusti memoretur ; facile exinde apparet 
Trajanum, etiam post subacte Armeniae tempus 
atque Optimi nomen ipsi tributum,aliquando Roma 
discessisse : quod fleri certe vel explicari non posset, 
ei semel tantummodo adversus Armenios ac Parthos 
anno U. C. 865 Roma profectus in Oriente obiisset. 

« Hec ipsa quoque Trajani expeditio ante annum 
U. C. 865 suscepta, pulcherrimo Antiocheno nummo 
confirmari poterit (89), in quo perspicue legitur : 
ΔΗΜΑΡΧ Ez. YHAT. E. Tribunicim potestatis, 
Consul v. Etenim 8i nummus ille tum cusus fuit 
cum primum Trajanus Antiochiam advenit, ut cl. 
editor existimavit, perspicuum flet Trajanum in 
Orientem ante consulatum sertum, adeoque ante 
annum Ὁ. C. 865 concessisse : quemadmodum sace 
perspicuis temporum characteribus adventus ille 
Antiochiam in Malale Historia (90) anno U. C. 
868 tribuitur ; atque in Actis 8. Ignatii martyris 
perspicue diserteque legitur,quod martyr ille nono 


Trajani imperantis anno, Sura et Senecione consu -- 


libus, hoc est anno 860, ineunte Januario mense, 
Trajano Antiochie degenti, atque in Armenios et 
Parthos moventi oblatus fuit.Denique eximius alter 
Trajani nummus babetur (91) in quo Czsar ipse 
APICT. CEB. ΓΕΡΜ. AAK. ΠΑΡΘ. Optimus Au- 
gustus, Germanicus, Daccius, Parthicus appellatur, 
Bimulque decimus imperii ipsius annus expressus 
conspicitur. Ergo anno U. C. 861, in quem decimus 
imperii annus incurrit, Trajanus jam Optimi, atque 
a militibus saltem Parthici nomen acceperat : ideo- 
que Parthicum iter ab illo susceptum ad annum 
U. C. 869 referri debet. 

« Itaque non ex scriptoribus solum quos Tille- 
montius accuratissime exhibuit, sed ex Latinis 


(87) Vailiant. tom. II, pag. 121. 
(88) Ibid. et tom. I, pagg. 47, 49. 
Gesn. Tab. I, n. 78. 
89) Vaillant. tom. II, pag. 127. 
90) Malal. Histor lib. χι, init. 
91) Gesner. Tab. rxxx p. 41. 
92) Barat. Disquis. chron. de success. antiqq. 


protuli ul vexatis adeo Ignatii martyris Actis hinc 
etiam splendor ac presidium accederet,ostendi jam 
poterit quod duplex Trajeni in Orientem profectio 
agnosci debet : ut in prima quidem Chosroi pla- 
catus obsides solum ab illo receperit, solaque urbe 
Nisibi Batnisque ceptis Parthici nomen obtinuerit ; 
in altera vero, cum Chosroes aut a Parthis ipsis 
expulsus foret, aut fidem Trejano obstrictam vio- 
lasset, Parthis ipsis novum regem constituerit. » 
Hactenus vir ille doctissimus. Neque omittas velim 
que Pearsoniane eententie patronis haud ita pri- 
dem opposuit Baraterius (92). Si enim ea cum Til- 
lemontii et Corsinii placitis componantur, res eo 
tandem deduciturut omnino confecta esse videatur; 
ac proinde nemo in posterum de Actorum ἶρηδα- 
tiani martyrii sinceritate jure dubitare possit. 

Jam vero ad eam difficultatem enodandam que 
peti solet ex iisdem Actis, ubi S. Ignatii martyrium 
consignatur ὑπατευόντων παρὰ Ῥωμαίοις Σύρα καὶ 
Xevsxlou τὸ δεύτερον, Coss. apud. Romanos Sura εἰ 
Senecione 1, cum ex Fastis constet (93), anno ere 
Christiane 107, Senecionem iv, et Suram 11, con- 
sules processisse ; plura preter Usserium profert 
accuratissimus , Tillemontius (94). Quibus addere 
prestat quein veterem eorumdem Actorum inter- 
pretem erudite observavit presul amplissimus 
Franciscus Blanchinius (95). Verum in his diutius 
immorari, instituti nostri ratio non patitur. 

Hie tantum lectorem monitum volumus, nos 
quidem sententie a Pearsonio aliisque propugnate 
primum adhesisse, anno 146 epistolas Ignatianas 
illigantes,dum illas typis excudendas curabamus : 
sed re deinceps attentius inspecta, nuno demum 
alteram sequendam ducimus, quandoquidem vali- 
dioribus argumentis confirmata esse nobis videtur ; 
ut proinde anno currente 107 easdem epistolas a. 
S. Ignatio perscriptas,ejusque Acta rcartyrii anno 
insequente 108 litteris mandata existimemus. 


Episcopp. Romm., cap. 7, 8 4, pag. 84 seqq. 
T3 Almelov. Fasti coss.. p. [ο alii. Ti 
94) Tillem. Hist. des Emper., tom. II, nott. xvi,» 
χιχ, pagg. 006, 510. 
(99), Blanchin. prafat. ad Anast. Biblioth., tom - 


I, 


DE DOCTRINA 6. IGNATIT. 





DE DOCTRINA SANCTI IGNATII. 


(LuusER, Historia theologico-critica de vita, scriptis atque doctrina SS. Patrum, etc. 
Augustae Vindelic., 1783, in-8, t. I. p. 905.) 


ARTICULUS I. 
OBSERVATIONES DOGMATIC[E IN 8. IGNATII M. GENU:NAS 
EPISTOLAS. 
2 Y. De sacra Scriptura et traditione. 

Sanctum Ignatium in epistolis suis genuinis ἀπό- 
χρυφον nullum respexisse, neipsum quidem « He- 
br:orum Evangelium » (96),paululum superius asse- 
ruimus. Libros vero sacros dividit in tres codices : 
« Evangelium, Apostolos et Prophetas » (97). Scripta 
Novi Testamenti, unde quadam affert, sunt Evan- 
gelia Matthei et Joannis, Acta apostolorum, Epi- 
stoja ad Ramanos, prima et secunda ad Corinthios, 
Epistola ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, 
prima ad Thessalonicenses, secunda ad Timo- 
theum, Epistola ad Philemonem, prima Petri et 
tertia Joannis. Loca ipsa exstant apud Lardnerum 
(08), cujus librum exscribere nolumus. Ea tantum 
verbotenus apponimus, qure ostendant adversus 
Semlerum (99) Epistolam ad Philemonem utilitatis 
causa a primis Christianis lectam esse ; et porro, 
qui doceant adversus alios haud paucos, etiam 
Joannis Epistolam tertiam jam tum fuisse lectam 
et probatam. Formulas enim Pauline Epistole; ad 
Philemonem spectasse videtur S. Ignatius in sua 
Epistola ad Ephesios, ο. 2, ubi ait: Ὀναίμην ὑμῶν 
διαπαντός. Eamdem formulam habet quoque ad 
Magnesianos cap. 12, ad Polycarpum cap. 6 (400), 
loquendi vero rationem beati evangeliste Joannis 
in epistola ad Magnesianos ubi dicit (1): Κατευοδω- 
θζτε σαρχὶ xai πνεύµατι. 

Inter οδθίθγαᾶς veritates attenta consideratione di- 
gnas quas tradit S. Ignatius M., magna verborum 
energia fidelibus inculcat: cum Veteristum,Novi Te- 
stamenti Scripturas esse venerandas. En que circa 
Yetus Testamentum docet: « Diligamus prophetas 
(ad Philadelphenos sic loquitur) (2) ut qui Evan- 
gelium Jesu Christi annuntiarint,sperantes in eum, 
eumque (Jesum Christum) exspectantes,et peripsum 
salutem consecuti,aJesu Christo testimonium adepti 


(96) Ignatius, epist. ad Smyrn., c. 3, de Christo 
ait: "Eon αὑτοῖς' λάθετε, ψηλαφήσατέ ue, xai ἴδετε 
ὅτι οὐκ εἰμὶ δαιµόνιον ἀσώματον, Que verba D. Hie- 
ronymus, « De viris illust. cap. 46, ex Hebraeorum 
Evangelio desumpta esse ait. Sed possunt, ut mihi 
videtur, etiam lapsu memoris sic mutata esse ex 
Luc xxiv, 39. ; . 

(97) Προσφυγὼν τῷ Εὐαγγελίῳ ὡς σαρχὶ Ἰησοῦ. 
καὶ τοῖς ὁποντόλοις, ὡς πρεσθυτερίῳ ἐκκλησίας, καὶ 
τοὺς προφήτας δὶ ἀγαπῶμεν. S. Ignatius epist. ad 
Philadelph., ο. ὅ. Dl. 

(98) In der Glaubwurdigkit der evangelischen 
Geschichte, p. 11, vol I, pag. 112. — 133. 

(99) De canone S. Scripture. p. 1, pag. 123. 


PaATBOL. Gn. V. 


À in Evangelio spei communis. » Hec adducit argu- 


menta, utostendat nos maxima veneratione sacros 
Veteris Testamenti auctores prosequi debere. 

Sed ulterius progreditur, verba faciens de Evan- 
gelio etde apostolorum scriptis. Declarat enim quoq 
« ad Evangelium ipse confugit,tanquam ad carnem 
Jesu Christi, et ad apostolos velutad Ecclesis pre- 
sbyterium (3), » scilicet veluti ad doctrinam illorum 
qui primi Ecclesiam fundarunt. « Obsecro itaque 
vos, ait insuper (4), ut nihil per contentionem facia- 
tis, sed juxta Christi disciplinam.Audivi enim quos- 
dam dicentes : Nisi invenero in archivis (5), Evan- 
gelio non credo. Mihi vero pro archivis est Jesus 
Christus ; illibata archiva crux ejus, et mors et re- 
surrectio ejus, et fldes qu; peripsum est. » Et pau- 


p 19ο post (6) : « Eximium quiddam habet Evangelium, 


nimirum adventum Salvatoris Domini nostri Jesu 
Christi, passionem ipsius ac resurrectionem, Evan- 
gelium perfecti et incorruptionis. » Quis non videt 
in variis hisce textibus venerationem S. Ignatii er- 
ga divinas Scripturas? 

Etsi in epistolis S. Ignatii nihil occurrat quod 
traditionem respiciat, nihilominus aliunde constat 
quod interessentialia dogmata,que S.hic episcopus 
omnium urbium Ecclesiis, per quas in suo itinere 
Romam versus transibat,communicabat, illis super 
omnia commendaverit ut tenaciter inheererent tra- 
ditionibus apostolorum, quas quidem necessarium 
ducebat, scriptis mandare, ut tutius ad omnem po- 
steritatem pervenirent. Hic Ignatius, « sic loquitur 
Eusebius (7), » cum per Asiam sub accuratissima 
satellitum custodia ductaretur,singularum nihilo- 
minus civitatum, quas ingrederetur, Ecclesias ser- 
monibus et cohortationibus suis confirmans,mone- 
bat in primis ut sibia pravis hereticorum opinio- 
nibus caverent, qua tunc primum in lucem emer- 
gere cum caopissent, copiosius pullulabant, horta- 
tusque est ut apostolorum traditionibus tenaciter 
inhererent, quas quidem et ad certiorem posterita- 


(400) « Utinam fruar vobis. » Confer Epistolam 
Pauli ad Philemonem, 20. E 

i « Ut.... prospere succedant, carne et spiritu. 
Ad Magnesiam., c. 13, collatum cum ri Joannis 
versu secundo : ᾽Αγαπητὲ, περὶ πάντων soopat σε 
εὐοδοῦσθαι xal ὑὁγιαίνειν, κσθὼς εὐοδοῦταί σου ἡ 


vy). 
d Cap. 5. 
3! Epistola ad Philadelph., cap. 5. 
4) Eadem epist., cap. 8. ] 
5) Vetus interpres reddit : « Quoniam s1 non 
veteribus invenio, in Evangelio non credo. » 
6) Ibid., cap. 9. 
d Euseb., Hist. eccl. 1. ur. pag. 115. 


10 


587 


S. IGNATIUS. -- PROLEGOMENA. 





lis notitiam testimonio suo conflrmatas scriptis À presidium quaeramus, episcopo (16) adherendum 


mandare necessarium duxit » Sole meridiano cla- 
rius est, de traditione non scripta verba fleri, cum 
Eusebius tradat S. Antiochenum episcopum scriptis 
mandare necessarium duxisse, ut tutius ad poste- 
ros pervenirent, quod sane dici nequit de doctrina 
litteris consignata. 


S II. De Ecclesia, ejus ministris, schismate, haeresi, 
hareticis fugiendis, eorumque notis. 


Vera Ecclesia, juxta S. Ignatium, notis hisce in- 
ternosci potest, quod una sit (8), catholica (9), in- 
corruptibilis (10),atque ita distributa (11j]ut episcopi 
presbyteris majores sint ; hi vero diaconis,sine qui- 
bus (12) perdurare non potest. Docet przeterea (13) 
quemadmodum ubi Christus est, ibi quoque ca- 
tholica Ecclesia est, ita et ibi tidelium conventum 
habendum esse, ubi episcopus est. Nullum altare 
(14) ratum habet, nisi id quod cum illo commune 
esL ; est eniin illud (15) unitatis locus. 

Quod si adversus errores pravasque doctrinas 


(8) « Ex quo fructu (Christo pro nobis confixo in 
carne) nos sumus per divinam beatam pa-sionem 
ejus,ut elevet signum insmcula per resurrectionem 
sanctis et fidelibus suis, sive in Judiis,sive in gen- 
tibus in uno corpore Ecclesise sus. « Ad Smyrn., 
ο. I. — « Unus est Jesus Christus, quo nihil pre- 
slanlius est. Omnes itaque velut in unum tem- 
plum Dei concurrite, velut ad unum altare, velut 
ad unum Jesum Christum, qui ab uno Patre pro- 
dit, et in uno existit, in unum revertitur. » Ad 
Magnes., c. 7. — « In liis, qu; circumfero, vinculis 
laudo Ecclesias, quibus opto unionem secundum 
carnem et spiritum Jesu Cliristi, sempiterna: no- 
stre vitre, fidei, et, cui niliil pra/fertur, charitatis.» 
]bid., c. 1. 

(9) « Ubi fuerit Christus Jesus, ibi catholica est 
Ecclesia. » Ad Smyrn., cap. 8. 

(10) « Ob id Dominus in capite suo accepit un- 
guentum, ut Ecclesic spiret incorruptionem. » Ad 
Ephes., c. 17. 

(141) « Quotquot Dei, et Jesu Christi sunt, hi 
sunt cum episcopo. » Ad Philadelph., cap. 3. — 
« Filii itaque lucis et veritatis, fugite divisiones..... 
ubi autem pastor est, eodem ut oves sequamini. » 
Ibid., c. 2. — « Cum episcopo subjecti estis, ut Jesu 
Christo, videmini mihi non secundum hominem, 
sed secundum Jesum Christum vivere... necessa- 
rium itaque est, quemadmodum facitis, ut sine 
episcopo nihil agatis; sed et presbytero subditi 
sitis, ut apostolis Jesu Christi, et diaconos oportet. 
omnibus placere. » Ad Trall , c. 2. 

(12) « Cuncti revereantur diaconos... et episco- 
pum... et presbyteros.... sine his Ecclesia non vo- 
catur. » Ib., c. 3. 

(13) « Ubi comparuerit episcopus, ibi et multi- 
tudo sit; quemadmodum ubi fuerit Christus, ibi 
catholica est Ecclesia. » Ad 3myrn., ο 8. 

(44) « Rata eucharistia habeatur illa, quee sub 
episcopo fuerit, νο] cui ipse concesserit. » Ibid. — 
« Qui intra altare est, mundus est ; qui vero extra 
est, mundus non est: hoc est qui sine episcopo, 
et presbyterio, et diaconis quidquam agit, is non 
est mundus in conscientia. » Ad Trall., c. 7. 

(13) « Operam detis ut una eucharistia utamini ; 
una enim est caro Domini nostri Jesu Christi, et 
unus calix in unitatem sanguinis ipsius ; unum al- 
tare, sicut unus episcopus cum presbyterio et dia- 
conis. » Ad Philadel , c. ^. — « Nemo erret : nisi 
quis intra altare sit, privatur pane Dei. Si enim 


est (17) eumque ut Jesus Christus Patrem suum 
sequi oportet. Quer admodum enim Jesus Christus 
qui inseparabilis nostra vita est, Patris mandato 
toti Ecclesi; prepositus est (18), ita et episcopi 
Jesu Christi jussu eidem praefecti sunt per varias 
orbis plagas, ut ejus locum obtineant, et religio- 
nis negoti s priesint. 

Ipsorum interim muneris est (19) Jesu Christi 
doctrinam atque opera in seipsis exhibere. Episco- 
pi est fidelium conventum habere (20), illique ρια.- 
esse ; sine ipso neque baptizare. neque agapen fa- 
cere, neque quidquam aliud quod Ecclesiam spe- 
ctat, aggredi fas est. Ejus quoque vigilantiam decet 
num fideles omnes conventibus intersint,dispicere, 
atque in singulos nominatim inquirere, etc. Sta- 
tuti adhuc per ea tempora dies non erant quibus 
esset conveniendum ; verur S. Ignatius, ut quam 
sepissime labeantur, commendat (21). Quod si 
quidquam gravioris momenti accidebat, concilium 


nnius atque alterius precatio tantas vires habet 
quanto magis illa, qua: episcopi est, et totius Ec- 
clesim ?Qui igiturin conventuni non venit, hic jam 
superbia elatus est, seipsum separavit atque judi- 
cavit. Scriptum est enim : «Superbis Deus resistit» 
(Jac. 1v. 6), studeamus igitur episcopo nón resi- 
stere, ut simus subjecti Deo. » Ad Ephes., cap. 3. 

(46) « Α talibus (hereticis et seductoribus) vos 
custodite : quod tiet, si inflati non fueritis, et indi- 
vulsi manseritis a Deo Jesu Christo, et episcopo, 
et praxceptis apostolorum, » Ad Trall.. c. 7 

(17) « Ounes episcopum sequimini, ut Jesus 
Christus Patrem. » Ad Sinyrn., c. 8. 

(18: « Jesus Christus inseparabilis nostra vita, 
Patris est sententia ; ut et episcopi per terri ter- 
minos definiti et Jesu Christi sunt sententia. » Ad 
Ephes., c. 3. — « Quemcunque mittit Paterfami- 
lias, ad yrubernandam familiam suam, hunc ita ac- 
cipere debemus, ut illum ipsum, qui mittit. Mani- 
festum igitur est quod episeopum respicere opor- 
teat, ut ipsum Dominum. » Ibid.. cap. 6. — « Ita- 
que hortor ut hioc sitvestrum studium, in Dei con- 
cordia omnia agere episcopo presidente Dei lo- 
co... » Ad Magnes., cap. 6. 

(19) Vid. epistol. S. Ignatii ad Polycarpum, quo 
partim circa episcoporum munera versatur. 

(20) « Nihil sine tua voluntate fiat (episcope ! ), 
crebrius conventus fiant, nomination omnes inqui- 
re. » Ad Polycarp., c. 4. — « Sine episcopo nemo 
quidquam faciat eorum, qui» ad Ecclesiam spe- 
ctant, Rata eucharistia habeatur illa, qua sub epi- 
scopo fuerit, vel cui ipse concesserit. Ubi compa- 
ruerit, episcopus, ibi et multitudo sit.... Non licet 
sine episcopo neque baptizare, neque agapen cele- 
brare ; sed quodcunque ille probaverit,hoc et Deo 
est beneplacitum, ut tutum ratumque sit, quod- 
cunque agitur. » Ad Smyrn., c 8. — « Decet non 
modo vocari Christianos, sed etiam esse; qnemad- 
modum nonnulli episcopum quidem nominant, 
sed sine ipso omnia faciunt. Tales vero non bona 
mihi conscientia preedili esse videntur, quia non 
stabiliter secundum preceptum congregantur. » 
Ad Magnes., c. ἆ. 

(231) « Saepius conventus flant. » Ad Polycarp., 
supra. — « Date operam, ut crebrius congrvgemini, 
ad gratias Deo agendas, et ad eum laudandum. 
Quando enim scpius in idem loci convenitis,labe- 
factantur vires Satana, et concordia vestre fide, 
solvitur exitium, quod ille infert. » Ad Ephes., c, 13 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


num animos in celis de Ecclesia atque de Α — duabus naturis, una persona, et B. V. Ματίς di- 


ibus sollicitos esse, cum ad Trall. heec scribe- 
.36): « Expiet vos spiritus meus; non modo 
c. sed et. ubi Deum nactus fuero.» Varios 
m (37) angelorum gradus etprineipatuum ordi- 
;, invicem distinguit, ac SS. Petrum et Paulum 
em Itomanis (38) annuntiasse significat. 
Ubi fidelium aliquem sanguinem suum pro fide 
fundere eveniebat (39), conventus habebatur ad 
rales Deo per Jesum Christum reddendas, eaque 
e re hymni et cantica concinebantur. Intelligimus 
iutem ex summo illo S. Ignatii, quod in epistolis 
jsuis pressefert (40), martyrium patiendi desiderio, 
firmiter eum credidisse, illico se Dei presentia in 
celis fruiturum. Illud etiam observatione dignum 


videri possit, quod mancipiis Ecclesie inservienti- B 


bus manumissionis desiderium interdicat, « Ne,in- 
quit, (44) vitiorum mancipia fierent..... » sui vero 
temporis hereticos ita describit. (49) « Considerate 
eos qui alienam opinionem tuentur contra gratiam 
Jesu Christi, que ad nos venit, ii quomodo sunt 
contrarii sententi: Dei : de charitate non est cura 
ipsis,non de vidua,non de orphano,non de oppresso, 
non de vincto vel soluto, non de esuriente vel de 
sitiente. Ab eucharistia et oratione abstinent, eo 
quod non confiteantur eucharistiam carnem esse 
Salvatoris nostri, qui» pro peccatis nostris passa 
est, quam Pater sua benignitate suscilavit.Qui ergo 
contradicunt huic dono Dei, altercantes moriuntur. 
Utile autem esset diligere, ut et resurgerent. » 
Eisdem quoque exprobat, quod ad illam usque 
diem (43) neque prophete, neque lex Moysis,neque 
Evangelium, neque martyrum tormenta eos ab er- 
rore revocare potuerint. De istis quoque accipien- 
dum est, (44) quod ait: « Excelsas quasque in coelis 
creaturas, angelos quacunque demum gloria ful- 
gentes, principatus visibiles, et invisibiles ad dira 
supplicia esse damnandos, nisi in Christi sangui- 
nem credant. » 


6 III. De Trinitate personarum divinarum, Filii Dei 
&ternitate, consubstantialitate, Christi divinitute 


ud Ad Trall., cap. 13. 
37) « Non propterea qnod vinctus sum, et cele- 
stia intelligere possurm, et situs angelorum,et catus 
constitutionesque principatuum... propter hoc jam 
et discipulus sum. » Ad Trall., cap. 5. 

(38) « Non ut Petrus et Paulus precipio vobis. Illi 
apostoli, ego vero. condemnatus, « etc. Ad Rom., 


cap. &. 

(39) « Plus mihi tribuere non potestis, quam ut 
immoler Deo, dum adhuc altare paratum est : ut 
in charitate chorum constituentes, canatis Patri in 
Christo Jesu, quod episcopum Syrie dignatus fuerit 
Deus in Occidente inveniri ab Oriente accersitum. » 
Ibid , cap. 2. 

(40) « Ignoscite mihi, fratres, ne mihi impedi- 
mento sitis, quominus vivam..... sinite me purum 
lumen haurire. « Ibid., c. 6 et 7. 

(4*1) Ad Polycarp., c. 5. 

(42) Ad Smyrn., c. 6 et 7. 

(43) Ad Smyrn., c. 5. 

(&&) Ibid., c. 6. 


vina maternitate. 

Duo in epistola ad Magnes. occurrunt loca, in 
quibus mentio fit de SS. Trinitate. In primo hec 
leguntur verba (&5 : « Studete igitur ut confor- 
memini in dogmatibus Domini et apostolorum, ut 
omnia que facitis prospere vobis succedant, carne 
et spiritu, fide et veritate, in Filio et Patre, at Spi- 
ritu sancto, in principio et in flne. « Et post pauca 
interjecta : « Suhjectieste episcopo, et vobis mutuo, 
ut Jesus Christus Patri secundum carnem ; et apo- 
stoli Christo et Patri, et Spiritui. » Obiter hic ob- 
servandum est S. Ignatium hic loqui de subjectione 
Jesu Christi, prout homo est, sive secundum car- 
nem, κατὰ σάρκα. 

Pluribus in locis S. hic martyr profitetur Filium 
Dei verum esse Deum, Patri suo coeternum. Lu- 
culentissimis autem verbis id declarat in epist. ad 
Magnes., ubi ait (46) : « Unus est Deus, qui ma- 
nifestavit semetipsum per Jesum Christum Filium 
ipsius, qui etipsius Verbum eternum,non a silen- 
tio progrediens. » Atqui si Christus est Verbum 
Patrisuo cocternum,is ipse et ejusdem cumipso na- 
ture, idemque ac illesit Deus, omnino necesse est. 

Idem S. martyr in epistola ad Polycarpum, san- . 
clissimum coepiscopum suum: e Eum, qui est 
supra tempus,exspecta intemporalem, invisibilem, 
propter nos visibilem, impalpabilem, impatibilem, 
propter nos patibilem, qui omnimodis propter nos 
sustinuit (47). » De Filio Dei manifeste loquitur 
hic, preeter alia. attributa divina etiam hoc ipsi 
tribuens, quod sit ὑπέρχαιρος, Άχμονος, « supra 
tempus, sine tempore, » hoc est eternus. Nam 
ea fuit hujus viri apostolici simplicitas, ut nequa- 
quam. putandus sit, lusisse in voce, temporis, » ut 
postmodum luserunt subdoli Ariani. 

Quod Jesus Christus sit verus Deus, veritas est, 
quam S. iste presul pro certo supponit sicuti 
eruitur ex phrasibus, quibus utitur, dum de illo 
loquitur : ait enim ad Ephesios (48) : « Deus autem 
noster Jesus Christus : 'O yip θεὸς Tuv Ἰησοῦς 
Χριστός, in utero gestatus est a Maria, juxta dispen- 
m Ad Magnes , cap. 13. 

(46) Εῖς ἐστιν ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ 'Ιησοῦ 
Χριστοῦ τοῦ 1οῦ αὐτοῦ ὃς ἐστι αὐτοῦ Λόγος ἀῑίδιος, 
οὐκ ἀπὸ σιγῖς προελθών. Epist. ad Maymes., ο. 8. 

Haud me fugit, esse, qui ex hoc lococontendunt, 
hasce epistolas Ignatii non esse:siquidem verba illa: 
02x ἀπὸ ur προελθών, non a silentio progrediens, 
proprium Valentini, ut ipsis videtur, perstringunt 
errorem vivente Ignatio,nondum exortum. Ad hanc 
autem objectionem facilis est responsio ; solidis- 
sime enim V. Cl. Bullus in Defens. fidei Niczna, 
sect, 3, c. 1, p. 17& — 187, demonstravit Ignatium 
in verbis allatis, et in tota perioche, ad quam verba 
illa pertinent, neque Valentinianos, neque Ebioni- 
tas respicere, sed Judaizantes illos Gnosticos, quo- 
rum princeps erat Cerinthus (qui Valentino longe 
anterior, adeoque ipsis apostolis comevus fuit ; cu- 
jus heresis Ecclesias Asiasticas Ignatii temporibus 
maxime turbavit) perstringere. 

(47, Epist. ad Polycarp., c. 3. 

(48) Epist. ad Ephes., cap. 18. 


$98 


DE DOCTRINA S. IGNATII. 


$94 


sationem Dei ex semine Davidis, ex Spiritu autem À sulsam propositionem assignabit. Prseterea si da- 


sancto. » In eadem epistola, c. 19: θεοῦ ἀνθρωπίνως 
φανερουµένου εἰς καινότητα ἀῑδίου ζωῆς. « Deo hu- 
inanitus (id est {η Παπιαπᾶ οᾶ (Πο) manifestato in no- 
vitatem vite eterna. » Et c. 20: « Jesu Christo 
secundum carnem ex genere Davidis, Filio homi- 
nis, et Filio Dei, » τῷ Yid ἀνθρώπου, xai Yi θεοῦ. 
In inscriptione epistele ad Romanos Jesus Christus 
bis ó θεὸς ἡμῶν, « Deus noster » appellatur. Et in 
ipsa epistola (49) hzec habentur : « Nam JesusChri- 
stus Deus noster in Patre existens magis apparet. » 
Epistolam ad Smyrnaos his verbis exorditur : Glo- 
rifico Jesum Christum Deum (τὸν 0:óvy) « qui sic 
vos sapientes facit. » Sed illustris esse in primislo- 
cus in epistola ad Ephesios, ubi de Cbristo sic lo- 
quitur Ignatius: E! Ἱατρός ἐστι, σαρχιχὸς xai 
πνευματιχὸς,  Yqsvvntóc, καὶ ἀγέννητος, ἐν σαρχὶ 
γενόμενος θΘεὸς, iv θανάτφῳ ζωὴ ἀλτθινὴ, καὶ ἐκ 
Μαρίας, καὶ ἐκ θεοῦ, πρῶτον παθητὸς, καὶ τότε 
ἀπαθὶς, ᾿]ησοὺῦς Χριστὸς ὁ Ἆωριος ἡμῶν. « Medicus 
autem unus est, et carnalis ei spiritualis, cenitus 
et ingenitus (seu melius), (50) factus et non factus, 
in homine existens Deus, in morte vita vera, et ex 
Maria, et ex Deo, primum passibilis et tunc impas- 
sibilis Jesus Christus, Dominus noster. » Hac S. 
lgnatii verba ab Athanasio, Theodoreto et Gelasio 
contra antiquos divinitatis Christi impugnatores 
citata illam invicte explicant, uta nullo hactenus 
infirmari unquam potuerint. Quamobrem quidam 
«€ Socinianorum secta Neotericus scriptor, cum cla- 
ritatem hujusce testimonii nullis impie mentis ar- 
*ibus obscurare posset, eo venit impudentim, ut 
scribere ausus sit : In Ignatii epistolis proposi- 
tiones quasdam incommodas et insulsas reperiri, 
ac proinde eum in sua de Christi divinitate sen- 
tentia facile decipi potuisse ex traditione alicujus 
pseudo-Christi, et pseudo-apostoli. Sed nullus un- 
quam in Ignatianis epistolis incommodam aut in- 


(49) 'O γὰρ θεὸς ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν Πατρὶ 
ὤν, μᾶλλον φαίνεται. Epist. ad Rom., ο. 3. In salu- 
tatione epistol:w ad Ep esios,ipsos predestinatoset 
electos dicit: 'Ev θελήµατι τοῦ llazpóg καὶ ᾿Ιησοῦ 
Xo:stoÀ9 τοῦ θεοῦ ἡμῶν : « Voluntate Patris et Jesu 
Christi Dei nostri. » In epist. ad Rom., c. 6, ait: 
"Ἐπιτρέφατε uot μιμητὴν εἴναι τοῦ πάθους τοῦ θεοῦ 
που:οποσαϊ(ε mihi imitatorem esse passionis Dei mei. 
In fine epistole ad Polycarpum: « Opto vos valere 
semper in Deo nostro Jesu Christo, » ἑῤῥῶσθαι 
ὁμᾶς διὰ παντὸς ἐν θεῷ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ εὔχομαι. 

(50) Merito, γεννητός καὶ ἀγέννητος, « factus οί 
πιοη factus » cum Gelasio Papa interpretamur,siqui- 
dem sensus id efílagitat, et notissimum est a Gre- 
Cis soces γεννητός et γενητός promiscue usurpari, 
quanquam ecclesiastici fere scriptores catholici, 
presertim qui post tertium seculum vixeruni, cas- 
dem in questione de Filii divinitate accuratius di- 
stinxerunt. Accedit quod vox ἀγένητος soli Patri 
utpote ingenito competat ; quare Ignatius non po- 
tuit intelligere « genitum etingenitum, » qui in epi- 
stola ad Tralhanos eos exsecratur, qui Filium Dei 
dicunt ἀγένητον, « ingenitum » Quis non videt prefa- 
lis Ignatii verbis Ariane blasphemis jugulum peti? 
Quippe hic Christus non modo Deus agnoscitur 
vere immortalis, in carne quondam mortali ; sed 
Aon factus, hoc est increatus diserte dicitur. Ita 


remus. lgnatium in munitioribus quibusdam a do- 
ctrina apostolica nonnihil deflexisse ; ideone ve- 
risimile cuidam videri posset, ipsum in articulo 
fidei Christiane tanti momenti tam turpiter fuisse 
illusum ? Quisquamne est, qui vel suspicetur Igna- 
tium, qui una cum Jesu Christi apostolis tam fa- 
miliariter versatus est, quemque apostolice fidei 
martyrem fuisse universa tradit antiquilas, a pseu- 
do-apostolo in primaria Chrislianismi doctrina 
deceptum fuisse ? 
Credat Judeus Apella. 

Non ego... 
Temerarie ergo ille impiorum nominum respon- 
siones explodende sunt, eique dectrine inheren- 


p dum, pro qua non solum Ignatius, sed innumeri 


martyres sanguinem suum constantia admirabili 
planeque divina profuderunt. 

Cseterum omnibus facile innotescit, hucusque 
allegata S. Ignatii loca seque pugnare pro divinitate 
Salvatoris, pro unitate ejus persone, pro duabus 
ejus naturis, ac pro divina Marie maternitate, 
Fatetur enim » Jesum Chrisium verum Deum simul 
esse àc verum hominem, creatum et increatum, 
Deum in homine exsistentem, in morte vitam ve- 
ram,Dei Filium Patri suo coeternum,semperin ipso 
et cum ipso exsistentem,potentia equalem,sed sub- 
jectum juxta carneim,et tanquam Marie filium (51), 
eum revera mortuum «sse, et resurrexisse, nul- 
lamque sine ipso salutis spem nobis superesse ; 
principem vero hujus mundi (52) ejus mortem 
velut et Marie virginitatem ac partum ignorasse. » 

Unitatem persone in specie probant illa Ignatii 
verba ad Magnesianos (53): « Omnes concurrite... 
velut ad unum Jesum Christum, qui et ab uno Pa- 
tre prodit, et in uno exsistit, et in unum reverti- 
tur. » Duas ubique Jesu Christi naturas ità memo- 
rat (54 ut eas reapse inter se distinclas esse, nequo 


mentem D. Ignatii optime expressit, simulque vo- 
Cis αγένητος sive ἄγέννχτος, prout ea a veteribus 
usurpata legitur, duplicem acceptionem accurate 
distinxit M. Athanasius, quem consule in libro De 
synodis, tom. 1, p. 922. 

(91) « Obturateaures vestras, cum vob's quispiam 
loquitur sine Jesu Christo, qui ex genere Davidis, 
qui ex Maria, qui vero natus est, edit, bibit, vere 
persecutionem passus est sub Pontio Pilato ; vere 
crucifixus et mortuus est, videntibus caolestibus, 
terrestribus et subterraneis ; qui et vere resurrexit 
a mortuis resuscitante ipsum Patre ipsius secun- 
dum similitudinem, qua et nos ipsi credentes ita 
resuscitabit Pater in Cliristo Jesu, sine quo veram 
vitam non habemus.» Epist. ad Trallianos, cap. 9. 

(52) « Principem hujus mundi fatuit virginitas 
Maris, et partus ipsius similiter, et mors Domi- 
ni, tria mysteria clamoris, qu: in silentio Dei Ρα: 
trata sunt » Ep. ad Eph . c. 19. 

(33) Epist. ad Magnes.. c. 7. In eadem epistola 
S. Ignatius Magne-ianis satis se commendasse 
Christiane unitatis excellentiam jure arbitratus est 
his verbis: « Unus est Jesus Christus, quo nihil 
presstantius est. » 

(34) Consule loca supra jam allegata, in primis, 
ο. 1 ep. ad Eph., c. 3 ep. ad Polycarpum, et c. 3 
ad Smyrn. ; cap. 15 ad Magnes. ; ad 3myrneos, e. A. 


505 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 696 


commistas, aut confusas, sed unam in ipso perso- À clam, quia, ut ait Tertullianus (57): « Vana res, 


nam per unitatem efficientes censeret. 

Veritatem incarnationis, Christumque vere pas- 
sum ac resurrexisse, contra phantasticos mullis 
S. Ignatius probat. Inter alia ita ratiocinatur: eSi 
vero,ut quidam athei,hoc est infldeles, aiunt,ipsum 
(Christum) secundum apparentiam esse passum, 
ipsi secundum apparentiam exsistentes ; ego quid 
vinctus sum ? et cur opto cum bestiis depugnare ? 
frustra itaque morior. » - - « Profecto, » addit insu- 
per, « mendacia de Domino non confingo. » ἄρα οὐ 
καταφεύθοµαι τοῦ Κυρίου. « Fugite ergo, » conclu- 
dit ipse de phantasticis loquens, « fugite malignas 
has stirpes, quae gignunt mortiferum fructum, 
quem si quis gustarit, continuo moritur (93). » 

8 IV. De reali prasentia corporis Christi in eucha- 
ristia, de diaconis eucharistie ministris, et de S. 
Christianorum altari. 

Ex antiquis scriptoribus noster in primis Igna- 
tius, verum in eucharistia esse Christi corpus, di- 
sertissime docet. Siquidem ubi de hereticis, qui 
Christum non veram, sed fictam et simulatam car- 
nem assumpsisse garriebant, sermonem habet,hec 
observatu dignissima profert verba : « Ab eucha- 
ristia, inquit, abstinent, propter non confiteri,car- 
nem esse Salvatoris nostri Jesu Christi pro pecca- 
tis nostris passam (56). » Et vero, si tunc Christia- 
ni in eadem, ac Calviniani nostri fuissentsententia, 
eucharistiam corporis Christi nudam duntaxat esse 
figuram, ab eis nen potius illa rejici debuit, quam 
baptismus, qui vere mortis Christi flgura esse di- 


citur. Imo ab illis et eucharistia non secus ac ba- C 


ptismus ambabus ulnis suscipienda erat; quippe 
qua Christum nullibi, nisi in flgura, non reipsa 
exstitisse concluderent. Cum ergo ab illa abstinue- 
rint, in eadem ipsa verum corpus Christi esse per- 
suasum habebant. 

Objiciet forsan aliquis eucharistiam, etsi nudam 
corporis Christi figuram, ideo tamen ab eis reje- 


(535) Epist. ad Trall., c. 10. In epist. ad Smyr- 
neos repetit S. Ignatius, quod Jesus Christus vere 
assus est, sicut et. sexpsum suscitavit, xai ἀλτηθῶς 
rates, ὡς xal ἀλτηθῶς ἀνέστησεν ἑαυτόν, Cap. 2, 
et infra babet : « Egoet post resurrectionem eum in 
carne novi, et credo esse. Et quando ad eos, qui 
cum Petro erant, venit, inquit ipsis : Apprehendi- 
te, palpate me, et videte.quod non sumdmemonium 
incorporale : et confestim ipsum tetigerunt, atque 
crediderunt convicti carne ipsius etspiritu. Propter 
hoc etiam mortem contempserunt ; supra mortem 
vero inventi sunt. Post resurrectionem autem cum 
illis comedit, et bibit, ut carnalis, ὡς σαρκ.κός 
quamvis spiritualiter unitus Patri. » Epist. ad 
Smyrn., c. 3. Non mirandum $8. Ignatium tam ve- 
hementer depradicare veritatem Incarnationis,cum 
error oppositus valde obtinuerit temporibus etiam 
apostolorum, sicuti expresse testantur Tertull. lib. 
De prascript., c. 33, ac D. Hieron. adversus Lucife- 
rianos, c. 8, necnon eruitur a prima D. Joannis 
Epistola, ο. 1. llzgeresis haec communis erat omnibus 
Gnosticis, sicut animadvertit Tillemont., t. I Hist. 
eccles., post Pearsonum et Bullum. 
(66) Ἑὀχαριστίας xal προσευγῆς ἀπέχονται, διὰ 
τὸ μὴ ὁμολοχγεῖν τὴν εὐχαριστίαν σάρκα, εἶναι τοῦ 


quod est phantasma, figuram non admittit. » Sed 
huc illa Tertulliani auctoritas perperam adducitur. 
Ibi enim doctus ille vir Marcionem, qui Christum 
ficrlum hominem et phantasma fuisse delirabat, hoc 
testimonio Jeremis dicentis : Venite, mittamus l:- 
gnum in panem (58) egregie refellit, ostenditque eo 
loci panem non flguram Christi simplicem εἰ nu- 
dam, sed propheticam appellari. 

At in eucharistia juxta Calvinistarum opinionem 
non futuri corporis prophetica, sed corporis vere 
exsistentis figura est. Quis autem revocabit in du- 
bium, aliquam corporis, quod simulate et ficte tan- 
tum exsistit, posse esse figuram ? Heretici ergo illi 
hanc ob causam eucharistiam, sicuti baptismum, 
quem ficte Christi mortis figuram esse contende- 
bant, respuere non debuerunt. Vim hujusce argu- 
menti cum sentiret Claudius Charentonensis olim 
minister, in aliam abiit sententiam. Respondit ita- 
que (59) hos hereticos stulte credidisse Cliristum, 
qui verum corpus habuit, his verbis: Hoc est cor- 
pus meum, panem, ut corpus suum fieret, revera 
adoptasse. Id vero, ut probet, Tertullianum loco a 
nobis supra citato, testem producit. Sed ibi Ter- 
tullianus de illa hereticorum stulta opinione ne 
minimum quidem verbum fecit. Instat ille ex 
Bellarmino,ab hereticisillis non tam sacramentum 
eucharistiae, quam mysterium Incarnationis fuisse 
impugnatum. Quid inde? Nunquid mysterium in- 
carnaltionis aliter impugnari non potest ; nisi Chri- 
stus panem, ut suum corpus esset, adoptasse dica: 
tur? Hec sane vana quam sint et futilia, nemo 
non videt. 

Observandum quoque, diaconos p sacros ado- 
randi eucharistict sacramenti minfstros ab Ignatio 
computari; oportet etdiaconos ministros exsisten- 
tes mysteriorum Jesu Christi... Non enim ciborum, 
et potuum sunt ministri (60). Hinc etiam S, Ste- 
phanus unus ex septem primis Ecclesie diaconis 
Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ XputoU0. vi» ὑπὲρ ἁἀμαρτιῶν 
ἡμῶν παθοῦσαν, jv τῇ χρηστόττητι ὁ llavzp Άγε:- 
pev. « Ab eucharistia et oratione abstinent,eo quod 
non confiteantur eucharistiam carnem esse Serva- 
toris nostri Jesu Christi, quae pro peccatis nostris 
passa est, quam Pater sua benignitate suscitavit. » 
Epist. ad Smyrn., c. 7. Verba licec certum reddunt 
testimonium de preesentia reali corporis Cliristi in 
sanctissimo altaris sacramento. Et revera quid cla- 
rius, quid certius dici potest pro hac veritate no- 
stris hisce diebus in controversia posita, iis quae 
docet S. Ignatius, videlicet eucharistiam esse car- 
nem Servatoris nostri Jesu Christi ; illam eamdem 
carnem, que pro peccatis nostrispassaest. et quam 
Pater postea suscitavit ? Quomodo consociari pos- 
sunt hujusmodi phrasis cum sensu figurato nova- 
torum ? Nunc igitur miretur nemo, si hos videat 
respuentes auctoritatem epistolarum S. Ignatii. 
quarum doctrina eorum doctrins e diametro est 
opposita. 

(57) Tertullianus, lib. iv contra Marcionem, c. 40. 

$8) Jerem., cap xi, 19. 

t9 Respons. ad tract. De perpetuit., parte 11, c. 


21, d 269. 
(60) Δεῖ δὲ xal τοὺς διακόνυυς ὄντας µυστηρἰου 


597 


DE DOCTRINA 8. IGNATII. 


508 


ab Ambrosio vocatur miu:ster altarís (61). Et D. Α de spirituali ac metaphorico, sed de materiali et 


Laurentius apud eumdem doctorem (62) Sixtum 
summum pontificem his verbis compellat: « Ex- 
perire,utrum idoneum ministrum elegeris, cui com- 
misisti Dominici sanguinis consecrationem. » Sed 
illud potissimum in verbis S. Ignatii animadverten- 
dum, quod ipse de iisdem diaconis addidit: « Non 
enim ciborum et potuum sunt ministri. » Etenim 
hi primum quidem, ut viduarum pauperuinque cu- 
ram generent, ab apostolis sunt ordinati. Verum 
secundarium illud eorum munus, quamvis prime 
eorum electioni occasionem dederit ; quibusdam 
tainen in regionibus paulo post mutationibus fuit 
obnoxium. Porro si quid contra Justinianus et sy- 
nodus Trullana (63) definierunt hac in re ex male 
intellectis, cum  Neocssariensis concilii, tum S. 
Chrysostomi verbis, ab antiqua Patrum traditione 
recesserunt. 

Neque illud etiam perfunctoria observatione ad- 
notandum, quod Ignatius de sacro Christianorum 
altari ad Ephesios (64) scribit: « Si quis non sit 
intra altare, » τοῦ θυωσιαστηρίου, « privatur pane 
Dei. » Et ad Philadelph. (65) : « Una enim caro Do* 
mini nostri Jesu Christi, et unus calix in unionem 
sanguinis ipsius, unum altare, ἓν θυσιαστήριον. » 
His in locis vocem θυσιαστήριον in sua propria, 
vera ac genuina significatione, nimirum pro sacra 
mensa, in qua Christi corpus immolatur, usurpari 
certissimum est; unde profecto refutantur Calvi- 
niani, qui verum Christi corpus in eucharistia esse 
negantes, vocem quoque θυσιαστήριον, altare, vero 


ac proprio significatu per tria prima srcula ab C 


antiquis Patribus acceptam inflciantur. Frustra au- 
tem objicit Vedelius: Eucharistiam Ignatii tem- 
pore ad mensam ligneam, que altare proprie di- 
ctum non erat, fuisse administratam. Incertum 
namque primo est utrum his Ecclesie temporibus 
tabula lignea an lapidea usi fuerint. Secundo non 
materies lapidea, aut lignea, sed sacriflcium super 
mensam, cujuscunque materiei sit, ab hominibus 
Deo oblatum altare proprie dictum constituit. Ne- 
que vero id majoris momenti est, quod idem Vede- 
lius eo, quia mulieribus, ne ad altare accederent, 
nonnullis canonibus (66) vetitum esset, inde Igna- 
tium non de aliquo materiali, sed de spirituali, 
precum scilicet et rationum intelligendum esse 


vero altari eum loqui necesse est. Denique si mu- 
lieribus altaris accessus olim interdicebatur, per 
divini tantum oflicii tempora, non autem, cum eu- 
charistia accipienda esset, illud eis prohibitum fuit: 

Instabis : Primis Ecclesi» s:zculis vocem altare 
rarius adhibitam a Patribus, qui, cum adversus 
ethnicos disputarent, ulla Christianis altaria fuisse 
constanter pernegabant Sed his facile respondeas 
primo vocem illam altare ab Ignatio, quidni et ab 
aliis Patribus, quorum scripta perierunt,non raro, 
sed sepe usurpatam. Secundo, si primi Ecclesie 
Patres in suis contra paganos scriptis et disputa- 
tionibus nulla Christianis altaria fuisse dixerunt, 
in aliis operibus aut sermonibus ad Christianos 
habitis, sua ipsos altaria habuisse asserunt. Quam- 
obrem cum antiquissimi illi scriptores sibi ipsis 
contrarii esse non possint, iidem procul dubio, 
nbi illud inficientur, ibi de altaribus publicis, in 
quibus sacrificia maximo apparatu, et paganorum 
more flerent, sunt intelligendi. Et certe cum ipsi 
eucharistiam verum corporis et sanguinis Christi 
sacrificium esse omni asseveratione affirment,apud 
Christianos verum ac proprium altare aliquod 
fuisse, negare non potuerunt. 

De eucharistie sacramento disserens D. Ignatius 
simul declarat divinum hunc cibum quoddam esse 
remedium, quod producit immortalitatem : Φάρμα- 
xov ἀθανασίας, « pharmacum immortalitatis (67). » 
glorioso hoc nomine istud divinum sacramentum 
appellat : statimque addit quod sacramentum hoc 
est « antidotum,ne moriamur,sed vivamus semper in 
Jesu Christo. » Magnifice hujumodi phrases in au- 
ctore tam vetusto, sicut est D. Ignatius, summam 
evidenter ostendunt venerationem, qua colebantur 
divina hec mysteria primis Ecclesie temporibus. 


ARTICULUS II. 
OBSERVATIONES MORALES 


Praeter obligationes episcopos,presbyteros ac dia- 
conos concernentes, Christianorum insuper munia 
et obligationes in epistola ad Polycarpum (68) per- 
tractat, in qua magnis etiam laudibus ornat οερ]]- 
bem vitam (69) agentes : eos tamen propterea inani 
gloria efferri non vult. Illi vero, qui nuptias con- 


contendit. Enimvero idem ipse Vedelius, cum hos [) trahunt, subdit ipse (70) id episcopo annuente fa- 


citat canones, qui vocem altaris vero ac genuino 
sensu usurpant,seipsum imprudens jugulat.Deinde 
Ignatius de eucharistia loquitur, ac proinde non 


Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ πάντα ερύπον πᾶσιν ἀρέσκειν' 
οὗ γὰρ βρωµάτων καὶ ποτῶν sis: διάκονοι, ἀλλ’ Ἐκ- 
χλητίας θεοῦ ὑπήρεται. « Oportet autem et diaconos 
mysteriorum Jesu Christi ministros omni modo om- 
nibus placere. Non enim ciborum et potuum mi- 
nistri sunt, sed Ecciesiem Dei ministri. » Ad Trall., 
c. 2. 

(61) Lib. De virginit., c. 18, 8 119. 

(62) Lib. 1 De Offic., ο. 44. 

63) Canone 44. 

δὲ) Cap. 5. 


ciant, ut nuptiae secundum Deum sint, non secun- 
dum cupiditatem. 
In epistola ad Ephesios sanctus martyr commen- 


(65) Cap. 4. 

(66) Concil. Laodicenum, canone 44. 

(67) Epist. ad Ephes., cap. 20. 

(68) Cap. 6. 

(69) « Si quis potest in castitate manere ad ho- 
norem carnis Dominice, in humilitate maneat. Si 
glorietur, periit. Et si se majorem episcopo censet, 
interiit. » Epist. ad Polycarp., c. 3. 

(70) « Decet ut sponsi et sponse de sententia 
episcopi conjugium faciant, quo nuptic sint secun- 


S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


600 


dat, fidem ac charitatem (71); orationis publice Α Nullus fidem repromittens peccat, neque charita- 


enumerat utilitates (72). « Nemo erret, ait S. Igna- 
tius, nisi quis intra altare sit, privatur pane Dei : 
si enim unius atque alterius precatio tantas vires 
habet, quanto magis illa, que episcopi est, vel to- 
tius Ecclesise. Qui igitur in conventum non venit, 
hic jam superbia elatus est, et seipsum separavit. 
Date itaque operam, » ait insuper ad eosdem Ephe- 
8ἱ08, « ut crebrius congregemini, ad gratias Deo 
agendas, illiusque gloriam : quando enim ssepius 
in idem loci convenitis, labefactantur vires Satane, 
et concordia vestre fidei solvitur exitium, quod ille 
infert. » Si gravissime hujusmodi veritates pro- 
funde in mentibus fidelium nostre etatis inscul- 
te essent, neutiquam innumeros conspiceremus, 
qui absque legitima causa et contra verum Ecclesie 
spiritum, sacrosancto misse sacriflcio, et divinis 
proprie parecie offlciis, ac si revera immunes es- 
sent, raro aut nunquam omnino intersunt.Si autem 
maxime utilitates, qua» fidelibus obveniunt Chri- 
stianis hisce a conventibus, eos non tangunt, mo- 
vere saltem deberent pericula, quibus exponuntur, 
dum seipsos ab illis segregant. 

Complura denique memoratu dignissima de fide, 
charitate, ac timore tradit S. martyr: de flde qui- 
dem, atque charitate ita loquitur: « Principium 
quidem (vite) fides, finis vero charitas (1 Τί. 1, 
5). » « Hec autem duo in unum coeuntia Dei sunt : 
omnia vero alia ad probitatem consectanea sunt. 


dum Dominum, et non secundum cupiditatem. » 
lbidem. En requirit S. doctor sententiam, seu be- 
nedictionem episcapi, ut nuptie conferant gratiam. 

(74) Epistola ad Ephes., cap. 8 et 44. Vide no- 
stram Analysin laudate epistole. 

te Epist. ad Ephes., cap. 6 et 13. 

13) Ad Ephes. Πρ., cap. 14 et 8, dicit: « Carnales 
Spiritualia exercere nequeunt, neque spirituales 
carnalia, sicut nec fldes, que incredulitatis sunt, 
nec incredulitas, qua fldei ; que vero etsecundum 
carnem agitis, ea spiritualia sunt, in Jesu enim 
Christo omnia agitis. » 


(7&) Epist. ad Ephes., cap. 9. 


tem possidens odit. Manifesta est arbor ex fructu 
ipsius: similiter qui profitentur se Christianos 
esse, ex iis, que facient, cernentur. Non enim nunc 
repromissionis opus, sed per virtutem fldei, si quis 
inveniatur usque ad finem (73). » De timore se- 
quentia habet : « Revereamur,et timeamus Dei lon- 
ganimitatem, ne in judicium nobis cedat.Aut enim 
futuram timeamus iram, aut presentem gratiam 
diligamus, unum ex duobus, modo in Christo Jesu 
inveniamur ad veram vitam vivendam (74). » 


ARTICULUS li. 
OBSERYATIONES DISCIPLINARES. 


Preter jam alia inter dogmaticas animadver- 
siones occurrentia discipline puncta,illud etiam in 
S. Ignatii epistolis adnotandum est,cum episcopum 
quemdam ab ecclesia sua sine ulla reditus spe 
abesse contingeret, ejus tatnen ministerium ea de 
causa ad seniorem (75) e presbyteris delatum non 
fuisse, atque sepe juniorem presbyterum (76) senio- 
ribus posthabitis ad episcopatum evectum fuisse. 

Observamus postremo Dominicam tunc Sabbati 
loco in Jesu Christi resurrectionis memoriam coli 
solilam esse. Inquit enim S. lgnatius in epistola ad 
Magnesianos (77) : « Ad novitatemi vitae venerunt 
(prophetae) non amplius Sabbatum colentes, sed 
juxta Dominicam viventes, in qua et vita nostra 
exorta est per Jesum Christum et mortem ipsius. » 


(715) « Memores estote in precibus vestris Eccle- 
sim,que est in Syria que pro me « Deo pastore » 
utitur.Solus ipsam Jesus Christus vice episcopi re- 
get, et vestra charitas. » Ad Rom., cap. ix. 

(16) « Vos decet non faniliarius ac superbe uti 
state episcopi, sed secundum virtutem Dei Patris 
omnem impertiri illi reverentiam ; quemadmodum 
novi sanctos facere presbyteros; non repicientes 
ad apparentem juvenilem ordinationem, sed ut 
prudentes in Deo cedentes ipsi, non ipsi autem, 
sed Patri Jesu Christi omnium episcopo. » Ad 
Magnes., cap. 3. 

11) Ad Magnes., cap. 9. 


601 DE INTEGRITATE TEXTUS RECEPTI EPP. S. IGNATII. 604 





DE TEXTUS RECEPTI 
EPISTOLARUM S. IGNATII ΑΝΤΙΟΟΗΕΝΙ 


INTEGRITATE 


DISQUISITIO CRITICA 


Iteratis curis Latine reddita 


AUCTORE 


HENRICO DENZINGER 


IN UNIVERSITATE WIRCEBURGENSI THEOLOGIAE DOGMATIC/E PILOFESSORE. 


I 


Controversie causa et status questionis. 


Duplex hucusque epistolarum S. Ignatii, episcopi et martyris Antiocheni, textus 
aderat Alter, quem omnes rationes ut genuinum commendabant, quique antiquorum 
scriptorum, presertim Eusebii, testimoniis plane consonat, septem epistolas com- 
plectitur; alter, multo prolixior, easdem epistolas multis additamentis interpolatas 
preeterque eas quinque alias, quarum Eusebius mentionem non fecit, exhibet. 

Nuper vero ex quibusdam collectaneorum Syriacorum codicibus, quos Angli in 
monasterio S. Marie deserti Nitriensis detexerunt et coemptos in Museum Britanni- 
eum detulerunt (78), vir de litteris Orientalibus benemerentissimus, Gulielmus Cure- 
ton, textum quemdam Syriaeum edidit, quem tres codices consone prebent, qui 
nonnisi tres epistolas, ad Polycarpum, Ephesios et Romanos, exhibet easque multo 
breviores ac in textu recepto habentur. Multa presertim desunt, que de Christi 
Domini nostri divinitate et hierarchica episcoporum potestate in illo, quem hucus- 
que pro genuino receperamus, textu, habentur. 

Questio inde orta est, non levis sane, eum de antiquissimo maximique ponderis 
seculi apostolici monumento, preclarissimisque et sanctissimis nostre religionis 
lestimoniis agatur: utrum textus iste novus genuinus, proindeque qui hucusque 
receptus erat, interpolatus sit, an vero textus Syriacus truncatus, atque ille quem 
pro genuino habebamus porro retinendus sit. 


II 
Quid de hac quaestione hucusque statuerint eruditi. 


ΟΙ. Cureton, qui textum Syriacum detexit atque primus edidit, criticamque de eo 
disquisitionem primus instituit, quod mirandum sane non est, textum suum genui- 
num esse Ignatium tuetur, atque in prioribus duobus, que hac de materia edidit, 
O peribus (78*), textum receptum in priori seculi iv parte ad tuendam adversus Ae- 
iium atque Arianos catholicam doctrinam ab interpolatore confectum fuisse suppo- 
Xxit ; epistolas quatuor que in Syriaca versione desunt, non omnino nothas, interpo- 
latas tamen et ipsa esse, contendit. 


(78) Singula quee huc pertinent vide apud Cureton, Corpus Ignatianum, p. xxvi, sqq. 
(18 ) The antient syríae versiou of tpe epistles of saint Ignatius. London 1846. Vindtcie Ignatiana, etc, 
YXondon, 1845 (adversus Rud. Chr. Wordsworth). 


603 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 


Accessit Christianus Carolus Josias Dunsen (79), notissimus Borussite regis tunc in 
Anglia, quondam et Roma legatus, qui spargendi in Germania novi Ignatii provin- 
ciam suscepil. Bunsenio Llextus receptus jam Tertulliani tempore confectus fuisse 
videtur, ad inducendum, ut ait, systema episcopale. 

Post vero in palaestram rediit Curetonius atque majori opere edito (80), non solum, 
textum trium epistolarum Syriacum, sed etiam omnia qua& a Grecis, Latinis vel 
Syriacis scriptoribus de Ignatio vel allegantur, ingenti labore collegit, additis pree- 
terea disquisitionibus de vigente controversia criticis. Unde et opus istud Corporis 
Ignatiani titulo insignivit. Hic vero Ignatium ad doctrinas de Christi divinitate et 
episcopali potestate tuendas interpolatum fuisse censet, non quidem ut primitus in- 
iroducerentur ista dogmata, qute et ipse, utpote Anglicane confessionis, admittit, 
ut Ignatii tamen auctoritate contra negantes promoverentur. De adulterati Ignatii 
epocha hoc in opere distincte minus locutus est, videtur tamen seriori adhuc atati 
assignare. 

Protestantibus aliisque fidei adversariis acceptius nil fuisse, per se quivis intelli- 
get. Ex multis unum nominamus Alb. Ritschl, Bonnensem, qui in opere suo, De or- 
lu primeve Ecclesie catholice inscripto (81), ad Bunsenii partes accedit. 

Contra vero textum receptum primus defendit Rudolphus Christophorus Words- 
worth, cum primam Curetonii editionem crisi subjiceret in folio quod dicitur Ez- 
glish Review (81*). Quod ut presstaret, non feliciter admodum hypothesin statuit, 
Monophysitam quemdam Syrum Ignatium truncassoe. 

Optimam vero cause nostra operam prestitit Julius IIenricus Petermann, profes- 
sor Berolinensis (82), qui ut Ignatium Curetonii truncatum ostenderet, versionem 
Armeniacam ad supplendum integrae Syriace defectum adhibuit. Heec nempe ver- 
sio non est immediata, sed ex Syriaca tronslata, et ex eadem quidem, cujus lacinias 
in Syro Curetonii habemus. Atqui ha:c ipsa Armeniaca translatio integrum Igna- 
tium complectitur. 

Post hos Ignatium nostrum defendit Ferd. Christ. Baur, Tubingensis professor 
(82), notissimus ille sacrarum Scripturarum et &vi apostolici non criticus, sed des- 
iruetor, non quod Ignatii epistolas pro authenticis habeat, quas, ut fere omnia pri- 
maevae Christianitatis monumenta, suppositas esse conclamat, sed quod textum re- 
ceptum illum esse velit, qui primitus Ignatii nomine in lucem emissus fuerit, adeo- 
que nihil Ignatii servari posse. Negari lamen non potest Baurium summo ingenii 
&cumine evicisse nexum sententiarum in nostro Ignatio optimum esse, in esse, in 
Syriaco omnimo deficere. 

Ex catholicis primus Car. Jos. Hefele, professor Tubingensis et Patrum apostoli- 
corum editor meritissimus, ad vindicandum lgnalium insurrexit (83), remque plane 
acu teligisse nobis videtur. Is enim textum Syriacum excerpta quedam ad usum 
asceticum confecta prasseferre evicit. 

Cum vero breviter tantum questionem tractassel, nos, rei gravitati consonum 
esse rati ut uberius exponeretur, cumque plura occurrerent que pro hypothesi ea- 
dem proferri possent, prolixiorem librum ad earn tuendam enucleandamque scrip- 
simus (84), post vero duplicem appendicem subjecimus, alteram adversus Ritschl 
(85), alteram adversus dictum quoddam Uhlhornii de Szge Gnosticorum (86). 

Ad hanc eamdem sententiam porro accesserunt, ex Catholicis viri doctissimi Ha- 
neberg, O. S. B., professor Monacensis (87) ; Adalbertus Maier, professor Friburgen- 
sis (88), Ritter, professor Vratislaviensis (86) ; ex Protestantibus Neander, licet prius 


(19) Die drei s&chten und die vier unechten Brie- 
fe des Ignatius von Antiochien Hergesteller und 
vergleichender Text mit anmerkungen. Hamburg, 
1847. Ignatius voo Antiochen und seine Zeit. Sieben 
Sendscheiben an Dr. A. Neander. Hamburg. 1847 ». 

180) « Corpus Ignatianum. a complete collection 
of the Ignatian epistles. » etc. London. 1849. 

(81) « Die Eutstehung der allkatholischen Kir- 
che, » S 577, Anm. 9. 

(81*) Jul 1815, n. 8. 

(82) « lahresbericht der deutschen morgentandis- 
chen Gesellschaft, 1846 et majus opus S. Ignatii..... 
epistola una cum ejusdem martyrio. Collatis edd. 
Grecis, versionibusqueSyriaca, Armeniaca,Latinis, 


denuo recensu:t notasque eriticas adjecit Jul.Henr. 
Petermann. Lipsie, 1819, in-8. 

(82) « Die Ignatianischen Briefe und ihr neuester 
critiker. » Tübingen, 1848 (adv. Bunsen). 

(83, « Patrum apostolicorum opera, ed. 3, in 
Prolegomenis, Tubinge, 1847, et Rirchenlexicon 
von Wetzer und Welte, » Bnd. 1. S. 598-600. 

(84) «Uber die Aechtheit des bischerigen Textes 
der Ignatianischen Briefe. » Würzlurgy. 1849. 

(95) Ritschl « und die Ignatianischen Briefe. » 
(Tübinger Quartalschrift 1851, Heft 3. 

(86) « Ueber die zeit der Entstehung des Gnotis- 
chen Aeonen systems ». Ebend. Iuhrg., 1852, Heft3. 


605 DE INTEGRITATE TEXTUS HECEUTI EPP. S. IGNATII. 


adversaretur, et Uhlhorn (91); ex Anglicanis Ποια (91), Jacobson (92); novissime 
vero Edv. Churton in nova editione Vendiciarum epistolarum S. Ignatii, auctore 
Joanne Pearsonio, adnotalionibus οἱ praefatione ad hodiernum controversie statum 
uccommanata (93) ; opus vere utile, quod adversarios nostros solide non minus quam 
lepide exagitat. 

Nos hae vice opusculum anterius aliquantulum quoad formam contrahentes, quoad 
materiam vero illis, qu& ab illo, quo prodiit, tempore subjiciendu occurrerunt, au- 
gentes, iteratis curis hie reddimus. 


Ill 


Momenta desumpta ex doctrina de Christo Domino. 


Ponamus revera textum Ignatii genuinum a quodam falsatore fuisse interpolotum 
aliquem certe finem is assequendum sibi proposuit, quem ut attingeret, quaedam 
dixisse oportet, ex quihus idem ipse fraudis scopus inquirenti elucebit. Age vero, 
hunc scopum fuisse dicunt, ut doctrinam de Christi divinitate vel induceret, vel pro- 
moveret ; textum revera receptum bis (94) nomen θεοῦ Christo tribuere, ubi Syrus 
secus legit. Verum idem ipsum vise versa apud Syrum occurrit (95),neque minus iste 
Christum Deum vocat (96). 

Porro si interpolator iile, quem adversarii supponunt, Christi divinitatem com- 
mendandam sibi proposuit, sane adversus haereticos quosdam arma movebat, atque 
ex erroribus, quos impugnat, quinam illi fuerint, eosque Ignatio seriores esse videre 
erit. Verum si accuratissime epistolas textus recepti perseruteris, non invenies nisi 
ejusmodi, qui Ignatio cocwvi fuerunt, Ebionitas, Judaizantes, Docetas. Unum est, 
quod acribus controversiis ansam jam dedit, cum Pearson ad vindicandum lgna- 
tium nanus cum Blondello et Dallaco consereret : locus ille celebratissimus ex epis- 
tola ad Magnesianos (97), in quo Christus dicitur Λόγος ἀῑδιος οὐκ ἀπὸ σεγῆς προελθών. Igthie 
nempe manifestam fieri mentionem Siges Valentinians& obtendunt, Valentinum ve- 
ro post defunctum Ignatium insurrexisse. Hec eadem objectio modo etcontra textus 
nostri auctoritatem intorquetur eum illa verba a Syriaco absint. 

Qua in re id concedimus facilius, quam Pearson (98) el Massuet (99) Valentinum 
nonnisi post defectum Ignatium docuisse. Neque iis ulemur, qua non sine omni 
probabilitate a Pearsonio late exponuntur in Vindiciis Ignatiunis (1), nomen illud 
eyzc non pro appellativo habendum, totumque locum ad Ebionitas respicere. In 
illud vero argumenti genus insistemus, quod a Pearsonio prelibatum, rem plane 
conficit, nempe doctrinam illam de Sige totamque primam eonum ogdoada a Si- 
mone ortum trahere atque genealogiam &onum integram sensim a Gnosticis ex illa 
radice evolutam fuisse, de quo videsis ipsum Pearsonium (2). Unum tantum perfecte 
prestare non potuit vir prestantissimusex monumentorum defectu. Cum enim rem 
aSimone ortum trahere demonstrasset, ostendendum porro erat vocem etiam σιγῆς ab 
ab ipso fuisse usurpatam. Quod ut prestaret seriorum quorumdam, Eusebii, Grego- 
rii Nazianzeni ejusque commentatorum tantum testimonia pre manibus habebat. 
Quee licet sufficientissima sint, ea tamen cavillatio adversariis erepta non erat, auc- 
tores heeresiologos Ignatio suppares altesilere, imo nomen s?ges Valentino potius au- 
ctlori deferre. Verum et istud effugium ipsis est preeclusum, postquam detectum fuit 
Hippolyti Portuensis opus De haeresibus (3), olim ex partesub Origenis nomine edi- 
tum, modo vero genuino auclori vindicatum *. Hie enim non solum Valentini dog- 


608 . 


(87) In nostri operis crisi in « Historisch-poli- 
tische Alaetter. » 1851, Heft. 9. 

(88: « Einleitung in die schriften des N. T. » 
Freib. i. Br. 1852. Vorr. IV. 

(89) « In Aschbach allgemeines kirchenlexicon, 
Art. Ignatius, et in Historia sua ecclesiastica. » 

(20) In « Niedners Zeitschrift f. Hist. theol. » 
18351. Heft. 2. 

(91) « Pref. ad Reliquias sa^ras, » ed. 1846, vol. 
I. p. xxvur 

(92) « Pref. ad Patrum apostolicorum ed » ri, 
1849, p. ximr-xxxvii. 


(93) Oxonii 1853. 

(64) Eph. tit. et n. 19. 

(95) Rom. 4 et fin. 

(96) Eph. 4, Polyc. 3. 

(97) N. 8. 

(98) « Vindicie Ignatianee, part. rt, c, 7. 

99) In Prolegomenis cd. Ire:.iwi. 

1) C. 4. 

(2) Ibid., c. 5. 

(3) « Origenis Philosophumena s. omnium here- 
siam relutatio. E. cod. Parisiensi hunc primum 
eddit Emmanuel Miller, Oxonii 1851. 


601 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 608 


mata ex Simonianis exorta affirmat (4), sed etiam ex libro Simonis, cui nomen 
Αποφασις heec. verba allegat (5) : Δύο εἰσὶ παραφυάδες τῶν ὅλων, µήτε ἀρχὴν µήτε πέρας ἔχουσαι, ἀπ 6 
μιᾶς ῥιζος, ἥτις ἔστὶ δύναμις, acp], ἀύρατος, ἀκατάληπτος. Ponamus etiam librum istum Simonis 
non esse, licet ejusmodo opera ipsi tribuant Epiphanius, Hieronymus (6), Dionysius 
Areopagita (7) ; ex ejus tamen secta, qu& Originis adhuc tempore, exilis licet nume- 
ro, adhuc exsistebal, prodiisse oporteret atque antiquissimum esse, cum jam Hippo- 
lyti tempore absque dubio Simoni tribueretur. His si addas Sigen a Valentinianis 
Ἔννοιαν ϱἱ Matrem dictam fuisse (8), Ἔννοιαν vero atque Matrem Simoni tribui ab Ire- 
n&o (9) et Epiphanio (10) ; eamdem Προύνικον a quibusdam Gnosticis Nicolai discipu- 
lis et a Valentinianis dictam (11), eamdem vero Προύνικον ab Epiphanio Simoni tribui 
(12) ; Barbeliotas, ex Simonianis ortos, Ἔννοιαν Barbelo vocasse (13), Epiphanium vero 
expresse affirmare Barbelo istam eamdem esse 80 Simonisi Προύνικον : hiec, inquam, 
8i conferas, nullum dubium esse poterit et rem et nomen ex Simone ortum traxisse, 
nisi omnia critices principia evellere velis. 


IV 


Momenta desumpta ez doctrina de potestate episcopali. 
Neque melius res adversariis processit iu altero scopo, quem promovendum sibi 
proposuisse interpolatorem autumant, detegendo, episcopalem nempe auctoritatem 
commendandi. Multa habe in rem verba fecerunt Bunsen, Cureton et Ritschl, quin 
veram Syriacum inter et receptum textum diversitatem hoc id dogmate haberi pro- 
baverint. Textus enim Syriacus et ipse episcoporum prerogativam et tres hierar- 
chie gradus admittit, cum episcopos exhibeat Ignatium, Polycarpum et Onesi- 
mum, neque presbyterorum diaconorumve mentionem omiserit (14), Nihil contra 
episcopi sentenliam fieri (15), neque matrimonia contrahi, neque virginitatem Deo 
dicari concedit (16). Ipsius esse confirmat unitatem servare (17), doctrinam sanam 
tueri (18), colleclas convocare (19), omniumque curam gerere. Eamque potestatem 
ex Dei lege exercere admittit, num omnes hortatur episcopo subjectos esse, ul et 
Deus ipsis sit propitius (20). ' 


V 
Momenta ex styli diversitate. 


Argumentum ex styli diversitate, ab antiquioribus Ignatianarum adversariis jam 
prolatum et 8 Pearsonio uberrime refutatum, Syriaci textus patroni eo modo reco- 
xerunt, ut miram inter genuinum Ignatium et interpolatorem styli discrepantiam 
statuerent. Bunsenius in illis partibus, quas interpolatas censet, quasvis oratorias 
phrases, nimiam verborum redundantiam, πάθος falsum, voces in immensum compo- 
sitas cumulari conqueritur. Curetonius, in omnibus moderatior, id saltem contendit, 
interpolatorem quaedam, qua in Ignatio repererat, tam immoderate usurpasse, ut se 
imitatorem prodat. Verum et hic idem nobis locus tertia vice responsionem suppe- 
ditabit, non minus apud Syrum occurrere, qua ipsi in eo, quem supponunt interpo- 
latore reprehendunt : predicatorum nempe vocumque similium cumulationem(?21), 


t L. τι, c. 20, p. 176, 177. (14) Polyc:- 6. 

5) L. «i, c. 18. 15) Ibid. 4. 

6) In Matth. xxiv, 5. 16) Ibid. 5. 

1) De div. nom., c. 6. (17) Ibid. 1. 

8) Iren. 1. 1, c. 1. 18) lbid. 3. 

9) L. 1, c. 25. 19) Ibid. 4. 

10) N. 2. 20) Ibid. 6. 

(14) Epiphan. « har. 26, Gnosticorum, n. 3; her. πι Polyc. 3 : ἀόρατον, ἀψπλάφητον, ἀπαθῆ; Polyc 


Nicolaitarum, n. &, har. »31, n. 5, 6: συγκοπιᾶτε, συναθλεῖτε, συντρέχετε, συμπάσχετε, . 
(12) N. 2. σογκμᾶσθε, σννεγείρεσθε. Cf. et Rom. in tit, Ephn.. 
(13) Epiph. her. 26, Iren. l. 1, c. 29. oxtiit, 


* Sententis, apud Doctores Ultrarhenanos exorte, quie& Philosophumena Hippolyto tribui, non possumus quin 
contraeamus. Quibus, ut doctissimo professori Wirceburgensi contradicamus, argumentis ni'amur. non est hio 
locus declarare. Adeat lector thesi — quam nuper in Sehola theologica Parisiensi egregie disputavit Dominus 
abbas Cruice, quie spuriis Origenianis 1n nostra Origenis editione premittitur. EprT. PATR. 


609 DE INTEGRITATE TEXTUS RECEPTI ΕΡΡ. S. IGNATII. 610 


particulas immoderate repetitas (22), vocabula prolixe compositas (23), periodes com- 
plexas et anacoluthicas Paulinis similis. (24). 

Hanc styli diserepantiam Curetonius, presertim inter finem epistole ad Polycar- 
pum, qualis apud nos habetur, et priorem ejusdem epistole partem, quam et Syrus 
retinuit, intercedere objicit. Verum respondendum est eamdem dissonantiam inter 
epistolam ad Polycarpum Syriacam aliasque epistolas à Syro retentas non minus 
interesse. Ignatius enim ad collegam scribens Epistolas Pauli ad Timotheum Ti- 
tnmque imitatur, sicut ceteroquin alias Pauli Epistolas in dicendi genere sequitur. 
Uterque vero, Paulus et Ignatius, pro personarum ratione diverso stylo utitur. Ad 
coepiscopum nempe sociumque scribentem simplici οἱ familiari dicendi genere 
uti oportet, non vero solemni illo et concionatorio, quod sequi decet illum qui pu- 
blice Ecclesias docet et hortatur. Quod de hic actum est, eum in fine epistole ad 
Polycarpum sermonem ad Smyrnenses converlit. 

Neque id pretereundum est, argumentum ex stylo desumptum aliquo semper 
cum moderamine adhibendum esse, cum memo sit qui eodem constanter dicendi 
genere sensus suos reddat, neque pro materiarum ratione et varia animi dispositio- 
ne, varium etiam scribendi modum usurpet. Caute hac in re dijudicanda proceden- 
«um est, in qua de subtilibus admodum differentiis agitur et in qua proinde prcweju- 
diciis latissimus campus patet. 


VI 


Momenta desumpta ez sententiarum nezru. 


Nemini cordato mirum videbitur, virum persecutionibus pressum, Eeclesiarum 
sollicitudine jactatum, a satellitibus, ferarum more sevientibus, vexatum, inter ili- 
neris longissimi diuturnique terra marique peracti turbas, animo diversissimis sen- 
sibus hinc in dedistracto scribentem,non eum sententiarum nexum neque peccatum 
ilium ordinatumque sermonem producere, quo ille uti valet qui domi quietus sen- 
sus suos disponit. Imo tali in casu excerpta, qua precipuas tantum sententias deli- 
bant, meliorem nexum et logicum magis ordinem exihibere oportet, quam autogra- 
phum. Nil proinde est quod insolitam atque peregrinum nobis videri oporteat, si 
S. Ignatii epistolie tales nobis oceurrant, 1mo circumstantiis consentaneum adeoque 
fidum magis atque vero similius esse videtur. Nihilo tamen secius non est, eur ad 
haec recurramus, cum adversarii nobis objiciunt, nostrum textum in sententiarum 
rerie tam abruptum esse, siquidem et ipse textus Syriacus, fatente Bunsenio, obscu- 
sum atque abruptum non minus se praebeat. Ne igitur videamur pugna cedere. ad 
quod sane nulla nos rationum indigentia adigimur, loca percurramus breviter, in 
quibus textus a se invicem diserepant. . 

Epistola ad Polycarpum ea est, in qua Syrus paucissima excidit. In sine nihilo- 
minus nonnulla abstulit, que recisa truncatorem produnt. Quid enim abruptum ma- 
gis quam tria illa commata quibus epistolam concludit : Ego gaudeam in vobis omni 
tempore. Christiano non est potestas super seipso, sed Deo paratus, ut subjiciatur. Rogo 
pacem illius, qui dignificatus, ut eat ad Antiochiam pro me, sicut praecepi tibi ? Quid- 
nam hic sibi volunt verba illa Χριστιανὸς ἑαυτοῦ ἐξουσίαν οὐκ ἔχει, ἀλλὰ θεῷ σχολαζει ? Ait Bun- 
sem ad Ignatium hsec referenda ejusque ad patiendum paratissimum animum expri- 
mere. Quis vero hoc σχολάζειν dicet, quod vacare sonat, presertim cum hinc inde a 
militibus, quos leopardis equiparat, jactatus ab bestias deducitur? Hoc sensit et ipse 
Syrus, proindeque verbr illa adjecit de suo, ut subjyictatur, σκολάζει per vocem paratus 
reddens. At nemo non videt melius hec in nostro textu haberi, in quo liec de Chris- 
tianis sententia Smyrnensibus applicatur, quibus Ignatius mandaverat, ut nuntium 
quemdam Antiochiam mitterent, qui Eeclesie illi de sopita persecutione congratu- 
laretur. Hoc opus charitatis ad Dei gloriam fore ait, ad hane vero promovendam 
quovis modo tendendum Christianis, quod non sibi vivant, sed sibi quodam modo va- 
cantes, pro Deo omnia operentur. 


(22) Rom. 1 in sex lineis quater γάρ occurrit ; (23) Cf. Pearson Vind. lgn., p. 1, c. 14. Rom. 
Syrus Rom. &. 5. in septem lineisl quinquies, et — tit., et n. 1 : ἀξιόθεος ; Polyc. 3 : ἀξιόπιςτας ; Eph. 
Polyc. 5 in octo lineis quater δέ posuit, ut alia ta- — tit. , ἀξιομακάριστος. 
ceamus. (24) Eph. 1. 


611 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. | 612 


Epistolam ad Ephesios quam maxime amputavit Syrus, quod ad suum finem pau- 
ciora in ea reperiret. Quo factum est, ut et plurima sint, que nexu omnino careant 
Ejusmodi sunt verba illa (25); sed propter quod charitas non sivit me, ut. silerem a 
vobis, cum antea nulia ratio dicta fuerit, cur silere deberet. Laus quidem, quam an- 
tea Ephesiis ex Syro Ignatius impertit, opponi posset monilis' qua&& postea sequun- 
tur, sed de hoc modo non agitur, sed de eo quod s?/«ntio opponi deberet. Idipsum 
nulem in textu recepto preclare habetur, in quo Ignatius dixerat se modo incipere 
in schola Christi, atque egere ut ab iis ad fidem et patientiam excitelur. Bunsen, ut 
hanc difficultatem evaderet, vocem ἀλλά vertit in ideo, quod non est effugium, sed 
confessio. 

Post heec Syrus paragraphos fere quinque transilivit; comma proximum vero (20) 
variantem lectionem continet, quam Cureton (27) consulto ab interpolatoreinductam 
nit, ut nexum quemdam inter addita et sequentia restitueret. Nimirum ubi Syrus 
ἐπιτυμία legit. noster vocem ἔρις habet. Sed cum et ille Greecus uberior, quem omnes, 
et nos, pro interpolato habemus ἐπιθυμία legat, et ipsa interpolator texium receptum 
suis figmentis supposucrit, patet lectionem alteram non consulto in textum reposi- 
tam, sed casu irrepsisse, el nonnisi ejusmodi varianlem esse, quales in omnibus tex- 
tibus reperiri solent. 

In sequentibus (28) Ignatius Ephesios hortatur, ut orent pro aliis hominibus, qui 
non sunt ut ipsi Dei templa. Hic Syrus, qui antecedentia omiserat, vocem illam ἄλλων 
in πάντων permutavit, ne tam abrupta esset oratio, cum antea abessent illi, quibus 
alii opponerentur. Exinde autem minus commodum quiddam emersit; nam sane 
non omnes homines sunt ejusmodi, ut conversione ad Christianam religionem 
egcant, siquidem ejusmodi ipsi Christiani non sunt. 

Simile quiddam post accidit (29), ubi Syrus duo commata conjunxit : Melius est hoc, 
ut sit silens homo, cum est aliquid, quam ut sit loquens, cum non est, ut in manu illo- 
rum qua loquitur operetur, et per illa qua silet, cognoscatur. Heec in textu utique Sy- 
riaco optime procedunt, quia Syrus addidit omo, hoc est τίς ; sed si Greca ad Syria- 
ci textus normam componas habebis propositionem in infinitivo absque subjecto, 
arclissime junctam alteri, quae subjectum supponit : ᾽Αμεινόν ἐστιν σιωπᾷν καὶ εἶναι fj λαλοῦ- 
ντα μὴ, εἶναι, tv! d AaÀet πράσσῃ, xai δι) ὤν σιγῇ yivo72272:. là οἱ ipse Bunsen. textum Graecum 
e Syrinco restituit. Quod ut excusaret, locum alterum allegat ex epistola ad Roma- 
nos (30), ubi eadem construclion minus regularis habeatur: Καλὸν τὸ δῦγαι ἀπὸ κόυμου 
πρὸς 0:5v, ἵνα εἰς αὐτὸν ἀνατείλω. Sed non est ulriusque luci eadem ratio, cum in hoc cer- 
tum sit ita scripsisse Ignatium, in illo vero, de quo modo agimus, de duplici textu 
controversia vigeat, adeoque, cum eligendum sit, jus nobis competat ex ejusmodi 
insuetis construendi modis argumentandi. 

Post h&c extemplo, nulla data occasione, nulla alia sententia introducente, 
Syriacus textus Ignatium inducit exclamantem : Adorat spiritus meus crucem, qua 
est scandalum illis, quinon sunt persuasi, nobis aulem ad salvationem et ad vitam, que 
ad eternum. Tunc non abrupte minus subjungit : Latuit ab archonte seculi, ekc., quae 
omnia quam bene in textu recepto nectantur, legenti patebit. Neque Bunsenius so- 
litis artibus suis effugium ullum reperire potuit. 

Si quis autem locus aptus est, ut ex eo evincatur, Syriacum textum nonnisi ex- 
cerpta quaedam abrupta nobis prebere, est is, qui immediate sequilur, quem Syrus 
ila reddidit: Latuit ab archonte seculi hujus virginitas Marie et partus Domini nostri 
et (iria mysteria clamoris, qua facla sunt in lenitate Dei a stella, vel, ut alius codex le- 
gil : οἱ mors ejus et tria mysteria, etc., vel, ut lertius legit: et parlus Domini nostri, 
iria mysteria, omissa morte et, particula ef (31). Jam vero, quidquid legas, absurdum 
quiddam emergit, licetque videre Syriacos amanuenses ipsos perplexos hesisse, quid 


e N. 3. nostrum locum imitatur. Videbimus infra in illo 
26) N. 8. codice,quem Syrus excerpsit nothas epistolas veris 
(91) Corp Ign. p. 265, 281. subjectas fuisse. Hinc videtur Syrus revera cum 
P N: 10. illo falsatore mortem omisisse, quod satis non per 
(29) N. 15. spiceret, quomodo diabolo ignota illa reman serit, 
(30! N. 2. absurdumque illi videretur, stellam,ut putabat ad, 


(31) Notandum est mortem Domini omitti etiam — mortem etiam referri. cum in genuino textu nostro 
& notha epistola ad Philippenses, n. 8, ubi fabri- που cum tribus mysteriis, sed cum φανερώσει Do- 
cator epistolarum Ignatii psuedepigrapharum hunc — mini stella tantummodo nectatur. 


613 DE INTEGRITATE TEXTUS REGEPTI EPP. S. IGNATII. 614 


scriberent. Vel enim ponis Virginis partum et mortem ; at tunc quis mortem inter 
et stellam nexus intercedat nescimus, neque stricte loquendo stella ad virginitatem 
Deipare referebatur ; vel ponis virginilatem et partum : sed tunc non sunt tria mys- 
leria, sed duo; vel si e£ addas, plane ignoratur quonam sint illa tria mysteria que 
virginitatli et partui superadduntur. Nec minus absurdum est mysteria illa vel duo 
vel tria a stella facta dici. Quod cum sentirel Dunsenius, vocem illam ἐπράχθη in ἐκη- 
ρύχθη, nulla auctoritate vim conjecture suppeditante, convertit, que lectionis muta- 
lio ne satis quidem incommodum tollit, cum stella nec virginitatem Maria nee mor- 
lem Domini nunliaverit, neque magis eluceat qui sibi tria mysteria velint. Quam in- 
juste vero, ad tuendum hanc suam conjecturam, de qua sibi magnopere gratulatur, 
Bunsenius phrasin illam μυστήρια πράσσειν minus Graecam esse contendat, pluribus os- 
lendit Cl. Edv. Churton (32), Non enim alius est hujus phraseos sensus nisi: res ar- 
canas, mysterü plenas agere. Cureton (33) hic aperte dubius haeret, neque distincte 
satis de hoc loco disserit, aitque (ria mysteria, quidquid denique sint, pertinere ad 
virginitatem Deipara, naltivitalem Domini el stella apparitionem. Neque felicius 
Ritshlio res cessit, cum Bunsenio suceurrens ait, textum genuinum illum esse, 
qui de virginitate et partu tantum loquitur, legendumque: τὰ μυστήρια, non καὶ τὰ τρία 
μυστήρια. Sed neque hoc difficullatem solvit, quid sibi velit illa vox ἐπράχθη. Neque mi- 
nus violenta est lectionis mutatio, ita ut eo ipso, quam male coherens alque im- 
peditus sit locus apud Syrum, prodant, quod nonnisi sum corrigendo sensum quem- 
dam restituere valeant, neque hunc aptum sufficienter. Aliud vero ipse Ritsch| pro- 
didit, quod conira ipsum vertere commode poteris. Cum enim Gra&cus legat : ὁ τοχετὸς 
αὐτῆς, Syrus posuil: ὁ τοχετὸς τοῦ Κυρίου, quod sane absonum est a loquendi usu, cum illa 
ΝΟΧ τοκετὸς active poni soleat, proindeque cum genitivo illo objecti τοῦ Κυρίου nonnisi 
incommode jung: possit. 

Epistola ad Romanos denique, licet, utpote minus exciso, pauciora, non tamen 
minus manifesta, interrupli a Syro senlentiarum nexus indicia praebet. Velim verba 
illa (34 legas: Ignis, et cruz, et bestie, que parata, ampulatio membrorum, et sparsio 
essium et molitiones totius corporis, tormenta dura diaboli suyer me veniant, et soluia 
«Jesu Christo dignificer. Dolores partus stant super me et amor meus crucifizus, ei non 
est in me ignis in amore alio. Quomodo hec ulterioru inter se et cum prioribus co- 
hereant, non video, neque quid sibi velit illud e/, quod Syrus, more raptim excer- 
pentis, preposuit illis verbis: Amor meus crucifixus est. 


VII 


Momenta ex aliis rationibus internis desumpta. 


Plurima Blondelli, Dallei aliorumque antiquiorum Ignatii adversariorum, que 
integrum Ignatium impetebant, suam in rem Cureton el Bunsenius adaptarunt. 
Qua cum a Pearsonio preclare et uberrime fuerint soluta, non erit opere pretium, 
qua bene jam dicta fuerunt, repetere. Sufficiat igitur benevolum leclorem ad Pear- 
sonium remittere, et aliqua superaddere, que opportuna occurrerunt, nonnullaque, 
qua ab illis ex suo prolala sunt, solvere. 

1n epistola nostra ad Polycarpum Curetonio videtur repugnare, quod Ignatius in 
Troade tune consistens, nuntium de sopita jam Antiochena persecutione accepisse 
supponatur, nec minus, quod in epistola ad ltomanos, cum Smyrneipsam scriberet, 
jam supponatur audivisse, Romanos suam liberationem procurandam sibi propo- 
suisse. Ad haec respondendum lentissime itersuum egisse Ignatium, cum ex Actibus 
martyrii persecutio nono Trajani anno incocperit, moxque, die 7 Januarii, teste 
Joanne Malala, ad imperatoris tribunal deduclus, ex Actis nonnisi initio decimi 
anni, die 20 Decembris 107, martyrio functus sit, adeoque fere integro anno a satel- 
litibus hine inde protractus fuerit, uta diversarum urbium Chsislianis pecunias pro 
alloquendoet deducendo Ignatio extraherent. Acta etiam referunt eum μετὰ πολὺν κάµατον 
Smyrnam appulisse (35), ueque brevis est, quam describunt ulterior via a sanctis- 


(32) Vindiciz Ignatian., Prol. xxv. (34) N. 5, 6, 7. 
(33) Corp. ἶσπ., p. 285. (35) N. 3. 


615 S. IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 616 


simo via a sanctissimo martyre emensa (36), cui consonat Chrysostomus in sua in 
S. Ignatium homilia dicens, hostem mentem ipsius opprimere voluisse καὶ τῷ µήκχει 
τῖς 0295, καὶ τῷ πλίθει τῶν ἡμερῶν. Hinc spatium temporis sufficientissimum adfuit, ut et 
Roma et Antiochia nuntios acciperet. Adde, quodin priori casu ad revelationem sibi 
factam provocet : ὡς ἑδηλώθτ pot. 

Post haec Cureton quoad epistolam ad Romanos objicit, eam ex textu Greco Smyr- 
na scriptam (37). Atqui ex Actis martyrii Smyrnam primo appulit. Quomodo itaque 
in hac ipsa epistola, ut in Greco habetur, scribere poterat omnium urbium, quas in 
itinere attigerit, Christianos ipsum summa cum charitate suscepisse, imo εἰ illas, 
quae a via distabant, legatos ad ipsum misisse? Verum acta non dicunt, ipsum 
primo Smyrnam appulis:e et nullibi antea. Aliud est quod de hac urbe primo atcant, 
ipsum eo appulisse, de aliis sileant. Cum enim veteres itinera maritima littore se- 
quentes agerent, nullum dubium esse potest, eum priusquam Smyrnam veniret, plu- 
rimas alias urbes navi attigisse. 

Ex eadem epistola objicitur Ignalium, si textui nostro fides concedatur, dicere, se 
proxime Romam venturum, cum tamen ex actis certum sit, eum mense Decembri 
eo pervenisse ; hec vero epi:tola mense Augusti se scriptam confirmet. At si accura- 
tius legatur textus, videbis Ignatium non ita loqui, sed id cemmittere Romanis, ut 
Syris, qui ipsum Romam pr&cessarum, nuntiarent, sane postquam litteras suas istas 
accepissent, ipsum mox venturum, scilicet mox epistolam. suam secuturum. Res- 

onderietiam potest ipsum tunc sperasse, se per viam maritimam breviorem ductum 
Iri ; postea vero terra per Macedonium longiori itinere a custodibus fuisse deductum. 
Denique, hac et in precedenti objectione nullo jure nobis acta martyrii opponunt, 
eum hec ipsiepistolam ad Romanos integram ex nostra forma contineant, adeoque 
nisi sibimelipsis contradicere velis, minime textui nostro contraria esse possint. 

Que de magnitudine stelle que Magis apparuit, in epistola ad Ephesios celebrata, 
de prolixitate ejusdem epistolze atque alterius libelli promissione, nihilominus in 
ejus fine facta, de magno fratrum comitatu aliisque ejusmodi non satis cum cir- 
cumstantiis componendis, de θεοφύρον (quod tamen Syrus ipse habet), de phrasi illa 
Paulum ἐν πἆχῃ ἐπιστολῇ Ephesiorum meminisse, objiciuntur, conferas Pearsonium 
su(ficientissime disserentem (38). 


VIII 
Momenta ex auctoritatibus desumpta. 


Multum in hoc insistunt adversarii, quod textu nostri nullum suppetat vestigium 
ante Eusebii tempora. cum [οσα Ignatiana ab Irena&o et Origene non alio allegentur, 
quam que in textu Syriaco habentur. Imo Origenem directe nobis adversari, Cure- 
ton exinde probare studet, Περί ἀρχῶν dicat vocem ἀσῶματον in. libris Christianorum 
sacris non occurrere. Appellatio ἀσωμάτον, hec verba sunt Origenis, non solum apud 
multos alios, verum etiam apud nostras scripturas est inusitata el incognita, Si vero 
quis velit nobis proferre ez illo [ibello, qui Petri Doctrina appeltatur, ubi Salvator vide- 
tur ad discipulos dicere : Non sum daemonium incorporeum ; primo respondendum est 
ei, quoniam ille liber inter libros ecclesiasticos non hubetar ; et ostendendem quia neque 
Petri est tpsa. scriptura, neque allerius cujusquam, qui Syiritu Dei fuerit inspiratus. 
Atqui, ait Cureton, Ignatius receptus hac ipsa voce utitur (39) et se ut inspiratum 
gerit (40). Ergo Origenes eum pro authentico scriptore non agnovit vel omnino non 
novit. Quis vero nescit, aliud esse, inspiratum esse, aliud hinc inde aliqua revela- 
tione divina frui? Origenes Ignatium censuit ex Petri Doctrina desumpsisse illa 
verba Christi: huie non erst allegandus Ignatius, sed liber, quem proillorum auctore 


originali habebit. 
(36) Ibid., n. 5. προσευχῶν µου. Et revera Epistola Pauli ad Ephe- 
37) N. 10. sios duas prolixas orationes pro Ephesiis ad Deum 


.. (38) Part. it Vindic., c. 8.12. Melius tamen verba — directas continet (1, 16-23, εἰ i, 13-21). Quod et 
illa : Ἐν πάσῃ ἐπιστολῇ μνημονεύει ὑμῶν ἐν Χριστῷ — ita interpretatur interpolator his verbis : "Oc πάν- 
Ἰησοῦ (Eph. 12) non de laude Ephesiis impertita, τοτε tv ταῖς δεήσεσιν αὐτοῦ μντμενεύει ὑμῶν. 

sed de orationibus Apostoli exponemus. Est mani- (39) Smyrn 3. 

festa allusio ad illud Eph. t, 46: Oó παύοµαι εὖχα- 40) Phil. 7. Addere potuisset Eph. 20, Trall. 8, 
ριστῶν ὑπὲρ ὑμῶν, µνείαν ὑμῶν ποιούµενος ἐπὶ τῶν Polyc. 7. 


οι] DE INTEGRITATE TEXTUS RECEPTI EPP. S. ΙΟΝΑΤΙΙ. 618 


Neque argumentum a silentio desumptum sustineri peterit; sufficit enim, ut ap- 
licentur hic argumenta a Polycarpo et Peregrino Luciani desumpta, quae egregie a 
Pearsonio evolvuntur (41). Nam Polycarpus in sua ad Philippenses epistola plures 
quam tres Ignatii epistolas supponiL. Τὰς ἐπιστολὰς Ἰγνατίου, Bil, τὰς πεμφθείσας ἡμῖν ὑπ᾿ αὐτοῦ, 
καὶ ἄλλας, ὅσας εἶχομεν πας᾽ ἡμῖν ἐπέμψαμεν ὑμῖν. Heec verba duplicem epistolam ad Polycar- 
um et suos missam, porro saltem duas alias supponunt. Imo aperte innuunt episto- 
am ad Smyrnaos, quam pro notha traducunt adversarii. Porro quae de maíeria 
epistolarum a Polycar o dicuntur : περ.ἔχουσι πίστιν xa! ὑπομονὴν καὶ πᾶσαν οἰκοδομὸν τὴν εἷς 
τὸν Κύριον ἡμῶν ἀνήκουσαν, hiec, inquam, in Syriacum textum minus quadrant, qui fere 
nihil de fide continet, Que in suum Peregrinum ab lgnatio transtulit Lucianus 
plures etiam epistolas supponunt, quam que in Syriaco habentur: Φασί δὲ, ait (42), 
πάταις σχἔδον ταῖς ἐνδόξοις πόλεσιν ἐπιστολὰς δισπέµψαι αὐτὸν, τινὰς διαθήχας xal napawécete καὶ νόμους. 


Conferantur porro loca parallela, que ex Polycarpo, Peregrino, Chrysostomo (43), 
Athanasio (44), αΠεγί Pearsonius ; conferatur locus Clementis Alexandrini vel potius 
Theodoli Valentiniani apud Clementem in Eclogis, quo Ignatium imitatur (45). 
Confesantur denique, qu& ex Constitutionibus pseudoapostolicis attulit ipse Ritschl 
(46), ex Ignatio desumpta, plurima reperientur, que non nisi ex nostro textu desumi 
potuerunt. 

Cum vero tot ac tante sint auctoritates, que nostrum textum tueantur, nulla 
omnino est, qui Syro Curetonii posttive faveat ejusque lectionem sequatur. Neque 
hoc argumentum ἃ silentio desumptum omnino negativum est. Nam incredibile 
omnino est, tot seculis, inter tot Ignatii citationes, nullam plane reperiri, que 
textum ejusmodi proferat qualis in illis collectaneis Syriacis adest ; ita ut tota adver- 
sarii causa preeter rationes quasdam internas omnibus modis nutantes atque incer- 
tas plane, innitatur tantummodo auctoritati viri omnino ignoti, de quo ne quidem 
probari poterit, quod suum textum genuinum Ignatium esse velit et testetur. 


Quod vero maximi est momenti, ipsi Syri, quod duplicem exsistere Ignatium fugere 
non potuisset; imo ipsi Monophysite, quos noster Ignatius non minus quam sui 
&vi Docetas jugulat, ipsum agnoscunt, toties sibi objectum non rejiciunt, imo ut 
auctoritate ipso utuntur, cum facile fuisset ad breviorem textum, qui paucissima 
ipsis contraria continet, provocare. Et codicibus Syriacis ipse Cureton loca extravit 
Severi, Antiocheni patriarche seculi v, qui in allegando Ignatio critice etiam pro- 
cedi (47), Timothei, patriarche Alexandriui seculi vi, Joannis cujusdam, monachi, 
aliorumque ; sunt et loca Theodoreti, episcopi Cyri, Ephremii Antiocheni, Joannis 
Damasceni ejusque discipuli Antonii, Anastasii Antiocheni, Ibn Zobra, Jacobite, 
Anastasii Sinaite aliorumque, qui Monophysitis eliam Ignatium opponunt: omnes 
textum nostrum representant et nemo contradixit. Habent Syri canonum collectio- 
nem, quam ante Nestorianorum ab Ecclesia discessum confectam fuisse oportet, 
eum apud omnes Orientalium sectas reperiatur. Hujus codicem Mediceum seculi x 
vel xí Renaudotius vidit et descripsi (48); ejusdem Cureton eodicem alterum, olim 
Renaudotii, post vero S. Germani de Pratis, adhibuit (49). Haec vero canonum οο]- 
lectio effata Ignatii ex epistolis ad Magnesiauos, Trallenses, Philadelphenses, Smyr- 
nenses, proindeque textus nostrum exhibet. Denique Ebed-Jesu, Nestorianus, me- 
tropolita Sabensis, qui s:eculo xir exeunte, xiv ineunte floruit, catalogum scriptorum 
suce nationis contexens de Ignatio hac habet (50) : Damasus episcopus Roma scripsit 
de re fidei et canones, et Ignatius similiter. Sermonem hic esse de epistolis Ignatii, ut 
Assemanus (51) et Fabricius (52) admittunt, dubitari nequit, siquidem et Damasi 
opera, qu& cum Ignatianis hic componuntur, epistole fuerunt. Hcc vero, quee dicit 
Ebed-Jesu in textum Curetonii minime quadrant, cujus idipsum proprium est, ut 
omnia, que de flde et disciplina ab Ignatio dicta sunt, exciderit. 


(41) Part. 1, c. 2, 9, 4. 1163, ed. Migne. Cf. ejusdem Coll. liturg. Orient., 
(42) N. 41. . ad Liturg. S. Ignatii, t. II, p. 225, ed. Francol. 
43) C. 9. 1847, et ad Lit. Joh. Acemeti. n. 5, t. II, p. 488. 
&&) C. 8. [49) Corpus Ign , p. 197, 232, 342. 
&5) Part. rm, ο. 10, n. 3. (50) C. 9. ap. Asseman., Bibl. Orient., t. 11, part. 
(46) P. 406, 602, 618. l h 16. 

* 243, 245. 61) L. c., p. 17. 


&1) Corp. 1gn. 6.) 
48) Ῥοτρέίμέε de la foi, |. 1x, ch. 1, t. IIT, col. (52) Bibl. Greca, t. V, p. 4. 


PATROL. GA. V. 20 


S, IGNATIUS. — PROLEGOMENA. 020 


1Χ. 


619 


Syrum illum, qui Ignatium Curetontanum descripsit, teztum excerpsisse, quia a nostro 
non differebat. 


Si nobis integra versio Syriaca prostaret, quee in illis, que Syrus Curetonii reti- 
nuit, in vocabulorum delectu et ordine adamussim consonaret cum ipso, sed et ea 
exiberet, que ipsi desunt, nemini dubium remanaret, Curetonianum textum non nisi 
pro excerptis habendum, cum moraliter impossibile sit, duos traductores ita con- 
currere, ut nullatenus differant. Verum ejusmodi versio hucusque detecta non 
est (53). 

Nihlo tamen secius idem pretabimus, si fragmentis, que ipse Cureton nobis 
suppeditat, opportune utamur. Sunt enim plura, que& ad verbum cum suo Syro 
consonant, ita ut et verborum ordinem retineant, si levia quedam excipias, que non 
diversitatem versionum, sed codicum tantum ejusdem versionis inducunt. Haec 
tamen ipsa nonnulla subjungunt, que Curetonianus non habet. Oportet igitur exsti- 
lisse velerem quamdam lgnatii versionem, usu valde tritam, ex qua Syrus Curetonii 
sua excerpta confecerit. Sunt autem fragmenta h«c : ex Syriaca canonum collectione, 
el ex epistola quidem ad Ephesios, n. 15 (in Corpore Ignatiano, p. 197 ; cf. p. 32); ex 
epistola ad Trallenses, n. 4 (ibid., p. 198; ef. p. 56); ex epistola ad Polycarpum, n. 
3 (ibid., p. 198; cf. p. 6); ex eadem epistola, n. 6 (ἐδία., P 198 ; cf. p. 12); ex eadem 

orro, n. 7 (ibid., p. 201 ; cf. p. 14); et fragmenta epistolae ad Romanos ex cod. Brit. 

us. Add. ms. 17, 194 el 14, 134 οἱ 14, 577 et in epistola Joannis Monachi ad Eutro- 
pium et Eusebium (ἐθία., p. 296, 201, 207 ; cf. p. 4, 6,50). 

Idem plane emergit, si veterem Armeniacam versionem, a. 1783 Constantinopoli 
typis mandatam, et & Cl. Petermanno ad nostre questionis solutionem adhibilam, 
cum Syro conferamus. Fines nobis statutostransgrederemur, si singula omnia refer- 
remus, que vir linguarum Orientalium peritissimus hac de re contulit. Sufficiat 
igitur de singulis ad eum remittere et generaliori conspectu, qu: ex ipsius labori- 
bus resultant, indicasse. Id autem sexcentislocis ostendit interpretem Armeniacum, 
ἃ suc lingua genio et regulis recedentem, idioma Syriacum imitari, quorum Syrias- 
morum non minus quam sex classes enumerat; plurima porro sphalmata inveniri, 
qu& nonnisi ex tectu Syriaco male lecto vel intellecto explicari queant; Armenum 
siepissime lectiones vel orthographium Syri sequi, proindeque absque dubio admit- 
tendum, versionem Syriacam mediatam esse ejusque proximum fontem Syriacam 
quamdam translationem fuisse. Porro ostendit, Armenum in plurimis a ceteris 
versionibus Syriacis recedere, que in fragmentis a Curetonio collectis diversissimwe 
habentur, eteam sequi quam ille pro veri Ignatii versione edidit, imo cum hac in 
singulis vocibus reddendis mirum in modum congruere, quod casu fleri potuisse, 
prorsus negandum est. Quod si quedam sint, licet pauca, in quibus Armenus a Syro 
ad Graecum recedere videatur, id censet vir doctissimus inde ortum, quod Armeni 

uidam, qui Grecum etiam textum pre manibus haberent, in suo exemplari ex 

reco quadam correxerint vel ad marginem notarint, que posteat in textum irrep- 
serint. Addas velim, Cl. Petermann pre oculis non habuisse Corpus [gnatianum 
Curetonii, in quo ex codice 1 variantes multe adduntur; neque, quod nos prestiti- 
mus, fragmenta Syriaca quacdam cum Syro Curelonii identica esse vidisse, ex qui- 
bus divergentias quasdam Armeni sui ab illo facile oponere atque non nisi ex per- 
mutatis quibusdam litteris ortas esse, non solum feliciter conjicere, sed et evincere 
potuisset (54). Emendato ex pluribus codicibus textu versionis illius communis 
Syriace, ex qua Curetonianus aliique sua decerpserunt, plura adhuc evanescent. 

Quid, quod ipse Syrus Curetonii se septem nostras epistolas pre oculis habuisse, 


($3) Dolendum sane est versionem Syriacam, 
quam Itome Ignatius, dictus Mehemet-Allah, pa- 
iriarcha Antiochenus, qui sedente Gregorio XII, 
reformationi Kalendarii interfuit, cum aliis suis li- 
bris moriens reliquit, deperditam esse. Userius 
Jam de hac ipsa audierat (Diss. de epist. Ignatii, 
c. 4), Assemanus cjus mentionem facit, ita tamen ut 
vidisse propriis oculis non videatur (Bibl, Orient., 
tom. III, p. 1, p. 17). Nos cum prima vice hanc que- 


sionem tractaremus, omnem diligentiam adhibui- 
mus, ut vestigium hujus thesauri inveniretur. Non 
tamen ad finem sptatum pervenire valuimus, cum 
turb: civiles omnia impierint. Neque medius ces- 
sit opera multa, quam adhibuimus, ut vel aliunde 
l]gnatium Syriacum integrum compararemus. 

(954) V. g. Rom. 5, quod mandatum mihi ; Rom. 
6, dolores mortis; Rom. 5, in omnibus sequitur 
fragmentum, p. 201. 


621 DE INTEGRITATE TENTUS RECEPTI EPP, S, ΙΠΝΑΤΗ. 623 


manifestissime prodat? Inseruit enim epistole ad Romanos in fine locum ex epistola 
nostra ad Trallenses (55). Sane Cureton et Bunsen omnibus viribus nituntur evincere 
locum genuinum islius commatis in epistola ad Romanos haberi. Verum abrupte 
omnino adjuncta sunt, post salutationem in fine, absque nexu cum precedentibus. 
In epistola vero ad Trallenses, quidquid dixit Vedelius (56), quem duobus ante de- 
tectum Syrum annis idipsum vidisse gloriatur Cureton (57),0ptime cum precedenti- 
bus neetuntur. Cum enim antea Trallenses hortatus esset Ignatius ut episcopo obe- 
dirent, uti post ejusmodi monita solet, ex humilitale se excusat, quod alias doceat. In 
epistola hac ad Trallenses patet etiam cur dicat se scire angelorum τοποθεσίας, quia 
nempe ex colestis hierarchie analogia, ut pluries a Patribus factum, terrestrem, 
de qua locutus fuerat, tueri poterat. 

Imo certum est, Syrum Curetonii epistolas nothas novisse iisque usum fuisse, 
proindeque ejus prototypum Grecum ejusmodi fuisse, qui septem genuinis epistolis 
non interpolatis epistolas omnino nothas ad Antiochenos, Philippenses, et ceteras 
adderet, qualis forma in codice Mediceo, Latina versione Usserii, apud Armenum 
translatorem, apud Joannem Damascenum, Antonium, Ibn Zobra Jacobitam et alios 
habetur. Nam in epistola ad Polycarpum, verba illa, ἀντ ἐμοῦ, qua» Syrus addit, 
quaque ex nuntio Antiocoham mandando successorem Ignatii faciunt, desumpta 
sunt ex epistola supposilitia ad Heronem (58), qui postea lgnalii successor fuit, 
quemque tunc diaconum fuisse fingit fabricator illius epistole; porro ex epistola ad - 
Anliochenos (59), et ipsa supposita. Neque enim ulla ratio excogitari potest, cur hiec 
nosler omisisset, neque potius evolvisset, si revera, uti supponunt, interpo!ator fuit, 
cum ad finem illem ejus pretensum episcopalem auctoritatem inculcandi opportuna 
admodum fuissent. Id denique notandum, Syrum iu eo, quod in epistola ad Ephe- 
sios (60) mortem Domini ex mysteriorum numero expungit, quae verisimilior ejus 
lectio est, imitatum fuisse epistolam notham ad Philippenses (64), que et ipsa mor- 
tem Domini omittit. 


X. 


Syrum Curetonii revera excerpta tantum ad usum asceticum confecta tradere. 


Concludamus igitur, tantum abesse, ut Syrus authentie et integritati nostri 
Ignatii obsit, ut nova etiam hae occasione luce auctoritas venerandi istius antiqui- 
tatis Christianae monumenti superfundatur. 

Objiciendum non est ab adversariis, multa in nostro textu cum Syro collato supe- 
rabundare deprehendi, qua apertissime explicationis causa vel ex aliis rationibus 
facillime detegendis addita fuerint (62). Nam non negamus nos, in textu Graecum, 
qui multa adhuc revera emendatione indiget, glossemata quedam irrepsisse, 
sicuti in omnibus fere textibus fleri assolet. Verum si alias auctoritates conferas, 
multa ex illis additamentis amanuensibus, non textui nostro ascribenda esse videbis 
(03). Denique et ipse Syrus plurima exposilionis causa addidt (64). 

Insistit Bunsen epilogo, qui in codice β in fine epistolorum habetur : Μα sunt 
epistolz2 tres Ignatii episcopi et martyris ; illam vocem epislolz esse in statu empha- 

(33) N. & et 5. 


φόρὰν xxi θυσίαν ex Eph. v, 7; Trall. 5: Νηπίοις 


(36) In sua Ignalii editione, exercitatione 8, in 
ep. ad Trall., p. 32. 

(87) Corp. Ignat., p. 331. 

(98) N. 7 et 8. 

(39) N. 12 14. 

(60. N. 19. 

(61) N. 8 sqq. 

(62) Eph. tit,; Τῆς Ασίας: Rom. &: Kospoxy 
$ µάταιον» Rom. 5: Ανατομαὶ, διαιρέσεις, lom. 


ὡς παροδεύοντα;: Eph. 19: Βὶς καινότη-α ἀῑδίου 
ζωῆς; porro loca ex Scripturis allegata: Rom. 3 
ex lI Cor. 1v, 18; Rom. 6 ex Matth. xvii, 26 ; Eph. 
40 et Polyc. 1: ᾽Αδιαλείπτως ex | Thess. v, 47; 
Eph. 1 : Ἡπὲρ ὑμῶν ἑχυτὸν ἀνενεγκόντος θεῷ προσ- 


: "Agzov οὐράνιον, ἃρτον ζωῆς; Ἰοπι. 9: Οὐχ 


οὖσιν ex I Cor. i, 1. 

(65) Ita desunt loci ex Scripturis allegati Rom. 
11. 6, Eph. 1; verba interpolata Rom. v, 7, in La- 
lina. versione Usseriana. Apud interpolatorem, 
quem dicunt B, quem et nos protali habemus, qui 
vers ubi non falsavit, ssepe puriorem textum quam 
codex Mediceus presefert, multa ex his desunt. 
In Timothei Alexandrini fragmento deest Room. vt 
locus ex Matthzoo. 

(61) Trall. &: To:29:4; n. 9: Φυλάττομαι γάρ; 
Rom. 10: To3 Θεοῦ ἁμῶν ; Hom, tit.: Άξιομνη- 
µόνευτος; Rom. r: Νῦν, ἵένι, διὰ τοῦ παθεῖνι 
Rom. 2: Ἐν ζωῇ, τῷ Κυρίφῳ ἡμῶν, Polyc. 1: Mó- 
vov, θεόν ; Eph. 10 : Μᾶλλον, γίνεσθε; de particu- 
lis multis ne loquamur. 


. 023 DE INTEGRITATE TEXTUS RECEPTI EPP. S. IGNATII. 624 


tico, qui articuli vicem apud Syros tenet. Verum Petermannus notavit statum em- 
phaticum nonnunqum etiam indefinitum sensum habere Porro notum est, numeros 
cardinales ordinalium loeum apud Semitas sepissime tenere. Dici etiam potest, 
amanuensem determinate loqui, sed tres illas epistola significare voluisse, quas 
lectori offerre excerptas proposuerat. Denique tota res auctoritate amanuensis unius 
obscuri atque forsan ignorantis nititur. 

Si quis denique s&egre sibi in mentem inducat, textum Ignatii decurtatum fuisse: 
alterum ejusmodi exemplum adest, atque, quod evidentius est, in ipsis Ignatii epis- 
tolis consistens. Habemus enim apud Simeonem Metaphrasten epistolam ad Romanos 
narrationi martyrii insertam, quam 96 ἐπὶ λέξως redditurum pollicetur, in qua tamen 
et hic plura desunt et alia quidem quem apud Syrum. Non erat proinde insuetus 
modus iste excerpendi. 

Quoad finem vero, quem Syrus ille sibi proposuerat, cum Ignatii epistolas ita 
excerpsit, non videtur ad tuenda propria dogmata factum fuisse,cum, ut ostendimus, 
in doctrina cum nostro plane consentiat. Monophysita, ut supposuit Wordsworth, 
non erat, cum in epistola ad Polycarpum (65) insigne effatum reliquerit, qui Mono- 
physiticum dogma destruit. Pre ceteris itaque admittenda illa hypothesis, quz 
Syrum quemdam ad usum asceticum illas epistolas descripsisse suspicatur, quee 
ln ejusmodi materias retinebant, omissis 115, quee scopo suo non inserviebant. 

u& hypothesis eL eo commandatur, quod ejusdem generis sint, alia opuscula, qua& 
in collectaneis habentur, in quibus Ignatius Syriacus detectus est. 


(66) Ν. 3. 


ο, 


SANCTI IGNATII EPISTOL/E GENUINJE. 


636 





ΤΟΥ ALIOY IPNATIOY 
ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ. 


SANCTI IGNATII EPISTOL FE. 


(Ex editione Caroli Josephi HErELi, Patrum Ee eorum Opera, cdit. tertia, Tubingee 1837, 
in-8*. 


CAROLI JOSEPHI HEFELII PR/EFATIO. 


I. DE SEPTEM EPISTOLIS. S. IGNATII. 


I. De patria, genere ortuque beati Ignati Theo- À natum, Plerique tamen a Petri regimen Ecclesie 


phori (1) nihil certi apud veteres invenitur. Judice 
Tillemontio celeberrimus hic Antiochie episcopus 
Syrus potius quam Graecus origine fuit. Ex verbis 
autem Gregorii Abulpharagii (sec. xi) (2) conje- 
cerunt viri docti, Ignatium oriundum fuisse Nor 
in Sardinia, seu Norz in Cappadocia vel Phry- 
gia (3). Metaphrastes et Μεπαᾶ Greca apud Bollan- 
dum (4) ipsum parvulum illum fuisse volunt, quem 
Salvator noster ultimo praedicationis suse anno 
apostolis de primatu litigantibus ad imitationem 
proposuit, dum aiebat (5) : Quicunque humiliaverit 
se sicut parvulus iste, Λίο est major in regno calo- 
rum (6). 

Ignatium S. Joannis apostoli;'auditorem et S. Poly- 
carpi condiscipulum fuisse, Acta martyrii ejus, c. 3, 
et nonnulli veterum tradunt (7). S. Gregorius Ma- 
gnus eum etiam divi Petri discipulum vocat (8). 

Constitutiones apost. (vii, 46) contendunt [ρηθ- 
tium a divo Paulo episcopum Antiochie esse ordi- 


(1) Ita Ignatius a semetipso in epistolis et ab aliis 
appellatus est. θεοφόρος — homo, qui Deum in pe- 
ctore gestat ; θεόφορος — homo a Deo gestatus. 

(2) Dyniastarum historia, Dynast. VII, p. 119, in- 
terprete Pocockio : Ignatium  Nuraniensem, episco- 
pum Antiochenum, ' qui ad. leones conjectus, ab εἰς 
discerptus est. Cfr. Grabe. 

(3) Grabe, Spicil., t. If, p. 1 et 2, et Jacobson, 
Patrum apost., t. l, É XI. 

4) Acta SS , t. I Febr., ad diem. 
3) Matth. xvii, 5. 
6, Vide Lumper, Hist. theol. erit., tom.. I, pag. 


illi traditum fuisse putarunt (9). Petrus Halloixius 
honore hoc a Joanne evangelista eum donatum cen- 
set (10). In regenda Antiochena Ecclesia Ignatium 
Evodio, ab apostolis constituto, successisse, et se- 
cundum illius urbis episcopum fuisse, tradit Euse- 
bius (11; Constitutiones apostolorum autem (vir, 
46) innuunt, Evodium ac Ignatium eodem tempore 
Ecclesic Antiochenre prefuisse, illum a Petro, hunc 
a Paulo constitutum. Theodoretus denique tertiam 
propugnat opinionem, Ignatium immediateS. Petro 
successisse (12). Baronius (ann. 45, {4, et 714, 11) 
atque Natalis Alexander (sec. 1 diss. 1&, prop. 1) 
conjiciunt Evodium ac Tgnatium eodem tempore, 
alterum Judois, alterum ethnicis ad vero religio- 
nis cultum conversis prefuisse ; quibus ad con- 
cordiam tandem adductis, Ignatium Evodio ces- 
sisse, iterumque post obitum illius sedisse. 

De Ignatii custa pastorali verba faciunt Acta 
martyrii c. 1. Eadem porro narrant Ignatium a Tra- 


2&5 sq. 

1) E. f. Eusebius in Chron. a divo Hieronymo 
Latine vulgato ad a. 11 Trajani. 

(8) Ep. 37, ad Anastasium Antioch. Apud Lum- 
perum I. c., p. 246. 

(9) Chrysost. hom. in S. Ignat. mart., c. &, p. 
597, t. II. 

(10) In Vita Ignatii, apud Lumperum, I. c., pag. 

1 


44 Euseb., Hist. eccl. ui, 22. 
12) Theodoret., Dialog. vi, p. 49, t. IV. 


621 


SANCTI IGNATII EPISTOLAE GENUINE. 


638 


jano, contra Armeniam et Parthos proficiscente À logicarum magistri, Henricus Norisius, Antonius 


Antiochieque morante, ad bestias damnatum, 
Romam esse abductum. 

Post longam et periculosam navigationem, ad 
decem milites, quos leopardos vocat (13), alliga- 
tus, sanctus martyr Smyrnam pervenit, ubi ex 
colloquio cum S. Polycarpo et adjacentium Ec- 
clesiarum legatis habito, ingentem voluptatem 
percepit, et quatuor epistolas ad Ephesios, Ma- 
gnesios, Trallianos et Romanos conscripsit. 

Smyrna Troadem venit, ubi Ignatius paucorum 
dierum moram epistolis ad Philadelphenses, S8myr- 
neos et Polycarpum exarandis dicavit. Inde Nea- 
polim, ut verbis Lumperi utar, adductus, Philippos 
pertransiens Macedoniam totam peragravit. Epi- 
damni vero (ἱ, ο. Dyrachii) in Epiro navem brevi 
soluturam offendens, Adriaticum mare enavigavit, 
atque in Tyrrhenum ascendit. Puteolos ubi perve- 
nit, e navi descendere cupiebat, ut ad S. Pauli 
exemplum Itomam Puteolis contenderet. At vento 
vehenienti in altum repulsus, urbem illam prater- 
ire coactus est. Denique ad Portum Iltomanum per- 
veniens, a fidelibus, toma obviam euntibus, salu- 
tatus, a custodibus autem festinantibus Itomam in 
amphitheatrum ductus, et duobus leonibus obje- 
ctus est, qui illico ipsum devorarunt, solis durio- 
ribus relictis ossibus, qu; collecta Antiochiam 
pretiosi instar thesauri deportata sunt. 

Ignatium nono anno imperatoris Trajani, seu a. 
107 p. Chr. nat., ad bestias damnatum, ineunte 
autem decimo Trajani anno, 20 Dec. 107, marty- 
rio coronatum esse, Acta passionis ejus tradunt 
c. 2 et 7. 

Aliam sententiam Pearsonius excogitavit et pro- 
pugnavit in dissertatione posthuma de anno quo S. 
Ignatius a Trajano Antiochim ad bestias erat con- 
demnatus (14). Ipsi accesserunt. Antonius Pagius 
(145), Grabius (16). Benedictini e congregatione S. 
Mauri (17), et multi alii. 

Auctoritale Joannis Malala nixi viri hi docti as- 
serunt Trajanum, in Parthos proficisceniem, sub 
finem anni 115, tempore illius (ογγωπποίας, qui 
imperatorem pene oppressit, Antiochiw hiemasse; 
ineunteque anno 116 [gnatium nostruminjudicium 
vocasse ; beatum autem hunc praesulem eodem an- 
no 116 desinente martyrio esse coronatum. 

Negari non potest, quod maximi rerum chrono- 


(13) Ignat., ep. aq Rom. c. 5. 

(44) Hanc dissertationem Simnithius ut Jacobso- 
nus (II, p. 524 sqq. edit. ir) in suas editiones con- 
jecerunt. 

(13) Crit., ad ann. 107, n. 3-6. 

(16) Spicileg., t. 1I, 22. 

(11) L'art de vérifier les dates, p. 239, ap. Lum- 
per, l. c., p. 230. 

(18) Grabe, Spicil , t. HI, p. 22. 

(19) Hist. des Emper., t. II, not. 17, sur Trajan. 
Idem, Mémoires pour servir, etc., t. 11, p. 195, et 
not. 10, p. 583. 

120) Galland., Biblioth., t. I, Proleg., p. Lxi sq. 

(21) Unani tantum Trajani expeditionem Parthi 


B 


Pagius et Guilielmus Lloydius (18) probarunt, bel- 
lum Trajani Parthicum anno Christi 112 coepisse. 
Si itaque Trajanus semel tantum contra Armeniam 
Parthosque arma tulisset, et semel tantam Antio- 
chic esset moratus, utique et Ignatius post an- 
num 112 martyrium subisset. 

Sed duplicem Armenicam Parthicamque expedi- 
tionem a Trajano susceptam Tillemontius (19) jure 
conjecisse videlur, cujus sententiam Eduardus Cor- 
sinius (20), vir politioribus litteris praestans, ex 
nummis etiam confirmavit. Testibus enim Dione et 
Zonara, Optimi nomen tunc primum Trajano con- 
cessum fuit, cum is Armeniam expulso Parthama- 
siride ceterisque regulis omnino sublatis occupas- 
set. Ideoquc, cum in nummis pluribus Romo per- 
cussis Optimi nomen Trajano tributum occurrat, in 
quibus ipse consul V vocatur, dubitari certe vix 
poterit, quin Trajanus Armeniam subegerit ante 
annum 112 (U. C. 805], quo Sertum consolatum 
Rome suscepit. Denique, ut alia Corsinii argumen- 
ta silentio proeeteream, eximius aller Trajani num- 
mus habetur, in quo Cmsar ipse ΑΡΙΟΤ. CEB. 
FERM. ΔΑΚ. HAPO. i. e. Optinus, Augustus, Ger- 
manicus, Dacicus, Purlhicus appellatur, simulque 
decimus imperii ipsius annus expressus conspici- 
tur. Erzo. anno U. C. 861. (107 p. Ch.), in quern 
decimus imperii annus incurrit, Trajanus jam Op- 
timi atque Parthici nomen acceperat. Duplex igitur 
Trajani in Orientem profectio agnosci dehet (21), 
nihilque gravius (22) obstat, quo minus anno 107 
Ignatium e vivis decessisse putemus. 

It. Quindecim sub nomine S. Ignatii circumfe- 
runtur epistolo, e quibus tres Latine tantum ad 
nos pervenerunt, el Grocisinum minime redolen- 
tes, non ab interprete, sed auctore Latino profe- 
οίω videntur : ad B. Virginem una, ad S. Joannem 
dua. Cotero autem Groce supersunt. 

Ex quindecim his epistolis octo unanimi docto- 
rum consensu spuria: habentur : 1) una ad B. YVir- 
ginem, 2) et 3) dum ad S. Joannem, 4) una ad 
Mariam Cassabolitem, 5? una ad Tarsenses, 6) una 
ad Antiochenos, 7) una ad lleronem, diaconum 
Antiochenum, 8) una ad Philippenses (23). 

Reliquarum septem, qua date sunt !) ad Ephe- 
sios, 2) ad Magnesios, 3) ad Trallianos, 4) ad Ito- 


D manos, 3) ad. Philadelphenses, 6) ad Smyrnzos et 


eam agnoscit Francke in libro : Zur Geschichte Tra- 
Jans, etc. 1837, p. 161. 

(22) Apud Malalam enim,.teste Gallandio (l. c.), 
sive ejus inscitia, sive librariorum oscitantia in 
notationem temporum cum imperii Trajani, tum 
]lgnatiani marlyrii, menda nonulla irrepisse no 
scuntur. Teste Malala Trajanus, Septima Januarii. 
feria quinta Anliochiam ingressus est. Sed Septi- 
mam Januarii cum feria quinta, a. 107 (non a.113) 
fon urrisse ostendit Usserius (not. 6 in Martyr S. 

n.). 

ο 3) Cfr. virorum doctorum de hisce epistolis 
a apud ltusselium et Jacobsonum (t. I, p. xxv 
sqq. . 


629 


C. J. HEFELII PiuEFAT.O. 


600 


7) ad Polycarpum, duplex exstat Grecum exem- Α dem regulis minus obnoxium, sed ardore scriptoris 


plar, alterum brevius, alterum longius. Recensio- 
nem breviorem longiori esse prehabendam, pene 
ad unum omnes viri critici affirmarunt. Schmid- 
tius (24) autem et Netzius (25), neutri recensioni 
laudem sinceritatis prebentes,utramque ex immu- 
tatione genuini cujusdam exemplaris ortam puta- 
bant (26). Novissimis vero temporibus D. Carolus 
Meier, theologi: professor Giessensis nuper demor- 
tuus, longiori recensioni palmam tribuens, eam 
non plane quidem integram et genuinam, breviori 
tamen longe preferendam esse contendit (27). Sed 
tantum aberat, ut virorum doctorum applausu id 
faceret, ut neminem, quem sciam, in suam traheret 
sententiam, plures vero, re iterum in litem vocata, 


brevioris recensionis rem agerent. Laudemus hic B 
Y. D. Richardum Rothe (28), nunc Heidelbergen-. 


sem, Árndtium (29) Ratzeburgensem, Baurium Tu- 
blingensem (30) et Fridericum Düsterdieck llame- 
lensem (31). 

Meierus tribus potissimum argumentis senten- 
liam suam firmare conatus est. 

a) In breviori, inquit, recensione Nicena de dei- 
tate Christi doctrina tenetur, ergo postnicenis tem- 
poribus exarata putetur; longior vero recensio 
minus decisum de hac re dicendi genus,apostolicis 
temporibus congruum, przsefert et servat. — Ve- 
rum acrior utriusque recensionis inspectio docet, 
longiorem quoque octies decies Christum Deum no- 
minare, eam magis definite de persona Spiritus 
sancti loqui, pleniorique formula Trinitatis esse 
usam (32) ; quo fit, ut merito posteribus sit tem- 
poribus tribuenda. 

b) Secundum argumentum Meierus ες styli cha- 
ractere depromit, monens, breviorem recensionem 
epitomes deformis et obscuro ferre naturam, cui 
longior textu meliori lumen praebere debeat. Sed 
contra plures longioris recensionis loci a. breviore 
demum illustrantur. Illam justo esse loquaciorem, 
dictionisque gravitate carere,facile videas.Necminus 
additamenta inertia et citationes superflu:e te fu- 
gient, quibus interpolator genuinum textum augere 
est ausus. Dreviorem verorecensionem nemo epito- 
men putabit, qui succinctum et concisum sermo- 
nem, gravibus sententiis refertum,grammaticis qui- 


(2$) Versuch über die gedoppelte Recension der 
Briefe des lgnatius in: Hencke Magazin. für Relig. 
philosophie, tom. 11, pag. 91 sqq. Opinioni huic 
Schmidtius postea nuntium misit (Kirch. Gesch., 
t. I, p. 209 sq.). ] 

(23) In : Ulmann, Studien. u. Krit. 1835, p. 881 
sqq. 

1686) Hanc opinionem secutus est V. C. Cerolus 


Hase, Kirchengesch., p. 70, ed. v. 
(27) In: Ullmanni Stud. et krit., 1836, p. 340 
sqq. 
1) Die Anfánge der christi. Kirche, Wittemberg. 
1837, p. 739. u 
(29) In : Ullmanni Stud. et Kril. 1832, p. 136. 
(30; Tubing., Zeitschr. für Theol. 1838, Fasc. II, 
1 


. 148. 
P (34) Düsterdieck. De lIgnatianarum epistolarum 


C 


D 


ferventem a frigida duraque epitome possit discer- 
nere.Quod deniqueobscuritatis opprobrium attinet, 
id de corruptis tantum locis dictum putes, quibus 
sepissime medela potest afferri (33). 

c) Testem quoque antiquum sua opinionis addu- 
cit Meierus, Chronicon dico paschale, temporibus 
Constantii imperatoris conscriptum (ad a. D. 32,p. 
416, Vol. T. ed Bonn. 1832), in quo longioris re- 
censionis locus (ad Trall. ο: 10) laudatur. Sed an- 
tiquiores nobis testes presto sunt, Eusebius (34) et 
Athanasius (35), quibus breviorem recensionem ad 
manus fuisse inde facile colliges, quod verba ab 
ipsis citata in breviori tantum,non ieque in longiori 
inveniuntur recensione (26). 

d) Denique in longiori recensione preter episco- 
pos, presbyteros et diaconos reliqui quoque cleri- 
corum ordines nominantur (Philad. c. &: xal 6 
λοιπὸς κλήρος), qui S. Ignatii temporibus nondum 
in ecclesia exstiterunt. 

Breviorem ergo recensionem merito longiori, 
interpolates, preeferendam putamus. 

III. Cum e tenebris iterum in lucem prodirent 
epistolo S. Ignatii, primo» omnium detecl» et typis 
impresso sunt Parisiis 1495 falso iste tresepistolee, 
Latine tantum scripte, ad B. Virginem una et ad 
S. Joannem due, Cfr. supra num. II. Tribus annis 
post Jacobus Faber Stapulensis,his epistolis, « quod 
tenebris omnium dignissim: fuerint » omissis,un- 
decim alias (7 interpolatas et 4 falsas) e versione 
veteri Latina edidit Parisiis 1498. Anno autem 1536 
Symphorianus Champerius, Lugdunensis, has a 
Fabro editas cum tribus aliis ab illo rejectis, et 
quarta (non minus falsa) ad Mariam Cassabolitem, 
nbnquam ante publicata, edi curavit; atqueita tan- 
dem 15 Ignatii epistole; Latine exstiterunt. 

Duodecim earum (7 interpolatas et 5 falsas) e co- 
dice Greco bibliothec: Augustani primusomnium 
Dillingze 1337 edidit Valentinus Ilartungus Frid, 
seu Paczus, nomine pro xvi consuetudine immu- 
tato. Easdem 12 epistolas Andreas Gesnerus Grece 
el Latine (interprete Joanne Brunero) e codice 
bibliotheca; V. C. Gaspari a Nydpryck, Tiguri 1539 
edidit. Cum Pacai editio ipsum lateret, Gesnerus 
primum se GrecasIgnatii epistolas edidissejactabat. 


authentia, etc. Commentatio Gotlingee premio re- 
gio ornata, p. 20 sqq. 

(32) Cfr. Arndt, in: Ullmanni Stud., etc. 1839, 
p. 161-164 ; Rothe, Anfünge, etc. p. 744-751 et Dü- 
sterdieck, l. c., p. 260 sq. et 33. 

(33) Arndt. 1. c., p. 149-161 ; et Rothe, I. c., p. 
1956 sqq. 

(34) Hist. eccl., 11, 36. 

(35; De synodo Arim. et Seleuc., p. 922, t. I ed. 
Paris. 1627. 

(36) Rothe, |. c., p. 742, 743. Fusiori modo ar- 
gumenta Meieri enervavit Düsterdieck l. c., qui 
thetica quoque argumentatione breviori recensioni 
originis primitive laudem vindicare studet,etinter- 
polatam editionem ante medium sc:culum quartum 
exaratam esse negat, p. 28-41. 


631 


SANCTI IGNATII EPISTOLAE GENUINAE. 


632 


Pene centum annis post breviores demum et ge- Àcasionem prebuisseperhibetur, esse commentitium. 


nuine S. Ignatii epistolae detectoe sunt, easque pri- 
mus Grrece edidit Amstelodam 1646 Is. Vossius 
ex uno superstite bibliothecze Medices codice ms. 
seculi xi, veleremque Latinam versionem addidit, 
quam Greco exemplari propemodum in omnibus 
respondentem Oxonii 1244 e duobus codicibus, uno 
Cantabrigiensi et altero ex bibliotheca Ricardi epi- 
scopi Norvicensis,Jacobus Usserius, archiepiscopus 
Armachanus, vulgaverat (37). 

Verum cum in illo (et unico) codice Mediceo seu 
Florentino deesset epistola ad Romanos, Vossius 
illam ex interpolatarum editione desumptam, duce 
vetere interprete, suc integritati restituere adortus 
est. Anno autem 1689 epistolam ad Romanos, veteri 
Latins versioni adamussim «:wquiparatam, e cod. 
4451 bibliothece Regie Parisiensis membrana- 
ceo (38), Parisiis publici juris fecit Theodericus 
Ruinartus in Actis martyrum sinceris ; quam dein- 
ceps Grabius et Clericus prodire jusserunt. Anno 
1709 Oxonii prodiit prestantissima Thome Smithii 
editio, quam secuti sunt Ludovicus Frey, Richar- 
dus Russel, Andreas Gallandius et Guilielmus Jacob- 
sonus ; quos et nos duces habuimus. 

IV. Inter eos qui pro epistolis liisce vindiciasevul- 
garunt Pearsonium (39) eminere nemo nescit. Opus 
ejus oppugnare sunt aggressi Mattheus Larroqua- 
nus Samuel Basnagius, Casimirus Oudinus, Joannes 
Dalleus et alii,quibus frequens episcoporum mentio 
in his epistolis preter alia minime placebat. Sed 
iisresponderunt authentiam epistolarum nostrarum 
defendentes, Nicolaus Nourrius (40), Remi Ceil- 
lier (£1), Thomas Maria Mamachius (42) et Lumpe- 
rus (49). Nostris temporibus presertim D. Baurius, 
Tubingensis, authentiam epistolarum Ignatii in du- 
bium vocavit, mediisque scculi 11 temporibus eas 
Rome a falsario quodam in favorem episcopatus 
idem confectasesse contendit ( &1),contradicentibus 
potissimum Doctore Rothe (45), Joanne Eduardo 
Huthero (46), Friderico Düsterdieck (47) et Ano- 
nymo quodam in ephemeridibus : Herold des Glau- 
bens (&8). 

V. Que nos, epistolarum lgnatii rem agere, mo- 
veant, audi : 


8) Trajanum enim Antiochie hiemasse dubitari 
non potest, 

b) Eum Christianos, illos presertim qui delati et 
accusati erant, ad mortem daranasse, nemo jure 
negabit.Jam Plinio enim proconsuliimperator man- 
daverat ; Si deferantur et arguantur, puniendi sunt. 

c) Plebs, panem et circenses postulans, meliori 
nullo modo placari poterat, quam Christianorum 
ad bestias damnatione. 

d) Imperatorem damnatos Christianos Romam 
misisse, ut Romane plebi grati aliquid faceret, 
nullo modo veritati repugnat. 

e) Quod Ignatius Smyrne et Troade fratres con- 
venisse ibique epistolas scripsisse perhibetur, id 
minime contradicit crudelitati custodum, de qua 
ipse in ep. ad Rom. c. 5 queritur. Apud Romanos 
enim captivis, ad milites alligatis, permissum erat, 
amicos suscipere et liberecolloqui cum illis.Paulus 
e.g. in vinculis Christum praedicavit. Cfr. Act. 
xxvii, 16, 30, 31. Preterea sepissime Christiani 
aditum ad martyres et incarceratos argento a mili- 
tibus emerunt. Optime ergo Pearvonius (49)scribit: 
« Heccum fuerit vetustissima Ecclesie consuetudo, 
idem etiam in Ignatii vinculis factum constat. . .. 
Omnibus igitur modis diaconi aliique ab Ecclesiis 
missi Ignatio in itinere ministrabant, adeoque eum 
a vexationibus militum,quantumin ipsts erat,pra- 
miis redimebant.Hinc autem recte intelligitur,quod 
de militibus, quos leopardos vocat, scribit : ot καὶ 
εὐεργετούμενοι χείρους γίνονται, scilicet, quo plus 
pecunie a fidelibus acciperent pro relaxatione ve- 
xalionis, eo acrius ex intervallo S. martyrem ve- 
xabant, quo majorem pecuni» vim extoequerent 
et Christianos copiosius emungerent. Quare cum 
toties Ignatio contigeretrefrigeratio et ab iniquitate 
militum redemptio, et, ut loquitur Tertullianus, 
facultas libere custodie, facile potuit illas, quas 
habemus, epistolas exarare, quarum aliqu: non 
multum longiore, quam unius hor» spatio scribi 
potuerunt, neque ex illis ulla tam prolixa est, ut 
plures quam tres horas postulet ». 

T) lgnaiius, Smyrna Romanis scribens, non ab- 
surda, ut Baurio videtur, peregit. Dus enim viz 


1) Minime D. Baurius nobis persuasit, Roma- [) Smyrna Romam ducebant, altera maritima, allera 


num Ignatii iter, qnod scribeudi has epistolas oc- 


(37) Cfr. Düsterdiek, De Ignatianarum epistola- 
rum authentia, etc. Oottinge 1n officina Dieterich., 

. 1-3, et Russel in editione Patrum apostolicorum 
Londini 1746. . 

(38) Codex hic, olim Colbertinus 460. Acta mar- 
tyrii S. Ignatii continet, quibus capite & epistola 
]gnatii ad Homanos interposita est. 

(39) In secundo tomo editionis Patrum apost. 
Coteleriane. 

(40) Apparat. ad Biblioth. πια». Patrum, t. I, p. 
18 sqq. 

(41) Hist. général., t. I, Ρ. 626. 

(45) Origines et antiq. Christ., t, IV, 

(43) Hist. theol. crit., t. I, p. 266-268 

(44) Baur. Die sogenannten Pastoralbriefe des A. 
faulus, auf's ncue kritisch untersucht, von Dr. Baur., 


. 911 sqq. 


terrestris, ut bene docuit V. C. Tafel (30). Terrestri 


5, 81. Abgenóthigte Erklarung. Tub. Zeitschr. für 
heol. 1836. Fasc. m, p. 199 et 1838, Fasc. mr, p. 
149 sqq. Baurii sententias repetivit Schwegierus, 
Das nachapostolische Zeitalter, t. 11, p. 159-179. 

(45) Anf. d. christ. Kirche, p. 715 sqq. 

(46) Betrachtung der wichtigsten Bedenken gegen 
die /Echtheit der Ignatianischen Briefe. Von Dr. Job. 
Ed. Huther, in Illgenii Zeitschrift für histor. Theol. 
t. XI, Fasc. 1v, p. 3-73. 

&1) Düsterdieck in libro jam supra laudato. 

48) Herbipoli 1839, n. 40- 45. 

49) Vindiciz Ignatianz, pars. n, c. 11. 

(50) Tafel, De via militari Romanorum Egnatia 
qua Illyricum, Macedonia et Thracia jungebantur. 
Tubinge, Laupp. 1842. Cfr. quoque Martyrium S. 
Ignatii, capp. 9$, 6. 


635 


SANCTI IGNATII EPISTOLJE GENUIN/E. 


636 


d) Paulo post Irenzeeum Origenes (61) de epistolis A fuisse ex 1 Cor. xv, 8-10, Ephes ri, 8, et I Tim. t. 


Ignatii verha fecit. 

a) Memini aliquem. sanctorum dixisse, Ignatium 
nomine, de Christo: Meus autem. amor .cruci- 
fizus est. » Ex Ep. Ignatii ad Rom. c. 7. 

B) Secundum Origenis testimonium vide supra, 
col. 9. 

e) Addamus hisce testibus Eusebium (62), qui non 
solum de Romano Ignatiiitinere sed et de septem 
ejus epistolis nominatim agit, singulas paucis de- 
scribens, ex epistolis veroad Rom. c.5 et ad Smyrn. 
c. 3 plurima depronens. (Eusebii testimonium vide 
supra, col. 11, sub num. V.) 

f) Athanasius (63) quoque Ignatianis epistolis 
testimonium perhibet (supra, col. 15, num. VI). 

g) Denique Hieronymum (64), qui non nisi verba 
Eusebii repetiisse videtur, audiamus : Ignatius, An- 
tiochenz Ecclesie tertius post Petrum apostolum epi- 
scopus, ete. (Reliqua vide supra col. 16 : num. VII). 

Posteriorum Patrum testimonia, inter ea decem 
testimonia Theodoreti, apud Gallandium et Cotele- 
rium congesta invenies, initio hujus voluminis, 
Epir. ParnoL, 

3) Baurius contendit Ignatium omni modo in 
his litteris, tum justo fervidiori desiderio martyrii, 
tum absona humilitatis et modestie cum jactatio- 
ne et superbia conjunctione se talem praebere, ut 
apostolici viri vestigia nullibi detegas, fictam vero 
personam facile reperias. 

Verum. 
a) Singularis animi calor etcommotio,inaffectata 


et nativa se pro bendi ratio omnimodo sinceritas et C 


simplicitas, scriptorem ex intimo corde verba sua 
proferentem, non falsarium produnt (65). In primis 
nemo falsarius praclarum illud cap. & ad Trallianos 
scripsisset, ubi Ignatius apertetestatur,quantopere 
ipsi, ad coronam martyrii properanti, superbia 
quadam sit periculosa. In fervidiori enim martyrii 
desiderio falsarius gloriam herois sui posuisset. 

b) Revera minime nobis mirum videtur, si lgna- 
tius, coronam martyrii exspectans, eadem via, qua 
Paulus, Romam ductus, a fratribus longe lateque 
salulatus laudibusque ornatus, fervidoque erga 
salutatus laudibusque ornatus, fervidoque erga 
Christum amore flagrans, vehementi quodam mar- 
tyrii desiderio ardebat (66). 


12-13 perspicies. 


d) Jactatio etsuperbia, apostolico viro indecora; 
in cognomine θεοφόρος inveniri non potest. Tem- 
poribus enim apostolicis plures fidelium talibus 
honorificis nominibus ipsi sunt usi, ut B. Petrus, 
Barnabas, Barsabas Justus et alii. Preterea S. Igna- 
tius non immodestior est beato Paulo (II Cor, x, ! 
11 ; v, 11, 21-23. Gal. i1, 11, 17), quem nec censor 
acerrimus ob eam rem fic(am personam nominare 
velit. 

&) Falsarius in Pseudo-Jgnatio suo excolendo et 
commendando vix neglexisset, de necessitate Igna- 
tii cum Joanne apostolo verba facere. Sed nullibi 
in epistolis nostris talia reperies (67). 


5) Qui in favorem explanando episcopatus idem 
has epistolas confectas et confictas esse putant, 
epistolam Ignatii ad Romanos non in consilium 
vocant, in qua nulla episcopatus fit. mentio (68). 
Falsarius utique, Rome sua fingens, de Romano 
quoque episcopatu verba fecisset. Notandum vero 
auctorem epistolaruin non id in primis egisse, ut 
hierarchiam ecclesiasticam οἱ obedientiam, οἱς., 
erga episcopos commendaret. Multo enim magis 
curo οἱ fuit, ut fideles a veneno judaizantium Do- 
cetarum dehortaretur. Ad evitandam deinde hanc 
contagionem unitas ecclesiastica et arctissima cum 
episcopo coujunctio postulatur (69). 


6)llwreses quas beatus Ignatius perstringit, clare 
demonstrant, epistolas ejus primis seculi secundi 
temporibus esse ascribendas. Duo diversa hereti- 
corum genera (Docetas et Judaizantes, ab Ignatio 
impugnari plerique crediderunt. Ilutherus (70) au- 
tem bene docuit. Ignatium non nisi in unum genus 
hereticorum, judaizantium dico Docetarum, tela 
acuisse. Beatus enim Pater, si contra Judaistas 
quoque proprio sensu pugnasset,absque omni dubio 
etiam de circumcisioneverba fecisset, quod nullibi 
in epistolis ejus reperitur. Ejusmodi igitur legis 
fantores intelligi jubent Hutherus et Düsterdieck 
illum sequens, quales Coloss. tt, 16 sqq. perstrin- 
gantur, quorumque ascesis judaismi instar sit visa 
Unicum hoc judaizantium Docetarum genus Duster- 
dieck (1. c., p. 553) in duas familias disjungit, eas- 
que e Cerinthi erroribusprofectasaffirmat.Utraque 


c) Absonam humilitatem Baurius in iis locis de- Ὦ Cerintliace haereseos elementa servabant Magnesii 


texisse putat, uhi Ignatius se ipsum minimum et 
indignum praedicat, et cum diaconis tantum, non 
cum episcopis se comparat ; e. g. ad Smyrn. c. 11 
et 12 ; ad Hom. c. ἆ et 9; ad Ephes. ο. 8 et 18; ad 
Trall. c. 13, ad Philad. c. 4; ad Magn. c. 2. Sed 
eamdem humilitatem divo quoque Paulo propriam 


(61) Prolog. in Cant. canlicor. 

(62) Híst eccl., 1, 94. 

(63) De syn. Arim. et Seléuc., n. 4. 

(64) Catal. script. eccl., c. 16. 

(65) Cfr. Rothe, Anf., etc. p. 718 sqq. Huther,l. c. 
(66) Cfr. Rothe, I. c., p. 722. 

(67) Cfr. Rothe, 1. c., p. 718, not. 5. 


et Philadelphenses,cum Gnosticismo seu Docetismo 
minusexculto Judaismum conjungentes(cfr.ad Magn. 
c,9,ad Philad,c. 6),Smyrnmenses vero, Ephesini ac 
Tralliani, Greca philosophia magis imbuti, heeresin 
Cerinthiacam adeo perpoliverant, ut Judaico illo 
elemento relicto, Gnosticassolum opiniones ipsius 


" Cfr. Molher; Athanasius, t, I, p. 18. 
t Cfr. infra primam nostram notam ad epi- 
stolas Ignatii. 
(70) « Betrachtung der wichtigsten Bedenken ge- 
gen Aechtheitder Ignatianischen Briefe, in Hgenii 
citschrift für histor. Theol., » t. XI, p. iv, p. 32sqq. 


631 


SANCTI IGNATII EPISTOLA; GENUINZE. 


638 


Cerinthi nodum superantes, jamque magis ad seve- A writing of Severus of Antioch, Timothrus of Alexan- 


riorem recentiorum Gnosticorum Docetismum acce- 
dentes, ferrent foverentque, quo factum, ut Igna- 
tius in epistolis ad Ephesios, Smyrnaos, Polycar- 
pum et Trallianos Docctismum solum impugna- 
verit. Hiereticos autem illos non e numero poste- 
riorum Gnosticorum fuisse, qui mediis scculi 
secundi temporidus floruerunt, clare ex eo appa- 
ret, quod Ignatius Docetismun solum perstringit, 
ceteros autem postericrum Gnosticorum errores 
ne minime quidem tangit (71). 

7) Negari denique non potest, nonnullis epistolas 
nostras non ex eriticis, sed ex dogmaticis lantum 
causis displicuisse. Quicunque enim aut divinam 
episcopatus institutionem, aut divinitatem Christi, 
saut realem Dornini in Eucharistia praesentiam ne- 
gant, auctoritatem epistolarum lgnatii minuere 
conentur oportet. Sed confer que conira hoc Πι- 
therus I. c., p. 12 sqq., monuit. 

VI. Paucos ante menses V. D. Guilielmus Cure- 
ton, Anglus, veterem versionem Syriacam trium S. 

Ignatii epistolarum publici juris fecit. Jam anno 
1839 Henricus Tattam, Copticarum litterarum pe- 
ritissimus, Egyptum peragrans, in Syriaco Nitrim 
monasterio codicem antiquissimum, ante inedium 
56.0. v1 exaratum, detexit, qui Syriacam vers ionem 
epistole S. Ignatii ad Polycarpum continebat. Pe. 
ου Π]ῖ5 deinde publicis adjutus doctissimus Tatta- 
mus anno 1842 secunda vice in ,.Egyptum profe- 
ctus est, et prospera fortuna gaudenti multos alios 
monasterii illius codices emere contigit, inter quos 
etiam (e siec. vi vel vii) antiqua. versio Syriaca 
trium S. Ignatii epistolarum ad Ephesios, ad Ro- 
manos et ad Polycarpum, una cuni pluribus Igna- 
tianarum epistolacum fragmentis reperta est. Qui- 
bus codicibus detectis Guilielmus Curetonus, Orien- 
taliuan litterarum apprime gnarus, optime se dere 
patristica fore meriturum sperabat, si versionem 
illam Syriacam prelo subjiceret et versionem Angli- 
camadderet,atque textum Greecum,Syriacie versio- 
ni /non accurate) respondentem exarare conaretur. 

Cum vero Tattamus duos codices epistolis ad Po- 
lycarpuin,ut diximus,ex /Egypto apportasset,unum 
anno 1839, alterum anno 1842 ; Curetonus non nisi 
priorem, quia antiquiorern, Lypis exseribendum cu- 
ravit, recentioris codicis lectiones variantes adji- 
ciens. Praterea vir doclissiimus magnum quoque 
Syriacum fragmentum Martyrii S. Ignatii et epi- 
stole ejusdem ad Romanos, quod Curetonus ipse 
anno 1839 in Musso Britannico detexerat, in vul- 
gus edere et libro suo addere decrevit. Sic prodiit 
Londini 1816 opus ejus sub titulo:« The ancient Sy- 
riac versiou of the epistles of saint Ignatius to St. 
Polvcarp,the Ephesians, and the Romans; together 
with extracts from his epistles, collected from the 


(πι) Cfr. Huter, l. c. p. 42 et Dusterdieck, |. c. 
(72) E. g. a. Neandro, Kirchengesch, t. I, ϱ 738. 
et a Netzio in Ullmann, Studien und Krit. 1835, p. 
881 sqq. Qui breviores quoqueS. Ignatii epistolas 


D 


dria, and others, ediled with an englisa translation 
and notes.Also thegreck textof these tliree epistles, 
corrected according to the authority of the Syriac 
version. By William Cureton, M. A. London : Ri- 
vingtons. Derlin: Asher et Comp. MDCCGCXLYV. 
Libro hoc usi omnem majorem inter versionem il- 
lam Syriacam et textum nostrum Grocum differen- 
tiam suo loco adnotavimus. Curetonus nobis per- 
suadere conatur, versionem illam Syriacam genuino 
textui lgnatiano accuratissime respondere, et omnia 
quao in nostro Graieco textu plura inveniuntur, ab 
aliis addita esse ct introducta. Tantum vero abest 
ut ei astipulemur, ut versionem Syriacam non nisi 
epitomen Ignatianarum epistolarum, a monacho 
quodam Syriaco in proprios usus pios confectam 
(efr. infra not. ad cap.2. epist. ad Ephes.), reputare 
possimus, praesertim cum iidem codices a Tattamo 
detecti et alio plura excerpta ex epistolis Ignatianis, 
nec non alios libello asceticos, ut Curetonus ipse 
fatetur, contineant. Preterea sepius inde ex eo, 
qurd nexus sententiarum in versione Syriaca minus 
est arctus, apparet, monachum illum non tam in- 
terpretis, quam epitomatoris partes egisse. Confer 
qua; ad singulos locos monuimus: ad Ephes. 
capp. 3, 8, 9, 14, 19; ad Trall. in titulo et cap. 4; 
ad Rom. cap. 6; ad Polyc. in titulo et cap. 7 ; Mar- 
tyrium S. Ignatii in titulo. 

VII. Male etiam de integritate epistolarum Igna- 
tii dubia mota sunt (72). Pressertim omnia de epi- 
scopatu et de deitate Christi effata interpolatori a 
quibusdam tribuntur. Sed 

a)nullumexternuminterpolationisadestindicium., 

b) Loci a veteribus laudati pari modo in breviori 
nostra recensione leguntur. Cfr. supra testi- 
monia veterum. 

c) Arctior materie et orationis nexus omni in- 
terpolationis suspicioni nuntium mittunt ; ef- 
fata enim illa displicentia sine totius sermo- 
nis pariter ac sensas devastatione evelli non 
possunt. 

d) Prieterea eandem styli rationem cum in re- 
pudiatis, tum in approbatis epistolarum par- 
tibus invenies. 

e) Quod c. 8 ep. ad Magn. Zej7« facta sit men- 
tio, interpolationis non probet indicium, ut 
in notis ad h. l. demonstravimus. 

f) Pelemicis tantum causis ducti nonnulli viri 
docti integritatem epistolarum nostrarum in 
dubium vocarunt (13). 

g) Qui episcopatus causa epistolas nostras inter- 
polatas esse putant, nullo modo rationem red- 
dere possunt cur epistola ad Romanos sola ab 
interpolatore non fuerit fredata, cum sex reli- 
quis impiasejus manus non pepercisse credant. 


interpolatas putant,novissimis diebus validissimum 

interpolationis ejusmodi testimoniumr assecuti vi- 

dentur versione Syriaca, a. Guil. Cureton edita. 
(7$) Mohler, Patrol., 1. I, p. 425 sqq. 


639 


C. J. BEFELII PR/EFATIO. 


040 


Ut brevi dicam, interpolationis suspicio ne mini- A exprimere nequivit ; ita ut facile non Greecit, sed 


mumquidem mereri applausum videtur, planeque 
persuasum mihi est, talem judicii mediocritatem 
non auream esse. Epistole Ignatii sint ut sunt, 
aut non sint (74) 

VIII. Epistolarum auctor Greeci sermonis non ap- 
prime gnarus, et ardentis potius animi impetus, 
quam grammatice regulas secutus, periodorum 
structuram non semel violavit, orationis nexum 
sententiis interjectis sepius interrupit, et sublimes 
profundasque cogitationes suas sufficientibus verbis 


Asie filium detegas (75). 

IX. De tempore quo he epistole exarate fuerint, 
due feruntur celebriores sententie, quarum altera 
anno 107, altera anno 116 favet. Nos, qui supra 
8I martyrium Ignatii anno 107 assignavimus, eo- 
dem anno et epistolas conscriptas esse censeamus 
oportet. 

X. De doctrina Ignatii disputarunt Lumperus 
(76), Junius, Heynsius ac van Gilse (77), Mohlerus 
(18) et alii. 





II. DE ACTIS MARTYRII S. IGNATII. 


I. Acta Martyrii S. Ignatii a. 1647 e msto codice p summationem, et proximo, ut verisimillimum vi- 


Caiensi edidit Usserius Armachanus, optime de B. 
martyre ejusque epistolis meritus. Huic veteri ver- 
sioni vir doctissimus alteram adjunxit (79), ex an- 
tiquissimo Cottonianw bibliothece codice descri- 
ptam, in qua multe absurde et fabulose narratio- 
nes contra fidem historiarum ex novitiis Actis in- 
terpolatis desumpte continentur (80). 

Anno autem 1089 ex msto codice Parisino, olim 
Colbertino, nunc regio Acta nostra Grece unacum 
nova versione Latina Parisiis evulgavit Theodericus 
Ruinartus, presbyter e congregatione S. Mauri, in 
Appendice ad Acta primorum martyrum sincera atque 
selecta. Graecum autem hoc exemplar cum antiqua 
versione codicis Caiensis maxime convenire, cuivis 
ex leviuscula collatione facile constat (81). 

Post Ruinartum precipue Grabius, Ittigius, 
Smithius et Jacobsonus Acta nostra, mendis, que 
passim irrepserant, sublatis ediderunt. 

II. Acta hoc,ut cum Smithio loquar, «a familia- 
ribus S. Ignatii, qui Antiochia Romam usque illum 
sunt comitati, atque illius ultimo et maxime glo- 
rioso agoni interfuere, descripta esse, multa inipsis 
Actis id testatissimum reddunt. In his enim sic lo- 
quuntur, qui ea litteris tradidere : Ἠμεῖς μὲν ἆκον- 
τες ἀπηγόμεθα, στένοντες ἐπὶ τῷ áo" ἡμῶν μέλλοντι 
χωρισμῷ τοῦ δικαίου γίνεσθαι (82). Et nonnullis in- 
terjectis sub finem : Τούτων αὐτόπται γενόµενοι (83). 
Hoc, inquam, aliaque (8&) extra omnedubium po- 
nunt, a S. Ignatii comitibus Αοία hujusmodi fuisse 


detur anno ; dum res geste cum totius itineris ra- 
tione in recenti fidelius inheserint memoria. » 

« Illos autem fuisse Philonem et Agathopodem, 
quorum meminit sanctissimus martyr in epistolis 
ad Smyrneos et ad Philadelphenses, hunc Antio- 
chis, illum vero Tarsensis Ecclesie diaconum, vix 
ἃ quoquam dubitari aut potest aut debet. » Hacte- 
nus Smithius. Gallandius (85) addit, Philoni et 
Agathopodi adjungendum saltem esse nominatim 
et Crocum, qui sanctum martyrem Romam usque 
assectatus fuisse perhibetur (86). 

III. Authentica et genuina censentur Acta nostra 
ab Usserio, Dodwello, Ruinarto, Grabio, Tillemon- 
tio, Pearsonio, Smithio, Cotelerio, Mamachio, Gal- 
landio, Lumpero (87), Mohlero (88) et aliis. Dalleus 
vero, ut ipsius S. Martyris sccipta, ita et Acta 
ejusdem pro supposititiis habuit ; sed sicut illorum 
ita horum quoque defensionem suscepit doctissi- 
mus Pearsonius parte n Vindic. Epist. S. ]gn., 
c. 12 (89). Preter Dalleum Oudinus quoque, Heu- 
mannus et alii Actorum veritatem impugnare 
aggressi sunt; sed funditus eorum sententiam 
evertit vir eruditissimus Mamachius (90), ex ordi- 
ne Predicatorum. 

Revera nullius ponderis sunt Dallei et socio- 
rum argumenta. 

8) Exceptiones, que adversus Romanum Ignatij 
iter itinerisque rationem sunt prolate, esse futiles, 
jam ex iis, quzv supra ad iter hoc. defendendum 


perscripta ; et quidem non longe post ipsius con- D protulimus, apparet. Maxime autem doctissime 


(74) Optime integritatem harum epistolarum de- 
fendit Düsterdieck, l. c., p. 80 sqq. 
CS Cfr. Mohler, Patrol., t. I, p. 122. 
(76) Hist. thcol. crit., t. I, P. 305-327. 

(11) « Commentationes de Patrum apostolico- 
rum theologia morali » a) p. 38-71. b) p. 39-58. c) 


. 54-74. 

(18 Patrol., t. I, p. 131-152. 

(79 Utramqus hanc versionem apud Gallandium 
reperies. 

(80) Grabe, S icileg. t. II, ὃ et 6. Smith, 
pref. in Acta artyr. S . Ign. ápud Jacobsonum, 


t. II, p. 523. 
(81) Grabe et Smith. 1I. cc. 
(82) Martyr. Ign., c. 5. 
(83) Ibid., c. 7. 
(84) E. g. ᾿συναντῶμεν τοῖς κ. ο. 6. 
(85) Bibl. Veterum Patrum, t. I, Proleg., p. 1x. 
(86) Ep. Ign. ad Rom., c. 
lis Hist. theol. crit., t. ii s. &28 -&33. 
88) Patrol., t. I, p . 408 pt 
0 Apud Cotel., t II, 11. 
"y 0) Origines et Antiquit. Christ., t. IV, p. 401- 


bm --α 


641 


C. J. ΠΕΕΕΙΠ Ph/EFATIO. 


ο 


Tafelii de via Egnatia dissertationes novam rei no- A Exstat autem posterior illa Aciorum pars, a Grabio 


stra lucem attulerunt; quas qui perlegerit, tan- 
tum abest, ut viam, quaS. martyr ductus esse nar- 
ratur, monstrosam putare possit, ut clare perspi- 
ciat, non nisi vulgari Romanorum via Ignatium 
esse usum (91). 

b) Actorum auctorem diu post Ignatii tempora 
vixisse, Dallaeus e sermonibus conjecit, quos cum 
Trajano a martyre habitos Acta nostra prreter 
omnem veri ac decori speciem finxisse putat vir 
ille criticus. Ei jam Pearsonius (92) respondit, 
sermones istos certe neque veri, neque decori ratio- 
nes turbare contendens. Una tantum vox xaxoóat- 
µων (c. 2), a Trajano usurpata, objectioni illi oc- 
casionem praebuisse videtur,quam nemo dixerlIt im- 
pevatori minime convenire, qui eam recte intelle- 
xerit. Qui enim novit, quid sit καχοδαίµων, et quo- 
modo Christianos in judicio compellare soliti fue- 
rint ethnici, facile sentiet, et verum hoc et deco- 
rum esse. Est autem κακοδαίµων, ut ex multis 
exemplis Pearsonius docuit, nil aliud quam infelix 
homo (99). 

Presterea monendum, sermones Ignatii et Tra- 
jani & scriptore Actorum non ad verbum relatos, 
auctoremque nostrum eadem licentia usum esse, 
quam omnino historici in enarrandis aliorum ser- 
monibus sibi vindicabant. Quod si e. g. capite 2 
Trajanus deos gentilium daemones appellat, certe 
scriptorem Christianum verbis Christianis mentem 
Trajani exposuisse facile perspicies. 

c) Authentie argumentum inde quoque nobis 


petendum videtur, quod Acta hec pressa simplici- C 


que oratione sint conseripta, atque. 

d) mire illis respondeant, que ab Eusebio et S. 
Joanne Chrysostomo de martyrio Ignatii doce. 
mur (94). 

e) Nihil denique ibi legitur, cum Trajani historia 
pugnans (95). 

Testimonia vero Veterum pro Actis nostris e sex 
primis ers Christiane seculis inveniri non possunt. 

IV. Postremam Actorum Ignatii partem spuriam, 
et ab interpolatore quodam assutam, arbitrati sunt 
Usserius, Grabius et alii ; causis, ut mihi videtur, 
non sufficientibus. 

a) Postremam Actorum partem in altera Latina 
versione codicis Cottoniani deesse, minime nega- 
mus, sed hunc codicem nullius auctoritatis esse, 
ex iis, que supra S I diximus, satis apparet; lu- 
ceque est clarius interpretem istum, lgnatii ad- 
τοπία in Urbe narrato, à genuino Actorum exem- 
plari ad fabulas interpolatoris sese convertisse. 


(91) Vice infra not. & ad c. 5 Martyrii S. Ign. 
(92) Vindicig Ign., parte n, c. 12, supra. 
(93) Pearson., I. c. 


in dubium vocata, in versione codi^is Caiensis, et 
Grieco exemplari Parisiensi. 

b) Si Grabium audias, aperte sibi invicem re- 
pugnare videntur ista verba c. 7, qure in versione 
nostra ita sonant: Horum nos ipsi spectatores facti, 
cum ín lacrymis totam — noclem  exegissemus, et 
genibus flexis multaque oratione Dominum, ut nos 
infirmos de iis φαξ facta fuerant, certos faceret, 
essemus precáli, etc. Si enim hec facta, Grabius 
inquit, ipsimet spectatores oculis usurpaverant, 
quid opus erat, ulteriorem de iis certitudinem 
a Deo postulare? — Sed Grabius Gricum textum 
male interpretatus hzc objecit; αὐτόπται enim 
illi non de morte Ignatii, sed de eo certiores fleri 
volebant, num martyrium ejus Deo essetacceptum, 
ut jam Clericus monuit (96). 

c) Falsum esse contendit Grabius, quod c. 4 
Ignatius mortuus fuisse dicatur consulibus apud 
Romanos iterum Sura et Senecione, i. e. anno 107. 
Grabius enim, ut supra vidimus, unam tantum 
Trajani expeditionem Parthicam admittens,mortem 
S. martyris anno 116 ascripsit. Nos contra tutius 
putavimus, alteri accedere sententim,qusIgnatium 
anno 107 e vivis decessisse censet. 

d) Objectio Usserii, detecto exemplari Greco 
diluta, jam a Grabio est omissa. Usserius in codice 
Caiensi legebat (c. &): per PmcEpENTES lilteras 
gratias agens, appositas ad ipsas, etc. llinc vir do- 
ctissimus conclusit, postremam Actorum partem 
ab illo scriptore szculi quinti esse confectam, qui 
Greca Acta in Latinam sermonem transtulit,exem- 
plarique suo syllogen epistolarum Ignatii prepo- 
suit ; quam praecedentem epistolarum syllogen ver- 
bis illis precedentes litteras indicari Usserius su- 
spicatus est. Sed Greca: ..... διὰ τῶν ἡγουμένων, 
γραμμάτων εὐχαρίστων ἐχπεμφθέντων x. τ. λ. ita 
reddantur oportet : utque Ecclesiis, quz ipsi per re- 
ctores (ἡγουμένων) suos occurrerant, mercedem 
redderet, gratias agens litteris (γραμμάτων) ad eas 
missis (Cod. Caiensis male : appositas ad ipsas). 

Cum res ita se habeat, objectioni, Usserii nullàm 
vim inesse facile perspicies, neque de integritate 
Actorum dubitabis, licet fortasse paucissima qus- 
dam, aut vitio librariorum corrupta, aut manibus 
posteriorum addita sint. 


D V. Acta Martyrii S. Ignatii interpolata e seculo 


circiter sexto, Grece habet Metaphrastes ad 20 
Dec., et exinde Latine Surius et Bollandus, calen- 
dis Febr. ; Grece et Latine in editione Patrum 
apostolicorum Cotelerius. 


95) Lumper., l. c 


is Lumper., Hist. theol. crit., t- I, p. 433. 
96) Vide not. ad c. 7 Martyr. Ignat. 


643 SANCTI IGNATII EPISTOLAE GENUINE. 614 


TOY ΑΓΙΟΥ II'NATIOY 
ΕΠΙΣΤΟΛΛΙ 


SANCTI IGNATII EPISTOLE ^ 


AD EPHESIOS. ^ ΠΡΟΣ ΕΦΒΣΙΟΥΣ ". 


« Jgnalius, qui et Theophorus, Ecclesio merito — (3) Ἰγνάτιος, ὁ xai (4) Θεοφόρος, τῇ εὐλογημέν: 
beate, que est Ephesi in Asia — benedicte Dei ἐν (9) µεγέθει θεοῦ Πατρὸς [καὶ] (6) πκτρώµα- 





Patris magnitudine οἱ plenitudine, przedestinatee τι, τῇ (7) προωρισμένῃ πρὸ αἰώνων, εἶναι διὰ 
ante smcula, ut in permanentem et. immutabi- παντὸς εἷς ὀόξαν παράµονον, ἄτρεπτον, (8) fv- 
lem gloriam semper esset unita, οἱ vera passione, µένην καὶ ἐκλελεγμένην ἐν πάθει ἀληθινῷ, ἐν 
por voluntatem Patris et Jesu Christi, Dei nostri, θελήματι τοῦ Πατρὸς καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ 
electa — plurimam in Jesu Christo et in gralia θεοῦ ἡμῶν, τῇ Ἐκκλησία τῇ ἀξιομαχαρίστῳ, 
perfecta salutem ». τῇῃ οὔσῃ iv 'Egíop τῆς  'Aoix, πλεῖστα dv 


"Inoo9 Χριστῳ καὶ ἐν ἁμώμῳ χάριτι χαίρειν. 
I. Laus Ephesiorum οὗ legationem ipsi missam. Laus Onesimi. 


Suscepi vestrum in Deo valde dilectum nomen, ᾿Λλποδεξάμενος ἐν θεῷ τὸ πολυαγάπητόν (9) σου 
quod vobis comparastis indole proba secundum Ὢ ὄνομα, 6 κἐκτησθε φύσει δικαίᾳ, κατὰ πίστιν καὶ 
fidem et charitatem in Jesu Christo, Salvatore no- ^ ἀγάπην iv Ἰησοῦ Χριστῷ, τῷ Σωτῖρι ἡμῶν. ἨΜιμη- 
stro. Cum imitatores sitis Dei, ad vilam revocati ταὶ ὄντες θεοῦ (10), ἀναζωπυρήσαντες ἐν αἵματι (11) 
per sanguinem Dei, opus fraternitatis perfecte ab- Θεοῦ, «à συγγενικὸν ἔργον τελείως ἀπηρτίσατε. 
solvistis. Postquam enim audistis, me vinctum e Ἅ᾿Λκούσαντες γὰρ δεδεμένον ἀπὸ Συρίας ὑπὲρ τοῦ κοι- 
Syria pro communi nomine et spe, [videre festina- — vo3 ὀνόματος καὶ ἐλπίδος, (12) ἐλπίζοττα τῇ προσ: 


Vetus interpres. 


« Ignatius, qui et Theophorus, benedicto in magnitudine Dei Patris et plenitudine, predestinatee ante 
sicuta esse semper in gloriam permanentem, invertibilem, unitam, et electam in passione vera, in 
voluntate Patris et Jesu Christi Dei nostri, Ecclesi; digne beat: exsistenti in Epheso Asie, plurimum 
in Jesu Christo, et in immaculata gratia, gaudere ». 


CAPUT I. 


Acceptans in Deo multum dilectum tuum nomen, quod possedistis natura justa, secundum fidem et 
charitatem in Christo Jesu Salvatore nostro, [glorificato Jesum Christum Deum]: quia imitatores exsi- 
stentes Dei, et reaccendentes in sanguine Chrisli Dei, cognatum opus integre perfecistis. Audientes enim 


(1) Epistole S. Ignatii, excepta ea ad Romanos, D) (4) Cfr. Wernsdorf, de Ignatio θεοφόρῳ, in ejus- 
id agunt, ut a) dehortentur a. veneno judaizantium — dem memoria C. Timothei Seidelii, Helmst. 15758, 
Docetarum. Ad evitandam contagionem hereticam — 4. Vocabulum θεοφόρος in omnibus epistolis Igna- 
b) unitatem ecclesiasticam commendant et prescri- — tianis ab alio quodam additum putat Düsterdieck, 
bunt, cujus gratia denique c) arctissima cum epi- — De Ignat. epist. authentia. Gotting. 1843, p. 89. 


scopo conjunctio postulatur. Cfr. Rothe, Anfange, 9) Cfr. Ephes. 1, 19; I Cor. ui, 5. 
etc., p. 445 sqq. et 715 sqq. 6) Cfr. Ephes. ii, 19. 
(2) Vetus Syriaca trium lgnatii epistolarum (ad 7) Cfr. Ephes. 1, & ; rit, 11. 
Ephes., Rom. et Polyc.) versio, a Guilielmo Cure- 8) Cfr. Ephes. iv, 3 sqq, 
ton M. A. anno 1845 Londini et Beroline (apud (9) "Üvogx σου, nomen vestrum — i. e. vos dile- 


Asher) edita, pauca tantuni epistola nostrecapita — ctos et gloriosos Ephesios in persona episcopi ve- 
continet. Cfr. Prolegomena nostra ad epistolas S. — stri Onesimi suscepi. 
Ignatii n. VI. Curetoni libro usi omnem majorem (10) Sc. ἡμᾶς. Cfr. II Tim. 1, 6; I Clem. ad Cor. 
Inter versionem Syriacam et textum nostrum Gre- — 27. . 
cum differentiam suo loco adnotabimus. (14) 1. e. passione et morte Christi. 

(3) Totum epistola nostre procmium et caput (12) Periodus hzc non absolvitur. Vetus interpres 
primum, paucis minutiis exceptis, etiam in ver- οί Syrus apodosin habent : Videre festinastis, quod 
sione Syriaca legitur. ponendum ante ἐλπίζοντα. 


αἱ 


045 


EPISTOLA AD HLPHESIOS. 


646 


ευχῇ ὑμῶν ἐπιτυχεῖν ἐν Ῥώμῃ θηριομαχῆσαι, ἵνα A stis me sperantem, quod vestris precibus conse- 


διὰ τοῦ μαρτυρίου ἐπιτυχεῖν δυνηθῶ μαθητὴς εἶναι 
τοῦ (13) ὑπὲρ ἡμῶν ἑαυτὸν ἀνενεγχόντος θὲῷ προσ- 
φορὰν xal θυσίαν. (14) Ἐπεὶ οὖν τὴν πολυπληθείαν 
ὑμῶν iv ὀνόματι θεοῦ ἀπείληφα ἐν Ὀνησίμῳ, τῷ 
ἐν ἀγάπῃ ἀδιηγήτῳ, ὑμῶν δὲ ἐν (15) σαρκὶ ἐπισγό- 
πῳ’ ὃν εὔχομαι κατὰ ᾿]ησοῦν Χριστὸν ὑμᾶς ἀγαπᾶν, 
xai πάντας ὑμᾶς αὐτῷ ἐν ὁμοιότητι εἶναι. Βὐλογητὸς 
γὰρ 9 χαρισάµενος ὑμῖν ἀξίοις o03t τοιοῦτον ἐπίσκο- 
T^y κεχκτήσθαι. 


quar, ut lomo» adversus bestias pugnem,ut per 
martyrium adipisei possim discipulus esse illius 
qui se ipsum pro nobis obtulit Deo oblationem et 
hostiam. Suscepi ergo in nomine Dei multitudinem 
vestram in Onesimo, inenarrabilis charitatis viro, 
vestro autem in carne episcopo ; quem juxta Jesum 
Christum a vobis amari, cuique similes vos omnes 
fleri opto. Benedictus enim, qui gratia sua vos ta- 
lem episcopum possidere dignatus est. 


II. Laus reliquorum legatorum. Exhortatio ad obedientiam ergá episcopum et presbyterium. 


(16) Περὶ δὲ τοῦ συνδούλου µου Βούῤῥου, τοῦ xa- 
τὰ θεὸν διαχόνου ὑμῶν ἐν πᾶσιν εὐλογημένου, εὖ- 
χωμαι παραμεῖναι αὐτὸν εἰς τιμὴν ὑμῶν καὶ τοῦ 
ἐπισκόπου. Koi Κρόκος δὲ, ὁ θεοῦ ἄξιος καὶ ὑμῶν, 
ὃν ἐξεμπλάριον τῆς ἀφ᾿ ὑμῶν ἁγάπης ἀπέλαθον, κκ- 
τὰ πάντα µε (17) ἀνέπαυσεν, ὡς καὶ αὐτὸν ὁ Πατὴρ 
Ἰησοῦ Χρ.στοῦ (18) ἀναψυξαι, ἅμα ᾿Ονησίμῳ καὶ 
Βούῤῥῳ καὶ Εὔπλῳ καὶ Φρόντωνι, δι ὧν πάντας 
ὑμᾶς κατὰ ἀγάπην εἶδον. (19) Ὀναίμην ὑμῶν διὰ 
παντὸς, ἑάνπε} ἄξιος ὦ. Πρέπον οὖν ἐστι, κατὰ miv- 
τα τρόπον δοξάζειν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν δοξᾶσαντα 
ὑμᾶς, ἵνα ἐν μιᾷ ὑποταγτ Tice κατηρτισμένοι (20) τῷ 
αὐτῷ νοί καὶ τῇ αὐτῃ qvum, xal τὸ αὐτὸ λέγητε 
πάντες περὶ τοῦ αὐτοῦ, ἵνα (21) ὑποτασσόμενοι τῷ 
ἐπισκόπῳ καὶ τῷ πρεσθυτερἰῳ «ατὰ πάντα Tite µγια- 
σμένοι. 


De conservo autem meo Burrho, secundum Deum 
diacono vestro, in omnibus benedicto. oro, ut sem- 
per vobis et episcopo sit honori. Sed et Crocus, et 


B Deo et vobis dignus, quem exemplar vestre chari- 


lalis accepi, per omnia me recreavit, quomodo et 
ipsum refrigeret Pater Jesu Christi, una cum One- 
simo et Burrho et Euplo et Frontone, per quos vos 
omnes quoad charitatem vidi.Fruar vobis perpetuo, 
si dignus fuero. Decet ilaque vos omnibus modis 
glorificare Jesum Christum, qui glorificavit vos, ut 
in obedientia una sitis perfecti [eadem mente ea- 
demque sententia, idemque dicatis de eodem om- 
nes], ut subjecti episcopo et presbyterio per om- 
nia sanclificati sitis. 


III. Sine omni superbia — amore ductus — vos adhortor ad unitatem. 
(22) O3 διατάσσοµαι ὑμῖν, ὡς dv τίς. Et γὰρ xai ϱ 
Vetus interpres. 


ligatum a Syria pro communi nomine et spe, sperantem oratione vestra potiri, in Roma cum bestiis pu- 
gnare, ut potiri possim discipulus esse, videre festinastis. Plurimam enim multitudinem vestram in, 
nomine Dei suscepi in Onesimo, qui in charitate inenarrabilis est, vester autem in carne episcopus : 
quem oro secundum Jesum Christum vos diligere, et omnes vos ipsi in similitudine esse. Benedictus 
enim qui tribuit vobis dignis exsistentibus talem episcopum possidere. 


CAPUT II. 


De conservo autem meo Burro, secundum Deum diacono nostro in omnibus benedicto ; oro permanere 
ipsum in honorem vestri οἱ episcopi. Sed el Crocus, Deo dignus et vobis, quem exemplarium ejus que ἃ 
vobis charitatis suscepi, secundum omnia me quiescere fecit, ut et ipsum Pater Jesu Christi refrigeret, 
cum Onesimo, et Burrho, et Euplo, et Frontone: per quos vos omnes secundum charitatem vidi. Fruar 
vobis semper ; si quidem dignus exsistam. Decens igitur est secundum omnem modum glorificare Jesum 
Christum, qui glorificavit vos : ut in una subjectione perfecti, subjecti episcopo et presbyterio, secundum 


omnia sitis sanctiflcali. 
CAPUT III. 


Non dispono vobis, ut exsistens aliquis. Si enim et ligor in nomine Christi, requaquam perfectus sum 


(13) Syrus legit τοῦ θεοῦ, omnia qua sequuntur 
[nio 344v ἑαυτὸν ἀνενεγκόντος θεῷ προσφορὰν xai 

υσίαν) omittens. 

(44) Ἐπεὶ οὖν est sine apodosi. Ms. πολυπλη- 

tav. 

(15) I. e. episcopus visibilis, vicem gerens episco- 
pi invisibilis, Christi Cfr. Rothe Anfange, etc , p. 
476. Syrus verba ἓν σαρχί neglexit. 

(16) Totum caput secundum deest in versione 
Syriaca ; pius enim ille monachus, qui versionem 
Syriacam elaboravit, omnia omisisse videtur, qua 
ipsi et usui suo ascetico minus congrua minusve 
necessaria putabat. Pareneticos vero epistolarum 
Ignatianarum locos omnesque ad vitam bene insti- 
tuendam exhortationes sedulo collegit. Preterea 
ad hoc caput conferas Rothe, Anfange der christl. 
Kirche, p. 491. 

(17) Vox Paulina ; I Cor. xvi, 13, etc. Jac. 


(18) Ita ms., neque aliter legit vet. int., dum ver- 
tit, refrigeret. Editi : ἀναφύζει. ΡΕΑΗΣ, Jac. Cfr. II, 
Tim. 1, 20: πολλάκις µε ἀνεψνξε, et Act. 1i, 19. 
Jac. 

(19) Phrasin hanc apostolicam, e S. Pauli Ep.ad 
Philem., ut videtur, desumptam, swpius usurpat 
Ignatius. Jac. 

(20) Hzc inclusa, a vet. int. non agnita, male 
inserta sunt ex I Cor. i, 10. Pgans. Gar. 

21) Ita Gall., Rothe et alii. Ms. ἐπιτασσόμενοι. 

29) E capite tertio Syrus nil nisi unicam senten- 
tiam, 'AXX' ἐπεὶ ἡ ἀγέπη οὐκ tx µε σιωπᾶν περὶ 
ὑμῶν, διὰ τοῦτο προέλθον παρακαλεῖν ὑμᾶς, ὅπως 
σωντρέχητε vi γνώμῃ τοῦ θεοῦ in usus suos con- 
vertit, eamque cum fine capitis primi male conjun- 
xit. Multo aptius hic sententia cum verbis proxime 
cam antecedenlibus (vos praeceptores mei estis) co- 

seret. 


647 


SANCTI IGNATII EPISTOLJ/E GENUINJE. 


enim vinctus sum propter nomen Christi, nondum A δέδεµχι (23) ἓν τῷ ὀνόματι, οὕπω ἀπήρτισμαι dv "In- 


tamen perfectus sum in Jesu Christo. Nunc enim 
incipio discipulus esse, εἰ alloquor vos ut condo- 
ctores meos. Nam oportebat me a vobis confirmari 
fide, admonitione, patientia, equanimitate.At cum 
charitas non sinat me tacere de vobis, propterea 
anteverti vos admonere, αἱ uniamini in sententia 
Dei. Etenim Jesus Christus, inseparabilis nostra 
vita, sententia Patris est, ut et episcopi, per tractus 
terr; constituti, in sententia Jesu Christi sunt, 


σοῦ Χριστῷ. Νῦν γὰρ ἀρχὴν ἔχω τοῦ µαθητεύεσθαι, 
καὶ προσλαλῶ ὑμῖν ὡς (24) συνδιδασκαλίταις µου. 
Ἐμὶ γὰρ ἔδει ὑφ᾽ ὑμῶν (25) ὑπαλειφθῆναι πίστει, 
νουθεσίᾳ, ὑπομονῇῃ, µαχροθυµίχ. ᾽Αλλ’ ἐπεὶ ἡ ἀγάπη 
οὐκ Eg µε σιωπᾷν περὶ ὑμῶν, (26) διὰ τοῦτο προέλα- 
6ov παρακαλεῖν ὑμᾶς, ὅπως συντρέχητε τῇ γνώµῃ 
τοῦ θεοῦ. Καὶ γὰρ Ἰησοῦς Χριστὸς, τὸ (27) ἀδιά- 
χριτον ἡμῶν ζην, (28) τοῦ Πατρὸς ἡ γνώµη, ὡς xal 
oi Ἐπίσκοποι, οἱ (29) κατὰ τὰ πέρατα ὁρισθέντες, 
(30) ἐν Ἰησοῦ Χριστοῦ γνώµῃ εἰσίν. 


IV. Presbyterii unitatem cum episcopo imitemini. 


Unde decet vos in episcopi sententiam concur- 
rere, quod et facitis. Nam memorabile vestrum 
presbyterium, dignum Deo, ita coaptatum est epi- 


(31) Ὅθεν πρέπει ὑμῖν συνιρἐχειν τῇ τοῦ ἐπισκό- 
που γνώµῃ, ὅπερ xal ποιεῖτ. Τὸ γὰρ ἀξιονόμαστον 
ὑμῶν πρεσθυτέριον, τοῦ θεοῦ ἄξιον, οὕτως συνήρ- 


scopo, ut chorde citharm. Propter hoc in consensu p µοσται τῷ ἐπισχόπῳ, (32) ὡς χορδαὶ κχιθάρᾳ. Διὰ 


vestro et concordi charitate Jesus Christus canitur. 
Sed et vos singuli chorus estote, ut consoni per 
concordiam, melos Dei recipientes in unitate, can- 
tetis voce una per Jesum Christum Patri ; quo et 
vos audiat, et agnoscat ex iis, qu» bene operamini, 
membra esse vos Filii ipsius. Utile itaque est, in 
immaculata unitate vos esse, ut et semper partici- 
petis Deo. 


τοῦτο ἐν τῇ ὀμονοίᾳ ὑμῶν xal συμφώνῳ ἀγάπη Ἱτ- 
σοῦς Χριστὸς ἄδεται. Kal οἱ κατ ἄνδρα ὃξ χορὸς 
γίνεσθε, ἵνα σύμφωνοι ὄντες lv ὀμονοίᾳ, χρῶμα θεοῦ 
λαθόντες ἔν ἑνότητι, ὥδητε ἐν φωνῇ μιᾷ διὰ ᾿[ησοῦ 
Χριστοῦ τῷ Ηατρὶ, ἵνα ὑμῶν καὶ ἀχούσῃ, xai (33) ἔπι- 
γινώσκων, δι dv εὖ πράσσετε, µέλη ὄντας τοῦ }οῦ 
αὐτοῦ. Χρήσιμον οὖν ἐστιν, ὑμᾶς ἐν ἁμώμῳ ἕνοτητι 
εἶναι, ἵνα καὶ Θεοῦ πάντοτε µετέχητε. 


V. Laus et utilitas hujus unitatis. 


Si enim ego brevi temporis spatio talem consue- 
tudinem contraxi cum episcopo vestro, quo non 
humana, sed spiritualis ; quanto vos beatiores 
judico, conjunctos ei sicuti Ecclesia Jesu Christo, 
et Jesus Christus Patri; ut omnia unitatem con- 


(34) Ei. τὰρ ἐγὼ ἐν μικρῷ χρόνῳ τοιαύτην avví- 
θειαν ἔσχον πρὸς τὸν ἐπίσχοπον ὑμῶν, οὐκ (33) ἀν- 
θρωπίνην οὖσαν, ἀλλὰ πνευματικὴν, ποσῳ μᾶλλον 
ὑμᾶς paxaziQw, τοὺς ἠἐγκεκραμένους (36) οὕτως» 
(37) ὡς ἡ Εκκλησία Ἰησοῦ Χριστῷ, xoi ὡς ὁ Ἱτ- 


Vetus ἰπίεργες. 


' jn Jesu Christo. Nunc autem principium habeo addiscendi ; et alloquor vos, ut doctores mei. Me enim 
oportuit a vobis suscipi fide, admonitione, sustinentia, longanimitate. Sed quia charitas non sinit me 
silere pro vobis ; propter hoz preoccupavi rogare vos, ut concurratis sententie Dei. Etenim Jesus Chri- 
stus, incomparabile nostrum vivere, Patris sententia ; ut et ipsi secundum terre fines determinati Jesu 
Christi sententia sunt. 

CAPUT IV. 


Unde decet vos concurrere episcopi sententie : quod et facitis. Digne enim nominabile vestrum pre- 
sbyterium, Deo dignum, sic concordatum est episcopo, ut chorde cithare. Propter hoc in consensu vestro 
et consona charitate Jesus Christus canitur. Sed et singuli chorus facti estis; ut consoni exsistentes in 
consensu, melos Dei accipientes in unitate, cantetis in voce una per Jesum Christum Patri ; ut et vos 
audiat, et cognoscat per quem bonum operamini, membra exsistentes Filii ipsius. Utile igitur est, vos 
in immaculata unitate esse ; ut et Deo semper participetis. 


CAPUT V. 


. Si enim ego in parvo tempore talem consuetudinem tenui ad episcopum vestrum, non humanam ex- 
sistentem sed spiritualem ; quanto magis vos beatifico, conjunctos sic ut Ecclesia Jesu Christo, et ut 


(23) Nomen absolute nb nomine Christi habes ut [) etiam unitus est Christo ; et qui unitus est Christo, 
infra c. 7. et ad Philad., c. 10. JacoBsoN. etiam unitus est Patri. Cfr. Rothe, Anf., pag. &71- 


(24) 1. e. «preter Christum vos preceptores 478. 
mei estis, » ut ex sq. patet. (31) Totum caput quartum deest in versione Sy- 
(25) I. e. « ungi, excitari, instrui, ad certamen  riaca. 


preparari. » PEARSON. 

(26) Respexisse videtur B. Pater S. Paulum ad 
Philem., 8, 9. Jac. 

(27) Cfr. infra ad Trall., e. 1, et Joan. xv, 5; Co- 
loss. ni, &. Sensus; « Plane in eo vivimus, et ipse 
in nobis. » 

28) Cfr. Joann. xiv, 9; Matth. χι, 27. 

29) — lv πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ. Cfr. Ign. ad Rom. 
e. v*. Rothe, Anf., p. &72, not. 100. 

30) Qui in sententia episcopi est (— unitus ei), 


(32) Eadem similitudine utitur noster etiam in 
Ep. ad Philad., e. 1. Ussgn. 

(33) Vet. interpres legebat: καὶ ἐπιγινώσκῃ, δι’ 
0v εὖ πρἀσσετε, x. t. À. ef cognoscat, per quem bo- 
num operamini, etc. 

fs Syrus caput quintum omisit. 

95) I. e. κατὰ σάρχα, qualem homines seculo 
addict exercent. he. A 450 

e. αὐτῷ Bothe, ÁAnf., p. &50. 

e Vide Rothe, Anf., p. Mi. 


649 


EPISTOLA AD EPHESIOS. 


650 


σοῦς Χριστὸς τῷ Πατρὶ, ἵνα πάντα ἐν ἑνότητι oop- Α sentiant? Nemo erret : nisi quis intra altare sit, 


φωνα 3; Μηδεὶς πλανχσθω" ἐὰν μή τις p ἐντὸς τοῦ 
θυτιαστηρίου, ὑστερεῖται τοῦ ἄρτου τὸ Oi:o2. Ei vip 
ἑνὸς καὶ δευτέρου ποοσε»χῖ 103a tiw -σ(ὺν ἔχει, 
πόσψ μᾶλλον fj τε τοῦ ἐπισκόπου καὶ πᾶατης τῆς Ex- 
χλγσίας; Ὁ οὖν μὴ ἑρχόμενος ἐπὶ τὸ αὐτ)λ, οὗτος 
ἤδη ὑπερηφανεῖ, xai ἑαυτὸν διέκρινεν. Γάγραπται 
γάρ Ὑπερηφάνοις ὁ θεὸς ἀντιτάσσεται !. Σπου- 
δάσωµεν οὖν, μὴ ἀντιτάσσεσθαι τῷ ἐπισχόπῳ, ἵνα 
ὦμεν (38) θεῷ ὑποτασσόμενοι. 


privatur pane Dei. Si enim unius atque alterius 
precatio tantas vires habet ; quanto maris illa,quse 
episcopi est et totius Ecclesice ? Qui igitur in con- 
ventum non venit, hic jam superbia elatus est, et 
seip-um separavit atque judicavit. Scriptum est 
enim : Superbis Deus resistit. Studeamus igitur 
episcopo non resistere, ut simus subjecti Deo. 


VI. Respiciatis episcopum ut Christum ipsum. Onesimus hac in re vos laudat. 


(39) Καὶ (40) ὅσον βλέπει τις (41) σιγῶντα ἐἑπί- 
σκοπον, πλειόνως αὐτὸν φοθείσθω’ (49) πάντα γὰρ, 
ὃν πέαπει Ó οἰκοδεσπότης sl; ἰδίαν οἰκονομίαν. οὔ- 
τως δεῖ ἡμᾶς αὐτὸν Oigssüit ὡς αὐτὸν τὸν πἐιψαν- 
τα. Τὸν 02» ἐπίσκοπον ὀζλον ὅτι ὡς αὐτὸν τὸν K5- 


Et quandiu quis episcopum tacentem videt,tanto 
magis eum revereatur; quemcunque enim pater- 
familias mittit ad gubernandam familiam suam, 
hunc ila accipere debemus ut illum ipsum, qui 
mittit. Manifestum igitur est, quod episcopum re- 


ριον δεῖ (&3) προσθλέπειν, Αὐτὸς μὲν οὖν Ὀνάσιμος B spicere oporteat ut ipsum Dominum. Et ipse qui- 


ὑπερεπαινεὶ ὑμῶν τὴν ἐν ϐΘεῷ εὐταξίαν, Ott πάντες 
κατὰ ἀλήθειαν ζῆτε, xal ὅτι tv ὑμῖν οὐδεμία αἴρταις 
κατοιχεῖ ἀλλ οὐδὲ ἀκούετὲ τινος πλέον, (44) ἧπερ 
15395 Ψριστοῦ λαλοῦντος ἓν ἀλτθείᾳ. 


dem Onesimus supra modum laudat vestrum de- 
centem divinumque ordinem, quod omnes secun- 
dum veritatem vivatis, et quod inter vos nullus sit 
hieresi locus; sed neque auditis aliquem amplius, 
quam Jesum Christum, qui loquitur in veritate., 


VII. Cavete ab hzreticis ; Christus — θεάνθρωπος — unus medicus est. 


(&3) Εἰώθασι γάρ τινες δόλῳ πονηρῷ (46) τὸ ὄνο- 
ua περιφἑρειν, ἄλλα τινὰ πράσσοντες ἀνάξια θεοῦ' 
οὓς δεῖ ὑμᾶς ὡς (41) θηρία ἐκχλίνειν. Βἰσὶν γὰρ 
χύνες λυσσῶντες, λαθροδῆκται' οὓς δεῖ ὑμᾶς φυλάσ- 


Solent enim nonnulli malo dolo nomen quidem 
circumferre, alia quedam patrantes, indigna Deo; 
quos oportet vos ut feras evitare. Sunt enim canes 
rabidi,clam mordentes , quos a vobis vitari oportet, 


σεσθαι, ὄντας (48) ὁ,σθεραπεύτους. ἰνῖς Ἱατρός ἐστιν, — ut inorbo difficulter curabili laborantes. Medicus 
exoxixóq τε xal πνευματιχὺς, (49) γενητὸς καὶ ἁγί- C autem unus est, et carnalis et spiritualis, factus et 
Vetus inlerpres. 
Jesus Christus Patri, ut omnia in unitate consona sinat? Nullus erret. Si quis non sit intra altare, priva- 
tur pane Dei. Si enim unius et alterius oratio tantam vim habet ; quanto magis illa que episcopi et omnis 
Ecclesie ? Qui igitur non venit in idem, hic jam superbit, et seipsum condemnavit. Scriptum est enim: 
Superbis Deus resistit. Festinemus igitur non resistere episcopo, ut simus Deo subjecti. 
CAPUT VI. 

Et quantum videt quis tacentem episcopum, plus ipsum lii eat; omnem enim quem m'itit dominus 
domus in propriam dispensationem, sic oportet nos ipsum recipere, ut ipsum mittentem. Episcopum igi- 
tur manifestum, quoniam ut ipsum Dominum oportet respicere. Ipse igitur quidem Onesimus superlaudat 
vestram divinam ordinationem ; quoniam omnes secundum veritatem vivitis, et quoniam in vobis neque 
una heresis habitat; sed neque auditis aliquem amplius quam Jesum Christum, loquentem in veritate. 

CAPUT VII. 

Consueverunt enim quidam dolo malo nomen circumferre, sed quiedam operantes indigna Deo: quog 
oportet vos ut bestias declinare. Sunt enim canes rabidi ; latenter mortentes ; quos oportet vos obser- 
vare, exsistentes difficile curabiles. Unus medicus est, carnalis et spiritualis, genitus et ingenitus, in 
carne factus Deus, in immortali vita vera, et ex Maria et ex Deo, primo passibilis et tunc impassibilis, 


Dominus Christus noster. 
! Prov. ni. 34; Jac. iv, 6; I Petr. v, 5. 


(38) Ms. Oso». 
39. Caput sextum in versione Syriaca non ex- 
stat. 

(30) Ita ms. Editi ὅσῳ. Jac. I 

(41) I. e. non punientem auctoritatis sue con- 
temptores. Cfr. infra c. 15 οἱ ad Philad., c. 1. 
Rorus. 

(42, Verba Domini apud Muttheum (xxiv, 49) 
Ignatius noster ad solos epi-copos refert lothe, 

. &13. 
F (43) Ms. προθλέπειν. 

(44. Vs. εἶπερ — sin aliter; librarius enim no- 
ster η et ει permutare gaudet. Jac. 

(43) Totum hoc caput a Syro omissum est. 


Ῥλατιυι. GR. Y. 


(46) Cfr. supra, c. 3, not. 23. 

(41) Cfr. ad Smyrn., c: 4. 

(48; Sensus: In summo periculo atque &ternsg 
salutis sug discrinine sunt. Sed quis eos sanet ? Non 
homines, sed Christus; ipsi sunt relinquendi. Cfr. 
Hothe, Anf., p 761. 

(49) Codex Florentinus habet et vet. interpres 
legit γεννητὸς X2! ανέννητος. genitus et ingenitus, 
male Plures vero codices Ata,nasii iDesynodisi in 
citatione. loci hujus habent γενγτὸς et div» coc, 
factus et non factus. ἆλα. Sampissime etiam ἀγέννη- 


τος positum reperitur pro ἀγένητος. Suicer. Thes. 
8. V. Αγέννητος, 


21 


4 V 


058 


SANCTI IGNATII EPISTOL/AB GENUINE. 


non factus, in homine exsistens Deus, in morle À νητος, ἐν σαρχὶ γενόμενος θεὸς, ἓν (50) θανάτῳφ ζωὴ 


vita vera, et ex Maria et ex Deo, primum passi- 
bilis et tunc impassibilis, Jesu Christum, Dominus 


noster. 


ἀληθινὴ, xxi ἐκ Μαρίας γαὶ ἐκ θεοῦ, πρῶτον παθη- 


τὸς xal τότε (51) ἀπαθὴς, (52) ᾿Ιτσοῦς Χριστὸς, ὁ 


K»p:os ἡμῶν. 


VIII. Ne seducamini. Vos estis magni et spiritualcs, ego mimimus. 


Ne quis igitur vos seducat, sicut nec seducimini; 
toti namque estis Dei. Cum enim nulla lite impli- 
cemini, qua vos discruciare possit, profecto secun- 
dum Deum vivitis. Purgamentum vestri sum, et 
justrandus a vestra Ephesiorum Ecelesia, cele- 
berrima in seculis. Carnales spiritualia exercere 
nequeunt,neque spiritualescarnalia;sicut nec fides, 
qui incredulitatis sunt,nec incredulitas,que fidei. 
Quae vero et secundum carnem agitis, ea spiritualia 
sunt ; in Jesu Christo enim omnia agitis. 


(53, M? οὖν τις ὑμᾶς ἑξαπατάτω, ὥσπερ οὐδὲ 
ἑξαπατᾶσθε, ὅλοι ὄντες Θεοῦ. "Όταν γὰρ µηδεµία 
ἔρις ἐνεί2ισται ἐν ὑμῖν, dj δυναμένη ὑμᾶς βασανί- 
σαι, ἄρα κατὰ θΘεὸν ζῆτε. (54) Περίψηµμα ὑμῶν, 
xai (98) ἁγνίζωμαι (ὅ6) [ὅφ)] ὑμῶν φεσίων Ἐχκλη- 
σίας, τῆς διχθοήτου τοῖς αἱῶσιν. Οἱ σαρκικοὶ τὰ 
πνευματικὰ πράσσειν οὗ δύναντα:, οὐδὲ οἱ πνευµα- 
τικοὶ τὰ σαρχικά' ὥσπερ οὐδὶ ἡ πίστις τὰ τῆς 
ἀπιστίας, οὐδὲ ἡ ἀπιστία τῆς πίστεως. "A δὲ xai 
κατὰ σάρκα πράσσετε, ταῦτα πνευµατιχά ἐστιν ἓν 


B 'Ins09 γὰρ Χριστῷ πάντα πράσσετε. 


ΙΧ. Falsio doctoribus non prabuistis aures, vos, templa Dei. 


Novi autem,nonnullosillinc transiisse,qui habent 
perversam doctrinam ; quos non permisistis semi- 
nare inter vos, et obturastis aures, ne reciperetis, 
que ab ipsis sunt disseminata, ut qui lapides sitis 
templi Patris, praeparati in. Dei Patris cdiflcium, 
sublati in alta per machinam Jesu Cüristi.qua est 
crux, Spiritu sancto pro fune utentes; fldes au- 
tem vestra vos sursum trahit, charitas vero via 
deducens ad Deum. Estis igitur et vie comites 
omnes,deiferi et templiferi, Christiferi, sanctiferi, 
per omnia ornati preceptis Jesu Christi ; propter 


(57) Ἔγνων δὲ παροδεύσαντάς τινας (58) ἐκεῖθεν, 
ἔχοντας χαχὴν διδαγήν οὓς οὐκ εἰάσατε σπεῖραι εἲς 
ὑμᾶς, βύσαντες τὰ ὧτα, εἲς τὸ μὴ παραδέξασβαι τὰ 
σπειρόµενα ὑπ᾿ αὐτῶν, ὡς ὄντες λίθοι ναοῦ Π«τρὸς, 
ito μοσμένοι εἰς οἰκοδομὴν Θεοῦ []ατρὸς, ἀναφερό- 
pevot εἷς τὰ yr, διὰ τῆς μηχανῖς Ἰησοῦ Χτιστοῦ, 
(99; ὃς ἐστ'» σταυρός, σχοινίῳ χρώμινοι τῷ Πνεύ- 
ματ: τῷ ἁγίῳ' d, 0k πίστις ὑμῶν ἀναγωγεὺς ὑμῶν, ἡ 
δὲ ἀγάπη ὁδὺς d ἀναφέρορσα «i; Θεόν. (60) Ἐστὲ 
οὖν καὶ σύνοδοι πάντες, θεοφόροι xai (61) ναοφόροι, 
Χριστοφόροι, (62) ἁγι-φόροι, κατὰ πάντα χεκοσµη- 


quos exsulto,quod dignus habitus sim, per ea, que C pvo: ἐντολαῖς Ἰησοῦ Χριστοῦ: οἷς καὶ ἀγαλλιῶμαι 
Vetus interpres. 
CAPUT VIII. 


Non igitur quis vos seducat : quemadmodum neque seducemini, toti exsistentes Dei. Cum enim neque 
una lis complexa est in vobis, potens vos torquere; tunc secundum Deum vivitis. Peripsima vestri et 
cas!ificer a vestra Ephesiorum Ecclesia. famosa in seculis. Carnales spiritualia operari non possunt, 
neque spirituales carnalia ; quemadmodum neque fldes qua infidelitatis. neque infidelitas qua fideli- 
tatis et fidei. Que autem et secundum carnem operata sunt, hec spiritualia sunt ; in Jesu enim 
Christo omnia operata sunt. 


CAPUT ΙΧ. 


Cognovi autem transeuntes quosdam inde, habentes malam doctrinam ; quos uon dimisistis seminare 
in vos.obstruentes aures. ad non recipere seminata ab ipsis ; ut exsistentes lapides templi Patris.parati 
in ediflcauione Dei Patris.relati in excelsa per machinam Jesu Christi. qui est crux,fune utentes Spiritu 
sancto. Fides autem vestra dux vester, charitas vero via referens in Deum  Estis igitur et conviatores, 
deiferi, et templiferi, et Christiferi, sanctiferi, secundum omnia oroali in mandatis Jesu Christi, 


(50) Ms. x0avac«. 

91) Ι. e. post resurrectionem. 

52) Hxc restituenda ex Theodoreto, Gelasio et 
vet. interprete. Voss. 

(53) Initium hujus capitis : (M7, οὖν... ὃλοι ὄντες 
θεοῦ) Syrus omisit, οἱ ea, quce sequuntur, imme- 
diate cum unica illa sententia, quam e capite tertio 
mutuatus est, conjunxit ; non ineple. Melius vero 
ea, qua sequitur, exhortatio ad unitatem cum ca- 
pitibus 4-8 coheret. 

(54) Cfr. infra c. 18 etl Cor. iv, 19 Syrus vo- 
cabulum περίφταα male intelligens vertit, gavisus 
Sum vobis, et preces pro vobis fundo. 

(50) Ms. ἁγνίζομα.. 

(66) Adde v?'. quod incuria librarii deletum puto. 
Vetus enim interpres habet. a vestra, etc. Sensus 
est : Vos estis magni et spirituales ; ego minimus et 
α vobis repurgandus. 


(57) Ex hoc capite Syrus nil nisi verba $toqa- 
Gpivot... ἀναφέρουσα εἷς O:óv in suam versionem 
transtulit, eaque cum fine capilis octavi con- 
junxit. Aretius vero ἑτοιμασμένοι. κ.τ.λ. cum ver- 

is proxime anlecedentibus ὡς ὄντες λιθοι cohs- 
rent. 

(68) I. e. a Smyrna, ubi vigebat Docetarum hae- 
resis. Jac. 

(39) Ita ms. De relativo sic posito, ut genus ejus 
et numerus cum sequentibus congruat, cfr. Winer, 
Gramm, pag. 113. Ed. um. Jac. ΙΡἱά., pag. 156 

. 1. 

(60; 'Ἑστὲ οὖν, κ. τ. λ. usque ad finem hujus ca- 
pitis apud Syrum desunt. qui hanc sententiam ideo 
omisisse videtur, quippe que ipsi minus fuerit 
perspicua. 

(61) De spirituali templo. Voss. 

(62, Ms. ἀγνοφόροι. 


EPI-TOLA AD EPHESIOS. 


654 


ὅτι ἠξιώθην, BU. ὦν γράφω, προσομιλῆσαι ὑμῖν καὶ A Scribo colloqui vobiscum. et simul gaudere ; quia, 


συγχαρῆναι, ὅτι xav' (63) ἄλλον βίον οὐδὲν ἀγαπᾶτε, 
εἰ μὴ µόνον τὸν θεὀν. 


ratione alterius vite habita, nihil diligitis preter 
solum Deum. 


X. Orate pro aliis, sitis mites, humiles, etc. 


Καὶ ὑπὲρ τῶν ἄλλων δὲ ἀνθρώπων ἁδιαλείπτως 
προσεύχεσθε. Ἔστιν γὰρ iv αὐτοῖς ἐλπὶς µετανοίας, 
ἵνα Θεοῦ τύὐχωσιν. Ἐπιτρέψατε οὖν αὐτοῖς χἂν ἐκ 
τῶν ἔργων ὑμῖν μαθητευθῆναι. (64) Πρὸς τὰς ὀργὰς 
αὐτῶν ὑμεῖς πραεῖς, πρὸς τὰς μεγαληῤῥημοσύνας 
αὐτῶν ὑμεῖς ταπεινύφρονες, πρὸς τὰς βλρσφημίας 
αὐτῶν ὑμεῖς τὰς προσευχὰς (05), πρὸς τὴν πλάνην 
αὐτῶν ὑμεῖς (66! ἑδροῖο, τῇ πίστει, πρὸς τὸ ἄγριον 
αὐτῶν ὑμεῖς ἦμεροι. Mr, απουλέζοντες ἀντιμ' αήτα- 
cÜa: αὐτοὺς, ἀδελφροὶ αὐτῶν εὐρτθῶμεν τῇ ἐπ'ειχείᾳ 
μιμτταὶ δὲ τοῦ Κυρίου σπουδάζωμεν εἶναι. (τίς πλέον 
(67) ἀδικηθεὶς, τίς ἀποστερτθεῖς, τίς ἀθεττθείς; ) 
(68) ἵνα μὴ τοῦ διαθόλου (69) βοτάνη τις εὑρεθῖι dv 
ὑμῖν. ἀλλ᾽ ἐν πάσῃ ἁγνείᾳ καὶ σωφροσύνῃ µένητε, iv 
Ἰησοῦ Χριστῷ, σαρχκ.κῶς xal πνευματιχῶς. 

XI. Novissima jam sunt tempora ; 

10) Ἓσγατοι καιροὶ (71) λοιπὸν. Αἰσχυνθῶμεν, 
φοθηθῶμεν τὴν μακρὀθυμίαν τοῦ θεοῦ, ἵνα μὴ ἡμῖν elo 
κρῖμα γένηται. "H γὰρ τὴν μέλλουσαν ὀργὴν φοθτθῶ- 
μεν, fj τὴν ἐνεττῶσαν χάριν ἀγαπήσωμεν' (72) ty 
τῶν δύο. Μόνον ἐν Χριστῷ ᾿Ιησοῦ εὑρεπῆναι, εἰς τὸ 
3)r,0:vàv Cv. Χωρὶς τούτου μηδὲν ὑμῖν πρεπέτω, ἐν 
ᾧ τὰ δεσμὰ περιοέρω, τοὺς πνευματικοὺς (73) µαργα- 
ρίτας, iv οἷς Ὑένοιτό µοι ἀνχστηναι τῇ προσευχῇ 
ὑμῶν, ἧς Ὑένοιτό µοι ἀεὶ µέτοχον εἶναι, ἵνα ἐν κλή- 
op Ἐφεσίων εὑρεθῶ τῶν Χριστιανῶν, oi καὶ τοῖς 
ἀποστήλοις πάντοτε συνῄνεσαν ἐν δυννάµει ᾿[ησοῦ 
Χριστοῦ. 


Sed et pro aliis hominibus indesinenter orate.Est 
enim inipsisspes pznitentie,utDeum nanciscantur. 
Permittite itaque ipsos, satem ex operibus, a vobis 
erudiri. Sitis vos adversus iras eorum mites, adver- 
sus magniloquentias eorum humiles ; eorum male- 
dictis opponite vos preces, adversus errorem eorum 
vos firmi permanete in fide,adversus efferos mores 
illorum vos mansueti sitis.Non ipsos contra imitari 
conati,fratres eorum inveniamur per henignitatem; 
imitatores aulem Domini studeamus esse,(quis ma- 
jorem injuriam passus est unquam, quis magis de- 
stitutus, quis magis contemptus ?) ne herba aliqua 


B diaboli in vobis inveniatur; sed in omni puritate 


et temperantia maneatis, in Jesu Christo, carna- 
liter et spiritualiter. 


timeamus Cominum ; orate pro me. 


Novissima jam sunt tempora. Revereamur et ti- 
meamus Dei longanimitatem, ne in judicium nobis 
cedat. Aut enim futuram timeamus iram. aut pree- 
sentem graliam diligamus ; unum ex duobus.Modo 
in Christo Jesu inveniamur,ad veram vitam viven- 
dam. Sine ipso nihil vos deceat, in quo vincula 
circumfero spirituales margaritas, in quibus resur- 
gere mihi contingat oratione vestra, cujus me opto 
semper fieri participem, ut inveniar in sorte Ephe- 
siorum Christianorum, qui et apostolis semper 
consenserunt in virtute Jesu Christi. 


Vetus interpres. 


uibus et exsultans digniflcatus sum. per que Scribo, alloqui vobis, et congaudere ; quoniam secun- 
dum aliam vitam nihil diligitis nisi solum Deum. 


CAPUT X. 


Sed et pro aliis hominibus indesinenter Deum oratis. Est enim in ipsis spes penitentie, ut Deo 
potiantur. Monete iyitur ipsos saltem ex operibus a vobis erudiri. Ad iras ipsorum vos mansueti, ad 
magniloquia eorum vos humilia sapientes, ad blasphemias ipsorum vos orationes, ad errorem ipsorum 
vos firmi fide, ad agreste ipsorum vos mansueti. Non festinantes imitari ipsos, fratres ipsorum invenia- 
mur in mansuetudine : imitatores autem Dei studeamus esse ; (quis plus injustum patiatur, quis frau- 
detur, quis contemnatur ?) ut non diaboli herba quis inveniatur in vobis, sed in omni castitate et tem- 
Perantia maneatis, in Jesu Christo, carnaliter et spiritualiter. 


CAPUT XI. 


Extrema tempora : de cetero verecundemur et timeamus longanimitatem Dei ; ut non nobis in judi- 
Gum fiat. Vel enim futuram iram timeamus, vel presentem gratiam diligamus ; unum duorum solum in 
Càristo Jesu invenitur, in verum vivere. Sine ipso nihil vos deceat; in quo vincula circunifero, spiri- 


(63) I. e. secundum hanc vitam Christianam, [) σονται (cap. 14 circa fin.) desunt apud Syrum. 
Quz» alia est a naturali. Sura. (69) liec metaphora swpius occurrit apud S. 


(64) Lineas sequentes Syrus magis ad sensum, — Ignatium. 
Quam ad litteram interpretatus est. (10) Capita 11-13 incl. in versione Syriaca non 
(63) Deest quidpiam ad absolvendam syntaxin. leguntur. 


(71) Smithius et Jacobsonus ante λοιπόν pun- 
ctum colon ponunt. 

(721 In  Parallelis | Damascenicis | Rupefucaldinis 
exslat fragmentum, quod hunc locum si exhibet : 
᾽Αγαπύσωμεν Ev τῷ νῦν βίῳ. µόνον ἐν Χριστῷ 


Int erpolator habet αντιτάξατε, quod non inconcin- 
Dum viletur Sura. 

(66) Cfr. Coloss. 1, 23. 

C61) Ita minima mutatione legendum puto ; nam 
Tus, habet: ἁδ.ικτθεῖ, ἀποστερτθεῖ, ἀθετηθεῖ. Mark- 


undus conjicit, λικήθη, ἀπεστερίθη, ἠθετήθη. 

"c verba parenthesi includenda esse, jam Mark- 
andus vidit. 

(68; Ἵνα μὴ τοῦ διαθόλου x. τ. λ. usque ad ὀφθή- 


Ἰησοῦ εὖὐ-εθῶμεν. (λω,. Ad infinitivum εὑρεθῆναι 
subauJitur 2:t, ut sape. 
(73) Cfr. Polyc. ad Phil., c. 4. 


SANCTI IGNATII EPISTOL/E GENUINJE. 


XVIII Gloria crucis. Chrisli nativitas et baptismus. 
Purgamentum meus spiritus est crucis, quee in- A — (06) Περίψητμα τὸ ἐμὸν πνεῦμα τοῦ σταυροῦ, 6 


660 


"- 


659 


credulis scandalum, nobis vero salus est et vita ce- 
terna. Ubi sapiens? Ubi disputator ? Ubi pgloriatio 
eorum, qui dicuntur prudentes? Deus enim noster 
Jesus Christus in utero gestatus est a Maria, juxta 
dispensationem Dei,ex semine quidem Davidis Spi- 
ritu autem sancto; qui natus est et baptizatus est, 
ut passione aquam puriflcaret. 


ἐστιν (91) σκάνθαλων τοῖς ἀπιστοῦσιν, (98) ἡμῖν ὃς 
σωτγρία xa (vi, αἰών ος (99) Ιοῦ σοφός ; Ποῦ συζη- 
τητές: Ποῦ χαῦχησς τῶν λεγομένων συνετῶν ; Ὁ 
q3p θεὸς ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Ἀριστὸς ἐκυοφορήθη ὑπὸ 
Μαρίας (1) κατ᾽ οἰχονομίαν θεοῦ, éx σπέρµατος μὲν 
Δαθ]ὸ, Πνεύματος δὲ ἁγίου" ὃς ἔγεννήθη καὶ ἐθαπτί- 
σθη, ἵνα τῷ πάθει τὸ ὕδωρ καθαρίσῃ. 


XIX. Tria mysteria clamoris. 


Et principem hujus mundi latuit Maris virginitas 
et partus ipsius, similiter et mors Domini; tria 
mysteria clamoris,que in silentio Dei patrata sunt. 
Quomodo igitur manifestatus est seculis ? Stella in 
celo fulsit, splendore exsuperans omnes stellas, 
et lux illius ineffabilis erat, et stuporem incussit 
ipsius novitas. Omnia autem reliqua astra, una 
cum sole et luna, chorus fuere stellae ; ipsa vero 
lumen suum extendebat super omnia. Et pertur- 
batio erat, unde prodiret novitas illis dissimilis. 
Quare soluta est omnis magia. et omne vinculum 
malitie est abolitum : ignorantia destructa est, ve- 
tus regnum est labefactatum,Deo humanitus mani- 
festato in novitatem vite «eterne. ]nitium vero 
nunc sumpsit, quod ab initio apud Deum paratum 
erat. Inde omnia commovebantur, quia ille mortis 
abolitionem meditabatur. 


(2) Καὶ ἔλαθεν τὸν ἂρχοντα τοῦ alüvoc τούτον i, 
παρθενία Μαρίας xal ὁ τοχετὸς αὐτῆς, ὁμοίως καὶ 
ὁ θάνατος τοῦ Κυρίου τρἰα μυστήρια (3) κραυγῖς, 
ἆτινα ia ἡσυχίᾳ Θεοῦ ἐπράχθη. (4) Πῶς οὖν ἔφανε- 
ρώθη τοῖς αἰῶσιν; ᾿Αστὴρ ἐν οὐρανῷ ἔλαμψεν (5) 
ὑπὲρ πάντας τοὺς ἀστέρας, xai τὸ φῶς αὐτοῦ ἀνεκλά- 
λητον 5», xal Εξενισμὸν παρεῖχεν d, κχινότης αὐτοῦ. 


B Τὰ δὲ λοιπὰ πάντα ἄστρα, ἅμα dup καὶ σελήνῃ, 


χορὸς ἐγένετο τῷ ἁστέρι (6) αὐτὸς δὲ ἦν ὑπερδάλ. 
λων τὸ φῶς αὐτοῦ ὑπὲρ πάντα. Ταραχή τε ἦν, πόθεν 
$ καινότις $, ἀνόμοιος αὐτοῖς. "Ogev ἐλύετο πᾶσα 
μαγεία, καὶ (7) πᾶς δεσμὸς ἡανίζετο Χχκίας ἄγνοια 
καθῃρεῖτο, παλχιὸ βασιλεία διεφθείρετο. (8) θεοῦ 
ἀνθρωπίνως φανερουμµένου εἷς χαινότητα ἀϊδίου ζωῆς, 
'Apyi» 9& ἐλάμδανεν (6) τὸ παρὰ θεῷ ἀπηρτισμί- 
vov (10). Ἔνθεν τὰ πάντα (44) συνεχινεῖτο, διὰ τὸ 
μελετᾶσθχι θανάτου κατάλυσιν. 


Vetus ἐπίογργεδ. 


CAPUT XVIII. 


Peripsema meus spiritus crucis ; que est scandalum non credentibus,nobis autem salus et vita esterna. 
Ubi sapiens ? ubi conquisitor ? ubi gloriatio dictorum sapientium ? Deus enim noster Jesus Christus con- 
ceptus est ex Maria, secundum dispensationem Dei, ex semine quidem David, Spiritu autem sancto: qui 
natus est, et baptizatus est, ut passione aquam puriflcaret. 


CAPUT XIX. 


Et latuit principem seculi hujus virginitas Maris, et partus ipsius ; similiter et mors Domini: tria 
mysteria clamoris, que in silentio Dei operata sunt. Qualiter igitur manifestatus est seculis? Astrum in 
clo resplenduit super omnia astra, et lumen ipsius ineffabile erat, et stuporem tribuil novitas ipsius. 
Reliqua vero omuia astra simul cum sole et luna, cliorus facta sunt illi astro: ipsum autem erat super- 
ferens lumen ipsius super omnia. Turbatio autem erat unde novitas, quee dissimilis ipsis ; ex qua solve- 
batur omais magia, et omne vinculum disparuit malit:r, ignorantia omnis ablata est, vetus regnum cor- 
ruptum est; Deo humanitus apparente in novitatem vite eterne. Principium autem assumpsit, quod 


apud Deum perfectum. Inde omnia commota erant, propter meditari mortis dissolutionem. 


(96) Syrus, qui initium hujus capitis agnoscit, 
περίψηµα — τοῦ σταυροῦ ila reddit: spiritus meus 
flexis genibus crucem. veneratur. Plane alio modo 
Syrus eamdem vocem µπερίψηµα cap. 8 inter- 
pretatus est. 

(97) Cfr. I Cor. 1, 18. 

(98, Syrus legit ὑμῖν. 

(99) Ιοῦ σοφὸς x. «. 4. Hec et sequentia usque ad 
finem capitis desunt aphd Syrum. Cfr. I Cor. i, 20. 
(1) Phrasis Paulina Coloss. 1, 25 ; 1 Tim. 1, 4. 

(2) Initium hujus capitis a Syro translatum est. 
Cfr. Orig. hom. vi in Luc., t. III, p. 938, ed. Ruc., 
et Hieron. in Matth. 1, 18. 

(3) I. e. toti mundo annuntiata (e. g. ab angelis in 
nocte sanctissima), seu foti mundo annuntianda, 
Seu propter quas vociferantur Satanas et mundus. 
Eleganter bic latere in adjecto antithesin, Mae- 
Streus adnotat. Jac. Videatur Magnus Crusius. 
De mysterio silentii et clamoris ad locum Ignatii eum 
oraculis Apostoli (Rom. xvi, 25 ; Coloss. 1, 25) col- 
latum. Gottinge, 1738, 4. 


(3) Hmc et sequentia quee S. Ignatius de stella 
magorum profert, a Syro abbreviata, et ita cum an- 
tecedentibus Θεοῦ ἐπρἀ/θη conjuncta sunt, ut nil 
habeat nisi hoc, per stellam. Clare hic apparet, eum 
Greca abbreviasse. 

(5) Similia leguntur in Protoevangelio Jacobi, 
8 21. Jac. 

(6) Αὐτὸς... ἀνόμοιος αὐτοῖς deest. apud Syrum. 

(7) Lyrus legisse videtur : Πᾶς δεσμὸς ἠφανίζετο, 
(καὶ) παλαιὰ βασ.λεία (xai) ἄγνοια ἁαχίας διεφθεί- 
ρετο. 

(8) Syrus legisse videtur: τοῦ Υἱοῦ φανεροαμένου. 

(9) I. e. adventus Christi in terris. 

(10) Παρὰ θεῷ ἀπηρτισμένον. Hic desinit versio 
Syriaca, ἃ qua, ut clare apparet, queslibet formula, 
quibus alias epistol:ze concludi solent, abest Nec 
mirum. Monachus enim ille non integras Ignatii 
epistolas in linguam Syriacam transvertere, sed ea 
tantum exscribere voluit, que ipsi precipue notatu 
digna videbautur. 

(14) T. e. in regno Satana. ΞΜΙΤΗ. 


061 


EPISTOLA AD MAGNESIOS. 


XX. Iterum vobis scribam. 
(12) "Edv µε χαταξ.ώσῃ Ἰησοὺῦς ΧἎριστὸς ἐν τῇ A — Si me dignatus fuerit JesusChristus propterora- 


προσεοχῇ ὑμῶν, καὶ θέλημα ᾖ, ἐν τῷ δεοτέρῳ β:θλι- 
δίῳ, ὃ μέλλω γράφει ὑμῖν, προσδγλώσω ὑμῖν, ἧς 
ἑρξάέωην ο xovoulas εἲς (13) τὸν καινὸν ἄνθρωπον 
Ἰησοῦν Χριστὸν, £v τῇ αὐτοῦ πίστει xal ἐν τῇ αὐτοῦ 
ἀγάπῃ, lv πάθει αὐτοῦ xal ἀναστάσει' (44) μάλιστα 
ἐὰν ὁ Κύριός µοι ἀποχαλύψῃ, ὅτι ol κατ) ἄνδρα xoti 
πάντες ἐν Χάριτι (15) ἐξ ὀνόματος συνέρχεσθε ἐν pag 
πίστει καὶ ἐν 'Ιησοῦ Ἀριστῷ, τῷ κατὰ σάρκχ ἐκ qi- 
νους Δαδὶδ, τῷ υἱῷ ἀνθρώπου καὶ Υἱῷ θεοῦ, ες τὸ 
ὑπακούειν ὑμᾶς τῷ ἐπισκόπῳ xal τῷ πρεσουτερίῳ 


tionem vestram.et voluntas sit, in secundo libello, 
quem scripturus sum vobis. declarabo vobis.quam 
ince peram. formationem in novum hominem Je- 
sum Christum.yer fidem in eum et per ipsius dile- 
clionem. per passionem et resurrectionem ipsius ; 
maxime, si Dominus mihi revelaverit, quod vos ad 
unum omnes nominatim per gratiam convenitis in 
una flde et in uno Jesu Christo (qui, secundum 
carnem ex genere David, fllius est hominis et Filius 
Dei), ut obediatis episcopo et presbyterio mente 


indivulsa, frangentes panem unum, qui pharma- 
cum immortalitatis est, antidotum, ne moriamur, 
B sed vivamus semper in Jesu Christo. 


ἀπερισπάστῳ διανοίφ, ἕνα ἄρτου κλῶντες, ὅς ἐστιν 
eippaxov ἀθανασίας, ἀντίδοτος τοῦ μὴ ἀποθανεῖν, 
ἀλλὰ Qv ἐν Ἰησοῦ χριστῷ διὰ παντός. 


XXI. Orate pro me et valete. 


"(16) ᾽Αντίψυχον ὑμῶν ἐγὼ, καὶ (17) 6v ἐπέμφατε Vicissim recreationem habeatis in me et in eo, 
εἰς θεοῦ τιμὴν ei; Σµρναν, ὅθεν xa! γράφω ὑμῖν, quem ad honorem Dei misistis Smyrnam, unde et 
εὐχ αριστῶν τῷ Kocip, ἀγαπῶν Πολύκαρπον ὡς scribo vobis, gratias agens Domino, diligens Poly- 
ὑμᾶς. Μνημονεύετέ µου, ὡς καὶ ὑμῶν ]ησοῦς Xpw — carpum, ut et vos. Memineritis mei, sicut et, vestri 
στός. Προτεύχεσθε ὑπὲρ τῆς ἘΕκκλγσίας, τῆς iv Συ- Jesus Christus. Orate pro Ecclesia, que est in 
ple, ὅθιν δεδεµένος sl; Ῥώμην ἀπάγομαι, ἔσχατος — Syria, unde vinctus Romam abducor, novissimus 
€)» τῶν ἐκεῖ πιστῶν, (18) ὥσπερ ἠξιώθην εἲς τιμὴν — fidelium eorum, qui ibi sunt, cum dignus sim ha- 
Θεοῦ εὑρεθῆναι. "Edowa0s iv θεῷ Πατρὶ καὶ iv Ιησοῦ bitus inveniri ad honorem Dei. Valete in Deo Patre 
Χριστῷ, τῇ χοινῇ ἐλπίδι ἡμῶν. C et in Jesu Christo, communi spe nostra. 


Vetus interpres. 


CAPUT XX. 


Si me digniflcet Jesus Christus in oratione vestra, et voluntas sit ;in secundo libello que scripturus 
sum vobis, manifestabo vobis quam inceperam dispensationem in novum hominem Jesum Christum, in 
i psius fide et in ipsius dilectione, in passione ipsius et resurrectione, maxime,si Dominus revelet mihi ; 
quoniam qui secundum virum communiter omnes in gratia ex nomine convenitis in una fide,et in Jesu 
Christo (secundum carnem ex genere David, fllio hominis et Filio Dei'inobedire vos episcopo et presby- 
terio indiscerpta mente ; unum panem frangentes, quod est pharmacum immortalitatis, antidotum ejus 
quod est non mori, sed vivere in Jesu Christo semper. 


CAPUT XXI. 


Unanimis vobiscum ego, et quem misistis in Dei honorem in Smyrnam ; unde et scribo vobis gra- 
tias agens Domino, diligens Polycarpum utet vos. Mementote mei, ut vestri Jesus Christus. Orate pro 
XEcclesia qua in Syria ; unde ligatus in Romam abducor,extremus exsistens eorum qui ibidem fidelium; 
«q'emadmodum dignificatus sum in honorem Dei inveniri. Valete in Deo Patre, et in Jesu Christo com- 
imuni spe nostra. 





AD MAGNESIOS 


Ignatius, qui et Theophorus, benedicts in gratia Dei 
Patris in Jesu Christo Salvatore nostro, in quo 
saluto Ecclesiam, quie Magnesiz est ad Mzan- 


ΜΑΓΝΗΣΙΕΥΣΙΝ "9 


"Ἠγνότιος, ὁ καὶ θεοφόρος, τῇ εὐλογημένῃ dv 
χάριτι θεοῦ Πατρὸς, ἐν Ἰησοῦ Χριστῷ τῷ 
Σωτῆρι ἡμῶν, iv d ἀσπάτομαι τὴν ᾿Εχκλησίαν 


pitis sequentis querunt — « quia vos uniti estis, 
et ea re me recreatis, — ideo et eto vosrecreem.» 
(15) I. e. omnes singuli, ut ad Polyc., ο. 4, et ad 
Smyrn.c. 13. 
(16) Cfr. ad Smyrn. c. 10; ad Polyc.c. 2et 6. 
Ego vicissim, recreem, reficiam vos. Cfr. Wocherum, 


(12) Capp. 20 et 21 apud Syrum non exstant. 
.. (43) Seribam vobis, quomodo Christus spiritua- 
Mer formetur in nobis. Alia monet Smithius, pu- 
Lans, Ignatium in promissa secunda epistola de In- 
carnatione Christi ( — de novo homine) disputare 
voluisse. 

(44) Scribam vobis, presertim si, Deo favente, l.c. 
nuntius mihi contigerit, vos perseverare in unitate (17) F. &v vel οὕς. Cor. 
cum episcopo. Alii e. g. Wocherus in versione epi- 14) Conjunge hac cum δεδεµένος. . 
slolarum S. Ignatii germanica) post &moxaAótn 19) Hujus epistola versio Syriaca non exstat ; 
punctum ponunt, et apodosin adót«, etc., initio ca- — citationes autem nonnullas ex operibus scriptorum 


drum, optoque in Deo Patre et in Jesu Christo Α 


plurimam salutem. 





SANCTI IGNATII EPISTOL.E GENUINAE. 664 


vi» οὖσαν iv Μάγνησίφ τῇῃ πρὸς Μαιάνδρῳ, καὶ 


εὔχομαι ἐν Osip Πατρὶ καὶ ἓν ᾿Ιησοῦ Χριστῷ 


πλεῖστα χαίρειν. 


I. Causa epistolg et pia vota. 


Cum charitatem vestram religiosam perbene or- 
dinatam cognovissem, exsultans vos in fide Jesu 
Christi alloqui decrevi. Ornatus enim honorificen- 
tissimo nomine Dei, in vinculis, que circumfero, 
laudo Ecclesias,quibus unionem opto cum carne et 
spiritu Jesu Christi.qui sempiterna est vita nostra, 
et unionem in fide et charitate,cui nihil prieferen- 
dum ; inaxime vero unionem cum Jesu et Patre, in 
quo, omnem principis hujus seculi vim sustinentes 
et evadentes, Deo potiemur. 


Γνοὺς ὑμῶν τὸ πολυεύτακτον τῆς χστὰ θεὸν dyá- 
πης, ἀγαλλιώμενος προξιλόμην (29) ἐν πίστει "In- 
σοῦ Χριστοῦ προσλαλῆσαι ὑμῖν. Καταξιωθεὶς vip 
(24) ὀνόματος θεοπρεπεστάτου, ἐν οἷς περιφέρω 
δεσμοῖς δω τὰς Ἐκκλησίας, ἓν αἷς Ένωσιν εὔχομαι 
σαρχὸς καὶ πνεύματος Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ διακπαν- 
τὸς ἡμῶν ζῇν, πἰστεώς τε καὶ ἀγάπης Ἶς οὐδὲν 
προκεκριται, τὸ δὲ κυριώτερον ᾿]ησοῦ xai Πατρός' 
ἐν ᾧ ὑπομένοντες viv πᾶσαν ἐπήρειαν τοῦ ἄρχον- 


Β τος τοῦ αἰῶνος τούτου καὶ διαφυγόντες θεοῦ τευξό- 


μεθα. 


II. Gaudeo legatis vestris. 


Cum itaque dignus sim habitus, videre vos per 
Damam episcopum vestrum Deo dignum, et per di. 
gnos presbyteros Bessum et Apollonium, et per 
conservum meum Sotionem diaconum,quo utinam 
fruar, quia subditus est episcopo ut benignitati 
Dei, et presbyterio ut legi Jesu Christi. 


(22) Ἐπεὶ οὖν ὀξιώθην ἰδεῖν ὑμᾶς διὰ Δάμα τοῦ 
ἀξιοθέου ὑμῶν ἐπισκόπου, καὶ πρεσθωτέρων ἀξίων 
Ἡάσσου καὶ ᾽Απολλωνίου, καὶ τοῦ συνδούλο» µου 
διχχόνου Σωτίωνος, οὗ ἐγὼ (23) ὀναίμην, ὅτι ὑπο- 
τάσσεται τῷ ἐπ.σκόπῳ ὡς (24) Ὑχάριτι θεοῦ, καὶ 
τῷ Ἠπρεσθυτερίῳ ὡς (25) νόμφῳ ᾿|ησοῦ  Xp:- 
στοῦ (26). 


III. Honorate juvenilem episcopum vestrum. 


Sed et vos decet, non familiarius uti etate epi- Q Καὶ ὑμῖν δὲ πρέπει μὴ (27) συγχρᾶσθαι τῇ ὁλι- 


Vetus interpres. 


Ignatius, qui et Theophorus, benedicte in gratia Dei Patris in Christo Jesu Salvatore nostro ; in quo saluto 


Ecclesiam exsistentem in Magnesia, ea quz juxta Μάαπάγιπι, et oro in Deo Patre et in Jesu. Christo plu- 
rimum gaudere. 


CAPUT I. 


Cognoscens vestram multi-bonam ordinationem ejus qux secundum Deum charitatis, exsulans praee- 
legi 1n fide Jesu Christi alloqui vos. Digniticatus enim nomine Deo-decentissimo, in quibus circumfero 
vinculis, canto Ecclesias, in quibus unionem oro carnis et spiritus Jesu Ghristi, ad nos semper vivere 
fidei (quod et charitatis, cui nihil prefertur), principalius autem Jesu et Patris, in quo sustinentes omne 
nocumentum principis seculi hujus et perlugientes, Deo potimur. 


CAPUT 11. 


Quia igitur digniflcatus sum videre vos per Dama dignum Deo vestrum episcopum, et presbyteros di- 
gnos Bassum et Apollonium.et conservum meum diaconum Sotionem, quo ego fruar ; quoniam subje- 
ctus est episcopo ut gratiz Dei, et presbyterio ut legi Jesu Christi. [Glorificato Deum Patrem Domini 


v pn ου c, . . "uu a 
EP 


Jesu Christi.] 


Syriacorum congessit Guil. Cureton. I. c. pp. A 


29, 47. 

(20) I. e. animo fide Christiana pleno. Wo- 
CHER. 

(21) I. e. τοῦ θεοφόρου. quasi dicat : "Ovóuatos 
θιοῦ. ὃ ἐστιν εὐπρεπέστατον. 

(22) Apodosis hujus capitis sequitur c. VI ; quo 
fit, ut c. II. 1V et V parenth siu magnam esse pu- 
tes, inde ortam quod in fine c. Il lgnatius, de sub- 
jectione diaconi Sotionis loquens, simile obse- 
quium erga episcopum ab omnibus Magnesiis po- 
stulare pro eraverit. 

(23) Cfr. Ignat. ad Ephes. c. ir, not. 

(24) ] e. ut eam Dei gratiam, quz illum episco- 
pum constitult, 

(28)1. e ut illud preceptum Christi, quo presby- 
teri in Ecclesia constituti sunt. 

(36) Ex eo, quod primis Ecclesie temporibus 
nomina episcopus et presbyter communia erant 
primo et secundo ordini sacerdotum, in epistolis 


autem Igna!ianis semper episcopi appellantur, qui 
sunl sacerdotes summi, presbyteri vero, qui sunt 
minores sacerdotes,argumentum palmarium contra 
earum epistolarum veritatem et antiquitatem du- 
cere se putant ; quod tamen ne argumentum qui- 
dem, meo sane judicio, dici meretur, adeo infir- 
mum estac invalidum. Constat enim, id, de quo 
dubitare nos non sinunt sacre Scripture εἰ sancti 
Patres, apostolico sceeculo duos exstitisse sacerdotii 
gradus, superiorem et inferiorem, re diversos, 
quanquam nomine communi. Nonne fas fuit S. 
Ignatio, de utroque sacerdotio simul loqui ? Nemo 
negabit, ni fallor. Quero jam. quonam modo hoc 
facere potuerit. Appellasset saltem aliquando pri- 
mum ordinem presbyteros, secundum episcopos? 
Ita loqui est citra omne prorsus exemplum.Necesse 
igitur habuit. episcopos vocare supremos antisli- 
tes. presbyteros antistes subjecta dignitatis ;quem- 
admodum fecit. CorEL. 

(27) l. e. coutí — etiam ad se perlrahere ἐπισκα- 


665 


EPISTOLA AD MAUNESIOS. 


666 


xlg τοῦ ἐπισκόπου, ἆλλὲ (28) κατὰ δύναμιν θεοῦ A scopi, sed respectu potentie Dei Patris omnem im- 


Iztpóg πᾶσαν ἐντροπὴν αὐτῷ ἀπονέμειν, καθὼς 
ἔγνων καὶ τοὺς ἁγίους πρεσθυτέρους, οὐ (29) προει- 
ληφότας τὴν (90) φαινομένην νεωτεριχὴν τάξιν. 
àAÀ' ὡς φρονίµους ἐν θεῷ συγχωροῦντας αὑτῷφ' οὐχ 
αὐτῷ δὲ, ἄλλὰ τῷ Πατρὶ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, τῷ πάν- 
των ἐπισκόπῳ. Elc τιμὴν οὖν ἐκεί[νοῦ τοῦ (31) θελή- 
παντος ἡμᾶς, πρέπον ἐστιν ἐπακούειν κατὰ µγδε- 
µίαν ὑπόκρισιν' ἐπεὶ οὐχ (32) ὅτι τὸν ἐπίσχοπον 
τοῦτον τὸν βλεπόμενον πλανᾶ τις, ἀλλὰ τὸν ἀόρατον 
παραλογίζετα.. Τὸ δὲ τοιοῦτο οὐ πρὸς (33) σάρκα 
ὁ λόγος, ἀλλὰ πρὸς Θεὸν , τὸν τὰ κχρύφια εἷ- 
δότᾳ. 


pertiri illi reverentiam, quemadmodum cognovi 
sanctos facere presbyteros, qui non temere dijudi- 
cunt conspicuam illius conditionem juvenilem, sed 
ut prudentes in Deo ei cedunt ; non ei autem. sed 
Patri Jesu Christi, omniu:n episcopo. In honorem 
igitur illius, qui amat nos, decet obedire sine ulla 
hypocrisi ; quia non solum episcopum hunc visibi- 
lem quis fallit, sed invisibilem decipere conatur. 
Tale facinus non. ad carnem referendum est, sed 
ad Deum, qui abscondita cognoscit. 


IV. Male nonnulli sine episcopo agunt. 


Πρέπον οὖν ἐστιν, μὴ µόνον χαλεῖσθαι Χριστια- B. Decet itaque, non modo vocari Christianos, sed 


νοὺς, ἀλλά xal εἶναι ὥσπερ xal τινες ἔπισκοπον 
piv (34) καλοῦσιν. χωρὶς δὲ αὐτοῦ πάντα πράτσον- 
ew, Οἱ τοιοῦτοι δὲ οὐκ εὐσονείδητοί uo εἶναι φα[- 
νονται, διὰ τὸ μὴ (35) βεθαίως κατ (36) ἐντολὴν 
συναθροίζεσθαι. 


etiam esse; quemadmodum nonnulli episcopum 
quidem nominant, sed omnia sine eo faciunt. Ta- 
les vero non bona conscientia mihi praediti esse vi- 
dentur, quia non flrmiter secundum preceptum 
congregantur. 


V. Talibus proposita est mors, quia characterem | Christianorum, τὴν ἀγάπην, non habent, et cupiditatibus 
suis non moriuntur. 


Ἐπεὶ οὖν τέλος τὰ πράγµατα ἔχει (37) ἐπίκειται 
τὰ δύο ὁμοῦ, ὅ τε θάνατος xai ἡ ζωὴ, καὶ ἕχαστος (38) 
εἰς τὸν ἴδιον τόπον μέλλει χωρεῖν. Ὥσπερ γάρ ἐστιν 
νομίσματα δύο, ὃ μὲν (39) θεοῦ, ὃ δὲ χόσµου, xal 
ἵκαστον αὐτῶν ἴδιον χαρακτῆρα ἐπικείμενον ἔχει: οἱ 


Quia autem res flnem habent, incunbunt duo 
simul, mors et vita, et unusquisque in proprium 
locum iturus est. Quemadmodum enim sunt nu- 
mismata duo, alterum quidem Dei, alterum autem 
mundi,et unumquodque proprium characterem ha- 


Vetus interpres. 
CAPUT III. 


Sed et vos decet non couti etate episcopi, sed secundum virtutem Dei Patris omnem reverentiam ei 
tribuere, sicut agnovi et sanctos presbyteros; non assumentes apparentem juniorem ordinem, sed ut 
prudentes in Deo concedentes ipsi ; non ipsiautem, sed Patri Jesu Christi, omnium episcopo. |n honorem 
igitur illius volentis non decens est obedire, secundum nullam hypocrisim : quia nequaquam episcopum 
hunc conspectum seducit quis, sed invisibilem paralogizat. l'ale autem non ad carnem sermo, sed ad 


Deum abscondita scientem. 


CAPUT IV. 


Decens igitur est, non solum vocari Christianos, sed et esse; quemadmodum quidam episeopum qui- 
dem vocant «sine ipso autem omnia operantur. Tales autem non bono conscientic mihi esse videntur, 
propter non firmiter secnndum preceptum congregari. 


CAPUT V. 


Quia igitur finem res habent, et proponuntur duo simul, mors et vita : et unusquisque in proprium lo- 
cum iturus est. Quemadmodum enim sunt numismata duo, hoc quidem Dei, hoc autem mundi ; et unum- 
quodque ipsorum proprium characterem superpositum habet : infideles, mundi hujus ; fideles autem in 


zi» juvenis illius episcopi. Voss. — familiarius C 


uii familiar behandein, Cor. RorBe. Lege xata- 
χρᾶσθαι, abuti. Jux 

(28) I. e. respectu divin; potentie, que illum 
episcopum constituit. 

(29) Ita Junius. Ms. nposthzoórac. quod non- 
nulli vertunt respicientes, ipsi respicientes ad in- 
terpolatorem, qui habet ἀφορῶντας. 

(30) Ita Cotelerius et ali1 Germanice : sicAtliche 
Jugendlichkeit. Alia monet Rothe, Anf., p. 435-&&1, 
cui φαινομένη νεωτερικὴ τάξις — ordo episcopa- 
lis, ut male videtur. nuper demum institutus. Cf. J. 
Andr. Bosii Ezercit ad locum lgnatii, quo viri 
docti quidam putarunt, episcopi unius supra pres- 
byteros eminentiam vocari νεωτεριχὴν τάξιν, Bosii 
Opusc. hist., p. &17. 

(34Y L e. qui nos amat. 


(32) Cf. Herm. ad Vig., p. 790, n. 253. 

(33) I. e. hominem. 

(34, I. e. justa auctoritate constitutum fatentur ; 
illo tamen inconsulto omnia agunt. SwiTH. 

(33) I. e. quod non firma fide, neque stabili or- 
dine, juxta preceptum Christi et apostolorum ad 
sacros cactus se conferant. Suira. 

(36) ᾿Εντολήν absolute positum pro ἐντολὴν Xp:- 
στοῦ. Cf. ep. Barn , c. 6, not. 

(37) Gallandius et Jacobsonus addunt xat. 

(38) Ἐὶς τὸν ἴδιον τόπον. Sic de Juda, Act. 1, 
25. 

139) "O μέν — 5 δὲ. Ita ms., teste Jacobsono. 
Editi τὸ μὲν — τὸ δὲ. Relativum sepissime pro ar- 
ticuloponitur a N. T. scriptoribus, cf Hom. ix, 
21 ; Math. xxi, 35 ; Act. xxvii, &&; I Cor. χι, 21. 
JACOBSsON. 


667 


SANCTI IGNAT!I EPISTOLAE GENUINAE. 


bet impositum ; ita infideles mundi hujus, fideles A ἄπιστοι τοῦ χόσµου τούτου, ol δὲ πιστοὶ lv ἀγάπῃ 


autem in charitate characterem Dei Patris per Je- 
sum Christum habent, per quem nisi propensa 
nobis est voluntas mori juxta ipsius passionem, 
nec vita ipsius in nobis est. 


χαρακτῆ ρα θεοῦ Πατρὸς διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι’ οὗ 
ἐὰν μὴ αὐθαιρέτως ἔχωμεν τὸ ἀπρθανεῖν εἷς τὸ αὐτοῦ 
πάθος, τὸ ζῇν αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν. 


V]. Tenet? concordiam 


Cum itaque in personis supra dictis omnem mul- 
titudinem in fide et charitate conspexissem, hor- 
tor, utin concordia omnia peragere studeatis, epi- 
scopo praosidente Ioco Dei, et presbyteris loco se- 
natus apostolici, et diaconis, mihi suavissimis, 
concreditum habentibus ministerium Jesu Christi, 


Ἐπε) οὖν £v τοῖς προγεγραμμµένοις προσώποις τό 
πᾶν πλῆθος ἐθεώρησα (40) ἐν πίστει καὶ (44) ἀγάπῃ, 
παραινῶ, ἓν ὁμονοίᾳ Θεοῦ σπουδάζετε πάντα πράσ- 
σειν, προκαθηµήνου τοῦ ἐπισκόπου elg τόπον θεοῦ, 
καὶ τῶν πρεσθύτέρων εἲς τόπον συνεδρίου τῶν ἆπο- 
στόλων, xai τῶν διακόνων, τῶν ἆμοι γλυνυτάτων,, 


πεπιστευµένων διακονίαν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὃς vom» 
αἰώνων παρὰ Πατρὶ ἦν, xai ἐν τέλει ἑσάνὴ. Πάντες-- 
οὖν, ὁμούθειαν θεοῦ λαθόντες, ἐντρέπεσθε ἀλλήλοις ., 
καὶ μηδεὶς κατὰ σάρκα ᾿βλεπέτω (432) τὸν πλησίον» 
ἀλλ᾽ ἐν 'Ino;0 Χριστῷ ἀλλήλους διαπἀντὸς ἀγαπᾶτε . 


qui ante secula apud Patrem erat, et in fine appa- 
ruit. Omnes igitur, acceptis iisdem divinis moribus, 
vos mutuo revereamini, et nemo secundum carnem 
spectet proximum, sed in Jesu Christo vos invicem 
semper diligatis. Nihil sit in vobis, quod possit vos 


dirimere, sed uniamini episcopo et presidentibus 
in typum et demonstrationem immortalitatis. 


Mtv ἔστω ἐν ὑμῖν. ὁ δυνήσεται ὑμᾶς µερίσαι, ἀλλ 
ἑνώθητε τῷ ἐπ σκόπῳ καὶ τοῖς προκαθη.ιένοις, eic (43) 
τόπον καὶ διδαχἠν ἀφθαρτίας. 


VII. Agite nihil sine episcopo et presbyteris ; sitis unum templum Dei. 


Quemadmodum igitur Dominus sine Patre, ipsi 
unitus, nihil fecit, neque per seipsum, neque per 
apostolos ; ita neque vos sine episcopo et presby- 
teris quidquam peragatis. Neque aggrediamini, ut 
quidam a vobis separatim factum decens appa- 
reat. Sed in unum convenientibus una sit oratio, 
una precatio, una mens, una spes. in charitate in 
gaudio sancto. Unus est Jesus Christus, quo nihil 
praestantius est. Omnes itaque velut in unum tem- 
plum Dei concurrite, velut ad unum altare, velut 
ad unum Jesum Christum, qui ab uno Patre prodit 
et ad unum reversus est, et cum uno perseverat. 


Ὥσπερ οὖν Κύριος ἄνευ τοῦ Πατρὸς οὐδὲν ἐποίτ- 
σεν, ἠνωμένος (v, οὔτε δι ἑαυτοῦ, οὔτε διὰ τῶν 
ἀποστόλων' οὕτως μηδὲ ὑμεῖς ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου 
καὶ τῶν πρεσθυτέρων μηδὲν πράσσετε. Μηδὲ πειρά- 
σητε εὔλογόν τι φαίνεσθαι (44) ἰδίᾳ ὑμῖν. ᾽Αλλ’ ἐπὶ τὸ 
αὑτὸ µία προσευχἠ, µία δέτσις, sq νοῦς, µία ἐλπὶς, 
ἐν ἀγάπῃ, iv τῇ χαρᾷ τῇ ἁμώρφ. Et ἐστὶν Ἱπσοὺς 
Χριστὸς, οὗ ἆμεινον οὐθέν ἐστιν. Πάντες οὖν ὡς sl; 
[να (45)] ναὸν συντρέχετε θεοῦ, ἐπὶ ἓν θυσιαστή - 
piov, ὡς ἐπ ἕνα ᾿Ιησοῦ Χριστὸν, τὸν ἀφ᾿ ἑνὸς Πα- 
τρὸς προελθόντα, καὶ (46) sl; ἕνα ὄντα xal χωρή- 
σαντα. 


Vetus interpres 


charitate characterem Dei Patris per Jesum Christum : per quem nisi voluntarie habeamus mori in ip- 
sius passionem, vivere ipsius non est in nobis. 


CAPUT VI. 


Quia igitur in prescriptis personii omnem multitudinem speculatus sum in fide et dilectione, moneo, 
in concordia Dei studete omnia operari, presidente epicopo in 1sco Dei, et presbyteris in loco confes- 
sionis apostolorum, et diaconis mihi dulcissimis habeutibus creditam ministrationem Jesu Christi qui 
ante ssecula apud Patrem erat, et in fine apparuit. Omnes igitur eamdem consuetudinem Dei accipientes 
veneramini adinvicem ; nullus secundum carnem aspiciat proximum, sed in Jesu Christo adinvicem 
semper diligite. nihil sitin vobis quod possit vos partiri, sed unianimi episcopo et presidentibus, in 
typum et doctrinam incorruptionis. 


CAPUT VII. 


Quemadmodum igitur Dominus sine Patre nihil fecit, unitus exsistens, neque per seipsum, neque per 
apostolos : sic neque vos sine episcopo et presbyteris aliquid operemini. Neque tentetis rationabile ali- 
quid apparere proprie vobis ; sed in idipsum una oratio, una deprecatio, unus intellectus, una spes, in 
charitate, in gandio incoinquinato : quod est Christus Jesus, quo melius nihil est. Omnes ut in unum 
templum concurrite Dei, ut in unum altare, utin unum Jesum Christum, ab uno Patre exeuntem, et in 
unum existentem et revertentem, 


(&0) I. e. fidem ct charitatem totius Ecclesi 
Mugnesiorum. 

(4) Ms. ἀγάπησα, male. Vet. interpr. in dile- 
tione. 

(&2) lta dedi ex interpolatore et emendatione 
Toupii. consentiente Pearsono. Jac. Ms. τῷ male. 

(49) I. e. unitas cum episcopo est typus vitse il- 
lius, quam sancti vivunt Deo uniti, simulque elii, 


unitatem vestram cum episcopo conspicientes, ad 
persuasionem de vita illa adducuntur. 

(44) I. e. extra communionem episcopi et presby- 
terorum, in eonventiculis Suit. 

(45) "Eva addendum putant Vossius, Toupius et 
Jacobsonus. 

(46) I. q. sic ἕνα χωρήσαντα xal ὄντα σύν αὐτῷ. 


sri$l'0LA AD MAGNESIOS. 


VIII. Cavete a falsis doctrinis Judaizantium. 
(47) M3) πλανᾶσθε ταῖς ἑτεροδοξίαις μηδὲ (48! μ»- A 
θεύµασιν τοῖς παλαιοῖς, ἀνωφελέσιν οὖσιν. El γὰρ 
μεχρι νῦν κατὰ (49) [νόμον] Ἰουδαὶσμὸν ζῶμεν, ὁμο- 
λογοῦμε» χάρ.ν μὴ εἰληφέναι. Οἱ γὰρ θειότατοι προ- 
ᾳῆται κατὰ Χριστὸν ᾿]ησοῦν ἔζησαν. Διὰ τοῦτο xai 
ἐδιώχθησαν, ἐμπνεόμενοι ὑπὸ τῆς Χάριτος αὐτοῦ, εἲς 
τὸ πληροφορηθῆναι τοὺς ἀπειθοῦντας, ὅτι elc θεός 
ἐστιν, ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ιησοῦ Χριστοῦ τοῦ 
Υ1οῦ αὐτοῦ, ὃς ἐστι αὐτοῦ Λόγος ἀῑδιος, οὐκ ἀπὸ 
(50) σιγῆς προελθὼν, ὃς κατὰ πάντα εὐηρέστησεν τῷ 
πίμφαντι αὑτόν. 


Ne seducaminialienis doctrinis, neque veter 
fabulis,que sunt inutiles.Si enim adhuc juxta 
gem] Judaismum vivimus, confitemur,nos grati 
non accepisse. Divinissimi namque propheta ju 
Jesum Christum vixerunt.Ob hoc et persecution: 
passi sunt, gratia ipsius inspirati,ut, qui erant i 
creduli, certi redderentur, quod unus sit Deus,q 
seipsum manifestaverit per Jesum Christum Filiu, 
suum, qui est Verbum ejus &ternum, non post s 
lentium progrediens, quique in omnibus ei, qu 
ipsum miserat, complacuit. 

IX. Vivamus cum Christo. 

Κἱ οὖν oi £v (51) παλαιοῖς πράγµασιν ἀἆναστρα- Si igitur, qui in veteri rerum ordine degerunt, 
«ίντες εἷς χαινότητα ἑλπίδος ἦλθον, μηχέτι σαθθα- — ad novam spem pervenerunt, non amplius Sabba- 
«τίζοντες. ἀλλὰ χατὰ (52! Χυριακὴ ζωὴν ζῶντες, ἐν B tum colentes,sed juxta Dominicam viventes, in qua 
39i καὶ ἡ ζωὴ ἡμῶν ἀνέτειλεν δι αὐτοῦ xai τοῦ θανἀ- — et vita nostra exorta est peripsum et morten, ipsius 
-του αὐτοῦ -— ὃν τινες ἀρνοῦνται, δι οὗ μυστηρίου — (quam quidam negant, per quod mysterium fidem 
«Ἀλάθομεν τὸ πιστεύειν, xal διὰ τοῦτο Ümopivourv, accepimus, et propter hoc sustinemus, ut invenia- 

"diva εὑριθῶμεν μαθτταὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ µόνο — mur discipuli Jesu Christi, solius doctoris nostri), 

«Bia7xilou ἡμῶν, — πῶς fusi δυνησόµεθα (iex: quomodo nos poterimus vivere sine ipso, quem 

pic αὐτοῦ, οὗ καὶ ol προφῆται μαθτταὶ ὄντε ti — etiam prophete, cum essent spiritu discipuli ejus, 

-ππνιῤματ. ὡς διδάσκαλον αὐτὸν προσεδόχουν ; Καὶ διὰ — ut doctorem exspectabant? Et propler hoc is quem 

-αςοῦτο, 0» δικαίως ἀνέμενον, παρὼν Ίγειρεν αὐτοὺς ἐκ preestolabantur,adveniens suscitavit ipsos ex mor- 

—wtxonv ?. tuis. 

X. Nolite judaizare. 

M3, οὖν ἀναισθητῶμεν ($3) τῆς y onatótr xoc αὐτοῦ. Absit ergo a nobis, non moveri benignitate ejus. 
Αν γὰρ ἡμᾶς (54) µιµήσεται, καθὰ πράσσοµεν, οὐχ C Si enim nos imitetur secundum ea, que facimus 
Vetus interpres. 

CAPUT VIII. 

Non erretis extraneis opinionibus, neque fabulis veteribus, inutilibus exsistentibus. Si enim usque 
"arxunc secundum Judaismum vivimus, confitemur gratiam non recepisse. Divinissimi enim prophetese- 
-"—"undum Christum Jesum vixerunt. Propter hoc et persecutionem passi sunt,inspirati a gratia ipsius, ad 

«ecertificare impersuasos, quoniam unus Deus est, qui manifestavit seipsum per Jesum Christum Filium 


Ἱππρείας; qui est ipsius Verbum eternum, non a silentio progrediens ; qui secundum omnia beneplacuit 
7mmittenti ipsum. 








CAPUT IX. 


Si igitur in veteribus rebus conversati, in novitatem spei venerunt, non amplius sabbatizantes, sed 
"uecundum Dominicam viventes, in qua et vita nostra orta est per ipsum et mortem ipsius (quod quidam 
:GEegant, per quod mysterium accepimu s credere, et propter hoc sustinemus, ut inveniamur discipuli 

—JB esu Christi, solius doctoris nostri; ; quomodo nos poterimus vivere sine ipso ; cujus et propheta,disci- 
Ngouli exsistentes spiritu, ipsum ut doctorem exspectabant ? et propter hoc quod juste exspectabant pre- 
*-ens suscitavit ipsos ex mortuis. 
CAPUT X. 


Non igitur non sentiamus benignitatem ipsius. Si enim nos persequatur secundum quod operamur, 
! Matth. xxvii, 52. 
(47) Ignatius uon duo diversa hereticorum ge- [) telerins (a. h. 1.) et Rothe (Anf., p. 726), Ignatium 


Tera, sed unum tantum genus, judaizantium dico 
JDocetarum impugnat. Cf. Proleg. nostra ad epistolas 
S. Ignatii Nr. V, 6, et Düsterdieck, De Ignatiana- 
ΤΩΝ epist. authentia, p. 55 sqq. 

48: Cf. I Tim. 1, & ; iv, 7 ; Tit. 1, 14. 

49) Aut νόµον aut Ἰουλαϊῖσμόν interpretanientum 
6546, summo consensu contendunt editores. Jacob- 
sonum secutus νόµον uncis inclusi, quia vetus in- 
lerpres Judaismum tantuin exhibet,et nos infra ο. 10 
egimus, χατὰ Χ2ιστιχν.σμὸν ζην. 

. (80) Ignatiano-mastiges contendunt.fleri hic men- 
üonem X:v£« Valentini Gnostici. et indeapparere, 
epistolam nostram non ab Ignatio esse exaratam. 
lespondet Vossius,respexisse Ignatium ad Gnosti- 
os Valentino antiquiores ; melius autem aguntCo- 


dixisse, monentes : Christus est Verbum Dei cter- 
num, quod non instar humani sermonis post silen- 
tium seu e silentio progreditur,non junius est silen- 
tio, sed :rternum.Simili modo jam interpolatorhunc 
locum explicuit. 

(51) I. e. in Veteri Testamento. 

(52) Post χυριαχήν necessario ἡμέραν subintelli- 
gendum est.quod ex sequentibus palet.SuirH.Zw?v 
non cum χυριαχήν, sed cum ζῶντες conjungendum 
est. PEARSON. 

(53) Verba S. Pauli ad Rom. it, 4 in mente Igna- 
tii fuisse videntur. 

(5& I. e. si Deus eodem modo nobiscum ageret 

ossius et alii malunt τιµήσετᾳ.. 


611 


jam periimus. Propterea.discipuli ejus effecti,dis- Α ἔτι ἐσμέν. Διὰ τοῦτο, μαθηταὶ αὐτοῦ γενόµενοι, µά- 


camus secundum Christianismum vivere.Qui enim 
alio nomine vocatur prater hoc.non est Dei. Abji- 
cite igitur malum fermentum, inveteratum et aci- 
dum,et trausmutamini in novum fermentum quod 
est Jesus Christus  Saliamini in ipso, ut non 
corrumpatur aliquis e vobis, quoniam ab odore 
redarguemini. Absurdum est, Christum Jesum pro- 
fari, et judaizare. Christianismus enim non in Ju- 
daismum credidit, sed Judaismus in Christiani- 
smum,ut omnis lingua credens ad Deum congrega: 
retur. 


SANCTI IGNATII EPISTOLAE GENUINAE. 





612 


θωµεν κατὰ Χριστιανισιὸν ζζιν. "Oc γὰρ ἄλλφῳ ὀνόμα- 
τι χαλεῖται πλέον (55) τούτου, οὐκ ἔστιν τοῦ θεοῦ. 
(56) Ὑπέρθεσθε οὖν τὴν xaxi, ζόμην, τὴν παλαιωθεῖ- 
σαν καὶ ἐνοξίσασαν *, καὶ µεταθαλεσθε ele viav ζύμτν, 
6 ἐστιν "17202; Χριστός. ᾽Αλίσθυγτε ἐν αὐτῷ. ἵνα μὴ 
διαφθαρῇ τις ἐν ὑμῖν, ἐπεὶ ἀπὸ τῆς ὀσμῖς ἐλεγχθή- 
σεσθε. ᾽Ατοπόν ἐστιν, Χριστὸν ᾿Ιτσοῦν (57) λαλεῖν, 
καὶ ἴἸουδαίζειν. (58) Ὁ γὰρ Χριστανιαμὸς οὐκ εἷς 
Ἰουδαϊσμὸν ἐπίστευσεν, ἀλλὰ Ἰουξδαϊσμὸς tiq Χριστια- 
νισμὸν, ὡς (59) πᾶσα γλῶσσα πιστεύσασα εἰς θεὺν 
συνήχθη. 


XI. Non castigans, sed vos pramuniens hzc scribo. 


Hzc autem scribo, dilecti mei, non quod cogno- 
verim.aliquos vestrum hoc animo affectos esse,sed, 
ut minor vobis, cautum vobis cupio, ne incidatis 
in hamos inanis doctrine, sed ut plene certi red- 
damini de nativitate et passione et resurrectione, 
que contigit tempore praefecturae Pontii Pilati ; 
qua vere et indubitanter gesta sunt a Jesu Christo, 
spe nostra, a qua averti nemini vestrum accidat. 


Ταῦτα δὲ, ἀγαπητοί µου, οὐκ ἐπεὶ ἔγνων (60) τι- 


A, và ἐξ ὑμῶν οὕτως ἔχοντας, ἆλλ᾽ ὡς μικρότερος ὑμῶν, 


θέλω προφυλάσσεσθαι ὑμᾶς μὴ ἐμπεσεῖν εἰς τὰ ἆγ- 
κιατρα τῆς χενοδοξίας, ἀλλὰ πεπληροφορῆσθαι iv τῇ 
γεννήσει xal τῷ πάθει καὶ τῇ ἀναστάσει τῇ γενομένῃ 
ἐν χαιρῷ τῆς ἡγεμονίας Ἱ]ωντίου Πιλάτου' (61! πρα- 
χθέντα ἀλτθῶς καὶ βεθαίως ὑπὸ Ἰησοῦ Χρ.στοῦ, τῆς 
ἐἑλπίδος ἡμῶν, ἧς ἐκτραπήναι μηθενὶ ὑμῶν γένοιτο. 


XII. Vos enim meliores me estis. 


Fruar vobis in omnibus, siquidem dignus sum. 
Etsi enim ligatus sum pro Christo, comparandus 
tamen non sum uni vestrum, qui ligati pon estis. 
Novi, quod hac laude non superbitis ; Jesum enim 
Christum habetis in vobis.Et magis,cum laudo vos, 
scio, quod erubescitis, sicut scriptum est : Justus 
sui est accusator. 


Ὀναίμην ὑμῶν κατὰ πάντα, lávnsp ἄζιος &. Et 
γὰρ καὶ δέδεµαι, πρὸς ἕνα τῶν λελυμένων ὑμῶν 
οὐκ tll. Οἴδα, ὅτι οὐ φυσιοῦσθε' ]ησοῦν yàp Xp:- 
στὸν ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς. Καὶ μᾶλλον, ὅταν ἐπαινῶ 
ὑμᾶς, οἴδα, ὅτι ἐντρέπεσθε, ὡς γέγραπται, ὅτι Ὁ 
δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος *. 


XIII. Confirmemini in fide et unione. 


Studete igitur confirmari in doctrinis Domini et 
apostolorum, ut omnia, que facitis, prospere vobis 


Σπουδάζετε οὖν βεθαιωθηναι ἐν τοῖς δόγµασιν τοῦ 
Κυρίου καὶ τῶν ἀποστόλων, ἵνα πάντα, ὅσα mod, 


succedant,carne et spiritu,fide etcharitate,in Filio κατευροδωθῖτε cazxi καὶ πνεύµατι, πίστει καὶ ἀἆγα- 
Vetus interpres. 


non amplius snmus. Propter hoc discipuli ejus effecti, discamus secundum Christianismum vivere. Qui 
enim alio nomine vocatur amplius ab hoc, non est Dei. Deponite izitur malum fermentum inveteratum 
et exacuens ; et transponite in novum fermentum, qui est Jesus Christus. Salvificemini in ipso, ut non 
corrumpatur aliquis iu vobis, qui ab odore redarguemini. Inconveniens est Jesum Cnristum perfari. et 
judaizare. Christianismus enim non in Julaismum credidit, sed Judaismus in Christianismum ; ut 
omnis lingua credens in Deum congregaretur. 


CAPUT XI. 


Hoc autem, dilecti mei, non quia cognovi aliquos ex vobis sic habentes ; sed, ut minor vobis, volo 
presservari vos. ut non incidatis in hamos vans gtorise ; sed certificemini in nativitate et passione et 
resurrectione,facta in tempore ducatus Pontii Pilati : quc facta sunt vere et firmiter a Jesu Christo spe- 
nostra, a qua averti nulli vestrum fiat. 


CAPUT XII. 


Fruar vobis secundum omnia si quidem dignus sim. Etsi enim ligatus sum, ad unum solutorum de 
vobis non sum. Novi quoniam non inflamini: Jesum enim Christum habetis in vobismetipsis. Et magis 


quando utique laudo vos, novi quoniam verecundamini ; sicut scriptum est, quoniam justus sui ipsius 
accusator est. 


CAPUT XIII. 
Studete igitur flrmari in dogmatibus Domini et apostolorum, ut omnia quecunque facitis prosperen- 


* I Cor. v, 7. 5 Prov. xvin, 17. 


(55) 1. e. « quinon Christianismi, sed heresis cu- [) converterunt. » 
jusdam nomen fert. (59) I. e. « ut fideles ex omnibus gentibus con- 
(56) Vet. int. deponite — ἀπόθισθε, quod habet —gregarentur ad unum centrum, quod est Deus.» 
interpolator. Cfr. Joan. x, 16. 
(57) lta ms. Editi καλεῖν. Jac. (60! 1. e. « non quod cognoverim aliquos vestrum 
(58) I. e. « Christi adventu non Christiani Judais- — Judaismum sectari. » Jac. 
mum receperunt, sed Judei ad Christianismum se (61) Quasi à ἐπράχθησαν. Cot. 


619 


EPISTOLA ΑΡ TRALLI4NOS. 


67A. 


πῃ. (63) ἐν Υἱῷ καὶ Πατρὶ xz! iv Ηνεύματι, ἐν ἀρχῃ A et Patre ct Spiritu, in principio et in fine, cum di- 


καὶ ἐν τέλει, μετὰ τοῦ αξιοπρεπεστ:του ἐπισκόπου 
ὑμῶν, καὶ di omÀóxoo πνευματικοῦ στεοἁνου τοῦ 
πρεσθυτερίου ὑμῶν, καὶ τῶν κατὰ θΘεὸν διχκόνων, 
Ὑποτάγττε τῷ ἐπισκόπῳ καὶ ἀλλήλοις, ὡς ἸΙτσοὺς 
Χ2ιστὸς 63) τῷ Ιατρὶ κατὰ oxoxa, καὶ οι ἀπόστολοι 
τῷ Χριστῷ xal τῷ Πατρὶ xai τῷ Πνεύματι Ίνα 
ἔνωσις ᾗ (64) σαρχιχή τε καὶ πνευματική. 


gnis-imo episcopo vestro. et digne contexta spiri- 
tuali corona presbyterii vestri, et cum diaconis, 
Deo placentibus Subjecti estote episcopo et vobis 
mutuo, ut Jesus Christus Patri in humana sua 
natura, et apostoli Christo et Patri et Spiritui, ut 
unio sit et carnalis et spiritualis. 


XIV. Orate pro me et pro Ecclesia Syria. 


Εἰδὼς, (608) ὃτι θεοῦ γέµετε, aovtópeo e παρεχέλευσα 
ὑμᾶς. Μνημονεύετὲ µου iv ταῖς προσευχαῖς ὑμῶν, 
ἵνα θεοῦ ἐπιτόχω, καὶ τῆς ἐν Συρἰᾳ Ἐκκλησίας — 


Cum sciam, vos Deo plenos esse, brevibus vos 
cohortatus sum. Memores estote mei inorationibus 
vestris, ut Deum assequar, et Ecclesie, que in 


ὅθεν οὐκ ἀξιός tut καλεῖσθαι' ἐπιδέομαι γὰρ τῆς B Syria est (unde non sum dignus vocari, indigeo 


ἠνωμένης ὑμῶν dv Oti προσευχῆς xii ἀγάπης — 
εἷς τὸ ἀξιωθῆναι τὴν ἐν Σ»ρίᾳ 'ExxAnslav διὰ τῆς 
ἸὈμωλισίας ὑμῶν δροσισθῆναι. 


enim unita vestra in Deo eratione et charitate) ut 


Ecclesia, que in Syria est, mereatur per keclesiam 
vestram irrorari. 


XV. Salutant vos Ephesii et ceterz Eeclesiz. 


Ασπάζονται ὑμᾶς (60) 'Eoísto: ἀπὸ Σμύρνης, ὅθεν 
καὶ γράφω ὑμῖν, παρόντες εἷς δόξαν θιεοῦ, ὥσπερ 
xxi ὑμεῖς, ol χατὰ πάντα µε ἀνέπαυσαν, ἅμα Ἡολυ- 
χάρπῳψ, ἐπισκόπῳ — Zuoovalov. Καὶ αἱ λοιπαὶ δὲ 
᾿Εκκλησίαι ἐν τιµῇ 15709. Χρ:στοῦ ἀσπάζονται ὑμᾶς. 
" E5108: ἐν ὁμονοίᾳθεοῦ. κεκτημένοι (67) ἁδιάκριτον 
πνεῦμχ, ὃς ἐσειν ]ησοῦς Χριστός. 


Salulant vos Ephesii e Smyrna, unde hac scribo 
vobis, qui presentes adsunt in Dei gloriam, ut et 
vos, qui me una cum Polycarpo episcopo Smyr- 
n&orum in omnibus recrearunt. Et cetere Eccle- 
si$ in honorem Jesu Christi vos salutant. Valete, 
Deo uniti. spiritum possidentes inseparabilem, qui 


C est Jesus Christus. 


Vetus interpres. 
tur. carne et spiritu, flde et charitate, in Fillo et Patre et *piritu sancto, in principio et in fine, cum 


digne-decentissimo episcopo vestro, et digne complexa spirituali corona pres 
secundum Deum diaconorum. Subjicimini episcopo et adinvicem, ut Jesus C 
carnem, et apostoli Christo et Patri et Spiritui ; ut unio sit carnalis et spiritualis. 


peri vestri, et eorum qui 
ristus Patri secundum 


CAPUT XIV. 


Sciens quoniam Deo pleni estis, compendiose deprecatus sum vos. Mementote mei in orationibus 
vestris, ut Deo fruar ; et /ejus qua in Syria Ecciesie, unde non dignus sum vocari. Superindigeo enim 


unita vestra in Deo oratione et charitate) in digniflcari eam que in Syria Ecclesiam per Ecclesiam ves- 


tram irrorari. 


CAPUT XV. 
Salutant vos Ephesii a Smyrna (unde et scribo vobis), przsentes in gloriam Dei, quemadmodum et 
τος: qui secundum omnia me quiescere fecerunt, simul cum Polycarpo episcopo Smyrn:eorum. Sed et 
reliqure Ecclesise in honore Jesu Christi salutant vos. Valete in concordia Dei. possidentes inseparabi- 


lem spiritum, qui est Jesus Christus. 





TPAAAIANOIX ϐδ, 


AD TRALLIANOS. 


Ἰχνάτιος, ὁ xai θεοφόρος, ἡγαπημένῃ θιῷ, Πατρὶ n Ignatius, qui et Theophorus, dilecte a Deo, Patre 


Ἰησοῦ Χριστοῦ, Ἐκκλησίᾳ 4yíq, τῇ οὔσῃ ἐν Τράλ- 
λεσιν τῆς ᾿Δαίΐας, ἐκ λεκτᾷ καὶ ἀζιοθέῳ, εἴρηνευ- 


(69) Ignatius Filium ante Patrem nominat (ut 
Apostolus ΙΙ Cor. xin, 13:. quod Ποδπιγ Ceillier 
(Histoire générale. t. I, p. 622, vetustissimee anti- 
quitatis signum putat. Cfr. Düsterdieck,]1 c p 27. 

(63) Subordinationem Dei Filii hic doceri conten- 
dit Münscher, Lehrd. d. l)gmengesch. I, p. 162. 
Contra Rothe, Anf., p. 754, monet e verbis κατὰ 
σἶρχα palam fleri, non τὸν Λόγον, sed humanam 
lantum Christi naturam ab lgnatio nostro Patri 
subordinari. 

( rd I. e. unio externa et interna. Cfr. Ephes. 
Iv. 4. 

(63) S lgnatius ad verba S. Apostoli (Rom. xv, 
14: respexisse videtur. 

(66) 1. e. Ephesii, qui Smyrnam Epheso Ignatii 
causa venerunt. 


Jesu Christi, Ecclesim sanct, qus est Trallibus 
Asie, elect» et Deo dignz, pacem habenti in carne 


(67) Cfr. Ign. ad Ephes. c, 3; ad Trall. c, 1. 

(08) Epistola ad Trallianos in versione Syriaca, 
a Curetono typis evulgata. non exstat. Capita au- 
tem 4 et 5 epistole nostr: ab interprete Syriaco 
addita sunt ultimis verbis epistole S. Ignatii ad 
Romanos, quo fit. ut Curetonus huic posteriori 
epistola capita illa ascribenda putet, epistolam ad 
Trallianos autem in dubium vocet. Sed multo veri- 
similius est monachum illum Syriacum excerptis 
suis ex epistola ad Romanos desumptis in usum 
asceticum duo quoque perpulchra capita epistolam 
ad Trallianos adjunxisse. Prmterea duo hrec capita 
multo melius et arctius cum capite ante«edenti 
epistole ad Trallianos, quam cum fine epistola» ad 
Romanos coherent, 


615 SANCTI IGNATII EPISTOLAE GENUINA. 6016 


et sanguine et passione Jesu Christi, spei nostre, A οὔσῃ tv σαρχὶ καὶ αἵματι [ (09) καὶ] τῷ πάθει Ἰη- 


quando resurgemus ad eum ; quam et saluto in σοῦ Χριστοῦ, τῆς ἐλπίδος ἡμῶν ἐν τῇ εἰς αὑτὸν 
plenitudine in apostolico charactere, cuique plu- ἀναστάσει' ἣν xal ἁσπάζομαι ἐν τῷ (70) πλη- 
rimam opto salutem. | ρώματι, iv (71) ἀποσταλικῷ χαρακτῆρι, καὶ εὔ- 


χοµαι πλεῖστα χαἰρειν. 
I. Laus vestra per Polybium mihi innotuit. 


Constanter inculpatam et inseparabilem mentem ἼΑμωμον διάνοιαν xai (72) ἀδιάκριτον iv. ὑπομονῇ 
cognovi vos habere, non usu solum, sed indole, ἔγνων ὑμᾶς ἔχοντας, (13) οὐ κατὰ χρῆσιν, ἀλλὰ κατὰ 
quemadmodum id mihi episcopus vester Polybius φύσιν, καθὼς ἑδήλωσέν pa: Πολύθ.ος, 6 ἐπίσχοπος 
indicavit, qui Smyrne adfuit per voluntatem Dei εἰ ὑμῶν, ὃς παρεγένετο θελήματι 8105. καὶ ᾿]ησοῦ Ἆρι- 
Jesu Christi, quique mihi vincto in Jesu Christo τοῦ ἐν Σμύρνῃ, καὶ οὕτως µοι συνεχάρη 2εδεμένῳ ἐν 
ita congratulatus est, ut omnem multitudinem ves- Ἅᾖ᾿Ιπσοῦ Χριστῷ, ὥστε µε τὸ πᾶν πλῆθος ὑμῶν ἐν 
tram in eo contemplatus sim. Excipiens enim per αὐτῷ (74) θεωρεῖσθαι. ᾽Αποδεξάμενος οὖν tv κατὰ 
ipsum vestram, qua secundum Deum est, bene- θεὸν εὔνοιαν δι᾽ αὐτοῦ, (15) ἔδοξα εὑρεῖν ὑμᾶς, ὡς 
volentiam, vos ipsos, quos cognovi, imitatores Dei B ἔγνων, μιμητὰς ὄντας θεοῦ. 


invenisse videbar. 
Il. Estote subjecti episcopo, presbyteris et diaconis. 


Cum enim episcopo subjecti sitis ut Jesu Christo, Ὅταν γὰρ τῷ ἐπισκότῳ ὑποτάσσεσθε ὡς Ἰησοῦ 
videmini mihi,non secundum hominem,sed secun- ἉἈριστῷ, φα[νεσθέ µοι οὐ κατὰ (76) ἄνθρωπον ζῶντες, 
dum Jesum Christum vivere, qui propter nos mor- ἀλλὰ κατὰ ᾿[ησοῦν Ἀριστὸν, τὸν δι) (77) ἡμᾶς dmo- 
tuus est, ut credentes in mortem ipsius mortem  θανόντα, ἵνα π:ατεύσαντες εἷς τὸν θάνατον αὐτοῦ 
effugiatis. Necessurium itaque est, quemadmodum τὸ ἀποθανεῖν ἐκφύγητε. ᾽Αναγχαῖον οὖν ἐστιν. ὥσπερ 
facitis, ut sine episcopo nihil agatis, sed et presby- µποιεῖτε, ἆνευ τοῦ ἐπισκόπου rtv πράσσειν ὑμᾶς, 
terio subditi sitis, ut apostolis Jesu Christi, spei ἀλλ (78) ὑποτάσσεσθαι καὶ τῷ πρεαξυτερίψ, ὡς 
nostre, in quo conversantes inveniamur. Oportet oic ἀποστόλοις ᾿]ησοῦ Χριστοῦ, τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, 
autem et diaconos, qui sunt diaconi mysteriorum , iv διάγοντες (19) εὑρεθησόμεθα., (80) Δεῖ δὲ xal 
Jesu Christi, omni modo omnibus placere. Non ^ τοὺς διαχόνους, ὄντας (81) μυστηρίων ᾿Ιησοῦ Χρι- 
enim ciborum et potuum ministri sunt, sed Eccle- στοῦ, κατὰ πάντα τρόπον πᾶσιν ἀρέσκει. Οὐ γὰρ 


Vetus interpres. 


« Ignatius, qui et Theophorus, dilecte Deo Patri Jesu Christi Eeclesi: sancte, existenti in Trallesiis Asise, 
electe et Deo digni, pacem habentiin carne ^t sanguine et passione Jesu Chrisli, spei nostre, in ea quse 
in ipsum resurrectione: quam etsaluto in plenitudine, in apostolico charactere,etoro plurimum gaudere. 


CAPUT I. 


Incoinquinatam mentem et inseparabilem in sustinentia cognovi vos habentes, non secundum usum, 
sed secundum naturam : quemadmodum ostendit mihi Polybius episcopus vester, qui advenit voluntate 
Dei et Jesu Christi, in Smyrna; et sic mihi congavisus est vincto in Christo Jesu, ut ego omnem multi- 
tudinem vestram in ipso specularer. Recipiens igitur eam, quee secundum Deum, equanimitatem per 
ipsum, gloriatus sum inveniens vos, ut cognovi, imitatores Dei. 


CAPUT II. 
Cum enim episcopo subjecti estisut Jesu Christo, videmini mihi non secundum homines viventes, sed 


(69) Insere ναί. Voss. Sensus: Quo internam et 11) Fortasse 1l. ὑμᾶς cum vet. int., qui habet vos. 
cum Deo pacem obtinet adventu et passione 18) Ita Smith. et Jac. Ms. ὑποτάσσεσθε. 
Christi. 79) Ita ms. Forte leg. εὑρεθησοίμεθα. Male editi 
(70) I. e. cujus Ecclesie omnia saluto membra.  εὑρεθησώμεθα. 
SuiTE. D (80; Dicit, non debere esse quemquam, cui non 


(71) Uti hic sibi (episcopo). ita infra, c. 2. pre- placeant omnibus modis diaconi. Voss. Woche- 
sbyteris quoque Ecclesie Trallian:; auctoritatem — rus in his verbis adhortationem ad diaconos videt : 
quamdam apostolicam tribuit Ignatius. Jac. Rothe, — Ipsi studeant oinnibus placere, et sibi a. criminibus 
Anf , p. 499. Alii, e. g. Smithius, apostolicam sa- — cavere. Male. Ignatius enim non de offlciis clerico- 


lutation:s formam intelligendam esse putant. rum erga populum, sed de officiis populi erga cle- 

(12) Αδ:άκριτον Cfr, ep. Ignat. ad Ephes. c. 3. rum loquitur. 

(13, Sensus: Non solum in vite commercio (alem (81) In codice ms. legitur µυστήριον, quod Arnd- 
mentem ostendere studetis; sed ea internam vestre ^ tius interpretatur, imago, similitudo. Cum vero 
nature propria est . hiec vocabuli µυστήριον notio ab Ignatio certe ejus- 

(74: Ita 8ο Ms θξεωρῆσθε. Vossius, θεωρῆσαι. que etate aliena sit, cum Vossio aliisque legendum 


i151 Ita Voss. et Jac. Ms. ἔβυξα εὑρών. Velua in- est μυστηρίων, quod etiam apud interpolatorem re- 
terpres legebat ἐλέξασα ἑὐρών. vertens, glgriatus — peritur. Cir. Düsterdieck, l. c , p. 23. Beatus Pater 
sum, inveniens vos, quod placuit Cotelario εἰ Wo- — respexisse videtur ad verba Apostoli 1 Tim. πι, 9 et 
chero. I Cor. iv, 1. 1n priori editione et nos Arndtium se- 
(9 Ms, exhibet ANON, i. e. ἄνθρωπον, non cuti sumus. 
ἀνθρώπινον, ut e Vossio libri plerique impressi. Jac. 


011 


EPISTOLA AD TRALLIANOS. 


618 


βρωμάτων καὶ ποτῶν εἶσιν δ.άχονοι, ἀλλ᾽ Ἐκκλησίας A sio Dei ministri Oportet igitur, ut sibi caveant a 


Θεοῦ ὑπηρίται. Mov οὖν αὐτοὺς φυλάσσεσθχι τὰ ἐγ- 
κλήματα ὡς πῦρ. 
Ill. Honorate ἀΐσεσκοα, 
Ομρίως πάντες ῥἐἑντρεπέσθωσαν τοὺς διακόνους 
ὡς (82) ἐντολὲὸν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ τὸν ἐπίσκοπον ὡς 
Ιησοῦν Χριστὸν, ὄντα Υἱὸν τοῦ Πατρὸς, τοὺς δὲ 
πρεσθυτέρος ὡς συνέδριον θεοῦ , xal ὡς σύνδε- 
σµον ἀποστόλων. (83) Χωρὶς τούτων Ἐκκλησία οὐ 
κολεῖται. Περὶ dv πέπεισμχι ὑμᾶς οὕτως ἔχειν. Τὸ 
Υὰ2 ἐξεμπλάρεον τῆς ἀγάπης ὑμῶν ἔλαθον, καὶ ἔχω 
μες (85) ἑαυτοῦ ἐν τῷ ἐπισκόπῳ ὑμῶν, οὗ αὐτὸ τὸ 
χἹτάστημα µεγάλη μαθητεία, ἡ δὲ πραότης αὐτοῦ 
δύναµ.ς' Ov λογίζοµαι καὶ τοὺς ἀθέους ἐντρέπεσθαι, 
ἁγαπῶντας, ὡς οὗ φεἰδομαϊ (83) ἑαυτοῦ. (86) ΙΙό- 
τερον δυνάµενος γράφειν ὑπὲρ τούτου, εἰς τοῦτο (81) 
ᾠήθν, va ὤν κατάκριτος ὡς ἀπόστολος ὑμῖν δια- 
τάσσωμαι ; 


criminibus tanquam ab igne. 


episcopwm et presbyteros. 


Cuncti similiter revereantur diaconos ut manda- 
tum Jesu Curisti, et episcopum ut Jesum Christum 
Filium Patris, et presbyteros ut senatum Dei et 
concilium apostolorum. Sine his Ecclesia non vo- 
catur. De his vos ita sentire persuasum habeo. 
Exemplar enim charitatis vestre accepi et mecum 
habeo in episcopo vestro: cujus ipse habitus ma- 
gna disciplina est, mansueludo vero ejus potentia ; 
quem, ut existimo, et impii ipsi reverentur,quibus 
eliam placet, quod ego mihi nou parcam. Num, 
cum hac de re scribere mihi licuerit, in tantam 
mei existimationem deveni, ut quamvis condem- 
natus, velut apostolus vobis praciperem ? 


IV. Humilitate et mansuetudine mihi opus est: 


(88-89) [Πολλὰ φρονῷ ἐν θεῷ' ἀλλ᾽ ἐμαυτὸν μετρῶ, 
ἵνα p, ἓν καρχήσει ἀἁπόλωμαι. Νῦν γάρ µε δεῖ πλέον 
φθεῖσθαι, καὶ μὴ π;οσέχειν τοῖς φυσιοῦσίν µε. Oi 
432 λἐγοντές µοι μαστ.,γοῦσίν µε. ᾽Αγαπὼ μὲν γὰρ 
τὸ παθεῖν ἆλλ᾽ οὐκ οἵόχ, εἰ ἀξιός εἶμι ὍὉ γὰρ 
ζηλος πολλοῖς μὲν οὗ φαίνετα:, ἐμὲ δὲ πλέον πολεμεῖ. 
Χρίζω οὖν πραότητος, ἐν 7j καταλύετα: ὁ ἅ:χων τοῦ 
αἰῶνος τούτο». 


Multa sapio in Deo ; sed mihi ipsi modum adhi- 
beo, ne gloriando peream. Nunc enim plus mihi 
timendum est, nec aures illis sunt prebend:, qui 
me inflant. Qui enim me laudant. flagellant me. 
Nam diligo quidem pati ; sed nescio.an dignus sim. 
Vehementia enim mea multis quidem non apparet 
me vero acrius impugnat. Opus itaque mibi man- 


Csuetudine, qua princeps seculi hujus destruitur 


Vetus interpres. 


secundum Jesum Christum. propter vos mortuum ; ut credentes in mortem Ipsius: mori effugiatis. Ne- 
cessarium igitur est, quemadmodum facitis, sine episcopo nihil operari vos ; sed subjici et presbyterio, ut 
apostolis Jesu Christi, spei nostri ; in quo conversantes inveniamur. Oportet autem et diaconos, ministros 
exsistentes mysteriorum Jesu Ghristi. secundum omnem modum omnibus placere. Non enim ciborum et 
potuum sunt ministri ; sed Ecclesi: Dei ministri. Opportuum igitur vos observare accusationes ut ignem. 


CAPUT IIl. 


Similiter et omnes revereantur diaconos, ut mandatum Jesu Christi ; et eriscopum, ut Jesum Christum 
existentem Filium Patris ; presbyteros autem, ut concilium Dei. et conjunctionem apostolorum. Sine his 
Ecclesia non vocatur : de quibus suadeo vos sic habere. Exemplapium enim Charitatis vestre accepi, et 
habeo cum meipso in episcopo vestro ; cujus ipsa compositio mayua est disciplinatio, mansuetudo autem 
ipsius potentia : quem existimo et impios revereri, diligentes quod non parco ipsum aliqualem ; potens 
scribere pro illo, in hoc existimer, ut existens condemnatus, velut apostolus vobis precipiam ? 


CAPUT IV. 


Multa sapio in Deo ; sed meipsum mensuro, ut non in gloriatione perdar. Nunc enim me oportet plus 
mere. et non attendere inflantibus me Dicentes enim mibi, flagellant me. Diligo quidcm enim pati ; 
sed non novi si dignus sum. Zelus enim multis quidem non apparet, me autem plus oppugnat. Indigeo 
igitur mansuetudine ; in qua dissolvitur princeps seculi hujus. 


. (82) Ita ex vet. interpr. restituit Smithius. simi- [) dum puto. Arudtius vertit: « Welchen Bischof, 


laque reperiuntur infra, c. 13, et ad Smyrn., c. 
8. Ms male habet: Too; δ.ακόνους ὡς [ησοῦν Xpt- 


στόν, ὡς vai tov ἐπίσχοπον, ὄντα Yióv τοῦ Πατρὸς 


X. x.) 


R ce, An/., p. 400 


(83) Sine episcopo, etc., nulla Ecclesia. Cfr. 


ς 84) [ta ms. Nemo nescit £zo:5. pro ἐΣμαυτοῦ et 


GS cx;105 jn omnibus casibus tralatirium esse apud 


** wosuit Arnctius 


] 


K*aecos Jac: Vossius emendavit ἐμαυτοῦ. 
€ 83) I. q. ἐμαυτοῦ. Cfr. supra not. 8& Genitivum 
Ms to»t^». Sensus: Pagani 
*XAo0que constantiam Ch istianorum, e g. meam, 
*a wdant. 
(86) Ita cum Arndtio (Stwlien et Krit. 1839), msti 


lectionem retinente, interpungendum et explican- 


achte ich, auch die Ungottichen scheun., welche es 

erne sehen. dass ich meiner nicht schone. Sollte 
ich, da ich hierüber screiben konnte, es so gemeint 
haben. dass ich, obschon ein Verurtheilter, als ein 
Apo*tet euc vorschreibe ? » 

(87) In versione verbi $/0»v non Arndtium, sed 
Pearsonum secutus sum. 

(88 89) Initium capitis quarti, quod in versione 
Syriaca cpistola ad Romanos adjuncta est arctis- 
simo aexu coheret cum flne capitis tertii. Sensus 
est : « Non in tautam mei existimationem deveni, 
ut vocis velut apostolus impera e veliin. Quainvis 
enim multa in Deo sapiam, tainen mibi ipsi mo- 
dum adhibeo, ne ipse gloriando peream. » 


019 


SANCTI IGNATII EPISTOLJE €ENUIN A. 





V. Non sublimes doctrinas vobis tradam. 


Nunquid non possum celestia vobis scribere? A 


At, ne parvulis vobis damnum inferam, metuo. Ac 
mili ignoscite ; ne, ista capere non valentes, stran- 
gulemnini. Nam et ego non ideo, quod vinctus sum 
et celestia intelligere possum, et locos angelo- 
rum, et catus constitutionesque principatuum, 
visibilia et invisibilia. Etiam his prwtermissis ad- 
huc discipulus sum; multa enim nobis desunt ne 
a Deo absimus. 


(90) M7, οὐ ὃύναμα: [ (91) ὑμῖ] τὰ ἐπουράνια γρά- 
Vatt (U2) ᾽αλλὰ φ,θ,Όμα:, af νηπίοις οὖσιν ὑμῖν 
βλάβην παρχθῶ. Καὶ συγγνω κονεῖτὲ µο:, µήποτε, 02 
δυνηθέντες χωρήσαι, (93) στραγγαλωθῆτε. Καὶ γὰρ 
ἐγὼ, οὐ καθότι δέδεμαι, xal δυνάµενος {[ (94) νοεῖν ] 
τὰ ἐπουράν.α, καὶ τὰς (95) τοποθεσίας τὰς ἀγγελι- 
κἁς, καὶ τὰς συστάσεις τὰς ἀρχοντικὰς, ὁρατά τε 
καὶ ἁόρατα. (96) Παρὰ τοῦτο ἤδη καὶ µαθιθής 
sit (97) πολλὰ γὰρ ἡμῖν λείπει, ἵνα θεοὺ μὴ λει- 
πώμεθα. 


VI. Abstinete a veneno hereticorum. 


Obsecro itaque vos, non ego, sed charitas Jesu 
Christi. solo Christiano alimento uti, ab aliena au- 
tem herba abstinere, quc est heresis. 1581 etiam 
venenis suis Jesum Christum miscent, loquentes, 
qua fide sunt indigna ; similes iis, qui morliterum 
pharmacum cum vino mulso dant, quod qui igno. 
rat, libenter , in voluptate noxia mortem accipit. 


Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, οὐκ ἐγὼ, ἁλλ᾽ d ἀγάπι, ᾿Γησοῦ 

ρ'στοῦ, µόνη τῇ γριστιανῃ t2095 “(2ᾖτθαι, ἀλλο- 
τρίας δὲ (08; βοτάνις ἀπέχεσθαι, fiu ἐστὶν αἴρεσις. 
Οἵ (99) xai iot; παρερπλέκρυσιν ᾿Ιησοῦν Χριστὸν, 
(1) καταξιοπιστευόμενοι' ὥσπερ θανάσιμον φάρµαχην 
δεδόντες μετὰ οἱνομέλιτος, ὅπερ ὁ ἁγνοῶν ἡδέως λαμ- 
θάνει, ἐν ἡδωνῇ (2) κακῇ τὸ ἀποθανεῖν. 


VII. Custodite vos ab hzreticis. 


A talibus igitur vos custodite. Hoc autem fiet, si 


nec inffati nec avulsi fueritis a Deo Jesu Christo et 
episcopo et prxceptis apostolorum. Qui intra al- 


tare est, mundus est [qui vero extra est, non est 


Φυλάττεσθε οὖν (3) τοὺς τοιούτους, Τοῦτο δὲ ἔσται 
ὑμῖν μὴ φυσιουµένοις, καὶ οὔσιν ἀχωριστοις θεοῦ 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ τοῦ ἐπισκόποῦ, καὶ τῶν διατα- 
γµάτων τῶν ἁἀποστόλων, 'O ivzóq θυσιασττρίου ὧν 


mundus]; hoc est, qui sine episcopo et presbyterio (. καθαρός ἐστιν" ( (4) ὁ δὲ ἐκτὸς ὢν οὐ καθαρός ἔστιν' ] 
Vetus interpres. 


CAPUT V. 


Nonne possum vobis supercalestia scribere ? Sed timeo ne parvulis exsistentibus vobis damum appo- 
nam. Etcondonate mihi, ne forte, non potentes capere, strangulemini. Etenim ego, non secundum quod- 
cuuque ligatus sum, sed potens scire colestia, et loci positiones angelicas, et constitutiones, principa- 
tiones, visibiliaque et invisibilia. Prieter hoc, jam etdiscipulus sum. Multa enim nobis deflciunt, ut Deo 
non deflciamus. 


CAPUT VI. 


Deprecor igitur vos (non ego, sed charitas Jesu Christi) solo Christiano alimento utamini ; ab aliena 
autem herba recedite, que est heresis, qua et inquinatis impl.cat Jesum Christum : quemadmodum 
mortiferum pharmacum dantes cum vino mellito ; quod qui ignorat, delectabiliter accipit, et in delec- 
tione mala mori (sic). 


CAPUT VII. 


Observamini igitur a talibus. Hoc autem erit a vobis non inflatis, et exsistentibus inseparabilibus a Deo 
Jesu Christo, et episcopo, et ordinibus apostolorum. Qui intra altare est, mundus est ; qui vero extra al- 


Trallianos monuimus. 


(90) Cfr. quee supra ad procmium epistole ad ῃ 9 Cfr. ad Philad., c. 3. 


(91) Sic ex vet. int., ex Syro et ex interpolatore 
restituendum. 

(92) Cfr. 1 Cor. ii, 1, 2. 

(93) Ms. στράγγαλον 97:5. JaC. 

(94) Sic ex vet. int. Latino, ex Syro et ex inter- 
polatore restituendum. 

(935, I. e. officia et dignitates, ut ad Smyrn., c. 6: 
Τόπος µτοένα φυσιούτω. Cfr. etiam ad Polyc., c. 4. 
PraAns 

(06) Sensus: Non solum arcana illa mihi ignota 
Sunt, sed er in aliis rebus adhuc discipulus sum. 
Alii hunc locum aliter explicant, e. g propter hoc 
Jam et dispulus sum Cor. 

(91) Cfr. | Cor. xiu, 9. Versio Syraca neque 
cum textu nostro, neque cum interpolatore con- 
cordat. Fragmentum vero Syriacum Severi Ántio- 
cheni cum Graco textu nostro accuratissime con- 
venit. Cir. Cureton., l. c., pp. 4&0, 100. 


(99) Six ex vet. interprete et ex interpolatore re- 
stituit Vossius. Ms. Οἱ χκαιροὶ παρεμπλ ; male. Οἱ 
xai ῥυπαροῖς. Cor. Οἱ μιαροί, SutTH. Οἱ καὶ αἱρετικοί. 
Prans. Simpliciter xai παρεμπλέχουσιν legit Joan- 
nes Damase. 

(1) Ms. κατ ἀξίαν πιστευόµενοι. Sed ex Jo. Damas- 
cono restituo χαταξ.οπ:στευήµενοι. Est. autem teste 
Scapula χαταξιεπιστευνόµχ: apud Suidam — dico ad- 
versus aliquem, qux fide indigna sunt, Lectionem 
msti Cotelerius interpretatur, ratione dignitatis 
(loci), quam obtinent. fidem adepti. Wocherus. jure 
quodam iis creditur. quippe qui fabulis suis vera 
qu:rdam et egregia, Christianus nenpe doctrinas ad- 
misceant. 

(2, Sic legit vet. int et Jo. Damasc. Ms. χάχεῖ. 

,(31 1ta interpolator, et recte. GALL" Ms, τοῖς τοι- 
OUtO:C. 

(4) Hi»c addenda sunt ex vet. int. et interpola- 
tore. Voss. 


681 


EPISTOLA AD THALLIANOS. 


683 


τοῦτ) ἔστιν, ὁ χωρὶς ἐπισχόπου καὶ πρεσθυτερἰου A et diaconis quidpiam agit, is non est mundus in 


xxi διαχόνου πράσσων τι, οὗτος οὐ καθαρός ἐστιν τῇ 
συνειδήσει. 


conscientia. 


VIII. Contra diaboli insidias muniamini mansuetudine, fide et charitate. 


Q3x ἐπεὶ ἔγνων τοἰοῦτόν τι ἐν ὑμῖν, ἀλλὰ προφυ- 
λάσσω ὑμᾶς ὄντας µου ἀγαπητοὺς, προορῶν τὰς ivi. 
ὅρας τοῦ δ.αθόλου. Ὑμεῖς οὖν τὴν (5) πραὐπάθειαν 
ἁλαλαθόντες ἀναχτίσασθε ἑαυτοὺς ἓν πίστει, (6) ὃ 
ἔστιν σὰρξ τοῦ Κυρίου, καὶ ἐν ἀγάπῃ, ὃ ἐστιν αἷμα 
Ἰησοῦ Χριστοῦ. (7) ληδεὶς ὑμῶν κατὰ τοῦ πλησίον 
[ 18) τι] ἐχέτω. Mi, ἀφορμὰς δίλοτε τοῖς ἔθνεσιν, ἵνα 
μὴ Gv ὀλίγους ἄφρονας τὸ ἐν θεῷ πλῖθος βλασφημῖ- 
ται. Οὐαὶ γὰρ, δι’ οὗ ἐπὶ µαταιότητι τὸ ὄνομά µου 
ἐπὶ τινων βλασφημεῖτα: 6, 


Non quod noverim tale quid inter Υος,Ώερο scribo, 
sed prremunire volo vos,ut filios meos charissimos, 
prospiciens insidias diaboli. Vos itaque, mansue- 
tudiuem assumentes, regenerate vosmetipsos in 
fide, qua: est caro Domini, et in charitate, qus est 
sanguis Jesu Christi. Nullus vestrum adversus 
proximum aliquid habeat.Ne ansam detis gentibus, 
ne propter paucos insipientes multitudo,que est in 
Deo,blasphemetur. Va enim ei per quem in vani- 
tate nomen meum apud aliquos blasphematur. 


IX. Nolite audire eos, qui sine Christo loquuntur. Historia Christi. 


(9) Κωφώθητε οὖν, ὅταν ὑμῖν χωρὶς Ἱτσοῦ Χρι- 
στο” λαλῆ τις, (10) τοῦ iv. γένους Δαθ]ὸ, τοῦ ἐκ Ma- 
ρίας, ὃς ἀληθῶς ἐγεννήθη, ἔφαγέν τε καὶ ἔπιεν, ἁλη- 
(ug ἐδιώχθη ἐπὶ ΠΠοντίου Ηιλάτου, ἀληθῶς ἑσταυρώθη 
καὶ ἀπέθανεν, βλεπόντων τῶν ἐπουρανίων (11) καὶ 
ἐπιγείων καὶ ὑποχθονίων' ὃς xal ἀληθῶς ἠγέρθτ ἀπὸ 
νεκρῶν, ἐγείραντος αὐτὸν τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, (12) ὡς 
καὶ κατὰ τὸ (43) ὁμοίωμα ἡμᾶς, τοὺς πιστεύοντας 
αὐτῷ, οὕτως ἐγερεῖ ὁ Πατλο αὐτοῦ ἐν Noui 'In- 
σοῦ, (14) οὗ χωρὶς τὸ ἀληθινὸν ζὴν οὐκ ἔχομεν. 


Obturate igitur aures vestras, cum vobis quis- 
piam loquitur sine Jesu Christo, qui ex genere Da- 
vidis, qui ex Maria, qui vere natus est, edit et bi- 
bit,vere persecutionem passus est sub Pontio Pilato 
vere crucifixus et mortuus est, videntibus ccelesti- 
bus et terrestribus et subterraneis ; qui et vere re- 
surrexit a mortuis, resuscitante ipsum Patre ipsius, 
quemadmodum ad ejus similitudinem et nos, ei 
credentes, Pater ejus ita resuscitabit, in Jesu Chri- 
sto, sine que veram vitam non habemus. 


X. Si Christus non vere passus est, frustra ego vincula fero. 
Ei δὲ, ὥσπερ τινὲς, ἄθεοι ὄντες, τουτέστιν ἄπιστοι, (; Si vero, ut quidam athei, hoc est, infideles, 


λέγουσιν, τὸ θοχεῖν πεπονθέναι αὐτὸν, αὐτοὶ ὄντες τὸ 
δοχεῖν, ἐγὼ τί δέδεµαι, τί δὲ εὔχομαι θηριομαχῆσαι ; 
Δωρεὰν οὖν ἀποθνήσκω; (15) "Apa οὐ καταψεύδοµαι 
τοῦ Κυρίου ; 


aiunt, eum secundum apparentiam esse passum, 
ipsi secundum apparentiam tantum exsistentes ; ad 
quid ego vinctus sum, cur opto cum bestiis depu- 
gnare ? Frustra itaque morior? Nonne ego falsa de 
Domino loquor? 


Vetus. interpres. 


lare est, non mundus est, hoc est, qui sine episcopo et presbyterio et diacono operatur aliquid, iste 
non mundus est in conscientia. 
CAPUT VIII. 


Non quia cognovi tale quid in vobis ; sed preservo vos, exsistentes meos dilectos, previdens insidias 
diaboli. Vos igitur mansuetam patientiam resumentes, recreate vosmetipsos in fide, quod est caro Do- 
mini, et in charitate, quod est sanguis Jesu Christi. Nullus vestrum adversus proximam aliquid habeat. 
Non occasiones detis gentibus, ut non propter paucos insipientes ea quae in Deo multitudo blaspheme- 
tur. Τα enim, per quem in vanitate nomen meum in aliquibus blasphematur. 


CAPUT IX. 


Obsurdescite igitur, quando vobis sine Jesu Christo loquitur quis; ex genere David, qui ex Maria, 
qui vere natus est, comedit et bibit ; vere persecutionem passus est sub Pontio Pilato, vere crucifixus est 
εἰ mortuus est, aspicientibus celestibus οἱ terrestribus et infernalibus : qui et vere resurrexit a mortuis, 
resuscitante ipsum Patre ipsius: qui et secundum similitudinem nos credentes ipsi sic resuscitabit 
Pater ipsius in Christo Jesu, sine quo verum vivere non habemus. 


CAPUT X. 


Si autem, quemadmodum quidam sine Deo exsistentes (hoc est, infideles) dicunt, secundum videri 
pessum esse ipsum ; ipsi exsistentes secundum videri, ego quid vinctus sum? quid autem et oro cum 
estiis pugnare ? Gratis igitur morior : ergo non reprehendor mendacii a Domino. 


6 [sai. Lit, 5. 


(5) lta ms. Male Smithius: Πραεῖαν εὐπάθειαν [) (49) Ita legendum esse monet Smithius, duce 
AC. veleri interprete. Ms.,xaxà τὸ ὁμοίωμα, ὃς xai ἡμᾶς 
(6) Ms. 5c. Salvianus conjicit 5. Vossius, Cote- τοὺς π'στεύοντες, κ. t. À. 
erius et alii: 6. Cfr. de fide et charitate ep. ad (191 Cfr. I Cor. xv, 49. 
XSphes., c. 14 ; ad Smyrn , e. 6. (44) Cfr. Joan. 11, 36; v, &0; xiv, 6 ; xx, 43. 
(1) Cfr. Matth. v. 23. (15! Sensus : Nonne ego falsa de Domino loquor, 
u T: addidi ex Purall. Damasc. Rupef si illi, veram Christi morlem negantes, vera loquun- 
(9) H&c laudat Theodoret. Dial. 1, p. 51. lur ? Mors mea ipsa false doctrinz est. pradicalio. 
10) Cir. Ep. ad Smyrn., c. 1. Si vero post ώρα colon ponas, vertendum erit: 
11) Ka: exstat in mto. Jac. Profecto, non falsa loquor de Domino. m 


PaTROL. Ga. V. 922 


643 


SANCTI IGNATII EPISTOLAE GENUIN.E. 


684 


XI. Fugite mortiferas Docetarum plantationes. 
Fugite ergo malas propagines, que gignunt mor- À ἍΦεύγετε οὖν τὰς κακὰς παβαφυέδας, τὰς γεννώσας 


tiferum fructum, quem si quis gustarit, statim mo- 
ritur. Isti enim non sunt plantatio Patris. Si enim 
essent,apparerent utique rami crucis, et esset uti- 
que fructus illorum incoruptibilis. Per hanc cru- 
cem Christus in passione sua invitat vos, qui estis 
membra ejus. Non potest igitur caput seorsum 
nasci sine membris, unionem promittente Deo, 
qui est ipse. 


καρπὸν θανατηθόρον, οὗ ἐὰν γεύσηταί τις, παρ᾽ αὐτὰ 
ἀποθνήσκει. Οὗτοι γὰρ οὖκ εἰσὶν (16) φυτεία Πατρός. 
Ei γὰρ ἦσαν, ἐφαίνοντο ἂν κλὰδοι τοῦ σταυρού, καὶ 
ἦν ἂν ὁ χαρπὸς αὐτῶν ἄφθαρτος' δύ οὗ iv τῷ πάθει 
αὐτοῦ προσκαλεῖται ὑμᾶς, ὄντας µέλη αὐτοῦ. Οὐ 
δύναται οὖν κεφαλλ χωρὶς γεννηθΏηνάι ἄνευ μελῶν, 
τοῦ θεοῦ ἕνωσιν ἐπαγγελλομένου (17), ὅς ἐστιν αὐτός. 


XII. Manete in unitate et charitate. 


Saluto vos e Smyrna, una cum Ecclesiis Dei, 
que mecum sunt, quee in omnibus me recrearunt 
quoad corpus et spiritum. "Vincula mea, que 
propter Jesum Christum fero, vos obsecrant : per- 


Ασπάζομαι ὑμᾶς ἀπὸ Σμύρνης,ἅμα ταῖς συµπαρού- 
σαις (18) uo: Εχκλησίχις τοῦ θεοῦ, (49) ol κατὰ πάντα 
µε ἀνέπαυσαν σαρχἰ τε xai πνεύµατι. Παρακαλεῖ 
ὑμᾶς τὰ δεσμά µου (20) ἃ ἕνεχεν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ 


manete in concordia vestra et oratione mutua. B περιφέρω, αἰτούμενος Θεοῦ ἐπιτυχεῖν διαµένετε iv 


Decet enim singulos vestrum, et precipue presby- 
teros, recreare episcopum, in honorem Patris,Jesu 
Christi et apostolorum. Opto, ut in charitate me 
audiatis, ne, heec scribens, in testimonium contra 
vos sim. Sed et orate pro me, qui in Dei miseri- 
cordia charitate vestra indigeo, ut dignus flam 
sorte, que me morte appropinquante circumstat, 
ne reprobus inveniar. 


τῇ ὁμονοίᾳ ὑμῶν xal τῇ μετ ἀλλήλων προσευγῇ. 
Πρέπει γὰρ ὑμῖν τοῖς καθ ἵνα, (21) ἑἐξαιρέτως xai 
τοῖς πρεσθυτέροις, ἀναφύχειν τὸν ἔπισκοπον εἰς τιμὴν 
Πατρὸς, Ἰησοῦ Χριστοῦ xzi τῶν ἁποστόλων. Εὔχο- 
μαι ὑμᾶς ἐν ἀγάπῃ ἀχοῦσαί µου, ἵνα μὴ «tc (22) µαρ- 
τύριον ὦ ἐν ὑμῖν γράψας, Καὶ περὶ ἐμοῦ δὲ προσ- 
εὖχεσθε, τῆς ἀφ᾿ ὑμῶν ἀγάπης χρήζοντος ἐν τῷ 
ἐλέει τοῦ θεοῦ, εἰς τὸ καταξιωθῆναί µε τοῦ κλήρου, 
οὗ (33) περίχειµαι ἐπιτυχεῖν, ἵνα μὴ ἀδόχιμος εὖ- 
ρεθῶ. 


XIII. Valete, orate pro Ecclesia Syriz, etc. 


Salutat vos charitas Smyrnaeorum et Ephesio- C 


rum.Memores estote in omnibus orationibus vestris 


᾿Ασπάζεται ὑμᾶς d ἀγάπη Σμυρναίων xal 'Egs- 
σίων. Μνημονεύετε ἐν ταῖς προσευχαῖς ὑμῶν τῆς ἐν 


Ecclesie que est in Syria; de qua et non sum — Zoplg Ἐχκλησίας' ὅθεν καὶ οὐκ ἄξιός εἶμι λέγεσθαι, 
dignus qui dicar,qui sim eorum ultimus. Valete — àv ἔσχατος ἐκείνων. "Εῤῥωσθε iv Ἰησοῦ Χριστῷ, 


Vetus interpres. 
CAPUT XI. 


Fugite ergo malas propagines, generantes fructum mortiferum ; quem si gustet quis, statim moritur. 
Isti enim non sunt plantatio Patris. Si enim essent, apparerent utique rami crucis,et esset utique fructus 
illorum incorruptibilis : per quem, in passione ipsius, advocat vos, exsistentes membra ipsius. Non po- 
test igitnr caput nasci sine membris ; Deo unionem repromittente, quod est ipse. 


CAPUT XII. 


Saluto vos a Smyrna, cum comprassentibus mihi Ecclesiis Dei: qui secundum omnia me quiescere 
fecerunt carne et spiritu. Deprecantur vos vincula mea, qus pro Jesu Christo fero, petens Deo frui. 
Permanete in concordia vestra, et ea qux» cum adinvicem oratione. Decet enim vos singulos, precipue 
et presbyteros, refrigerare episcopum, in honorem Patris, Jesu Christi, et apostolorum. Oro vos in cha- 
ritate audire me, ut non in testimonium sim in vobis scribens. Sed et pro me orate ea, qua a vobis, 
charitate indigente in misericordia Dei, ad dignificari (in] hereditate, qua conor potiri, ut non repro- 

us inveniar. 


CAPUT XIII. 


Salutat vos charitas Smyrnaorum et Ephsiorum. Mementote in orationibus vestris ejus qut» in Syria 
Ecclesie ; unde non dignus sum dici, exsistens extremus illorum. Valete in Jesu Christo, subjecti epis- 
copo,ut Dei mandato, similiter et presbyterio.Et singuli adinvicem diligite in impartibili corde.Castiflcate 


D interpres, qui. 


f Cfr. Matth, xv, 13. 
11 (20) Cfr. Ephes. τι, 20 ; Coloss. itv, 3. 


Ita ms., testimoniuin doctrine de divinitate 


Christi exhibens. Vet. interpres, quod; sed non 9| Legendum videtur xal ἐξοιρέτως. Jac. 

est, quod cum Vossio mutemus 5, vel cum Aldri- (22) Cfr. Ep. ad Philad., c. 6. 

chio ἤ. (23) Ita ms. Nonnulli mutarunt. Vedelius legit 
(18) Ita recte habent interpolator et vet. inter- παράκειµαι, i. e. propinquus — sum quam propediem 

pres. Ms., µου. consequar ; Smuüthius, ὑπόχειμαι, cui )jaceo, 


pH 9 
(19) Melius a, sed non est mutandum. Ignatius — Jac. 
€nim ad missos Ecclesiarum illarum advertit. Vetus 


681 


SANCTI IGNATII EPISTOLAE GENUINE. 


€88 


est principium, si gratiam consequar,sortem meam A οικονόμγτός ἐστιν, (35) ἐάν περ χάριτος ἐπιτύχω, slc 


sine impedimento accipiendi. Timeo enim vestram 
charitatem, ne ea mihi noceat. Vobis enim facile 
est, quod vultis facere ; mihi vero difficile est Deo 
potiri, si vos mihi parcere studetis. 


τὸ τὸ xAfpóv uoo ἀνεμποδίστων ἀπολαθεῖν. (36) Φο- 


θοῦμαι γὰρ τὴν ὑμῶν ἀγάπην, μὴ αὐτή µε ἀδικήσῃ. 


Ὑμῖν γὰρ εὐχερές ἐστιν, 6 θέλετε ποιῆσαι' ἐμοὶ δὲ 
δύσκολόν ἐστι τοῦ θεοῦ ἐπιτυχεῖν, ἐἄνπερ ὑμεῖς (37) 
φείσησθέ µου. 


II. Nolite me martyrio eripere. 


Nolo enim vobis tanquam hominibus placere, sed 
Deo placere, quemadmodum et vos ei placetis. Nec 
enim ego unquam tale tempus Deo potiendi attin- 
gam ; nec vos, si silueritis, meliori operi inscribi 
poteris. Si enim de me silueritis, ego Dei flam; 

i autem carnem meam amaveritis, denuo mihi erit 
urrendum. Nolite plus mihi prebere, quam ut 


immoler Deo, dum adhuc altare paratum est; ut p 


in charitate chorus effecti canatis Patri in Christo 
Jesu, quod Deus episcopum Syrie dignum judica- 
verit, qui ab Oriente in Occidentem accessitus in- 
veniretur. Bonum est, a mundo occidere ad Deum, 
ut in ipso oriar. 
III. Rogate potius Deum, ut ad 
Nulli unquam invidistis ; alios docuistis. Ego 
vero illa quoque firma esse volo, que docetis et 
precipitis. Vires tantum mihi et internas et exter- 
nas petite, ut non solum loquar, sed et velim ; ut 
non solum dicar Christianus, sed et inveniar. Si 
enim inventus fuero, etiam dici potero Christianus, 


(38) Οὐ γὰρ θέλω ὑμῖν ἀνθρωπαρεσκῆσα:, ἀλλὰ 
θεῷ ἀρέσαι, ὥσπερ xal ἀρέσκετε, Οὐ γὰρ ἐγώ ποτε 
ἔξω καιρὸν τοιοῦτον θεον ἐπιτυχεῖν' οὔτε ὑμεῖς, ἐὰν 
σιωπήσητε, κρείττονι ἔργῳ ἔχετε ἐπιγραφῆναι. ᾿Εὰν 
γὰρ σιωπήσητε (39) ἀπ ἐμοῦ, (40) ἐγὼ γενήσοµαι. 
θεοῦ. ἐὰν δὲ ἐρασθῆτε τῆς σαρχός µου, πάλιν ἔσο- 
μαι (44) τρέχων. Πλέον poc μὴ παράσχησθε τοῦ (42) 
σπονδισθτναι θεῷ, ὡς ἔτι θυσιαστήριον ἔτοιμόν ἐστιν. 
ἵνα iv ἀγάπῃ Ὑχορὸς Ὑενόμενοι dante τῷ Πατρὶ ἐν 
Χριστῷ ᾿Ιησοῦ, (49) ὃτι τὸν ἐπισχοπον Συρίας ὁ θεὸς 
κατηζίωσεν εὀρεθῆναι εἰς ὀ9ύσιν ἀπὸ ἀνατολῆς (44λ 
µεταχεμψάµενος. Καλὸν τὸ δῦναι ἀπὸ χόσµου πρὸς 
θιὸν, ἵνα εἷς αὐτὸν ἀνατείλω. 


martyrium mihi vires suppeditet. 


Οὐδέποτε (45) ἐθασκάνατὲ Οὐδένα. ἄλλους ἐδιδά - 
Lace: (46) ᾿Εγὼ δὲ θέλω, ἵνα κἀκεῖνα βέθαια fj, ἃ (41) 
µαθητεύοντες ἔντέλλεσθε. Μόνον µοι δύναμιν αἶτεῖσθε 
ἔσωθέν τε καὶ ἔξωθεν, ἵνα μὴ µόνον λέγω, ἀλλὰ καὶ 
θέλω, ἵνα μὴ µόνον λέγωμαι Χριστιανὸς, ἀλλὰ xal 
εὐρεθῶ. Εὰν γὰρ (40) καὶ εὑρεθῶ, xai λέγεσθαι δύ- 


et tunc fidelis esse valebo, cum mundo amplius C vapa:, καὶ τότε πιστὸς εἶναι, ὅταν κόσμῳ μὴ φαίνω- 
Vetus interpres. 


mento lucrari. Timeo charitatem vestram, ne ipsa me ledat. Vobis enim facile est, quod vultis 
facere ; mihi autem difficile est Deo potiri ; siquidem vos non parcitis mihi. 


CAPUT II. 


Non enim volo vos hominibus placere, sed Deo placere, quemadmodum et placetis. Neque enim ego 
habeo aliquando tempus tale Deo potiendi ; neque vos, si taceatis, meliori operi habetis inscribi.8i enim 
taceatis a me, ego ero Dei ; si autem desideretis carnem meam, rursus factus sum vox. Plus autem mihi 
non tribuetis, quam sacriflcari Deo, dum adhuc sacrificatorium paratum est, ut in charitate chorus effecti 


cantetis Patri in Jesu Christo, quoniam episcopum Syris dignificavit Deus inveniri, in Occidentem ab 
Oriente transmittens. Bonum occidere a mundo in Deum, ut in ipso oriar. 
CAPUT ΠΠ. 


Nunquam invidistis in aliquo ; alios edocuistis. Ego autem volo, ut et illa firma sint, que docentes pre- 
cepistis Solum mihi potentiam petatis ab intra et ab extra, ut. non solum dicam,sed et velim ; non ut 
solum dicar Christianus, sed et inveniar. Si enim inveniar, ut dici possum ; et tunc fidelis esse, quando 
utique mundo non appareo. Nihil apparentia bonum est. Deus enim noster Jesus Christus in Patre exsi- 


(35) Syrus, qui hoc caput habet, legisse videtur: ῃ Multo praeferenda est lectio Greci textus. Sensus 


Ἐάνπερ ἐπιτύχω τὸν χλῆρόν µου εἲς πέρας ἆνεμπο- 
δίστως ἀπολαθεῖν. 

(36) Ignatius verebatur ne Romani, vel precibus 
ad Deum et homines, vel pecunia, aut per vim 
eum a supplicio eximerent. Cor. 

(37) I. e. si vos impedimento mihi estis conatu 
vestro, me liberandi. Interpolator et versio antiqua, 
ab Usserio edita, nec non Syrus male exhibent μὴ 
ante φείσεσθε. 

(38) Initium capitis secundi Οὐ γὰρ θέλω . . ἀρέ- 
σχετε deest in Syro. 

(39) I. q. περὶ ἐμοῦ. Surg. 

(£0) Syrus legit : Ἔσομαι λόγος θεοῦ, quod sensu 
caret. 

(11) Syrus et vetus interpres Latinus Ἱοροταπί 

μαι ἠχώ, factus sum voz, ut interpres reddit. 


est : Denuo mihi erit currendum in hoc studio vitz, 
cujus metam pene attigi. Cfr. I Cor. 1x, 24. 

n Cfr. Il Tim. 1ν, 6. 

43) Syrus legisse videtur: ὅτι τὸν Exlaxoxov 
κατηξίωσεν τοῦ Oto) εὐρεθῆναι. 

(44) Aut medium pro passivo positum putes, aut 
vertas * Quod Deus episcopum Syrie inveniri digna- 
tus est, ab Oriente in Occidentem eum arcessens. 

(45) I. e. nulli invidistis gloriam, pro Christo mo- 
riendi. SutTR. 

46) ᾿Εγὼ — ἐντέλλεσθε deest in Syro. 
41) I. e. Exemplum et adhortatio, quibus alios 
ad martyrium subeundum animare soliti fuistis. 
MITH. 

(18) Particula xa, nec 8 vetere interprete, nec & - 

Syro agnita, delenda est. 


689 


EPISTOLA AD ROMANOS. 


μαι. Οὐδὲν φαινόµενον (49) αἰώνιον. (50) Τὰ γὰρ A non apparebo. Nihil, quod apparet, eternum est. 


βλεπόμενα πρόσκαιρα ' τὰ δὲ μὴ βΒλεπόμενα 
αἰώνια Ἱ. 'O γὰρ θεὸς ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν 
Πατρὶ àv μᾶλλον (ὔ1) φαίνεται. (52) Οὐ σιωπῆς µόνον 
τὸ ἔργον, ἀλλὰ μεγέθους ἐστ)ν ὁ Χριστιανισμός. 


« Que enim videntur, temporalia sunt ; que; vero 
non videntur, s&terna sunt. » Namque ipse Deus 
noster Jesus Christus, iterum in Patre exsistens, 
magis manifestatur. Non silentii tantum, sed ma- 
gnitudinis opus est Christianismus. 


IV. Sinite me ferarum dentibus moli, ut panis Christi inveniar. 


(53) Ἐγὼ γράφω ταῖς Ἐχκλησίαις, καὶ ἐντέλλομαι 
πλσιν, Ott ἐγὼ ἔχων ὑπὲρ Θεοῦ ἀποβνγσχω, ἑάνπερ 
ὑμεῖς μὴ κηλύσητε. [αρακαλῶ ὑμᾶς, μὴ sovota ἄχαι- 
pos γένησθέ uoi, ᾿Αφϕετέ µε θηρίων εἶναι βορὰν, δι’ ὤν 
ἔνεστιν θεοῦ ἐπιτυχεῖν. (34) Σὶτός εἰμι θεοῦ, καὶ δι’ 
ἀδόντων θηρίωυν ἀλήθωμαι, ἵνα καθαρὸς ἅρτος εὑρεθῶ 
τοῦ Χριστοῦ. λ]ᾶλλον χνλακεύσατε τὰ θηρία, ἵνα pot 


Ego Ecclesiis scribo, omnibusque mando, quod 
lubens pro Deo moriar, siquidem vos me non impe- 
diatis. Obsecro vos, ne intempestivam mihi bene- 
volentiam exhibeatis. Sinite meferarum cibum esse, 
per quas Deum consequi licet. Frumentum sum 
Dei, et per ferarum dentes molar, ut purus panis 
Christi inveniar. Feris potius blandimini, ut mihi 


τάφος Ὑένωνται, καὶ μηδὲν καταλίπωσι τοῦ σώματός p sepulcrum flant, nihilque mei corporis relinquant; 


uou, ἵνα μὴ κοιμηθεὶς βαρὺς τινι γένωμαι. Τότε 
ἔσομαι μαθττὶς ἀληθῶς τοῦ Χριστοῦ, ὅτε οὐδὲ τὸ 
αώμά µου ὁ κόσμος ὄψεται. Αιτανεύσατε τὸν Χριστὸν 
ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα διὰ τῶν (53) ὀργάνων τούτων θυσία 
ἐὐρεθῶ. Οὐχ ὡς (56) Πέτρος xai Παῦλος διατάσσοµαι 
ὑμῖν. ᾿Εκεῖνοι ἁπόστολοι, ἐγὼ κατάκριτος' ἐκείνοι 
(57) ἐλεύθερο:, ἐγὼ δὲ µέχρι νῦν δοῦλος. ᾽Αλλ᾽ ἐάν 
πάθω, (58) ἀπελεύθερος ᾿[ησοῦ, καὶ ἀναστήσομαι ἐν 
αὐτῷ ἐλεύθερος. Νῦν µανθάνω δεδεµένος μηδὲν ἐπι- 
θυμεῖν (59) κοσμικὸν fj μάταιο». 


ne postquam obdormiero, gravis alicui fiam. Tunc 
vere Christi discipulus ero, cum neque corpus 
menm mundus videbit. Christum pro me suppli- 
cate, ut per hec instrumenta hostia inveniar. Non 
ut Petrus et Paulus vobis precipio. Illi apostoli, 
ego condemnatus ; illi liberi, ego usque nunc ser- 
vus. Sed si patiar, libertus Jesu ero, et in ipso re- 
surgam liber. Nunc vinctus disco nihil mundanum 
vel vanum concupiscere, , 


V. Mori cupio. 


(60) ᾽Απὸ Συρίας µέχρι ᾿Ῥώμης (61) θηριομαχῶ, 
διὰ γῆς καὶ θαλάσσης, νυχτὸς xa! ἡμέρας, δεδεµένος 


A Syria Romam usque cum bestiis pugno, terra 
marique, noctu et interdiu, alligatus ad decem 


Vetus interpres. 


sens, magis apparet. Non suasionis opus, sed magnitudinis est Christianus ; quando utique oditur a 
mundo. 
CAPUT ΙΥ. 


Scribendo Ecclesiis,et precipio omnibus, quoniam volens pro Deo morior ; siquidem vos non prohibeatis. 
Deprecor vos, non concordia intempestiva flatis mihi. Dimittite me bestiarum esse cibum : per quas est 
Deo potiri. Frumentum sum Dei, et per dentes bestiarum molar, ut mundus panis inveniar Christi. Magis 
blandite bestiis, ut mihi sepulcrum flant, et nihil derelinquant eorum qu: corporis mei; ut non dor- 
miens gravis alicui inveniar. Tunc ero discipulus verus Jesu Christi, quando neque corpus meum mundus 
videbit. Orate Christum pro me, utper organa ista Dei sacrificium inveniar. Non ut Petrus et Paulus 
precipio vobis. Illi apostoli, ego condemnatus : illi liberi, ego usque nunc servus. Sed si patiar, manu- 
missus flam Jesu Christi, ut resurgam liber. Et nunc disco vinctus, nihil concupiscere. 


CAPUT V. 
A Syria usque Romam cum bestiis pugna, per terram et per mare, nocte et die; vinctus decem leopar- 


? JI Cor. rv, 18. 


(49) Vetus interpres et Syrus simulque fragmen- A que in codice Greco non exstant, agnoscit. 


tum Syriacum (apud Curetonum) legebant ἀγα- 
95v, quod restituendum esse puto. 

(60) Hxc verba, e sacra Scriptura desumpta, nec 
& veteri interprete Latino, nec a Syro, nec a fra- 
&; mento Syriaco agita sunt. 

(51) I. e. magis glorificatur. 

(52) Sensus : Christus post ascensionem suam 
?xaagis glorificatur : Christiani enim non solum in 
*s alentio vitam d ἰ, sed magnificis quoque factis 
Ἐν plendent, iis Christum laudantes. — Duce veteri 
2 :hterprete Smithius et Ruchatus locum ita refin- 
Aint : Οὐ πεισμονῆς τὸ ἔργον' ἀλλὰ μεγέθους ἐστιν ὁ 

βιστιανὸς, μάλιστθ ὅταν μισῆται ἀπὸ χόσµου. Bene 
etus int. : « Non suasionis opus, sed magnitudinis 
* st Christianus, quando utique oditur a mundo. » 
um interprete Latino concordat Syrus, qui legit 
Ἔκεισμονῆς , simulque posteriora verba : Quando 
V utique] oditur a mundo {---μάλιστα ὅταν, x. τ. V. ), 


($3) Caput quartum pene integrum etiam apud 
Syrum legitur. 

(5&) Hunc locum prestantissimum laudat Ire- 
nius Adv. her, v. 28. (Euseb., H. c., 11, 36.) 

(85) I. e. dentes fera.um. RucnaT. 

(56) Horum meminit, quippe qui ex sanctis apo- 
stolis soli Christianis Romanis interfuerint. Jac. 
51) I. e. liberi ab infirmitate humana. Rucnar. 

(58) Cfr. I. Cor. ντι, 22. 

(59) Κοσμικὸν f, µάταιον. Heec. verba, nec a ve- 
tere interprete, nec a Syro agnita, dilenda viden- 
tur. 

(60) Citatur integrum hoc caput ab Eusebio. II. 
e., nt, 36, et Hieron., Catal., c. 16. Exstat etiam 
illud pene integrum apud Syrum. 

(61) Cfr. I Cor. xv, 32, ubi quoque ἐθηριομάχησο 
iv Ἐφέσῳφ de certatione cum hominibus belluinis 
explicandum est. JAc. 


691 


SANCTI IGNATII EPISTOL/E &ENUINAE. 


Jeopardos, quse est militum turma ; qui etiam be- A δέχα (62) λεοπαβδοις 0 ἐστι στρατιωτῶν τάγμα’ oi 


neflcio accepto pejores sunt. Illorum autem inju- 
riis magis erudior, sed propter hoc non justificatus 
sum. Utinam fruar bestiis mihi praeparatis, quas et 
opto mihi promptas inveniri ; quibus et blandiar, ut 
cito me devorent, non ut quosdam verit» non teti- 
gerunt. Si autem ille repugnantes noluerint, ego 
eas viimpellam. Veniam mihi date; quid mihi pro- 
sit, ego novi. Nunc incipio discipulus esse. Nemo 
visibilium et imvisibilium mihi invideat, ut Jesum 
Christum assequar. Ignis et crux, ferarum catervas 
lacerationes, distractiones, disjunctiones ossium, 
concisio membrorum, totius corporis contusiones 
dira diaboli tormenta in me veniant ; solummodo 
ut Jesum Christum consequar. 


καὶ (63) εὐεργετούμενοι χείρους Ὑίνονται, Ἐν δὲ τοῖς 
ἀδικήμασιν αὐτῶν μᾶλλον µαθητεύοµαι, GÀÀ' οὗ 
παρὰ τοῦτο δεδικχίωµαι δ. (64) Ὀναίμην τῶν 6r. 
ῥίων τῶν ἐμοὶ ἠτοιμασμένων, καὶ εὔχομαι ἔτοιμά 
μοι εὑρεθῆναι' ἃ καὶ κολακεύσω, συντόμως µε χατα- 
φαγεῖν, οὐχ ὥσπερ τινῶν δειλαινόµενα οὐχ Ίψαντο. 
Κἂν αὐτὰ δὲ ἄχοντα μὴ θελήσῃ, ἐγὼ προσθιάσοµαι, 
Συγγνώμην got ἔχετε' τί µοι συμφέρει, ἐγὼ γινὼ- 
σκω. (68) Νῦν ἄρχομα. μαθητὴς εἶναι. Μηδέν µε 
ζηλώσῃ τῶν ὁρατῶν καὶ ἀοράτων, ἵνα Ἰησοῦ Χριστοῦ 
ἐπιτόχω. lp καὶ σταυρὸς, θηρίων τε συστάσεις, 
(66) ἀνατομαὶ, διαιρέσεις, σκορπισμοὶ ὁστέων, συγ- 
χοπἡ μελῶν, ἀλησμοὶ ὅλου τοῦ σώματος, xaxai xo- 


λάσεις τοῦ διαθόλου in! iui ἐρχεσθωσαν, µόνον να 


B Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω. 


VI. Morte mea veram vitam assequar. 


Nihil mihi poderunt mundi voluptates, neque 
hujus szxculi regna. Presstat mihi in Jesu Christo 
mori, quam finibus terre imperare. Quid enim 
prodest homini, si universum mundum lucretur, 
animz vero suz delrimentum patiatur ? lllum quaro 
qui pro nobis mortuus est ; illum volo, qui propter 
nos resurrexit. Hoc mihi lucrum impendet. Igno- 
scite mihi fratres! Ne me vivere impediatis ; ne 
velitis me mori; me Dei esse cupientem mundo ne 
tradatis. Sinite me purum lumen percipere ubi 


(07) O28$v µοι ὠφελήσει τὰ τερπνὰ τοῦ κόσμο», 
οὐδὲ αἱ βασιλεῖαι τοῦ αἱῶνως τούτου. (68) Μᾶλλόν 
μοι ἀποθανείν εἰς Χριστὸν ᾿]Ιησοῦν, ἢ βασιλεύεις τῶν 
περάτων τῆς γῆς. (69) Τί γὰρ ὠφελεῖται ἄνθρωπος, 
ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον Όὅλον, τὴν δὲ ψυχἠν 
αὐτοῦ ζημιωθῇ * ; Ἐκεῖνον ζητῶ, τὸν ὑπὲρ ἡμῶν 
ἀποθανόντα" ἐκεῖνον θέλω, τὸν δι’ ἡμᾶς ἀναστάντα. 
'O δὲ (70) τοκετός µοι ἐθίχειται. Σύγγνωτέ µοι, 
ἀδελφοί' μὴ ἐμχοδίσητέ µοι ζῆσαι, μὴ θελήσττέ (71) 
µε ἀποθανεῖν, τὸν τοῦ Θεοῦ θέλοντα εἶναι, κόσμῳ 


illuc advenero, homo Dei ero. Concedite mihi imi- C μὲ (72) χαρίσησθε (73). "Αφετέ µε καθαρὸν φῶς 
Vetus interpres. 


dis, quod est militaris ordo: qui et beneficiati deteriores fiunt. In injustiflcationibus autem ipsorum 
magis erudior ; sed non propter hoc justificatus sum. Sortiar bestiis mihi esse paratis; et oro promptas 
mihi inveniri : quibus et blandiar cito me devorate ; non quemadmodum quosdam timentes non tetige- 
runt. Sed et, si ipse volentem non velint, ego vim faciom. Veniam mihi habete : quid mihi confert, ego 
cognosco. Nunc incipio discipulus esse ; nihil me zelare visibilium et invisibilium, ut Jesu Christo fruar 
Jgnis et crux, bestiarumqne congregationes, dispersiones ossium, concisio membrorum, molitiones to- 
tius corporis, male punitiones diaboli in me veniant ; solum ut Jesu Christo fruar. 


CAPUT VI. 


Nihil mihi proderunt termini mundi, neque regna seculi hujus. Bonum mihi mori propter Jesum Chri- 


6] Cor. iv, 4. ? Matt. xvi, 26. 


(02) Voce λεόπαρδος affenderunt Basnagius, Bau- 
rius et alii vocabulum illud ante Constantini ερίᾶ- 
tem obtinuisse negantes. Sed jam Pearsonus (Vin- 
dicic Ignatianee, 11, p. 92) clare lemonstravit,ante 
Constantini tempora hoc vocabulum non solum 
apud Latinos, sed etiam apud Grecos in usu fuisse. 


Arclior provinciarum Romani imperii nexus effecit [) 


ut multa vocabula Latina a Gr:»cis reciperentur. 
Cfr. Ianat. ad Polyc , c. 6. Huther. « Die wichtig- 
sten Bedenken gegen die Aechteit der Ignatian. 
Briefe in Illlgenii : » Zeitschritt fur Histor. Theol., 
t. XI, p. iv, P 94 sq., et Düsterdieck, { c., p. 66. 
Cfr. Steph. thes. 1. Tr. ed. Hase s. v. λεύπαρδος, 

(03) Fortasse milites isti a Christianis dona acce- 
perunt, ut mansuetiores erga lgnatium essent. 

(64) Heec laudat Chrysost. in Ignatii Encomio. 
Opp., t. II, p. 399, ed. BB. 

(03) Nov ἄργομαι μαθητής εἶναι apud Syrum non 
legitur. 

66) ᾿Ανατομαὶ, διαιρέσεις. Hec cum apud Syrum 
teque ac apud Eusebium et Hieronymum, qui hunc 
locum laudarunt, desint, delenda videntur. 

(67) Caput TI deest in versione Syriaca, excepta 
unie& sententia, ὁ δὲ τοκετός µοι ἐπίχειται, quod 
Syrus cum celeberrimis illis verbis e cap. ΝΗ; 


6 ἐμὸς ἔρως ἑσταύρωται, κ. τ. À. conjungit. Exstat 
autem caput VI pene totum Syriace in fragmento 
Timothei Alexandrini (Cureton, l. c., pp. 42, &3). 

(68) Legendum esse χλλόν, vetus interpres Lati- 
nus, interpolator, Metaphrasta et fragmentum Ti- 
mothei (vide supra) suadent. 

(69) Verba hec sacre Scriptures, nec in veteri 
versione Latina, nec in fragmento Timothei er- 
stant. 

(70) Cfr. Phil. 1, 21. Sepissime τοχετός pro lu- 
cro sumitur. Toupio et Wochero est τοχετός -— par- 
tus. Jac. 

(71) Με, non pot legendum esse monet Smithius. 

(72) Legendum esse puto xósu μὴ χαρίστσθε, i. 
e. me Dei esse volentem mundo tradere nolite. Χαρί- 
Gesta c—in gratiam alicujus (e. g. mundi) aliquid fa- 
cere, tradere. Hec lectio qepionots nor solum opti- 
mum sensum praebet, sed etiam cum fragmento Ti- 
mothei Syriaco concordat, in quo legitur: Nolite 
efficere, ut in mundo degam. Codex Crecus (Colber- 
tinus) habet χαρήστσθε-«Ιημπᾶο ne gaudeatis, quod 
arctiori pum antecedentibus nexu caret. Vetus in- 
erpres Latinus legit : Διὰ κοσμου οὔ ωρίζησθε, 
per mundum ne separetis me, sc. a Deo. vene 

(73) In versione Latina sequitur : neque per ma- 


693 


EPISTOLA AD ROMANOS. 


οἱ 


λαθεῖν» dxei παραγενόµενος, ἄνθρωπος θεοῦ ἔσομαι. A tatorem esse passionis Dei mei. Si quis illum in 


(74) Ἐπιτρίψατέ µοι μιμητὴν εἶνχι τοῦ πάθους τοῦ 
θεοῦ µου. El τις αὐτὸν ἐν ἑάυτῷ ἔχει, νοησάτω, ὅ 
θέλω, xal συµπαβείτω µοι, εἰδὼς τὰ συνἐχοντά µε. 


seipso habet, intelligat, quid velim, et commise- 
reatur mei, sciens quce me coaretent. 


VII. Mori desidero, nam amor meus crucifixus est. 


(75) Ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου διαρπάσαι µε βού- 
λεται, xai τὴν εἲς Θεόν µου γνώµην διαφθεῖραι. 
ληδεὶς οὖν τῶν παρόντων ὑμῶν βοηθείτω αὐτῷ' 
μᾶλλον ἐμοῦ (76) ἨὙίνεσθε, τουτὲστιν τοῦ θεοῦ. Μὴ 
λαλείτε ᾿]ησοῦν Ἀριστὸν, κοσµον δὶ ἐπ'ιθυμεῖτε. 
Βασκανία iv ὑμῖν μὴ κατοικείτω. ἩΜηὸδ᾽ ἂν ἐγὼ 
παρὼν παρακαλῶ ὑμᾶς, πεἰσθητέ µοι τούτοις δὲ 
μᾶλλον πείστητε, οἷς Ὑράφω ὑμῖν. Ζῶν [(11) γὰρ] 
Ἱράφω ὑμῖν, ἐρῶν τοῦ ἀποθανεῖν. (78) Ὁ ἐμὸς ἔρως 
ἑσταύρωται, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν ἐμοὶ mop (79) φιλόύ- 
λον’ (80) ὕδωῶ δὲ ζῶν xal λαλοῦν iv ἐμοὶ, ἔσωθέν 
μοι λέγον' Δεῦρο πρὸς τὸν Πατέρχ. Οὐχ ἤδομαι 
τροφῇῃ «φθορᾶς, οὐδὲ ἡδοναῖς τοῦ βίου τούτου, 
(84) Λρτον θεοῦ θέλω, ἄρτον οὐράνιον, ἄρτον ζωῆς,ὸς 
ἐστιν σὰρξ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ Υἱοῦ τοῦ θεοῦ, τοῦ γενο- 
µένου ἐν ὑστέρῳ ἐκ σπέρµατος Δαθὶδ καὶ ᾿Αθραάμ' 
xai πόµα (82) θεοῦ θέλω, τὸ αἷμα αὐτοῦ, ὅ ἔστιν 
ἀγάπη ἄφθαρτος, xai ἀένναος ζωή. 


Princeps hujus seculi rapere me vult,meamque 
erga Deum voluntatem corrumpere. Nemo ergo 
vestrum, qui adestis, illum adjuvet; potius, id 
est Dei, efficiamini. Non loquimini Jesum Chri- 
stum, mundum cencupiscentes. Invidia in vobis 
ne habitet. Neque, si ergo presens vos orarem, 
credatis mihi ; his potius, que vobis scribo, cre- 
datis. Vivens enim scribo vobis, mori desiderans. 
Amor meus cruciflrus est, nec est in me ignis 
materie amans ; sed vivens et loquens aqua in me 
est, mihi interius dicens: Veni ad Patrem. Non 
delector alimento corruptibili, neque voluptatibus 
hujus mundi. Panem Dei volo, panem colestem, 
panem vite, qui est caro Jesu Christi, Filii Dei, 
qui posteriori tempore ex semine Davidet Abraham 
factus est; et potum Dei volo, sanguinem ipsius, 
qui est charitas incorruptibilis et vita perennis. 


VIII. Faveatis mihi, 
(83) Οὐκέτι θέλω (84) κατὰ ἀνθρώπους ζᾖν. Τοῦτο. Nolo amplius secundum homines vivere. Id au- 
Vetus interpres. 


stum, quam regnare super terminos terre. Illum quero qui pro nobis mortuus est; illum volo qui 
propter nos resurrexit. Ille lucrum mihi adjacet. Ignoscite mihi, fratres ; non impediatis me vivere, non 
velitis me mori.Dei volentem esse, per mundum non separetis me, neque per materiam seducatis. Dimit- 
tite me purum lumen accipere ; illuc adveniens, homo ero. Sinite me imitatorem esse passionis Dei mei. 
Si quis ipsum in seipso habet, intelligat quod volo ; et compatiatur mihi, sciens que continent me. 


CAPUT XII. 


Princeps seculi hujus rapere me vult, et eam que in Deum meum sententiam corrumpere. Nullus 
igitur presentium de vobisadjuvet ; ipsi autem magis mei flatis, hoc est Dei mei. Non loquimini Jesum 
Christum, et munduin concupiscatis. Invidia in vobis non inhabitet ; neque utique ego vos presens 
deprecor, credite mihi. His autem magis credite qua scribo vobis. Vivens enim scribo vobis, desiderans 
mori. Meum desiderium crucifixum est; et non est in me ignis amans aliquam aquam ; sed vivens et 
loquens est in me ; intus me dicit: Veni ad Patrem. Non delector cibo corruptionis, neque delectatio- 
nibus vite hujus. Panem Dei volo; quod est caro Jesu Christi, ejus qui ex genere David : et potum 
volo sanguinem ipsius; quod est charitas incorruptibilis. 


CAPUT VIII. 
Non amplius volo secundum homines vivere ; hoc autem erit, si vos velitis. Velite autem, ut et vos 


teriam seducatis. Hec in codice Greco desunt; 
sed legebantur olim α Timotheo Alexandrino, ut ex 
fragmento ejusdem (Cureton l. e perspicitur. 

(14) ᾿Επιτρέψατε... 6:00 µου. Hmc non solum in 
fraginento Timothei, sed etiam in Syriacis Severi 
Antiocheni fragmentis exstant. Cureton, l. c., pp. 
228, 40, 50. 

(18) 
usque ad ὁ ipo ἔρως x. t. λ., apud Syrum non 
exstat. Phrasis ὁ ἄρχων τοῦ αἱῶνος τούτου ex Evan- 
&elio S. Joan. xvi, 11 desumpta videtur. 

16) Sc. βοηθοί, CrLERICUS. 
1) Addend. est γάρ ex veteri interprete. SwrH. 

(18) Hic locus exstat apud Syrum et in Syriaco 
fragmento Dionysii Areopagite De divinis nomini- 
€»us, lib. iit, ο. & ; Cureton. l. c., p. 54. Hune locum 

rigenes quoque laudat, Opp. t. LiI, p. 30, ed. Rue. 
-^ lii in hoc loco explicando per amorem intelligunt 
€^ hristum ; alii concupiscentiam rerum mundanarum. 

(79) Ita habet codex Colbertinus eum Simeone 

etaphrasta οἱ Menzis Grzgcis. Interpolator exhibet 

ελοῦντι, cui respondet vetus interpretatio Latin&. 
on est in. me ignis amans aliquam aquam (aquam 


Major pars capitis hujus, presertim initium C 


autem pertinet ad sequentia). His ducibus Pearso- 
nus, Smithius et Jacobsonus legendum esse suas 
dent: φιλοῦντι — ἐρῶντι, in. me amante non. est 
ignis, sed aqua, etc. Syrus vertit, nec est in me 
ignis in alio amore ; quo fit, ut Curetonus (p. 99, 
n. 34) eum quoque φιλοῦντι legisse putet. 

(80) Cfr. Joan. vir, 38. Ὕδωρ λαλοῦν est Spiritus 
sanctus, monitor ad martyrium. Ὕδωρ — τὸν πα- 
τέρα deest in versione Syriaca. 

(81) Hunc locum Grabius et Wocherus de sacra- 
mento eucharistiz explicant; de ipsius Dei fruitione 
in celo, seu de eterna visionis Dei beatitudine, 
Usserius et Halloixius. Jac. Cfr. Joan. Τι, 32 seqq 
51. Syrius legit: "Αρτον θεοῦ θέλω, ὃς ἐστιν capt 
Χριστοῦ, xai τὸ αἷμα αὐτοῦ. Πόμα θόλω, ὃ ἐστιν 
ἀγάπη ἄφθαρτος. Aliis igitur Syrus usus est signis 
interpunctionis, nec non omisit ἄρτον οὐράνιον, 
ἄρτον ζωῆς, et τοῦ υἱοῦ — ᾿Αθραάμ. 

(82) θεοῦ post πόµα, et paulo infra καὶ ἀένναος 
ζωή nec in Syro, nec in veteri versione Latina 
exstat. 

83) Caput octavum apud Syrum non legitur. 

(8s) Κατὰ ἀνθρώπομαι κατ ἄνθρωπον, phrasi 





695 SANCTI IGXATII EPISTOLE GENUINAE. o» 


tem fiet. «i sos volueritis. Velitis, precor. ut et vos A ὃς £71; ix» Lust; βελίσττε. θελήσα-ε, ἵνα χαὶ 


Lenet6.eniiatn inzeniatis. Paucis l:te7;s pe'o a vo- 
bacfeise ahi Jesus Chri-tus vobis hx pate- 
fac.st. τ΄ i τετ ieqUüar; ipse es verar. ln TUO 
Pater sere locutus es Peute pro me. ut eonse- 
quar Nonsecundum carnein, sel :«cun ium men- 
tem D«i *obis scripsi. Si patiar. bene rniri votui- 
stis ; sin rej;iziar, odistis. 


Dufiz τε τη ῖζτε $7 ὀλίων Ὑρχμμάτων αἶτουμαι 
ας στ σττὲ o utno ConGVug 38 Ἀριστὸς ὑμέν 
τα στα ποσο: οσε, ÍT αλτηὼῶς Afyw τὸ yu 
72211. ὃν p 5 llazíz ἕλελτσςι αρτηῶς. Αἰτέσασθε 
πες: Pu$2. 5a ἐτ.τοχω. ÜD κατὰ σάρκα ὑμῖν ἔγρα- 
$2. 421 X171 νυατν 0:55. "Exe τάθω, τλςλή- 


5ατε" EX» απ. δε. α17θ,, ἔμισέσατε. 


ΙΧ. Orate pro Ecclesia Syriz. Saiutatio. 


Memores estote in precibus vestris Ecclesiae Sy- 
ria, qux rnei loco Deo pastore utitur. 35lus Jesus 
Christus illam vice episcopi re,et, alque vestra 
chantas. Ego autem *rubesco, ex eorum numero 
diei ; non enim sum dignus, utpote qui sim nltimus 
eorum et abortivus. Verum misericordiam conse- 
cutus sum. ut essem aliquis, si Deum con-equar. 
Salutat τος meus spiritu« et charitas Ecclesiarum, 
quo me exceperunt in nornine Jesu Christi, non 
ut transeuntem. Etenim Eccl---iz, qua: nihil ad me 
pertinebant, in via, {πρ secundum carnem est, 
me per civitates comitabantur. 


So Meruavetotlk ἓν TL mI67:2j3 ὑμῶν τῆς ὃ 

| Ἑκκλτσ-ας, EG αν. iuo2 πο:μᾶνι -ᾧ 8:9 
Jjii*r. Wee αὐτὸν Ἵπσους Ἀριστὸς ἐτισκοσέσε, 
f t αἴσχγύνομα: i£ αὐτῶν 
jbniBis οὐδὲ γὰρ anl rie. i(80 ὧν ἔσχατος αὐ- 
ὧν xi! ἕκττωυμα AD Τρέτμα. τις εἶναι, ἐὰν Oi) 
πιτ2χω. Αστανεται Lull τὸ ἐμῶν πνεύμα καὶ ἡ 
ἀγαπτ τῶν Ἐκκλτσιῶν τῶν δεζαένων µε εἷς ὄνομα 
'r792 Χτιστοο, 87. 024 64 παροδεύοντα. Καὶ γὰρ 
21; 8B. προσίκουτα: uat. τῃ 550, (89) v5 κσὰ 
2212X1, X221 πόλιν µε (O0, moi [ov. 


X. Conclusio. 


Scribo autem haec vobis e Smyrna per Ephesios 
dignissimos, qni beati predicentur. Mecum etiam 
est eum aliis multis Crocus, desideratum mihi 
nomen. Ile his qui me a Syria Romam usque 
prscesserunt ad gloriam Dei, credo, vos eos co- 
gnovisse ; annuntiate quoque iis, me prope esse. 
Omnes enim Dei et vestrum digni sunt, et eos in 
omnibus recreare vos decet. Προ scripsi vobis ante 
diem ix Kalendas Septemibris hoc est vicesima 
tertia Augusti]. Valete, fortes usque in finem. sus- 
tinentes pro Jesu Christo. Amen. 


C 


(91. Γρατω 2: ὑμῖν ταυτα ἀπὸ Σμύρνις δι Ese 
σίων τῶν ἀξιομαχαρίστων. "L3z:v δὲ καὶ yi ἐμοὶ 
σον ἄλλεις πολλοῖς 95; Koóxol τὸ ποβττόν po 
ὄνομα. liz! τῶν z25: 82€» µε ἀπὸ Συρίας εἷς 
Ῥωμην ες ὀύξαν τοῦ Όεοῦ, R:Gttow ὑύμᾶς ἔπεγνω- 

? ὁτλώσατε ἔγγὸς µε ὄντα. Πάντες γάρ 
€i: ἄξιωι τοῦ 0:09 καὶ ὑμῶν" οὓς πρέπον ὁμῖν 
ἐστ., κατὰ παντα ἀναπαῦσα.. Ἔνρανα (Ob pi 
ταῦτα τῖ πρὸ ἕωία Καλανλῶν Σεπτεμθρίων :,00) 
τουτέστιν Αὐγοῦστου εἴκαρι (04) τριτῃ!. 'Εβέωσε 
ς τέλος, ἓν Όσο κου 17392 Ἆρ.στοῦ. ᾽Αμήν. 


Vetus interpres. 
acceptemini. Per paucas litteras deprecor vos: credite mihi. Je-us autem Chri-tus τοῖς manifestabit 
hiec, quoniam vero dico ; nou mendax os, in quo Pater vere locutus est: Petite pro me, ut attingam. 
Num secundum carnem vobis scripsi. sed secundum sententiam. Dei. Si patiar, voluistis ; si reprobus 


CAPUT IX. 


Memento in oratione vestra ejus, qui in Syria, Ecclesie ; qux pro me, pastore Deo utitur. Solus ipse 
Jesus Cliristus vice episcopi sit, et vestra charitas. Ego autem erubesco ex ipsis dici. Non enim sum 
dignus, exsistens extremus ipsorum, et aborzvum ; sed misericordiam consecutus sum aliquis ess, 5i 
Deo fruar. Salutat vos meus spiritus, et cliaritas Ecclesiarum qna receperunt me in nomine Jesu Christi 
ut non transeuntem. Etenim non advenientes mihi in via qui» secundum carnem, secundum civitatem 


efficiar, odivistis. 


me prtecesserunt. 


CAPUT X. 
Scribo autem vobis hz»c a Smyrna per Ephesios digne beatos. Est autem. et simul mecum eum eli?? 
multis et Crocus, desideratum rnihi nomen. De advenientibus mecum a Syria in Iomam ad gloria 


Dei, credo vos cognovisse; quibus et manifestatis, prope me existentem. t!mnes enim sunt digni D 
el vobis: quoa decens est vos secundum omnia quietare. Scripsi autem vobis hxc, in ea qua ante 1 


e^ 
” 


Kal, Sept. Valete in finem, in sustinentia Jesu Christi. 


apostolica. Pe«nsos, (Cfr Rom. rni, 5, I Cor. ix, 8; [) κατὰ σἆρκα — viam terrestrem. opponi vim illi, ασ 


Gal. nm, 15. 
(83) Initium hujus capitis usque ad ἐπιτύχω in 
versione Syriaca deest. 
(86) Cfr I tor. xv, 8, 9. 
, (81! I. e. « non tanquam advenam, Ecclesias illas 
in Itinere festino prietergredientem, sed tanto c'im 
amore et zelo, ac si essem illarum «cpiscopus. 
Su1TH.OÀ7 ὡς παροδεύοντα apud Syrum non legitur » 
(88; T. e. « non ad viam sit» erant. » Aliter Pear- 
sonus, « ad meam jurisdictionem non spectantes. ο 
(89! Vores τῇ κατὰ si2v1 Rschatus librarii as- 
sumentum esse censet, Jac. Mihi videtur. τὴν 690v 


Ignatius per martyrium ad Deum pervenire spe 
rabat. 
(90) Tlgos-::v — ποοπέμπειν. Til. m, 13. Prons. 
(91) Loco hujus capitis Syrus capp. & et 5 epis 
slol:e ad Trallianos versioni sue addidit ; e capit» 3 
vero nostro uil elegit, nisi verba ultima ; ἔῥέω 
εἰς τέλως E» $xouovr, Ἰησοῦ Ἀριστοῦ [8:53 ἡμῶν]. 
(92) Cfr. supra ad Epiies., e. 2. 


(93: Glossema, quod nec vetus interpres Latinus4* 


nec intevpolator agnovit 
. (94) Leg. τετάρτῃ, quarta. Hic enim videtur de- * 
signari ipsa dies 1x Kal. Septemb., id est 3ὲ Augu- 


EPISTOLA AD PHILADELPHENSES. 


698 





ΦΙΛΑΔΕΛΦΗΥΣΙΝ. 9? 


Ἰγνατιος, ὁ xxi Θεοφόρος, ᾿Εκκλησίᾳ Θεοῦ Πατρος 
καὶ Κυρίου Ἰτσου Νειστοῦ, τῇ οὔὗσι ἔν Φιλα- 
δελφίᾳ τῆς (96) Ασίας, ἡλετμένι καὶ d5zas- 
μένγ ἓν ὁμονοίᾳ θεοῦ, xal ἀγαλλιωμένη Ev τῷ 
πάθει τοῦ Κωρίου ἡμῶν (97) ἀδιαχρίως, καὶ 
ἓν τῇ ἀναστάσει αὐτοῦ πεπληροφορημένῃ  Év 
παντὶ Ἑλέει' ἂν ἀσπάζομχι (98) Ev αἵματι Ἰησοῦ 
Χοιστοῦ" diu Εστὶν Ὑγαρὰ (90! αἰώνιος καὶ 
παράµονος, μάλιστα ἐὰν ἓν Evi ὥῶσιν σὺν τῷ 
ἐπ.σχόπῳ καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ πρεσθυτέροις καὶ 
ὁ,ακόνοις, ἀπαδεδειγένοις (1) tv Ἰνώμῃ Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, οὓς κατὰ t0 iov θέλημα ἑστήριξεν ἓν 
βεβαιοτύνῃ, τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ []νεύματι. 


AD PHILADELPHENSES. 


« Ignatius, qui et Theophorus, Ecclesi» Dei Patris 
et Domini Jesu Christi, quz est Philadelphia in 
Asia, misericordiam consecute,et firmata in con- 
cordia cumDeo,etexsultanti passione Domini nos- 
tri inseparabiliter,ac per resurrectionem ejusple- 
ne instructae de omni misericordia; quam saluto 
in sanguine Jesu Christi; que Ecclesia est gau- 
dium meum sempiternum et stabile, maxime, si 
uniti sunt cum episcopo et presbyteris ejus et dia- 
conis, juxta sententiam Christi designalis, quos 
secundum propriam voluntatem suam firmavit 
in stabilitate, per sanctum suum Spirituin ». 


I. Laus episcopi. 


ἑαυτυῦ, 
τὸν εἷς 
GÀÀ' ἓν 


(2) "Ov Επίσκοπον ἔγνων, (3) οὐκ ἀφ᾿ 
οὐδὲ Ov Avr 2t zv κεκτῆσθα’ τὴν διακηνίαν, 
τὸ κοινὸν ἀνήκουσαν, οὐδὲ κατὰ κενοδοξίαν, 


Hunc episcopum cognovi, non a seipso, neque 
per homines, neque ob inanem gloriam, sed cha- 
ritate Patris et Domini Jesu Christi obtinuisse mi- 


ἀγάπῃ 9:00 Πατρὸς καὶ Κυρίου ᾿Ιησοῦ Χριοτοῦ. οὗ DB nisterium regendi cotum. Valde admiratus sum 


εαταπέπλτγµα vis ἐπ'είχειαν, ὃς (4) σιγῶν πλείονα 
δύναται τῶν μάταια λαλούντων, (5) δυνευρύρμισται 
[Xp ταῖς ἔντολαῖς, ὡς χορδαῖς κιθάρα. Διὸ µακαρί- 
ει µου ἡ ψυγἠ τὴν εἰς O0:0v αὐτοῦ γνώµην, ἔπι- 
(νοὺς ἔνάρετον xai τελείαν οὖσαν, τὸ ἀχίνητον αὐτοῦ 
ta; τὸ ἀήργητον αὐτοῦ ἐν πάστῃ ἔπιξειχεί θεοῦ 
UD vto. 


ejus modestiam, qui silendo potentior est, quam 
qui vana loquuntur. Consonus enim est mandatis, 
ut cithara chordis. Quapropter beatam priedico 
mentem ejus piam, eam virtutibus ornatani et per- 
fectam sciens, et immobilitatem ejus ac lenitatem 
instar mansuetudinis Dei vivi. 


lI. Tenete unionem cum episcopo, et fugite pravas doctrinas. 


Τέχνα οὖν φωτὸς (6) tai ἀλτθείας, γεόγετε τὸν µε- 
3:205» χαὶ τὰς κακοδιδασκαλἰας. ὅπου δὲ ὁ ποιµήν 
ιστιν, ἐκεῖ ὦς πρόήατα ἀχολουθεῖτε. Πολλοὶ γὰρ (1) 
λύκοι 18) ἀξιόπιστοι ἡδοντ κακῇ (9) αἰχμαλωτίζουσι 
τοὺς (10) θεοδρόµους' ἀλλ) ἐν τῇ ἑνότητι ὑμῶν οὐχ 
ἑξουσιν τόπον. 


Filii itaque lucis et veritatis, fugite divisionein 
et pravas doctrinas ; ubi autem pastor est, eodem 
utoves sequamini Multi enim lupi,flde digni habiti, 
perniciosis voluptatibus eos capiunt, qui ad Deum 
currunt; sed in vestra concerdia non habebunt 
locum. 


Vetus interpres. 


' Ignatius, qui et Theophorus, Ecclesie Dei Patris et Jesu Cliristi, quz est. in. Philadelphia Asim, ha- 
benti propitiationem, et firmate in concordia Dei, et exsultanuti in passiono Domini Jesu Christi inse- 
parabiliter, et in resurrectione ipsius certificato in omni misericordia: quam saluto in sanguine Jesu 
Curisti, qui est raudium aternum, et incoinquinatum, maxime si in uno sumus cum episcopo, et eis 
qui cum ipso presbyteris et diaconis manifestatis in sententia Jesu Christi, quos secundum propriam 
voluntatem lirmavit in firmitudine sancti Spiritus ipsius. 


CAPUT I. 


Quem episcopum cognovi, non a seipso, neque per homines possedisse administrationem in commune 
'onvenientem, neque secundum inanem gloriam, sed in charitate Dei Patris et Domini Jesu Christi. 
zujus obstupui mansuetudinem ; qui silens plura potest his qui vana loquuntur. Concordes enim estis 
nandatis, ut chordis cithara. Propter quod beatiflcat mea anima eam qua in Domini ipsius sententiam ; 


'ognoscens virtuosam et perfectam exsistentem, immobile ip:ius et inirascibile in omni mansuetudine 


CAPUT II. 


Filii igitur lucis et veritatis, fugite partitionem, et malas doctrinas : ubi autem pastor est, illic ut oves 
,equimini. Multi enim lupi fide digni delectatione mala captivant in Deum cursores; sed in unitate vestra 


Jei viventis. 


on habent locum. 


(ti, cum hmc verba anfe diem 1x Καὶ. nihil aliud [) 


ndicent. RuixNaRT. 

:95) Hiec epistola apud Syrum non legitur. 

196! Philadelphia Lydim, eadem Ecclesia, ad 
[uam etiam 5. Joannes scripsit Apoc. 1, 11 ; in, 7. 

(97) I. e. qua inseparabilis adhavret passioni Chri - 
ti. Cfr. ad Ephes., c. 3; Magn., 13; Trall., ! ad 
iom. inscr. 

(98) I. ο in Christo, Salvrtore nostro; qui san- 
juinis effusione Salvator noster est factus. 

(99) Sc. u^». 

(1) 1. e. διὰ γνώμης, juzta sententiam et. ordina- 
ionem Christi per apostolos factam. SwrB. Cfr. Ep. 
id Magn. c. 15, tv vip. 

(2) 1. ο. episcopum supra in inscriptione memo- 


(&) Cfr. Gal. 1, 1. 

i&) Cfr. supra ad Ephes., ο. 6 et 15. Hic illius 
episcopi modestiam laudat et admiratur S. Igna- 
tius.qui se mitem ac mansuetum erga immorigeros 
gessit, οἱ Lacuisse visus est, isthoc tamen silentio 
potentior. potestate episcopali tempore commodo 
majori cum fruetu usurus. Swirg. 

t$) Cfr. supra ed Ephes., ο. 4. 

(0) Ka! inserendum est ex vet. int. ΘΝΙΤΗ. 

(1) Cfr. Act. xv, 29. 

(8) Vox ἀξιόπιστοι non tantum accipitur de ' illis 
qui fide digni sunt, sed etiam de iis qui tales vi- 
dentur. Voss. Cfr. ad Trall., c. 6: ad Polyc., c. 3. 

(9) Cfr. II Tim. ui, 6. 

(10) J. Conr. Schwarz, Observ. de θεοδρόµοις 
]gnatii, in Miscell. Lips. nov., I, 222. 


669 


SANCTI IGNATII EPISTOLAE GENUINJE. 





105 


III. Fugite schismaticos. 
Abstinete ab herbis noxiis, quas Jesus Christus A Ἅ᾿Απέχεσθε τῶν (11) κακῶν βοτανῶν, ἁστινας o) 


non colit, quia non sunt plantatio Patris. Non quod 
apud vos divisionem invenerim, sed puritatem. 
Quotquotenim Dei etJesu Christi sunt, hi sunt cum 
episcopo ; et quotquot penitentia ducti redierintad 
unitatem Ecclesim, et hi Dei erunt, ut secundum 
Jesum Christum vivant.Ne erretis, fratres mei. Si 
quis schisma facientem sectatur,regni divini here- 
ditatem non consequitur; si quisambulat in aliena 
doctrina, is non assentitur passioni. 


γεωρχεῖ Ἰησοῦς Χριστὸς, διὰ τὸ μὴ εἶναι (12) αὐτὰς 
φυτείαν Πατρός. (43) Οὐχ ὅτι παρ) ὑμῖν μερισμὸν 
εὗρον, ἀλλ᾽ (44) ἀποδιώλ.σμόν. Ὅσοι γὰρ θεοῦ εἶσιν 
καὶ ]τσοῦ Χριστοῦ, οὗτοι μετὰ τοῦ ἐπισκόπου εἰσίν. 
καὶ ὅσοι àv µετανοήσαντες ἕλθωσιν (45) ἐπὶ τὴν 
ἑνότητα τῆς Εκκλησίας, καὶ οὗτοι θεοῦ ἕἔσονται͵, ἵνα 
ὥσιν κατὰ Ἰησοῦν Χριστὸν ζῶντες. Mi) πλανᾶσθε, 
ἀδελφοί µου εἴ τις σχίζοντι ἀκολουθεῖ, βασιλείαν 
θεοῦ οὐ κληρονομεῖ' εἴ τις tv. (16) ἀλλοτρίφᾳ vous 
περιπατεῖ, οὔτος (17) τῷ πάθει οὗ συγκατατίθεται. 


IV, Utamini una eucharistia. 


Studeatis igitur una eucharistiauti ; una enim est B 


earo Domini nostri Jesu Christi, et unus calix in 
unitatem sanguinis ipsius, unum altare, sicut unus 
episcopus, cum presbyterio et diaconis, conservis 
meis ; ut, quod faciatis, secundum Deum faciatis. 


(18) Σπουδαζετε οὖν μιᾷ (19) εὐχαριστίᾳ χρῆσθαυ 
µία γὰρ σὰρξ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿]ησοῦ Χριστοῦ, xai 
Év ποτήριον εἰς ἕνωσιν τοῦ αἵματος αὐτοῦ, Ev θοσια- 
στήριον, ὡς etc ἐπίσκοπος, ἅμα τῷ πρεσθνυτερίῳ xai 
διακόνοις, τοῖς συνθούλοις μου’ ἵνα, 6 ἑάν πράσσητε, 
κατὰ θεὸν πράσσητε. 


V. Orate pro me, qui confugio ad Evangelium et apostolos. Honorate etiam prophetas V. T. 


Fratres mei, valde effusus sum in amorem vestri, 
et valde letatus roboro vos; non ego vero, sed Je- 
sus Christus, cujus gratia vinctus plus timeo, quia 
nondum sum perfectus. Sed oratio vestraad Deum 
me perficiet, ut sorte per misericordiam mihi assi- 


Αδελφοί µου, λίαν ἐκχέχυμαι ἀγαπῶν ὑμᾶς, xai 
ὑπερἀγαλλόμενος ἀσφαοίζομαι ὑμᾶς' οὐκ ἐγὼ δὲ, ἀλλ᾽ 
Ἰησοὺυς Χριστὸς, iv ᾧ δεδεµένος φοθοῦμαι μᾶλλον, 
ὡς ἔτι ὤν (20) ἀναπάρτιστος. ᾽Αλλ᾽ 3, προσευχὴ ὑμῶν 
οἷς θεόν µε ἁπαρτίσει, ἵνα, ἐν ᾧ κλήρῳ Ἀλεήθην, ἔπι- 


gnata potiar,confugiens ad Evangelium tanquam ad C τύχω (21), προσφυγὼν τῷ Εὐαγγελίῳ ὡς σαεχὶ Ἰησοῦ, 


Vetus interpres. 


CAPUT III. 


Recedite a malis herbis, quas non colit Jesus Christus: propter non esse ipsas plantationem Patris. 
Non quoniam apud vos partitionem inveni; sed abstractionem. Quotquot enim Dei sunt et Jesu Christi, 
isti cum episcopo sunt; et quotquot utique penitentes veniunt in unitatem Ecclesias, et isti Dei erunt; 
ut sint secundum Jesum Christum viventes. Non erretis, fratres mei. Si quis schisma facientem 
sequitur, regnum Dei non hzereditat:si quis in aliena sententia circumambulat, iste passioni non 
concordat. 


CAPUT IV. 


Studete igitur una gratiarum actione uti. Una enim caro Domini nostri Jesu Christi, ut unus calix in 
unionem sanguinis ipsius; unum altare, et unus episcopus, cum presbyterio et diaconis conservis meis: 
ut quod facitis, secundum Deum faciatis. 


CAPUT V. 


Fratres mei, valde effusus sum diligens vos, et superexsultans corroboro vos: non ego autem, sed 
Jesus Christus, in quo vinctus timeo magis, ut adhuc exsistens imperfectus. Sed oratio vestra me perfi- 
ciet, ut in qua hereditate propitiationem habuero, potiar; confugiens Evangelio ut carni Jesu, et apo- 
stolis ut presbyterio Ecclesie. Sed et prophetas diligamus ; propter etipsos in Evangelium annuntiasse, 


(11) Similem metaphoram de hereticorum do- A σὰρξ τοῦ Κυρίου et ποτήριον, elucet. Etiam a S. Ju- 
ctrina habes in ep. ad Trall., c. 6. Jac. Cfr. Matth. — stino (Apol. 1, 66) cena Domini δὐχαριστία vocatur. 
xv, 13. Cfr. ad hunc locum Rothe, Anf., p. 470, Münscher, 


(12) Ms. αὐτοῦς. 

(13) Cfr. ad Trall., c. 8, et Magn., c. 11. Ex hoc 
loco et e capp. 7 et 8 Whistonus conjecit Ignatium 
ipsum aliquandiuPhiladelphia commoratum fuisse; 
sed verisimilius est legatos tantum Philadelphen- 
sium ad ipsum Troade degentem venisse. Moresuo 
Ignatius ita loquitur, ac si in legatis totam Eccle- 
siam Philadelphensem conspexisset. 

(14) Ms. ἀποδιθλισμένον Cfr. ep. ad Rom. inscr. 

(15) Cfr. Rothe, Ánf., p. 4635. - 

(16) ᾽Αλλοτρία γνώµη Idem, est quod. ἑτεροδιξία. 
γευει.. 

(17) I. e. non consentit huic veritati. Christum 
sanguine suo fundasse Ecclesiam, quam schismate 
evertere conatur. SMITH. 

(48) Ita Vossius. Ms. σπουδάσατε. 

(19) I. e. cena Domini, ut e sequentibus verbis 


Lehrbuch der Dogmeagesch. 1, 490. et Jo. E. Pfeiffer, 
De Ignatio, communioni private adverso. Erlang. 
1763, 4. 

(20) Ita interpelator et vet. int. Ms. ἀνάρπαστος 
— abductus e provincia. 

(21) H. A. Niemeyer in Fries et Lchroeter Oppo- 
sitionschrift I, u, p. 1&, hunc locum ita explicat: 
Εὐαγγέλιον est — summa vitg el actorum Jesu ; ἀπό- 
ρτολοι — narrationes apostolorum de Christo. Sen- 
sus : adharea iis quo Christus predicavit et fecit, 
quasi adhuc ipsevivat ; adhareoque narratinnibus apo- 
$tolorum, quasi ipsi adhuc ut quondam presbyterium 
Ecclesiz constituant. Sed et prophetas. V. T. recipio, 
quippe qui Jesum anuuntiaverint. Cfr. quoque Rot. e, 
Anf., P: 132 et Gieseler, Versuch über d. Entstehung 
der schriftl.chen Evangelien, p. 157, qui ante Nie- 
meyerum monuerat, EóeyvéAtov nostri loci non de 


101 


EPISTOLA AD PHILADELPHENSES. 


103 


χαὶ τοῖς ἀποστόλοις ὡς πρὲσδυτερίῳ Ἐκκλησίας. Καὶ A corporaliter presentem Christum, et ad apostolos 


τοὺς προφήτας δὲ ἀγαπῶμεν, δ.ὰ τὸ καὶ αὐτοὺς εἷς τὸ 
Εὐαγγέλιον κατηγγελκέναι, καὶ εἰς (22) αὐτὸν ἐλπί- 
ζειν, καὶ αὐτὸν ἀναμένειυ᾽ ἐν ᾧ xai πιστευσαντες 
ἐσώθησαν. ἐν ἑνότητι ᾿]ησοῦ Χριστοῦ, ὄντες ἀξιαγα- 
πητοὶ καὶ ἀξιοθαύμαστοι, ἅγιοι, ὑπὸ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ 
μεμαρτυρημένοι, καὶ συνηοιθμημέ,οι iv τῷ Εὐαγγελίψ 
τῆς χκοινῆς ἐλπίδος. 


tanquam ad presens Ecclesise presbyterium.Sed et 
prophetas diligamus, quia et ipsi Evangelium an- 
nuntiaverint, et in Christum speraverint, et ipsum 
exspectaverint; per quem et credentes salutem 
consecuti sunt, Jesu Christo uniti; cum essent 
sancti, amore et admiratione digni, a Jesu Christo 
testimonium adepti, et connumerati in Evangelio 
communis. 


VI. Nec tamen UJudaismum admittite. 


᾿Εὰν δὲ τις Ιουδαϊσμὸν ἑρμηνεύῃ ὑμῖν, μὴ ἀχούετε 
αὐτοῦ. "Αμεινον γὰρ ἐστιν παρὰ ἀνδρὸς περιτομὴν 
ἔχοντος (23) Χριστιανισιὸν ἀκούειν, fj παρὰ ἀκρθύ- 
στου Ἰουδαῖσμόν. ᾿Εὰν δὲ ἀμφότεροι περὶ Ἰησοῦ 
Χοιστοῦ μὴ λαλῶσιν, οὗτοι ἐμοὶ (24) στῆλαί εἶσιν καὶ 
τάφοι νεκρῶν, ἐφ᾽ οἷς γἐγραπται µόνον ὀνόματα ἀν- 
θρώπων. Φεύγετε οὖν τὰς χαχοτεχνίας καὶ ἑνέδρας 
τοῦ ἄρχοντος τοῦ αἰῶνος τούτου, µήποτε θλιθέντες τῇ, 
Ὑνώμῃ αὐτοῦ ἐξασθενήσητε ἐν τῇ ἀγάπῃ. ᾽Αλλὰ πἀν. 
τες ἐπὶ τὸ αὐτό Ὑίνεσθε idv ἀἁμερίστῳ xa5blg. Εὖὐχα- 
Ριστῶ δὲ τῷ] θιῷ µου, ὅτι εὐσονείδητός εἶμι ἐν ὀμῖν, 
xai οὐκ ἔχει τις καυχήσασθοι, οὔτε λάθρα, οὔτε φα- 
νερῶς, ὅτι (20) ἐβάρησά τινα ἐν μικρῷ Tj ἐν μεγάλφῳ. 
Wi πᾶσι δὲ, ἐν οἷς ἐλάλησα, εὔχομαι, ἵνα μἡ elc (96) 
Σ.αρτΏριον αὐτὸ κτήσωνται. 


Si quis autem vobis Judaismum praedicet, ne au- 
diatis eum. Melius est enim, a viro circumciso 
Christianismum audire,quam ab habente prepu- 
tium Judaisnum. Si autem utrique de Jesu Christo 
non loquantur, isti mihi columnz sepulcrales et 
mortuorum sunt monumenta, quibus hominum 
nomina duntaxat inscripta sunt.Fugite igitur malas 
artas et insidias principis s:culi hujus, ne quan- 
do prudentia ejus oppressi in charitate langueatis. 
Sed omnes uniti sitis indivulso corde. Gratias au- 
tem ago Deo meo, quod quoad vos bona gaudeam 
conscientia, nec possit quisquam gloriari, vel se- 
creto vel palam, a me quemquam gravatum esse 
aut in parvo, aut in magno. Et omnibus, ad quos 
locutus sum, opto, ne in testimonium id cedat 
contra ipsos. 


VII. S. Spiritu impellente vos ad unitatem adhortatus sum. 


Ei γὰρ xal κατὰ σάρκα µέ τινες ἠθέλησαν πλα- 
νῆσαι, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα οὐ πλανᾶται, ἀπὸ θεοῦ Ov. 
(27) Οἴδεν γὰρ, πόθεν ἔρχεται, xai ποῦ ὑπάγει, καὶ τὰ 
περυπτὰ ἐκέγχει ᾿Ἐκραύγασα μεταξὺ ὤν, ἑλάλουν 
ἔεγάλῳ φωνῇ (28). Tp. ἐπισκόπῳ προσέχετε xai τῷ 
πτρεσθυτερίῳ καὶ διαχόνοις. Οἱ δὲ (29) ὑποπτεύσαντάς 


Quanquam enim nonnulli secundum carnem me 
decipere voluerunt,Spiritus tamen non decipitur,a 
Deo ortus. Novit enim unde veniat, et quo vadat, 
et secreta coarguit. Clamavi, cum presens essem, 
locutus sum magna voce : Episcopo obedite et pre- 
sbyterio et diaconis.Quidam autem suspicati sunt, 


Vetus interpres. 


et in Christum sperare, et ipsum exspectare: in quo et credentes salvati snnt, in unitate Jesu Christi 
exsistentes digne dilecti, et digne admirabiles sancti, a Jesu Christo testificati et connumerati in Evan- 


gelio communis spei. 


CAPUT VI. 


Si autem Judaismum interpretetur vobis, non audiatis ipsum. Melius est enima viro circumcisionem 
habente, Christianismum audire, quam ab habente preputium, Judaismum. Si autem utrique de Jesu 
Christo non loquantur, isti mihi columne sunt et sepulcra mortuorum, in quibus scripta sunt solum 
nomina hominum. Fugite igitur malas artes, et insidias principis sieculi hujus, ne forte tribulati sen- 


tentia ipsi.s, infirmemini in charitate. Sed et omnes in i 


ipsum flatis, in impartibili corde. Gratias au- 


tem ago Deo meo, quoniam bonam habens conscientiam ego sum in vobis; et non habet aliquis gloriari 


Dec 
qu 


ue occulte neque manifeste, quoniam gravavi aliquem in parvo vel jin magno. Sed et omnibus, in 


us locutus sum, oro, ut non in testimonium ipsum possideant. 


CAPUT VII. 
Si enim et secundum carnem me quidam voluerunt seducere ; sed spiritus non seducitur, a Deo ex- 


tistens. Novit enim unde venit, et 


o vadit, et occulta redarguit. Clamavi in intermedio exsistens, lo- 


u 
cutus sum magna voce, [Dei voce:] Episcopo attendite, et presbyterio, et diaconis. Quidam autem suspi- 


8 cripto Evangelio asse accipiendum. Lessinguis (Op. ) primo nomeu Χριστιανός, ita ab Ignatio, Antiochiae 


ed. Lachmann., t. XI, p: 567) ita scribendum esse 

utat: Προσφυγὼν τῷ ἐπισχόπῳ ὡς σαρχὶ ᾿Ιησοῦ 

οιστοῦ καὶ τοῖς πρεσθυτἑροις ᾿Εχκλησίας ὡς ἆπο- 
ατόλοις. Alii Εὐαγγέλιον de scriptis Evangeliis, ἀπό- 
«τολοι de scriptis apostolorum, προφῖται de scriptis 
prophetarum seu de V. T. accipiunt. Male Eichlor- 
mius de prophetis novi foeceris seu doctoribus Chri- 
stianis somniat. 

(22) Vet. int. legit Ἀριστὸν. 

(39) Χριστιανισμόν . Queere, an ut Antiochiae 


episcopo, primum usurpata vox Χριστιανιμσός ? 
ΡΕΛΑΡΟΝ. 

(24) Σήτλα:, columna sepulcra les. 

25) I e. nemini Jugum Judaismi imponere studui, 
Cfr. quoque II Cor. xt1, 19. 

(26) Cfr. ad Trall., c. 12. 

(27) Cfr. Joan. ur, 8. 

(98) Vet. int. addit, voce Dei 

(29) Participium pro modo flnito. Ms. πτέσανχες, 





103 


dixisse. Testis autem mihi is est, pro quo vinctus 
sum, quod a carne humana id non cognoverim. 
Sed Spiritus annuntiavit, dicens: Sine episcopo 
nihil facite, carnem vestram ut Dei templum custo- 
dite, unionem amate, dissidia fugite, imitatores 
este Jesu Christi, sicut et ipse Patris sui. 


SANCTI IGNATII BPISTUL/E GENUINJE. 


104 


me, ut prescium schismatis quorumdam, hec Α pi, ὡς προειδότα τὸν µερισµόν τινων, λέγειν ταῦτα. 


Μάρτυς, δὲ µοι, ἐν ᾧ δέδεµαι, ὅτι ἀπὸ σαρχὸς ἀνθρω- 
πίνης οὐκ ἔγνων. Τὸ δὲ πνεῦμα ἐκήρωσσεν, (30) λέγον 
τάδε’ Χωρὶς τοῦ ἐπισκοπου μηδὲν ποιεῖτε, τὴν σάρχα 
ὑμῶν ὡς (31) ναὸν θεοῦ τηρεῖτε, τὶν ἔνωσιν dya- 
πᾶτε, τοὺς μερισμοὺς φεύχετ, μιμητα! Ὑίνεσθς 
[ησοῦ Χριστοῦ, ὡς καὶ αὐτὸς τοῦ Ηατρὸς αὐτοῦ. 


VIII. Studete unitati. Christus loco documentorum est. 


Ego itaque, quod meum erat, feci. ut homo ad 
unionein destinatus. Ubi autem divisio est et ira, 
ibi Deus non habitat. Omnibus igitur penitentibus 
remittit Deus, si se convertant ad unionein cum 
Deo et ad communionem cum episcopo. Credo gra- 
tio Jesu Christi, qui solvet a vobis omne vinculum. 
Obsecro autem vos, ut nihil contentipse agatis,see 
juxta Christi doctrinam. Cum audirem quosdam 
dicentes : Ni-i invenero in antiquis vaticiniis,Evan- 
gelio non credo, et dicente me ipsis : Scriptum est, 
responderunt mihi : Hoc demonstrandum est. Mihi 
vero loco antiquitatis est Jesus Christus, incorrupta 
et antiqua dogmata mihi sunt crux ejus, et mors 
et resurrectio ejus, et. tides quie per ipsum: qui- 
bus justitlcari volo per preces vestras. 


p καλῶ δὲ 


Ἐγὼ μὲν οὖν τὸ ἴδιον ἐποίουν, ὡς ἄνθρωπος tiq 
ἔνωσιν κατηρτισµένος. O5 δὲ µερισµός ἐστιν xa? ὀργὴ, 
θεὸς 02 κατοικεῖ. Ηᾶσιν οὖν μετανοοῦσιν dolet ὁ K5- 
proc, ἐὰν µετανοήσωσιν εἷς ἑνέτητα θεοῦ καὶ σρνέθριον 
τοῦ ἐπισκόπου. Πιστεύω (32) τῇ χάριτι ᾿]ησοῦ Χρι- 
στοῦ, ὃς λύσει ἀφ᾿ ὑμῶν πάντα δεσµόν (33). Πάρ:- 
ὑμᾶς, μγδὲν χατ ἐριθείαν πράσσειν !9, 
ἀλλὰ κατὰ γρ'στοµαθίαν. Ἐπεὶ Ἰχουσά τινων λεγόν- 
των, ὅτι Ἐὰν μὴ ἐν τοῖς (4) ἀρχαίοις εὕρω, ἐν τῷ 
Εὐαγγελίῳ o) πιστεύω᾽ καὶ λἐγοντός µου αὗτοῖς, Ott, 
Γέγραπτα: , ἀπεχρίθησάν uot, ὅτι (35) Π2όχειται. 
Ἐμοὶ 0t (36) ἀρ'αῖά ἐστιν ᾿Ιησοῦς Χριστὸς, τὰ (37) 
ἄθικτα ἀρχαία ὁ σταυρὺὸς αὐτοῦ καὶ ὁ θάνατος xai i 
ἀνάστασις αὐτοῦ vai d, (38) πίστις ἡ δι αὐτοῦ" ἐν 
οἷς θέλω ἐν τῇ προσευχΏ ὑμῶν δικαιωβῆναι. 


IX. Bonum est V. T., melius novum fadus, 


Boni quidem sunt sacerdotes, prasstantior autem 
eat summus peutifex,cui credita sunt Sancta sancto- 


(39) Καλοὶ xai οἱ ἱεοεῖς, (40) κρεῖσσον δὲ ὁ ἀρχια- 


ptos, ὁ πεπιστευµένος τὰ "Αγια τῶν ἁγίων, ὃς μόνος 


rum, cui soli secreta Dei sunt tradita ; qui ipse est C πεπίστευται τὰ κρυπτὰ τοῦ Oto): αὐτὸς dv (&1) θύρα 
Vetus interpres. 
cali sunt me, ut priescientem divisionem quorumdam, dicere hzc. Testis autem mihi, in quo vinctus 
sum, quia a carne humana non cognovi. Spiritus autem prezdicavit, dicens hec : Sine episcopo nihil 
faciatis ;: carhem vestram, ut templum Dei, servate; unitatem diligite; divisiones fugite ; imitatores 
estote Jesu Christi, ut et ipse Patris ipsius. 
CAPUT ΥΠ. 


Ego quidem igitur prorium faciebam, ut homo in. unitatem perfectus. Ubi autem divisio est. et ira, 
Deus non habitat. Omnibus igitur pornitentibus dimittit Deus; si peniteant ut unitatem Dei, et conci- 
lium episcopi, Credo gratie Jesu Christi, qui solvet a vobis omne vinculum. Deprecor autem vos nihil 
secundum contentienem facere, sed secundum Christi disciplinam. Quia audivi quosdam dicentes: Quo- 
uiam x1 non in veteribus invenio, in Evangelio non credo : et dicente me ipsis, quoniam scriptum est: 
responderunt mihi, quoniam przjàc:t. Mihi autem. principium est Jesus Christus ; inapproximabilia 
principia, evux ipsius et mors, et resurrectio ipsius, et fides quee per ipsum : in quibus volo in oratione 
vestra justilicart. 

CAPUT IX. 

Boni et sacerdotes, melius autem princeps sacerdotum, qui credita sunt Sancta sanctorum, cui soli 
credita sunt occulta D^i : qui ipse est janua Patris, per quam ingrediuntur Abraham et Isaac et Jacob, 
et prophetas, et apostoli, et Ecclesa. Omnia hec in unitatem fidei. Precipuum autem aliquid habe 


19 Phil. it, 3. 


(30) Ms., λέγων. 
(30) Cf. I Cor. 1, 16; vi, 10. 
32) Sc. quod vos attinet, 
UE Interpolator addit ἀδικίας, Jac. — 
cM) In priori editione mea cum Vossio, Rothio 
(Aufunge d. Chr. Kirche, p. 339. et Arndtio (in Lil- 
anni studien u.. Krit., 1839, I, p. 182! interpola- 
larem secutus lectionem codicis ms. αργαίοις in 
a alus (urchivis 55 documentis) mutavi. Nunc vero 
vo melius perpeusa lectionem codicis,quam Credner 
Mer, d, (9) Niemeyer Oppositionsschrift 1. 2. p. 
ες Dusterdieck (De Iegnutianarum epist. authentia, 
We ps 06 not! el Jacobsonus defendunt, quaque 
& δν interprete Latino agnita est, retinendam 
Ww. lgnatius contra Judaizantes verba facit, qui 
V adventum et passionem in veteribus tatici- 
Ni Ae τοῖς ἀρχαίοις) prenuntiatam negabant. 
1 


(55) L e. hoc ipsum proponitur demonstrandum. 
AnxDr. Bene Ruchatus : C'est celà qui est en question. 
Alii legendum putant, οὗ πρόχειτα:, non liquet. 

(36! Ms. habet ἀρχεῖα. Qui vero supra lectionem 
codicis ms. apyatow retinet. hic et paulo inferius 
αρχαῖς legat oportet. 

(37) Ms. GOrxva αρχεῖα. 

(38) 1. e. doctrina Christiana. 

(39, Ol Ἱερείς -- sacerdotes Judaici — vetus econo- 
mia; αρχιεγεὺς e» Christus — novum foedus. Aliter 
Rothe, Anf.. p. 731 sq., qui ἱερεῖς de Christianis 
Ecclesie Philadelphensis accipit, et ita explicat: 
« Preces quidem vestra pro me bone sunt, multo 
vero meliores preces Cpristi. 

(40; Interpolator χρείσσων. 

(41) Cfr. Joan. x, 7, 9 ubi Christus se ipse ja- 
nuam vocavit. 


^ 


108 


EPISTOLA AU PHILADELPHENSES. 


706 


τοῦ Ηατρὸς δι) ἧς εἰσέρχονται ᾿Αθραὰμ καὶ Ἰσαὰκ A janua Patris, per quam ingrediuntur Abraham et 


καὶ Ἰαχὼθ xai οἱ προφῆται καὶ ol ἀπόστολοι καὶ ἡ 
Ἐκκλησία. (49) Πάντα ταῦτα elo ἑνότητα θεοῦ. ἸἛΕξαι- 
Ρετου δὲ τι ἔχει τὸ Εὐαγγέλιον, τὴν παρουσίαν (43) τοῦ 
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὸ πάθος αὐτοῦ xai 
τὴν ἀνάστασιν. Οἱ γὰρ ἀγαπητοὶ προφῆται κατήγγει- 
λαν εἷς αὐτόν τὸ δὲ Ε)αγγέλιον (44) ἀπάρτισμὰ ἐστιν 
ἀφθαρσίας. (40) Ἱϊάντα ὁμοῦ καλά ἐὰν iv ἀγάπῃ 
πιστεύητε, 


Isaac et Jacob, et prophete et apostoli et Ecclesia. 
Omnia hzc ad unionem eum Deo. Eximium autem 
quidquam habet Evangeliuni, nimirum adventum 
Domini nostri Jesu Christi, passionem ipsius ac re- 
surrectionem. Dilecti namque propheta annuntia- 
verunt eum ; Evangelium vero est perfectio vitem 
t&terns». Omnia simul bona sunt, modo in chari- 
tate credatis. 


X. Congratulemini Antiochenis de fine persecutionis. 


(46) ᾿Ἐπειδὴ κατὰ τὴν προσευχὴν ὑμῶν καὶ κατὰ 
σπλάγχνα, à ἔχετε iv Χριστῷ Ἰησοῦ, ἀπηγγέλη 
μοι, (41) εἰρηνεύειν τὴν ᾿Εκκλησίαν τὴν ἐν ᾽Αντιοχείᾳ 
τῆς Συρίας πρέπον ἐστὶν ὑμῖν, ὡς Ἐκκλησίᾳ 0:02, 
χειροτονῆσαι διάκουον εἲς τὸ πγεσθεῦσαι ἐκεῖ θεοῦ 


πρεσθείαν, εἰς τὸ συγχαρῆναι αὐτοῖς ἐπὶ τὸ αὐτὸ γε- B 


νγοµένοις, xai δοξάσαι τὸ ὄνομα. Μακάριος 

Χριστῷ, ὃς καταξιωθήσεται τῆς τοιαύτης διακονίας" 

καὶ ὑμεῖς δοξασθήσεσθ:, θέλουσιν δὲ ὑμὶ, οὐκ ἔστιν 

ἀδύνατον, ὑπὲρ ὀνόματος Oso): ὡς καὶ αἱ ἔγγιστα 

Εκκλησίαι Ἐπεμψαν ἐπισκόπους, αἱ δὲ πρεσθυτέρους 
93 NY 

xai ὁἸαχόνους. 


ἐν Ἰτσοῦ 


Cum mihi nuntiatum sit, per orationem vestram 
et commiserationem, qua movemini in Christo, Ec- 
clesiam Antiochenam in Syria pacem obtinuisse ; 
decet vos, ut Dei Ecclesiam, eligere diaconum,qui 
obeat ibi legationem Dei, qui cum illis, in unum 
congregatis, simul gaudeat, et glorificet nomen. 
Deatus ille in Jesu Christo,qui dignus habitus fuerit 
ejusmodi ministerio ; et vos quoque glorificabimini. 
Volentibus autem vobis hoc non est impossibile,pro 
nomine Dei, ut et quedam proximo Ecclesie mise- 
runt episcopos, nonnulle presbyteros et diaconos. 


XI. Gratias vobis ago, quod comites meos benevole suscepistis. Salutant vos fratres in Troade. 


Ηερὶ δὲ (48) Φίλωνος τοῦ διακόνου ἀπὸ Κιλικίας, 
ἀνδρὸς μεμαρτυρηµένου, ὃς καὶ νῦν iv λόγῳ Θεοῦ 
ὑπηρειεῖ µοι ἅμα (40) 'Pép ᾿Αγαθόποθι, ἀνδρὶ 
ἐκλεκτῷ, ὃς ἀπὸ Συρίας uot ἀχολουθξεῖ, ἀποταξάμενος 
τῷ Bip, of καὶ μαβλτυρηῦσιν ὑμῖν, κἀγὼ τῷ θ5ψ 
εὐχαριστῶ ὑπὲρ ὑμῶν, Ort ἔδέξασθε αὐτοὺς, ὡς xai 
ὑμᾶς ὁ Κύριος. Οἱ δὲ ἀτιμάσαντες αὐτοὺς λυτρωθείη- 
σαν tv tfj χάριτι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. ΄Ασπάζεται 
ὑμᾶς ἡ ἀγάπη τῶν ἀδελφῶν τῶν £v Τρωὰδ:’ ὅθεν καὶ 
γράφω ὑμῖν διὰ (ὅθ) Βούῤῥο», πεμθέντος ἅμα ἔἐμοὶ 
ἀπὸ Ἐφεσίων xal Σµυρναίων εἷς λόγον τιμῆς. Τιμή- 
σει αὐτοὺς ὁ Κῦριος Ἰησοῦς Χριστὸς, εἰς ὃν ἑλπίζου- 


Quod antem Philonem Cilicem diaconum attinet, 
virum laudatum, qui et nunc Dei causa mihi mini- 
strat. una cum Rheo Agathopode, viro electo,qui 8 
Syria me comitatur, vit; renuntians, quique vobis 
bonum testimonium perhibent ; et ego Dco gratias 
ago pro vobis, quia illos suscepistis sicut et vos 


C Dominus. lis vero qui illos ignominia affecerunt, 


condonet gratia Christi. Salutat vos charitas fra- 
trum in Troale, unde et scribo vobis per Burrhum, 
qui missus est mecum ab Ephesiis et Smyrnwis, 
honoris causa. Honoret eos Dominus Jesus Chri- 
stus, in quam sperant carne, anima,(de,charitate, 


Vetus interpres. 


Evangelium, presentiam Salvatoris Domini nostri Jesu Christi, passionem ipsius, et resurrectionem. 
Dilecti enim prophete» annuntiaverunt in ipsum : Evangelium autem perfectio est incorruptionis. Omnia 
simul bona sunt, si in charitate creditis. 


CAPUT X. 


Quia secundum orationem vestram, et secundum viscera misericordie que habetis in Christo Jesu, 
annuntiatum est mihi, pacem habere Ecclesiam quee est in Antiochia Syric: decens est vos ut Ecclesiam 
Dei, ordinare diaconum ad intercedendum illic Dei intercessionem ; in congaudere ipsis in idipsum factis 
et glorificare nomen. Beatus in Jesu Christo, qui digniticabitur in tali ministratione ; et vos glorificabi- 
mini. Voleutibus autem vobis non est impossibile, pro nomine Dei ; ut et quedam propinquo Ecclesi 8 
miserunt episcopos, quadam autem presbyteros et diaconos. 


CAPUT XI. 


De Philone autem diacono. a Cilicia, viro testimonium habente, qui et nunc in verbo Dei ministrat 
mihi cum Reo Agathopode viro electo, qui a Syria me sequitur, abrenuntians seculo: qui et testificantur 
vobis, et ego Deo gratias ago pro vobis, quoniam recepistis ipso, ut et vos Dominus Qui autem inhono- 


(42)I.e.Scopus tum prophetarum,tumapostolorum [) cum Vossio exhibent Ene δὲ. Jac. 


elc., idem est,nempeunio humani generis cum Deo. 
(49) Interpolator addit Ῥωτῆρος, quod et legit vet. 
nt. Jac. 

(44) I. e. Evangelio ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ et vita 
in hoc regno eterna instituta est. Aliter h. 1. expli- 
cat Heringius : Perfecta doctrina, quie semper mane- 
bit, post quam nihil amplius revelabitur. Jac. 

(45) I. e. V. et N. T. uU 
(46) Ἐπειδή. Ita cod. ms. Cotelerius et Smithius 


(41) Ex hac et ep. ad Smyrn., c. 11 (cfr. ad 
Polyc., c. 7) cognoscimus, Ignatium, priusquam 
minorem Asiamreliquisset,de pace Ecclesi; Antio- 
chen reddita certiorem factum fuisse. Usskn. 

(48) Philo e Cilicia oriundus, cum Ignatio Troade 
fuit. Cfr. ad Smyrn., c. 10. 

49) Cfr. ad Smyrn,, ibid. 

ts Cfr. ad Smyrn., c. 12., ad Ephes., c. 2. 


κ. 


70; 


SANCTI IGNATII EPISTOL.£ GENUINJE. 


108 


concordia. Valete in Christo Jesu, communi spe A σιν ezpx', qoy*, πίστει, ἆγαπῃ, ὁμονοίφ. Ἔβῥωσθε 


nostra. 


ἐν Χριστῷ ᾿Ιησοῦ, τῇ χοινῇ ἐλπίδι ἡμῶν. 





ΑΡ SMYRN.EOS. 


« Ignatius, qui et Theophorus, Ecclesia Dei Patris et 
dilecti Jesu Christi. omne donum per misericor- 
diam consecuta, repletz» fide et charitate, nulla 
gratia destitute,, Deo dilectissime et sanctiferm, 
quse est Smyrna in Asia, in sancto Spiritu et in 
Verbo Dei, plurimam salutem ». 


XEMYPNAIOIX 50 


Ἰγνάτιος, ὁ καὶ Θεοφόρος, 'ExxArsiq Θεοῦ Πατρὸς 
καὶ τοῦ ἠγατημένου Ἰησοὺ Χριστοῦ, ἠλεημένῃ 
ἐν παντὶ χαρίσµατι, πεπληρωμένῃ, iv πίστει καὶ 
ἀγάπῃ, (52) ἀνυστερήτῳ οὗσηῃ παντὸς Ὑάρίσμε- 
τος, (53) θεοπρεκεστάτῃ xal (54) ἁγιοφόρῳ, τῇ 

οὔσῃ iv Σμύρνῃ τῆς Ασίας, ἐν ἁμώμῳφ Πνεύ- 

ματι καὶ Λόγῳ θτοῦ, πλεῖστα χαίρειν. 


[. Glorifico Deum propter fidem vestram. 


Glorifico Jesum Christum Deum, qui vos adeo 
sapientes reddidit ; observari enim, perfectos vos 


(95) Δοξάζω Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Θεὺν, τὸν οὕτως 
ὑμᾶς σοφίσαντα" ἑνόγσα γὰρ ὑμᾶς κατηρτισµένους 


esse in fide immobili, ut clavis affixos cruci Domini ἐν ἀχινήτῳ πίστει, ὥσπερ (56) καθηλωμένους ἐν τῷ 
Jesu Christi, quoad carnem et animam,et firmatos B σταυρῷ τοῦ Κυρίου ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, (57) σαρκί τε 


in charitate persanguinem Christi,persuasissimum 
habentes, Dominum revera esse ex genere David 
secundum carnem, Filium Dei, secundum volunta- 
tem ct potentiam Dei, natum vere ex Virgine, ba- 
ptizatum a Joanne, ut impleretur ab eo omnis 
justitia, vere sub Pontio Pilato et Herodo tetrarcha 
clavis confixum pro nobis in carne. Ex hoc fructu 
nos sumus per divine-beatam passionem ejus, ut 
per resurrectionem suam in secula elevet vexillum 
pro sanctis et fidelibus suis, sive in Judsis, sive in 
gentibus, in uno corpore Ecclesise sue. 


καὶ πνεύµατι, xai ἠἹορασμένους tv ἀγάπῃ ἐν τῷ ai- 
pact Χριστοῦ (58), πεπλτροφορηµένους εἰς τὸν Kj- 
prov ἡμῶν, ἀλτθῶς ὄντα ἐκ γένους Aa616 κατὰ σέρχα, 
Yiàv θεοῦ, κατά (59) θέληµα xai δύναμιν θενῦ, γε- 
γενημµένον ἀληθῶς ἐκ Παρθένου, βεθαπτισμένον ὑπὸ 
Ἰωάννου, ἵνα πλτρωθῇ πᾶσα δικαιοσύνη ὑπ αὐτοῦ, 
ἀληθῶς ἐπὶ Ποντίου Ηιλάτου καὶ 'Πρώδου τετράρχου 
καθηλωμένον ὑπὲρ ἡμῶν ἐν σαρχί 11. 'Ao' οὗ xap- 
ποῦ (60) ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ θεοµακαρίστου αὐτοῦ πάβους, 
ἵνα ἄρῃ σύσσημον εἷς τοὺς αἰῶνας διὰ «zc ἀναστά» 
σεως tl; τοὺς ἁγίους xai πιστοὺς αὐτοῦ 19, εἴτε ἐν 
Ἰουδαίοις, εἴτε ἓν ἔθνεσιν, ἓν ivl. σώματι τῆς Ἐκ- 
χλησίας αὐτοῦ. 


II. Christus vere in carne passus est. Contra Docetas. 


Omnia autem haec passus est propter nos, ut ( 


(61) Ταῦτα γὰρ πάντα ἔπαθεν δι’ ἡμᾶς, ἵνα σω- 


Vetus interpres. 


raverunt ipsos, liberentur in gratia Jesu Christi. Salutat vos charitas multorum qui in Troade : unde et 
scribo vobis per Burrum, missum mecum ab Ephesiis et Smyrnais in verbum honoris. Honoret et ipsos 
Dominus Jesus Christus ; in quem sperent carne, anima, spiritu, fide, charitate, concordia. Valete in 


Christo Jesu, communi spe nostra. 


« Ignatius, qui et Theophorus, Ecclesie Dei Patris et dilecti Jesu Christi, habenti propitiationem in 
omni charismate,impleto in fide et charitate, indeflcienti exsistenti omni charismate, Deo decentissima 
et sanclifere, exsistenti in Smyrna Asie ; in incoinquinato spiritu et verbo Dei, plurimum gaudere ». 


CAPUT I. 


Glorifico Jesum Christum Deum, qui vos sapientes fecit; intellexi enim vos perfectos in immobili fide, 
quemadmodum clavifixos in cruce Domini nostri Jesu Christi et carne et spiritu, et firmatos in charitate, 
in sanguine Christi : certificatos in Dominum nostrum Jesum Christum, vere exsistentem de genere 
David secundum carnem, Filium Dei secundum voluntatem et potentiam Dei, genitum vere ex Virgine, 
baptizatum a Joanne, ut implealur omnis justitia ab ipso, vere sub Pontio Pilato et Herode tetrarcha 
clavifixum pro nobis in carne. A cujus fructu nos, a divine beatissima ipsius passione; ut levet signum in 
siecula, per resurrectionem, in sanctos et fideles ipsius, et in Judeis et in gentibus, in uno corpore 


CAPUT II. 
Hec enim omnia passus est pro nobis, ut salvemur. Et vere passus est, ut et vere resuscitavit 


Ecclesie ipsius. 


1 Matth. i1, 10. !? Isai. v, 26 ; xvix, 22. 


(31) Hujus epistole versio Syriaca non exstat; [) 


fragmenta tamen nonnullaSyriaca edidit Curetonus 
l. c., pp. 32, 42 et 48. 
(52) Cfr. I Cor. 1, 7 : 
ἐν μηδενὶ χαρίσματι. 
(93) Vide c. 11 οἱ 12. 
(54) 1. e. quas sanctis vefería est, eoque quasi 
parere videtur. PEARs. 
(55) Codex ms, habet δοξάζων. Sed cum inter- 
fo atore et fragmento Syriaco (Cureton., p. 32) 
egendum puto δοξάζω. 


ὥστε ὑμᾶς μὴ ὑστερεῖσθχι 


(96) Καθηκωµένους. Hoc vocabulo Ignatius firmi- 
tatem fidei Smyrneorum illustrat. 

(97) I. e. ex integro ac sine ullo defectu. SwirB. 

(58) Hzc laudat Theodoret., Dial., I. t. IV, p. 49. 
ed. Schulze. 

(59) Theodoretus habet σεύτητα. 

(60) Sc. ligni; Christus, pendens in ligno, quasi 
fructus ejus intelligitur. Cfr. ad Trall., c. 41. Pzans. 

(61) Cír. Joannis doctrinam de carne Christi- 
I. Joan. iv, 2; 1, 1; 11, 22 


EPISTOI.A AD SMYRN/EOS. 


110 


xi ἀληθῶς ἔπαθεν, ὡς καὶ ἀληθῶς ἀνέστη- À salutem consequeremur.Et revera passus est,ut et 


ἑαυτὸν, οὐχ) ὥσπερ ἀἄπιστοί τινες λέγου- 
τὸ δοχεῖν αὐτὸν πεπονθένα:, αὐτοὶ τὸ (64) 
τες καὶ κιθὼς φρονοῦσιν καὶ συµθήσεται 
πιν ἀσωμάτοις καὶ δαιμονικοῖς. 


revera seipsum resuscitavit ; non, ut quidam infi- 
deles dicunt, secundum apparentiam eum passum 
esse, ipsi secundum apparentiam exsistentes ; et 
quemadmodum sapiunt, sic et continget eis,quippe 
qui phantastici sint et diabolici. 


III. Christus et post resurrectionem in carne fit. 


'à γὰρ καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν σαρχὶ 
ία καὶ πιστεύω οντα. Καὶ ὅτε πρὸς τοὺς 
pov ᾖλθεν, ἔφη αὐτοῖς ΑΛάδέτε, ψηλαφή- 
καὶ Ίδετε, ὅτι οὐκ εἰμὶ δαιµόνιον ἀσώ- 
). Καὶ εὐθὺς αὐτοῦ Ίψαντον, καὶ ἐπίστευσαν, 
ες τῇ σαρχὶ αὐτοῦ καὶ τῷ πνεύµατι. Διά 
θανάτου κατεφρόντσαν, ηὐρέθησαν Oi ὑπὲρ 
01) Mexx δὲ τὴν ἀνάστασιν συνέφαχεν αὑ - 
συνέπιεν ὡς σαρκιχὸς, καΐπερ πνευματικῶς 
τῷ Πατρἰ. 


£go enim scio, et post resurrectionem eum in 
carne fuisse, et credo eum adhuc in carne esse.Et 
quando ad Petrum et socios ejus venit, eis dixit. 
« Apprehendite,palpate me,et vídete, quod non sim 
daemonium incorporale.»Et confestim ipsum tetige- 
runt et crediderunt, convicti carne ejus et spiritu. 
Propter lioc etiam mortem contempserunt,et mor- 


D tis sunt inventi victores. Post resurrectionem au- 


tem cum illis comedit et bibit, ut carnalis, quam- 
vis spiritualiter unitus esset Patri. 


IV. Cavete vobis ab hzreticis istis. Nisi Christus vere passus esset, nec ego paterer. 


j& παραινῶ ὑμῖν, ἀγαπητοὶ, εἰδὼς, ὃτι καὶ 
τως ἔχετε. [Προφυλάσσω δὲ ὑμᾶς ἀπὸ τῶν 
Qv ἀνθρωπομόρφων, οὓς οὐ µόνον δεῖ ὑμᾶς 
έχεσθεαι, ἀλλ᾽ ct δυνατόν ἐστι, μηδὲ συναν- 
ον δὲ προσεύχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν, ἐάν πως 
ὧσιν, ὅπερ δύσχρλον. Τούτου δὲ ἔχει ἔξου- 
οὓς Χριστὸς τὸ ἀληθινὸν ἡμῶν ζην. (68) El 
joxetv (69) ταῦτα ἐπράχθη ὑπὸ τοῦ Κυρίου 
γὼ τῷ Soxsiv δέδεµαι. Τί δὲ καὶ (70) έαυ- 
ον δέδωχκα τῷ θανάτῳ, πρὸς πῦρ, πρὸς µά- 


De his autem admoneo vos, charissimi, quamvis 
vos idem sentire sciam. Sed premunio vos contra 
feras, humanas specie indutas, quos non solum 
oportet vos non recipere, sed, si possibile est, ne- 
que obviam eis fleri, solum vero pro eis orare,num 
aliquam pannitentiam agant, quod admodum diffi- 
cile est. Hujus autem potestatem habet Jesus Chri- 
stus, qui vera est vita nostra. Si autem illud ad ap- 
parentiam tantum a Domino nostro peractum est, 
etego ad apparentiam tantum vinctus sum. Cur 


πρὸς θηρία; 'AAX ἐγγὺς µαχαίρας ἐγγὺς ( vero et meipsum tradidi morti, ad ignem, ad gla- 
ταξὺ θηρίων μεταξὺ θεοῦ' µόνον ἐν τῷ — dium, ad bestias? Verum, qui prope gladium,prope 
[ησοῦ Χοιστοῦ. (71) Etc τὸ συμπαθεῖν αὐτῷ — Deum est, qui cum bestiis, cum Deo est; dummodo 


Vetus interpres. 


: non, quemadmodum infideles quidam dicunt, secundum videri ipsum passum esse, ipsi secun- 
ri existentes, et quemadmodum sapiunt, et accidet ipsis, exsistentibus incorporeis et demo- 


CAPUT III. 


iim et post resurrectionem in carne psum vidi, et credo exsistentem. Et cum ad eos qui circa 
venit, ait ipsis: Apprehendite, palpate me, et videte, quoniam non sum da&mmonium incorporeum. 
stim ipsum tetigerunt, et crediderunt, convicti carne ipsius et spiritu. Propter hoc et mortem 
iserunt ; inventi aulem. sunt. super mortem. Post resurrectionem autem comedit cum eis et 
carnalis ; quamvis spiritualiter unitus Patri. 


CAPUT IV. 


ulem monefacio vobis, dilecti, sciens quoniam et vos sic habetis. Priemunio autem vos a bestiis 
»morphis : quos non solum oportet vos non recipere, sed si possibile neque eis obviare : solum 
rare pro ipsis, si quo modo paniteant; quod difficile. Hujus autem habet potestatem Jesus 
, verum nostrum vivere. Si autem secundum videri hec operata sunt a Domino nostro : ergo 
cundum videri ligor. Quid autem et meipsum traditum dedi morti, ad ignem, ad gladium, ad 
' Sed prope gladium, prope Deum: inter medium bestiarum, inter medium Dei. Solum in 


(r. infra c. 7, ὁ Ηατὴρ Ίγειρεν, et ad Trall., [) esse contendit S. Hieronymus in Catalogo scripto- 

rum ecclesiasticorum. Pearsonus suspicatur Igna- 
fr. ad Trall, c. 10. tium ea ex traditione orali esse mutuatum. Cfr. 
jusmodi paronomasis ssepius apud Igna- 


Credner. Beitrage I, p. 407, 408. 
runtur, e. g. in inscriptione epistole ad Po. (67) Cf. Act. x, 41. 

m, in ep. ad Rom. c. 8, ad Trall., c. 5. (68) Hec laudat Theodoret., Dial. I, 1. c., p. 50. 
εοο laudant Euseb., Π. e., 11. 36, et Theo- (69) Sc. τὸ παθεῖν. 

Dial. 1I, l. c., p. 127. Cfr. C. W. Fr. Walch: (70) I. q. ἐμχύτόν, ut sepe. Cf. ad Trall., c. 3, 
[gnatius Christum post resurrectionem in not. 84. 

iderit. Programma pasch. » Gotting., 1772. (71) Cf. Rom. vii, 17. 

x Evangelio Nazareorum hec desumpta 


P 





PUTOLE GENUINJE. Ti2 


| Έπος ὀπομένω, αὐτοῦ µε ἑνδυναμοῦντος τοῦ τελε/ου 
$6 22-09 γενομῖνο». 


oris Decetarum. 
Ὃν τες 3vesuovztz 32v20vtat, μᾶλλον δὲ (72) £o- 
z^ a12:65, ὄντες συνήγορο: τοῦ θανάτου 
αν a7» P τῆς ἀλτθτίας οὓς οὐκ ἔπεισαν αἱ rpozr- 
Tim. 2227 ὃ νέανς Μωῦσέως, αλλ’ οὐδὲ µέχοι νῦν 
c 739 Ενασνελιον, οὐδὲ τὰ ἡμέτερα τῶν κατ ἀν- 


$:z zagzazzi 4) Καὶ vap περὶ ἡμῶν τὸ αὐτὸ 


aDARIZY. . 


zlii» sa:x$z229€ ; Ὁ (2E τοῦτο μὴ λέγων τελείως 
την ἀτεσνητα:, ὧν νεκροφόρος. Τὰ δὲ ὀνόματα 
. - - » ow. 3 MA δι 9 e, ? λλὰ 
αντε. ντα 37:323, ΟὐΧ Εδοζε MO! εγγραφαι. Αλλα 

"b.e 72 ας: αὐτῶν µντμµονεύειν, μέχρις οὗ (11) 
ματαν:Σζωσιν Ες τὸ πᾶθος, ὃ ἔστιν ἡμῶν ἀνά- 


Μτέες πλτιάσθω. (418) Kai τὰ ἐπουράνια, καὶ d 
2 τῶν XvqiAcw, xal ol ἄρχοντες ὁρατοί τε xal aó- 
των E38 ay? πιστεύσωσιν εἷς τὸ αἷμα Χριστοῦ (19), 
AXIS κδισς ἐστίν. Ὁ χωρῶν χωρείτω!δ, Τόπος 
Aiii ὀ9ξιοοτω" τὸ yàp ὅλον ἐστὶ πἰστίς καὶ ἁγά- 
zx. NW); we. οὐδῖν προχέκριται. Καταμµάρετε δὲ τοὺς 

5τ5αςσοντας εἷς τὴν γγριν ᾿]ησοῦ Χοιστοῦ τὴν εἷς 
ail ἕλθοσαν, πῶς ἑναντίοι εἰαὶν τῃ γνώμῃ τοῦ 
éi:2. liz ἀγάπης οὗ µέλει αὐτοῖς, o9 περὶ γήρας, 


cj πε ὁ2φανοῦ. 09 περὶ θλ:θοµένου, οὐ περὶ ὅὄσδε- 


uic, P λελομένου, o9 περὶ πεινῶντος fj διψΨῶντος. 
Deryres. 
be : ipso me fortificante, qui perfectus homo factus 


[ v. 

abrezati sunt ab ipso; exsistentes concionatores 
nt prophetiz, neque lex Moysis ; sed neque usque 
m vum pa-siones. Etenim de nobis idem sapiunt. 
iz; meum blasphemat, non confitens ipsum, 
cie áafnezavit, exsistens mortifer. Nomina aute wa 
isrhere; sed neque fiat mihi ipsorum recordag— 3, 
"surcectio. 
r vi. 
1 et pr:incipss visibiles et invisibiles, si non creda zs 
ολ. QUalitate nullus infletur. Totum enim est fid «7$ 
iie. auiem aliter opinantes in gratiam Jesu Chris f£- 5 
οσο Dei. De charitate non est cura ipsis, non «e 
ato vl soluto, non de esuriente vel sitiente. 


so dugmatius θεοφόρος, is qui negat incarnatio- 
nem Christi νεχροφόρος, i. e. « qui vivens portal 
funus »uum, » 1. e. qui ipse mortuus est. 

C7 Sensus: « Donec credant, Christum vere 
pas:um et mortuum esse, in qua morte et passione 
salus nostra consistit. » 

^S. ος Gai.1, 8; Ephes. 1, 21. 

*9 Timetheus Alexandrinus (in fragmenta Sy- 
riaco apud Curetonum, p. 42), post Χριστοῦ legit, 
6 ἐστ' 9:27 in fragmento altero (l. c., p. 48), ὃς 
ἔστ: θεης. 


90) Cf. ad Magn., c. 1. 


713 


EPISTOLA AD SMYRN/EOS. 


714 


VII. Haretici isti abstinent ab eucharistia, carnem Christi eam esse negantes. Recedamus ab tis. 
(81) Εὐχαριστίας καὶ προσευχῆς ἀπέχονται, διὰ τὸ A.— Ab excharistia et oratione obstinent, eo quod non 


μὴ ὁμαλογεῖν, τὴν εὐχαο.στίαν σάρκα εἶναι τοῦ Σω- 
τπρος tv Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν 
ἡμῶν παθοῦσαν, (83) ἦν τῇ χρηστότητι ὁ Πατὴρ 
ἡγειρεν. Οἱ οὖν ἀντιλέγοντες τῇ δωρεᾷ τοῦ θέοῦ συ- 
ζητοῦντες ἀποθνήσκουσιν. — Xovigiotv δὲ αὐτοῖς 
(83) ἀγαπᾷν, ἵνα καὶ ἀναστῶσιν. Πρέπον οὖν ἐστιν 
ἀπέχεσθαι τῶν τοιούτων, xai μήτε κατ ἴδίαν περ) 
αὐτῶν λαλεῖν, μήτε χοινῇ΄ προσέχειν δὲ τοῖς προφή- 
ταις, ἐξαιρέτως δὲ τῷ (84) Εὐαγγελίῳ, ἐν ᾧ τὸ πάθος 
ἡμῖν δεδήλωται, καὶ d$ ἀνάστασις (85) τετελείωτα:. 
Τοὺς δὲ μερ.σμοὺς φεύγετε, ὡς ἀρχὴν xaxov. 


confiteantur, eucharistiam carnem esse Salvatoris 
nostri Jesu Christi, que pro peccatis nostris passa 
est, quamque Pater benignitate sua suscitavit.Qui 
ergo contradicunt huic dono Dei, altercantes mo- 
riuntur. Utile autem esset illis diligere, ut et resur- 
gerent. Decet itaque abstinere a talibus, et nec in 
privato, nec in communi colloquio de illis verba 
facere; attendere autem prophetis, precipue autem : 
Evangelio, in quo passio nobis ostensa, et resurre- 
tio perfecte demonstrata est. Divisiones autem fu- 
gite, ut principium malorum. 


VIII. Nihil sine episcopo peragatur. 


Ἱ]άντες τῷ ἐπισχκόπῳ ἀχολουθεῖτε, ὡς Ἰησοῦς 
Χριστὸς τῷ Πατρί xai τῷ πρεσθυτερίῳ, ὡς τοῖς 


Omnes episcopo obtemperate, ut Jesus Christus 
Patri ; et presbyterio ut apostolis; diaconos autem 


ἁποστόλοις' τοὺς δὲ διακόνους ἐντρέπεσθε, ὡς θεοῦ D revereamini ut Dei mandatum. Separatim ab epi- 


(86) ἐντολήν. (87) Μηδεὶς χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου τι 
πρασσέτω τῶν ἀνηκόντων εἲς τὴν Ἐκκλησίαν. Εκείνη 
βεθαία εὐχαριστία ἡγείσθω, ἡ ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπον οὗ- 
σα, f, ᾧ ἂν αὐτὸς ἐπ'τρέψῃ. (88) Ὅπου ἂν φανῇ ὁ ἐπί- 
σχοπος, ἐκεῖ τὸ πλῆθος ἔστω' ὥσπερ ὅπου ἂν 7, Χρι- 
στὸς Ἰ]εσοῦς ἐκεῖ dj καθολικὴ Εκκλησία. Οὐκ ἑξόν 
ἐστιν χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου οὔτε βαπτίζειν, οὔτε ἀγά- 
πην ποιεῖν' ἀλλ᾽ ὅ ἂν ἐκεῖνος δοκιµάσῃ, τοῦτο xal 
τῷ θεῷ εὐάρεστον, ἵνα ἀσφαλὲς ᾖ xal βέθαιον πᾶν, 
ὃ πράσσεται. 


scopo nemo quidquam faciat eorum, qua ad Eccle- 
siam spectant. Valida eucharistia habeatur illa, que 
sub episcopo peragitur, sub eo, cui ipse conces- 
serit. Ubi comparuerit episcopus, ibi et multitudo 
sit ; quemadmodum, ubi fuerit Christus Jesus, ibi 
catholica est Ecclesia. Non licet sine episcopo ne- 
que baptizare, neque agapen celebrare ; sed quod- 
cunque ille probaverit, hoc et Deo est beneplaci- 
tum,ut firmum et validum sit omne,quod peragitur. 


IX. Honorate episcopum. Me in. omnibus recreastis. 


Εὔλογόν ἐστιν (89) λοιπὸν, ἀνανῆψαι, καὶ, ὡς ἔτι 
καιρὸν ἔχομεν, εἲς θεὸν μετανοεῖν. Καλῶς ἔχει, θεὸν 


Rationi caeterum convenit, iterum sobrium fleri, 
et dum adhuc tempus habemus,ad Deum per posni- 
tentiam redire. Bonum est Deum et episcopum ho- 


xai ἐπίσχκοπον εἰδέναι. 'O τιμῶν ἐπίσκοπον ὑπὸ θεοῦ C 
τετίµηται' ὁ λάθρα ἐπισκόπου τι πράσσων τῷ δια- 


Vetus interpres. 
CAPUT VII. 


Ab eucharistia et oratione recedunt ; propter non confiteri eucharistiam carnem esse Salvatoris nostri 
Jesu Christi pro peccatis nostris passam, quam benignitate Pater resuscitavit. Contradicentes ergo huic 
dono Dei, perscrutantes moriuntur. Conferens autem esset ipsis diligere, ut resurgant. Decens est 
recedere a talibus, et neque seorsum de ipsis loqui, neque communiter: attendere autem prophetis, 
praecipue vero Evangelio, in quo passio nobis ostensa est, et resurrectio perfecta est. Partitiones autem 
ugite, ut principium malorum. 


norare. Qui honorat episcopum, a Deo honoratus 


CAPUT VIII. 


Omnes episcopum sequimini, ut Jesus Cbristus Patrem; et presbyterium, ut apostolos; diaconos 
autem revereamini, ut Dei mandatum. Nullus sine episcopo aliquid operetur eorum, qua conveniunt in 
Ecclesiam. Illa firma gratiarum actio reputetur, que sub ipso est, vel quam utique ipse concesserit. 
Ubi utique apparet episcopus, illic multitudo sit, quemadmodum utique ubi est Christus Jesus, illic 
catholica Ecclesia. Non licitum est sine episcopo neque baptizare, neque agapem facere; sed quod utique 
ille probaverit, hoc est et Deo beneplacitum ; ut stabile sit et firmum omne quod agitur. 


CAPUT IX. 
Rationabile est de cetero evigilare ; et cum adhuc tempus habemus, in Deum ponitere. Bene habet, 


(81) Theodoretus :;Dial. 111, Ἱ. c., pag. 231). qui [) (88) I. e. ubi episcopus est, ibi est Ecclesia concre- 


hunc locum laudat, legit : Βὐχαριστίας καὶ π7οσφο- 
pXc ox ἀποδέχονται. Hanc lectionem tuetur Luftius, 
liturgik, t. 1, p. 77. Hanc sectionem (εὐχαριστίας 
Tqt:psv? Jacobsonus capiti antecedenti addidit. 

82) Cf. supra c. 2, et ad Trall. c. 9. 

83) I. e. ἀγάπην celebrare. Aliter Smithius, cum 
«more amplecti hoc donum Dei. 

(8&1 Cf. supra c. 5, not. 79. 

(85) Τετελείωται. I. e. perfecta apparet. 

(86) Cf. ad Trall., c. 13. 

87, Vide Rothe, Anf., p. 469. 


PATROL. GR. V. 


ta ; et ubi Christus, ibi Ecclesia universalis. Mobler, 
Einheit., p. 292. Aliter Rothe, Anf., p. 472 $1., cul 
καθολιχἡ — visibilis Ecclesia, uique locum nostrum 
ita interpretatur : Quia cum Christo necessarie simul 
posita est Ecclesia visibilis: ideo et in quovis loco, 
ubi episcopus apparel, etiam fideles ad visibilem ce- 
tum congregati esse debent : nam episcopus repriesen- 
tat Christum. — Alii denique viro docto (Baumgar- 
ten-Crusius, Lehrb. d. D. G. 1I, 1255) est καθολικὴ 
potius vera, quam universalis Ecclesia. 
(89) Αοιπόν. Cf. ad Ephes., c. 11. 


23 


745 


SANCTI IGNATII EPISTOL.£ GENUINE. 


716 


est ; qui clam episcopo aliquid agit. diabolo servit. Αδόλῳ λατρεύει. — Πάντα οὖν ὑμῖν ἐν χάριτι περ.τ- 


— Omnia nunc abundanter vobis gratia largiatur ; 
digni enim estis. Omnimodo me recreastis, et vos 
Jesus Christus. Absentem me et presentem dilexi- 
stis. Retribuat vobis Deus, propter quem omnia 
sustinentes ipsum adipiscemini. 


σευέτω᾿ ἄξιοι γά2 dote. Κατὰ πάντα µε ἀνεπαύσατε, 
καὶ ὑμᾶς ᾿[ησοῦς Χριστός. ᾽Απόντα µε χαι παρόντα 
ἠγαπττατε, (90) ᾽Αμείθοι ὑμῖν θεὸς, δι ὃν πάντα 
ὑπομένοντες αὐτοῦ τευξεσθε, 


X. Comites meos benevole suscepistis non deerit vobis merces. 


Philonem et Rheum Aathopodem, qui me secuti 
sunt Dei causa, ut ministros Christi Dei susci] ien- 
tes, bene fecistis. li quoque Domino gratias agunt 
propter vos, quod omnibus modis illos refeceritis. 
Nil horum vobis erit amissum. Vicissim recreent 
vos spiritus meus et vincula mea, qua non contem- 
psistis, quorumque vos non puduit. Nec vestrum 
pudebit perfectam fidem, Jesum Christum. 


(91) Φίλωνα xal 'Piov ᾿Αγαθόπουν, οἳ ἐπηκολοῦ- 
θησάν uot εἰς λόγον θεοῦ, καλῶς ἐποιέσατε ὑποξς- 
ξάμενοι ὡς διακόνους Χριστοῦ θτοῦ. ot καὶ εὖχα- 
ριστοῦσιν τῷ Κωρίῳ ὑπὲρ ὑμῶν, ὅτι αὐτοὺς ἀνεπαύ- 
catt χατὰ πάντα τρόπον. (92) Οὐδὲν ὑμῖν οὐ μὴ 
ἀπολεῖται' (93) ᾿Αντίψυκον ὑμῶν τὸ πνεῦμά µου xal 
τὰ δεσµά µου, ἃ οὐχ ὑπερηφανήσατε, οὐδὲ ἐπῃσχύν- 
θητε. Οὐδὲ ὑμᾶς ἐπαισχωνθήσεται ἡ τελεία (94) πί- 
στις, Ίησοὺυς Χριστός. 


ΧΙ. Mittite legatum ad Antiochenos ob pacem restitutam. 


Oratio vestra pervenit ad Ecclesiam,que est Λη- 
tiochi» in Syria ; unde vinculis Deo maxime pla- 
centibus ligatus [abductus], omnes saluto, illo epi- 
scopatu fungi non dignus, utpote omnium inflmus, 
sed Dei voluntas me dignata est, non juxta con- 
scientiam meam, sed ex gratia Dei, quam perfectam 
mihi dari opto, ut per orationem vestram Deum 
consequar. Ut nunc opus vestrum absolutum flat 
coram Deo et hominibus, decet ad Dei honorem, ut 
Ecclesia vestra eligat sacrum legatum, qui, cum ad 
Syriam usque venerit, congratuletur illis, quod pa- 
cem conseculi sint, et suam receperint magnitudi- 
nem, ac restitutum sit illis suum corpus Digna 
igitur milii res est visa, ut aliquem vestrum mitta- 
tis cum epistola, qui una cum illis gloriflcet tran- 


'H προσευχὴ ὑμῶν (95) ἀπῆλθεν ἐπὶ τὲν Ἐκκλη- 
σίαν τὴν ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τῆς Συρίας ὅθεν δεδεµένος 
θεοπρεπεστάτοις δεαμοῖς, πάντας ἁσπάζομαι, οὐκ 
ὢν ἄξιος ἐχεῖρεν εἶναι, ἔσχατος αὐτῶν ὢν' κατὰ θὲ- 
λημα δὲ θεοῦ κατηξιώθην, οὐκ ἐκ (00) συνειδότος, 
ἀλλ' ἐκ χάριτος θεοῦ, ἣν εὔχομαι τελείαν µοι δοθ - 
ναι, ἵνα iv τῃ προσευχῇῃ ὑμῶν θεοῦ ἐπιτύχω. "Iva 
οὖν τέλειον ὑμῶν γένηται τὸ ἔργον xal ἐπὶ γῆς καὶ 
ἐν οὐρανῷ, πρέπει εἲς τιμὲὶν θεοῦ (97) χειροτονῖσαι 
τὴν ᾿Εχκλησίαν ὑμῶν θεοπρεσθύττν. εἷς τὸ γενόµενον 
ἕως Συρίας συγχαρῖναι αὐτοῖς, Ott εἰρηνεύουσιν, καὶ 
ἀπέλαθον τὸ ἴδιον μέγεθος, xai ἀπεχατεστάθη αὐτοῖς 
τὸ ἴδιον (78) σωματεῖον. Κφάνη µοι οὖν ἄξιον πρᾶγμα, 
πέμψαι τινὰ τῶν ὑμετέρων μετ ἐπιστολῆς, ἵνα συν- 
δοξάσῃ τὴν κατὰ θεὸν αὐτοῖς γενοµένην εὐδίαν, καὶ 


Vetus interpres. 


et Deum et episcopum cognoscere. Honorans episcopum, a Deo honoratus est : qui occultans ab episcopo 
aliquid operatur, diabolo pr:estat obsequium. Omnia igitur vobis in gratia superabundent: digni enim 
estis. Secundum enim omnia me quiescere fecistis ; et vos Jesus Christus. Absentem me et praesentem 
dilexistis. Retribuat vobis Deus ; propter quem omnia sustinentes, ipsum adipiscemini. 


CAPUT X. 


Philonem et Reum [εί] Agathopum, qui secuti sunt me in verbum Dei, bene fecistis suscipientes usi 
ministros Dei Christi : qui et gratias agunt Domino pro vobis; quoniam ipsos quiescere fecistis secun— 
dum omnem modum. Nibil vobis utique deperibit. Conformis anims vestre spiritus meus, et vincula 
mea, qua non despexislis neque erubuistis ; neque vos erubescet perfecta fides, Jesus Christus. 


CAPUT ΙΧ. 


Oratio vestra pervenit ad Ecclesiam que est in Antiochia Syrie ; unde ligatus Deo decentissimis vin— 
culis omnes saluto. non exsistens dignus inde esse, extremus ipsorum exsistens : secundum voluntaten—3 
autem Dei dignus factus sum. non ex conscientia, sed ex gratia Dei : quam oro perfectam mihi dari,ut ires 
oratione vestra Deo potiar. Ut igitur perfectum vestri fiat opus in terra et in colo ; decet ad honoremmses 
Dei, ordinare Ecclesiam vestram Deo venerabilem, in factum usque Syriam congaudere ipsis, quoniammm- 
pacem habent et acceperunt propriam magnitudinem, et restitutum est ipsis proprium corpusculum.— 

isum est mihi igitur Deo digna res, mittere aliquem vestrorum cum epistola : ut conglorificent eam, 


(95) An fama solum, an litteris, an effectu ? Ef— 
fectu, procul dubio. Jac. Cf. ad Philad., c. 10: ad 
Polyc., c. 7. 

(96) Non quod mihimetipsi vel minimum sim con- 
$cius, quasi tpse meruissem. Sura. 

(97) Cf. ad Philad., c. 10. 

(98) Sc. Ecclesia. 


91) Cf. ad Philad., c. 11 . 

92) I. e. Pro omnibus illis beneflciis mercedem 
recipietis. : 

93. Cf. ad Ephes., c. 21 ; ad Polyc., e. 2 et 6. 

94) I. e qui perfecte fidelis est. Similiter : πι. 
στὸς ὁ θεός I Cor. 1, 9, x, 13; I Thess. v24; H 
Thess. ni, 3. 


in Ita Jacobsonus. Ceteri ἀμείθῃ. D 


TAI EPISTOLA AD 


POLYCARPUM. 118 


ὃτι λιμένος ἤδη ἔτόγχανεν τῇ προσευχῇῆ ὑμῶν. Τέ- A quilitatem, quam juxta Dei voluntatem sunt conse- 


λειοι ὄντες, τέλεια καὶ φοονεῖτε. (99) θέλουσιν γὰρ 
ὑμῖν εὐπράτσειν θεὸς ἔτοιμος εἰς τὸ παρασχεῖν. 


cuti, et quod Ecclesia illa per orationem vestram 
portu jam sit potita. Cum perfecti sitis, etiam per- 
fecta excogitetis.Cupientibus enim vobis bene agere 
Deus ad largiendum paratus est. 


XII. Salutationes. 


᾽λσπάζεται ὑμᾶς ἡ ἀγάπη τῶν ἀδελφῶν τῶν ἐν 
Τρωάδι, ὅθεν καὶ γράφω ὑμῖν διὰ (1) Βούῤῥου, ὃν 
ἀπεστείλατε uet ἐμοῦ ἅμα Ἐφεσίοίς, τοῖς ἀδελφοῖς 
ὑμῶν, ὃς κατὰ πάντα µε ἀνέπαυσεν. Καὶ ὄφελον πάν- 
τες αὐτὸν ἐμιμοῦντο, ὄντα ἐξεμπλάριον θεοῦ Otaxo- 
νίας. Αμείψεται αὐτὸν dj χάρις κατὰ πάντα. ᾿Ασπά- 
ζομα: τὸν ἀξιόθεον ἐπίσκοπον, xai θεοπρεπέστατον 
πρισθυτέριον, τοὺς συνδούλους µου διαχόνους, xal 
τοὺς xat ἄνδρα καὶ χοινῃ πάᾶντας, ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, xal τῇ σαρκὶ αὐτοῦ xal τῷ αἷματι, πάθει 
τε xxi ἀναστάσει, σαρκικῇ τε xai πνευματικῇ, (2) iv 
ὀνόματι, ἐν ἑνότητι θεοῦ καὶ ὑμῶν. Χάρις ὑμῖν,ἔλεος, 
εἰρήνη, ὑπομονὴ διὰ παντός. 


Salutat vos charitas fratrum, qui Troade sunt, 
unde et scribo vobis per Burrhum, quem mecum 
misistis una cum Ephesiis, fratribus vestris, qui 
omnimodo me recreavit. Atque utinam omnes illum 
imitentur, cum sit exemplar divini ministerii! Re- 
muneretur ipsum gratia per omnia. Saluto episco- 
pum Deo dignum, et Deo dilectissimum presbyte- 
rium, conservos meos diaconos, singillatimque 8ο 

p in universum omnes, in nomine Jesu Christi, et in 
carne ejus et sanguine, passione et resurrectione 
corporali simul et spirituali, in nomine, in unione 
Dei vobiscum, Gratia vobis, misericordia, pax, pae 
tientia sit semper. 


XIII. Salutationes. 


)Ασπάζομαι τοὺς οἴκους τῶν ἀδελφῶν µου σὺν γυ- 
ναιξὶ καὶ τέχνοις, καὶ τὰς παρθένους, τὰς λεγοµένας 
(3) χήτας. Εῤέωσθέ µοι ἐν δυνάμει Ινεύματος. Ασπά- 
ζεται ὑμᾶς (4) Φίλων, σὺν ἐμοὶ àv. ᾽Ασπάζομαι τὸν 
oixov Ταουΐας, f» εὐχομαι ἐδρᾶσθαι πίστει καὶ ἀγά- 
πῃι σαρκικῇ τε καὶ πνευματικῇ. ᾿Ασπάζομαι Ἄλκην, 
τὸ ποθητόν µου ὄνομα, καὶ Δάφυον (5) τὸν ἀτύγχρι- 
τον, xal Εὔτεχνον καὶ πάντας κατ ὄνομα. Ἔῤῥωσθε 
ἐν χάριτι θεοῦ. 


Saluto familias fratrum meorum cum uxoribuset 
liberis, et virgines, vocatas viduas. Fortes sitis in 
virtute Spiritus. Salutat vos Philo, qui mecum est 
Saluto Taviam et domum ejus, quam opto firmari 
fide et charitate corporali et spirituali. Saluto Α]- 
cen, desiderabile mihi nomen, et Daphnum incom- 
parabilem, et Euteenum, omnesque nominatim. 

6 Valete in gratia Dei. 


Vetus interpres. 


qua» secundum Dcum, ipsis factam tranquillitatem ; et quoniam portu jam potita est, oratione vestra. 
Perfecti exsistentes, perfecta et sapite. Volentibus enim vobis bene facere, Deus paratus est ad tribuere. 


CAPUT XII. 


Salutat vos charitas fratrum, qui in Troade: unde et scribo vobis per Burrhum, quem misistis mecum 
simul Ephesiis fratribus vestris ; qui secundum omnia me quiescere fecit. Et utinam omnes ipsum imi- 


tentur, ex-istentem exemplarium Dei ministerii. Remuneret ipsum gratia secundum omnia. 


aluto Deo 


dignum episcopum, et Deo decens presbyterium, et conservos meos diaconos ; et singillatim et com- 
muniter omnes, in nomine Jesu Christi. et carne ipsius, et sanguine, et passione,et resurrectione carnali 
et spirituali, in unitate Dei et vestri. Gratia vobis, et misericordia, et pax, et sustinentia semper. 


CAPUT XIII. 


Saluto domos fratrum meorum, cum uxoribus et flliis; et virgines vocatas viduas. Valete mihi in 
virtute Patris. Salutat vos Philon, mecum exsistens. Saluto domum Thavie, quam oro flrmari fide et 
Charitate carnali et spirituali. Saluto Alken, desideratum mihi nomen ; et Daphnum incomparabilem, et 
KXzutecnum, et omnes secundum nomen. Valete in gratia Dei. 





AD POLYCARPUM. 


JE gjynatius, qui et Theophorus, Polycarpo, episcopo 
Ecclesie Smyrnzorum, qui ipse potius episcopum 


(99) Hunc locum male Semipelagianismi suspe- 
«-tum putat Baumgartem-Crusius, Lehrb. d. Dogm. 
€z., Il, 1407. 

1) Cf. ad Ephes., 2; ad Philad., c. 11. 

B Ἐν ὀνόματι non est in vet. versione, et pla- 
Tae omittendum videtur GALL. 

(3) Cf. Rothe, Anf., p. 253. Diaconisse. etsi es- 
Sent virgines, γῆραι tamen appellabantur, quia pri- 
mis Ecclesie temporibus vidue ad munus diaconis - 
Sarum eligi solebant. 

(4| Cf. supra c. 10. 


5 ΠΡΟΣ IIOAYKAPIION 9 


Ἰγνάτιος, 6 xal θεδφόρος. Πολυκάρπῳ ἐπισκόπφ 
m Ἐκκλησίας Σμερναίων, μᾶλλον (8) ἔπεσκο- 


(5)Ita ms. Smithius conjicit ᾿Ασύγχριτον. Cf. 
Rom. xvi, 44. 

(6) Authentiam hujus epistole contra speciales 
nonnullorum objectiones nuperrime propugnave- 


(1) Vocabulo Ἐχκλησίας nihil respondet in utro- 
que codice Syriaco. 

(8) Hanc paronomasiam Vairlenius ita reddidit: 
Inspectori, imo qui inspectus est a Deo. JaACoBSON. 


719 


plurimam salutem. 


SANCTI IGNATII EPISTOLJE &ENUINJE. 
habet Deum Patrem εἰ Dominum Jesum Christum À — vnptvp ὑπὸ Θεοῦ Ἡατρὸς καὶ 


120 


Κυρίου Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, πλεῖστα χαἰρειν. 


I. Laus et adhortatio. 


Piam montem tuam, velut supra petram immo- 
bilem fundatam, comprobans, summis eveho lau- 
dibus, quod dignus sim habitus sancta tua facie, 
qua utinam semper frui possim in Deo. Obsecro te 
per gratiam, qua indutus es, ut augeas cursum 
tuum, omnesque adhorteris, ut salventur.Defende 
locum tuum in omni cura carnali et spirituali. 
Unitatis curam habe,qua nihil melius. Omnes per- 
fer, ut et te perfert Dominus. Omnes tolera in cha- 
ritate, sicut et facis. Precibus vaca perpetuis. Po- 
stula sapientiam majorem, quam habes. Vigila, 
insomnem spiritum possidens. Singulis loquere,ut 


potes Deo adjuvante.Cunctorum egrotationes por- B 


ta, sicut perfectus athleta. Ubi plus laboris, ibi 
magnum lucrum. 


(9) ᾽Αποδεχόμενός σου τὴν iv. θεῷ γνώµτν, f692- 
σµένην ὡς ἐπὶ πέτραν ἀκίνηον, ὑπερδοξάζω (40), 
Χαταξιωθεὶς τοῦ (11) προσώπου σου τοῦ ἁμώμου, 
οὗ (42) ὀναίμην év θεῷ. Ηαραχαλῶ σε ἐν χάριτι :13), 
ᾖ (14? ἐνδέδυσαι, (15) προσθεῖναι τῷ δρόµῳ 202, xal 
πάντας παρακαλεῖν, ἵνα σώζωνται. (16) ἸΕχδίχει σου 
τὸν κόπον ἐν πάστῃ ἐπιμελείᾳ σαρχικῇῃ τε καὶ πνευ. 
pata. Ῥῆς ἑνώσεως φρόντιζε, Ti; οὐδὲν ἄμεινον, 
Ἠάντας βάσταζε, ὡς xai ct ὁ Kóp:oc. Πάντων ἀνέ- 
you ἐν ἀγάπῃ, ὥσπερ xai ποιεῖς. Προσευχαῖς σχό- 
λαζε (47) ἁδιαλείπτοις. (48) Αἱτοῦ σύνεσιν πλείονα 
Tc ἔχεις. Γρηγόρει, ἀκοίμητον (49) πνεῦμα κεχτη: 
μένος. Τοῖς χατ᾽ ἄνδρα κατὰ (20) βοήθειαν θεοῦ 
λάλει' Πάντων τὰς νόσους βάσταζε, ὡς τέλειος ἆθλη- 
τής. Όπου πλείων χόπης, πολὺ χέρδος. 


II. Continuatio adhortationum. 


Bonos discipulos si amaveris, nullam inde me- 
reris gratiam ; potius pestilentiores in mansuetu- 


Καλοὺς μαθητὰς (21) ἐὰν φιλῆς, χάρις σοι οὐκ 
ἔστιν' μᾶλλον τοὺς (22) λοιμοτέρους ἐν πραότητι 


Vetus interpres. 


Ignatius, qui et Theophorus, Polycarpo episcopo Ecclesie Smyrnzorum, magis autem visitato a Deo Patre 
et Domino Jesu Christo, plurimum gaudere. 


CAPUT I. 


Acceptans tuam in Deo sententiam, firmatam ut supra petram immobilem,superglorifico, dignificatu'* 
tua facie immaculata, qua fruar in Deo. Deprecor te in Dei gratia qua indutus es, apponere cursui tuO » 
et omnes deprecari ut salventur. Justifica locum tuum in omni cura carnali et spirituali.Unionem cura. : 
qua nihil melius. Omnes supporta ; ut et te Dominus. Omnes sustine in charifate; quemadmodum ο 
facis.Orationibus vaca indesinentibus. Pete intellectum ampliorem eo quem habes.Vigila,non dormienter»8t- 
spiritum possidens. Singulis secundum consuetudinem Dei loquere. Omnium sgritudines porta,ut pex 
fectus athleta. Ubi major labor, multum lucrum. 


CAPDT II. 
Bonos discipulos si diligas, gratia tibi non est: magis deteriores in mansuetudine subjice. Non omn 


runt Hutherus (in Illgenti Zeitschr. für histor. theol., (; θεοῦ,ᾳποά ne apud interpolatorem quidem legimus 
t. XI, p. 62 sqq.) et Düsterdieck, De Ignatianarum (14) ᾿Ωνδέδυσαι. Imitatur S. Paulum, qui voc - 
epistolarum authentia, etc., p. 42 seqq. Multi enim ῥἑνδύω et ἐνδύομαι hoc sensu sepe utitur, e. pee 
contendebant, vix esse verisimile, quod lgnatius — Ephes. vi, 14 ; Cod. ru, 12. Prans. 

duas epistolas ad Smyrneos miserit, unam ad (13) Ηροσβεῖναι τῷ δρόµμῳ. Similia in S. Scripturaes 
Smyrnmos in commune, alteram ad episcopum legimus: Πληροῦν τὸν ópópov. Act. xin, 95; τε-- 
Smyrna separatim. Sed clare id narrat Eusebius, — Àeto5v τὸν ὁὀρόμον. Act. xx, 24; ll Tim. iv, 7. 

Hist. eccl., 11, 96. Epistola ad Polycarpum duplex (16) l. e. defende episcopatum tuum. Hanc senten - 
exstat versio Syriaca, seu potius duo codices unius — tiam Syrus, minus eam intelligens, ita vertit: Eg 
ejusdemque versionis, quorum alter seculo sexto, res requires, quà conveniunt cum omni cura corpo- 
alter octavo exaratus videtur. Vetustiorem codicem ris et anims. 


typis exscribendum curavit Curetonus, l. c.. junio- (17) ᾽Αδιαλείπτοις apud Syrum non exstat. 
ris codicis lectiones variantes, que paucissima et 
nullius ponderis sunt, addens. Uterque codex pri- 
mam tant'm epistole partem (usque ad finem ca- 
pitis sexti) continet. capitibus autem 7 et 8 

yrusduastantum sententias mutatus est, easque 
cum (ine capitis sexti conjunxit. Creterum Syrus in 
vertenda bac epistola exemplar Grecum pene ad 
verbum secutus est. 

9) ᾽Απηδέχομαι — probo, comprobo, acceptum 
habeo. PEARsON. T, ἐν θεῳ γνώμην. 8imilii modo 
Ignatius in epistola ad Rom., c. 7, scribit: Tv 
εἰς Oc^v µου γνώµην. 

(10, Sc. θ:όν, quod Syrus legit. 

(11) To3 προσώπου σου. Nunquam igitur ante vi- 
derat Polycarpum. PEans. 

(12) Cfr. lgnat. ad Ephes., c. 2: ad Magn., c. 2 
et 12 ; ad Rom., c. 5. 

(13) Smithius contra auctoritatem ms. addit 


(18) Nil habet hic locns rusticitatis seu arrogan- 
tie, ut Dalleus contendebat. Fraterno tantum 
amore ductus beatusIgnatius, Polycarpum suum ad 
Ecclesiam studiose fovendam ac preces assidue 
fundendas hortatus est. DUESTERDIECK. 

(19) Apud Damascenum qui hunc locum citat, 
legitur ἀχοίμητον ὄμμα, quod idem est ; intelligit 
enim ὄμμα τῆς φυχῆς. PEARs. Syrus cum Greco 
textu nostro legit πνεῦμα. 

(20) Interpolator habet ὀμοήθειαν, Latinus inter- 
pres consuetudinem. Syrus legisse videtur xoti 
ἔλημα seu βουλήν, vertit. enim : Concordans cum 
voluntate Dei. 

(24) Post µαθητάς Syrus legisse videtur µόνον, 
quod non interpolator quidem agnoscit. 

(2991 Adjectivum λοιµός sepius legitur apad LXX 
Interpretes, et apud S. Barnab., c. 10. 


123 


SANCTI IGNATII EPISTOLAE GENUINJE. 


μέ 


temnas ; sed nec ipsi superbiant,verum ad gloriam A τας (38) ζήτει. (39) Δούλους xal δούλας μὴ bmezz- 


Dei plus serviant, ut potiorem libertatem a Deo 
consequantur. Non desiderent communibus sum- 
ptibus e servitute redimi, ne servi inveniantur cu- 
piditatis. 


φάνει' ἀλλὰ μηδὲ αὐτοὶ φυσιούσθωσαν, ἀλλ᾽ εἰς δόξαν 
θεοῦ πλέον δουλευέτωσαν, ἵνα κρείττονος ἐλευθερίας 
ἀπὸ θεοῦ τύχωσιν. Mi, ἑράτωσαν ἀπὸ τοῦ κοινοῦ 
ἐλευθεροῦσθαι, ἵνα μὴ δοῦλοι εὐρεθῶσιν Ἐπιθυμίας. 


V. Quid conjuges, caelibes, sponsos moneat episcopus. 


Malas artes fuge; magis autem de illis coram 
populo loquere. Sororibus meis dicito, ut Domi- 
num ament, et maritis contente sint carne ac δρ!» 
ritu. Similiter et fratribus meis manda in nomine 
Jesu Christi, ut diligant conjuges suas sicut Domi- 
nus Ecclesiam !*.Si quis potest in castitate manere, 
ad honorem ejus, qui Dominus est carnis.in humi- 
litate maneat. Si glorietur, periit; et si se majo- 
rem episcopo censeat, interiit.Decet vero, ut sponsi 
et sponse de sententia episcopi conjugium faciant, 
ut nuptie secundum Dominum sint,non secundum 
cupiditatem. Omnia ad honorem Dei fiant. 


(40) Τὰς καχοτεχνίας qsüva* μᾶλλον δὲ περ) τούτων 
(41) ὁμιλίαν ποιοῦ. Ταῖς ἀδελφαῖς µου προσλάλει, 
ἀγαπᾷν τὸν Κύριον, xxi τοῖς συµθίοις ἀρκεῖσθα: σαρχὶ 
καὶ πνεύματι. Ὁμοίως xai τοῖς ἀδελφοῖς µου παράἆγ- 
γελλε ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀγαπᾷν τὰς συµ- 
θίους ὡς ὁ Κύριος tAv ᾿Εκκλησίαν. B? τις δύναται 
ἐν ἀγνείᾳ µένειν εἰς τιμήν τοῦ (49) Κυρίου τῆς σαρ- 


. xóc, ἐν ἀχαυχτησίᾳ µενέτω. ᾿Εὰν καυχήστται, ἀπώ. 


Àtto: καὶ ἐὰν γνωσθῇ πλέον τοῦ ἑπισχόπου, ἔφθαρ- 
ται. (49) pins: δὲ τοῖς γαμοῦσι καὶ ταῖς γαμουμέ- 
ναις, μετὰ γνώμης τοῦ ἐπισχόπου τὴν ἔνωσιν ποιεῖ- 
σθαι, ἵνα ὁ γάμος ᾖ κατὰ θεὸν, xal μὴ κατ’ ἐπιθυ- 
µίον. (44) Πάντα slc τιμὴν θεοῦ γινέσθω. 


VI. Officia gregis Christiani. 


Episcopo attendite, ut et Deus vobis attendat. 
Utinam ego vicissim recreare possim eos, qui sub- 
diti sunt episcopo, presbyteris, diaconis ; et utinam 
mihi contingat cum illis partem habere in Deo. 
Collaborate vobis mutuo ; una certate, una currite, 
compatimini, una dormite, una exsurgite, ut Dei 
&dministratores, familiares et ministri. Placete 
illi, cui militatis, a quo et stipendia fertis. Nemo 
vestrum desertor inveniatur. Baptismus vester ma- 


(&5) Τῷ ἐπισχόπῳ προσέχετε, ἵνα καὶ ὁ θεὺς 
ὑμῖν. (40) ᾽Αντίψυχον ἐγὼ τῶν ὑποτασσομένων τῷ ἔπι- 
σκόπῳ, πρεσθυτέροις, διακόνοις' καὶ μετ αὐτῶν pot 
τὸ µέρος γένοιτο σγεῖν ἐν θεῷ. Συγκοπιᾶτε GÀ A Y Aoc. 
συναθλεῖτε, συντρέχετε, συµπάσχετε, συγχοιμᾶσθε, 
συνεγεἰρεσθε, ὡς Θεοῦ οἰκονόμοι xai πάρεδροι xal 
ὑπηρέται. (41) ᾿Αρέσκετε ᾧ στρατεύεσθε. ao' οὗ xai 


6 τὰ [48] ὀψώνια κομίζεσθε. Μήτις ὑμῶν δεσέρτωρ 


εὖρεθῃ. Τὸ βάπτισμα ὑύμῶν µενέω 49 ὡς ὅπλα, ἡ 


Vetus interpres. 


sine Deo quid operare : quod autem operaris, sit bene stabile. Sepius congregationes fiant : ex nomine 
omnes quare, Servos et ancillas ne despicias, sed neque ipsi inflentur; sed in gloriam Dei plus serviant, 
ut meliori libertate a Deo potiantur. Non desiderent a communi liberi fieri ; ut non servi inveniantur 
concupiscentiae. 


CAPUT V. 


Malas artes fuge: magis autem de his homiliam fac. Sorores meas alloquere, diligere Dominum, et 
viris sufficere carne et spiritu. Similiter et fratribus meis annuntia in nomine Jesu Christi, diligere 
uxores, ut Dominus Ecclesiam. Si quis potest in castitate manere, in honorem carnis Domini, in in- 
gloriatione Domini maneat, Si glorietur, perditur: et si videri velit plus episcopo, corruptus est. Decet 
autem ducentes et ductas, cum sententia episcopi unionem facere; ut sit secundum Deum, et non 
secundum concupiscentiam. Omnia in honorem Dei fiant. 


CAPUT VI. 


Episcopo attendite,ut et Deus vobis. Unanimis ego cum subjectis episcopo, presbyteris diaconis : et cum 
ipsis mihi pars fiat capere in Deo. Collaborate ad invicem, concertate, concurrite, compatimini,condor- 
mite, consurgite, ut Dei dispensatores, et assessores et ministri. Placete cui militatis ; a quo et stipendia 
fertis. Nullus vestrum otiosus inveniatur.Baptisma vestrum maneat ut scutum, fides ut galea, charitas 


1^ Ephes. v, 29. 


(38) I. e. universos nominatim ad congressus Ὦ 
Sacros convoca. Jac. 

39) Cfr. Neander, « Kirchengesch., » I, p. 300. 

40) I. e. « malas doctrinas, haereses. » 

(&1) I. e. « frequenter orationes coram populo de 
his malis doctrinis habeantur. » In prioribus meis 
editionibus cum interpolatore legi: Ὁμιλίαν μὴ 
ποιού. Cum vero particula negativa non solum in 
codice Mediceo (textus Greci), sed etiam in veteri - 


(49) Videatur Neander, l. c., p. 324. 

(44) Cfr. 1 Cor. x, 31. 

(49) Quia epistola, ad episcopum Smyrne desti- 
nata, ex more antiquo legenda etiam erat Smyr— 
nensibus, ideo sanctissimus inartyr intermiscet- 
praecepta ad populum. Cor. 

(46) Cfr. supra, c. 2; ad Smyrn.. c. 10; ad 
Ephes., c. 21. 

1&7) Syrus habet: Placete ei et militate pro eo, ut 


bus versionibus Latina et Syriaca non reperiatur, 
nunc eam omitltendam putavi. 

(42) I. e. « ejus, qui corpora nostra resuscitat,et 
cujus membra corpora nostra sunt. » Cfr. I Cor. τι, 
14. 13. Jac. Alii reddunt, « ad honorem carnis Do- 
minica. » Pari modo etiam Syrus vertit, ac si le- 
gisset: Elc τιμὴν τῆς σαρχὸς τοῦ Κυρίου. 


stipendia ab eo accipiatis. Legisse videtur cum in- 
terpolatore χηµίσεσθε. 

. (48) Ignatius compluribus utitur vocabulis Lati- 
nis, ex re militari desumptis. a Grecis quoque usu 
receptis, ὀψών:α, δεσέρτωρ, δεπόσιτα, Ἀκχεπτα. 

(49) Μενίτω. Hoc vocabulo utitur Ignatius, quia 
desertores arma abjiciebant. PrAas. 


125 EPISTOLA AD POLYCARPUM. 126 


πίστις ὡς περικεφαλαία, ἡ ἀγάπη ὡς δόρυ, } ὑπο- A neat velut arma,fides ut galea, charitas ut hasta, 
μονὴ ὡς πανοπλία. Τὰ δεπὀσιτα ὑμῶν τὰ ἔργα ὑμῶν, — patientia ut tota. armatura Deposita vestra sint 
ἵνα τὰ ἄκχεπτα ὑμῶν ἄξικ χοµίσησθε. Μακροθυμή-  operavestra, ut accepta vestra digne reportetis. 
σατε οὖν μετ ἀλλήλων ἐν πραότητι, ὡς ὁ Θθεὸς — Longanimes igitur estote alter ad alterum in man- 


[ ($0) μεθ] ὑμῶν (51). Ὀναίμην ὑμῶν διὰ παντός, suetudine, ut et Deus erga vos. Utinam fruar vobis 
perpetuo. 
VII. Mittite legatum ad Antiochenos ob pacem restitutam. 
(52) Ἐπειδὴ ἡ ᾿Ἐκκλησία ἡ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τῖς Συ- Quia vero Ecclesia, quee est Antiochis in Syria, 


plac εἰρηνεύει, ὡς ἐδηλώθη got, διὰ civ npossuy?» — ut mihi relatum est, pace fruitur per preces ve- 
ὑμῶν, κἀγὼ εὐθυμότερος ᾖἐγενόμην ἓν ἁἀμεριμνίᾳ — stras ; et ego nunc tranquilliore animo sum in se- 
θεοῦ, ἐάν περ διὰ τοῦ παθεῖν Θεοῦ ἐπιτύχω, tl; «à —curitate Dei ; si modo per passionem Deum asse- 
εὑρεθῖναί µε ἐν τῇ (53) ἀναστάσει ὑμῶν (54) µαθη- — quar, ut in resurrectione discipulus vester inve- 
τήν. (95) Πρέπει Πολύχαρπε θεοµακαριστότατε, — niar. Decet, Polycarpe, in Deo beatissime, conci- 
συμθούλιον ὀγαγεῖν θεοπρεπὲστᾶτον, xai χειροτονῆ- — lium cogere Deo decentissimum,et eligere aliquem, 
σα τινα, ὃν ἀγαπητὸν λίαν ἔχετε xal ἄοχνον, ὃς δυ- p quem valde charum habeatis et impigrum,qui po- 
νήσεται θεόδροµος κχαλεῖσθαι' τοῦτον καταξιῶσαι, — terit divinus cursor appellari ; illumque eodignari 
ἵνα πορευθεὶς εἷς Συρίαν δοξάσῃ ὑμῶν τὶν ἄοχνον honore, utin Syriam profectus impigram chari- 
ἀγάπην εἷς δόξαν Χριστοῦ. Χριστιανὸς ἑαυτοῦ ἔξου- — tatem vestram ad Dei gloriam celebret.Christianus 
σίαν οὐκ ἔχει, ἀλλὰ θεῷ σχολάζει. Τοῦτο τὸ ἔργον — sui potestatem non habet, sed Deo vacat. Hoc est 
θεοῦ ἔστιν xal ὑμῶν, ὅταν (56) αὐτῷ ἀπαρτίσητ. — opus Dei et vestrum, quando id in illius honorem 
Πιστεύω γὰρ (97) «5 χάριτι, ὅτι Étoigol dote εἷς — perfeceritis. Confido enim gratie, vos paratos esse 
εὐποιίαν θεῷ ἀνήχουσαν. Εἱδὼς οὖν ὑμῶν τὸ σύντο- — ad opus hoc bonum, ad Deum pertinens. Cum ita- 
voy τῆς ἀλιθείας, δι’ ὀλίγων ὑμᾶς γραμμάτων παρε- — que scirem vehemens vestrum erga veritatem stu- 


κάλεσα. dium, brevi epistola vos adhortatus sum. 
VIII. Et ali Ecclesiz legatos vel epistolas Antiochiam mittant, Salutationes. 
(58) Ἐπε) (59) πάσα.ς ταῖς Ἐκκλησίαις οὐκ ἑδυνή- Cum omnibus Ecclesiis scribere non potuerim 


Vetus interpres. 


ut lancea, sustinentia ut omnis armatura. Deposita vestra, opera vestra ; ut accepta vestra,digna feratis. 
Longanimiter ferte igitur vos ad invicem in mansuetudine, ut Deus vos. Fruar vobis semper. 


CAPUT VII. 


Quia Ecclesia qu: in Antiochia Syrio, pacem habet, ut ostensum est mihi, per orationem vestram ; 
et ego letior factus sum in sollicitudine Dei : si quidem, per pati Deo potiar, in inveniri me in oratione 
vestri discipulum. Decet, Polycarpe Deo-beatissime, concilium congregare Deo-decentissimum, et ordi- 
nare aliquem,quem dilectum valde habetis et impigrum, qui poterit Dei-cursor vocari : et hunc dignifi- 
cari ut vadens in Syriam, glorificet vestram impigram charitatem in gloriam Dei. Christianus sui ipsius 
potestatem non habet, sed Deo vacat. Hoc opus Dei est et vestri, quoniam ipsi perfecti estis. Credo 
enim gratie, quoniam parati estis ad beneficentiam Deo decentem, Sciens vestrum compendium verita- 
tis, per paucas vos litteras consolatus sum. 

CAPUT VIII. 


Quia igitur omnibus Ecclesiis non potui scribere,propter repente navigare me a Troade in Neapolim; 


(50) Legendum µεθ᾽ ὑμῶν. ut. apud interpolato- { addit, loco mei, sicut. precepi tibi, in Greco non 
xem. apud Syrum et.in« Fragmentis Damascenicis — exstant, neque in codice Mediceo, neque apud in- 
Aupefucaldinis. » terpolatorem. Syrus lizec e suis addidisse videtur. 

(51) Cfr. Ignat. ad Ephes., c. 2 ; ad Magn., c.2  Pr&tereaCuretonusabsque ullisarrumentis omnia, 
et 12 ; ad Rom.. c 5. qua in versione Syriaca non leguntur, a falsario 

(52) E capite septimo Syrus nil nisi unicam sen- quodam posteriorum seculorum addita contendit. 
"tentiam : Χδιστια,ὸς ἑαυτοῦ ἐξουσίαν οὐκ ἔχει, ἀλλὰ ed hac capita 7 et 8 adeo omni oppugnatione 
"esp c/.olite, mutuatus est. De legatis ad Antio-  hsreticorum, omnique muneris episcopalis com- 
«chenos mittendis efr. ad Smyrn.,c. 14; adPhilad.,  mendatione carent, ut causa, quod falsarius heec 
«c. 10. adjecerit, detegi non possit. Maxima porro injuria 
(53) Vet. int. in oratione. Cotelerius ideo conji- X Curetonus affirmat, verba genuina, qua Syrus le- 
wcit ἀναιτήσει. lerit,nec non narrationem Eusebii (Ignatium beato 

(34) Ita legit vetus interpres Ms. male παθττήν. olycarpo Ecclesiam  Antiochene commendasse, 

(53) Haec refert S. Polycarpus in ep. ad Phil, Hist. eccl., i, 36), falsario ad conflcienda capita 
«c. 13. PraAns. 7 et 8 ansam dedisse. Id nullo modo verisi- 

156) Ita ms., non αὐτό, uti in lib. impr. Jac. mile est. Curetonus denique et in eo erravit, quod 

(57) Transpone verba, ὅτι τῇ Χάριτι, h. e. διὰ τῖς caritibus 7 et 8 De elecuione novi episcopi Δη- 
"χάριτος. SuiTB. tiochenorum verba fleri putet. Ignatius enim non 

(38) Syrus. ut e capite antecedenti.ita etiam eca- — de novo episcopo,sed de legatis a pluribus Eccle- 
pite octavo unicam tantum sententiam in versio- [) 5iis Antiochiam mittendis loquitur. 
mem suam transtulit : Ασπάζομαι τὸν μέλλοντα κατ- (59) Interpolator addit oov. 

αξ.οὖσθαι τοῦ tiq Συρίαν πορεύισθαι. Que — Syrus 


121 


SANCTI IGNATIÍ EPISTOLAE GENUIN.£. 


"- 


quod repente a Troade Neapolim, jussu ita postu- A 67v γράψαι, διὰ τὸ ἐξαίφνης πλεῖν µε ἀπὸ Τρωαξος 


lante,navigaverim ; tu, qui sententie Dei sis com- 
pos, scribes vicinis Ecclesiis, ut οἱ ipsi idem fa- 
ciant, qui possint, pedites mittant, alii vero 
epistolas per eos, qui a te mittentur ; ut gloriflce- 
ris eterno opere,quemadmodum dignus es. Saluto 
omnes nominatim, et Epitropi uxorem cum tota 
domo sua et liberis. Saluto Attalum mihi charum. 
Saluto eum, qui profectione in Syriam dignus ha- 
bebitur. Gratia in perpetuum cum illo erit, et cum 
mittente illum Polycarpo. Opto vos semper valere 
in Deo nostro Jesu Christo, per quem in unione 
cum Deo et episcopatu permaneatis. Saluto Alcen, 
desiderabile mihi nomen. Valete in Domino. 


εἰς Νεάπολιν, ὡς τὸ (60) θέλημα προστάσσει' Ἱρά- 
ψεις ταῖς ἔμπροσθεν Ἐκκλησίαις, ὣς Θεοῦ γνώµην 
κεχττµένος, εἰς τὸ καὶ αὐτοὺς τὸ αὐτὸ ποιῆσαι, oi 
μὲν δυνάµενοι πεζοὺς πέμφαι, οἱ δὲ ἐπιστολὰς διὰ 
τῶν ὑπὸ σοῦ πεµποµένων ἵνα (64) δοξασθῆτε αἰωνίφ 
ἔργῳ, ὡς ἄξιος Gv. ᾿Ασπάζομαι πάντας ἐξ ὀνόματος, 
xai τὴν τού Ἐπιτρόπου σὺν ὅλφῳ τῷ ofr αὐτῆς xal 
τῶν τέκνων. ᾿Λσπάζομαι "Ατταλον τὸν ἀγαπητόν 
µου. ᾿Ασπάζομαι τὸν μέλλοντα καταξιοῦσθαι τοῦ cl; 
Συρἰαν πορεύεσθαι. "Ἔσται ἡ χάρις μετ αὐτοῦ διὰ 
παντὸς, xai τοῦ πέµποντος αὐτὸν Πολυκάρπου. 'Ej- 
ῥῶσθαι ὑμᾶς διὰ παντὺς ἐν θεῷ ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι- 
στῷ εὔχομαι, ἐν ᾧ διαµείνητε ἓν ἑνότητι θεοῦ xal 
(62) ἐπισκοπῇ. )ΔΑσπάζομαι (63) Ἄλκην, τὸ ποθητόν 
µου ὄνομα. "Εῤῥωσθε lv. Κυρίφῳ. 


Vetus interpres. 


ut voluntas P 
potentes pedi 


recipit ; scribes aliis Ecclesiis,ut Dei sententiam possidens, idem et ipsos focere : hiquidem 
ites mittere, hi autem epistolas per a te missos, ut gloriflceris eeterno opere.ut dignus ersi- 


stens. Saluto omnes ex nomine ; et eam qua Epitropi, cum domo tota ipsius et flliorum. Saluto Attalum 
dilectum meum. Saluto futurum dignificari ad eundum in Syriam. Erit gratia cum ipso semper, εί 
mittente ipsum Polycarpo. Valere vos semper in Deo nostro Jesu Christo oro; in quo permaneatis in 
unitate Dei et visitatione. Saluto Alken, desideratum mihi nomen. Valete in Domino. 


(60) I. e. mandatum imperatoris, seu militum, qui 


Ignatium ducebant, seu voluntas Dei. θέλημα abso- 


lute ponitur ep. ad Smyrn., c. 11. Jac. 
(61) Fortasse legendum 9$o£ac65c. Sarra. 


(62) Lege ἐπισνόπου, ut habent codices Augustt- 
nus et Leicestrensis (epistole interpolate). ΟΙΤΗ. 
(63) Cfr. fgnat. ad Smyrn., c. 13. 


139 AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 7390 








ο. IGNATII. EPISTOLAE INTERPOLATE. 
MONITUM. 


(CorELERiUs, Patres apostolici, ed. Amstelodam., 1724, lI, 43.) 


Interpolatas fuisse ac depravatas B. Ignatii Epistolas satis superque demonstrant, tum superiores Epi- 
stolz vere.cum testimoniis veterum ad oras a me positis, si cum utraque editione committantur ;tum 
ex additamentis illa multa, quz ad doctrinam, disciplinam et historiam svi Ignatiani pertinere nulla- 
tenus possunt. Citata primum  interpolationes reperiuntur ssculo sexto per Stephanum Gobarum in 
Bibliotheca Photii, et Anastasium Antiochenum in Gregorii pape Epistolis : eo seculo,sive antea inter- 
jectee per audaculum Graecum ; qui aut idem exstitit cum interpolatore Constitutionum apostolicarum, 
aut diversus, isque antiquior recentior. vel aqualis: incerta enim hac: quanquam probabilius mihi 
sit. centones Clementinos Ignatianis esse vetustioris suturz. Illud constare debetadversus Usserium hic; 
et probavimus supra, triginta canones apostolorum extremos, non sexto demum post Christum saeculo 
lucem aspexisse, verum jam quarto fuisse vulgatos. Àn autem consarcinator noster cum Arianissense- 
rit an ἃ Catholica steterit, ubi ad loca h:ereseos suspecta ventum erit, expendemus atque explica- 

imus. 








TOY ATIOY ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΟΣ 
II'NATIOY 


ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΘΒΟΥΠΟΛΕΩΣ " ANTIOXEIA 
EIHIZTOAAI 


SACROSANCTI MARTYRIS IGNATII 


ARCHIEPISCOPI THEOPOLEOS ANTIOCHLE. 


EPISTOLAE. 


ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ. AD EPHESIOS. 


Ἰνάτιος, ὃ καὶ Θεοφόρς τῇ εὐλογημένῃ iv Ἱρπαίω, gui et Theophorus, benedictz in ma- 
µεγίθει Θεοῦ Πατρὸς ! καὶ πληρώµατι, ^f καὶ —— Qmitudine Dei Patris, et plenitudine, ac pra- 
προωρισμένῃ πρὸ αἰώνων εἶναι διὰ παντὸς εἷς destinate ante secula, ut esset. semper in. perma- 
δόξαν παράμονον, ἄτριπτον, Ἠνωμίνην, καὶ nente gloria, immutabilis, unita, et electa, in vera 
! deest in al. edit. 


(4) θεουπόλεως ᾽Αντιολείας. Multis post Ignatium eam ad fldem vocaverat, domicilium et civitas 
martyrem seculis, Antiochie inditum fuit Theopo- deinceps appellaretur. » Quem Guillelmi, lib. 1v, 
leos nomen a Justiniano imperatore. Et longe a cap. 9, locum (moneo obiter)oculis pretergredien- 
veritate aberrabat Guillelmus Tyrius, cum de An- tibus legens Jacobus de Vitriaco, Theophilis putavit 
tiochia hec scriberet :« Unde et quia gratisetsine — se cernere, ubi Theopolis jacet. « Postquam vero, 
difücultate predicantem suscepit apostolum, ad inquit, Historie Orientalis cap. 32, B. Petri aposto- 
Christi idem unanimiterconversa; etnomen,quod — lorum principis.quiin ea primo cathedralem digni- 
sicut unguentum effusum, longe lateque redolet, tatem suscepit,ad Dominum conversa est preedica- 
prima invenit et docuit, nomen ei designatum est — tione et miraculis, a viro nobili et in urbe poten- 
novum, et Theopolis est appellata ; ut quee prius tissimo Theophilo, qui postea ejusdem civitatis 
hominis nequametimpiinomen pertulerat,eejus qui —septimus ordinatus esi antistes, app' 


131 


nostri Jesu Christi. Salvatoris nostri ; Ecclesie 
merito beatz, qug est Ephesi in. Asia, plurimam 
in Jesu Christo, et in. immaculato gaudio sa- 
lutem. 


I. Suscepi vestrum in Deo multum exoptatum no- 
men,quod possidetis natura justa, secundum fidem 
et charitatem in ( hristo Jesu Servatore nostro: 
cum imitatores silis clementi; Dei, excitantes vos 
per sanguinem Christi, cognatum opus omnibus 
suis numeris absolvistis,postquam audistis me vin. 
ctum a Syria abduci pro Christo,qui estcommunis 
spes, confidentem vestris precibus me consecutu- 
rum, ut Rome adversus bestias pugnem, quo per 


martyrium discipilus esse possim illius, qui se- B ὑπὶρ ἡμῶν 


ipsum pro nobis obtulit Deo Patris oblationem et hos- 
tiam *.Quandoquidem numerosam vestram multitu- 


* al. Αποδεξάμενος. ? Ephes. v, 2. * al. ἐπεί. 


Theophilis, ut quz: prius a profano rege nomen 
habuit, a viro sancto et religioso novum nomen 
sortiretur » Cor. 

(2) 'Ev θελήματι θ.οῦ Πατρὸς, xai Kuploo uv 
Ἰησοῦ Ἀριστοῦ τοῦ Σωτῖρος fuo». Verus Igna- 
tius: Ἐν θελήµατι τοῦ Ηατρὸς, καὶ ᾿Ιτσοῦ Χριστοῦ 
του θερῦ ἡμῶν. Hic. et cap. 1 epistole, ubi ἐν αἷ- 
ματ, θε” mutatum cernitur in ἐν αἵματι Χριστοῦ, 
suspicari quis posset hiereticam fraudem,nisi alibi 
sepe in istis interpolatis epistolis Christus predi- 
carelur esse Deus. ip. 


(3) Àazà. Qui à nobis nunc primum editus est C 


vetus Latinus interpres, quem a patria deinceps 
Anglícanum nominabimus, legit, χάριτι, gratia. 
UssEn. 

(&) ᾽Απεδεξάμην. Ita Grrecus. codex Nydpruccia- 
nus : sed Augustanus ᾽Αποδεξάμενος. Veteris inter- 
pretis Latini editiones vulgata priore modo legunt, 
Suscepi : sed mss. posteriore, Suscipiens ut et a 
nobis editus Anglicanus interpres, Acreptans. Ip. 

(3) Τὸ πολυπόθητον ὄνομα. Àd Ephesiorum 
nomen allu:isse euin hic existimat Vairlenius ; et 
ante illum Anyglicanus noster, ad verba hzc notu- 
lam hanc apponens : « Ephesis Greece, desiderium 
Latine ; Ephesii desiderabiles dicuntur,» et alteram 
ad sequentia illa : Τὸ συγγενικὸν ἔργον, cognatum 
opus : « sc. vestro nomini el desiderio sancto.quod 
accendistis in sanguine Jesu Christi.»Unde illis jure 
merito nomen hoc inditum addit lgnatius.non θἒσει, 
sed φ΄σει δικαίᾳ vel δ.καίως, ut hic forte legendum 


AD EPISTOLAS 8. ΙΑΝΑΤΙΙ GENUINAS APPENDIX 


passione, per voluntatem Dei Patris, et Domini À 


194 


ἐκλελεγμένην, ἓν πάθει ἀλτθινῷ, ἓν θελήματι 

θεοῦ Πατρὸς, xai Κωρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ 

τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, (2) τῇ Ἐκνλησίᾳ τῇ ἀξ.ο- 
µακαρίστῳ, τῇ οὔσῃ iv ᾿ἸἘφίσῳ τῆς ᾿Ασίας, 

πλεῖστα iv Ἰησοῦ Χριστῷ, καὶ ἐν ἁμώμφ χαρᾶ (3) 

χαίρειν. 

I. 1 Απεξεξάμην (4) ὑμῶν ἐν θεῷ τὸ πολυπόθητον 
ὄνομα (5b) 6 χέκτηαθε φύσει δικαίᾳ, κατὰ πίστιν xai 
ἀγάπην lv Χριστῷ Ἰησοῦ, τῷ Σωτῆρι ἡμῶν) μιμηταὶ 
ὄντες (0) θεοῦ φιλανθρωπίας, ἀναζωπυρήσαντες dv 
αἷματι Χριστοῦ, τὸ συγγενιχὸν ἔργον (7) τελείως 
ἀπηρτίσατε, ἀκούσαντες γάρ µε δεδεμένον ἀπὸ Συρίας 
ὑπὲρ Χριστοῦ, τῆς κοινῖς ἑἐλπίδος (8), πεποιθότα τῇ 
προσευΧῇ ὑμῶν ἐπιτυχεῖν ἐν ᾿Ῥώμῃ θηριομαχῆσαι, 
ἵνα διὰ τοῦ μαρτυρίου δυνχθῶ μαθητὴς εἶναι τοῦ 
ἑαυτὸν ἀνενεγχόντος θεῷ προσφορὰν 
καὶ θυσἰαν (9): ἐγὼ * μὲν (40) οὖν τὴν πολυπλήθειαν 


(14) ὑμῶν ἐν ὀνόματι θεοῦ ἄπείλιφα ἐν (12) ᾿Ονισί- 


exemplari : pro Christo et spe communi. Communis 
autem spes, ut communis fides. Tit. , &, et xoi, 
σωττρία, in B. Judi Epistola. UsskR. ] 

(9) Too ὑπὶρ ἡμῶν ἑαυτὸν ἀνενεγχόντος θεῷ 
προσφορὰν καὶ θυσίαν. Vulgatus interpres addidit, 
ex B. Pauli Epistola ad hos ipsos Ephesios : Εἰς 
ὀσμὴν εὐωδίας, in. odorem bona suavitatis ; Angli- 
canus vero, his omnibus preetermissis,eorum loco 
substituit : videre festinatis. Absque quibus,sensus 
Ignatii videtur hic haerere satis perplexus : quem 
tamen Mastreus ita extricare conatus est . « Post- 
quam audivistis me vinctum a Syria abduci pro 
Christo.qui spes est nostra communis,confldereque 
ut vestris precibus assequerer, etc., excitato in 
vobis igne charitatis,per meritumsanguinis Christi, 
nativum vobis et familiare opus consummastis. » 
Ip. 

(10) Ἐγὼ μὲν οὖν. Ita codex Nydpruccianus, ubi 
Augustanus habet, 'Enti οὖν. Priorem lectionem 
secutus est Anglicanus ; posteriorem vetus vulga- 
tus Ignatii interpres. Nos priorem retinuimus : ne 
sequens sententia in Greco contextu suspensa re- 
linqueretur et imperfecta. Ip. 

"m HoAonAZ0siav. In libro manu exarato, 
πολυπάθειαν male. Mox vide notam marginalem ad 
veterem interpretationem ; atque ibi appone ista. 
Rufini contra Hieronymam : « Per totos pene 
libellos suos longe lateque se jactat Didymi videntis 
esse discipulum,et χαθτγττήν, id est preceptorem, 
in Scripturis sanctis habuisse Didymum. » Necnon 


monuit doctissimus Junius noster. qui etiam illud [) hzc ex Vita Hieronymi : « Huic viro in litterarum 


in superiore hujus epistole inscriptione emendari 
posse existimat, ut pro ἐν πάθει ἀλτθινῷ, legatur, 
v πόθῳ ἀλτθινῷ. Ip. 

(6) Μ:μιταὶ ὄντες, etc. Quid si verba sic inter- 
pungantur inquit idem) et legantur, µιµττα) ὄντες 
θεοῦ. Φιλανβριυπίαν ἀνχζωπυρήσαντες. Quam vocem 
reaccendrntes reddidit Anglicanus : vulgatus autem 
Interpres vitificati ; ac si legisset, ζωοποιτθέντες, 

D. 

(7) Τὸ e»rqev:xóv ἔργον. Anglicanus (ut. dictum 
est) cognatum ; vulgatus congenuinum opus.Sic enim 
habent libri mss.,non.ut Jacobus Faber edidit,rege- 
nevationis charitatis geminum opus |. 

(8) Ὑπὲρ Χριστοῦ, τῖς κοινῖς ἑλπίδος. Ita enim 
in hujus flne. et sub initium Epistol.» ad Trallianos 
bis loquitur noster Ignatius. In Scriptura enim 
Christus spes, non Israelis tantum dicitur, Act. 
Xxvii, 20 ; sed etiam nostra, | Tim. 1,1. In Angli- 
cano nostro interprete hic legitur : pro communi 
nomine et spe ; et in Magdalenensi vulgata aersionis 


studiis plerique cathagete (l. cathegete), id est, 
preceptores fuere »Quanquam suspicabitur forsan 
aliquis in priori loco scribi debere xatvy 1f». pro- 
pter verba Hieronymi epist. 51 : « Gregorium Na- 
zianzenum et Didymum in Scripturis sanctis cate- 
chistas (καττχττάς, aut κατηχηστάς, ut citatur a 
Rufino in eadem invectiva 2) habui. » Cor. 

(12) Ὀνησίμφ. Ignatium in hac ad Ephesios 
epistola, meminisse pasforis ipsorum Onesimi, 
refert Eusebius lib. n1 Hist., κεφ. λε quomodo et 
iufra, in Epistola ad Antiochenos, nominatur idem 
6 ᾿Εφεσίων ποιµήν, Ephesiorum pastor, id est epi- 
scopus. Hunc eum esse, de quo S. Paulus apo- 
stolus ad Philemonem scribit, et post S. Timo- 
theum Ephesiorum ordinatum ab eo fuisse episco- 

um, in [ibello De festivitatibus apostolorum. ad χιν 
Kalend.Mart affirmat Ado.Eumdemque Philemonis 
servum a B. Paulo Ephesinsg Ecclesim post Timo- 
theum constitutum fuisse episcopumin Bede, Net- 
keri, et Romano Martyrologio, eumdem diem 


" EPISTOL.E£ INTERPOLATAE. — AD EPHESIOS. 


131 


ἐπ ἁγόπῃ ἁδυνγήτῳ (13), ὑμῶν δὲ ἐπι- Α dinemin nomine Dei suscepi in Onesimo,viro nun. 


| εὔ/ομοι X213 Χ2.στὸν ᾿Ιησοῦν ὑμᾶς ἀγαχ- 
πάντας ὑμᾶς ἐν ὁμοιώματι αὐτοῦ εἶναι (14). 
X Υὰρ ὁ θεὸς, ὁ χαρισάµενος ὑμῖν τοιούτοις 
ὕτον ἐπίσκοπον χεκτῆσθαι ἐν Χριστῷ. 


: δὲ τοῦ συνδούλου ἡμῶν Ηἰῤῥουϊ (10), τοῦ κατὰ 
όνου ὑμῶν, καὶ ἐν πᾶσιν εὐλογημένου, εὖ- 
;:αμεῖνχι αὐτὸν ἅμωμον, ες tiat, τῆς Ἐκ- 
16), xai τοῦ ἐπισκόπου ὑμῶν τοῦ µαχαριω- 
(ρόκος δὲ, ὁ θεοῦ ὄξ'ιης xal ὑμῶν, ὃν ὡς 
τον üz' ὑμᾶν ἁἀγάπις ἀπελάθομεν, 
a µε ἀνέπαυσε, καὶ tT» ἄἆλυσιν µου οὐκ 
7, vq καὶ αὐτὸν ὁ Πατὶρ Ἱ Ἰ]ησοῦ Χριστοῦ 
ἅμα Ὀνγσίμῳ, καὶ Βίῤέῳ 8, χαὶ Εὐπλοῖ, 
tovt, δι ὢν πάντας 0234 κατὰ ἀγάπην σἶδων" 
ὑμῶν διὰ παντὸς, ἐάνπερ ἄξιος ὦ. Πρέπον 
στι κοτὰ πάντα τρόπον δοξαζειν ᾿Ιησοῦν 
bv δοξάσαντα ὑμᾶς ἵνα ἐν μ.ᾷ ὑποταγῇ (17) 
τιοµένοι τῷ αὐτῷ voi xxi τῇ αὐτῃ γνώ- 
τὸ αὐτὸ λέγητε πάντες περὶ τοῦ αὐτοῦ, 
σσόµενοι τῷ ἐπισκόπῳ xat τῷ πρεσθυτερίῳ, 
a Tct ἡγ'ασμένην. 


- 
^i 


διατάστοµαι ὑμῖν, ὡς ὢν τι’ εἰ γὰρ val δὲ- 
τὸ ὄνωμα !0 αὐτοῦ οὕπω ἀπήρτισμαι bv 
ιστῷ vov γὰρ ἀργὴν ἔχω τοῦ µαθητεύε- 
προσλα)ῶ ὑμῖν ὡς ὁμοδούλοις ἐμὲ γὰρ 
uv ὑπομνισθῆναχι πίστει, νουθεσίᾳ, ὑπο- 
(ροθυµἰφ’ ἀλλ᾽ ἐπείδὶ f, ἀγάπη οὖν iq µε 
2i ὑμῶν, διὰ τοῦτο προέλαθον παρακαλεῖν 
ὡς συντρέχητε τῇ γνώµῃ τοῦ θεοῦ. Καὶ 
ὃς Ἀριστὸς, πάντα vatÀX γνώμιν πράττει 
$, ὡς αὐτός που λέγει Ἐγὼ τὰ ἀρεστὰ 
) πάντοτε. Οὐχοῦν καὶ ἡμᾶς χρὴ ζῇν κατὰ 
εωῦ ἐν Ἀριστῷ, xal ζτλοῦν ὡς Παῦλος" 
γάρ «99, nci, Φφίνεσθε, χαθὼς κἀγὼ 


iw καὶ ὑμῖν πρέπει συντ2έχειν τῇ τοῦ ἔπι- 
"oun (18), τοῦ κατὰ θεὸν ποιμαίΐνοντος 


209. 5 |I Tim. 1, 16. ? in ms. prepon. τοῦ Κωρίου ἡμῶν. ϐ f. Βύῤόῳ. * I Cor. 1, 10. 


Joan. viu, 29. !* | Cor. xi, 1. 


legimus. Quod si verum ; non alius Ephe- 
esi: quareundus fuerit Angelus cui in in 
'os capitulo scribendee a Domino man- 
terze, quam hic ipse Onesimus. In Greeco- 

Mensis, οἱ Simeone Metaphrasta die 
te memoria ejus celebratur, sed Ephe- 
us episcopatus ab illis omnino non agno- 
t vero in. Clementinis. Constitutionibus, 
ip. 48. ille Philemonis Onesim:s Bera 
jnia ab apostolis constitutus. fuisse dici- 
)pus ; et Gaium, cujus Apostolus r:eminit, 
'theum Ephesiorum fuisse episcopum, in 
;ua Dorotheus affirmat. Lt Gaio huic 
hesi fuisse episcopum, etiam in inedito 
De vxx discipulis libello legimus) succes- 
atur ab Ignationostro laudatur Onesimus ; 
lo, ante hanc ab eo scriptam epistolam, 
liano martyrio jam coronato ; ut in libro 
P Sua, cap. 2, Nicephorus significat. 


&x' ἀγάτπῃ ἀλιηγήτῳ. Similiter et An- 
|)0ster : Qui ἵπ charitate inenarrabilis est. 
us interpres habet dilecto scriptore nostro, 


C 


D 


quam satis ob charitatem priedicato, vestro autem 
episcopo ; quem obsecro ut vos juxta Jesum Chri- 
stum ametis, utque omnes illius similes sitis. Bene- 
dictus enim Deus,qui donavit vobis, qui tales estis, 
talem possidere in Christo episcopum. 

II. De Burrho autem conservo nostro, et secun- 
dum Deum diacono vestro, ac in omnibus benedi- 
cto, oro αἱ inculpatus permaneat ad Ecclesie hono- 
rem, et beatissimi episcopi vestri. Crocus autem, 
et Deo et vobis dignus quem velut exemplar vestre 
charitatis accepimus, per omnia me recreavit. et 
catenam meam non erubuit *5, quo modo et ipsum 
refrigeret Pater Jesu Christi, una cum Onesimo, 
Burrho, Euplo. et Frontone, per quos, omnes vos 
quoad charitatem vidi. Fruar vobis perpetuo, si 
dignus fuero. Decet itaque vos omnibus modis glo- 
rificare Jesum Christum qui gloriflcavit vos, ut in 
obedientia una « sitis perfecti, eadem mente, 
eademque sententia ; idemque dicatis de eodem 
omnes ?*; » ut subjecti episcopo εἰ presbyterio, 
per omnia sanctificati sitis, 


ΠΠ. Non precipio vohis quasi sim aliquid. Quam- 
vis enim vinctus sim propter nomen,necdum tamen 
perfectus sum in Christo Jesu. Nunc enim incipio 
discipulus esse ; et alloquor vos ut conservos; nam 
oportebat me a vobis commoneri flde, institutione, 
patientia, longanimitate : at quando charitas non 
sinit me tacere de vobis, propterea anteverli vos 
admonere, ut cocurratis in Dei sententiam. Etenim 
Jesus Christus omnia facit juxta sententiam Patris, 
ut ipse quodam loco dicit : Ego qua placita sunt ei, 
facio semper *! . Igitur et nos oportet vivere juxta sen- 
tentiam Dei in Christo,et emulari ut Paulus : Imi- 
tatores enim mei, inquit, estote, sicut et ego t hristi !*. 


IV. Unde eti decet vos concurrere in sententiam 
episcopi, qui secundum Deum vos pascit ; quod et 


10 deest 


vel ut nos (non solum ex Magdalenensi et Petaviano 
ms., sed etiam ex Adone, in loco jam citato) resti- 
tuimus, dilecto praeceptore nostro, ac si xogr rtu 
legisset, is, pro ἀδιηγήτῳ. Ip. 

(14) Ἐν ὁμοιώματι αὐτοῦ εἶνχι. Anglicanus : 
ipsi in similitudine esse. Vet. vulgat., in concordia 
ejus in ipso esse. Ip. 

(13) B:à3ov. ΒίῤΙψ. Melius B35:o» et Bow le- 
geretur : ob verum lgnatium, ob interpretes anti- 
quos, tum denique quia Byrrus et Burrus esse 
unum nomen patet ex Historia Augusta A transla- 
tore Onesimus, qui priecedit,in Onesiphorumtrans- 
formatus est ; quia (opinor) verba ante adducta: 
et catenam meam non erubuit, de Onesiphoro ab 
Apostolo scribuntur. Cor. 

(16) Tz« Ἐχκλυσίας. Anglican vestri. UssgR. 

(17) Ὑποταγῃ. Anglican. subjectione. Vet. vul- 
gal perfectione ; vel, ut in ms  Magdalanensi legi- 
tur. preceptione. l'aulo post, in eadem scientia, ex 
tribus mss. reposuimus : ubi Jacobus Faber (ex 
meliori fortasse exemplari) in eadem sententia, 
edidit. Ip. 

(48) Συντρέχειν τῇ τοῦ ἐπισκόπου γνώμμ. An- 


135 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


196 


ipsi facitis, edoctia Spiritu; nam memorabile pre- A ὑμᾶς' ὅπερ xol ποιεῖτε αὑτοὶ, σοφισθέντες ὑπὸ τοῦ 


sbyterium, dignum Deo, ita est coaptatum epi- 
scopo, ut chordo cithare: ita colligati consensu 
et concordi charitate, cujus est dux et custos Jesus 
Christus. Et vero singuli unus chorus estote, ut 
consoni per concordiam, accepta conjunctione cum 
Deo per unitatem, unum sitis concentu, Deo Patri, 
ac dilecto Filio ejus Jesu Christo Domino nostro. 
Da enim ipsis, inquit, Pater sancte, ut sicut ego et 
iu unum sumus, et ipsi in nobis unum sint !*. Utile 
itaqu» vobisestininculpata unitate conjunctos Deo, 
imitatores esse Christi, cujus et membra estis. 


V. Si enim ego brevi temporis spatio talem con- 
suetudinem contraxi cum episcopo vestro, que non 
humana, sed spiritualis est ; quanto vos beatiores 
judico qui dependetis ab illo, sicut Ecclesia a Do- 
mino Jesu, et Pominus a Domino et Patre suo, 
ut omnia per unitatem consentiant? Nemo erret; 
nisi quis intra altare sit, privatur pane Dei. Si 
enim unius atqne alterius precatio tantam habet 
virtutem, ut Christum inter illos statuat !?^; quanto 
plus episcopi et totius Ecclesise oratio consona, 
ascendens ad Deum, exorabit ut omnia que peti- 
verint in Christo, dentur ipsis ? Quisquis igitur ab 
hujusmodi separat se,nec convenit in coetu sacrifi- 
ciorum, ét ecclesia primitivorum qui conscripti sunt 
in celo :?, lupus est, sub ovina pelle mansuetam 
preseferens figuram. Enitimini, charissimi, sub- 
jecti esse episcopo et presbyteris et diaconis. Qui 
enim his subjectus est obedit Christo, qui hos con- 
stituit : qui vero his non credit, non credit Christo 
Jesu ; « Qui autemincredulus est Filio, non videbit 
vitam, sedira Dei manet super eum 1? ». Presfractus 
enim, contentiosus et superbus est qui non obtem- 
perat superioribus. « Superbis autem inquit, Deus 
resistit; humilibus autem dat gratiam *! ». Et: 
« Superbi inique agebant usque valde 9 », Dicit 
quoque Dominus ad sacerdotes: « Qui ves audit 


13 ms. Ev, 
xn, 29. 


glican. : « concurrere episcopi sententie. Vet. vul- 
gat. Pastorum dispasitionem sequi ». Üsszn. 

(19) Ηρεσθυτέριον. Anglican. : vestrum presbyte- 
rium. Ip. 

(20) Ὡς χορδαὶ κιθάρφ. Eadem similitudine 
utitur etiam 1n Epistola ad Philadelphenos, de epi- 
scopo ipsorum verba faciens: Συνήρµοσται ταῖς 
ἐντολαῖς Κυρίου xal τοῖς δικαιώµασιν, ὡς χορδαὶ τῇ 
κιθ4ρφ. « Sese composuit ad Christi mandata et 
justificationes, ut nervi aptati sunt cithare ». Ip. 

(21) Συνδεδεμένοι οὕτω τῇ ὁμονοίᾳ xal cup- 
φώνῳ ἀγάπῃη, Ὡς ἐστιν ἀρχηγὸς καὶ φύλαξ. 'Im- 
σοῦς ὁ Χριστός. Anglican. : « Propter hoc in con- 
sensu vestro et consona charitate Jesus Christus 
canitur ». Graecus textus uberior est ; sed imper- 
fecta tamen in eo pendet sententia. Ip. 

(23) Προσεχὴ, σύμγωνος, etc, ῥἐπιδεικνὺς 
μορφήν. Pro istis, in Anglicano nostro legimus : 
οκ igitur non venit in 1dem sic, jam superbit, et 
seipsum condemnavit. » Quod autem inter miniata 
illa legitur, ἐν βουλῇ θυσιῶν. et ἃ vulgato Latino 


Πνεύματος" τὸ γὰρ ἀξιονόμαστον πρεσθυτέριον (19), 
ἂξιον ὅν τοῦ θεοῦ, οὕτως συνήρµοσται τῷ ἐπισχόπῳ, 
ὡς χορδαὶ κιθάρᾳ (20) συνδεδεμένοι οὕτω tà ὁμο- 
νοίᾳ καὶ συμφώνφῳ ἀγάπῃ, To ἐστιν ἀρχηγὸς καὶ φύλαξ 
Ἰτσοῦς ὁ Χριστός (21). Καὶ ol κατ ἄνδρα δὲ χορὸς 
γένεσθε εἷς, ἵνα σύµφω/οι ὄντες ἐν ὁμονοίῃ, συνάφειαν 
θεοῦ λαθόντες Ev ἑνότητι Ev γένησθε !* τῇ συµφωνίφ, 
τῷ θεῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἠγαπημένφῳ Ylp αὐτοῦ Ἰησοῦ 
Χριστῷ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν Δὸς γὰρ αὗτοῖς, erst, Πάτερ 
ἅγιε, ἵνα ὡς ἐγὼ xal σὺ Ev ἐσμεν, καὶ αὐτοὶ iv 
ἡμῖν Ev ὧσι χβρήσιμον οὖν ἐστιν ὑμᾶς, ἐν ἁμώμφ 
ἑνότητι συνγµµένους θεῷ, μιμητὰς εἶναι Χριστοῦ, 
οὗ καὶ µέλη ὑπάρχετε. 

V. El γὰρ ἐγὼ ἐν μικρῷ χρόνῳ τοιαύτην συνήθειαν 


B ἴσχον πρὸς τὸν ἐπίσκοπον ὑμῶν, οὐκ ἀνθρωπίνην 


οὖσαν, ἀλλὰ πνευματιχὴν, πόσῳφ μᾶλλον ὑμᾶς µακα- 
pli τοὺς !* ἀνακρεμαμένους aoc, ὡς ἡ ᾿Εχκλησία 
τῷ Κυρίῳ Ἰησοῦ, καὶ 6 Κόριος τῷ !5 θεῷ xai Ἡατρὶ 
αὐτοῦ, ἵνα πάντα ἐν ἑνότητι αύμφωνα 75; Μηδεὶς 
πλανάσθω;. ἐὰν µή τις ἑντὸς dj τοῦ θυσιαστηρίου, 
ὑστερεῖται τοῦ ἅῤτου τοῦ Θεοῦ: el γὰρ ἑνὸς καὶ δευ- 
τέρου προσευχἡ τοσαύτην ἰσχὺν ἔχει, ὥστε τὸν Χρι- 
στὸν ἐν αὐτοῖς ἑστάναι, πόσῳ μᾶλλον fj τε τοῦ ἐπι- 
σχόπου xal πάσης τῆς Εκκλησίας προσευχἠ, σύμ- 
φωνος (22) ἀνιοῦσα πρὸς Θεὸν, πείσει παρασχεθῆναι 
αὐτοῖς πάντα τὰ iv Χριστῷ αἰτήματα; ὁ οὖν τῶν 
τοιούτων Ἀχωριζόμενος, καὶ μὴ συνερχόµενος ἐν 
βουλῇ θυσιῶν (23) xai ἐκχκλησίφ πρωτοτόκων &ro- 
γεγραµµένων ἐν οὐρανῷ, λύκως ἐστὶν ἐν προθάτου 
δορᾷ, ἆμερον ἐπιδειχνὺς μορφήν σπουδάσατε, ἆγα- 
πητοὶ, ὑποταγῆναι τῷ ἐπισκόπῳ (24) καὶ τοῖς πρεσ- 
θυτέροις καὶ τοῖς διακόνοις' ὁ γὰρ τούτοις ὑποτασσό- 
µενος, ὑπακούει Χρισιῷ τῷ προχειρισαμένῳ αὐτούς' ὁ 
δὶ ἀπειθῶν αὐτοῖς, ἀπειθεῖ Χριστῷ ᾿[ησοῦ. Ὁ δὲ 
ἀπιιθῶν τῷ Υἱῷ, οὐκ ὄψεται τὴν ζωὴν, ἀλλ᾽ d 
ὀργὴ τοῦ θεοῦ μένει ἐπ αὐτόν. Λὐθάδης γάρ ἐστι 
xai δύσερις, ὑπερήφανος, ὁ μὴ πειθαρχῶν τοῖς κχρείτ- 
τοσιν. Ὑπερηφάνοις δὲ 3, φησὶν, ὁ θΘεὸς ἀντιτάς- 
σεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. Kal. Ὑπερήφα- 


14 1081. xvit, 11, 12. !5 ms. ἀνακεκραμμένους. !δ ms. Κυρίφ.  !? Matth. xvru, 30. 5 Hebr. 
1? Joan. 11, 36. ** ms. γάρ. *! Prov. rm, 34; I Petr. v, 5. ?* Ps. cxvii, 51. 


interprete redditur in congregationem (vel congre- 
gatione, ut libri editi habent) sacrificiorum ; suppo- 
situm exsistimat Nicolaus Vedelius pro, ἐν βουλῃ 6' 
ὁσίων, in consilio sanctorum, Joannes vero Halesius 
pro, àv πόλει θεου ζῶντως, in civitate Dei viventis. 
Contractione 65 ζῶντ. haud satis ab illo percepta, 

ui non animadvertit, ex eodem Apostoli loco 
(Hebr. xri) verba ista fuisse desumpta, unde et 
proxime subsequentia : Kai ἔχχλησίᾳ πρωτοτό- 
xov ἀπογεγραμμένων ἓν oópzvà. Ip. 

(23) Ἐν βουλῇ θυσιῶν. In cctu sacrificiorum et 
precum. In Synaxibus. Gor. 

(24) Σπουδάσατε, ἀγαπητοὶ, ὑποταγῆναι τῷ 
ἐἰπισκόπῳ. Anglican.: Festinemus igitur non resi- 
stere episcopo ; ut simus Deo subjecti : et. quantum 
videt quis tacentem episcopum. plus ipsum timeat. 
Antonius Melissa, lib. n, cap. 3, eodem fere 
modo locum hunc Ignatii producit; omissis illis 
omnibus, qe in vulgatis editionibus interjecta 
cernimus. ÜssER. 


EPISTOL/E INTERPOLATAR. — AD EPHESIOS. 


138 


οηνόµουν ἕως σφόδρα. Αέγει δὲ καὶ ὁ Κύριος Α me audit, et qui me audit Patrem, qui misit me. 


ιούς Ἱερες Ὁ ὑμῶν ἀκούων, ἐμοῦ ἀκούει' 
ἐμοῦ ἀχούων, ἀχούει io) πἐμψαντός µε 
€ ὁ ὑμᾶς ἀθετῶν, ku ἀθετεῖ ὁ δὲ ἐμὶ ἆθε- 
θισεῖ τὸν πεµψαντά µε. 
"Qs οὖν βλέπετε σιωπῶντα τὸν ἐπίσχοπον, 
αὐτὸν φοθεῖσθε᾽ πάντα γὰρ ὃν πέμπει ὁ οἴκοδεσ- 
εἰς ἰδίαν οἰκονομίαν, οὕτως αὐτὸν δεῖ ἡμᾶς M 
αι, ὥς αὐτὸν τὸν πέμφαντα' τὸν οὖν ἐπίσχοπον, 
ὅτι ὡς αὐτὸν τὸν Κύριον δεῖ προσθλέπειν, τῷ 
παρεστῶτα (25). Ὁρατικὸν δὲ ἄνδρα καὶ 
τοῖς ἔργοις, βασιλεῦσι δεῖ παρεστάναι, καὶ 
αρεστάναι ἀνθρώποις νωθροῖς Αὐτὸς μέντοι 
poc ὑπερεπαινεῖ ὑμῶν τὴν ἐν θεῷ εὐταξίαν, 
ντες κατὰ ἀλίθειαν ζῆτε, καὶ ὅτι ἐν ὑμῖν οὐδε- 
ρεσις κατοικεῖ’ ἀλλ᾽ οὐδὲ ἀκούετέ τινος, T] µό- 
1900 Χριστοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ ποιµένης καὶ διδα- 
) (36) καί iste, ὡς Ι]αῦλος ὑμῖν ἔγραφεν, iv 
xal tv πνεῦμα, διὰ τὸ καὶ ἐν μιᾷ ἐλπίδι 
Ἴθχι τῆς πίστεως. Ἐπείπερ xai εἴς Κύριος, 
είστις, ἕν βάπτισμα, εἴς θεὸς xal Πατὴρ 
v, ὁ ἐπὶ πάντων, xal διὰ πάντων, xal iv 
Ὑμεῖς piv οὖν ἔστε τοιοῦτοι, ὑπὸ τοιῶνδε 
γτῶν στοιχειωθέντες, Παύλου τοῦ Χριστοφόρου 
µοθλου τοῦ πιστοτάτου, 


, Τινὲς δὲ φαυλότατοι εἰώθασι δόλῳ ποντρῷ τὸ 
περιφέρειν, ἀλλά τινα πράσσοντες ἀνάξια θεοῦ, 
ρονοῦντες ἑναντία τῆς τοῦ Χριστοῦ διδασκαλίας, 
έθρῳ ἑαυτῶν xai τῶν πειθοµένων αὐτοῖς' οὓς δεῖ 
ὡς θτρία ἐκκλίνειν, Είκαιος γὰρ ἐκκλίνας, 
χι εἰς τὸν αἰῶνα 'πρόχειρος δὲ Ὑίνεται καὶ 
xoc ἀσεθῶν ἀπώλεια. Els] γὰρ κύνες ἐνεοὶ, 
νάµενοι ὑλακτεῖν λυσσῶντες, λαθρόδηκτοι, 
υλάσσεσθαι χρή᾽ ἀνίατα γὰρ νοσοῦσιν. ᾿Ιατρὸς 
2v ἐστιν ὁ µόνος (21) ἀληθινὸν θεὸς, ὁ ἀγέννη- 
t ἀπρόσιτος, ὁ τῶν Όλων Κύριος, τοῦ δὲ Μονο- 
; Πατὶρ xa! γεννήτωρ. "Eyousv latoóv καὶ τὸν 
ν ἐμῶν θεὸν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν, τὸν πρὸ 
v Yióv μονογεν xai Λόγον, ὕστερον δὲ xai 
πον ix Μαρίας τῆς Παρθένου. 'O Αόγος Υὰρ 
γένετο' ὁ ἀσώματος div σώματι, ὁ ἀπαθὶς ἐν 
ᾧ σώματι, ὁ ἀθάνατος ἐν θνητῷ σώματι, ἡ ζωὴ, 
pd, ὅπως θανάτου xai φθορᾶς ἐλευθερώσῃ xz! 
vp τὰς φυγὰς ἡμῶν, xai ἰάσηται αὐτὰς νοση- 
σας ἐν ἀτεθείᾳ καὶ ποντραῖς ἐπιθυμίαις. 


[. Μὴ οὖν τις ὑμᾶς ἑξαπατάτω, ὥσπερ 9? οὐδὲ 


Qui vos spernit, me spernit : qui autem me spernit, 
spernit eum qui misit me 1», 


VI. Quanto itaque taciturniorem videritis episco- 
pum, tanto magis eum revereamini Quemcunque 
enim paterfamilias mittit ad gubernandam fami- 
liam suam, hunc ita accipere debemus, ut illum 
ipsum qui misit. Episcopum igitur manifestum est 
quod aspicere oporteat ut ipsum Dominum, cum 
Domino assistat: Pervidentem autem virum et ope- 
ribus acutum oportet regibus assistere, et non as- 
sistere hominibus socordibus **. Et ipse quidem One- 
simus supra modum laudat vestrum in Deo pulchrum 
ordinem,quod omnessecundum veritatem vivitis,et 
quod inter vos nullus est heresi locus; sed nec au- 
ditis aliquem, nisi solum Jesum Christum, verum 
pastorem et magistrum ; atque estis, ut Paulus ad 
vos scripsit, unum corpus, et unus spiritus, pro- 
pterea quod vocati estis in una spe fidei. Quandoqui- 
dem et unus Dominus, una fides, unum baptisma, 
unus Deus et Pater omnium, qui est super omnes et 
per omnia, et in omnibus 3. Vos itaque estis ejus- 
modi, a talibus instructoribus eruditi, a Paulo 
Christifero et fidelissimo Timotheo. 

VII. Nonnulli autem improbissimi solont malo 
dolo nomen circumferre ; sed patrant queedam in- 
digna Deo, et sentiunt ea que pugnant cum Dei 
doctrina, in exitium proprium eorumque qui illis 
credunt; quos oportet vos, ut feras, evitare. Justus 
enim declinans, salvatur in seculum: facilis autem 
fit et. jucundus impiorum interitus *'. Sunt enim 
canes muti, non valentes latrare ?*, rabidi, clam 
mordentes ; quos vitare oportet : laborant enim in- 
curabili morbo. Medicus autem noster est solus 
verus Deus, ingenitus et inaccessus ; universorum 
Dominus, unigeniti autem Pater ac genitor. Habe. 
inus etiam medicum Dominum nostrum Deum Je- 
sum Christum, ante sicula Filium unigenitum et 
Verbum ; postea veroet hominemex Maria Virgine. 
Verbum enim caro factum est 9? ; incorporeus in 
corpore, impassibilis in corpore passibili, immor- 
talis in corpore mortali, vita in corruptione, ut a 
morte et corruptione liberaret et curaret animas 
nostras. et sanaret eas, impietate malisque concu- 


D piscentiis zgrotas. 


VII, Ne quis igitur vos seducat, sicut nec sedu- 


uc. x, 16. * al. ópac, 5 Prov. xxit, 39. ?* Ephes. iv, 4, 5, 6. 3 Prov. x, 235; χι, 3. ** Isa. Lvi, 


* Joan. 1, 44. 9 ms. ὅπερ. 


Τὸν οὖν ἐπίσκοπον, ὃὅζλον ὅτι ὡς αὐτὸν 
Γύριον δεῖ προσθλέπει, τῷ — Kozly παρί- 
. Antonius, in loco citato, brevius : Τὸν οὖν 
TOv, ὡς αὐτὸν τὸν Κύριον δεῖ προθλέπειν Ussrn. 

Τοῦ ἀληθινοῦ πο.µένος καὶ διδασκάλου. 
:an. loquentem in veritate. Ip. 

"latpüc δὲ ἡμῶν ἐστιν ὁ μόνος, etc., usque 
ονηραῖς ἐπιθυμίαις, Pro istis, noster inter- 
antum habet: « Unus medicus est, carnalis 


et spiritualis, genitus et ingenitus, in carne factus 
Deus, in mortali (ita enim legendum) vita vera, et 
ex Maria et ex Deo, primo passibilis, et tunc im- 
passibilis, Dominus Christus noster. » Reliquis om- 
nibus preetermissis; quo etiam ab exemplaribus 
quibus olim usi fuerunt Athanasius, Theodoretus 
et Gelasius, abfuisse, in Prolegomen. cap. 3 decla- 
ravimus. Ip. 


"130 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


140 


cimini ; toti namque estis Dei. Cum enim nulla in A l£axaczsüc- ὅλοι γάρ ἔστε θεοῦ (28): Ὅταν γὰρ µηδι- 


vobis sit concupiscentia, qua vos inquinare possit 
et cruciatu afflcere; profecto secundum Deum vivi- 
tis, ac estis Christi. Purgamentum vestri sum, et 
purissimz Ephesiorum Ecclesie, que celeberrima 
est ac plurimum laudanda in seculis. Carnales spi- 
ritualia exercere nequeunt, nec spirituales carna- 
lia : sicut nec fides, qua incredulitatis sunt: nec 
incredulitas, qua fidei. Vos aulem pleni sancto 
Spiritu, nil carnale, sed spiritualia omnia exerce- 
tis. In Cliristo Jesu perficimini, qui Salvator est om- 
nium hominum, mazime fidelium ὃν. 


IX. Novi autem nonnullos per vos transivisse 
qui habent perversam doctrinam peregrini, mon- 
strosi et maligni spiritus ; quibus non dedistis adi 
tum ad spargendum zizania ; obturantes aures, ne 
reciperelis errorem quem annuntiant ; persuasum 
habentes, spiritum illum populi seductorem, non 
Christi. sed sua ipsius loqui, mendax enim est. 
Sanctus autem Spiritus non sua, sed Christi loqui- 
tur ; nec a seipso, sed ἃ Domino ; quemadmodum 
et Dominus ea. quo a Patre accepit. annuntiavit 
nobis. Sermo enim, inquit, quem audistis, non est 
meus, sed ejus qui misit me Patris ?*. Et de Spiritu 
sancto : Non loquetur. inquit, a seme!ipso sed qu&- 
cunque awlierit a me *. Et de seipso loquitur ad 
Patrem : Ego, inquit, te clarifcavi super terram; 
opus quod dedisti mihi, consummavi ; manifestati 
nomen tuum hominibus 3. Ac de Spiritu sancto: 
Ille me clarificabit, quia de meo accipiet *?. 


Verum erraticus ille et falsus spiritus, seip- 
sum praedicat, sua loquitur, sibi namque placet ; 
seipsum glorificat plenus enim fastu est ; men- 
dax est, fraudulentus, assentatione et adulatione 


9 al] ὑπάργῃ, 33 deestin al. 3 deest etiam. 


97 ms. ó£owxac. 99 Joan. xvii, &, 6. 


(28) "Ολοι γάρ ἔστε θεοῦ. Codex Ὑγάρτιοοία: 
nus, όλως, legit. Anglican. toti exsistentes Dei. Vul- 
gat; editiones veteris versionis Latine: Homines 
enümn estis. Ms. Magdalanensis: Omncs enim estis. 
Baliolensis et. Petavianus. uti a nobis est editum: 
Unwun etenim omnes estis. UssEn. 

(29) Βάτανον ἐπαγαγεῖν. Anglican. 
Vet. vulgat. tormentum superinducere. Videlius : 
Probationem obducere, aut, integritatem quasi Lydie 
lapide explorata obducere, seu, tegere, quando- 

uidein βάσχνος, non tormentum solum, sed etiam 
ydium lapidem.etexamen quod eo flt.significet.Ip. 

(40) Περίψημα δὲ ὑμῶν. Novam hic periodum 
incipit codex uterque Grecus. Augustanus et Nyd- 
pruccianus : in quorum posteriore additur et ini- 
tiu particula δέ, εἰ fini verbum ἐχθάλλετε. Que, 
licet necin Augustano exemplari neque in utroque 
vetereLatinointerprete compareant,retineretamen 
visum fuit ; ne sensus alioqui penderetimperfectus. 
Ηεριψήματος autem vocem. a B. Paulo quoque in 
I Corinth. iv, 13 usurpatam, in Latina sua ver- 
sione hic retinet noster interpres. Ip. 

(31) Ot σαρκικοὶ τὰ πνευματικὰ πράττειν οὐ 

ύνανται, οὐδὲ oi πνευματικοὶ τὰ σαρκικα.  Cita- 
tur hm !enatii sententia a J. Damasceno, in Pa- 
rallcl. lib. 11, cap. 66. Ip. 


34 ] Tim. iv, 10, 
50 Joan. xvi, 15. 


torquere. Ὁ 


µία ἐπιθυμία ἐν ὑμῖν ὑπάρχει 9, δυνάμέντ ὑμᾶς du- 
πᾶναι, xal βάσανον ἐπαγαγεῖν (29), ἄρα κατὰ θεὸν 
ζῆτε, καί ἔστε Χριστοῦ Περίψηµα 3: δὲ ὑμῶν (30), 
καὶ τῆς ἁγνοτάτης Ἐφεσίων ᾿Εκκλησίας τῆς δια- 
θοήτου «ai πολυὐμνήτου τοῖς αἱῶσιν, ἐκθάλλετε 55, 
Οἱ σαρχικοὶ τὰ πνευματικὰ πράττειν οὐ δύνανται, 
οὐδὲ ol πνευματικοὶ τὰ σαρκικά (31) ὥστε οὐδὲ d 
πίστις τὰ τῆς ἀπιστίας, οὐδὲ d, ἀπιστία τὰ τῆς πἰ- 
στεως. 'Τμεῖς δὲ πλήρεις ὄντες τοῦ ἁγίου Ηνεύμα- 
τος, οὐδὲν capx:xóv, ἀλλὰ πνευματικὰ πάντα mpic- 
σιτε. Ἐν Χριστῷ ΙΙ ησοῦ τελειοῦσθε, ὃς ἐστι Σωτὶρ 
πάντων ανθρώπων, μἆλιστα πιστῶν. 

ΙΧ. Ἔγνων 6$ τινας παροδεύσαντας δι’ ὑμῶν, ἔχοντας 
Xuxiv διδαχὴν ἀλλοχότου καὶ πονηροῦ πνεύµα- 
τος’ ofc οὐκ ἑξώκατ; πάροδον σπεῖραι τὰ ζ:ζάνια (32), 
βὂσαντες τὰ ὥτα, εἰς τὸ μὴ παραδέξασθαι τὴν ὑπ' 
αὐτῶν καταγγελλομένην πλάνην (3:3), πεπε.σµένοι τὸ 
λαοπλάνον πνεῦμα, οὐ τὰ Χριστοῦ, ἀλλὰ τὰ ἴδια λα- 
λεῖν' ψευδολήγον γάρ ἐστι. Τὸ δὲ ἅγιον Πνεῦμα, οὐ 
τὰ ἴδια, ἀλλὰ τὰ τοῦ Χριστοῦ, xal οὐκ ἀφ᾿ ἑαυτοῦ, 
ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ Κυρίου, ὡς καὶ ὁ Κύριος τὰ παρὰ τοῦ 
Πατρὸς ἡμῖν κατήγγελλεν. Ὁ λόγος, γὰρ, φταὶν, 
ὃν àxoótts, οὖκ ἔστιν ἐμὸς, ἀλλὰ τοῦ πἐμψαντός 
µε Πατρός. Καὶ περὶ Πνεύματος τοῦ &ylow Οὐ λα- 
λήσει, Qro v, ἀφ᾿ ἑαυτοῦ, ἀλλ Όσα ἂν ἀχηύσῃ 
παρ᾽ ἐμοῦ. Καὶ περὶ ἑαυτοῦ φησι πρὸς τὸν Πατέρος' 
Εγώ σε, φηαὶν, ἑδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς τὸ ἔργον ὅ 
ἔδωχάς 357 pot ὀἑτελείωσα. ἐφανέρωσά σου τὸ 
ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις. Καὶ περὶ τυῦ ἁγίου Ηνεύ- 
µατος᾽ ᾿Εκεῖνος Epi ὀοξάσει (34), ὅτι Ex τοῦ ἐμοῦ 
λαμθάνει. 


C  Tó δὲ πλάνον πνεῦμα, ἑαυτὸ κηρύττει, τὰ ἴδια λα- 


Asi, αὐτάρεσχων γάρ ἔστιν' ἑχυτὸ δοξάζει, τύφου 
γάρ ἔστι μµεστόν' ψευδολόγον ὑπάρχει, ἀπατηλὸν, 
θωπευτικὸν, κολακευτιχὸν, ὕπουλον (35), ῥαψῳ- 


5 Joan. xiv, 94. ** Joan. xvi, 13. 


(32) Οἷς οὖκ ἐδώκατε πάροδον σπεῖραι τὰ ζιζά- 
va Anglican: Quos non dímisistis seminare in 
vos. Vet. vulgat. : Quibus non tribuistis secus viam 
seminare zizania (vel, ut mss. legunt, zizaniam). 
Videlius : Quibus non permisistis αἱ in. transitu 
seminarent zizania ; vocabulo 1425600» adverbialiter 
sumpto, pro eo, quod alias dicitur ἓν παρόδῳ Ip. 

(33) Τἡν ὑπ αὐτῶν κατχγγελλομένην πλάνην. 
Anglican. : Seminata ab ipsis. Vet. valgat, errorem 
qui ab ipsis przd«atur (vel, est predicatus), ut in 
Greco. Sequentia vero vulgate versionis (nec a se- 
metipso, sed a Domino ; sicut εί Dominus ea que a 
Patre audivit nobis annuntiat) in aliis mutilata, ex 
Megdalanensi codice restituimus. UssrR. 

(34: ᾿Εκεῖνος ἐμὲ ósfaes. Vet. vulgat.: Ille 
me glorificabit super terram, vel ut ms. Baliolensis 


.habet: llle me clarificabit in terris. Mertonensis 


vero codex simpliciter legit. llle me glorificabit ; et 
Petavianus, llle me clarificabit ; absque additione 
illa allera; quam neque Evangelii, neque ipsius 
Ignatii textus Grecus agnoscit. ip. 

(339) Θωπευτικὸν, κολακευτικὸν, ὕὈπουλον. Vet. 
e ir ρου superbus vel (ut Magdalanensi co- 

ex habet) superciliosus, arrogans. Alii: tator 
adulator, subdolus. lp. Mid καν 


EPISTOLAE INTERPOLAT/E. — AD EPHESIOS. 749 


, Φλύαρον 40, ἀσύμφωνον, ἁμετροεπὲς. γλισ- Α gaudens, subdolus, gerrarum consarcinator, nu- 
φοδεές (37): οὗ τῆς ἔνεργείας ῥύσεται ὑμᾶς 4 gax dissonus, verbosus, lubricus, meticulosus; ἃ 
Κριστὸς, ὁ θεµελιώσας ὑμᾶς 9 ἐπὶ τὴν πέτραν — cujus vi liberet vos Jesus Christus, qui supra pe- 
ις ἐκλεκτοὺς. εὐαρμολογουμένους sic o'xoóo- tram vos fundavit 43”, ceu lapides electos, coaptatos 
ιν Πατρὸς (58), ἀναφερομένους εἰς τὰ ὕψη διὰ — in divinum Patris edificium, sublatos in alta pev 
τοῦ ὑπὶρ ἡμῶν σταυρωθέντος (39), σχοίνῳ — Christum pro nobis crucifixum, sancto Spiritu 
ιως (40) τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, πίστει 0&. ἀναγο- — utentes pro fune, fide vero subvectos, et charitate 
καὶ ἀγάπῃ χουφιζοµένους ἐκ γῆς πρὸς οὖρα- — elevatos a terra a celum, una cum immaculatis 
, συνοδοιποροῦντας (42) ἅμα ἀμόμοις. Μακά- ambulantes. Beati namque, inquit, « immaculati in 
, φησὶν, ol ἅμωμοι ἐν ἀνῷ, ol πορευόµενοι — via, qui ambulant in lege Domini **. » Porro via 
Κυρίου. ᾿Οδὸς δέ ἐστιν ἁπλανῆς, ησοῦς 6 — omnis erroris expers, est Jesus Christus. Ego enim 
"'EYo γὰρ, φησὶν, εἰμὶ ἡ 600; καὶ ἡ ζωή. inquit, sum υἱὰ et vita. Deducit autem hec via ad 
δὲ ἡ ὁδὸς πρὸς τὸν Πατέρα, Οὐὖδεὶς yàp. — Patrem. Nemo enim venit ad Patrem, nisi per me ^*. 
ρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, εἰ μὴ δι ἐμοῦ. Beati itaque vos, quiestis Deiferi, Spiritiferi, tem- 
νι οὖν ἐστε ὑμεῖς ol θεοφόροι (49), πνευμα. — pliferi, sanctiferi, per omnia ornati in prwceptis 
(&&), ναοφόροι, ἀγιωφόροι χατὰ πάντα χεκο- ,, Jesu Christi ; « regale sacerdotium, gens sancta, 
X dv ταῖς ἐντολαῖς ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, βασί- ^ populus acquisitionis *5 ; » propter quos exsultans 
Ιράτευµα., ἔθνος ἅγιον, Aaóq εἰς περιποίη- — dignus habitus sum, per ea quee scribo colloqui 
' οὓς ἀγαλλιώμενος {ξιώθην, δι Qv γράφω — cum « sanctis qui sunt Ephesi, fidelibus in Christo 
ιλῆσαι τοῖς ἁγίοις τοῖς οὔσιν dv ᾿Εφέσῳ, — Jesu ". » Gaudeo itaque de vobis quod non atten- 
στοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ (45). Χαίρω oo» ditis vanitati, neque quidnam carnaliter amatis 
^, ὅτι μὴ τῇ µαταιότητι προσέχετε οὐδὲν 4 sed secundum Deum. 


ν Φλοίαρον. ^ ms. ἡμᾶς, 3 ἡμᾶς ms. 3" ]. Const, ap. vi, 18. ** Psal. cxvi, {. ** Joan. 
I Petr. 1, 9. '5 Ephes. 1, 1. 41 οὐδὲ. 


'"Paqpo5óv.. Ambitiosum decantatorem Joan-  terpretatione vox « Christiferi » abundat (unde et a 
runerus reddidit; versum consarcinatorem — duobus mss. Oxoniensibus. quos nos secuti sumus 
. Vairlenius ; quod versibus fere (ut ille ad- — ea abest) iu posteriore, Grece πνευματοφόροι vicem 
respondebant consulii demones, et subinde — supplet. Nomen ἁιοφόροι mutavit. Lic Maestra'us, 
cis. Nicol. Vedelius rectius, hinc inde erro- — vel ejus typographus, in ἀγνοσόροι: licet. ἁγιο- 
jarcientem, vertit. UssEn. C φό-ο» epltheton occurrat etiam postea in Episto- 
᾽Αμετροεπὲς, γλισχβὸν. Ψοφοδεές, Primum [5 ad Smyrnaos ᾿Επιγραφῃ. Querit vero hoc luco 
b Homero mutuatus est interpolator, lliad. ^ Junius noster, an non legendum sit, θεοφό-οι, àv- 
. vulgat. immensuratus, nigriformis, tumidus, — üpwmoqópot, πνευµατοςόροι, ἁγιοφόροι, id est Χριστὸν 
idus potius. Vairlenius : Verbosus, lubricus, τον edv pumov, καὶ Ηνεῦμα το ἅγιον ἐν ταῖς καρδίαις 
οι. Ip. φέροντες Cum enim 'inquit) per contractionem in 
Ὡς λίθους ἐκ λεχτοὺς, εὐαρμολογουμένους mss. maxime familiarem scriberetur ἀνοφότοι, li- 
jogzv θε]αν Πατρός Vet. vulgat. tanquam brarius fortasse per inscitiam vel festinationem, 
electos, qui apti sunt ad. zdifictum ( sanctum levi metathesi, substituit vaozógo:. Similem erro- 
erponit codex Petavianus) Dei Patris. An- rem nos alibideprehendimus apud Cyrillum contra 
: ut ezsistentes lapides templi Patris, parati — Nestorium lib. 1, pag. 5, edit. Homanae Grecorum 
lcatione Dei Patris. Ip. conciliorum : Kai τίς, qrsi, τοσαύτην βλασφημίαν 
Αναφερομένους εἲς τὰ ὕψη διὰ Χριστοῦ — voset, ὥστε ἐχείνην τὴν γεννήσασαν τὸν ναὸν (lort. 
ip ἡμῶν σταυρωθέντος. Vel. vulgat: « Ele- — àvov) λέγειν παζὰ τοῦ Πνεύματος τὸν Θεὸν ἐν ἐκείνῇ 
altum a Christo, qui pro nobis cruciflkus ῥἐχτίσθαι; Auberlus in nupera editione operum 
Anglican. « relati in excelsa per machinam Cyrilli eamdem lectionem retinet Et parte prima 
hristi, qua» est crux. » Graecus codex Nyd- concilii Ephesini (pag. 163, edit. Romane, pagina 
inus ἀναφερομένους legit in accusativo, Λα: — vero 33 edit. Commeliniana : "Ότι θεὸς o Ἀριστὸς 
us ἀναφερόμενοι in nominativo casu : simi- ἑνώσει τῇ πρὸς τὸν Θεὸν Λόγον εἷς τὴν αὐτοῦ δύξαν 
nodo in sequentibus, ἀναγόμενοι, χουφιζόµε- D ἀναθαίνοντος., xal τοῦ προσληφθέντος ναοῦ (fort. ἀνοῦ) 
νοδοιποροῦντες. lp. ix τῶν ἀποστολικῶν, etc. In Catena etiam Graecorum 
Σχοί χρωμένοις, Vet vulgat. « confor- ῥαίταπι idem alicubi a nobis observatum est ; *ed 
» Anglican. « fune utentes » lp. locusjam non occurrit. Hzc doctissimus Junius. Ip. 
Πίστει δὲ ἀναγομένους, xal Tj[(arQ Χουφι- (44) Πνευματοσόροι. Hecte adn.odum Athana- 
ις ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν. Vet vulgat.: In sius: llezi τῆς ἔἐνσαρκου ἐπιφανείχς τοῦ Θεοῦ Λόγον, 
itroductos, et dilectione (al. in spe et dile- pog; 600: Αὐτὸς οὖν tox. θεὺὸς σαβχηφόρος, xai 
elevatos a terra ad calum. » Anglican.: —$si ἄνθρωποι πνευματοφόροι. Apud Basilium De 
s autem vestra dux vester, charitas vero via — Spiritu sancto, cap. 9 : A πνευµατοφόροι tuy al. Et 
i8 in Deum. lp. Maximus, Prologo in Dionysium, vocat Paulum apo- 
Σωνοδοιποροῦντας. Legit συνοδοιποροῦντες, — stolum, πνευµατοτόρον. Hier. adi ep. 54. eumdem- 
116 hanc cum initio sequentis paragraphi que cum Cyrillo ad Sophon. wt, &. In Ireneo lib. v, 
tit noster interpres, pretermissis omnibus ο, 5 : δικαΐοις ἀνθρώποις xal πνευµατοφόροις. Cor. 


ediis: ac si legisset: Συνοδοιποροῦντες οὖν (&5) Toi; ἁγίοις τοῖς οὔσιν d» Ἓφεσφ. τοῖς πι- 
i θεοφόροι. Vertit enim: « Estis igitur con- στοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ex. initio Epistole B. Pauli 
s. Deiferi, » etc. Ip. ad hosce Ephesios ista interseruit hic interpolator. 


Ot θεοφόροι, πνευµατοφόροι, ναοφόροι, &yto- — Noster interpres simpliciter ὑμῖν legit ; et cum 
Vet. vulgat.: « Deiferi, Christiferi, spiri- sequentis periodi initio hec ita conjunxit : « Allo- 
sanctiferi, templiferi. » Anglican. « Deiferi et — qui vobis, et congaudere. Usszh. . 

leri, et Christileri, sanctiferi. » In priore in- (16) Οὐδὶ κατὰ σάρχα ἀγαπᾶτ, ἀλλὰ κατὰ 


143 


AD EPISTOLAS S. IGNATII €ENUINAS APPENDIX. 


744 


X. Sed et pro aliis hominibus indesinenter ora- A — X. Καὶ ὑπὶρ τῶν Άλλων δὲ ἀνθρώπων ἁδιαλείπτως 


tis : est enim ipsis spes penitentio, ut Deum nan- 
ciscantur. Num enim qui cadit, non resurgit ?? 
aut qui avertit se, non consertitur '5?  Permitte igi- 
tur eis, a vobis erudiri; estote ergo ministri Dei, 
et os Christi. Dicit enim Dominus : « Si eduxeritis 
pretiosum ἃ vili. quasi os meum eritis **. » Sitis vos 
adversus iras eorum, humiles ; eorum maledictis 
opponite intensascontinuasque preces ; ipsis erran- 
tibus, vos flrmi permanete in fide; efferos mores 
mansuetudine vincite; iracundiam lenitate. Beati 
enim mites  : et Moses mitis super omnes homi- 
nes 55; et David admodum mansuetus *5. Quare ad- 
monet Paulus, inquiens: « Servum Domini non 
oportet litigare; sed mansuetum esse ad omnes, 
docibilem, patientem, cum modestia corripientem 
eos qui resistunt 51.» Non enitentes ut ulciscamini 
vos de iis qui vos lz dunt. Si reddidi enim, inquit, 
retribuentibus mihi mala **.Efficiamus eos nobis fra- 
tres, per benignitatem. Dicite autem odio prose- 
quentibus vos: Fratres nostri estis ; ul nomen Do- 
mini glorificetur : atque imitemur Dominum, qui 
cum maledi.eretur, non remaledicebat ; cum cruci(l- 
geretur, non refragabatur, cum pateretur, non com- 
minabatur 69: sed pro inimicis orabat : « Pater,di- 
mitte illis; nesciunt quid faciunt **. Si quis plus 
lesus plura toleret, hic beatus est $* ; si quis de- 
fraudetur, si quis spernatur propter nomen Domi- 
ni, hic vere est Christi. Videte ne diaboli herbain 
vobis inveniatur : est enim amara et salsa. Vigilate 
et estote prudentes ** in Christo Jesu. 


XI. Novissima jam sunt tempora : revereamur et 
timeamus Dei longanimitatem, ne divitias bonita- 
tis et patientis ejus contemnamus δὲ, Aut enim fu. 


προσεύχεσθε' ἔστι γὰρ αὐτοῖς ἐλπὶς µετανοίας, ἵνα 
θεοῦ τΌχωσι 99, MT, ὁ πίπτων (47) γὰρ, οὐκ ἀνίστα- 
ται; T| ὁ ἀποστρέφων οὐκ ἐπιστρέφει; Ἐπιστρί- 
ψατε δὺ οὖν αὐτοὺς 9 μαθητευθῆναι ὑμῖν (48) γίνε- 
σθε οὖν διάκονοι θεοῦ, xai στόμα Χριστοῦ. Λέγει γὰρ 
6 Κύριος. ᾿Εὰν ἐξαγάγητε ἐξ ἀναξίου τίμιον, ὡς 
στόµα uou ἔτεσθε. Γίνεσθε πρὸς τὰς ὀργὰς αὐτων 
ὑμεῖς ταπεινόφρονες (49). ἀντιτάξατε πρὸς τὰς βλα- 
σφηµίας αὐτῶν ὑμεῖς τὰς ἐκτενεῖς εὐχὰς' αὐτῶν πλα- 
νωµένων, στήχετε ὑμεῖς ἐν τῇ πίστει ἑδραῖοι" νική- 
satt τὸ ἄγρ.ον Toc, ἓν ἡμερότητι τὸ ὀργίλον 53 ἐν 
πραότητι΄ Μακάριοι γὰρ οἱ πραεῖς' καὶ Μωσᾶς πρᾶος 
παρὰ πάντας ἀνθρώπους' καὶ Δαθὶδ πρᾶος σφοδρα" 
Λιό παραινεῖ Παῦλος. Δοῦλον, λέγων, Κυρίου, οὐ δεῖ 


B ψάχεσθαι. ἀλλ) ἥπιον εἶναι πρὸς πάντας, διδακ- 


τικὸν , ἀνέξίκακον, iv πραότητι πχιδεὐοντά τοὺς 
ἀντιδιατιθεμένους. Mà σπούδάτοντες ἀμύνεσθαι τοὺς 
ἀδικοῦντας ὑμᾶς. El ἀνταπέδωκαι, Υὰρ, φησὶ, τοῖς 
ἀνταποδιδοῦσί µοι Χακά. ᾿Λδελφοὺς αὐτοὺς ποιή- 
σωµεν τῇ ἐπιειχείᾳ (50). Είπατε yàp τοῖς μισοῦσιν 
ὑμᾶς (51): ᾿Αδελφοὶ ἡμῶν ἔστε, ἵνα τὸ ὄνομα τοῦ 
Κυρίου δοξασθῇ' καὶ μιμγσώμεθα τὸν Κύριον, 6c λοι- 
δορούµενος, οὐκ ἀντελοιδόρει' σταυρούµενος, οὐκ 
ἀντεῖπε 99 (52), πάσχων, οὐκ ἠπείλει. ἀλλ) ὑπὲρ τῶν 
ἐχθρῶν προτηὀχετο' Πατερ, ἄφες αὐτοῖς, οὐκ οἴδασιν 
ὃ ποιοῦσιν. 'Εὰν τις πλέον ἀδικτθεὶς, πλείονα Όπο- 
µείνῃ, οὔτος µαχάριος' ἐάν τις ἀποστερτθῇ, ἐὰν τις 
ἀθεττθῇ δ.ὰ τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου, οὔτος ὄντως Xpi- 
στοῦ ἐστι. Βλέπετε μὴ τοῦ διαθόλου βοτάνη εὐρεθῃ ἐν 
ὑμῖν πικρὰ Ὑάρ ἐστι καὶ ἀλμυρά τις (53) αὐτή: Νί- 
(act, σωφρονήσατε iv Χριστῷ ᾿]ησοῦ. 

XI. Ἔσχατοι καιροὶ λοιπόν εἶσιν' αἰσχυνθῶμεν, φο-- 
θηθῶμιν τὴν µακροθυµίαν τοῦ θεοῦ' μὴ τοῦ πλούτοιν 
τῆς χρἹστότητος αὐτοῦ xal τῆς dvoy c καταφρευἑσω-- 


& Jer. στ, &,  **. Const. ap. n, 14. V ἐπιτρέψατε. 9! al. αὐτοῖς. 9* Jer. xv, 19. ἵ deest in al. 


cdit. 


ἀντέτεινε: 9 I Petr. 1, 23. ?! Luc. xxrm, 34. * 


θ:όν. Anglican. « Quoniam secundum aliam vitam 
nihil (οὐδὲν) diligitis nisi solum Deum. » Vet, vul- 

al. : « Neque ea qua secundum carnem sunt di- 
finitis, sed ea que sunt secundum Deum ; » ac si le- 
gisset: 0ὁδὲ τὰ κατὰ σαρχα ἀγαπᾶτε, ἀλλὰ τὰ κα- 


54 Matth. v. 4. " Num. xi, 3. " EReg. xxiv. 
Matth. v. 11: 


V ]| Tim. i, 21,25. "Psal. vp, 5. 
€ | Petr. iv, 7. ** Rom. ii, 4. 


59 a]. 


ὑμῖν. Vet. vulgat. : « Convertimini ergo ad doctri- 
nam. » Anglican. : « Monete igitur ipsos, saltem ex 
operibus a vobis erudiri » In Greco autem textu 
αὐτοὺς reposuimus ex Nydprucciano codice; pro 
αυτοῖς, quod in Augustano et editionibus ex eo ex- 


τὰ Θέον. Quomodo etiam in codice Paczi, sive D pressis vitiose legebatur. Ip. 


Greco Augustano, lectum fuisse, non vere a Ma- 
straeo est hic notatum. UssEn. 

(&7) M3) 5 πιπτων. Non ex psalmo xr (sive xui, 8) 
desumptus est hic locus, uti putavit Meestreus, 
sed ex Jerem. viit, &, ipso etiam pseudo Clemente 
hoc indicante; ex quo, ut alia complura, ita etiam 
et presens testimonium mutatus fuisse videtur 
Jgnatii interpolator. Sic enim ille,libro n Constitut. 

postol., cap. 1&: Διὸ παρορμῶν εἷς µετάνοιαν 6 
ερεμίας λέγει Mi, 6 πίπτων οὐκ ἀνίσταται ; Ἡ 6 
ἁπουστρέφων οὐκ ἐπιστρέφεις « Hinc Jeremias 
incitans ad penitentiam, inquit: Num qui cadit, 
non resurgit ? aut. qui deflectit, non revertitur ? » 
Unde etin Latina l[gnatii editione, quse prodiit 
Argentorati anno 1527, Jeremice nomen ipsi con- 
textui (licet contra manuscriptorum fldem) adjec- 


tum legitur. Ip. 
οὖν αὐτοὺς 


(48)  Ἐπιστρίφατε μαθητευθῆναι 


(49) Ταπεινόφρονες. In nostro interprete addi. 
tur :« Ad magniloquia eorum vos humilia sapien- 
tes. » Pro ἀντιτάξαθε vero quod hic sequitur, alter 
vetus interpres legisse videtur ἁποταξατε, vertit 
enim ; renuntiate. 1p. 

(50) Bi ἀνταπέδωκα «d^, usque ad, τῇ ἐπιει- 
xslg. Absunt ista, non solum a nostro interprete : 
sed etiam & Greco codice Nydprucciano. Ip. 

(51) E^n2xt γὰρ τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς. Pro his, 
in eodem Greco codice habetur, λέγειν δὲ, Ip. 

($2) ᾽αντεῖπε. Ita habet idem codex : pro eo quod 
in Augustano legitur, ἀντεινε. Ip. 

(53) ᾽Αλμυρά τις. Salsa, in versione Latina ex 
editione Coloniensi ann. 1536 et 1557, et Basilien- 
sium Micro-presbytico reposuimus : ubi et alii libri 
editi et quibus usi sumus mss. falso legebant, [αἰ- 
sa. Ip. 


146 


EPISTOL/E INTERPOLOT/E. — AD EPHESIOS. 


148 


μεν (54): f; yà5/55)05 τὴν μέλλουσαν ὀργὴν φοθτθῶμεν, A turam timeamus jram, aut presens gaudium in 


ἡ τὴν ἐνεστῶσαν χαρὰν ἀγαπήσωμεν ἐν τῷ vov βίῳ' 
ἕστω δὲ dj ἐνεστῶσα qa23 καὶ dj ἀλτθινὴ, τὸ µόνον ἐν 
Χριστῷ ᾿Ιησοῦ εὑρεθῆναι, εἰς τὸ ἀλτθινῶς (nv χω- 
pis τούτου, μτδ ἂν ἀναπνεῦσαί (56) ποτε ἕλτσθε' 
οὗτος 422 µου 1, ἑλπὶς, οὗτος τὸ xay ua, οὗτος ἄνελ- 
λιπὴς πλοῦτος' ἐν ᾧ τὰ δεσμὰ ἀπὸ Συρίας µέχρι Ῥώ- 
μῖς περιφέρω, τοὺς πνευμχτικοὺς μα2γαρίτας. ἐν οἷς 
γένοιτό pot τελειωθῆναι, τῇ προσευχῇ ὑμῶν, μἐτογον 
τῶν παθηµάτων πριστοῦ, xal κοινωνὸν τοῦ θανάτου 
αὐτοῦ γενέσθαι, καὶ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως, xal 
τῆς ἀνεχλιποῦς ζωῆς” Ἶς γἐένοιτό µοι ἐπιτοχεῖν, ἵνα 
ἐν χλήρῳ ᾿Εφεσίων εὑρεθῷ τῶν Χριστιανῶν, ol. καὶ 
τοῖς ἁποστόλοις πάντοτε συνῆσαν, ἐν δυνάμει τοῦ 
Χριστοῦ, Ππύλῳ, Ἰωάννη, Τιμοθέφ τῷ πιστοτά- 
ttp (97). 


XII. Οἴδα τὶς eju, xai τίσι γράφω. Ἐγὼ 95 μὲν (58) : 


6 ἑλάχιστος ᾿γνάτιος, xai τοῖς ὑπὸ χίνδυνον καὶ 
χρίσιν παρόμοιος’ ὑμεῖς δὲ, ἠλετμένοι, ἑστηριγμένοι 
ἐν Χριστῷ. Παραδοθείς γε ἐγὼ, € ἀλλὰ τῶν διὰ Χρι- 
στὸν ἀναιρουμένων, ἀπὸ τοῦ ἀἵματος ΄Αθελ τοῦ 
διχαίο» ἕως τοῦ αἵματος ᾿γνατίου, ἐλάκιστος — 99 
7 Ὑμεῖς δὲ Παύλου (59) συμμύσται ἐστὲ, ἡγιασμέ- 
νου, μεμαρτυρτμένου Ott σκεὺός ἔστιν ἐκλογῆς (60). 
οὗ γἐνοιτό pot ὑπὸ τὰ ἴχνη εὑρεθῆναι, xai τῶν λοι- 
πῶν ἁγίων, ὅταν ᾿]ησοῦ Χριστοῦ ἐπιτὸχω' ὃς πάντοτε 
ἐν ταῖς δεήσεσ.ν αὐτοῦ μνημονεύει 11 ὑμῶν (01). 


ΧΙΙ]. Σπουδάζετε οὖν πυκνότερον συνέρχεσθαι elc 
3 , - HE DEI ο , ne. . S 
εὐχαριστίαν θεοῦ (62), καὶ ὀόξαν' ὅταν '(ὰρ συνεχῶς 
9 9 4 4 - ^ , - 
ἐπὶ τὸ αὐτὸ γένησθε, καθαιροῦνται al δυνάµεις τοῦ 
Σατανᾶ, καὶ ἅπρακτα αὐτοῦ ἐπιστρέφει τὰ πεπυρω- 


6 


hac vita amemus; sit autem presens ac verum gau- 
dium, ut tantum in Christo Jesu inveniamur, ad 
veram vitam vivendam ; sine hoc ne respirare qui- 
dem aliquando velitis.Hic enim mea spes, hic glo- 
riatio,hic indeflcientes divitis ; in quo a Syria Ro- 
mam usque, vincula circeumfero, spirituales mar- 
garitas, in quibus contingat mihi consummari, 
precibus vestris,et participem fieri passionum Chri- 
sti, et mortis ipsius, ac ex mortuis resurrectionis, 
vitreque cterne consortem ; quam utinam asse- 
quar, ut inveniar in sorte Ephesiorum Christiano- 
rum, qui et cum apostolis in victute Jesu Christi 
semper conversati sunt, Paulo, Joanne, ac fidelis- 
sim — motheo. 


XIL. Scio qui sum,et quibus scribo. Ego quidem 
minimus Ignatius, et similis iis qui in periculo 
et condemnatione versantur: vos autem miseri- 
cordiam assecuti, firmati in Christo.Traditus equi- 
dem sum ; sed minimus eorum qui propter Chri- 
stum interempti sunt, a. sanguine Abelis justi usque 
ad Ignatii sanguinem *5. Pauli symmyste estis, qui 
sanctificatus est,ac testimonium consecutus, quod 
vas electionis esset ; ad cujus vestigia,reliquorum- 
que sanctorum contingat mihi ut inveniar, ubi 
Jesum Christum nactus fuero: qui semper in pre- 
cibus suis est memor vestri. 

XIII. Date itaque operam, ut crebrius congrege- 
mini ad gratias Deo agendas, illiusque gloriam. 
Quando enim sepius in idem loci convenitis,labe- 
factantur vires Satanz,et Zgnea illius ad peccatum 


δν al. μᾶλλον. 9 deest in al. ?! deest in al. ** Matth. xxii, 35. 9 al. ἑλαχίστου. ?? al. edit. non habent. 


"1 al. ὑμών». 


(54) Mi, τοῦ πλούτου τῆς ἸΧρηστότητος αὐτοῦ 
καὶ τῆς ἀνοχῖς Χαταφρονήσωμεν. Pro istis noster 
interpres habet : « ut non nobis in judicium flat. » 
Vulgatus : « et non simus divitiarum aut utilitatum 
eorum (ita enim mss. legunt, non, rerum, ut ha- 
bent libri editi) appetitores, » omnino vitiose.1gna- 
tium enim, vel ipsius saltem interpolatorem, ad 
hoc verba Pauli respexisse non est dubium : "H τοῦ 
πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ (Dei utique) xai τῆς 

ακροθυµίας καταορονεῖς ; Rom. i, 4. Usskn. 

(53) Μᾶλλον γάρ. Locus ex Nydprucciano codice 
integritati suc restitutus est : qui in Augustano 
mutilatus ita legebatur: 'Hl γαρ τὴν μέλλουσαν 
ὀργὴν φ),0ηθῶμεν, 7, τὴν ἐνεστῶσαν Ὑγαρὰν [χάριν le- 


git hic uterque vetus Latinus interpres) ἀγαπήσω- ῃ 


μεν ἐν τῷ νῦν βίῳ, µόνον ἓν Χριστῷ ᾿Ιησοῦ s5p:07- 
ναι, etc., quibus, in iuterprete nostro respondent 
ista : « Vel enim futuram iram timeamus,vel prw- 
sentem gratiam diligamus. Unum duorum solum 
in Christo Jesu invenitur. » Ip. 

(56) Mz3' à» ἀναπνεῦσαι. Ita codex — Nydpruc- 
cianus : pro quo Augustanus perperam legit, 1,9' 
dy &(v£222:. Íp. 

(87) Τιμοβέῳ τῷ πιστοτάτῳ. Hic jam secundo 
Timothei in hac Epistola interpolator meminit, 
adjeclo epitheto τοῦ πιστοτάτου. Cum Timotheoau- 
tem et Paulum conjungit et Joannem : quod hi tres 
curo Ephesiis (ad quos scripta fuit haec epistola) 
diu versati, precipui eorum doctores exstitissent. 


D. 
(88) Ἐγὼ μεν. Hic, et 4 tota reliqua hac sectio- 
PATROL. Gh. V. 


ne, Nydprucciani codicis lectionem, ut magis dis- 
tinctam, secuti sumus. Ib. 

(89) "Iyvatíoo, Ἐλάχιστος. Ὑμεῖς δὲ Παύλο». 
Codex Augustanus habet : Ἰνατίου τοῦ ἑλαχίστου. 
Παύλου. Ip. 

(60) Μεμαρτυρηµένου 0c: σκεῦός ἐστιν ἆχλο- 
γῆς. Anglican. « martyrizati, digne beati. » lp. 

(61) "Oc πάντοτε iv ταῖς δεήσεσιν αὐτοῦ µνη- 

ονεῦει ὑμῶν. Ἡμῶν habet codex Augustanus 
lconsentiente etiam utroque vetere interprete La- 
tino): quod etiam retineri potest, si ad ipsum 
Ignatium referantur ista, et cum ἐλάχιστος supra 
conjungantur. Nos tamen Nydprucciani codicis le- 
ctionem,ut perpetue Christi mediatoris nostri in- 
tercessioni fe qua Apostolus, Rom. vin, 34, et 
Hebr. vii, 25) aptius convenientem, retinere ma- 
luim.us. Noster vero interpres, ad Paulum clausu- 
lam istam referens, ita eam nobis exhibuit: « qui 
in omni epistola memoriam facit vestri in Jesu 
Christo. » Cum vulgatus ita reddiderit : « Qui 
semper in suis orationibus memor est vestri.» Sic 
enim. cum Greco textu consentiens, Magdalenen- 
sis habet ms.,licet Daliolensis, Petavianus. et libri 
editi « sit, » pro « est, » hic substituerint. Ip. 

(62) lloxvotspov συνέρχεσθαι εἰς εὐχαριστίαν 
6:22. Anglican. :« Crebrius convenire in gratiarum 
actionem Dei.» Vet.vulgat.: « frequenter convenire» 
ut habet ms. Magdalenensis et Petavianus) vel 
fat Baliolensis,et libri editi) « accedere ad cucha- 
ristiam. » In. 


24 


147 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


148 


tela "* irrita resiliunt. Vestra enim concordia et A μένα βέλη πρὸς áuaot(av: ἡ γὰρ ὑμετίρα ὀμόνοια 


consonans fides, illius quidem exitium est,satelli- 
tum vero ejus supplicium. Nihil prestantius est 
pace in Christo, qua aboletur omne bellum, aerio- 
rum terrenorumque spirituum.« Non est enim nobis 
colluctatio adversus carnem et sanguinem ; sed ad- 
versus principes et adversus potestates, adversus 
mundi rectores tenebrarum,contra spiritualia ne- 
quitic in celestibus ?5, » 

XIV. Non itaque vos latebit aliqua diabolica cogi- 
tatio, si, ut Paulus, perfecte habueritis in Christum 
fidem etcharitatem ?*,que initium vite et finis sunt. 
Principium vite, fides ; finis vero, charitas : hec 
autem duo quoties in unum coeunt, Dei hominem 
perficiunt : omnia vero alia, ad probitatem conse - 


ctanca sunt. Nemo qui fidem repromittit, peccare B 


debet ; nec qui charitatem possidet,odissefratrem. 
Qui enim dixit : Diliges Dominum Deum tuum, 
etiam dixit : Et proximum tuum sicut. teipsum ?5, 
Qui profitentur se Christi esse, non modo ex iis 
qua dicunt, verum etiam ex iis que faciunt co- 
gnoscuntur : Ez fructu enim arbor agnoscitur ?*. 
XV. Preestat tacere et esse, quam loqui et non 
esse.eNon in sermone est regnum Dei,sed in virtute 
'5. Corde creditur, ore autem fit confessio ; » illo 
quidem ad justiliam, hoc vero ad salutem ??. Bonum 
est docere, si qui dicit faciat. Qui namque fecerit 
et docuerit, hic magnus in regno 9, Dominus noster 


καὶ σύµφωνης πίστις, αὐτοῦ μὲν ἔστιν ὄλεθρος (63), 
τῶν δὲ ύγασπ στῶν αὐτοῦ βάσαντος' οὐδὲν ἄμεινον 
τῆς κατὰ Χριστὸν ε)ρήνης (64), iv ᾗ πᾶς πόλεμος 
χαταργεῖται (63), ἀερίων καὶ ἐπιχείων mvtupa- 
των. O9 γάρ ἔστιν ἡμῖν d, πάλη πρὸς αἷμα καὶ 
σάρχα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχὰς, καὶ πρὸς ἐξουσίας, 
xal πρὸς τοὺς χοσµμοχράτορας τοῦ σκότους, πρὸς τὰ 
πνευματικὰ τῆς ποντρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. 

XIV. Οὐκουν οὐ λήσεται Ἰὁ ὑμᾶς τι τῶν νοτµάτων 
τοῦ διαθόλου (66), ἐὰν, ὡς Παῦλος, τελείως εἰς Χρι- 
στὸν ἔχητε τὴν πίστιν καὶ τὴν ἀγάπην (067), Ἶτις 
ἑστὶν ἀρχὴ ζωῆς καὶ τέλος. Αρχὴ ζωῆς, πίστις 
τέλος δὲ, ἀγάπτ᾽ τὰ δὲ δύο ἐν ἑνότητι γενόµενα, θεοῦ 
ἄνθρωπον ἀποτελεῖ: τὰ δὲ ἄλλα πάντα, sl; καλοχα- 
γαθίαν ἀκόλουθά ἐστιν. Οὐδεὶς πίστιν ἐπαγγελλόμε- 
νος, ὀφείλει ἁμαρτάνειν οὐδὲ ἀγάπην κεγττηµένος, 
μισεῖν τὸν ἀδελφόν. Ὁ γὰρ εἶἰπών' ᾿Αγαπήσεις Ku- 
p:ov τὸν Θεόν σου, εἶπε' Καὶ τὸν πλησίον σου, ὡς 
σεαυτόν᾿ οἱ ἐπαγγελλόμενοι Χριστοῦ εἶναι (68), οὐχ d: 
ὦν λέγουσι µόνον, ἀλλὰ καὶ ἐξ ὧν πραττουσι γνωρίζον- 
ται. Ἐκ γὰρ τοῦ χαρποῦ τὸ δένδρον γινώσκεται (69). 

XV. ᾽Αμεινόν ἐστι σιωπᾷν xai εἶναι, ἤ λαλεῖν καὶ 
μὴ εἶναι. Οὐκ iv λόγῳ d, βασιλεία τοῦ θεοῦ, ἀλλ) 
ἐν δυνάµει καρδίᾳ πιστεύεται, στόµατι δὲ ὁμο- 
λογεῖται τῇ μὲν, εἰς δικαιοσύνην' τῷ δὲ, εἲς σωτη- 
βίαν᾽ καλὸν τὸ διδασκειν, ἐὰν ὁ λέγων mot. "Oc γὰρ 
ἄν ποιήσῃ (70) καὶ διδάζη, οὗτος µέγας ἐν τῇ 


7! Ephes. vi, 16. 12 Ibid. 12. ?* al. οὐλήσετε. 15 I Tim. 1, 44. ?* Luc. x, 27. 7 Matth. xn, 98. ?* ] Cor. iv, 


20. 1 Rom. x, 10. 39 Matth. v, 19. 


(63) Ἡ γὰρ ὑμετέρι ὀμόνοια xol σύµφωνος mi- (| (67) Ἐὰν, ὡς Ἠαῦλος, τελείως εἷς Χριστὸν Exc 


στις, αὐτοῦ μὲν ἔστιν ὄλεθρος. Anglic., « 6ἱ solvitur 
proditio ipsius in concordia vestre fldei. » Ussra. 
(64) Οὐδὲν ἄμεινον τῆς xarà Ἀριστὸν εἰρήντς. 
Citatur λαο Ignatii sententia a Joan. Damasceno, 
in Parall. lib. 1, cap. 18, et Antonio in Meliss. lib. 
1, serm. 67. In neutro tamen apparet illud, κατὰ 
Χριστόν, sicut nec in nostro interprete,nec in Vul- 
gate versionis libris editis et ms. Baliolensi. Mag- 
dalenensis enim et Petavianus ms.habet,ut nos edi- 
dimus : « Nihil melius est, quam pacem habere in 
Christo. Ip. 
(63) Ἐν ᾖπᾶς πόλεμος καταργεῖται. Vel, ut An- 
tonius citat, ἐν 1| πᾶς ὁ πόλεμος χαταλύεται, Àn- 
lican., « in qua omne bellum evacuatur. » Vet. 
ulgat. eodem modo,nisi quod pro voce « bellum,» 
librariorum fortasse incuria, telum irrepserit. Ip. 
(660) Οὐκοῦν οὐ λήσεται ὕμᾶς τι τῶν νηηµάτων 
τοῦ διαθόλου. Ita codex Nydpruccianus ; interpres 
noster eodem sensu.sed contractius : «Quorum nul- 
lum latet vos,» cum Greca lectio illam B.Pauli sen- 
tentiam expresserit, H Corinth. n, 11 : 05 γὰρ αὐ- 
τοῦ (diaboli nimirum) τὰ voY uasa ἀγνοοῦμεν. At Au- 
gustanus codex hic legit : Ox οὖν οὐλήσετε, vel, 
οὐλήσεται potius, cui et aliquantulum favet illa ve- 
teris vulgati interpretis versio :«Ergo nolite vos vul- 
nerare in »/vel.er.ut habet Magdalenensis ms !« ali- 
qua contagione »(vel «cogitatione » potius,ut habet 
codex Petavianu:, quod Graeco νοήµατι melius re- 
spondet)« diaboli.» 0937, enim cicatrix est ; o2Asivet 
οὐλείσθαι eanidem ducere. Unde Guil. Morelio ita 
locum vertere placuit : « Igitur vobis cicatrices 
aliqua ex cogitalioue diaboli non indetis, « quod 
Veirlenio(alterius Greece lectionis non minusquam 
ille fuerat,inscio)sic exprimere libuit :« Non itaque 
vos ledet aliqua diabolica cogitatio. » Ip. 


τὴν πίστιν xai τὴν ἀγάπην. Anglican.: « Si perfe- 
cte in Jesum Christum habeamus fldem et charita- 
tem mentione Pauli prorsus pretermissa.»Vet.vul- 
at :«Sicuti et Paulus dicit; habentes in Christum 
idem et dilectionem ;» vocem enim «fldei»ex primis 
editienibus hic retinuimus, non Greci solum con- 
textus et noatri interpretis auctoritate freti, sed 
etiam sequente ipsius Ignatii explicatione ad hoc 
impulsi ; cum et alie editiones et Petavianus et 
Oxonienses mss. duo, ejusvice «spem » hoc in [oco 
exhibecant.Quod si cum vulgato hocinterprete Latino 
commemorationem Pauli ad precedentia referre 
libeat; ad locum Apostoli ex 1! Corinth. 11, 11, jam 
productum, respexisse dicendum erit : sin, cum 
vulgato Grico,ad consequentia ; alter ille locus,ex 
I Tim. 1, 14, ad marginem a nobis appositus, huc 
accommodandus fuerit. Ip. 

(68: Οἱ ἐπαγγελλόμενοι Χριστοῦ εἶναι. Vetus in- 
terpres : « Qui annuntiant esse se Christi »(itaenim 
Magdalenensis codex,non. « esse Christum,»ut Ba- 
liolensis,Petavianus et libri editi). Nam ἀπαγγελλό- 
μενοι, hic legisse videtur, ut et paulo ante, cum, 
Οὐδεὶς πἰστιν Enay yt) óutvoc, reddidit,« Nemo fldem 
annuntians ; » non, ut noster interpres : « Nullus 
fidem repromittens » Ip. 

(69) Γινώσκεται. Additur a nostro interprete hzc 
ἀπόδοσις : « Sic repromittentes Christiani esse, per 
quie operantur manifesti erunt.Non enim nunc re- 
promissionis opus,sed in virtute fldei,si quis inve- 
niatur in finem. » Cujus prioris periodi sententia 
comprehensa est in Grecis illis, paulo ante ab in- 
terprete illo pretermissis : Οἱ ἐπαγγελλόμενοι Χρι- 
στου εἶναι, οὐκ ἐξ Gv λέγουσι µόνον, ἀλλὰ xal ἐξ ὦν 
πράττουσι γνωρίκονται. Y. 


(10) "Oc γὰρ &v ποιήσῃ, usque ad τῶν Ἐκκλη- 


149 EPISTOLAE INTERPOLAT/E. — AD EPHESIOS. 190 


βασιλείᾳ (71). 'O Κύριος ἡμῶν xal θεὸς Ἰησοῦς A et Deus Jesns Christus,Filius Dei viventis*';.primum 


Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος, πρῶτον ἐποίτσε, 
καὶ τότε ἑδίόαξεν. ὡς μαρτυρεῖ Λουκᾶς, οὗ ὁ ἔχαι- 
voc ἐν τῷ Βὐαγ/ιελίῳ διὰ πασῶν τῶν Ἐκκλη- 
σιῶν. 002ὲν λανθάνει τὸν Κύριον, ἀλλὰ καὶ τὰ κρυπτὰ 
ἡ πῶν ἐγγὺς αὐτοῦ toti. Πάντα οὖν ποιῶμεν, ὡς 
αὐτοῦ ἐν ἡμῖν κατοικοῦντος, ἵνα ὤμεν αὐτοῦ ναοὶ, xai 
αὐτὸς ἐν ἡμῖν Θεός (721. Χριστὸς ἐν ἡμῖν λαλείτω, 
ὡς xai ἐν Ηαύλφ' τὸ Πνεῦμα τὸ ἁγιον διδασκέτω 
ἡμᾶς τὰ Χριστοῦ φθἐγγεσθχι, παραπλτσίως αὐτῷ. 
XVI. Mi, πλανᾶσθε, ἀδελφοί µου, οἰχοφθόροι (73) 
βασιλείαν Θεοῦ 03 κληρονοµήσουσιν. El δὲ οἱ τοὺς 
ἀνθρωπίνους ο΄χους διαφθείροντες (14), θανάτῳ -«ατα- 
δικάζοντα!' πόσφ μᾶλλον οἱ τὴν Χριστοῦ ἘΈκκλη- 
σίαν 8$ νοβεύσιν ἐπιχειροῦντες (75), αἰωνίαν τίσουσιν 


fecit εἰ tunc docuit, ut testatur Lucas δὲ cujus laus 
est in. Evangelio pcr omnes Ecclesias. Nihil latet 
Dominum, sed et arcana nostra prope ipsum sunt. 
Omnia itaque faciamus, sicut ipso in nobis habi- 
tante, ut illius simus templa, et ipse in nobis Deus. 
Christus in nobis loquatur, sicut et Paulo; Spi- 
rilus sanctus doceat nos, ad illius similitudine ea 
loqui quz Christi sunt. 


XVI. Ne erretis, fratres mei, familiarum corru» - 
ptores regnum Dei non heereditabunt 8, Si autem 
ii,qui hominum pomos corrumpuut, morte plectun- 
tur**,quanto magis eeternas penas dabunt qui Christi 
Ecclesiam vitiare conantur,pro qua crucemetmortem 
sustinuit Dominus Jesus, Dei unicus Filius ? cujus 


δίκην, ὑπὲρ Ti σταυρὸν καὶ θάνατον ὑπέμεινεν ὁ B doctrinam si quis izmpinguatus et. incrassatus spre- 


Κύριος Ἰησοῦς, ὁ τοῦ θὲοῦ μονογενὶς Ylóc; οὗ τὴν 
διδασκαλίαν ὁ ἀθετήσας, λιπανθεὶς καὶ παχυνθεὶς, 
εἲς γέενναν χωρήσει (76). 'Οµοίως δὲ (77) καὶ mà; 
ἄνθρωπος (78), ὁ τὸ διακρίνειν παρὰ θεοῦ εἱληφὼς, 
κολασθήσεται, ἀπείρῳ ποιµένι ἐξακολουθήσας (719), 
καὶ ψευδῆ δόξαν ὡς ἀληθῆ (80) Φεξάµενος. Τίς χοί- 
νωνία φωτὶ πρὸς σκότος; ἤ Ἀριστῷ πρὸς Βελίαρ; 
Ἡ τίς μερὶς πιστοῦ 9 (81) πρὸς ἄπιστον;, Tfj vag 
θεοῦ μετὰ εἰδώλω,; Φημὶ δὲ κἀγώ' Τίς κοινωνία 
ἀλγη θείας πρὸς ψεῦλος; fj δικαιοσύνης πρὸς ἀθιχίαν : 
f, δόξης πρὸς ψευθοδοξίαν ; 

XVII. Διὰ τοῦτο μῦρον ἔλαδεν ὁ Κύριος ἐπὶ χεφα- 
Ane, ἵνα ἡ ᾿Εχκλησία πνέτῃ τὴν ἀφθαρσίαν (82). Μῦρον 
γὰρ, Φτσὶν, ἐκκενωθὶν ὄνομά cou: διὰ τοῦτο νεά- 
νίδες ἠγάπησάν σε, εἵλκυσάν σε, ὀπίσω εἰς 


δὲ Const. ap. Ἡ, 6. 9* Act. 1, 1. 8* I Cor. τι, 9, 10. 


15. 9" πιστῷ. 9? H Cor. vi, 14, 15, 16. 


verit 58, in gehennam ibit. Similiter et omnis homo 
qui discernendi vim a Deo accepit, supplicio subji- 
cietur, si imperitum sequatur pastorem, et falsam 
opinionem amplectatur pro vera. « Que societas 
luci ad tenebras ? aut Christo ad Belial? aut que 
pars fideli ad intidelem ? aut templo Dei cum ido- 
lis 88 » ? Ego vero etiam dico : Que communio vo- 
ritatis ad mendacium ? aut justitie ad injustitiam ? 
aut vere opinionis ad falsam ? 


XVII. Ob id Dominus in capite accepit unguen- 
tum,utEcclesiaspiretincorruptionem.« Unguentum 
enim, inquit, effusum est nomen tuum : propterea 
adolescentula dilexerunt te, traxerunt te, post te in 


8] Cor. x, 8. 5 al. διδασκαλίαν. 55 Deut. xxxn, 


σιῶν. Pro his in nostro interprete substituuntur ϱ (ut ex mss. Oxoniensibus nos expressimus) « cor- 


ista : « Unus igitur doctor qui dixit et factum est : 
sed et que silens fecit, digna Patre sunt. Qui Ver- 
bum Jesu possidet, vere potest et silentium ipsius 
audire, ul perfectus sit: ut per que loquitur ope- 
retur, et per quao silet cognoscatur. » Ὁςδεβ. 

(71) Ἐν τῇ ᾳλσιλείᾳ « Caollorum » ex textu Evan- 
gelii, addit hic vetus vulgata editio Latina : vel 
« Dei, » ut in Petaviano et duobus Oxoniensibus 
χηςς. legitur. lp. 


(72) Καὶ αὐτός ἐν ἡμῖν θεός. Vet. vulgat. : « Et- 


ii pse habitet in nobis. » Anglican. :« Et ipse in nobis 
eus noster,quomodo et est,et apparebitante faciem 
Anostram ;ex quibus juste diligimusipsum, » omissis 
ἃ llis que sequuntur in fine hujus sectionis. Ip. 
(73, Οἱ οἰκωφθόροι. Anglican., « domus corrupto- 
Ares. » Vet. vul, .:« masculorum concubitores. » Ip. 
14) El δὲ οἱ τοὺς ἀνθρωπίνους oixouq διαφθεί- 
οντες. Anglican.: ε Οἱ ἱριίαν qui secundum carnem 
tiec operantur. » Vet. vulg. : Qui enim habitacula 
humana » (hanc enim vocem que in editis deerat, 
ex mss. restituimus) « corrumpunt. » Ip. 

(13) Πόσφ μᾶλλον οἱ τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν 
νοθεύειν ἐπιχειροῦντες. Tta legit codex Nydpruccia- 
mus, ut antithesis servetur inter « humana habita- 
cula » et domum Christi. Cui lectioni illud etiam 
favet quod sequitur: 'Yrào? Ἱς σταυρὸν ὑπέμεινεν 
ὁ Κύριος. Codex tamen Augustanus, pro Ἐκκλησίᾳ, 
habet διδασκαλίαν, consentiente etiam utroque ve- 
tere Latino interprete,a quorum altero locus sic est 
redditus : « Quanto magis, si quis fidem Deiin mala 
doctrina corrumpat ; » ab altero ita: « Quomodo 
non magis qui Christi doctrinam disrumpere, » vel 


rumpere conatur. » Ip. 

(76) OS τὴν διδασκαλίαν 6 ἀθετήσας, Άλιπαν- 
θεὶς καὶ mayovüsic εἷς Ὑέενναν χωρέσει. An- 
glican. : « Talis, inquinatus factus, in ignem in- 
exslinguibilem ibit. » Vet. vulgat.: « Cujus do- 
ctrinam quicunque depravaverit » (vel, ut mss. ha- 
bent, « pessimaverit ») « abjectus et pollutus inge- 
hennam projicietur. » Ip. 

(11) Ὁμοίως δὲ. Pro his et reliquis omnibus que 
ad hujussectionis finem usquesubsequuntur,noster 
interpres tantum habet : « Similiter et qui audit 
ipsum. » Ip. 

(18) Πᾶς ἄνθρωπος, etc. In ms. Regio 1621, sic 
ista proferuntur: llàz ἄνθρωπος, etc. τίς Υὰρ xo:- 
νωνία φωτὶ πρὸς σκότος; xil τὶς μερὶς πιστῷ μετὰ 
ἀπίστου; ἤ τίς συμφώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελίαρ; 
Cor. 
(719) Κολασθήσεται, ἀπείρῳ ποιμὲν, ἐἔξαχο- 
λουθήσας. Codex Nydpruccianus : Ποιμένι ἀπείρφ 


D δὲ ἐξακολουθήσας, sine χολασθήσεται. UssER. 


(80) Ὡς ἀληθῆ. Id. codex, ὡς ἀληθήν legit, 
Augustanus vero ὡς ἀχτθῶς. vitiose. Vetus vulgatus 
Latinus:«tanquam veram, » ὀόξαν nimirum; hoc est 
«sententiam » vel «opinionem ; » non,ut illehomo- 
nymia vocis deceptus vertit, « gloriam, » 1p. 

(81) Π.στοῦ. L. πιστῷ, ut postea ναῷ. Ip. 

(82) Διὰ τοῦτο μῦρον ἔλαδεν ὁ Κύριος ἐπὶ κεφα- 
λᾶς, ἵνα d$ ᾿Εκκλησία xvin τὴν ἀφθαρσίαν. Anglic., 
ePropter hoc,unguentum in capitesuo recepit Domi- 
nus, ut spiret Ecclesia incorruptionem. » Vet.vulg. : 
« Propterea unguentum accipit Dominus in capite, 
ut Ecclesia infragret incorruptione. » Ita enim le- 


TÀ4 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


192 


odorem unguentorum tuorum curremus δν, Non À ὀσμὴν µύρων σου δραµούµεθα (83). Mi ἀλειφί- 


ungatur quis tetro odore doctrina hujus seculi : san- 
cta Dei Ecclesia non in servitutem abducatur illius 
astutia, ut prima mulier. Cur cum ratione utamur, 
non sumus prudentes? Cur accepta a Christo insita 
nobis de Deo dijudicandi facultate, in ignorantiam 
prolabimur, et per socordiam, non agnoscentes 
donum quod accepimus, imprudenter perimus? 


XVIII. Crux Christi incredulis quidem scanda- 
lum est ; credentibus vero salus et vita eterna *?*, 
Ubi sapiens ? wbi conquisitor 9 ? ubi  gloriatio 
eorum, qui dicuntur potentes? Filius enim Dei, 
qui ante szecula genitus est, eL omnia ex Patris sen- 


tentia constituit, ipse in utero gestatus est a Maria, p 


juxta dispensationem Dei, ex semine Davidis, ex 
Spiritu autem sancto: Ecce enim, inquit, Virgo in 
utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur Emma- 
nuel **. Hic natus est, et a Joanne baptizatus est, 
ut ratam faceret ordinationem commissam pro- 
phete 9. 


θω ?? τις δυσωδίαν διδασκχλίας τοῦ α ῶὤνος τούτου, 
Ἡ ἁγία τοῦ 0:65 ᾿Εκκλησία ui, αἰχμαλωτισθῇ (84) 
ὑπὸ τῆς πανουργίας αὐτοῦ, ὡς d, πρώτη qovi t. 
διὰ τί λογικο) ὄντες, οὐ Ὑινόµεθα φβόνιµοι; διὰ τί 
ἔμφυτον τὸ περὶ Θεοῦ παρὰ τοῦ Χριστοῦ λαβόντες 
κριτήριον, tiq ἄγνριαν καταπἰπτοµεν, xal ἐξ ἁμε- 
λείας ἀγνεοῦντες τὸ χάρισμα ὅ εἱλήφαμεν, ἀνοήτως 
ἀπολλύμεθα ; 

XVILL Ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ, τοῖς μὲν ἀπίστοις 
σκἀνδχλόν ἐστι τοῖς δὲ πιστοῖς (85), σωτηρία xal ζωλ 
αἰώνιος. Ποῦ σοφός (86) ; ποῦ συζητητές: ποὺ xaj- 
χησις τῶν λεγομένων ὀυνατῶν (87) ; Ὁ γὰρ τοῦ θΞοῦ 
ΥΊὸς (88), 6 πρὸ αἸώνων γενυτθεὶς (89), xal τὰ πάντα 
γνώµῃ τοῦ Πατρὸς συσττσάµενος, οὗτος ἐχυοφορήθη 
ἐκ Μαρίας, xav' οἶνωμίαν θεοῦ (90), ἐκ σπέρματος 
μὲν Az6:0, ὃν διὰ Ηνεύματος (91) δὲ ἁγίου. Ἰδοὺ γὰρ, 
φησὶν, ἡ Παρθένος iv γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται 
υἱὸν, καὶ κληθήσεται Εμμανουήλ. Οὗτος ἔγεννγθη, 
καὶ ἔδαπτεσθη ὑπὸ Ἰωάννου (92), ἵνα πιστοποιήσηται 


τὴν διάταξιν τὴν ἐγχειρισθεῖσαν τῷ προφήτῃ (99). 


** Cant. 1, 2, 3. Ὁ deest in al. ?! ms. yov? Eoa,  ** I Cor. 1, 18, 23, 24. 3 Ibid, 20. ** deest in al. 


5 Matth. 1, 23. 9 I. Const. ap. vii, 22. 

gunt mss., ubi libri editi habent: « Ait Ecclesia, 
ut fragret incorruptione, » vel, « incorruptione.»Pro 
ixi xtgaA4c, liber Grecus Nydpruccianus habet: 
ὡς ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἰκκλησίας, unguentum in se 
accepit, « tanquam in caput Εοο]εδίῶ. » UsszEn. 

(83) ᾿Οπίσω εἰς ὀσμὴν µύρων σου O2xuojpusoa. 
Jolian. cod. ὀπίσω αὐτῶν, et μύρο». Hodie in LXX, 
ὀπίσω σου clc ὀσμὴν µύρων coo οραμοῦμεν. Et qui- 
dem αὐτῶν legisse Origenem, homiWl. 1 in Cant., exi- 
stimat Lud. Capellus, Critice sacra lib. iw, cap. 3, 
sed mihi non persuadet, qui Origenis, Gregorii 
Nysseni ac Theodoriti lectionem fuisse arbitrer,eià- 
XuGiv σε πρὸς ἑαυτὰς, ὀπίσω σου εἷς, elc., µύρου 
autem habes apud Theodoritum et Pulychronium, 
ut ὁραμούµεθα 1n Greg. Nyss. Cor. 

(84) M5 ἀλειφέσθω τις δυσωλίαν διδασκαλίας 
τοῦ αἰῶνος τούτου. dj día τοῦ θεοῦ ᾿Εχχλησία μὴ 
αἰγμαλωτισθῇ. lta codex Nydpruccianus, una 
cum vetere vulgato interprete, qui locum ita red- 
didit : « Ne ungatur quis fetore doctrine hujus 58. 
culi ; sancta Del Ecclesia non captivetur,» ubi Augu- 
stanus codex legit: M, ἀλειφέσω δυσωδίαν διδα- 
σκαλίας τοῦ αἰῶνος τούτου, 1, αγία τοῦ θεοῦ Ἐκ- 
Χλησία μὴ αἰχμαλωτισθῇ, etc. ; quam lectionem in- 
terpolatos quoque Damasceni Parallelorum, libros 
retinere, in Prolegomenis (cap. !8) ostensum est. 
Noster vero interpres «Ecclesim » mentione prorsus 

rielermissa. sic expressit : « Non ungamini fetore 

octrinm principis saeculi hujus, noncaptivet vos ; » 
ac silegisset: ὀυσωῤίαν διδασκαλίας Άρχοντος τοῦ 
αἰῶνος τοῦτου, qua verior omnino est leclio : eam- 
que confirmant verba illa, que in vulgatis nostris 
proxime subsequuntur : M7, αἰχμαλωτισθῃ ὑπὸ τῆς 
πανουργίας αὐτοῦ, ὡς Ἡ πρύτη Ὑυνή, hoc est (ut 
vertit vulgatus interpres vetus) « non captivetur ab 
astutia illius, sicut prima mulier Eva, » quomodo et 
B. Paulum locutum videmus in II Cor. xi, 3 : ὡς 6 
ὄφις Εὔαν ἑξηπάτησεν ἓν τῇ πανουργί αὐτοῦ : 
« Serpens nimirum antiquus, qui est diabolus etSa- 
tanas (Apoc. xx. 2). » qui a Servatore nostro 2 &oy wv 
τοῦ κόσµην τούτου (Joan. ΧΙΙ, 31, et xiv, 30, et xvi, 
11) ab Apostolo ὁ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου .lI[ Cor. 
Iv, &). et ab Ignatio postea, in hac ipsa epistola 6 
ἄρχων τοῦ a'Gvoc τούτο», nuncupatur. Ussen. 

les, Ὀταυρὺς τοῦ Χριστοῦ, ταῖς pi) ἁπίστοις 


σκάνδαλόν ἔστι, τοῖς δὲ πισδοῖς. Vet. vulg.: 
« Quia crux Christi infidelibus quidem scandalum 
est, fidelibus autem, »etc. Angfican. : « Peripsema 
meus spiritus crucis, qua est scandalum non cre- 
dentibus, nobis autem salus et vita eterna. » Ip. 

(86) Ποῦ σοφός. Additur et Ηοῦ γραµµατεύς: ex 
I Cor. 1, 20, a vetere vulgato interprete. Sed neque 
in vetere nostro Latino altero, neque in Greco (vel 
Augustano vel Nydprucciano'éz(62 vua hoc compa- 
ret. In Genovensis vero editionis textu Graco, per 
typograpi incuriam, omissa etiam sunt illa: 1lo3 
σοφός ; 100 συζητιτής; Ip. 

(87) Ποῦ καῦχησις τῶν λεγομένων δυνατῶν : 
Vet.vulgat.: « Ubi exsultatio dictorum? » Anglican.: 
« Ubi gloriatio dictorum sapientum ? » Ip. 

(88) O Υὰρ τοῦ θεοῦ Ylóc, usque ad ἔγχειρι- 
σθεῖσαν τῷ Προφήτη. Locum hunc. a Theodoreto 
in dialogo 1 (quem ἜΑτρεπτον inscripsit) citatum, 
cum aliis edilionibus in Prolegomenis compara- 
vimus. Vidend. ibi., cap. 4, 11, et cap. 18, Ip. 

(89; 'O πρὸ αἰώνων γεννηθοίς. Vet. vulgat. : « qui 
ante siecula genitus est, » ut habet codex Magdale- 
nensis, vel « natus est, » ut Petavianus, Baliolensis 
et libri editi. Ip. 

(90) Κατ) οἰκονομίαν θεοῦ. θεοῦ, quod ab Au- 
gustano codice aberat, non solum ex Theodoreto, 
sed etiam ex Nydprucciano codice,et utroque vetere 
interprete Latino est restitutum, licet Dei nomen 
(quod habetur in impressis) etiam in Petaviano et 
duobus Oxoniensibus vulgate Latine editionis 
exemplaribus desideretur. Ip. 

(91) Aix Πνεύματος. Ita codex Nydpruccianus. 
Theodoretus vero ix Πνεύματος. Ip. 

(92) Οὔτος ἐγεννήθη, καὶ ἐδαπτίσθη ὑπὸ 
Ἰωάννου, Coujunctio xat ex Nydprucciano codice 
est addita. Noster interpres : « Qui natus est, et 
baptizatus est. » Similiter et Theodoretus: Oc ἔγεν- 
νήθη. xai ἑθαπτίσθη, οἱ Macarius Chrysocephalus, 
Caten:s Greecte collector, in Lure. 111, 21, ex Ignatio : 
EvtvvZ(ir, καὶ ἐθαπτίσθη, Joannis omisso nomine. 
Vulzata vero editio Latina, nativitatis mentione 
hic premissa, « Ipse baptizazus est a Joanne, » red- 

idit. Ip. 

(03) "να πιστοποιήσηται την διάταξιν τὴν ἔγχει- 


Ρισθεῖταν τῷ προφήτῃ. Homil, in — Precursorem 


193 


EPISTOLAE INTERPOLAT/E. — ΑΡ EPHESIOS. 


194 


XIX. Καὶ ἔλαθε τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτουἡ A — XIX. Et principem hujus mundi latuit Marim 


παρθενία Μαρίας (04), καὶ ὁ τοκετὸς αὐτῆς, ὁμοίως xai 
ὁ θάνατος τοῦ Κυρίου" τρία μυστήρια (93) xpao- 
γῆς (960), & τινα E» ἡσυχίᾳ ἐπράχθη (97), ἡμῖν δὲ 
ἐφανερώθη. ᾿Αστὴρ iv οὐρανῷ (98) ἔλαμψεν ὑπὲρ 
πάντας τοὺς πρὸ αὐτοῦ xal τὸ φῶς αὐτοῦ ἀνεχλά- 
λητον ἦν, xai ξεισμὸν παρεῖχεν ἡ καἰνότης αὐτοῦ 
τοῖς ὁρῶσιν αὐτόν τὰ δὲ λοιπὰ πάντα ἄστρα, ἅμα 
ἡλίῳ καὶ σελήνη, χορὸς ἐγίνοντο τῷ ἀστέρι' αὐτὸς 
δὲ ἦν ὑπερθάλλων αὐτὰ τῷ φανῷ' ταραχή τε dv, 
πόὀθεν ἡ καινότηις ἡ Φαινομένη. Ἔνθεν ἐμωραίνετο 
σοφία χοσμικὰ, Ὑοητεία ὕθλος Tv, καὶ γέλως d µα- 
qe πᾶς θεσμὸς 98 καχίας ἑφανίζετο, ἀγνοίχς ζόφος 
διεσκΞδάννυτο, καὶ τυραννικὴ ἀρχὴ καθῃρεῖτο, θεοῦ 
ὡς ἀνθρώπου Φφχινομένου, xal ἀνθρώπου ὡς θεοῦ 
ἐνεργοῦντος (90). ᾽Αλλ᾽ οὔτε τὸ πρότερον δόξα, ουτε 
τὸ δεύτερον Ψιλότης' ἀλλὰ τὸ μὲν ἀλήθεια, τὸ δὲ 
οἰκονμία. ᾽Αρχὴν δὲ ἐλάμθανε τὸ παρὰ θεῷ ἄπηρ- 
τισµένον (1) ἔνθεν τὰ πάντα συνεκινεῖτο, διὰ τὸ 
μελετᾶσθαι θανάτου κατάλυσιν. 


XX. Στήκετε, ἀθελφοὶ, ἑδραῖοι ἐν τῇ πίστει Ἰησοῦ 
Χριστοῦ, xal ἐν τῃ αὐτοῦ ἀγάπῃ, ἐν πάθει αὐτοῦ xal 


*! Matth. 11, 2, 9. 95 1. δεσμός. 


tom. VI Chrysostomi : "Ace; ἁρτι' δεῖ δὲ μάρτυρα 
γενέσθαι τῆς εἷς ἐμὲ πεμψομένης arpx et catera 
qua ibi leges. Eucherius De laude Eremi : « Et ρτᾶ- 
cursor et testis dignus qui Patrem e colo loquen- 
tem audiret, Filium bapticando contingeret. Spiri- 
tum sanctum descendentem videret. »Verbum πιστο- 
«o:sis(at el πιστοποιςῖν habes Constit. apostol. lib. v, 
cap. 6, et apud Cyrillum Hierosol. fine προκαττ χή- 
σεως, atque initio catechesis 14, necnon in Syno- 
dicis Sophronii Hierosolymitani, Conciliorum Binii 
tom. lil. p. 1, S. 1, p. 125. B. Cor. 
(94) Καὶ ἔλαθε τὸν ἄρχοντα το2 αἰῶνος τούτου 
ἡ παρθενία Μαρίας. Huc spectat illud Origenis, 
homilia sexta in Lucam : « Unde eleganter in cu- 
jusdam martyris epistola scriptum reperi (Ignatium 
dico episcopum Antiochic post Petrum secundum, 
ui in persecutione Roma pugnavit ad bestias): 
Principem sieculi liujus latuit virginitas Marie. » et 
Hieronymi, lib. 1 Comment. in Matth., cap. 1: « Mar- 
tyr Ignatius etiam quartam addidit causam, cur a 
esponsata conceptus sit : ut partus, inquiens,ejus 
celaretur a diabolo; dum eum putat non de virgine, 
sed de uxore generatum ; » quod ex iis qua se- 
quuntur apud Origenem (quem hic secutus est) 
collegisse potius videtur, quam ex ipso quem hic 


C 


virginitas, et partus ipsius, similiter et mors Do» 
mini : tria mysteria clamoris qua in silentio pa- 
trata sunt ; at nobis sunt manifestata. Stella in 
calo fulsit*',splendore exsuperans omnes quotquot 
ante fuerant : et lux illius ineffabilis erat, ac stu- 
porem incussit omnibus aspicientibus eam, ipsius 
novitas. Omnia autem reliqua astra, una eum sole 
et luna, chorus fuere steile; ipsa vero claritate 
exsuperabat ea : ac perturbatio erat unde prodiret 
hec qua apparebat novitas. llinc infatuata est 
mundi sapientia ; preestigiae facia» sunt nuge magia 
risus ; omne vinculum malitie est abolitum. igno- 
rantie cahgo dissipata, et tyrannicus principatus 
destructus ; cum 2eus ut homo apparuit, et homo 
ut Deus operatus est, Verum nec primum opinio 
erat, nec secundum mera humanitas; sed illud 
quidem veritas, hoc vero dispensatio. Principatum 
vero accepit id quod a Deo omnibus suis partibus 
absolutum erat. Inde omnia commovebantur,quod 
meditaretur mortis abolitionem. 

XX. Firmi state, fratres, in fide Jesu Christi, et 
in ejus charitate, in passione ejus et resurrectione. 


Theophorus Ignatius seculi hujus principem la- 
tuisse commemorat; virginitatem Maris, con- 
ceptionem Domini et crucifixionem. » Ip. 

(96) Μυστήρια κραυγῆς. lta et noster interpres: 
« mysteria clamoris. » Vet. vulgat: « mysteria cla- 
mavit, » ut nos ex libro Magdalenensi edidimas: 
ubi alii in prima persona « clamavi » legunt. Ele- 
gantem vero hic latere in adjecto ἀντιθεσιν Με- 
strieus adnotat. Quotquot enim de mysteriis men- 
tioncm fecerunt, in illis arcanum quiddam, quod 
nefas esset evulgare, arbitrati sunt contineri. Et 
tamen Ίο tria fidei documenta, mysteria clamoris 
esse dicit Ignatius.id est digna quc omnibus denun- 
tientur.aut jam reipsa propalata sint atque denun- 
liata. Ita ille. Vid. hom. xvi, 25, 26. Sed Andreas 
Hierosolymitanus, pro μυστήρια κραυγῆς, legit hic, 
μυστήρια φριχκτὰ, « mysteria tremenda. » Ip. 

(97) "A τ'να ἓν ἡσυχίᾳ ἐπράγθη. Idem Andreas 
kic legit: ἃ τινα ἐν 1,0» (4 θεοῦ ἐπράχθη, et noster 
interpres similiter : « quee in silentio Dei operata 
sunt. » Vid. supra. Ip. 

(08) ᾽Αστὴὶρ tv οὐρανῷ. Quoniam tiia jam dicta 
mysreria (inquit Mistreus) potissimum ortum 
Christi Redemptoris intendebant, vel ab illo depen- 
debant; hire fortassis evenit,ut non pauca de stella, 


nominat Ignatio. Integrum vero locum ita citavit T) qute magis tunctemporis aparuit, in medium con- 


Andreas Hierosolyinitanus,Cretensium archiepisco- 
pus, in Nativitatem B. Virginis homilia secunda, 
qua inter codices Graecos manuscriplos, Oxoniensis 
Academie Bibliotheco publice a D.Ilenrico Savilio 
donatos, habetur : Ὡς orc! που ἆγ.ος ἀνὴο, "-tv&- 
τιος ὄνομα αὐτῷ' «Καὶ ἔλαθε τὸν ip/ovta τοῦ αἰῶνος 
τούτου 1, παρθενία Μαρία... καὶ à τόκος αὐτῆς, ὁμοίως 
xa! ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ. Τρία μµυστήοια φρικτὰ, 
& τινα ἐν $02 'q θεοῦ ἐπράχθτ. » Vide Prolegomen. 
cap. 12. Usszn. 

(93) Τοία μυστήρ.α. Jam Proxime commemorata, 
de quibus vel ipse interpres noster, vel ejus mar- 
ginalis Scholiastes: « Hiec tria diabolum latuerunt,» 
et Jovius manachus, libro vn De Verbo íincarnato, 
cap. 34 (in Photii Bibliotheca, num 222): Φησὶ 
γὰρ 6 θεοφόρος "Lyvittoq, τρία λαθεῖν τὸν ἄρχοντα 
τοῦ αἰῶνος τούτου, τὴν παρθενίαν Μαρίας, τὴν σύλ- 
ληψιν τοῦ Κυρίου, xal τὴν σταύρωσιν. « Nam tria 


sequenter proferantur Quibus demum subjiciuntur 
et ista : « Hinc habetata est sapientia hujus mundi, 
maleficiaannullabantur,magia deridebatur,tenebra»e 
et ignorantia dissipabantur, et tyranni principatus 
aboletur ; » uti in Petaviano vulgato versionis ve- 
tustissimo codice legitur: omisso illo quod Jacobi 
Fabri editio, loco non suo, exhibet : « iniquitas et 
malitia exterminabantur. » Το. 

(99) Καὶ ἀνθρώπου ὡς Θεοῦ ἐνεργοῦντος. Pro 
his noster interpres habet: « in novitatem vite 
eterno. » Ip. 

(4) Αρχὴν δὲ ἐλάμδανς τὸ παρὰ θεῷ ἁπηρτι- 
σµένον. Anglican. * Principium autem assumpsit, 
quod apud Deum perfectum. » Vet vulgat. : « P'rin- 
cipatum accepit a Deo Perfecta omnia in illo con- 
Stabant. » Αρχή utrumque significat, et « priuci- 
pium, » et « principatum: » de quo hic videnda 
adnotatio Valrlenii. In. | 


155 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


196 


Omnes in gratia nominatim congregamini commu- À ἀναστάσει (2): πάντες dv χάριτι ἐξ ὄνοματος συναθροι- 


niter, in una fide Dei Patris, et Jesu Christi uni- 
geniti illius Filii, ac primogeniti omnis creature ??, 
juxta carnem vero ex genere l'avidis: ducem se- 
quentes Paracletum ; obedientes episcopo et pre- 
sbyterio, mente indivulsa ; frangentes panem unum 
qui pharmacum immortalitatis est, antidotum non 
moriendi, sed vivendi in Deo per Jesum Christum 
medicamentum expellens mala. 

XXI. Utinam meam pro vestra liceat impendere 
animam, et pro iis quos ad honorem Dei misistis 
Smyrnam ; unde et scribo vobis,gratias agens Do- 
mino, diligens Polycarpum sicut et vos.Memineritis 
mei, ut et vestri Jesus Christus, benedictus in se- 
cula. Orate pro Ecclesia Antiochena, que est in 
Syria ; unde vinctus Romam abducor, novissimus 
fidelium eorum qui ibi sunt, quemadmodum in ho- 
norem Dei has gestare catenas dignus habitus sum. 
Valete in Deo Patre et Domino Jesu Christo, com- 
muni spe nostra, in Spiritu sancto. Valete. Amen. 
Gratia, ?. 


ζσθε (3) κοινῃ, ἐν qug πίστει θεοῦ Πατρὸς, xal 
Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ, τοῦ xai 
πρωτοτόχου πάσης κτίσεως, χΧατὰ σάρκα δὲ ἐκ qi- 
νους, Δαθὶδ ἐφοδηγούμενοι ὑπὸ τοῦ Παρακλήτου (&): 
ὑπακούοντες τῷ ἐπισκόπῳ xal τῷ πρεσθυτερίῳ, ἄπε- 
ῥρισπάστῳ διανοίφ ἕνα ἃρτον κλῶντες, ὃ ἔστι φάρμα- 
xov ἀθανασίας, ἀντίθοτος τοῦ μὴ ἀποθανεῖν, ἀλλὰ ζῆν 
ἐν θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, χαθαρτήριον ἀλεξίκακον, 

ΧΧΙ.Εἴην ὑμῶν ἀντίφυχον (5), καὶ ὦν ἐπέμψατε (6) 
εἲς θεοῦ τιμὴν εἰς Σμύρναι’ ὅθεν xal γράφω ὑμῖν, 
εὐχαριστῶν τῷ Πυρίῳφ, ἀγαπῶν (7) ΙΠολύκαρπον ὡς 
καὶ ὑμᾶς. Μνημονεύετὲ µου, ὡς xal ὑμῶν ἸΙτσοὺς 
ὁ Χριστὸς, ὁ εὐλογητὸς elc τοὺς αἰώνας' προσεύχεσθε 
ὑπὲρ τῆς Εκκλησίας ᾿Αντιοχέων τῆς ἐν Συρίᾳ, ὅθεν 
δεδεµένος tiq Ρώμῃν ἀπαγομαι, ἔσχατος ὤν τῶν 
ἐχεῖ πιστῶν, Όσπερ ! ἠξιώθην (8) εἰς θεοῦ τιμὶν 
σορέσαι ταυτασὶ τὰς ἁλύσεις (9). ”"Εῤῥωσθε iv Ot 
Πατρὶ, xal Κυρίῳ ᾿Ιησοῦ Χριστῷ, τῇ κοινῇ ἐλπίδι 
ἡμῶν, iv Ηνεύματι qp. ᾿ἸΕβῤῥωσθε, ᾽Αμήν. Ἡ 
χάρις (10). 


Ἠγνατίου Ἐφεσίοις (11). 


** Coloss. 1, 15. 


(2) Στήκετε, ἀδελφοὶ, ἑραῖοι ἓν τῇ πίστει Ἰτ- 
σοῦ Χριστοῦ, καὶ ἐν τῇ αὐτοῦ ἀγάπῃ, ἐν πᾶθει 
αὐτοῦ καὶ ἀναστάσει. Vel. vulgat. : State ergo, 
fratres, firmi in fide Jesu Christi, et in dilectione 
ejus,atque resurrectione, »mentione passionis prze- 
termissa. Noster vero interpres, fidei, dilectionis, 


! al. ὥσπερ. 35. Greg. 1. iv, epist. 37, l. Interpol. ad Polyc. cap. ult. 


Ost: Ὡς πρόθατον, ὑπὲρ τῆς πάντων σωττρίας, 
ντίψυχον τὸ ὑεαυτοῦ ca εἲς θάνατον παραδούς᾽ 
Cui et illud Chrysostomi adjicit in Adversariis suis 
D. Casaubonus: Δύναται πολλάκις µία κερδτθεῖσα 
ψυχἡ µυρίων ὄγχον ἁμαρτημάτων ἀφανίσαι, καὶ γε- 
νὲσθαι ἡμῖν ἀντίψυχον iv ἐκείνῃ τῇ $ufoq (orat. 5 


assionis et resurrectionis mentionetantum retenta (, Contra Judzos. tom. VI, edit. Savil., pag. 363). 


Inreliquis mirum quantum a vulgata lectione recedit 
« Si me dignificet Jesum Christus in oratione vestra, 
et voluntas sit ; in secundolibello quem scripturus 
sum vobis. manifestabo vobis quam inceperam dis- 
pensationem in novum hominem Jesum Christum, 
in ipsius fide et in ipsius dilectione, in passione 
ipsius et resurrectione: maxime si Dominus re- 
velet mihi. » Üsszn. 

(3) Πάντες ἐν χάριτι ἐξ ὀνόματος συναθροίζε- 
σθε. Vet. vulgàt. : « Omnes in omuibus, in gratia,in 
ejus nomine congregamini ; » uti nos ex Magdale- 
nensi ms. edidimus. Baliolensis enim hic legit : 
« Omnis in omnibus gratia. In ejus nomine congre- 
gamini. » Libri vero editi : « In omnibus enim his 

ratia.In ejus nomine congregamihi,» etc.Quomodo 
ocus hic, a Theodoreto in dialogo 1, et Gelasio in 
libro De duabus Christi naturis citatus, a nostris 
libris discrepet, ex collatione, quam in Prolegome- 
nis ob oculos proposuimus, videre licet. Ip. 

(4) ᾿Εφοδηγούμενοι ὑπὸ τοῦ Παρακλήτου. Pro 
his, noster interpres habet : « Filio hominis et Filio 
Dei ; » Theodoreti etiam et Gelasii citatione con- 
sentiente. Ip. 


(b) Εἴην ὑμῶν ἀντίψυχον. Anglican.: « Unani- 
mis vobiscum ego.» Vet. vulyat.: « Pro animabus 
vestris ego efflciar, » quo exprimi Jacobus Faber 
ait sententiam illam Pauli, 1I Cor. χι, 15: Ego 
autem libentissime ünpendam, et. superimpendar ipse 
pro animabus vestris. Et ubi Christus dixit, Matth. 
Xx, 28, se daturum animam suam, λύτρον. sive re- 
demptionis pretium, pro multis ; Athanasius scribit, 
eum corpus suum ἀντίψυχον, velut vicarium succe- 
daneumque, pro nostra salute, in mortem tradi- 
disse. Sic enim ille, in oratione. De Incarnatione 
Verbi: 'O ΑΔόγος τοῦ θεοῦ εἰκότως τὸν ἑχυτοῦ ναὸν 
xai τὸ σωματικὸν Spyavov προσάγων ἀντίψυχον, ὑπὲρ 


πάντων ἐπλήρου τὸ ὀφειλόμενον ἐν τῷ θανάτψ. Et 


Vocem hanc hic, et in Epistola ad Smyrnzos usur- 
pat germanus Ignatius ; sed ejus imitator szpius- 
cule: ut in Prolegomen. cap. 5 est notatum. 1p 

(60) Kai ὤν ἐπέμψατε. Vet. vulgat.: « kt |ejus] 
quem misistis : » vel ut ms. Petavianus habet : « Εἰ 
qui misistis. » Alter vero interpres, in D. Monta- 
cutii codice, « Et quem misistis. » in Cantabrigiensi 
vero ms.: « Et quos misistis, » cui lectioni uterque 
codex Graecus favet, εἰ Nydpruccianus a Joanne 
Brunnero, et Augustanus a Valentino Paceo editus. 
Eallitur enim Mestreus, qui Pacieum ait legisse in 
singulari, xal οὗ ἐπέμψατε, Ip 

(7) ᾽Αγαπῶν Ita Grmecus Augustanus; et uter- 
que vetus interpres Latinus. Nydpruccianus tamen 
codex legit, ἀγαπῶ. Ip. 

(8) Ὅσπερ ἠξιώθην. "Ooxep, habet idem coder, 
et interpres noster: « quemadmodum dignificatus 
sum. » iD. 

(9) Εἰς θεοῦ τιμὴν φορέσαι ταυτασὶ τὰς ἁλύ- 
σεις. Idem interpres: « in honorem Dei inveniri, » 
sed vetus vulgatus, ut in Greco: « In honorem 
Dei has sufferre catenas. » Ip. 

(10) "Aux». Ἡ χάρις Ἡ χάρις, non solum a 
Greco Tydprucciano codice abest, sed etiam ab 
utroque vetere Latino interprete. Augustani tamen 
codicis lectionem conflrmat Gregorius I Romanus 
episcopus, in Regest. lib. 1v, indict. 13, epist. 37 ad 
Anastasium (e successoribus Ignatii in sede Antio- 
chena unum) sic rescribens : Amen. Gratia. « Qum 
videlicet verba. de scrip is vestris accepta, idcirco 
in meis epistolis pono, ut de sancto Ignatio vestra 
beatitudo cognoscat, quia non solum vester, sed 
etiam noster. » Ip. 

(11) Ἰγνατίου ᾿Ἐφεσίοις. « Hec duo postrema 
vocabula, quoniam tum in Greco, tum apud vete- 
rem interpretem reperiuntur, huic epistole coro- 
nidis loco subjungenda curavimus: » inquit Mar- 
tialis Mjestreus. At neque apud veterem interpre- 


151 





ΠΡΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΟΥΣ, 


Ἰγνάτιος, 6 xa! θεοφόρος (12) τῇ εὐλογημένῃ iv 
χάριτι θεοῦ Πατρὸς, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Σωτῆ- 
pu, iv ᾧ ἀσπάζομαι τὴν ἘΕκκλησίαν τὴν οὖσαν dv 
Μαγνησίᾳ τῇ πρὸς Μαιάνδρῳ, καὶ εὔχομαι dv 
θεῷ Πατρὶ, καὶ Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν: 
ἐν ᾧ πλεῖστα χαίρειν ὑμᾶς sir. 


I. Γνοὺς ὑμῶν τὸ πολυεύτακτον τῆς κατὰ θεὸν (13) 
ἀγάπης, ἀγαλλιώμενος προειλόμηῦ Ev. πίστει Ἰησοῦ 
Χριστοῦ προσλαλῆσαι ὑμῖν. ᾿Αξιωθεὶς γὰρ ὀνόματος 
θείου xal ποθεινοῦ (44), iv οἷς περιφέρω δέσμοῖς, 
ἄδω (15) τὰς Ἐκκλησίας, iv al; ἔνωσιν εὔχομαι (16) 
σαρχὸς καὶ πνεύματος Ἰησοῦ Χριστοῦ ὃς ἐστι Σω- 
τὴρ Πάντων ἀνθρώπων , μάλιστα δὲ πιστῶν * οὗ 


τῷ αἷματι (11) ἑλυτρώθητε' δι οὗ ἕγνωτε θεὸν, D 


μᾶλλον δὲ ὑπ᾿ αὐτοῦ ἐγνώσθητε (18) iv ᾧ ὑπομί- 
νοντες, τὴν πᾶσαν ἑἐπήκειαν τοῦ αἰῶνος τούτου δια- 
φεύξεσθε (19). Πίστος γὰρ, ὃς οὐχ ἑάσει ὑμᾶς πει- 
ρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνασθε. 

II. Ἐπεὶ οὖν ἠξιώθην ἰδεῖν ὑμᾶς διὰ Δαμᾶ (20) τοῦ 
ἀξιοθέου ὑμῶν ἐπισκόπου, καὶ πρεσθυτέρων θεοῦ 
ἀξίων Ὡάσσου xai ᾽Απολλωνίου. καὶ τοῦ συμθιωτοῦ 
µου διαχόνου Ζωτίνως 8 (21), οὗ ἐγὼ ὀναίμην (29), 
ὅτι ὑποτάσσεται τῷ ἐπισκόπῳ xal τῷ πρεσθυτερίῳ, 
χάριτι θεοῦ, ἐν vópup (29) ᾿[ησοῦ Χριστοῦ. 

III. Καὶ ópiv δὲ πρέπει μὴ καταφλονεῖν (24) τῆς 
Ἁλιχίας τοῦ ἐπισκόπου' ἆ)λὰ κατὰ γνώμην θεοῦ Πα- 
τοὸς πᾶσαν ἐντροπὴν αὐτῷ ἀπονέμειν, καθὼς ἔγνων 
καὶ τοὺς ἁγίους πρεσθυτέρους, οὐ πρὸς τὴν φαινομέ- 


EPISTOLJE INTERPOLAT/E. — AD MAGNESIOS. 


À 





198 





AD MAGNESIOS. 


« Ignatius, qui et Theophorus, benedicta per gra- 
tiam Dei Patris, in Christo Jesu Servatore, in 
quo saluto Ecclesiam que Magnesis est, juxta 
Meandrum, et oro in Deo Patre, et Christo Jesu 
Domino nostro: in quo plurimum vos gaudere 
contingat. » 


I. Ubi cognovissem charitatem vestram secun- 
dum Deum admodum bene ordinatam, exsultans 
decrevi in fide Jesu Christi alloqui vos. Dignus 
enim habitus divino et exoptato nomine, in his 
qua circumfero vinculis, laudo Ecclesias; quibus 
opto unionem carnis et spiaitus Jesu Christi : qui 
est Salvator omnium hominum, maxime autem fide- 
lium * ; cujus sanguine redempti estis; per quem 
cognovistis Deum, imo cogniti estis abeo*; in quo 
sustinentes, effugietis omnem vim hujus seculi. 
Fidelis enim est, qui non patietur vos tentari supra 
id quod potestis 5. 

lI. Quoniam itaque dignus fui habitus videre vos 
per Damam episcopum vestrum Deo dignum, et 
Deo dignos presbyteros Bassum et Appollonium, 
contubernalem meum Sotionem diaconum, quo 
utinam fruar, quia subditus est episcopo et pres- 
byterio, gratia Dei, in lege Jesu Christi. 

III. Sed et vos decet non contemnere statem 
episcopi ; verum juxta Dei Patris arbitrium,omnem 
impertiri illi reverentiam, quemadmodum novi fa- 
cere sanctos presbyteros : non respicientes ad eam 


νην ἀφορῶντας νεότητα, ἀλλὰ πρὸς τὴν iv θεῷ φρό- C que videtur adolescentiam, sed ad prudentiam in 


* [ Tim. iv, 10. *Gal. 1ν., 9. 5I Cor. x. 13, 


tem Latinum inveniuntur illa, neque in Greco 
NydPrucciano codice: et omnino subdititia esse 
apparet UssER. 

12) In epistole jnscriptione vocem [Ecclesie] 
inclusimus, non solum quod a quibusdam ipsius 
vulgatae versionis mss., sed a Graecis praterea, et 
Latino nostro interprete, ea abesset. Supplendam 
quidem eam necessario fatendum est ; sed hiulcam 
et hic et alibi, occurrere lectionem non mirabitur 

ui ab homine captivo, inter militum custodias, 
estinanter a beato martyre effusas has fuisse epis- 
tolas consideraverit. Ip. 

(13) Kax2 θεόν. ]ta codex Nydpruccianus et ve- 
tus uterque interpres Latinus : « eecundum Deum. » 
Augustanus : κατὰ θεοῦ. Ip. 

(1&) ᾿Ὀνόματος θείου xai ποθεινοῦ. Conjuctio- 
nem ex Greco Nydprucciano et editione vulgata 
Latina interposuimus. Nomen autem « Christia- 
num » intelligit, ut vult Faber Stapulensis; vel 
« confessoris » aut « martyris, » et alii. ex verbis 
proxime sequentibus, ἓν οἷς περιφέρω δεσμοῖς. ID. 

(15) Αδω. Noster interpres. ad verbum, « canto :» 
et vulgatus, « cano ;» pro quo substituit Faber, 
« laudo, » sensu expresso. Ip. 

(16) 'Ev aic tvoctv coy opas. Ita noster interpres: 
«In quibus unionem oro. » Vulgat.: « In quibus 
laudare opto » (Sic enim mss. legunt, non, « jubi- 
lare ; » ut edidit Faber) Pro εὔχομαι veroresponen- 
dum existimat Vedelius, εὕρημαι vel εὑρίσχομαι. Ip, 


D 


5 al. Σωτίωνος, 


(17) OO «ip αἵματι. Illud, οὗ, ab Augustano exem- 
plari male aberat. Ip. 

(18) Δι οὗ ἔγγωτε θεὸν, μᾶλλον δὲ ὑπ αὐτοῦ 
ἑγνώσθητε. Ex Galat. 1v, 9, pro quibus noster inter- 
pres habet: « Ad nos (vel vos) semper vivere fide, 
quod et charitatis, cui nihil prefertur, principa- 
lius uutem Jesu et Patris. » lp. 

(19) Διαφεύξεσθε. Codex Nydpruccianus, διαῤ- 
ῥήξεσθε. Sed pro Augustana lectione facit uterque 
vetus Latinus interpres. lp. 

(20) | Ὑμᾶς] διὰ Δαμᾶ. Ex utroque illo interprete 
et pronomen hic restitutum est, et proprium Δᾶ- 
pa nomen ; pro quo in Augustano codice δι’ ἆδαγ- 
μα, in Nydprucciano διάδεγµα corrupte legeba- 
tur. Ignatium vero nostrum in Epistola ad Ma- 

nesianos Dama episcopi mentionem fecisse, con- 
firmat etiam Eusebius. lib. m Histor, xso' Y. Ip. 

(21) Ζωτίωνος, al. Σωτίωνος, pro. quo, « Zono- 
nem, » noster habet interpres. 10. 

(22) O2 ἐγὼ ὀναίμην, Vet. vulgat. « quem ego 
nutrivi. » Noster Anglican. rectius: « quo ego 
fruar. » Vid. infra. lp. 

(23) Τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τῷ πρεσθυτερίῳ. χάαριτι 
6:052, iv νόµῳφ. Anglican.: « Episcopo ut gratie 
Dei, et presbytero (vel presbyterio potius) ut legi 
J. C. » Ip. 

(24) Καταφρονεῖν Anglican. : 


« couti: pro quo 
editum est « concuti. » Ip. 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


ndoquidem non longsvi sunt sapientes,ne- A vroww (23) ἐπείπερ οὐχ ol πολυχρόνιοί slav σο- 


;iciunt prudentiam ; sed. spiritus est in ho- 

Daniel enim ille sapiens, cum duodecim 

orum, Spiritu divino afflatus est ; et senes 

anitiem ferentes, calumniatores ac aliena 
ippetentes esse. coarguit5. Samuel autem, 

s quoque, Elim nonagenarium reprehendit 

10s filios Deo prwferret 11, Similiter Jeremias 

ι Deo: Noli dicere quia junior sum !*. Salo- 

ero et Josias, ille quidem, duodecimo setatis 
regnare incipiens, illud terribile et arduum 
catu, in mulierum de infantibus causa judi- 

| tulit!?; hic vero, octo natus annos, regni 
»rnaculis admotus, aras et templa  disjecit, et 

)s combussit ; demonibus enim erant, non Deo 
isecrata : et falsos sacerdotes, ut corruptores et 
ceptores hominum, non Divinitatis cultores, ju- 
lavit !4. Adolescentia igitur non est contemnenda 
aoties Deo dedita consecrataque fuerit : verum is 
ontemnendus qui pravo est animo, tametsi inte- 
eratus sit dierum malorum 11. Juvenis erat Christi- 
jerus Timotheus : verum quid illi magister scribat 
audiatis : Nemo adolescentiam tuam contemnat ; sed 
exemplum esto fidelium in verbo, in conversatione 19. 
Decet itaque ef vos obedire episcopo vestro, et in 
nullo illi refragari ; terribile namque esttali contra- 
dicere ; nec enim aliquis hunc fallit qui videtur,sed 
invisibilem illudit, eum qui non potest a quoquam 
illudi. Quod autem ejusmodi est, non ad hominem, 
sed ad Deum refertur. Samueli namque dicit Deus: 
Non te illuserunt, sed me!*. Et Moses inquit : Non 


qol, οὐδὲ ol γέροντες ἐπίστανται σύνεσιν *. ἀλλὰ 
πνεῦμά ἐστιν ἐν βροτοῖς (26). Δανιὴλ (27] μὲν γὰρ 
ὁ σοφὸς, δωδεκαετὴς (28) γέγονε κάτοχος τῷθξσίῳ (29) 
Πνεύματι, xai τοὺς µάτην τὴν πολιὰν φέροντας πρε- 
σθύτας, συκοφάντας xai ἐπιθυμιτὰς ἀλλοτρίου χάλ- 
λους ἀπήλεγξε * (30). Σαμουὴλ δὲ παιδόριον ὃν µι- 
κρὸν, τὸν ἔννε,ηχονταετῆ Ηλεὶ 10 διελέγχει, τοῦ θεοῦ 
προτετιµηγχότα τοὺς ἑαυτοῦ παϊῖδας' ὡσαύτως χαὶ Ἰε- 
ρεµίας ἀκούει πρὸς τοῦ Θεοῦ. Μἡ λέγε ὅτι νεώτερύς 
εἶμι, Σολομῶν δὲ, καὶ Ἰωσίας (31): ὁ μὲν, δωδεκαε- 
τὴς βασελεύσας, τὴν φοθερὰν ἐκείνην καὶ δυσερµή- 
νευτον ἐπὶ ταῖς γυναιξὶ κρίσιν ἕνεχα τῶν παιδίων 
ἐποιήσατο' ὁ δὲ, ὀχταετὴς ὄρξας, τοὺς βωμοὺς καὶ τὰ 
τεμένη χατέδῥιπτε (32), xal τὰ ἄλση κατεπίµπρα 
δαίµοσι γὰρ ἦν, ἀλλ) οὐ θεῷ ἀναχείμενα' καὶ τοὺς 
ψευδιερεῖς κατέσφαττεν (33), ὡς ἂν φθορέας xal ἁπχ- 
τεῶνας ἀνθρώπον, οὐ Κθειότητος Λατοευτας' τοι- 
γαροῦν οὐ τὸ νέον εὐκαταφβόνττον, ὅτ ἂν θεῷ ἀναχεί- 
ptvov 1r ἀλλ) ὁ τὴν γνώµιεν μοχθηρὸς 15 (34), κἂν 
πεπαλαιωμένος 15 ᾗ ἡμερῶν xaxov. Νέος qv ὁ Χρι- 
στοφόρος Τιμόθεος, àAÀ' ἀχούσατε cla γράφει αὐτῷ ὁ 
διδάσκαλος ἈΜηδείς σου τῆς υεότητος καταφρο- 
νείτω, ἀλλὰ τύπος Ὑίνου τῶν πιστῶν, dv λόγψ, 
ἐν ἀναστροφῇ. Πρέπον οὖν ἐστι val ὑμᾶς ὑπαχονειν 
τῷ ἐπισκοπῳ ὑμῶν, xal xatà μηδὲν αὐτῷ ἀντιλέ. 
γειν (39): φοθερὸν γὰρ ἐστι τῷ τοιούτῳ ἀντιλέγευ' 
οὗ γὰρ touto)l τὸν βλεπόμενον πλανᾷ τις, ἀλλά τὸν 
Ἀόρατον παρβαλογίζεται, τὸν μὴ δυνάµενον παρὰ τινος 
παραλογισθῆναι. Τὸ δὲ τοιοῦτο, οὐ πρὸς ἄνθρωπον, 
ἀλλὰ πρὸς θεὸν ἔχει τὴν ἀναφοράν (36). Tip γὰρ Σα- 


enim conira nos est murmur, sed contra Dominum C μουὴλ λέγει ὁ Θεός Οὔ σε παρελογίσαντο, ἀλλ) 


Deum **. Nemo remansit impunitus, qui se contra 


? Job xxxii, 8, 9. * Dan. xin. 9? al. ἀπέδειξε, 1? ms. Πλ’, 3! Reg. ni, 1. 1 Epist. Mar. Cas. 
"^ |V Reg. xxi et. xxi. !5 πι, µοχθτρόν, 
*? Exod. rtvi, 8. 


6. 35 III Reg. i1; Const. ap. i1, 4, 
11 Dan. xin, 52... : I Tim. 1v, 42. 9 I Ce. viui, 7. 


(23) Οὐ πρὸς τὴν φαινοµένην ἀφορῶντας νεό- 
τητα, ἀλλὸ πρὸς τὴν ἐν Θεῷ φρόντσιν. Anglican. : 
e Non assumentes apparentem juniorem ordinem 
sed ut prudentes in Deo concedentes ipsi. » UsskR. 

(26) ᾽Αλλὰ πνεῦμά ἐστιν iv βροτοῖς. Vulgate 
interpretptioni articulum de suo (nam in mss. no- 
stris non habetur) addidit Jacobus Faber, ejusque 
exemplo, Guil. Morelius, et eum secuti reliqui edi- 
tores, textu Craco. Ηνεῦμα 6 ἐστιν ἐν βροτοῖς. « Spi- 
ritus qui est in hominibus. » Desumptus vero lo- 
cus est ex Job xxxii, 8, in quo articulus iste non 
legitur. Ip. 

27) AxvtÀ, δωδεκαετὴς. Improbabilis senten- 
Ga, est etiam Joannis Chrysostomi ad caput 11! 
Isaie, et homilia duplici in titulum Psalmi L, vul- 
gata jam olim, et non ita pridem a me edita ; nec 
non libro De educandis liberis, si ei tribuatur opus: 
Severi quoque Historia sacra n, et Ambrosii serm. 
4 ad xii Danielis. Cor. 

(28) Λωδεκαετίς. Ex locis quie protulimus ad 
Constitut apostol. n, 1, vide precipue duo : Hiero- 
nymi epist, 431, et Chrysostomi in enarratione ca- 
pitis u1 Isai, ubi aureus doctor minus caute ac 
distincte loquitur de state Salomonis. Videnda 
pariter hic epistola Marias Cas. ad Ignatium, num. 

ο D. 
(29) θείῳ. Ita codex Nydpruccianus: non θεῷ, 
*-* Augustanus ; nec 6105, ut emendavit Mo- 


ἐμέ. Κάὶ ὁ Μωσῆς φησιν’ Οὐ γὰρ καθ’ ἡμῶν ὁ γογ- 


'* Jp. 1 
19 ms. πεπαλαιωµένον. 


(30) ᾽Απήλεγξε. In. Augustano codice corrupte 
scriptum erat, ἀπχλειξεν: pro quo in Plantinianis 
editionibus substitutum est, ἀπέδειξεν. Ip. 

(31) Σολομῶν δὲ καὶ 'loclac. Vide Prolegomen. 
cap. 11. Ip. 

32, Κατέῤῥιπτε, Ita editiones Plantinians : ubi 
codex Augustanus et Nydpruccianus habet χατεῤ- 

που, pro quo Morelius substituit , κατερείπου. 


D. 

(33) Ψευδιερεῖς κατέσφαττεν. Cod . Nydprucc. 
ψευδοτερεῖς κατασφαττει, Sequentia vero ita in edi- 
tione sua distinxit Morelius : ἁπατεῶνας ἀνθρώπων, 
ἀλλ’ οὐ θεότητος λατρευτάς, et in Latina sua ver- 
sione : « seductores hominum, non Divinitatis cul- 
tores. » De altera vero distinctione lectorem, in 
Notis euis, sic admonuit. « Paceus distinguit ita, 
ἁπατεῶνας ἀνθρώπων (quanquam impresserit ἄν- 
θρωπον), ἀλλ᾽ οὐ θειότητος λατρευτάς. Vetus inter- 
pretatio cum eo facit, verum addit, « sed diabolo, » 
ut fere solet de suo addere, cum locum non intel- 
ligit. Hc Morelius. Ip. 

(34) 'O tZ» γνώµτν μοχθτρός, Cod. Augustan. 
male, ὁ τήν γνώμην μοχθτρέν. Iprp. 

(35, Kai κατὰ µτδε, αὐτῷ ἀντιλέχεν. Pro ho 
noster interpres habet : « secundum nullam hy 
pocrisim. » Ip. 

(36) Οὐ πρὸς ἄνθρωπον, ἀλλὰ πρὸς Θεὸν [y 
τὴν ἀναφοράν. Anglican. : « non ad carnem serm 
sed ad Deum abscondita scientem. » Ip. 


στι -------------αταασασαπαοααρκαακαπααμαα ΗΕ. .:.468ᾱ648 


Ἴ6ι 


ΕΡΙΡΤΟΙ.Α: INTERPOLAT/E. — AD MAGNESIOS. 


102 


γυσμὸς, ἀλλὰ χατὰ Κυρίου τοῦ 6:55. Οὐδεὶς ἵμει- Α superiores extulit. Nec enim Legi contradixerunt 


νεν ἀτιμώρητης, ἐπαρθεὶς κατὰ τῶν κρειττόνων. 
Ούτε γὰρ τῷ vóutp Δαθὰν καὶ ᾿Αθειρὼν ἀντεῖπον (31), 
ἀλλὰὶ Μωσεῖ καὶ ζῶντες εἷς ᾷδου κατηνἐχθησαν. 
Κορὶ δὲ καὶ oil συμφρονήσαντες αὐτῷ κατὰ ᾽᾿λαρὼν 
διακόσιοι πεντήγοντα, πυρίφλεχτοι γεγόνασιν. 'A6ss- 
σαλὼμ (38) πατραλοίας γενόμενος, ἐκκρεμὶς (39) lv 
φυτῷ γέγονε, xal ἀχίσιν ἐθλήθη τὴν κακόθουλον xap- 
δίαν. ᾿Αθελδαδὰν (40) ὡσαύτως τῆς κεφαλῆς ἆφαι- 
ρεῖται, δι᾽ ὁμρίαν ατίαν. Ὀτίας λεπροῦται, χατατολ- 
μήσας ἱερέων xai Ἱερωσύνης (41). Σαοὺλ ἀτιμοῦται, 
p? περιµείνας τὸν ἀρχιερέα Σαμονἡλ. Xp], οὖν καὶ 
ὑμᾶς *€ αἰδεῖσθα. τοὺς κρείττονας. 

IV. Καὶ πρέπον iac! μὴ µόνον καλεῖσθαι Χριστανοὺς, 
ἀλλὰ χαὶ εἶναι. Οὐ γὰρ τὸ λέγεσθαι, ἀλλὰ τὸ εἶναι, 
μαχαριον ποιεῖ. EU 3 τινες ἔπίσκοπον μὲν λέγουσι, 
χωρὶς δὲ αὐτοῦ πάντα ποιοῦσι' τοῖς τοιούτοις ἐρεῖ 
καὶ αὐτὸς, ὃς καὶ (45ι ὁ ἀλτθινὸς xal πρῶτος ἐπίσχο- 
πος, καὶ µήύνης φύσει ἀρχιερεύς (49): Τι µε καλεῖτε, 
Κύριε, Κύριε, καὶ οὗ ποιεῖτε ἃ λέγω; Οἱ γὰρ τοιοῦ- 
τοι οὐκ εὐσονείδητοι, ἀλλ᾽ εἴρωνές τινες καὶ µόρφω- 
vt; (44) εἶναί µοι φαίνονται. 

V. Ἐπεὶ οὖν τέλος τὰ πράγματα ἔχει, καὶ πρόκειται 
ζωὴ, $ ἐκ φυλακῆς, καὶ θάνατος 6 ἐκ παρακοῖς, καὶ 
καστος τῶν ἡοημένων (40) Ἡ εἰς τὸν τόπον τοῦ εὑρεθέν- 
τος 9 μέλλει χωρεῖν, φύγωμεν τὸν θάνατον, xai 
ἐκλεξώμιθα τὴν ζωήν' δύο γὰρ λέγω χαρακτῖρας iv 
ἀνθ;ώποις εὑρίσκεσθαι' xxi τὸν μὲν νομίσματος, τὸν 
δὲ παραχαράγµατος. Ὁ θεοσεθὶς dvg:w noc νόμισµά 
Ἔστιν ὑπὸ θεοῦ χαραχθὲν' ὁ ἀσεθὶς, ψευδώνυμον νό- 

*! Num. xvi ; Const. ap. 1i, 17 οἱ vi, 4, 2. 


xxvi; Const ap. vi, 1... ?** [ Reg. xii. 
19 al. εἴρημένων. — 9? f, αἱρεθέντος. 


11 |I Reg. xvi. 
16 ms. ἡμᾶς, 


Dathan et Abiron. sed Moysi, οἱ vivi in infernum 
praicipitati sunt. Core autem οἱ qui cum illo con- 
spirarunt contra Aaronem ducenti quinquaginta, 
exusti igne sunt *! Absalon, parricida factus, ex 
arbore pependit, et per cor prava consilia machina- 
tum,lanceis trajectus est **. Abeddadan pari modo 
capite truncatus est, ob similem causam 3. Ozias 
lepra percutitur, ausus contra sacerdotes et sacer- 
dotium **, Saul honore privatur, quod non exspe- 
classet summum sacerdotem Samuelem 15. Oportet 
itaque et vos revereri superiores. 

IV. Ac decet non modo vocari Christianos, sed 
et esse. Nec enim dici, sed esse, beatum facit. Qui- 
dam episcopum appellant quidem, sed sine eo om- 
nia faciunt ; hujusmodi hominibus dicit ipse,qui et 
verus et primus episcopus, solusque natura ponti- 
fex est : Quid me vocatis, Domine,Domine ; et non faci- 
tis qua dico *?? Tales enim, non bona consctentia 
mihi pradili videntur, sed esse simulatores et per- 
sonati. 


V. Quandoquidem igitur res finem habent, et 
proponitur vita ex observatione, mors autem ex 
inobedientia ; et singuli eligentium, in ejus quod 
elegerint locum abituri sunt ; fugiamus mortem,et 
eligamus vitam. In hominibus enim duas notas in- 
veniri dico ; et hanc quidem esse veri numismatis, 
illam vero adulterini. Pius homo nomisma est a 
Deo cusum : impius, falso nominatum numisma, 


55 [| Reg. Xx; Const. ap. 1, 2. "IE Par. 
ο 


Y {. οἱ. ?* ]. (Const. apost. viu, 46 ; Luc. vi, 46. 


(37) Οὔτε γὰρ τῷ vóuw Δαθὰν xal 'AOttpüv &v- (7 tem venerunt: et verba illa[« qui et Seba dictus »] 


τεῖπον, vel ἀντεῖπαν. Vide Prolegomen. cap, 10, 
Usszh. 

(38) ᾿Αθεσσαλώμ. [sidori Pelusiotm lib. i1, epist. 
219, ᾿Αθσαλώμ. vel ᾿Αθεσαλώμ, in libris editis, at 
»Αθεσσαλώμ, apud Petrum Lambecium virum variz 
mult»que doctrinae lib. ni Commentariorum de bi- 
bliotheca Czesarea eod. 5 : qui codex perperam Dio- 
mnysio tribuit illam epistolam: ut et aliam pariter 
Ysidorianam lib. i, 39, cujus initium est, Τί θαυμά- 
ζεις. Cor. 

(39) ᾿Εκκρεμής. Cod. Nydprucce., ἐχεῖ xpeprOsl«. 
WUssER 

(40) ᾿Αθεδδαδάν. Cod. Nydprucc., ᾿Αθνέρ. Edit, 
wulgat. Latin. « Achab et Aman, » pro quibus in 
ms. Baliolensi legimus, « Ahab et Daman, » ubi,ad 
Ahab illud fortasse trahi posset, quod in Jerem, 
xxix, S1, 22, de ejus nominis pseudo propheta est 
praedictum : de « Dalam » vero, vel « Dadan » (ut 
alia habent exemplaria) niliil ejusmodi nobis adhuc 
occurrit. - Ad B. Iynatii mentem, inquit hic Mie- 
Sirzus, propius accessit Morelius cujus conjectura 
Baana et Racha, de quibus l Reg. iv, vcl Abime- 
lech, Jud. ix, tribuit id, quod ad Abeddadam in hoc 
loco refertur. Clarior tamen aliquantulum hujusce 
difüicultatis explicatio nobis petenda est a Cle- 
mente, lib. vi Constit. cap 2, unde hic locus de- 
sumptus videri potest. Sic enim illic habetur : Nul 
lus qui regi resistat, inultus evadit. Non enim Ab- 
salon. et Ábedada, qui et Seba dictus. impauniti 
remanserunt. » Verum priores ill: conjecture Mo- 
relio nunquam (ne per somnium quidem) in raen- 


Clementis non sunt, sed Turriani, Latini ipsius 
interpretis, quanquam verum omnino sit,« Sebam » 
a Clemente (vel potius eodem et pseudo-Clementis 
et genuini Ignatii interpolatore! intellectum hic 
fuisse : ut liquet ex veibis illis. II Sam. xx, 1. que 
ab ᾿Αθδαθὰν sive Abedadan suo usurpata fuisse 
paulo post subjicit: Οὐκ ἔστι µλι µέρος iv Δαθὶὸ, 
οὐδὲ xAr,oovopuia ἐν υἱῷ Ἰεσσαί. « Non est mihi pars 
in David, neque hrereditas in filio Jesse. » De quo 
videnda que in flne capitis 10 Prolegomeno» jam 
dicta sunt. [p. 

(41) Κατατολµίσας iezíov καὶ Ἱερωσύνης. Si- 
militer etiam in eodem pseudo Clemente, lib. vi, 
Constitut., cap. 1, Ozias dicitur κατατολµήσας τῆς 
Ἱερωσύντς. Ip. 

(42) "Oc xat. In codice Augustano, ὡς xal, male: 
in Nydprucciano, utraque vox deest. lp. 

(43) Μόνος φύσει ἀρ'ιερεύς. Vide Prolegomen., 
cap. 15. Ip. 

(448) Αλλ’ &'ceovéz τινες καὶ µήβγωνες. Pro his 
noster interprcs habet : « propter non firmiter se- 
cundum preceptum congregari. » Est autem nova 
vox uózouvtcillos exprimens, qui habent μόργωσιν 
εὐσεθτίας : ut idem postea, ex II Tim. 11, 5 loqui- 
tur. Ip. 

(45) 'Her.ufvov. Ita edidit Morelius: ubi codex 
Augustanus et Nydpruccianus legit, εἱἰρημένω. In 
Nydprucciano etiam paulo post legitur, τοῦ ἀζεθέν- 
τος, ubi Augustanus habet, τοῦ εὐρεθέντος: pro- 
quo fortasse legendum, τὸν αἱρεθέντα, motavit Pa- 
tricius Junius. Ip. 


703 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


164 


fugatum. illegitimum, adulterium, non a Deo, sed Α µισµα, κίθδηλον, vogov, παραχάραγµα, οὐχ ὑπὸ 8so5; 


a diabolo effectum.Non quod velim dicere duas esse 
hominum naturas; sed unum esse hominem, qui 
jam Dei, jam diaboli sit. Si quis pietati studeat,Dei 
homo est: si vero impie agat quis, diaboli homo 
est ; non id factus a nalura, sed a sua ipsius volun- 
tate. Infideles imaginem referunt principis malitise 
fideles imaginem habent principis Dei Patris, et 
Jesu Christi ; per quem nisi libenter velimus pro 
veritate mori in passionem ejus, nec vita ipsius in 
nobis est. 


VI. Quandoquidem itaque in ii$ personis quas . 


commemoravi,omnem multitudinem contemplatus 
sum in fideet charitate; hortor ut studeatis in Dei 


concordia omnia agere; episcopo presidente, Dei D 


loco, presbyteris loco senatus apostolici, diaconis, 
mihi suavissimis, quibus commissum est ministe- 
rium Jesu Christi ; qui ante seculum genitus apud 
Patrem, erat Deus Verbum, unigenitus Filius; et in 
consummatione seculorum idem permanet. Regni 
enim ejus non erit finis, inquit Daniel propheta 53, 
Omnes itaque concordibus animis nos mutuo diliga- 
mus; et nemo secundum carnem spectet proxi- 
mum, sed in Christo Jesu. Nihil sit in vobis, quod 
possit vos dirimere ; sed uniamini episcopo, sub- 
jecti Deo per ipsum in Christo. 


VII. Quemadmodum | itaque Dominus sine Patre 
nihil facit: Non possum enim, inquit, facere a 
meipso quidquid 9 : sic et. vos sine episcopo ; nec 
presbyter, nec diaconus, nec laicus. Neque quid- 


?! Dan. i1, && et vir, 14, 27. 


(46) Δύο φόσεις. Negationem, ex vulgato inter- 
prete.addidit Morelius, et eum secuti editores reli- 
qui. Ussen. 

D) Οἱ ἂπιστοι εἰκόνα, etc. Anglican.: « Infi- 
deles mundi hujus, fideles autem in charitate cha- 
racterem Dei Patris per Jesum Christum. » Ip. 

(48) ᾽αγάπῃ. Ita codex Nydpruccianus; consen- 
tiente ultroque Latino interprete : ubi Augustanus 
habet, ἠγάπησα. lp. 

(40) €rouó2sa:t. Ita etiam legit codex Nydpruc- 
cianus ; ubi Augustanus non ita recte habet, σπου- 
δάσετε. Ip. 

(60) 'Exl συντελείᾳ τῶν αἰώνων, ὁ αὐτὸς δ.α- 
μένει. Forte, εἰς συντέλε-αν: ait. Patr. Junius. No- 
ster interpres : « in flne apparuit. » 10, 


3! a]. ἠγάπτσα. 


ἐπισχόπῳ ἀκολουθεῖτε, dc ὁ Χριστὸς 


ἁλλ) ὑπὸ διαθόλου ἐνεργηθίν' οὐ δύο φύσεις (46) dv- 
θρώπων λέγω, ἀλλὰ τὸν ἕνα ἄνθρωπον, ποτὲ μὲν θεοῦ, 
ποτὶ δὲ διαθόλου γίνεσθαι, "Ekv εὐσεθῇ τις, ἄνθρω- 
πος θεοῦ ἐστιν ἐὰν δὲ ἁἀσεθῇ τις, ἄνθρωπος τοῦ δια- 
6όλου, οὐκ ἀπὸ τῆς φύσεως, ἆλλ’ ἀπὸ τῆς ἑαυτοῦ 
γνώμης γινόµενος. Οἱ ἄπιστοι εἰχόνα (41) ἔχουσι τοῦ 
ἄρχοντος τῆς πονηρίας' οἱ πιστοὶ εἰχόνα ἔχουσι τοῦ 
ἄρχοντος θεοῦ Πάτρὸς, xal Ἰησοῦ Χριστοῦ, δύ οὗ 
ἐὰν μὴ αὐθαιρέτως ἔχωμεν τὸ ὑπὲρ ἀληθείας ἀποθα- 
νεῖν εἷς τὸ αὐτοῦ πάθος, τὸ ζῇν αὐτοῦ οὖκ ἔστιν ἐν 
ἡμιν. 

VI. Ἐπεὶ οὖν ἐν τοῖς προγεγῥαμμένοις προσώποις τὸ 
πᾶν πλῆθος ἐθεώρησα, ἐν πίστει xal ἀγάπη 54 (48), 
παραινῶ, iv ὁμονοίᾳ θεοῦ σπουδάσατε (49) πάντα 
πρἀττειν προκαθηµένου τοῦ ἐπισκόπου εἰς τόπον 
θεοῦ, καὶ τῶν πρεσθυτέρων εἰς τόπον συνεδρίου τῶν 
ἀποστόλων ναὶ τῶν διακόνων, τῶν ἐμοὶ γλυκυτάτων, 
πεπιστευµένων διακονίαν ᾿[ησοῦ Χριστοῦ' ὃς πρὸ alà- 
νος παρὰ τῷ Πατρὶ γεννηθεὶῖς, Tv Λόγος θεὸς, µονο- 
γενὴς Υἱὸς καὶ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων, ὁ αὐτὸς 
διαμένει (50). Τῆς γὰρ βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται 
τέλος, φησὶ Δανιὴλ ὁ προφήτης. Πάντες οὖν ἐν ὁμονοίᾳ 
ἀλλήλους ἀγαπήσωμεν (51) καὶ μηδεὶς κατὰ σάρχα 
βλεπέτω τὸν πλησίον, ἀλλ᾽ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. Μηδὲν 
ἕστω ἐν ὑμῖν, ὃ δυνήσεται ὁμᾶς µερίσαι ἀλλ᾽ ἑνώθητε 
τῷ ἐπισχόπῳ, ὑποτασσόμενοι τῷ θιῷ δι αὐτοῦ iv 
Χριστῷ (52). 

ΥΠ. "ωσπερ οὖν ὁ Κύριος ἄνευ τοῦ Πατρὸς οὐδὲν 
ποιεῖ (23) Οὐ δύναμαι γὰρ, φτσὶ, ποιεῖν ἀπ᾿ ἆμαυ- 
τοῦ οὐδέν' οὕτω καὶ ὑμεῖς ἄνευ τοῦ ἐπισχόπου, 


ληδὲ πρεσθύτερος, μηδὲ δίάχονος, μηδὲ λαϊκός (54). 


33 Joan. v, 30. 


jungens ; cum infra, in simili loco Epistolae ad Smyr- 
n&os, episcopi tantum facta sit mentio. Πάντες τῷ 
[ησοῦς τῷ 
Ἡατρί. « Omnes episcopum sequimini, ut Jesus 
Christus Patrem.» Comparatio vero hec (quam non- 
nulli vehementer £xopov esse judicant) Christi sine 
Patre nihil facientis,in libro i! pseudo-Clementina- 
rum Constitutionum, ad diaconum absque episcopo 
nihil agere debentem, aliquoties et multo quidem 
crassius accommodatur, ut capite 26 : Ὁ δὲ διάκονος 
τούτῳ παριστάτω, ὡς ὁ Χριστὸς tip Πατρί καὶ λειτουρ- 
γείτω αὐτῷ ἐν πᾶσιν ἀμέμπτως ὡς ὁ δριστὸς &o' ἔαυ- 
τοῦ ποιῶν οὐδὲν, τὰ ἀρεστὰ ποιεῖ τῷ Πατρὶ παντοτε. 
« Diaconus vero assistat huic, ut Christus Patri,ac 
ministret ei inculpate in omnibus ; quemadmodum 


(31) ᾿Αγαπήσωμεν. Ita codex Nydpruccianus : [) Christus, a seipso nihil faciens, que placita sunt 


non ut Augustanus, ἀγαπῆσομεν. Addit vero hic 
noster interpres: « Eamdem consuetudinem Dei 
accipientes, veneremur ad invicem. » Ip. 

(52) Ἑνώθητε τῷ ἐπισκόπῳ. ὑποταασσόμενοι τῷ 
θιῷ δι) αὐτοῦ ἐν Χοιστῷ. Anglican.: « Uniamini 
episcopo et praesidentibus, in typum et doctrinam 
incorruptionis. » Ip. 

(53) Όσπερ οὖν ὁ Κύριος ἄνευ τοῦ Πατρὸς 
οὐδὲν ποιεῖ. Anglican.: « Quemadmodum igitur 
Dominus sine Patre nihil fecit, unitus exsistens, 
neque per seipsum, neque per apostolos. » Ip. 

(541 bsco καὶ ὑμεῖς ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου, μτδὲ 
πρεσθύτερος, μηδὲ διάκονος, μηδὲ λαϊκός. Angli- 
can. : « Sic neque vos sine episcopo et presbyteris 
aliquid operemini ; » nomen diaconorum et laico- 
rum omittens,et presbyteros cum episcopo hic con- 


Patri facit semper. » Cap. 30: à γαρ ὁ Χριστὸς 
ἄνευ τοῦ Πατρὸς οὐδὲν ποιεῖ, οὕτως οὐδὲ ὁ διαχονος 
ἄνευ τοῦ ἔπισκόπου, καὶ ὥσπερ Υἱὸς ἄνευ τοῦ Πατρὸς 
οὐκ ἔστιν, οὕτως οὐδὲ διάχονος Άνευ τοῦ ἐπισχόπου, 
« Ut Christus sine Patre nihil agit, sic neque dia- 
conus sine episcopo: et ut Filius sine Patre non 
est, sic neque diaconus est sine episcopo. » Et 4k: 
Πάντα μὲν ὁ διάχονος τῷ ἐπισχόπῳ ἀναφερίτω. ὡς 6 
Χριστὸς τῷ Πατρί: ἀλλ᾽ ὅσα δὲ δύναται, εὐθυνέτω BU 
ἑαυτοῦ, λαθὼν παρὰ τοῦ ὀἐπισκόπου τὴν ἐξουαίαν, ὡς 
ὁ Κύριος παρὰ τοῦ Πατρὸς τὸ δημιουργεῖν xal τὸ 
προνοεῖν. « Ac. diaconus quidem de re omni ad 
episcopum referat, ut Christus ad Patrem. Verum 
quacunque potest, facta ab episcopo potestate, 
Inoderetur per se : sicut Dominus a Patre creandi 
et providendi potestatem accepit. » L 


EPISTOLAE ΙΝΤΕΒΡΟΙΑΤΑ, — AD MAGNESIOS. 


166 


φαινέσθω ὑμῖν εὔλογον (55), παρὰ τὴν ἐχεί- A quam videatur vobis rationi consentaneum.preter 


trv* τὸ γὰρ τοιοῦτον, παράνοµον xa! θεοῦ 
πάντες ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐν τῇ προσευχῇ ἅμα σν- 
µία δέησις ἔστω κο'νὲ, elc. νοῦς, pix ἐλπίς, 
jp ἐν πίστει tfj, ἁμώμῳ (96), τῇ εἰς Χριστὸν 
οὗ ἄμεινον οὐδὲν ἐστι. Πάντες ὡς εἷς, εἷς τὸν 
2 συντρέχετε, ὡς ἐπὶ ἓν Ουσιαστήριον (51), 
α ]ησοῦν Ἀριστὸν, τὸν ἀρχιερία τοῦ GYtv- 
οῦ. 

Mr, πλανᾶσβε ταῖς ἑτεροδοξίαις, μηδὲ μύθοις 
38 (98), xal γενεχλογίαις ἀπεραντοίς, καὶ 
ἴς τφοις. Τὰ ἀρχαῖα παρῖλθξν, 100 γέγονε 
πάντα El γὰρ µέ/{ρι νῦν κατὰ vopov Ἰου- 
1| πελιτομὲν σαρκὸς ζῶῦμενι ἀβνούμεθα τὴν 
ληφέναι. Οἱ γὰρ θειότατοι προφῆται κατὰ 
ἰριστὸν εζησαν' 0:3 τοῦτο καὶ ἐδιώχθησαν, 
ivot ἀπὸ τῆς χάριτος (09), εἷς τὸ πληροφο- 
τοὺς ἀπειθοῦντας (60), ὅτι εἴς Θεός ἐστιν ὁ 
τωρ, ὁ φανερώσας ἑαυτὸν διὰ Ιησοῦ Χρι- 
Υἱοῦ αὐτοῦ, ὃς ἔστιν αὐτοῦ Λόγος, οὐ ῥή- 
' οὐσιώδτς' οὐ γάρ ἔστι λαλιᾶς ἐνάρθρου 
ἀλλ᾽ ἑἐνεργείας θεἰχῆς οὐσία γεννητὴ (61), 
κατευαρέστησε τῷ πέμψαντι αὐτόν 39 (62). 


οὖν 0199 παλαιοῖς γράμµασιν ἀναστραφέντες, 
vna 40 ἐλπίδος (63) ᾖλθον, ἐκδεχόμενοι Xp:- 
ὁ Κύριος διῤάσχκει, λέγων El ἐπιστεύετε 
, ἐπ,στεῦσατε ἂν ἐμοί' περὶ γὰρ ἐμοῦ ixei- 
ye. Κα ᾿Αθραὰμ ὁ πατὶρ ὑμῶν ἡγαλλιά- 
| 1δφ 


illius judicium ; quod enim tale est,iniquum est et 
Deo inimicum. Omnes ad orandum in idem loci 
convenite : sit una communis precatio, una mens, 
una spes, in charitate, in fide inculpata. qua in 
Christum Jesum, quo nihil praestantius est.Omnes 
velut unus in templum Dei concurrite, velut ad 
unum altare, velut ad unum Jesum Christum, 
summum sacerdotem Dei ingeniti. 

VIII. Ne patiamini vos seduci alienis doctrinis ? 
neque fabulis incumbatis, et genealogiis interminatis δν, 
et fastui Judaico. Vetera transierunt ; ecce facta 
sunt omuia nova **, Si namque adhuc juxta legem 
Judaicam et circumcisionem carnis vixerimus, ne- 
gamus nos gratiam accepisse. Divinissiminamque 
prophete juxta Jesum Christum vixerunt : et ob 
hoc persecu!ionem passi sunt. gratia inspirati, ut 
certi redderentur increduli, quod unus Deus est 
omnipotens, qui seipum manifestavit per Jesum 
Christum Filium suum, qui est ipsius Verbum, non 
pronuntiatum,sed substantiale ; nec enim est arti- 
culati sermonis vox, sed divine efficacise genita 
substantia :qui per omnia complacuit ei qui ipsum 
miserat. 

IX. Si igitur qui in vetustis litterisscripturisque 
versati sunt, ad novitatem spei venerunt, exspe- 
ctantes Christum ; ut Dominus docct, dicens : Si 
crederetis Moysi, crederetis et. mihi : de me enim 
scripsit 1*lle **. Et: Abraham pater. vester exsultavit 


thv ἡμέραν τὶν ἐμὴν, καὶ cTOe, Ü ut videret diem meum, et vidit, et gravisus est. Ante- 


ὡς prepon. 95 al. 3viys-e. ** I Tim. 1. &.? II Cor. v, 47. ?* pro his ms. habet ἐν πᾶσιν εὐάρεστος 
79zvzt. 9 ms. ἐν inser. 49 al. χενότητα. *! al. Μωσῇ. ** Joan. v, 46. 


r9$ τι φαινέσθω ὑμῖν εὔλογον, usque ad 
Anglican. : « Neque tentetis rationabile 
apparere proprie vobis; sed in idipsum 
) una deprecatio, unus intellectus.» Us-rn. 
v πίστει τῇ 1400. Anglican., « in gaudio 
i1nato. » 1p. 
tvi. ὡς εἴς, tiq τὸν ναὸν θὲοῦ συντρἐ 
ἐπὶ Ev θὐσιαστήριων. Anglican. :« Omnes 
um templum concurrite Dei, ut in unum 
Ubi observa, vaóv et (ὐσιχστήτιον rem 
:amdem denotare.Undein Polycarpiad Phi- 
, t lynatio ad Tarsenses tributa Epistola, 
210v θεοῦ, a vulgato Latino iuterprete « sa- 
Dei, » recte est redditum. Ip. 
(0t μύθοις ἐνέχετε. Cod — Augustan. : μηδὲ 
έχετε. Nydpruccian. : μηδὲ p i8ouq ἐνέχετε : 
incongrue. ltaque Vedelius legit: Μιδὲ 
ἔχεσθε. « ne implicemini fabulis, ne deti- 
ab illis, » nisi µύθοις προσέχετε legerequis 
: I Tim. 1, 4, unde locum hunc constatesse 
um. Ip. 
(µπνεόµενοι ἀπὸ τῆς Ὑάριτος. Anglican. : 
tia gratia ipsius. « Vet. vulgat το inspirati 
' Sic enim legunt. mss. non, « inspirante 
ul habent editi. Ip. 
Ἰπειθ; Όντας. lta Nydpruccianus codex, 
am Augustanus ; nisi quod in eo. librarii 
scribatur ἀπειτοῦντας, pro quo recentiores 
sine causa, sub-tituerunt ἀπιστοῦντας. 
'terpres. « impersuasos » reddidit : vetus 
; *« incredulos » Ip. 
jvt2ytiaq θεῖχις οὐσία Ὑεννητή. Usiam 
de hypostasi dictam fuisse suadet partici- 
)στήσαντι͵( ιοά sequitur in codice Thuaneo, 


D 


quodque agnoscit Barbarus interpres. Neque caret 
exemplo hujusmodi acceptio vocis οὐσία: utpote 
qua locupletem et idoneum testem habeat l'hotium 
Bibliothecze cod. 119 De Pierio Quinetiam οὐσ[αν 
γεννητήν exserte praedicat Epiphanius in. Heresi 
Anomaorum P: 940. Chrysostomus vero homilia De 
consubstantiali, tom. 1, negat Filium esse τὴν 120- 
την xal ἀγέν-ητον οὐσίαν. Qua Gregorio Nysseno 
orat. 12 in | unomium. p. 729 est ἡ μὴ γενντθεῖσα 
οὐσία. Inter Latinos autem usitate Hilario voces 
sunt :« Natura genita. Natura unigenita. Genita 
vel nata divinitas. Divinitas unigenita. Natura inge- 
nita. Natura gignens. Innascibilis essentia.» Ad heec 
Latinorum quidam substantie nomine, loquentes 
de persona utuntur. Verum frequentius tutiusque 
usia ab hypostasi, substantia a persona distingui- 
tur : ita ut Filii hypostasis ac persona dicatur ge- 
nita,non usia et substantia, seu natura et essentia. 
Quo et pertinent de nomine hypostasis verba Theo- 
dori Studite ad Naucratium,corrupta in Theodoro 
Balsamone, p. 1100, corrigenda ex ms. Regio 709 
sic : Οἱ δὲ δεύτεροι κατὰ χατάχρησιν. καὶ ὡς ἐκ τῶν 
πρώτων παρηγµένοι. Ὁμολ» (οῦντες δ᾽ ὅμως εἰς Τριάδα 
καὶ πιστεύειν καὶ βαπτίζειν ἐν ἰδιώματι οἰκείῳ τῆς 
ἕκαστης ὑποστάσεως, καὶ οὐχὶ μιᾶς τῶν τριῶν ὕπαρ- 
Χούσης. κάν ἐν ἄλλοις ἠρέτιζον. Cor. 

Ibidem. Ἐνεργείας θεῖκῖς οὐσία Ὑγεννητή. Vide 
Prolegomen., cap. 15. Ussra. 

(62) Td πέµψαντι αὐτόν. Vulgat. interpr. : «sub- 
stitutori, » pro quo substituit : « suo genitori. » 


D. 

(69) El; χαινότητα ἑλπίδος. Cod. August. εἰς 
χενότητα ἐλπίδος : et vulgat. Interp. similiter : « ad 
vacuam spem. » Cujus lectionis absurditatem ut 


t.t a * 


761 AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 168 


quam enim Abraham, ego sum ** : quo modo nos Α 
poterimus vivere sine ipso? cujus servi cum essent 
propheta, spiritu preeviderunt ipsum; et ut prze- 
ceplorem opperiebantur, atque ut Dominum et 
Servatorem exspectabant, dicentes : Ipse veniet, et 
salvabit nos *. ^ Non amplius igitur sabbatizemus 
Judaico more, ac feriis gaudentes: Qui enim non 
operatur, non manducet ^. In sudore enim vultus 
tui edes panem tuum "',aiunt Eloquia ; sed unusquis- 
que vestrum sabbatizet spiritualiter, meditatione 
legis gaudens, non corporis remissione, opiflcium 
Dei admirans, non pridiana comedens, ac tepida 
bibens,et ad prescriptaspatia obambulans,et salta- 
tionibus plausibusque insanis oblectans se.At post 


καὶ ἐγάρη. Πρὶν γὰρ ᾿Αθραὰμ ἐγώ εἶμι' πῶς ἡμεῖς 
δυνησόµεθα ζῆσαι χωρὶς αὐτοῦ ; οὗ καὶ οἱ προφῖται 
ὄντες δοῦλο: (64), τῷ πνεόµατι προεώρων αὐτὸν, xai 
ὡς διδάσκαλον ἀνέμενον, καὶ προσεδόχων ὡς Κύριον 
καὶ Σωτῆρα, λέγοντες Αὐτὰς Έξει, καὶ σώσει 
ἡμᾶς (65) µηκέτι οὗ, σαθθατίζωμεν Ἰουδαϊκῶς, 
καὶ ἁργίαις ἸἈΧαΐροντες (66) Ὁ μὴ ἑργαζόμενος 
γὰρ, μὴ ἐσθιέω. Ἐν ἱδρῶτι γὰρ τοῦ προσώπου 
σου φᾶγῃ τὸν prov σου, φασὶ τὰ Λόγια" ἀλλ 
ἕκαστος ὑμῶν (67) σαθθατιζέτω πνευματικῶς, psit 
νόµου (68) 4€ χαίρων, οὐ σώματος ἀνέσει, δη μιουργίαν 
θεοῦ θαυμάζων, οὐκ ἔωλα ῥἐσθίων, καὶ χλιαρὰ 
πίνων (69-10), καὶ μεμετρηµένα βαδίζων (74), καὶ 
ὀρχήσει καὶ χρότοις (72) νοῦν οὐχ Έχουσι χαίρων (T3). 


33 Joan. viii, 56, 58, 44 Is. xxxv, 4. *5 Const. apost. 11, 36, 50 οἱ v, 15, 20 et. νι, 23 et vir, 23, 36 οἱ vri, 


33. *5 II Thess. iri, 10. *! Gen. ni, 19. 58 al. νόµων. 


evitaret Baliolensis exemplaris exarator, negatio- B spectat locus Hieronymi ad Isai Lxv,&,de Judais * 


nem interponendam censuit : « ad non vacuam 
spem. » Noster interpres, « in novitatem spei, » 
rectius reddidit : unde καινότητα nos restituimus : 
licet in Nydprucciano codice νεότητα hic legi, non 
ignoraremus. UssER. 

(64) Δοῦλοι. Anglican. : e discipuli. » Ip. 

(63) Ἡροσεδόχων ὡς Κύριον καὶ Σωτῆρα, λέγον- 
τες Αὐτὸς Ἶξει, καὶ σώσει ἡμᾶς. Anglican. : « Pro- 
pter hoc quod juste exspectabant,presens suscita- 
vit ipsos ex mortuis, » ad historiam Matth. xxvi, 
92, habito respectu. Ex hujus vero versionis colla- 
tione,infra apparet, magnam sententiarum transpo- 
sitionem hic esse factam. Τρ. 

(66) Μηχκέτι οὗ» σαθθατίζωµεν Ἰουδαϊκῶς, καὶ 
ἁ- γίαις χαίροντες. Ita οοἆ | Augustan. et Nydpruc- 
cian., sed editio vulgata Latina: « Non ergo sabba- 
tizemus (pro quo « baptizemus, » & Jacobo Fabro 
perperam est editum)Judaice,ut feriis gaudentes, » 
Indeque σαθθατίζωµεν, et ὡς ἀργίαις, Morelius ce- C 
terique post eum textus Greci editores, hic resti- 
tuerunt. Vide Prolegomen., cap. 11, et adde, tum 
Laodiceni concilii canonem 29 : Ὅτι οὐ δεῖ Χριστια- 
νοὺς ἰουδαῖζειν, καὶ ἐν τῷ Σαθθάτῳ σχολάτειν, ἀλλὰ 
ἐργάζεσβαι αὐτοὺς ἐν tT, αὐτῇ ἡμέρᾳ, τὴν δὲ Κυριακὴν 
προτιμῶντας, E'v& δύνχιντο, σχολάζειν ὡς Χριστιανοί. 
« Quod non oportet Christianos judaizare, et in 
Sabbato otiari, sed ipsos eo die operari ; diem au- 
tem Dominicum pravfferentes, otiari (si modo pos- 
sint) ut Christianos; » tum narrationem illam, 
licet apocrypham, pro versu 5 capitis vi Luci. in 
antiquissimo Evangeliorum Grrco Latino codice 
(quem, ex B. Irenai apud Lugdunenses conobio 
&cceptum, Cantabrigiensi Academiiw Theod. Beza 
donavit) adjectam : Τῃ αὐτῇ ἡμέρῳ θεασάµενός τινα 
ἐργαζόμενον τῷ Σαθθάτῳ, εἶπεν αὐτῷ' "Ανθοωπε, cl 
μὲν οἶδας τί ποιεῖς, ditrderos et* εἰ δὲ μὴ οἶδας, ἐπ'-- 
κατάρατος xat παραθάτης εἴ τοῦ νόµου. « Eodem die 
[Jesus) videns quemdam operantem Sabbato,dixit [) 
llli : Homo, siquidem scis quod facis.beatus es ; si 
autem nescis.maledictus et prreevaricator legis. » Ip. 

(67) Ἕκαστος ὑμῶν. Ita cod. Augustan. et Nyd- 
pruccian. et editio vulgata Latina : sed verbum su- 

erius 2x662z/togucv visum est postulare ut ἡμῶν 
egatur : inquit hic Morelius. 1p. 

08) Νόμο». Nydpruccian. νόµων. Ip. 

lo. O2x ἕωλα ἐσθίων, xal χλιαρὰ πίνων. Pre- 
cipitur Exod. xvi, 23, ut. pridie Sabbati coquantur 
quz coquenda sunt,quidquid vero reliquum fuerit, 
in posterum diem reponatur, et cap. xxxv, vers. 3, 
vetatur irnem incendere per domos in Sabbato.Ita- 
que Judeis mos erat,Parasceve aquam, cibum, jus 
et pulmentaria preparare,eaque tepida, vel calida 
reservare in Sabbatum. Docet hoc. cum Rabbinis, 
Juvenalis Scholiastes Ad Sat. vi, v. Ψ0, atque eo 


«Jus hesternum. quod Greci vocat ἕωλον, avidi? 
faucibus devorabant.» Itemque penitentia Judaic* 
apud Morinum, Ne calidum quid comedatur, exce; 
ptis sabbatis et festis diebus. Unde in istis Justin! 
martyris Dialogo cum Tryphone, pag. 246 : Μηδὶ 
ὅτι θερμὸν πίνοµεν ἐν τοῖς Σάθθασι., δεινὸν ἐγεῖσθε. 
« Neque quod calidum Sabbatis bibamus, rem gra- 
vem indignam putetis, » Θερµόν accipi non debet 
de omni calida potione,sed de ea tantum quee ignis 

reesentanei calorem contraxit,quod etiam colligere 
ficet ex homilia Desemenle,apud Athanasium tom.I, 
p. 1071. Vide Judeum Philonem, libro De vitacon- 
templativa, p. 900. Cor. 

(70) Οὐκ ἕωλα ἐσθίων, καὶ χλιαρὰ πίνων. Vetus 

vulgatus interpres: «non omnia (ac sic ὅλα hic 
legisset) comedens, et tepidum bibens, » cum Ju- 
dicorum consuetudo hic notetur.qui in Sabbato suo 
pridie cocto cibo et prompto pridie vinoutebantur. 
Hieronym. lib. xvin Commentar. in. Isa., cap. 65 : 
« Jus hesternum, quod Grzci vocant ἕωλον, avidis 
faucibus devorabant. » Vide Talmudicum tractatum 
De sabbato, ubi de fornace agitur ; in qua cibi ca- 
lidi conservantur. Ussrn. 

(71) Μεμετρηµένα βαδίζων. Ad 2000 videlicet 
cubitorum mensuram : ut liquet ex Talmud, in 
tractatu ΤΝ Perek & Maimoni. tract. rr30 Perek 
27. Targum in Ruth. 1, 16 et Origene in libro π 
Περὶ doyiv ; cojus verba Greca, 1n Philocalia, re- 
feruntur ista : E*« τινα φλυαροῦσιν εὑρεσιλογοῦντες 
ψυχρὰς παραδόσεις Φφέροντες, ὥσπερ xal περὶ τοῦ 
CP φάσκωντος τόπον ἑκάστῳ εἶναι δισχιλίους . 
πήχεις, que Rufinus Latine ita reddidit : « Fabulas — 
quasdam inanes et frivolas commentantur, ex ne-— 
$cio quibus traditionibus proferentes de Sabbato s 
dicentes unicuique locum suum (de quo Exod. xvi. 
29. extra quem vetabantur egredi die septimo (το----- 
putari intra duo millia ulnarum. » Hieronymus inem 
epist. 151 ad Algasiam, quest. 10, Judeos dicere 
solere ait : « Rab. Akiba, et Simeon, et Hillel.ma—- 
gistri nostri tradiderunt nobis, ut bis mille pedesss 
ambulemusin Sabbato;» ubi «cubitos » improprie 
« pedes » interpretatus est. Ip. 

(12) Ὀργήσει καὶ κρότοις, Alius Judsmorumeme 
mos, in Sabbatis, festis et jeluniis : apud quos ver— 
bum idem 33m festum celebrare et tripudiaresigni— 
flcat Laudatur quidem ea consuetudo a Philones 
ubi de Therapeutis; arguitur autem a sanctis Pa— 
tribus ; Chrysostomum dico, in oratione 1 adversus 
Judzos,Prudentium in Apotkeogi vers 421, Augusti 

Dum 


(75) Νοῦν οὐκ ἔχουσι χαίρων. Vetus vulgatus 
interpres « nunc » habet, ac si νῦν pro νοῦν 16- 
gisset. Ip. 


769 


EPISTOL/E INTERPOLAT/E. — AD MAGNESIOS. 


110 


Καὶ μετὰ τὸ σαθθατίσαι (74), ἑορταζέτω πᾶς φιλό- A Sabbatum, omnis Christi amator Dominicum cele- 


χριστος τὴν Κοριακὴν, τὴν ἀναστάσιμον, τὴν fao:- 
λίδα, τὴν ὕπατον πασῶν τῶν ἅμερων (75) ἦν περι- 
µένων ὁ Τροφήτης ἔλεγεν Eig τὸ τέλος, ὑπὲρ 9 
τῆς ὀγδόης (16): dvd καὶ d ζωὴ ἡμῶν ἀνέτειλε, 
καὶ τοῦ θανάτου vévovs νίχη ἐν Χριστῷ' ὃν τὰ 
τέχνα τῆς ἁπωλείας ἀρνοῦνται (77), ol ἐχροὶ τοῦ 
Σωτῆρος, ὦν ὁ θεὸς d χοιλία, ol τὰ ἐπίγεια φρο- 
νοῦντες οἱ Φφιλήδονοι, καὶ οὐ φιλόθεοι µόρ- 
φωσιν εὐσεθείας ἔχοντες, τὶν δὲ Δύναμιν αὐτῆς 
ἠρνημένοι' οἱ χοιστέµποροι (78), τὸν λόγον κα» 
πτλεύονσες (79), xai τὸν Ἰτσοῦν πωλοῦντες ol 
τῶν γυναικῶν «φθορεῖς, καὶ -ῶν ἀλλοτρίων ἐπιθυ- 
µηταί: οἱ χρηµατολαίλαπες (80) ὧν µῥυσθείττε 
E) ket θεοῦ, διὰ τοῦ Κυρέου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. 

X. Μὴ οὖν ἀναίσθητοι pev τῆς χρηστότητος αὐτοῦ 
Ἐὰν µωµήσηται 9 (81) ἡμᾶς χαθὰ πράσσοµεν, οὐκ 
ἔτι ἐσμέν (89). 'Exv γὰρ ἀνομίας παρατηρήσῃς, 
Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται; Γενώµεθα οὖν 


40 ms. περί. 9? Psal. vt, 1 et xt, 1. 


num ad Psalm. xci, 4 etin libro De decem chordis 
cap. 3, ac Theodoritum quist. 32 in Leviticum. 
Certe in Quoverbium abiit Sabbatorius luxus, Apol- 
linari Sidonio lib. 5, epist. 2. Theodoritus in Philipp. 
in, 19, Τὴν iv σαοθάτῳ χλιδήν appellat. Hierony- 
mum lege ad fnem cap. i: Isaie, Cyrillum cum 
Theodorito in Amos, vi, 3, Chrysostomum concione 
4 de Lazaro. Scite denium in Commentariis qui sub 
nomine Rufini prodierunt, ad illud Os. i, 11: 
Auferam omne gaudium ejus, solemnitatem ejus, 
neomeniam ejus, Sabbatum ejus, et omnia festa tem- 
pora ejus ; adnotatur : « Posuit nomina feriarum, in 
quibus plurimum letabatur, cum tota regio cho- 
reis, canticis, epulisque lasciviret. » Cor. 

Jbidem. Ὀρχκήσει xal κρότοις. Vid. Augustin. 
lib. De decem chordis, cap. 3. Usszn. 

(14) Kai μετὰ τὸ σαθθατίσαι, Idem : « Sed pro 
sabbatizare. » Ita enim legunt libri mss. pro quo, 
« sabbatizatione, » substituit Jacobus Faber: hac 
etiam notula addita: « Dies Dominica, verum et 
spiritale Sabbatum primitive Ecclesim. » Ip. 

(73) Τὴν βασιλίδα, τὴν ὕπατον πασῶν τῶν 
ἡμερῶν. S. Ephrem oratione ín Crucem ; ᾿Ἑορτὴ δὲ 
ἑορτῶν, ὅτε τὸ πάσχα ἡμῶν ἐτύθη Ἀριστός' μᾶλλον 
δὶ ἀνέστη ἐκ νεχρῶν ὁ ᾽Αμνὸς τοῦ θεοῦ ὁ αἴρων τὴν 
ἁμαρτίαν τοῦ χόσμου' αὕτη γὰρ Χυριακὴ καὶ βασί- 
λισσα τῶν ἡμερῶν. Gregorius Naz. orat. 19: Τὸ 


B 


. 8 Joan. xvi, 42. 
94 I[ Cor. 1, 17. 5 I. Const. ap. n, 49. 5 I. Const. ap. 1, 18. "a 


C 


bret diem, resurrectioni consecratum Dominica, 
reginam et maximam omnium dierum; quam ex- 
spectans Propheta dicebat : In finem. pro octava ^; 
in qua et vita nostra exorta est, et in Christo 
mors est devicta : quem negant « filii perditionis 5!, 
inimici Salvatoris, quorum deus venter est, qui ter- 
rena sapiunt 55: voluptatum amatores, et non Dei; 
speciem quidem pietatis habentes, virtutein autem 
ejus abnegantes 53: » Christum quastui habentes, 
verbum adulterantes δα, et Jesum vendentes ; mnulie- 
rum corruptores, alienique appetentes, et pecu- 
niarum vortices ; a quibus Dei misericordia libere- 
mini, per Dominum nostrum Jesum Christum 55, 


X. ** Ne igitur nullo sensu bonitatis ipsius tan- 
gamur. Si nos imitetur secundum ea qua facimus, 
esse desiimus. Si enim iniquitates observaveris, Do- 
mine, Domine, quis sustinebit * ? Simus itaque di, 


a Philipp. i, 18, 19.  9* II Tim. ui, 4, 5. 
. µιµήστται. 95 Psal. cxxix, 5. 


(76) Ὑπὲρ τῆς ὀγδότς. Pari modo diei Domi- 
nice applicant non pauci ex sanctis Patribus Alii 
de futuro seculo intelligunt, atque in his B. Chry- 
sostomus cum alibi, tum homilia in Psalmum vit, 
a me divulgala. que et variis cum interpolationibus 
exstat in Auctario novo Biblotherz Patruin. Inge- 
niose autem per S. Augustinum utraque expositio 
conjungitur ep. 119, c. 13. Cor, 

Ibidem. Εὶς τὸ τέλος, ὑπὲρ τῆς ὀνδόις. Greca 
inscriptio est psalmi vi et xi, sive, ut Hebrzei dis- 
tinguunt, xu, quam (in Grzca ad eos Psalmos 
Catena ad diem Dominicam accomniodat. Eusebius 
Cesariensis, indeque, in oratione jam laudata, 
Nazianzenus : 'AÀÀà καὶ ὁ pé(a; Δαθὶὸ τῇ αὐτῆ 
προσάδειν ἔοικε τοὺς περὶ τῆς ὀγδόης ψαλμούς. 
« Quin etiam magnus ille David eidem diei (Do- 
minicze) Psalmos de octava accinere videtur. » 
Usstn. 

(77) To3 θανάτου Ἠέγονε οἶκη ἐν ΧἈρισῷ' ὃν 
τὰ τέκνα τῖς ἀπωλείας ἀρνοῦνται. Anglican. : « Per 
ipsum et mortem ipsius, quod quidam negant ; 

er qucd mysterium accepimus credere, et propter 
hoc sustinemus, ut inveniamur discipuli Christi 
solius Doctoris nostri. » Ip. 

(18) Χριστέμποροι. Memini me legere id vocis 
apnd Basilium epist. 192 et Gregorlum Nazianz. 
orat. 21, 40, et carmine De vita suo: item in An- 


αγιόν πάσχα xai περιθόητον, ἡ βασίλισσα τῶν ἐμε-  tiochi homilia 36. Χριστεμπορίαν Coluthi notat 


ρῶν ἡμέρα. Orat. 42: ᾿ορτῶν ἑορτὴν, xai πανήγυ- 

ς πανηγύρεων, Et post μεγίστην ἡμέρον voeat. 
rat. vero sequ. ut hic βασιλίδχ «uv ἡμερῶν. Α 
Damasceno dicitur : Ηασιλὶς xai xopla, ἑορτῶν 
ἱορτὴ, xai πανήγορις τῶν πανηγύρεων. De Domi- 
nica Pasche, in 'heodora. Studita flt. catechesi : 
Εἰς τὴν xoplav τῶν ἡμερῶν εἷς τὴν ἀνάστασιν τοῦ 
Χριστοῦ. Et multa similia reperiet, $i cui querere 
grave non fuerit. Cor. 

lbidem. Tv ἀναστάσιμον. τὴν βασιλίδα. Hunc 
regine titulum diei huic tribuit etiam Gregorius 
Nazianzenus, orat. 49: E:« vv καινὴν Πωριακήν, 
de verna tempestate. in quam, dies quam ille tunc 
celebrabat, Dominica incidebat, ita scribens :'l βα- 
εἶλισσα τῶν ὡρῶν τῇ βασίλιδι τῶν ἁἡμερῶν ποµ- 
πεύει. « Ànhi tempestatum regina regine dierum 
pompam peragit; » quomodo et Sabbatum suum 


Rabbinos | give « Reginam » nominavisse, 
docet in sum Judatce oap. 10 Joannes 


Βάχίοτθων, Una. 


Alexander Alexandrinus scribens ad Alexandrum 
CP. Theodoriti Histor. Eccl. lib. 1, cap. 3 (001, 

(79) Τὸν λόγον καπηλεύουτες. Vet. vulgat. in- 
terpres : « Verbum Dei in tabernis praedicantes, » 
quod in Epistola ad Trallianes « cauponantes » idem 
rectius expressit, ex II Corinth. 11, 17. UssEn. 

(80) Οἱ χρηµατολαίλαπες. Nova vox, ἀπὸ τῶν 
χρημάτων καὶ λαίλαπος deduxta: qua violentissi- 
mos pecuniarum raptores sive vortices signillcari 
notat hic Maestreeus. 0, 

(81) Μωµήσητα!. Ita codex Nydpruccianus : ubi 
Augustanus habet µιµήσηται, vetus vulgat. interp. 
« tentaverit, » Anglican. « persequatur, » pro quo 
legendum conjicit Morelius τιµωρύσηται « puniat: » 
Vedelius τιµήστται, α estimet, » Patr. Junius μῳ” 

ησχοπήσηται, de qua voce vidend. not. in Ερίδ. 
Polycarpi ad Philippenses. Ip. ] 

(82) Οὐκ ἔτι ἑσμέν. Addit vulgat. interpr.: « nisi 


ipsi [nos] miseratus fuerit, » ubi illud (nos) quod 
edits ανα, in mess. nón invenio. 19. 


114 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAB APPENDIX. 


T12 


gni cognomento quod accepimus. Qui namque alio A ἄξιοι τῆς ἐπωνυμίας To εἱλήφαμεν (83) ὃς γὰρ ἂν 


nomine appellatur preeter hoc, hic non est Dei. Non 
enim suscepit prophetiam dicentem de nobis: 
Vocabitur nomine novo, quod Dominus nominabit 
ill«m ; et erit populus sanctus 9. Quod primoin Syria 
impletum est ; Antiochice enim primum, discipuli 
appellati sunt Christiani 5, cum Paulus et Petrus 
fundarent Ecclesiam. Abjicite igitur malum, vetus, 
et putridum fermentum ὃν, et transmutamini in 
novum fer uentum gratie. Habitate in Christo, ne 
alienus dominetur vobis. Absurdum est Jesum 
Christum sonare lingua, et habere in mente aboli- 
tum Judaismum. Ubi enim est Christianismus, non 
est Judaismus ; nam unus est Christus, in quem 
gens omnis credens, et omnis lingua confitens, ad 


Deum aggregate sunt; et ii qui lapideo erantcorde, B 


facti sunt filii amici Dei Abrahae 9 ; ac in semine 
ejus benedicti sunt omnes destinati ad vitam ater- 
nam in Christo *9, 


XI. Hxc autem,dilecti mei,non quod cognoverim 
aliquos vestrum ita habere: sed, ut minor vobis, 
cupio vobis cautum, ne incidatis in hamos inanis 
doctrine ; sed plenam certamque cognitionem 
habeatis in Christo ; ** qui ante omnia secula ge- 
nitus est a Patre, post vero natus est ex Maria 
virgine sine viri commercio ; quique sancte vixit, 


8 ms. p. 9^ Isa. xi. 2, 19. *' Act. xi, 26, 
9$ Matth. iu, 9; Isa. χι, 8 ; Jac. m, 23. 


9 (jen, xxvi, {4: Gal. ui, 19. 


ἄλλῳ ὀνόματι καλεῖται πλεῖον τούτου, οὗτος οὖχ 
ἔστι τοῦ θεοῦ. Οὐ γὰρ δέδεχται τὴν προφχτείαν τὴν 
λέγουσαν περὶ ἡμῶν. Ὅτι ἉΧληθ-σεται ὀνόματι 
καινῷ, Ὁ  ó Κύριος ὀνομάσει αὐτὸν, xal Ésta: 
Àzóq ἅγιος. Ὅπερ καὶ πεπλήρωται πρώτως ἐν 
Συρίᾳ᾽ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ γὰρ ἐχότμάτισαν oi μαθηταὶ 
Χριστιανοὶ, Παύλου καὶ Πέτρου θεµελιούντων (84) 
τὴν Ἐκκλησίαν. Απόθεσθε 9* (85) οὖν τήν κακὶν 
ζόμην, τὴν παλαιωθεῖσαν», τὴν σεσηπυῖαν' καὶ µε- 
ταθάλλεσθε εἷς νέαν ζύμην χάριτος. Αὐλίσθητε iv 
Χριστῷ, ἵνα μὴ ὁ ἀλλότριος ὑμῶν χυριεύσγ /86) 
"Atonóv ἐστιν ᾿Ρησοῦν Χριστὸν λαλεῖν ἐπὶ γλώσσης, 
καὶ τὸν παυσθέντα Ιουβαϊσμὸν ἐπὶ διανο΄ας ἔχειν (81). 
O5 γὰρ Χριστιανισμὸς, οὐκ ἔστιν Ἰουδαϊσμός (88): 
εἴς γάρ ἐστιν ὁ Χριστὸς, εἰς ὃν πᾶν ἔθνος πιστεῦσαν, 
xii πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογησαμένη, εἷς Θεὸν συν. 
Xy95 καὶ γεγόνασιν (89) ol λιθώδεις τῇ καρδίφ, 
τέχνα τοῦ θεοῦ φίλοι 4 ᾿Αθραάμ' καὶ iv τῷ σπέρ- 
ματι αὐτοῦ ἐνευλογίθησαν πάντες ol τεταγμἑνοι εἰς 
Co,» αἰώνιον ἐν Χριστῷ. 

ΧΙ. Ταῦτα δὲ, ἀγαπητοί µου, οὖκ ἐπέγνων €? τινὰς 
ἐξ ὑμῶν οὕτως ἔχοντας (90): ἀλλ᾽ ὧς μικρότερος ὑμῶν, 
θέλω προφυλάσσεσθαι ὑμᾶς, μὴ ἐμπεσεῖν εἰς τὰ 
ἄγκιστρα τῆς κενολοξἰας, ἀλλὰ πλτροφορεῖσθαι 99. iv 
Χριστῷ (91), τῷ πρὸ πάντων μὲν αἰώνων γενντθέντι 
παρὰ τοῦ Πατρὸς, γεννωμένῳ δὲ ὕστερον (92) ἐκ Μαρίας 
τῆς παρθένου δίχα ὁμιλίας ἀνδρός. xai πολιτε. 


6 a]. ὑπέρθεσθι. 5? [ Cor. v, 7. 9 Ι. go». 
€U f. ἐπεὶ ἔγνων, δὲ ms. 


πεπληροφορεῖσθαι. 99 Const. ap. vi, 19 et vit, 36, &1 οἱ vini, 4, 12. 


(83) Γενώμεθα οὖν ἅξιοι της ἐπωνυμίας 
εἰλήφαμεν. Anglican. : « Propter hoc, discipuli ejus 
effecti, discamus, secundum Christianismum vi- 
vere. » UssEB. 

(84) θεμελινύντων. Ita codex Nydpruccianus : 
non, θεσμεμούντων, ut perperam legebatur in Au- 
gustano lp. 

(85) ᾿Απόθεσβε, Ita codex Nydpruccianus : ubi 
Augustanus, ὑπέρθεσθε, quod noster interpres, 
« deponite, » reddidit ; vetus vulgatus, « abjicite. » 
Ip. 
(80) Χάριτος. Αὐλίσθητε ἐν Χριστῷ, ἵνα μὴ 
ὁ ἀλλότριος ὑμῶν κωριεύσῃ. Pro his, noster inter- 

res habet : « Qui est Jesus Christus. Salvificemini 
In ipso: ut non corrumpatur aliquis in vobis, qui 
ab odore redarguemini ; » vetecis utique illius fer- 
menti et acidi, de quo dictum fuerat. Pro αὐλί- 
σθητε vero vulgatus interpres « exsultate » expres- 
sit, ac si legisset, ἀγαλλιᾶσθε. Ip. 

(87) Χριστὸν λαλεῖν ἐπὶ γλώσσης, καὶ τὸν 
πχυσβέντα ᾿Ιουδαϊσμὸν ἐπὶ δυνοίας ἔχειν. Vetus 
vulgatus : « Christum lingua tantum proferre, et 
Judaismum in animo habere. » Anglican, brevius : 
« Christum profari, et judaizare. » Ip. 

(88) O3 γὰρ Χριστιανισμὸς, οὐκ ᾖἔστιν. — "[ou- 
δαϊσμός. Nondum hac in parte adeo maculata fue- 
rat lgnatii interpolatio, ac nunc est, quando illam 
versabat autiquus interpres. Sed et per alia satis 
multa suspicio injicitur. non ab uno homine vio- 
lentas et corruptrices hisce epistolis manus fuisse 
illatas. Cor. 

Ibidem. OS γὰρ Χριστιανασμὸς, οὐκ ἔστιν Ἰου- 
δαίσµός. Uterque vetus interpres aliter. Vulgat. : 
« Non enim Christianitas in Judaismum credidit, 
sed Judaismus in Christianitatem ; » et Anglican. 


ὃς C similiter : « Christianismusenim nonin Judaismum 


credidit. sed Judaismus in Christianismum. » Vid. 
Prolegomen. cap. 14. UssER. 

(89: l'eyóvaatv: [ta codex Nydpruccianus ; non, 
γέγοναν, ut Augustanus. Ip. 

(90) O3« ἐπέγνων τινὰς ἐξ ὑμῶν οὕτως ἔχον- 
τας. Anglican.: « Non quia cognovi aliquos cx vobis 
sic habentes. » Vetus vulgatus : « taliter scribens, 
non agnovi aliquos ex vobis sic habere » (ut ms. 
Magdalenensis legit) vel (ut alii! « haberi, » id est 
Judaismum sectari : ut recte exponit Stapulensis. 


Ip. 

(91) Ἐν Χριστῷ, etc.. usque ad τῆς ἐλπίδος 
ἡμῶν, sub initium sequentis sectionis. Pro istis 
noster interpres tantum habet : « In nativitate et 
passione et resurrectione. facta in tempore ducatus 

ontii Pilati ; que factasunt vere et firmiter a Jesu 
Christo spe nostra, » que, ex Clementinis potissi- 
mum Constitutionibus, ampliflcavit lgnatii inter- 


[ polator : ut ex collatione liquebit, Ip. 


92) Γεννωμένῳ δὲ 0otepov ἐκ Μαρίας τῆς κ 
mou δίχα "iunc ἀνδρός: xal πολιτευσαμένῳ 
ὁσίως, etc. Participia dativi casus ex Nydprucciano 
codice hic et in sequentibus reprasentavimus : ubi 
Augustanus accutativa habebat : Γεννώµενον, πο- 
λιτευσάμενον, θεραπεύσαντα, ποιήσαντα, καταγγεί- 
λαντα, ὑποστάντα, ὑπομείναντα, ἀποθανόντα,  dva- 
στάντα, ἀνελθόντα, καθεσθέντα, et ἐρχόμενον. Duo- 
bus autem membris hic positis respondent illa, 
Constit. apostol. lib. vii, cap. 37: Tóv ἐκ Μαρίας 

εννηθέντα µόνον δίχα dvbpoóc, τὸν πολιτευσάμµενον 
Vott. etc. : « Ex Maria natum solum absque viro, 
sancte in vita versatum, » vel, πολιτευσάµενον ἄἆνευ 
ἁμαρτίας, « sine peccato in vita versatum ; » u 
habetur ibidem, libro v1, cap. 14. 1». - | 


713 


EPISTOLAE INTERPOLAT/E. — AD MAGNESIOS. 


TTA 


σαμένῳ ὁσίως, xal πᾶσαν νόσον xa: μαλακίαν A omnemque languorem et infirmitatem sanavit in 


θεραπεύσαντι ἐν τῷ λαῷ, xal σημεῖα xai τέρατα 
ποιήσαντι ἐπ᾽ εὐεργεσίᾳ ἀνθρώπων, xal τοῖς ἐξοχεί- 
λασιν sic πολυθείαν 71 (93) τὸν ἕνα καὶ µόνον ἆλη- 
θινὸν θεὸν καταγ (είλοντι (94), τὸν ἐχυτοῦ Πατέρα, 
καὶ τὸ πάθος ὑποστάντι, καὶ πρός τῶν χριστοχτόνων 
Ἰουδαίων ἐπὶ Ηοντίου Π:λάτου ἑγεμόνος καὶ 'Hzo- 
δου βασιλέως καὶ 3 σταυρὸν ὑπομείναντι, xai ἀπο- 
θανόντι, καὶ ἀναστάντι, καὶ ἀνελθόντι εἲς τοὺς οὖρα- 
νοὺς πρὸς τὸν ἀποστείλαντα, xal καθεσθέντι iv δεξιᾷ 
αὐτοῦ (05), καὶ ἑρχομένῳ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων 
µετά δόξης πατρικῆς κρῖναι ζῶντας val νεκροὺς, 
xai ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἕργα αὐτοῦ (96). 
Ταῦτα ὁ γνοὺς ἐν πληροφορίᾳ, xal πιστεύσας, µα- 
κάριος ὥσπερ νῦν 79 (07) xal ὑμεῖς φιλόθεοι καὶ 
Φιλόχριστοί ἐστε iv. πληροφορἰᾳ τῆς ἑλπίδος ἡμῶν, 
ἧς ἐκτραπῆναι μηδενὶ ἡ μῶν Τ6 γένηται 98). 


XIT. Ὀναίμην (99) ὑμῶν κατὰ πάντα, ἑάνπερ ἄξιος 
ὦ. El γὰρ καὶ δέδεµαι, πρὸς ἕνα τῶν λελυμένων ὑμῶν 
οὐκ εἰμί (1). Οἶδα ὅτι οὐ φυσιοῦσθε' Ἰησοῦν γὰρ ἔχε- 
τε ἐν ἑαυτοῖς. Καὶ μᾶλλον ὅταν ἐπαινῶ ὑμᾶς, οἶδα 
ὅτι ἐντρέπεσθε ὡς γἐγράπται’ Δίκαιος ἕαυτου xa- 
τήγορος (2 καί Λέγε σὺ τὰς ἁμαρτίας σου πρᾶ- 
τος, ἵνα δικαιωθῆς καὶ Όταν ποιήσητε πάντα 
τὰ διατεταγμένα ὑμῖν, λέχετ, Ott δοῦλοί ἐσμεν 
ἀχρεῖοι. Ότι τὸ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλὸν, βδέλυγµα 
παρὰ θεῷ. 'O θιὸς γὰρ. φησὶν, ἱλάσθητί pot τῷ 
ἁμαρτωλῷ (3). Διὰ τοῦτο ol μεγάλοι ἐκεῖνοι ᾿Αθραὰμ, 


populo "?, signa et prodigia edidit ad benefacien- 
dum hominibus ; et iis qui in superstitionem plu- 
rium deorum impegerant, unum et solum verum 
Deum Patrem suum annuntiavit : qui passus est, 
et a Christicidis Judwis sub Pontio Pilato preside 
et rege Herode crucem sustinuit ; mortuus est, 
et resurrexit; ascendit in calos ad eum a quo 
missus erat: sedetque ad dexteram ipsius ; atque 
venturus est in fine seculorum cum paterna gloria 
ut judicet vivos et mortuos 13, reddatque unicuique 
secundum opera sua ?*. Hec qui plene cognovit, 
et crediderit, beatus est: quemadmodum et vos 
Dei et Christi amatores estis, in plenitudine spei 
nostre a qua exorbitare quemquam vestrum 
absit. 


XII. Fruar vobis per omnia, si dignus sim. Ta- 
metsi enim vinctus sum,comparandus uni vestrum 
solutorum non sum. Novi quod in vobis fastus non 
sit: Jesum enim habetis in nobis ipsis. Et magis 
cum laudo vos, scio vos rubore suffundi: sicut 
scriptum est: Justus sui est. accusator et : Dic tu 
primus peccata (ua, ut justificeris?* ; et: Cum fece- 
ritis omnia qu: przcepta sunt. vobis, dicite: Servi 
inutiles sumus 19. Quia quod hominibus altum est, 
abominatio est apud Deum 59. Deus enim, inquit, 
propitius esto mihi peccatori?!, Ob hoc magi illi 


καὶ 'laxi6 ** (&) γῆν καὶ σποδὸν ἔμπροσθεν τοῦ C Abraham et Job, terram et cinerem seipsos coram 


70 Matth. 1v, 23 ; 1x, 39. 
Marc. xri, 26. 
41. 78 [sa. xLui, 26. 


(93) Ἐξοκείλασιν εἷς πολυθεῖαν. Codex Nydpruc- 
cianus legit : ἔξω αὐλίσασι τῆς πολ'τείας. Vetus 
vulgatus interpres: « illis qui longe erant, et eis 
qui prope in multitudine, » vel, « multitudinem, » 
ut codex Magdalenensis habet. Usskn. 

(04) Καταγγείλαντι. Ita habet codex Nydpruc- 
cianus: ubi Augustanus perperam legit, xavazyyel- 
λαντα. Ip. 

(95) Kal ἀνελόντι 


?? Luc. xvn, 10. 


ἀποστείλαντα, xal χαθεσθἑντι ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ. Cons- 
titut. apostol. lib. vi, cap. 11: Καὶ ἀνελθόντα πρὸς 
τόν ἀποστείλαντα. Sic et libro v, cap. 6: 'Avt- 
λήφθη εἰς τὸν οὐρανὸν πρὸς τὸν ἀποστείλαντα αὖ- 
τόν. et capite 48 : ᾿Ανηλθε πρὸς τὸν ἀποστείλαντα 
αὐτὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, καθίσας ἐκ 
νάµεως. Ip. 

[99 Καὶ ἐρχομένῳ (an ἐλευσομένῳ) ἐπὶ συντε- 
λείᾳ τῶν αἰώνων µμετὰ δόξης πατρικης  xpivat 
λῶντας καὶ νεχροὺς, xai ἀποδοῦναι ἑκάστῳ χατὰ τα 
ἔργα αὐτοῦ. Similiter, in 10 illo capite libri v 

onstifut. apostolic. : "Oc καὶ ἑλεύσεται ἐπὶ συντε- 
λείᾳ τοῦ αἰῶνος μετὰ δυνάµεως καὶ δόξης πολλῆς 
κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς. καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ 
κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. « Quique in consummatione 
seculi veniet. cum potestate et gloria multa, ad 
judicandum vivos et mortuos, et ad reddendum 
unicuique secundum opera sua. » Ip. 

(97) Νῦν. Ita codex Nydpruccianus: non οὖν, 
ut Augustanus. Ip. 

(98) Tzc ἐλπίδος ἡμῶν, Tq ἐκτραπῆναι μηδενὶ 
ἡμῶν γένηται. Vet. vulgat. Lat.: « Spei vestre, a 
qua nulli vestrum averti contingat, » licet ibi ms. 

iolensis et Petavianus legat, ut est in Greco, 
« spei nostre, » et « nulli nostrum. » Noster inter- 


εἷς τοὺς prets πρὸς τὸν 


Ἱ] a]. ἔξω αὐλίσασι τῆς πολιτείας. 
74 Const. ap. vin, 12; Π Tim: 1v, 1; Rom. 1, 6. 
99 Luc. xvi, 15. *! Luc. xvi, 13. 


δεξιῶν τῆς δυ - D 


73 f. vacat. 7? Const ap. v, 7, 19 et vi, 11 ; 
75 al. οὖν, 76€ m. ὑμῶν  " Prov. xvin, 
83]. 'Io6- 


pres in priore membro habet « spem nostram, » in 
posteriori, « nulli vestrum : » rectius opinior. Ip. 

(99) ἸΟναίμην.  Heschius: Ὀναίμην, τύχοιμµι, 
ἀπολαύσαιμι, ὠφελεθείην Aristophanes, in Nubibus : 
Αλσὶ διασµηχθεῖς, ὄναιτ, ἂν οὐτοσί, hoc est, ul ex- 

onit Scholíastes: οὐ τὰ τὐχόντα οὗτος ὡφελεθείη 
θιαβρεχθεὶς ἁλσίν. B. Paulus ad Philemonem : ᾿Εγὼ 
σου ὀναίμην ἐν Κυρίῳ, quod vetus interpres ad ver- 
bum reddidit : « Ego te fruar in Domino; » Beza 
paraphrastice : « Hunc ego fructum abs te conse- 
quar, » sive, hoc ate beneficium percipiam. Quam 
voti concipiendi formulam, ab Apostolo acceptam 
smpius! ab Ignatio, tum genuino tum supposititio 
esse usurpatam, in Prolegomen., cap. 5 ostensum 
est. Vivenda et notata in Epistolam ad Homanos 


D. 

(1) EL γὰρ xal éiospai, πβὸς ἕνα τῶν λελυμέ- 
vtov ὑμῶν οὐκ εἰμί, Vet vulgat. : « Si enim vinctus 
sum, sed ad Solutionem omnium vestrum, non 
sum vinctus. » Noster interpres, Greco accomo- 
datius : « Etsi enim ligatus sum, ad unum soluto- 
rum de vobis non sum ; » hoc est. comparandus 
non sum ; vel pro δεσµίῳ sive confessore e'stiman- 
dus. Id. 

(2) Δίκαιος ἑαυτοῦ κατήγορος. Anglican. : « Quo- 
niam justus sui ipsius accusator. » Vetus vulgatus : 
« quoniam justus sui accusator est in primordio 
sermonis ; » exprimens illud ἐν πρωτολογία, quod 
sequitur in textu reco, Proverb. xvi, 17. Ip. 

3) Ὁ θεὸς γὰρ, φησὶν, ἱλάσθητί µοι τῷ rA 
τωλῷ. Verbasunt Publicani. Luc. xvim, 13. Male 
igitur vetus interpres reddidit : « Dicitenim Deus : 
Propitius factus sum peccatori. » Ip. 

(6) Ἰακώδ, Ἰώδ, rectius hic legit vetus Inter- 


T1S 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


716 


Deo nominaverunt *'. Et David : «Quis sum ego in À θεοῦ ἑαυτοὺς *? ὠνόμαζον (5). Καὶ 6 Aa6i5-. Τίς εἷ- 


conspectu tuo. Domini, quia gloriflcasti me hucus- 
que *:? Et Moses, « mansuelissimus snper omnes 
homines » 8?, dicit ad Deum: « Gracili voce οἱ 
tarda lingua sum ego »*?, Submisse itaque sentite 
et ipsi, ut exallemini. Qui enim se humiliat, exalta- 
bitur : et qui se exaltat, humiliabitur *?, 


XIII Studete itaque ut confirmemini in dogma. 
tibus Domini et apostolorum ; quo cuncta quz fa 
citis, prospere succedant, et carne et spiritu, fide 
et charitate ; cum dignissimo episcopo vestro, et 
digne contexta atque spirituali corona presbyterii 
vestri, et secundum Deum agentibus diaconis. 
Subjecti este episcopo , et vobis mutuo, sicut 
Christum Patri; ut inter vos sit unio secundum 
Deum. 

XIV. Cum sciam vos plenos esse omnis boni, 
brevius cohortatus sum vos in charitate Jesu 
Christi. Memores estote mei in orationibus vestris, 
ut Deum assequar; et Ecclesi que in Syria est, 
cujus non sum dignus appellari episcopus. Opus 
enim mihi est unita vesta in Deo oratione et cha- 
ritate ; ut Ecclesia qua in Syria est, mereatur per 
bonam disciplinam vestram pasci in Christo. 

XV. Salutant vos Ephesii de Smyrna, unde hec 
scribo vobis, qui presentes adsunt in Dei gloriam 


µι ἐγὼ ῥἑναντίον σου,  Kóp:e, Ott ἑδόξασάς µε 
ἔως τούτου; Καὶ Μωσῆς, ὁ παρὰ πάντας ἀνθρώ- 
πους παότατος, λέγει πρὸς θὲόν’ Ἱσχνόφωνος καὶ 
βραλΖγλωσσός sip: ἐγώ. Ταπε.νοφρονεῖτε οὗν xal 
αὐτοὶ (6 35, Ίνα ὑψωθητε. Ὁ ταπεινῶν γὰρ ἑαυτὸν, 
ὑψωθήσεται * καὶ ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν , ταπεινωθησε- 
ται. 

XIII. Σπουλάσατε οὖν βεθαιωθῆναι ἐν τοῖς δόγµασι 
τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἀποστόλων, ἵνα πάντα, ὅσα ποιεῖτε, 
χατευηδωθήσηται, σαρκἰ τε xai πνεύµατι, πίστει 
καὶ ἀγάπῃ (1), μιτὰ τοῦ ἀξιωπρεπεστάτου ἐπισχό- 
που ὑμῶν, καὶ; ἀξιοπλήκου καὶ πνευματ.κοῦ στεφἀ- 
νου τοῦ πρεσθυτέρου 9 ὑμῶν (8), καὶ τῶν κατὰ θεὸν 
δ.αχόνων΄ ὑποτάγητε τῷ ἐπισκόπῳ '9). καὶ ἀλλγλοις, 
ὡς ὁ Χριστὸς τῷ Πατρὶ (10), ἵνα ἕνωσις ᾖ κατὰ θεὺν 
ἐν ὑμῖν (11). 

XIV. μἱδὼς ὑμᾶς πεπληρῳμένους παντὸς ἀγαθοῦ 
(19), συντόµως παρεχάλεσα ὑμᾶς ἐν ἀγάπῃ Ἰησοῦ Σρι- 
στοῦ' μνημονεύετὲ µου ἐν ταῖς προσευχαϊῖς ὑμῶν, ἵνα 
θεοῦ ἐπιτύχω' καὶ τῆς ἐν Συρἰᾳ Ἐκκλησίας, fc οὖκ 
ἄξιός εἶἴμι καλεῖσθαι ἐπίσκοπος. ᾿Επιδέομαι γὰρ τῆς 
ἠοωμένης ὑμῶν ἐν θεῷ προσευχῆς καὶ ἀγάπης 13), 
εἷς τὸ ἀξιωθᾶναι τὴν ἐν Συρἰᾳ Ἐκκλησίαν διὰ τῆς 
εὐταξίχς ὑμῶν (44) πο,μανθῆναι ἐν Χριστῷ. 

XV. ᾿Ασπάζονται ὑμὰς ᾿Εφέσιοι ἀπὸ Σµυρνης ὅθεν 
καὶ γράφω ὑμῖν, παρόντες εἷς δόξαν θεοῦ ὥσπερ καὶ 


uti et vos, qui me una cum Polycarpo recreastis in C ὑμεῖς, ot κατὰ πάντα µε ἀνεπαύσατε (45), ἅμα Πο- 


91 ali:e edit. praepon. ἴσον 


* Gen. xvig, 27; Job. xxx, 19. δὲ] Ρατα]. xvu, 10. 


*5 Num. Xii, 9, 


*' Exod. iv, 10. 35 al. ὑμεῖς. 9? Luc. xiv. 14. 9? ms, πρεσθυτερίου. 


res Latinus: ut interpolator his respexerit ad 
lllud Jobi xxx. 19: Ἐν ΥΠ xai σποδῷ µου ἡ µερίς. 
« In terra et cinere mea pars. UssER. 

(8) 'Qvópatov. Codex Augustunus: ἴσον ὠνόμα- 
tov. Sed priorem vocem, ut superfluam, Greci 
ms Nydprucciani et interpretis vulgati Latini au- 
ctoritate freti, expunximus Ip. 

(6) Καὶ cóxot. Ita codex Augustanus: Nydpruc- 
cianus, xx! ὑμεῖς. Vetus vulgatus interpres, utrum- 
que conjungens: « et vos ipsi. » Ip. 

(7) Αγαπῃ. Anglican. addit: « In Filio et Patre 
et Spiritu sancto, et in principio et in fine. » 

(8) Καὶ ἀξιοπ' όκου καὶ πνευματικοῦ Στεφάνου 
τοῦ πρεσθυτέρου ὑμῶν. Ita codex et Nydpruccia 
nus et Augustanus : vetere etium vulgato interprete 


consentiente, qui ita reddidit: « Et corona digno D 


atque spirituali Stephano presbytero vestro. » At 
interpres Anglicanus noster ita locum vertit : « Et 
digne complexa spirituali corona presbyterii ve- 
slri; »ac si legisset: xai ἀξιοπλόκνυ πνευματικοῦ 
στεφάνου τοῦ πρεσθυτεριου ὑμῶν, Quo sine dubio 
genuina est lectio. Nam quod Guill. Morelius, sua 
auctoritate. ἀξιοπλοκου in ἀξιονίκου commutaverit, 
nulla causa erat, quare in eo posteriores Ignatii 
editores illum sequereutur. Ip. 

(9) Ὑποτάγητε τῷ ἐπισκόπῳ. Vet. vulgat. : « Sub- 
jecti estote episcopo ; » ita enim legunt mss., non 
« episcopis, » ut libri editi. lp. 

(10) Ὡς ó Χριστὸς τῷ lacol. Anglican. addit: 
« secundum carnem ; et apostoli Christi et Patri 
et Spiritui. » Ip. 

(11) Ἵνα ένωσις ᾖᾗ xarà θεὸν ἐν ὑμῖν. Vet. vul- 
gat. : «ut laus sit in vobis secundum Deum ; » ac si 
a*vscotc legeretur in Greco, non ἔνωσις. Noster vero 
interpres, non modo ἕνωσιν, sed alia quoque ali- 


qua reperisse videtur in Greco: sic enim vertit : 
« ut unio sit carnalis et spiritualis. » Ip. 

(12) Βἰοὼς ὑμᾶς πεπλτρώμένους παντὸς ἀγα- 
θοῦ. Anglican : « Sciens quoniam Deo pleni estis. » 
Vet. vulgat. : « Videntes vos repletos omnibus bo- 
nis ; » $ic enim habent libri editi : ubi mss. sin- 
gulariter legunt, « videntem ; » ad Deum referen- 
tes. Ego vero, ex Greco et ipso sensu, « videns, » 
non dubitavi substituere. Ip. 

(43, Τῆς ἑνωμένης ὑμῶν ἐν Otip προσευχῆς καὶ 
ἀγάπης. Vocem Ἠνωμένης, excodice Nydpruc- 
ciano retinuimus (ut illis qu; in nota 98 precesse- 
rant magis consentaneam): pro qua Augustanus 
habebat, ἠρωμένης, quomodo et Anglicanum inter- 
pretem vertisse videmus : « Unita vestra in Deo ra- 
tione charitate. » Vetus vero vulgatus interpres 
reddidit : « Illa laudabili in Deo oratione : » ac si 
legisset, αἰνουμένης : neque plura habent hic libri 
editi, cum Baliolensis ms. legat: « Illa laudabili in 
Deo oratione ; » Magdalenensis vero et Petavianus 

lane, ut nos edidimus : « Vestra illa laudabili in 
eo oratione et dilectione. » Ip. 

(14) Εὐταξίας ἡμῶν. lta codex Augustanus : non- 
ὑμῶν, ut Nydpruccianus et vetus interpres Lati- 
nus: in quo legimus : « Per bonam (non operatio- 
nem vestram. » Ip. 

( δι Παρόντες sic δόξαν θεοῦ , ὥσπερ καὶ ὀμεῖς. ot 
κατὰ πάντα µε ἀνεπαῦσατε. Anglican.: « Presentes 
in gloriam Dei, quemadmodum οἱ vos : qui se- 
cundum omnia me quiescere fecerunt.» Vet. vul- 

at : « Preesentes in gloria Dei ; quomodo in onini- 

us refecistis me; » quomodo ex mss. exhibuimus 
cum libri editi habeant : « Presentes ; quomodo 
in gloria Dei in omnibus refecistis me. » Ip. 


11] 


EPISTOLAE INTERPOLAT/E. —'AD TRALLIANOS. 


178 


λυχάρπψ’ xal oX λοιπαὶ δὲ Ἐκκλησίαι iv τιμῇ (16) A omnibus. ΟΦίοΓῶ etiam Εοε]θεία, in honore Jesu 


Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀσπάζονται ὑμᾶς' ἕῤῥωσθε iv ὁμο- 
νοίᾳ (17), πνεῦμα κεκτηµένοι ἀδιάκριτον, ἐν Χρι- 
στῷ Ἰησοῦ, διὰ θελήµατος θεοῦ. 


Christi salutant vos. Valete in concordia, spiritum 
possidentes inseparabilem, in Christo Jesu, per 
voluntatem Dei. 





ΠΡΟΣ ΤΡΑΛΛΗΣΙΟΥΣ. 


Ἰγνάτιος, ὁ καὶ θεοφόρος, τῇῃ ἡγαπτμῖνηῃ παρὰ 
θ:οῦ Πατρὸς, καὶ ᾖἸπσοῦ Χριστοῦ Ἐχχλησίᾳ 
ἀφίᾳ, τῃ οὔσῃ iv Τράλλεσιν ἐκλεκτῃ καὶ ἀξιο- 
θέῳ, εἰρηνερούστι iv σαρκὶ καὶ πνεῦματι Ἰη- 
σοῦ Χριστοῦ τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, ἐν πάθει τῷ 


διὰ σταυροῦ χαὶ θανάτου, καὶ ἀναστάσε' — jv 
καὶ ἀσπάζομαι dv τῷ πλτρώματι, ἐν ἀποστο- 


λικῷ χαρακτῆρι (18), καὶ εὔχομαι πλεῖσται yal. 

ρειν. 

I. Ἅμωμον διάνοιαν καὶ ἀνυπύχριτον ἐν ὑπομονῇ, 
ἔγνων ὑμᾶς ἔγοντας, οὗ κατὰ γρῆσιν, ἀλλὰ κατὰ 
χτῖσιν (19): καθὼς ἑδύήλωσε Πολύθ.ος (20) ὁ ἐπίσχο- 
πος ὑμῶν, ὃς παρεγἑνετο θελήματ, θεοῦ Πατρὸς καὶ 
Κυρίου ᾿]ησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, συνεργείᾳ 
Πνεύματος, iv Σµύρνῃ, καὶ οὕτως (21) µοι συνεχἆρη 
δεδεμένῳ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὥστε µε τὸ πᾶν πλῖ- 
θος ὑμῶν ἐν αὐτῷ θεωρᾶσαι. ᾽Αποδεξάμεννς οὖν τὴν 
χατὰ θεὸν ὑμῶν εὔνοιαν δὺ αὐτοῦ, ἕδοξα, εὖτὼν 
ὑμᾶς μιμητὰς ὄντας Ιησοῦ Χριστοῦ τοῦ Σωτῆρος. 


Π[: Τῷ ἐπισκόπῳ ὑποτάσσεσθε ὡς τῷ Κυρίῳ (22). Αὐ- 
τὸς γὰρ ἀγρυπνεῖ ὑπὲρ τῶν φυχῶν ὑμῶν, ὡς λόγον 
9 ” - 9 ^a L 3 4 
ἀποδώσων Oi. Διὸ καὶ φαΐνξσθέ pot οὗ γατὰ 
ἄνθρωπον ζῶντες, ἀλλὰ κατὰ ᾿[ησοῦν Χριστὸν, τὸν 

rj - 93 9 , er ῤ 9 9 , 
δι’ ἡμᾶς 99 ἀποθανόντα, ἵνα πιστεύοντες εἰς τὸν θ4- 
νατον αὐτοῦ, O:À τοῦ βαπτίσματος κχοινωνοὶ τῆς 
ἀναστάσεως αὐτοῦ Ὑένησρε (23). Αναγκαῖον οὖν 


* | Tim. 1. *! Hebr. χι, 17. * f. ὑμᾶς, 


(16) "Aga HoXoxiorq* καὶ at λοιπαὶ δὲ Ἔκνλη- 
eiat ἐν xig. Vet. vulgat. « simul cum Polycarpo. 
Et coterce Ecclesi: in honore J. C. » Anglican. : 
« simul cum Polycarpo episcopo Smyrnmozum.Sed 
et reliqui» Ecclesi» in honore J C. » Ussrn. 

(47) Ἐν ὁμονοίᾳ. Vet. vulgat. « in unanimilate. » 
Anglican. « in concordia Dei. » Ip. 

(18) Ἐν ἀποστολικῷ Ὑχαρακττρ.. Per hunc 7ai- 
ραχτῖρα, inquit hic Μα δἰγσς. salutatio qua uti so- 
lebant apostoli, intelligitur : cujus hiec erat formu- 
la: « Gratia et pax, sive misericordia ; » de qua 
Baron. ad ann. 45, 2 21. lp. 

(19) Οὗ κατὰ χρῖσιν, ἀλλὰ κατὰ xtzow. Noster 
interpres : « Non secundum usum, sed secundum 
naturam. » Vet. vulgat. : « Non in usitationem. sed 
in possessionem ; » sic enim habent mss. ubi lihri 
editi legunt : « Non in hzsitationem, sed in fidei 
possessionem. » Sensus vero est, quem reddidit Ve- 
delius : Trallenses habere mentem inculpatam ac 
pietatem, non talem quo in temporario exercitio, 
sed in constanti possessione consistat. Ip. 

(20) Πολύθιος. Polybii Trallianorum episcopi 
meminisse hic Ignatium, confirmat Eusebius, libro 
1 Histor. κεφ. À«'. Ip: 


PATROL. GA. Y. 


AD TRALLESIOS. 


« Ignatius, qui et Theophorus, dilectoe a Deo Patre 
et Jesu Christo Ecclesic sancta, quo est Tralli- 
bus, electee et Deo digne, pacem habenti in 
carne et spiritu Jesu Christi spei nostre ?!,in pas- 
sione qua per crucem ac mortem,et resurrectio- 
ne: quam ct saluto in plenitudine, in apostolico 
charactere, et opto plurimum salvere ». 


I. Inculpatam et sine simulatione mentem in pa- 
tientia, cognovi habere vos, non usu, sed posses- 
sione : quemadmodum siguificavit episcopus vester 
Polybius, qui Smyrno adfuit, per voluntatem Dei 
Patris, et Domini Jesu Christi lilii ejus, et coope- 
ratione Spiritus, quique τμ]! vincto in Christo Jesu 
sic congratulatus est, uL universam multitudinem 
vestram in eo contemplatus sim. Excipiens igitur 
peripsum vestram secundum Deum benevolentiam, 
gloriatus sum, inveniens vos imitatores esse Jesu 
Christi Salvatoris. 

ll. Episcopo subjecti estote velut Domino. /pse 
enim pervigilat pro animabus vestris, quasi rationem 
redditurus Dco ?*. Quare videmini mili non secun- 
dum hominem, sed secundum Jesum Christum vi- 
vere, qui propter vos inorluus est, ut credentes in 
mortem cjus, per baptismum consortes sitis resur- 
reclionis ejus. Necesse itaque est, quemadmodum 


(21) Οὕτως. Lib. Augustanus, οὗτος, Nydpruc- 
cianus ὄντως : nos οὕτως, ex utroque inter se com- 
parato, expressimus ; suffragante etiam utroque 
vetere Latino interpret». Ip. 

(22) Τῷ ἐπισκόπῳ ὑποτάσσεσῃε ὡς τῷ Κυρίῳ, 
etc. Anglican. ; « Cum enim cpiscopo subjecti estis 
ut Jesu Christo, videinini mihi non secundum ho- 
mines viventes, sed secundum Jesum Christum, 
propter vos mortuum. » Ad quod exemplar si 
Graeca ita restituerentur: Όταν γὰρ τῷ émi4órp 
ὑποτάσσεσβε ὡς τῷ Kuoz!t, ozivesüt pot οὗ χατὰ 
ἄνθρωπον ζῶντες, ἀλλὰ κατὰ ᾿[ησοῦν Ἀθιστῶν, τὸν 
0t ὑμᾶς ἀποθανόντα: trajectione sententiarum, 
quam hic animadvertisse visus sibi est Vedelius, 
niliil fuerit opus. In. 

(23) Διὰ τοῦ βαπτίσματος κοινωνοὶ τῆς ἀἆνα- 
στάσεως αὐτοῦ Ὑένησθε. Pro his, noster inter- 
pres simpliciter legit: « mori effugiatis. » Vetus 
vero vulpatus, cum in priore membro legisset, ut 
nostri libri habent, τὸ ó' ἡμᾶς àno0zvovta, in hac 
clausula primam quoque personam recte retinuit, 
ita verba reddens : « Communicantes (ut habent 
ms3.) vel participes (ut libri editi) resurrectionis 
ejus efficiamur. » 1». 


T19 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


180 


facitis, ut sine episcopo nihil agatis. Sed et presby- A ἐστιν, ὅσοπερ ποιεῖτε, ἄνευ τοῦ ἐπισχόπου μηδὲν 


terio subjecti estote, ut apostolis Jesu Christi, 
spei nostre ; in quo viventes, in ipso inveniemur. 
Oportet autem et diaconos ministrosque mysterio- 
rum Jesu Christi omni modo placere ; non enim 
ciborum et pouium ministri sunt, sed Ecclesisz Dei 
ministri. Oportet igitur ut sibi caveant a crimini- 
bus, tanquam ab igne urente. Ipsi itaque tales 
sint, 


IIl. At vos reveremáni illos, tanquam Christum 
Jesum, cujus vicarii sunt ; ut εἰ episcopus typus 
Dei Patris omnium est; presbyteri vero, sicut con- 
sessus Dei, et conjunctio apostolorum Christi. Sine 
his Ecclesia electa non est, non sanctorum congre- 
gatio, non sanctorum collectio. Persuasum autem 
habeo, et vos eo animo a[fectos esse. Exemplar 
enim charitatis vestreie accepi, et meum habeo, in 
episcopo vestro ; cujus ipse habitus magna disci- 
plina est, mansueludo autem ipsius potentia ; quem 
et impios revereri existimo. Quia diligo vos. parco 
contentius vobis scribere, ne aliquibus videar esse 
asper, &ut insufficiens. Vinctus sum quidem pro- 
pter Christum, sed necdum Christo dignus sum: 
si vero consummer, fortassis dignus fuero. Non ut 
apostolus precipio. 


94 a], ὑποτάσσεσθχι. 99 al. αὐτοῦς. 

(24) Ὑποτάσσεσθε. Ita ες Moreliana editione 
reposuimus, cum alia habeant, ὑποτάσσεσθαι, No- 
biscum consentit uterque vetus Latinus interpres. 
Antiochus tamen homil. 124. priori modo la&zisse 
videtur, ita locum istum recitans : ᾽Αναγχχῖόν ἐστιν 
ὑποτάσσεσθαι xal τῷ ποξσθυτερίῳ, ὡς ἀποστόλοις 
Ἰησοῦ Χριστοῦ τῆς ἐλπίόος ἡμῶν. ÜssER. 

(23) Aet δὲ xal τοὺς δ,αχόνους Ὥὄντας µυστι- 
ῥίων Χριστοῦ 'Ιησοῦ, χατὰ πάντα τρύπον ἆ-ᾱ- 
σκειν. Anglican. similiter : « Oportet autem et dia. 
conos,ministros exsistentes mysteriorum Jesu Chri- 
sti, secuudum omnem modum omnibus placere ; » 
eodem plane modo quo apud Antiochum, in loco 
citato, legitur : κατὰ πάντα τρόπον πᾶσιν αρέτκειν, 
cum vetus vulgatus interpres, ac si 9:2«óvo: in da- 
tivo casu legisset, locum ita reddiderit : « Oportet 
ergo et diaconis, qui suntin ministerium (vel «mi- 
nistri, » ut habet ms. Magdalanensis) Jesu Christi, 
oinni (vel, « in omni, » ut habent duo Oxonienses 
mss.) modo placere. » Ip. 

(26) Βρωνῶν καὶ ποτῶν. Antiochus: βρωμάτων 
xal ποµατων. Ip. 

(27) Ae^v οὖν αὐτῶν τὰ ἐγχλήματα ουλάττε- 
σθα:, ὡς πὈρ φλέγον. Ita codex Augustanus, οἱ 
vetus vulgafus interpres, qui sic vertit : « Oportet 
ergo precepta eorum observare, sicut ignem arden- 
' tem. » At codex Nydpruccianus pro αὐτῶν, rectius 
habet αὐτούς : cujus sententiam Joannes Brunerus 
Latine ita expressit : « Quos quidem tales esse 
oportet, quia reprehensione sibi tanquam incendio 
caveant. » Ab Hntiocho vero locum huncin modum 

roductum invenimus : Δέον οὖν £st:v αὐτοὺς co- 

άστεσβαι τὰ ἐγχλήματα ὡς 7220; quomodo et no- 

sirum Ignatii interpretem legisss apparet, cum red- 

didit: « Opportunum ixitur. vos observare acciusa- 

tiones, ut ignem ; » ubi glossator: « Observare 

accusationes, » iuterpretatur, « observare se ab ac- 

dasationibus, ut ab igne. » Vide Prolegomen. cap. 
p. 

(28) Αὐτοὶ μὲν οὖν ἔστωταν τοιοῦτοι, usque ad 
ἁποστόλων Χριστοῦ. Pro his, Antiochus tantum ha- 


96 al, 3:0». 


inscr. ὑμῶν. 


πράττειν ὑμᾶς. 'AÀX ὑποτάσσεσθε 9* (24) καὶ τῷ 
πρεσθοτερίῳ, ὡς ἀποστόλοις Ἰησοῦ Χριστοῦ τῆς ἑλ- 
πίλος ἡμῶν. ἐν (b διἀγοντες, ἐν αὐτῷ εὑρεθησόμεθα. 
Δεῖ 62 καὶ ὃ.χόνους μυσττρίων Χριστοῦ 
Ἱ ησοῦ, κατὰ πάντα τρόπον ἀρέσχειν (25) οὗ γὰρ 
βρωτῶν καὶ ποτῶν (26) sis: διάκονοι, ἀλλ᾽ 'Exxlr- 
σίας θεοῦ ὑπτρέται. Δέον οὖν αὐτῶν 9 τὰ ἐγκλή- 
µατα φυλάττεσθας, ώς πῦρ φλέγον (27) αὐτοὶ μὲν 
οὖν ἔστωσαν τοιοῦτοι (28), 

ΠΠ. Ὑμεῖς δὲ ἐντρέπεσθε σὐτοὺς ὡς Χριστὸν 'I- 
σοῦν, οὗ φύλαχές εἰσι τοῦ τόπου" ὡς καὶ ὁ ἐπίσκοπος, 
τοῦ Πατρὸς τῶν ὅλων τύπος ὑπάρχει' ol 5& πρεσθύ- 
τεροι, ὡς συνέδριον θεοῦ, καὶ σύνδεσμος ἀποστόλων 
Χοιστοῦ. Χωρίς τούτων ᾿ἸἘκχλησία ἐκλεχκτὴ οὐκ 
ἔστιν (29), οὐ συνάθροισµα ἁγίων 99, οὗ συναγωγὴ 
ὁσίων. Πέπεισμαι δὲ καὶ ὑμᾶς οὕτω διακεῖσθαι. Τὸ 
γὰρ ἐξεμπλάριον τῆς ἀγάπης (30) 9! ἔλαθδον, xai ἔχω 
μετ’ ἐμαυτοῦ, ἐν τῷ ἐπισκόπῳ ὑμῶν οὗ αὐτὸ τὸ xa- 
τάστηµα µεγάλη μαθητεία, f, δὲ πραότης αὐτοῦ δύ- 
ναµις (31) ὃν 93 λογίζοµα: (32) καὶ τοὺς ἀθέους iv 
τρέπεσθχι. ᾽Αγαπῶν ὑμᾶς, φείδοµαι συντονώτερον 
ἐπ'στεῖλαι, ἵνα p δύξω τισὶν εἶναι προσάντης, fj 
ἐπιδείς. Atenas μὲν διὰ Χρ:στὸν, ἀλλ) οὐδέπω Xp:- 
στοῦ atis εἶμι" ἐὰν Ob τελειωθῶ, τάγα γενήσομα.. 
Οὐχ ὡς ἀπόστολος διατάσσοµαι. 

95 a], fv. 


*r 
Ov τας 


Q bot: Ομοίως πάντες ἐντοεπέσθωσαν τοὺς ὃ-αχόνους 


ὡς ᾿Ιησοὺν Χριστὸν, καὶ τον ἐπίσκοπον ὡς τὸν lla- 
tipa: τοὺς δὲ πρεσθυτέρους ὡς συνέδριον θεοῦ, καὶ 
ὡς Φεσιιὸν ἀποστόλων ; et noster Ignatii interpres, 
eodem fere modo : nisi quod verborum aliquot ad- 
jectione locus videatur vitiatus; « Similiter et om- 
nes revercantur diaconos ut mandatum Jesu Chri- 
sti ; et episcopum, ut Jesuin Christum (exsistentem 
Filium Patris) ; presbyteros autem. ut concilium 
Dei et conjunctionem /vel, ut liber Cantabrigiensiss 
habet communionem) apostolorum ; » quod ipsurm 
de diaconis idein etiam in Epistola ad Smyrnzw st 
ita repetit : « Diaconos autem reveremini ut De 3 
mandatum : » Vid. infra, et in. Epist. ad ΗΝ - 
et Prolegomen. cap. 18 et cap. 10. Ip. 

(29) Χωρὶς τούτων Ἐκκλταία ἔκλεκτὴ ο: 
ἔστιν. Antiochus: Χωρίς τούτων Ἐκκλτησία οὗ κα - 
λεῖτει, et noster Ignatii interpres: « Sine his Ec - 
clesia non vocatur, » omissis sequentibus illis : 
συνάθροισµα ἀγών (sic enim legit. Nydpruccianus 5 
codex, non &y:, ut Augustanus), οὗ συναγωγ 
ὁσίων. lp. 

(20) Εξεμπλάριον τῆς ἀγάπης. Hoc vocabulo, 393 
Latinis accepto, usus est Ignatius supra, in Epi - 
stola ad Ephesios; ut et infra quoque, in Epistole— 
ad Smyrnzos. Ex utroque vero interprete legendunc 
hic apparet: τῆς ἀγάπης ὑμῶν. Ip. 

(31) OU αὐτὸ τὸ χατάσττµα µεγάλη µαθττεία 
i ὃξ πραότης αὐτοῦ δύναμις. Jo. Damascenuzz 
Parallel. lib. i, cap. 30, ex Ignatio citat isla 
« Juvenis mansuetus multa suffert. Canities senun— 
clementia : vila autem eorum cognilio vera; » quae 
in nostris Ignationis non invenimus: nisi fortassis 
in hoc Trallianorum episcopi encomio aliquod il— 
lorum animadverti possit vestigium, cui addenduss* 
et locus iste, Sapientice iv, 8, 9: ΗΠολιὰ δὲ ἐστι φρή--- 
νΏσις ἀνθρώποις, vai ἡλικία γήρως βίος ἀχηλίδωτος — 
« Canities autem est prudentia hominibus et etas 
senectutis, vita immaculata. » Ip. 

(32) "Hv λογίζομαι. Graecus codex Nydpruccianuss 
ὃν legit, et Latinus Baliolensis, « quem. » Ip. 


T81 


Àoguas. Καλὸν δὲ τὸ ἐν Κυρίῳ καυχᾶσθα:. Κἄν ἐρέω- 
μένος ὦ (33) τὰ κατὰ θεὸν, πλεῖόν µε δεῖ φοθεῖσθαι, 
καὶ μὴ προσέᾖειν τοῖς elk, φυσιοῦσί µε oi γάρ µε 
ἐπαινοῦντες, μαστ'γοῦτιν, ! Αλλ) οὐκ οἶλα el ἀξιός 
eiut 94): ὁ γὰρ ζῆλος τοῦ ἐᾳθροῦ πολλοῖς μὲν oj 
Φαΐνετα!, ἐμὶ OE πολεμεῖ (35). Χρήζω οὖν πραύτη- 
τος (30), ἐν fi καταλύεται ὁ ἄρχων τοῦ αἰῶνος τούτου 
ὁ διάθολος. 

V. MÀ γὰρ οὐκ ἐθουλόμην * ὑμῖν μυστικώτερα γρά- 
ψαι (37) 1 ἀλλὰ φοθοῦμαι, μὴ νηπίοις οὖσιν ὑμῖν 
βλάδην παραθῶμα: καὶ σγγνωτέ gov μὴ, οὐ ὄυνη- 
θέντὲς χωρΏσχι τὴν ἐνέργειαν, στραγγαλωθῆτε. Καὶ 
γὰρ ἐγὼ οὐ καθ) ὅτι δέδεµαι, καὶ ὀύναμαι νοεῖν τὰ 
ἐπουράνια (38), καὶ τὰς ἀγγελικὰς τάξεις, καὶ τὰς 
τῶν ἀγγέλων 4 (30) καὶ στρατειῶν ἑἐξαλλαγὰς, δυνά- 
µεών τε xai χυριοτήτων διαρορὰς, θρόνων τε val 
ἐξουσιῶν παραλλαγὰς, αἰώνων τε µεγαλότητας (40), 


EPISTOL/E INTERPOLAT/E. — AD TRALLIANOS. 
IV. 'AX' ἐμαυτὸν μετρῶ, ἵνα μὲ, ἐν κανχήσει ἀπό- Α 


182 


IV. Sed meipsum metior, ne gloriando peream. 
Porro in Domino gloriari,bonum est *, Quanquam 
in iis quz Dei sunt corroboralus sim,altamen plus 
milii timendum est, nec animus illis intendendus 
qui frustra me inflant; qui enim me laudant,flagel 
lant.Nam diligo quidem pati : at nescio an dignus 
sim ; zelus quippe inimici inultis non apparet ; me 
autem oppugnat. Opus itaque mihi mansuetudine, . 
qua destruitur princeps seculi liujus diabolus *. 

V. Nunquid non poteram magis mystica vobis 
scribere ? at ne parvulis vobis damnum inferam 
metuo ; et mihi ignoscite; ne vim illorum capere 
non valentes, strangulemini, Etenim ego non quia 
vinctus sum,et ca'lestia intelligere possum, ange- 
licos ordines,et archangelorum et militiarum dis- 
crimina, virtutum dominationumque differentias, 
thronorum potestatumque distantias, seculorum 
magnitudines, cherubinorum et seraphinorum ex- 


9? I Cor. 1, 31 ; Maximus, Loc. comm. serm. 43 ; Damascenus, Purall. 1, 335. ! Prepon. ἀγαπῶ μὲν γὰρ 
τὸ παθεῖν. 3 Damascenus, Parall. i, 30 ; Antonius, Melissa ut, 84. ? f. ἐύνάμην. * mns. ἀρχαγγέλων, 


(33) Kx» ἐῤῥωμένος ὦ. Citatur hic locus, non 
quidem in Melisse lib. 1 (ut hic adnotavit More- 
lius), sed in Maxiini Locis communibus, serm. 43, 
et Jo. Damasceni Pavallelis, lib. 11, cap. 35, licet 
negatio μή (que non solum in Greco Augustano 
et Nydprucciano, sed etiam in utroque vetere La- 
tino interprete exstatjante verbum mposí/etv posita 
non reperiatur Ita enim apud Maximum Greca se 
habent : Rxv ἐῥῥωμένος ὦ τὰ κατὰ θξὸν, πλέον µε 
ὃςῖ φοθεῖσθα:, καὶ προτέχειν τοῖς exf φρσιοῦσί gi 
ἐπαινοῦντες γάρ us, μαστ'γοῦσι. « Cum in rebus 
divinis firmus ac robustus fuero, tum vehementius 
timeam oportet, ab iisque caveam, qui me incas- 
sum inflant. Qui enim me laudant, flagris me atli- 
ciunt. » UssER. . 

(34) 'AAÀ' οὐκ o2 εἰ ἁτιός εἴμι. Sententia, a 

a adversative ista pendet, hodie desideratur in 

raeco, sed suppleri potest ex utroque vetere La- 
tino interprete. Si enim in vulgato invenitur : 
« Eligo enim pati ; » vel, ut in ms. Magdalenensi 
legitur : « Eligo quidem pati, » in altero vero : 
« Diligo enim quidem pati. » 10. ' 

(35) 'Epi δὲ πολεμεῖ. [ta codex uterque Graecus, 
Augustanus et Nydpruccianus. Sed Guil. Morelius, 
vel ἐμὲ δὲ πολεμοῖ, velipol δὲ πολεμεῖ, legendum 
censet. Ip. EE 

(46) Χρὴζω οὖν πΓαύτητος. Huic sententim in 
Damasceno impresso subduntur alire quasi Ignatii 
quoque. Evagrii tamen sunt : ut didiciex prestan- 
tissimis membranis collegii Claromontani, quz sic 
habent: Εὐαγρίου. Νέος mpzóc, πολλὰ ὑποφέρει. 

Γοῦ αὐτοῦ. Ηολιὰ γερόντων πραύτης ζωὴ 6i αὐτῶν 
ὥῶσις ἀλιθίς. ToS αὐτοῦ. Οὐῦδεμία τῶν ἀρττῶν 
οὕτως πέφυχε τίχτειν τὴν σοφία, ὡς πραόττς. Cor. 
lbidem. Χρλζω οὖν πραότητος, ἐν 7j καταλ-ε- 
ται ὃ ἄρχων τοῦ σ]ῶνος τούτου ὁ διάβολος. Cita- 
tur hec sententia aJoanne Damasceno,in Parallel. 
lib. xxx et Antonio monacho, in Meliss. lib. m, 
serm. 84. ubi pro. πβαότητος, legitur πρεύτητος : 
et diaboli quoque nomen habetur additum,quod a 
nostro abest interprete. UssrEa. ! 

(37) M3) γὰρ οὐκ ἐθουλόμιτν Opi» μὺστ'χώτερα 

ἴφαι. Vet. vulgat. : « Nunquid non poteram vo- 

is secretiora scribere? » Anglican. : « Nonne 
possum vobis supercalestia scribere ? » Ip. 


(38) M3, οὐ δυνηθέντες qupno τὴν iso. 
yetze, στ γαλωθῆτε. Xa) γὰρ ἐγὼ οὗ, καθ Ότι 


ῥέδεμαι, καὶ δύναµαι υοεῖν τὰ ἐπουράνια. — Vet. 
vulgat. : « Quia non valetis ferre onera vinculo- 
rum ; quemadmodum ego vinctus sum. Et possum 


C 


quidem intelligere caclestia. « Anglican. : « Nefor- 
Le,non polentes capere,strang:leinini. Etenim ego. 
non secundum quodcunque ligatus sum. (οὐ καθ) 
ὁτιοῦν δέὀεµαι), sed potens scire coelestia. » Guil. 
Morelius : « Ne qui efficaciam hanc continere non 
potestis,strangulemini; nain et ego non quemadmo- 
dum vinctus sum,ita celestia intelligere possum ;» 
eódemque fere modo,Hieron.Vairlenius : « Ne vim 
mysterioruni minime capientes strangulemini.Ete- 
nim et ego, non quatenus vinctus sum, etiam ca- 
lestia intelligere possim, » ac si Ignatius « ex in- 
nata sibi humilitate dixisset, se non perinde ac 
vinciri potuit, etiam posse intelligere celestia : 
quemadmo:dum apostoli videlicet, quibus utrumque 
conligiL ; ut el ipsi a tyrannis vincirentur,et a Deo 
coelestia intelligerent.lllud enini καὶ δύναμα: signi- 
ficat etiam possum, ita possum, Qui sensus est fa- 
cillimus, maximeque obvius, et modestim sanctis- 
simi martyrislonge convenientissimus. Alioqui non 
reperitur, quo illa negationis particula οὐ refera- 
tur. » Hiec, in Apologic pro scriptis Ignatii cap.2- 
Petrus Halloixius. Ip. 

(39) Καὶ τὰς ἀγγελικὰς τάξεις, καὶ τὰς τῶν &[- 
15v, elc. Quia pracesserat ἀγγελικάς, et. « ar- 
changelorum »,Latinus codex habebat, pro τῶν ἆγ- 
19.»^ (quod. et in Augustano et. in Nydprucciano 
codice lezitur),Guil. Morelius c» ἀρχαγγελων sub- 
stituit. Porro de ordinum angelicorum numero et 
nominibus, meminit pseudo-Dionysius in Hierar- 
chiz cswlestis capite 6 et 7, atque Ecclesiasticae ca- 
pite 4, de regno vero Domini, potentia et incon- 
parabilitate (quorum in fine hujus periodi fit men- 
tio) in libri De divinis nominibus capite 12, agit 
idem.Eoque respexisse hic Ignatium, nonnulli au- 
tumant. Contra Baronius (ad annum 109, 8 35) 
« ipsum Ignatium primuin in Ecclesia »fuisse cen- 
set « qui nomina novem ordinum angelorum una 
conjunxerit. » At in Anglicani interpretis codice, 
qui ab interpolatoris assumentis liber esse solet, 
novenarium hunc ordinum angelicorum numerum 
frustra quiesieris.Pro his enim, et qu: sequuntur 
omnibus, usque ad τὸ τοῦ παντολράτορος 8:00 &Ta- 
ράβστον, liabet tantum :« loci posiliones,et consli- 
tutiones,principationes,visibiliaque et invisibilia,» 
ubi ad locum Pauli Coloss. :, 16, auctorem simpli- 
citer respexisse non est dubium: ne eum ut. & μὴ 
ἑιόρακεν εμΏ «τεύοντα (quo nomine ejusmodi ange- 
licos in eadem Epistola perstrinxit A postolus)incu- 
sare necesse habeinus. Ip. 

(40) Αἰώνων τε µεγαλότητας, « Pro. aire, τν” 


183 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


184 


cellentias, Spiritus sublimitatem et Domini re- À τῶν τε γερουθεὶµ xal σεραφεὶμ τὰς ὑπεροχὰς, τοῦ τε 


gnum, et super omnia incomparabilem Dei omni- 
potentis majestatem ; hiec cum noverim, non ta- 
men ideo perfectus sum, aut discipulus, qualis 
Paulus et Petrus : multa enim mihi desunt, ne a 
Deo absim 5. 

VI. Obsecro itaque vos,non ego, sed charitas Jesu 
Christi,ut «idipsum dicatis omnes,et non sint in vo- 
bis schismata : sitisautem pertecti eadem sententia, 
et eadem mente *.»Sunt enim nonnulli vaniloqui et 
inentium seductores,non Chr:stiani,sed Christi in- 
stitores, fraude circumferentes Christi nomen, et 
adul'crantes verbwn? Evaugelii,ac erroris venenum 
permiscentes dulci appellationi ; velut mulso aco- 
nitum temperantes : ut qui biberit, suavissimi sa- 
poris gustu deceptus incaute morte conficiatur.Mo- 
net quidam veterum : « Nemo bonus dicatur, qui 
malum bonoadmiscet. ? » Coquuntur namque Chri- 
gtum,non ut Christum annuntient,sed ut Christum 
damnent, ac rejiciant : et [legem proferunt], non 
(ut] legem statuant, sed ut legi contraria annun- 
tient. Nam Christum a Ραΐγο alienant, legem vero a 
Christo ; nativitatem ex Virgine calumniantur; eru- 
bescentes crucem,passionem negant ; nec resurre- 
ctionem credunt; ignotum Deum introducunt » 
Christum ingenitum esse censent; Spiritum vero 
sanctum nec esse confitentur 19. Quidam autem eo- 


livsóp.atoz tiv ὑψηλότητα, καὶ τοῦ  Kopíou τὴν ᾖα- 
σιλείαν, καὶ ἐπὶ πᾶσι τὸ τοῦ παντοκράτορος Oto) 
ἁπαρᾶθετον. τοζτα Ὑινώσχων ἐγὼ, οὗ πάντως fb» 
τετελείωμα:, ο! μ:θητής ep οἷος Παῦλος xa! Πέτρος 
πολλὰ γάρ uot λείπει, ἵνα θεοῦ μὴ ἀπολειφθῶ (141). 
VI. Πορακαλῶ οὖν ὑμᾶς, οὐκ ἐγὼ, ἀλλ᾽ d ἀγάπη 
Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἵνα τὸ αὐτὸ λέγητε (42) πάντες, 
καὶ μὴ ᾗ ἐν ὑμῖν σχἰσματα" τε δὲ κατηρτιαµέ- 
vot τῇ αὐτῃ γνώµῃ, καὶ τῷ αὐτῷ vot, Εἱσὶ γάρ 
τινες µαταιολόγοι zai φρεναπάται, οὗ Χριστιανοὶ 
ἀλλὰ Χριστέμποροι (49), ἁπάτᾳ περιφέροντες τὸ 
ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, xai καπηλεύοντες τὸν λόγον 
τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ τὸν iov. προσπλέκοντες τῆς πλά. 
νης τῇ yÀoxsig προσηγορἰᾳ' ὥσπερ οἰνομέλιτι (1Η) 
χώνειον χεραννύντες. ἵνα ὁ πίνων, τῇ γλυκυτάτῃ (45) 
κλαπεὶς ποιότητι τὴν γευστικὴν αἴσθησιν, ἀφυλάκτως 
τῷ θανάτῳ περιπαρῃ. Παραινεῖ τις τῶν παλαιᾶν' 
Μτδεὶς ἀγαθὸς λεγέσθω (46), κακῷ τὸ ἀγαθὸν 
κεραννύς. Λέγουσι vào Ἀριστὸν, οὐχ ἵνα Χριστὸν 
κηρύζωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα Χριστὸν ἀθετήσωσι' ὃ καὶ οὐ 
νόµον συστήσουσιν, GÀÀ' ἵνα ἀνομίαν καταγγεί- 
λωσι (41). Τὸν μὲν γὰρ Χριστὸν ἀλλοτριοῦσι τοῦ 
Πατρὸς (48), τὸν δξ vópov τοῦ Χριστοῦ: xal τὴν 
ἐκ (49) Παρθένου γέννησιν διαθάλλουσιν’ ἔπαισχυνό- 
µενοι τὸν σταυρὸν, τὸ πάθος ἀρνοῦνται, xal τὴν dvd- 
στασιν οὐ πιστεύουσι' τὸν Θε»ὸν ἄγνωστον εἰστηγοῦν- 


5 Const. ap. 1. vin, 12. * I Cor. 1, 10. ? Η Gor. n1, 17. * Const. ap. vi, 19 ?* locum supple ex vet. inter- 


pret. 1? Const. ap. c. 20 οἱ 10. 


tus interpres θρόνων legit : rectius,opinor ; vide ta- (7 


men num ágyóv, quarum Paulus meminit, ad Co- 
loss. 1, » Ita ad hunc locum adnotat Guil. Morelius, 
qui tamen (ut et eum scculus Mart. Maestreus) in 
eo fallitur, quod veterem interpretem θρόνων hic 
legisse existimat. Thronorum enim mentio jam 
precesserat, quos ille sedium expressit nomine ; 
sxternorum autem magnificentias liic commeinorat, 
ac si αἰωνίων legisset, pro αἰώνων. onum vero 
istorum neque in Scriptura sacra, neque in vete- 
rum vel Hebroorum vel Christianorum scriptis ulla 
occurrit mentio, nisi in Valentini forte οἱ Gnosti- 
corum scliola ; quorum de triginta /Eonum subli- 
mitatibus, ex Ἱτομωο et Tertulliano, nota» sunt fa- 
bule. « Non puto corruptorem hunc :àait hic Vede- 
lius noster)qui hiec inseruit, Valentiuianum fuisse : 
credibile tamen est imperitum hominem, cui id 
JEonis nomen forte auditum fuerat, nescium in eo 
hareticum venenum latere, id inter caetera cole- 
stia, que» hic memorantur, locasse. » UssEn. 
(41) Ταῦτα ινώσκων ἐγὼ, οὗ πάντως 
τετελείωμαι (vel ut alii habent, οὗ παντὸς 
τετελείωµαι), ἤ µάθητής sig: οἴος Ηαῦλος 
Πέτρος’ πολλὰ γάρ po: λείπει, ἵνα Os:o9 μὴ ἁπο" 
λεισθῶ, Anglican.: « Ργῶίεγ lioc jam et discipulus 
sum. Multa enim vobis (leg. molis) deficiunt, ut 
Deo non deficiamus. » Vet. vulgat. ut in. Groco : 
« Hiec igitur ego cognoscens, non omnino perfe- 
ctus sum ; aut discipulus esse possum,qualis Paulus 
et Petrus. Multum enim mihi res!at. ne a Deo de- 
relinquar.» Prima autem illa verba (qua ab Anpli- 
cano absunt interprete! ita. interpretatur (in loco 
Jam citato P. Halloixius «lliec ego licet cognosce- 
rem.tamen non statim omnino perfectus essem ; » 
quomodo solemus dicere : « Nescio.qua a me sci- 
scilamini : et sciens, dicere non possum. » id est ; 
etsi scirem,dicere mihi non liceret : « Non habeo, 
quo a me petitis : et habens, dare non possum ; 
quia non expedit, » id est, etiamsi haberem. Ip. 


(42) Ἵνα τὸ αὐτὸ λέγητε, Pro hoc loco, ex 
I Corinth. 1, 10, desumpto, ct reliquis quee sequun- 
tur usque ad finem hujus sectionis,in nostro inter- 
prete habentur ista : « Solo alimento Christiano 
utamini : ab aliena autem herba recedite, que est 
ha'resis, quz et inquinalis implicat Jesum Chri- 
stum.quenadinodum mortiferum pharmacum dan- 
tes cum vino mellito ; qnod qui ignorat,delectabi- 
liter accipit et in delectatione mala moritur. » Ip. 

(&3) Χριστέμπορο.. ]ta et judaizantes Χριστιμ- 
πόρους idem interpolator in Epistolaad Magnesianos 
noininaverat, et τὸν λόγον γαπηλεύοντας. Ip. 

(44) Οἰνομέλιτι. « OEnomelli : » ut. vetus. vulga- 
tus interpres expressit. Sic enim habent libri ms. 
non, « puro melli,» utediti. Oivóus): enim mulsum 
denotat, sive vinum mellitum, ut ex alteru inter- 
prete reddidinius. Ip. 

(53; Γλυχυτᾶτῃ. lta codex Nydpruccianus : ubi 
Augustanus, γλυχυτάτου. Interpungendus autem 


[) l»cus est, ut in Moreliana editione. Τῇ γλυχυτάτῃ 


Χλαπεὶς ποιότητι τὴν γευστικὴν αἴσθησιν, ἀφυλά- 
τως, etc.,ubi in Latina editione,« gustabilem 96η - 
sum, » ex mss. restituimus ; pro quo « sensuales 
illecebras, » Jacobus Faber substituerat. Ip. 

(46) Λεγέσθω. Ita etiam codex Nydpruccianus, 
una cuim vetere vulgato interprete : non. λογέσθω. 
ut habet Valentini Pace editio,vel Aovitiot, quod 
er ila corrupta lectione restitui posse conjiciunt 
alii. [p. 

(47) Kai οὐ vópov συστήσουσιν, ἁλλ᾽ ἵνα Gvo- 
μίαν καταγγείλωσιν. 1tà. Graecus codex uterque, et 
Nydpruccianus et Augustanus. Vet. vulgat Latin. : 
« Et legem proferunt, non ut legem statuant, sed 
ut legi contraria annuntient. » [p. 

(48 Χ2:στὸν ἀλλοτριοῦσι τοῦ Πατρός. Christum 
alienant a Patre ; hoc est,aliam a Patre essentiam 
ant dicunt. s edel. Ip. 

) Καὶ τὴν ix. Conjunctionem, & codice 
Àugustano aberat,ex Nydprucciano e VoleT vulgato 


185 


οὐδξ Ott ἐστὶν ὁὀμολογρῦσ.. Τινὲς δὲ αὐτῶν, τὸν μὲν 
Υἱὸν ψιλὸν ἄνθρωπον εἶναι λέγουσι" ταὐτὸν δὲ εἶναι 
Πατέρα, χαὶ Ylóvw, καὶ Ηνεῦμα (50) ἅγιον καὶ τὴν 
Χτίσιν, ἔργον θεοῦ οὗ διὰ Χριστοῦ (51), ἀλλ) ἑτέρου 
τινὸς ἀλλοτρίας δυνάμεως. 

VII. ᾽Ασφαλίζεσθε οὖν τοὺς 101922002, ἵνα μὴ λάθητε 
βρόχον ταῖς ἑχυτῶν ψυγαῖς καὶ τὸν βίον ὑμῶν 
ἀπρύσκοπον τίθεσθε (32) πᾶσιν ἀνθρώποις, ἵνα ur, 
γένησθε παγὶς τῃ σκοπιᾷ |! (53), καὶ ὡς θίκτυον ἐκ- 
τετα ιέἐνον. 'O μὴ ἰώμενος γὰρ ἑαυτὸν ἐν τοῖς ἔργοις 
ἑαυτοῦ, ἀδελφός ἐστί λ»μαινοµένου ἑαυτόν. 
"Eàv οὖν καὶ ὑμεῖς ἀποθῆσθε φυσίωσιν, ἁλαζονείαν, 
τύφον, ὑπεροψίᾳν, δυνατὸν ὑμῖν ἐστιν εἶναι ἀχωρί- 
στοις 1* θεοῦ (24). Ἐν ὺς γὰρ ist: τοῖς φοθ2υμῖ- 


τοῦ 


νοις αὐτόν καὶ ἘἨπὶ τίνα, quai, ἐπιθλέψω, 
ἀλλ᾽ fj ἐπὶ τὸν ταπεινὸν καὶ ἠσόχίου, xal τρέ- 


µοντά goo τοὺς λόγους; Αἰδεῖσθςε δὲ καὶ τὸν ἐπί- 
σκοπον ὑμῶν, ὡς Χριστὸν, χαθ ! 0 ὑμῖν o µακά- 
pios διετάξαντο ἀπύστολοι (ὔὔ). 'O ἐντὸς τοῦ θὐσια- 
» ?o ^oi 4 0 , - 493 
σττρίου Qv, καθαρός ἔστι (50): διὸ καὶ ὑπακούει τῷ ἐπι- 
D M - ^5 , * ^3 9 * * » 
σκόπῳ (97) καὶ τοῖς πρεσθυτέροις' ὁ δὲ ἔχτὸς ὢν,οὔτος 


ἐστιν ὁ χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν πρεσθωτέρων καὶ 
τῶν διακόνων tt πράσσω, (98): ὁ τοιοῦτος µεμίανται τῇ 
συνειδήσει, καὶ ἔστιν ἀπίστου γείρων., TI ὰρ ἐστιν 
ἐπίσκοπος, ἁλλ᾽ fj πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας ἐπέ” 
χεινχ πάντων κρατῶν, ὡς olóv τὲ ἄνθρωπον κρχτεῖν 
μιμητὴν γινόµενον xazX δύναμιν Χριστοῦ τοῦ 0:05; 
Τί δὲ πρεσθυτέριον (59), ἀλλ᾽ fj σύστηµα ἵἱερὸν, 


44 ms. τῖς σχυπιᾶς. | 056. v, 1. 


EPISTOLAE INTERPOLATAE. — AD TRALLIANOS. 


9 * , M * - ποιο ο . 9 
ται, τὸν Χριστὸν ἆγέννητον νοµίζουτι, τὸ δὲ Πνεῦμα, A rum, Filium quidem purum hominem esse dicunt, 


!3 Prov. xvii, 9. 





186 


eumdem vero esse Patrem, Filium, et Spiritum 
sanctum : et creaturas opus esse Dei, non per 
Christum, sed cujusdam alterius, qui sit ab aliena 
potestate. 


VIT. Hos igitur cavete, ne laqueum accipialis ani- 
mabus vestris : et facite ut vita vestra nulli homi- 
num scandalo sit, ut ne fiatís laqueus speculationi, 
et sicut rete expansum 13. Qui enim non medetur sibi 
in operibus suis, fraler est. perdenlis seipsum !*, Si 
itaque et vos abjeceritis tumorem animi, arrogan- 
tiam,fastum,despicationem ; poteritis inseparabiles 
esse a Deo. Prope enim est Dominus timentibus 
eum 1*. ; et : Super quem respiciam, inquit, nisi su- 
per humilem ct quietum, εἰ trementem. sermones 
meos'5 ? Reveremini autem episcopum vestrum 
sicut Christum, quemadmodum beati vobis price- 
perunt apostoli. Qui intra altare est, mundus est: 
quare et obtemperat episcopo ac presbyteris : qui 
vero foris est,hic is est, qui sine episcopo et pre- 
shyleris et diaconis quidpiam agit; atque ejusmodi, 
inquinatam habet conscientiam,et infideli deterior 
est 165, '! Quid enim aliud est episcopus, quam is 
qui omnem principatum et potestatem ultra omnes 
obtinet, quoad licet obtinere homini qui pro viri- 
bus imitator Christi Dei est factus ? Quid vero pre- 
sbyterium aliud est, quam sacer cartus, consiliarii 
et assessores episcopi? Quid vero diaconi, quam 


14 a], ἀχωρίστους, —!' Psal. txxxiv, 10. !? Isa. 


Lxvi, 2. 1!5al.xa04. !9' I Tim. v, 8. !! Const. ap. u, 11, 20, 25, 20, 30, etc. I. inf. ad Phil. 4. 


Latino interprete restituimus. Ussen, 

(60) Ταὺυτὸν 65 εἶναι Πατέρα, xai Υἱὸν, καὶ 
Πνεῦμα. Taxat hereticorum. dogma, qui non di- 
stinguebant essentiam divinam in tres personas,sed 
unam dicebant esse personam tantum. Vedel. In. 

(51) Kal τὴν xtís:v, ἔργον 0:09 o) διὰ Χρι- 
στοῦ. Ita legit Nydpruccianus codex : non &gov,ut 
habet Augustanus. Vet. vulgat. « Et creaturam non 
onera Dei esse per Christum dicunt. » in sequentis 
vero sectionis initio, ubi Tigurina, Basileensis et 
Plantiniane editiones habent tantum : ᾿Ασϕαλίζε. 
et οὖν τοὺς τηιούτους, in Morelii, Mxstras et Ve- 
delii editionibus praepositio est addita: ᾿Ασφαλί- 
ζεσθε οὖν πρὸς τοὺς τοιούτους. Ip. 

(82) Τίθεσθε, 1ta codex Nydpruccianus: non, αἱ 
Aagustanus, τίθεσθαι. Vet. vulgat.Latin.« opponite,» 
ut habent libri editi, vel « apponite, » ut ex mss. 
nos exhibuimus. Ip. 2L 

(53)"Iva pd, γένησθε παγὶς τῇ «oma. [ta habet 
Grscus uterque, et Nydpruccianus,et Augustanus ; 
nisi quod in hoc legatur, γένητε. Vet. vulgat. Latin. 
« ne efficiamini muscipula explorationis. » Non est 
autem dubium respexisse hic interpolatorem Ignatii 
ad locum illum 05ος v, 1 : Παγὶς ἐγενήθητε τῇ σκο- 
πιᾶ, καὶ ὡς δίκτυον ἐκτεταμένον ἐτὶ τὸ Ἰταθύριον, 
quod si animadvertisset doctissimus Vedelius,haud- 
quaquam textum Grecum corruptum esse putas- 
sel, et σχοτίᾳ pro exor: legisset. Ip. 

(5&) Δυνατὸν ὑμῖν ἐστιν εἶναι ἁχωρίστοις (vel, 
ἀχωρίστους, ut legunt alii) θεοῦ. Vet. vulgat. Latin. 
'« possibile erit vobis inseparabiles esse a Deo, ac si 
legisset ἔσται, pro ἐττίν. Noster vero Interpres legit 
hic : « Boc autem erit vobis non inflatis,et exsisten- 
tibus inseparabilibus à Deo Jesu Christo, et epi- 
Scopo, et ordinibus apostolorum, » omissis reliquis 


C interjectis, usque ad, ὁ ἑντὸς τοῦ θ0σιαχστηρ[οῦ. Ip. 


(53) Ka0' o ὑμῖν oi µαχκάριοι διετάξαντα ἀπό- 
στολοι. Ita codex Nydpruccianus: uhi Augustanus 
legit, xa0x ἡμῖν. Cum altero vero consentit vetus 
vulgatus Latinus interpres, locum ita reddens : 
« secundum quod vobis beati apostoli pracepe- 
runt; » de quo preceplo videnda Prolegomena 
nostra, cap. 10. Ip. 

(36) ὍὉ ἐντὸς τοῦ θυσιαστηοίου dv, καθαρός ἐστι. 
Ita supra in Epistola ad Ephesios idem : Εὰν uj 
τις ἐντὸς ᾖ τοῦ Ουσιαστηρίου, ὐστερεῖται τοῦ üotou 
τοῦ θεοῦ, « Nisi quis intra altare sit, privatur pane 
Dei, » hoc est, intra sacrarium : de quo vid.supra, 
in Epist. ad Magnesianos; vel, intra catum fide- 
lium : de quo Clemens Alexandrinus, lib. vii Stro- 
matum: Ἑστὶ γοῦν τὸ παρ ἡμῖν θυσ.αυτήριον iv- 
ταῦθα τὸ ἐπίγειον, τὸ ἄθροισμα τῶν ταῖς εὐχαῖς 
ἀνακειμένων, µία» ὥσπερ ἔχον ovi,» τὴν κοινὶν καὶ 
μίαν γνώμτν. « Est igitur altare illud quod apud nos 

ic est in terris, ca'tus ille eorum qui precibus di- 
cati sunt, unam quasi vocem communem habens 
et menteni unam. » Ip. 

(91) Ὑπακοῦει τῷ ἐπισκόπῳ. Vet. vulgat. « obe- 
dite episcopo vestro. » Ip. 

(38) 'O δὲ ἐκτὸς ὢν, οὗτός ἐστιν ὁ χωρὶς τοῦ ἐπι- 
cxóroo xil τῶν πρεσθυτέρων, xol τῶν διακόνων 
τι π2άσσων. Vet. vulgat. « Qui vero extra altare est 
constitutus, extra episcopum est et presbyteros et 
diaconos aliquid agens. » Vel ut in ms. Magdale- 
nensi legitur : « Qui enim extra altare est, ipse 
utique extra episcopum est, » etc. Anglican. « Qui 
vero extra altare est,non mundus est: hoc est,qui 
sine episcopo et presbytero et diacono operatur 
aliquid. » Ip. 

(59) Τί δὲ πρεσθυτέριον. Vet. vulgat. « Quid eet 


181 AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 188 


imitatores angelicarum virtutum? purum et incul- A 354602290 καὶ συνεδρευταὶ τοῦ ἐπιτκόπου: Τί ó 


patum mninisterium illi exhibentes, ut sanctus Ste- 
phanus beato Jacobo, Timotlieus εἰ Linus Paulo, 
Anacletus et Clemens Petro. Qui igitur his non 
obedierit, sine Deo prorsus, et impius fuerit, et 
Christi conteimnptor, constitutionisque ejus immi- 
nutor. 


VII, Ego autem hoec scribo vobis, non quod 
noverim tales aliquos inter vos : sed nec Deus per- 
mittat aliquando, ut quid tale ad aures meas per- 
veniat ; qui proprio Filio suo non pepercit ?? propter 
sanctam Ecclesiam ; sed quod prospiciam insidias 
Mali, premunio vos monitionibus, ut alios meos 
charissimos et fideles iu Christo;potionem adversus 
pestilentem inobedientium morbum conservatricem 
vobis porrigens, qua morbum fugite, beneplacito 
Christi Domiui nostri. Vos itaque mansueludinem 
assumentes, estote imitatores passionum ejus, et 
charitatis qua dilexit nos, qui dedit semetipsum 
pro nobis redemptionis pretiuin, αἱ sanguine suo 
nos repurgarel a veleri impictate, et vitam daret 
nobis, qui jamjam ob malitiam nostram perituri 
eramus. Nemo ilaque vestrum adversus proximum 
aliquid habeat. Dim:ttiteenim,inquit Don:inus noster 
et dimitlelur. vobis**. No ausam detis gentibus, ut 
non propter paucos insipientes verbum et docirina 
blasphemetur !. Vr enim, inquit. propheta ex Dei 
persona, per quem numen meum blosphematur in 
gentibus 33. 


IX. Obturate igitur aures vestras, cum vobis 
quispiam loquitur sine Jesu Clivisto, Filio Dei ; qui 
nalus est ex Davide ; qui ex Maria ; qui vere genitus 


ὀιάκονοι, ἀλλ £$ μιμηταὶ τῶν ἀγγελικῶν δυνά- 
µεων (60); λειτουργοῦντες αὐτῷ λειτουργίαν κχθαρὰν 
καὶ ἅμωμον, ὡς Στέφανος ὁ ἅγιος Ιαχώδῳ τῷ μακάρίφ 
καὶ Τιμόθεος καὶ Aivos Παυλῳ, xat ᾽Ανέγκλητος. (01) 13 
καὶ Κλήμης Πέτρῳ. 'O τοίνυν τούτων παρακούων, 
ἄθεος πάµπαν εη ἂν, xai δυσσεθὶς, xai ἀθετῶν 
Χριστὸν, xai τὴν αὐτοῦ διάταξιν 13 σμικρύνων. 
γΠΙ. Ἐγὼ δὲ ταῦτα ὑμῖν ἐπιστέλλω, οὐχ ὅτι ἔγνων 
τοιούτους τινὰς dv ὑμῖν, ἀλλὰ pas σογχωρήσειεν 
ποτε ὁ θεὸς τοιυῦτον εἷς ἀχοὰς ἐλθεῖν τὰς ἐμὰς, ὁ 
μὴ φεισάµενος τοῦ 1ἱοῦ αὐτοῦ διὰ τὶν ἁγίαν 'Ex- 
κλησίαν' ἀλλὰ προορῶν τὰς ἑνέδρας τοῦ Ποντροῦ, 
ταῖς παρα "γελίαις προασφαλίζομαι ὑμᾶς, ὡς τέχνα 
µου ἁγαπητὰ καὶ πιστὰ ἐν Χριστῷ' προποτίζων 
D ὑμᾶς τὰ συλακτε:κὰ τῆς λοιμικῆς 1 τῶν ἀνυποτάκ-ων 
νόσο», Ti ?! ὑμεῖς (02) ἀποφεύγετε τὴν vósov, εὖδο- 
κια Χριστοῦ (62) τοῦ Κυρίου ἡμῶν ὑμεῖς οὖν dva- 
λαθόντες πραότητα, Ἰίνεσθε μιμηταὶ παθηµάτων (64), 
καὶ ἁγάπης αὐτοῦ, dw ἠγάπτισεν ἡμᾶς, δοὺς ἑαυτὸν 
ὑπὲρ ἡμῶν λύτρα», ἵνα vp αἵματι αὐτοῦ καθαρίσῃ 
ἡμᾶς παλαιᾶς δ»σσεθείας (03), καὶ ζωὴν ἡμῖν παρᾶ- 
σχτται, μέλληντας 1) (00; ὅσον οὐδεπω ἀπόλλυσθαι 
ὑπὸ τῆς ἐν ἐμῖν καχίχς μηδεὶς οὖν ὑμῶν (61) τι 
κατὰ τοῦ πλησίον ἐχέτω. "λφετε γὰρ, φησὶν 6 Κύ- 
ριος ἁμῶν, καὶ ἀφεθήσεται ὑμῖν. Mi, ἀφορμᾶὰς ol- 
ὅοτε τοῖς ἔννεσιν, ἵνα μὴ ὀλίγων τινῶν ἀφρόνων 
εἴνεκεν ὁ λόγος καὶ Ἡ διδασκαλία βλασφημῆ» 
ται (68). Οὐαὶ γὰρ, φησὶν ὁ πραφήτης, ὡς ἐκ προσ- 
ώπου τοῦ θεοῦ, Ot οὗ τὸ ὄνομά µου βλασφημεῖται 
ἐν τοῖς ἔθνεσι, 
ΙΧ. Κωφρώθητε οὖν (69), ὅταν ὑμῖν χωρὶς Ἰησοῦ Χρι- 
στοῦ λαλῇ τις,τοῦ YloO τοῦ 8:05, τοῦ γενολένου ἐκ Δα- 


6:3 (10), τοῦ ἓκ Μαρίας, ὃς ἆλτθῶς ἐγεννήθη xal ix 


15 a]. et ms. ᾽Ανάκλητος, {5 ms. διάθεσιν, 39 Rom. ΥΗΙ, 32. ?!1 αἱ. λυμιχκῆς. 33 al ote. ?3 al. µέλλουσιν. 
*4 Matth. vi, 14 Marc. xi, οὗ. 9 Tit. 1, ὅ et I Tim. vi, 1. 19 [μα. Li, 5 ; I. Const. ap. 1. 1, c. 10. 


presbyterium ?» (vel, ut in ms. Petaviano habetur: 
« Quid presbyteri ? ») a quo recedens Vairlenius, et 
eum secutus Mistrieus, inepte reddidit : « Quid 
vero sacerdotiuni ? » Ussrn. 

(60) Μιμιταὶ τῶν ἀννελικῶν δυνάμεων. Vet. 
vulgat. « imitatores Christi, ministrantes episcopo, 
sicut Christus Patri. » Ip. 

(61) Ανέγκλητος. Vel. ἸΑνάγκλητος. Frequens 
lectionis varietas hie. est. Sic apud Photium Bi- 
bliothece codice 113, extremo, ubi libri excusi 
'AvixAntow, codex regis exhibet ᾽Ανέγκλητον. Cor. 

lbidem. ᾽Ανέγκλητος. Vet. vulgat. « Anacletus ; « 
vocabulo Latinis magis noto. Ip. 

(62) ς ὑμεῖς. Ita codex Augustanus. Nydpruc- 
cianus, οἷς, rectius ὡς Ip. 

(603) E28ox(x Χρ:στοῦ. Codex  Nydpruecianus: 
E0224! x (à2 αὗτη Χριστοῦ. Vet. vulzat. Latin. « be- 
neplaciti » /ut nos ex duobus mss. Oxoniensibus 
exlibuimus) vel, « beneplacentes (ut habent libri 
editi) in Christo. » Ip. 

(64) Ρινεσής μ.μγταὶ παθτμᾶάτων, « Christi, » 
addit vetus vulgatus Latinus.Noster vero inlerpres 
pro liis, et qu» ad. hujus sectionis finem usque 
Sequuntur, habet ista: « recreate vosmetipsos in 
flde, quod est caro Domini ; et in charitate, quod 
est sanguis Jesu Christi. » Ip. 

(03) Ka9x;/0n ἡμᾶς πιλαιᾶς DosseOrlag. Vet. 
Latin. « mundaret antiqua impietatis » (ut legunt 
mss.) vel (ut,correcto hoc Grecismo, editores evul. 
garunt) « mundaret ab antiqua impietate. » Ip. 


(66) Μέλλοντας. Ambo codices Graci, et Augu- 
stanus οἱ Nydprucéianus, ta legunt, ad ἡμᾶς re- 
motius referentes. Morelius vero, eumque secuti 
Miestraus et Vedelius, eum ἡμῖν conjungentes, 
µέλληωυσιν ediderunt. Ip. 

(07) Mz2s« οὖν ὑμῶν, usque ad βλασφημῆται. 
Hoc sententia, testimonio Servatoris (quod etiam  - 
in nostro non habetur interprete) pretermisso, ci——- 
tatur a Joan. Damasceno, libro i1: Parallelor., cap. 

91, licel eam in Ignatio P. Halloixius non repere-——7 
rit. (Apolog. pro script: ]gnat. cap. 7). Vid. Prole-—— 
D gomen nostr. cap. 18. Ip. 

(68) 'O λόγος καὶ ἡ διθασχαλίἰα βλασφημῆται. 

]ta habent vulgato editiones ex Tit. it, 5 et I Ti———7 
moth. vi, 1. Noster vero interpres: «68 quse in Deo ^ 
multitudo : » sive,ut ex Damasceno reddidit Jaco- —^ 
bus Billius. « multitudo sancta rc divina quadam  - 
virtute praedita; » utinter multitudinem sanctorum 

ac insipientium paucitatem, cujus mentio proxime 
priecesserat, instituatur hic antithesis. Ip. 

(69) Κωφώθττε οὖν, usque ad ἐπιχείων xai xa- 
ταγθονίων. Locus hic, abinterpolatoris assumentis 
liber. a Theodore!o producituc in dialogo 1, quem 
"Ατρεπτον inscripsit. Collationem cum vulgato 
lgnatii textu. et utraque vetere illius interpreta- 
tione in Prolegomen. cap. 4, conspiciendam propo- 
suimus. Vid. et cap. 11. Ip. 

(70) Too 7 ομένου ἐκ Δαθὶδ. Theodoret. τοῦ ix 
γένους Δαθὶδ, et noster Ignatii interpres : « qui ex 
genere David. » Ip. 


EPISTOLAE ΙΝΤΕΠΡΟΙΙΑΤΑΕ. — AD TRALLIANOS. 


i ἐκ Παρθένου, ἀλλ᾽ οὐχ 
józ καὶ ἄνθιωπος' ἀλιηθῶς ἀνέλαδε σῶμα' 
2 σὰρξ ἐγένετο, γαὶ ἐπολιτεύσατο ἄνευ 
αγε καὶ ἔπιεν ἀλιθῶὼς' ἑσταυρώθη xal 
ἐπὶ Ποντίου 1 λάτου. ἀλτθῶς οὲ, xai οὗ 
ἑσταυρώθτ, καὶ ἀπέθανε, βλεπόντων οὐρανίων, 
{είων (72), καὶ χατα/θονίων» οὐρανίον μὲν, 
ἀσωμάτων φύσεων' ἔπιγείων OE 39, Ιουδαίων 
απίων, καὶ τῶν παρήντων κατ ἐκείνου καιροῦ 
ὺν σταυρουμένου τοῦ Kopíow καταγθονίων 
τοῦ πλήθους τοῦ ουναναστάντος τῷ Kopig. 
(αρ, φῖσὶ, σώματα τῶν πεκοιπηµένων ἁγίων 
τῶν μνημείων ἀνεφχθεντων' καὶ κατηλθεν 
μόνος, &vz,À8s Ot μετὰ πλύθους (73) καὶ 
ὃν ἀπ᾿ αἰῶνος φ;αγμὸν (14), καὶ τὸ µεσύτοι- 
οὗ ἔλυσε' καὶ ἀνέστη διὰ τριῶν ἡμερῶν, 
ος αὐτὸν τοῦ Πατρός καὶ τεσσαβρχκοντα (19) 
συνδιατρ΄ψας τοῖς ἀπυστόλοις, ἀνελήφθη πρὸς 


eed Tt] 


εέρα" καὶ Ἐκαῆισεν tx θεξιῶν αὐτοῦ, πξρι- 
ως ἂν τεθῶσιω οἱ ἔχθροὶ αὐτοῦ ὑπὸ 
ὑτοῦ. T$ οὖν Παρασχευῇ (10), τοίτῃ 24 
| ἐθέξατο X323 τοῦ Πιλάτου (77), συγχωρή- 
οὗ Πατρός" i«zp (23 ἐσταυρώθη' ἕνναττι ἀπὲ- 
t20 Σλίου ὀύσεως ἔτάφη (18) τὸ Σάθθατον ὑπὸ 
t iv τῷ µνηµείψ, ᾧ ἀπέθετο αὐτὸν Ἰωσϊο 
ῥριµαθίας 35 ἔπιφωσκούσης Κυριακῆς ἀνέστη 
41:1 τὸ εἰρημένον ὑπ αὐτοῦ" 
ἐν τῃ κοιλίᾳ τοῦ χκήτους τρεῖς 


νεχρῶν , 
T , - 
Zw Ἰωνᾶς 


καὶ τρεῖς νύκτας, οὕτως ἔστχι καὶ ὁ 
- $, ) ^ "^ - - - 
9 ἀνθρώπου P, τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς 
μαὶ τοεῖς νύχτας (191: περἔχει οὖν, d μὲν 


190 


ὡσαύτως' 020€ γὰρ À est ex Deo et ex Virgine verum non simili modo : 


nec enim eadem res est Deus et homo ; vere assum- 
sit corpus : Verbum enim caro factum est? ; et vivit 
inter homines sine peccato: Quis enim inquit, ez 
vobis arguct me de peccato 191 vere edit ac bibit ; 
crucifixus et mortuus est sub Pontio Pilato; vere 
autem et non sola opinione, crucifixus ac mortuus 
est, videntibus celestibus, terrestribus, et subter- 
raneis ; celestibus quidem, nimirum, incorporeis 
naturis; terrestribus vero, Judeis et Πουδηίς, 
ceeterisque hominibus qui tunc temporis cum cru- 
cifigeretur Dominus aderant ; subterraneis autem, 
ut iis qui plurimi cum Domino resurrexerunt. Multa 
enim, inquit, corpora sanctorum, qui dormierant, 
surrezrerunt 5, monumentis apertis ; descendit ad 
infernum solus, regressus autem est cum multitu- 
dine ; et septum illud quod a seculo erat, rupit, 
mediumque parietem illius destruxit ; ac intra tri- 
duum resurrexit, suscitante illum Patre ; tum qua- 
draginta dies conversatus cum apostolis, assum- 
ptus est ad Patrem ; et sedít a. dextris ipsius, ez- 
spectans, donec ponantur inimici ejus sub pedibus 
ipsius?!, ?* ]n Parasceve itrque, hora tertia sen- 
tentiam accepit a Pilato, permittente id Patre ; 
sexta hora crucifixus est; nona exspiravit ; ante 
solis occasum sepultus est ; Sabbato, sub terra in 
monumento remansil, 1n quo posuit eum Joseph ab 
Arimathia : illucescente Dominico die resurrexit ex 
mortuis, juxta id qnod dixerat : Sicut fuit Jonas in 
ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic. erit 
Filius homínis in corde terre tribus diebus et tribus 


νἡ, τὸ πάθος: τὸ Σάβδατον, τὴν ταφήν' ἡ Ó noctibus?*:complectitur itaqueParasceve passionem 


την ἀναστασ'ν. 
35 δὲ (80), ὥσπερ τινὲς ἄθεοι ὄντες, τουτὲ- 


n. 1, 44: l. Const. ap. vi, 11. 15 Joan. ΥΠ, 46. 
Hieros. catec. {45 Gelas. Cyzic. Act. Conc. Nic. l. it, ο. 24 ; Euseb. ibid. 
34 Matth. xit, 40. 55 al. οἱ. 


p. v, 15, 15, 19 et vii, 94. 


ἠσταυρώῃη — xxi  ἀἄπέθανεν, — Theodoret. 
, et noster etiam Ignatii interpres, « per- 
em passus est. » Üssrn. 
λὑρανίων καὶ ἔπινξίων. 
γαὶ ἑπουρανίων. In. 
(ατῖλθεν εἰς ἆθτι μένος, ἀντλθὲ δὲ μετὰ 
. Pro μετὰ, in. Mirstrmi οἱ Vedeliii editio- 
nale legitur xazz, Ex apocryphis vero illis 
i sumpsit ista interpolator, qum habentur 
usebium, lib. 1 Histor. ecclesiastic. capite 
Κατέθτ [εἰς τὸν Zorn») μόνος, ἄνέοτ οἳ μετὰ 
6409. « Descendit [ ad infernum] solus, 
ἰ autem cum grandi multitudine. » Ita Ma- 
lierosolymitanus episcopus, in Actis con- 
eni, apud Gelasium Cyzicenum. (lib. 1, 
i. al. 4.) Μόνος κατελθὼν μετὰ πλήθους 
et Cyrillus item Hierosolymitanus, in ca- 
44. meminit τοῦ μήν "t xx:a0Xvtoq εἰς 
ιλλοστοῦ 95 ἀναθάντος, ex. Matth. xxvii, 52, 
plicatione addita. Κατήῆλῆς γὰρ εἰς τὸν θ1ν1- 
πολλὰ σώματα τῶν κεχοιμηµξνων- αγίων 
51 αὐτοῦ. Ι0. 
βσχισε τὸν ἀπ᾿ αἰῶνος φρα"μήν. Ex iisdem 
ή apocryphis apud Eusebium loco citato: 
; φ2αγμὸν τὸν ἐξ αἰῶνος u$, σχ.σθεντα. « Di- 
ptum illud, quod a seculo nemo diru- 


Theodoret. Τῶν 


Sabbatum sepulturam ; Dominica, resurrectionem. 


X. Si vero, ut quidam athei, hoc est, increduli, 
39 al. cc... 9? Matth. xxvir, 52; I. Euseb. Hist. 1, 13; 
ει Hebr. x, 12, 19. 5 


(10) Τεσσάρχχουτα. Numerum Ίππο dierum, 
Αο. 1, 3, a Spiritu sancto expressum, vetus igna- 
tii interpres hic omisit. Ip. 

(16) Τη οὖν παρασχε»Π. De tota hac sectione sen- 
tentiam hanc fert Vedelius : « Hec verba omni ir- 
reptitia sine dubio sunt. Primo quia apud pseudo- 
Clementem in Constitutionibus reperiuntur, lib. v, 
cap. 13. Secundo patet hrec verba hiatum facere, et 
interrumpere seriem orationis Ignatiane, in qua 


D verba qux» sequuntur hunc hiatum cohwrere ma- 


nifestum est cum iis quie eum antecedunt. » Ip. 

ση Τρίτη ὥρα ἀπόφασιν ἐδέξατο παρὰ τοῦ 
Π[:λάτου. Videnda Prolegomena nostra, cap. 11. 
Ip 


(18) Ἐτάφτ. Vet. vulgat. « de cruce depositus 
est, et sepultus in monurmnento novo. » 10. 

(79! Οὕτως ἔσται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου iy 
τῇ καρδἰᾳ τῆς γῆς τρεῖς μέρας xai τρεῖς νύχτας. 
Tota h:ec ἀπόδοσις a vetere Latina interpretatione 
abest in Petaviano, et duobus Oxomensibus mss. 
et editione quie. Parisiis prodit anno 1408, et Ar- 
gentinme anno 1302; sed ex Parisiensi editione 
anni 1545 eam reposuimus. In Greco vero Nyd- 
prucciano codice, pro xzp9ig, male hic legitur, 
κοιλία. lp. 

(80) El δέ. lta habet uterque codex Grecus. 
Augustanus et Nydpruccianus : consentiente etiam 


191 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


192 


aiunt, ipsum sola opinione, hominem nalum esse, À σιν ἄπιστοι, λέχουσ:, τῷ 99 δοκήσει γεγενῆσθα, (81) 


non autem revera corpus assumpsisse ; et opinione 
mortuum non autem vere passum ; cujus rei gratia 
ego vinctus sum, et ορίο cum feris pugnare ? Fru- 
stra morior itaque. Igitur mandacia fingo de cruce 
Domini : et supervacue dixit propheta : Videbunt 
in quem confixerunt : et plangent super sc, quasi super 
dilecto **, lli itaque non minus increduli sunt iis 
qui crucifixerunt eum. Ego vero non opinione tan- 
tummodo spem in eo habeo, qui pro me mortuus 
est ; sed revera : mendacium enim alienum a veri- 
tate est. ?! Vere genuit igitur, Maria corpus, habens 
in se Deum habitantem ; et revera natus est Deus 
Verbum ex Virgine, vestitus corporeobnoxio iisdem 
passionibus nobiscum; vere conceptus est in vulva, 
qui omnes homines in vulva fingit: et corpus sibi 
fecit ex seminibus Virginis, sine viri tamen con- 
suetudine ; in utero gestatus est, sicut et nos, certis 
temporum curriculis ; ac vere natus est, ut et nos 
et vere lacte nutritus est, ac cibo potuque com- 


αὐτὸν άνθρωπο», οὐκ ἀληθῶς ἀνειληφῖναι σῶμα, καὶ 
τῷ δονεῖν τεθνγκέναι, πεπονθέναι οὐ τῷ ὅὄντι' τίνος 
ἔνεκεν ἐγὼ δέδεµαι, καὶ εὔχομαι θτριομαχῆσαι ; 
Δωρεὰν οὖν ἀποθνέσκω (82) ἄρα καταφεύδοµαι τοῦ 
σταυροῦ (83) τοῦ Κυρίου. καὶ περιττὸς ὁ προφήτης 
Ὄψονται εἷς ὃν ἐξεκέντησαν, καὶ κόψονται 
ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ὡς ἐπὶ ἀγαπητῷ (84). Οὐχοῦν ἄπ.στοι 
αὐτοὶ, οὐγ Ttov τῶν σταυρωσάντων αὐτόν * ἐγὼ 
δε οὗ τῷ δοκεῖν ἔχω τὰς ἐλπίδας ἐπὶ τῷ ὑτὶρ 
ἐμοῦ ἀποθανόντι, ἀλλὰ τῷ Όὄντι. Ἀληθείας 1p 
ἀλλότριον τὸ ψεῦδος ἀληθῶς τοίνυν (85) ἐγένντσε 
Mapíx σῶμα, θεὸν ἔνοικον ἔχον' xal ἀλτηθῶς ἐγεν- 
νήθη ὁ θεὸς Λόγος (86) ἐκ τῆς Παρθένου, σῶμα ὁμοιο- 
παθὲς ἡμῖν ἡμριεσμένος (87) ἀληθῶς Ὑέγονεν ἐν µή- 


B *02, ὁ πάντας ἀνθρώπους ἐν µήτρᾳ δ-απλάττων (88) 


καὶ ἑἐποίγσεν ἑαυτῷ σῶμα ἐκ τῶν τῆς Παρθένου 
σπερµάτων (89) πλὴν ῥὅσον ἄνευ ὁμιλίας ἀνδρός 
ἐκωοφορήθη , ὡς καὶ ἡμεῖς, χόνον περιόδοις καὶ 
ἀληθῶς ἐτέχθη, ὡς xai ἡμεῖς (00) καὶ ἀληθῶς tya- 


35 a], τό. 9** Zach. xii, 10. 31 hc citantur in Chronico Alex. p. 526. Confer Const, ap. Τι, 12. 


3$ hoc comma deest in cod. ms. 


velere interprete inedito. Vetus vero vulgatus, 
« Quidam autem, » reddens, legisse videtur, οἱ 2: 
quod in suis quoque Greci textus editionibus Mo- 
relius et Miestreeus secuti sunt. Usskn. 

(81 Ti δοκήύσει γεγενζσθαι, elc. lta. legit unter- 
que codex, Augustanus et Nydpruecianus: lioc 
sensu, ut vult Morelius (qui ipse tamen legit τὸ 
δοχήσει γεγενησθτι)’ « IToc ipso quod opinione fac- 
tus ipse sit lomo, uon vere corpus assumpsisse : » 
quanquam τῇ ὀοχήσει rectius fortasse legeretur. 

etus vulgatus interpres hic liabet « putative 
tantum fuisse hominem, et non verum corpus sus- 
cepisse; alque putative passum et mortuum. » 
Anglicanus vero : « secundum videri passum esse 
ipsum ; ipsi existentes secundum videri ; » ubi, de 
passione, codex Augustanus simpliciter habet z:- 
πονθέναι, Nydpruccianus τῷ τε πεπονθέναι: cum 
integer sensus requirat, ut vel legatur, vel saltem 
intelligatur, τῷ τε ὀυκήσει πετονενα". Ip. 

(82) Εὔχομαι θηριομαχῆσαι; δωρεὰν οὖν ἄπο- 
θνήσκω. Aliudit ad illud Apostoli, in I Corinth. xv. 
31: Καθ ἦμέραν ἄποθνήσκω" et versu sequente : 
El xati ἄνθρωπον ἐθηριομάχησα ἐν Ἐφέσῳ , τί 
μοι τὸ 62:202 ; Idem Ignatius, 1n Epistola ad Roma- 
n0$: 'Azó Xoplac μέχρι Ρώμης θηριμαχῶ, διὰ 
γῆς καὶ θαλάσσης. Ip. 

(3) Σταυροῦ. Ita codex Nydpruccianus, et vetus 
vulgatus Latinus: non σωττρίου, ut ex Augustano 
Paceus edidit, cujus erroris causam prabuisse 
compendio verbum scriptum στροῦ, adnotat hic 
Morelius. Ip. 

(81) Ἐπὶ ἄγαπητῷ., Vetus vulgatus interpres 
amplius addit, ex loco illo prophete : Et dolebunt 
dolore tanquam super primogenitum.lp. 

(85) "Alz00; τοίνον, usque ad, ἠγέρθη τῶν 
νεκρῶν. Cilantur ista in Fastis Siculis sive Constan- 
tinopolitano Chronico, quod Alexandrini Chronici 
nomine a Matth:xo Radero est editum. Ip. 

(86) 0:0; Aóvoc. Proclara illa. σταύµασις, cujus 
mentionem facit Anastasius 'Οδηγοῦ cap. 12, in- 
scriptionem habebat : θεὸς (non 6:55 quod edide- 
runt) Λόγος E» σταυρῷ, καὶ ψυχὴ λογικἡ, xal 
σωμα’ sicut cernere etiam est in Hegio ms. 1052, 
pervetusto, membraneo et optime notz, necnon 
apud V. C. Petrum Lambecium lib. ur Commenta- 
riorum de Bibliotheca Coesarea cod. 77, ubi deli- 
neatam habes illius Crucifixionis imaginem. At 


memoratus Regis liber solummodo representat 
crucem cum inscriptione. ld cum ego ostendissem 
Bibliothece Regie curatori meritissimo Petro Car- 
cavio, homini nunquam sine laude nominando, 
ut est ad juvandas litteras natus, meique perquam 
studiosus, jussit statim eam crucem incidi, prout. 
jacet in. exemplari, etiam cum mendis, et quo» 
pacto subjunctam vides. Cor. 





87) Σῶμα ὁμοιοπαθὶς ἡμῖν ἡμφιεσμίνο Ve» 


D volaud. « corpus similiter nobis passibile sine pe 


cato induens, » uti nos ex Magdalenensi et Pete» 
viano codice edidimus : ubi Baliolensis habet « ο. - 
mile nobis: » et libri editi, omnino corrupte, « sin 
nobis, » id est (siStapulensem textum depravatu 
interpretantem audire libeat) « sine humana ope ^ 
ralione ; sed divino operante Spiritu, imo et {οι 
supersubstantiali Trinitate. » UssEn. 

(88) 'O πάντας ἀνθρώπους iv µήτρᾳ διαπλάς- 
των. Vet. vulgat. « et factus est in vulva: » sဠ
enim habent mss. non iterum repetito « utero, » 
ut in libris editis lp. 

(89) Σπερµάτων. Ita et codex Augustanus εί 
Nydpruccianus habet, una cum Fastis Siculis ; non 
αἱιάτων, ut de suo substituit Morelius, et eum 
secuti editores reliqui. Ip. 

(90) Ἐκυοφορήθη, ὡς xai ἡμεῖς, χρόνων wspu- 


793 


. EPISTOLJE INTERPOLAT/E. — AD TRALLIANOS. 


194 


λακτοτροφήθη, xal τροφῆς κοινῆς καὶ πότου µετέσχεν, À muni usus est, sicut nos ; expletisque (ribus anno- 


ὡς καὶ fusis καὶ τρεῖς δεχκάδας ἑτῶν πολιτευσάµε- 
vos, ἐδαπτίσθη ὑπὸ Ιωάννου, ἀλτθῶς, καὶ οὐ δοχή - 
civ καὶ τρεῖς ἐν.αυτοὺς κηρόξας τὸ Εὐαγγέλιον, καὶ 
Tor 33; σημεῖα καὶ τέρχτα, ὑπὸ τῶν ψευδο Ι]ουδαίων 
xai Πἱ.λατου τοῦ {γἐμόνος, ὁ κριτὶς ἐκρίθη, ἑμαστι- 
90r, ἐπὶ κόρης ἑφίαπίσβη (01), ἐνεπτύσθη, ἀκάν- 
θινον στέφανον καὶ πορφοροῦν ἱμάτιον ἐφόρηῃσε, κατε- 
κρίθη, ἑσταυρώθη ἀληθὼς (92), οὐ δοκήσει, οὐ φαν- 
τασίᾳ, οὐκ ἁπάτῃ ἀπέθανεν ἀληθῶς, ^ai ἔτάφη, xal 
Ἠγέρθη ἐκ τῶν νεκρῶν, καθώς που προση΄χετο λὲ- 
γων' Σὺ δὲ, ἄυριε, ἀνάστησόν µε, καὶ ἄνταπο- 
δώσω αὐτοῖς' καὶ ὁ πᾶντοτε ἑπακούων αὐτῷ Πατὶρ, 
ἀποκόιθεὶς  Af(suv ᾿Ανάστα, ὦ θεὸς, χρινον tiv 
γῆν, ὅτι σὺ γατακλτβρονοµήσεις ἓν πᾶσι τοῖς 
ἕθνεσιν. 'O µτοίνων ἀνχστήίσας αὐτὸν Πατὴρ, καὶ 
ἡμᾶς Ov αὐτοῦ ἐγερεῖ (93), οὗ χωρὶς τὸ ἀληθινῶς 
ζην οὐχ᾽ Έξει τις. Λέχει γὰρ, ὅτι Ἐγώ elut ἡ ζωή. 
6 πιστεύων tiq ἐμὲ, κἂν ἀποθάνῃ (94), ζήτεται" 
χαὶ πᾶς Ó (Ov, xal πιστεύων εἷς ipi, xav ἆπο- 
0xvn, ζήσεται εἷς τὸν αἰῶνα. Φεύγετε οὖν τὰς 
ἀθίέους αἱρέσεις' τοῦ δεαθόλου γὰρ εσιν ἐφευρέσεις, 
τοῦ ἀρχεκάκου ὄφεως, τοῦ διὰ τῆς γυναιχὸς ἁπατή- 
σαντος ᾿Αδὰμ τὸν πατέρα τοῦ γένους ἡμῶν. 

XI. Φεύχετε δὲ αὐτοῦ καὶ τὰς xaxiq παραφυάδας. 
Σίμωνα τὸν πρωτότοκον αὐτοῦ υἱὸν, val Μένανδρον, 
κχὶ Βασιλίόην (90), καὶ ὅλον αὐτοῦ τὸν ὀρυγμαδὸν 


39 Psal. χι, 11.  ' Joan. xi, &3. 


X Psal. Lxxxi, 8. 


rum decadibus, vere baptizatus est a Joanne, non 
autem opinione : et postquam per triennium pra- 
dicasset Evangelium, et signa atque prodigia fecis- 
set, a falsis Judais et preside Pilato judex judi- 
catus est, est flagellatus, alapis ccesus, consputus, 
spineam coronam purpurecumque vestimentum por- 
tavit, condemnatus est; vere crucifixus fuit, non 
opinione, non phantasia, non impostura, vere mor- 
tuus, et sepultus est, ac resurrexit ex mortuis, 
sicut quodam loco orabat dicens : Tu autem,Domine, 
resuscita me, et retribuam | illis *? ; οἱ qui semper 
exaudit eum Pater , respondens inquit : Surge, 
Deus, judica terram ; quonium tu hzreditabis in 
omnibus gentibus **. Pater itaque qui illum susci- 
lavit, et nos per ipsum suscitabit ; sine quo nemo 
consequetur vitam veram *, Ait enim: Ego sum 
vita : qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivel : 
ct omnis qui vivit. et. credit. in me, et si moriuus 
fuerit, vivet in. eternum **. Fugite itaque impias 
haereses: sunt enim diaboli inventa, serpentis illius 
qui mali prim us auctor est, qui per mulierum de- 
cepit generis nostri parentem Adamum €, 


ΧΙ. Fugite autem et malas illius propagines ; 
Simonem.primogenitumillius filium 5; Menandrum 
Basilidem, totamque ipsius malitis turbam, ho- 


* l. Ignat. ad Trall. 9. | 9 Joan. ΣΙ, 25, 26* 


*4 ]. infer. ad Smyrn. Ἱ. 9 l. Polycarp. c. 7, et Iren. 3,3. 
δοις καὶ ἀληθῶς ἐτίχθη, ὡς καὶ ἡμεῖς Priori (| martyris verba mea faciam. Quod autem spectat ad 


membro ilud ἀληθῶς prmeponunt Fasti Siculi: 

osterius vero prorsus przetermittit vetus vulgatus 
interpres.Pleraquetamen hicinterpolator mutuatus 
est ex Epistola ad Ephesios, (supra. Usskp. 

(91) Ὠπι χορης ἑῤῥαπισύη, Hisce eliam prmpo- 
nunt Fasti Siculi ὑπὸ δούλων. Pro χόρης vero, 
xóp2r« rectius legeretur. lp. 

(92) ᾿Εσταυρώθη ἀληθῶς. Addit vetus vulgatus 
interpres, « voluntarie complacens. » Ip. 

(93) Εγερεῖ. Ita legit Greecus codex Nydpruccianus 
et vetus uterque Latinus interpres, non, ut Augu- 
stanus, ἆγερεῖ, i. e. « colliget, » vel « congregabit. » 
Notandum autem est, in nostro interprete collocata 
esse hzc post verba illa, ἐγείραντος αὐτὸν τοῦ Ha- 
*20s,, hoc modo: « Qui et vere resurrexit a mor- 
tuis, resuscitante ipsum Patre ipsius, et secundum 
similitudinem nos credentes ipsi sic resuscitabit 
Pater ipsius in Christo Jesu; sine quo verum vivere 


errorem in chronologia adnotatum, hanc in opi- 
nionem discessi, non adeo constare et patere de 
ortu Basilidianm heresis, ac viris doctis videtur. 
Quippe ab Epiphani hzeresi 31, cap. 9, Valentinus 
tempore posterior flt Basilide ; at supra ostende- 
bamus Valentinum haberi posse Ignatii σύγχρονον. 
Preterea diserte Hieronymus in Altercetione Luci- 
feriani et Orthodozi, cap. 8. Basilidem miscet hrre- 
ticis apostolicorum temporum. Quid enim aliud, 
quaso, sibi volunt hzc: « Apostolis adhuc in 
sieculo superstitibus, adhuc apud Judeam Christi 
sanguine recenti, phantasma, Domini corpus asse- 
rebatur, » etc. « Tunc Simon Magus, et Menander 
discipulus ejus, Dei se asseruere virtutes. Tunc 
Basilides summum Deum Abraxas cum trecentis 
sexagiuta quinque editionibus commentatus est, 
Tunc Nicolaus, qui unus de septem diaconis fuit, 
die noctuque nuptias faciens, obscenos et auditu 


non habemus. » Deinde sequuntur illa, superius [) quoque erubescendos eoitus somniavit. » Postremo 


osita: El δὲ ὥσπερ τινὲς ἄβξοι ὄντες, τουτέστιν 
ἄπ.στοι, λέγουσι. « Si autem, quemadmodum qui- 
dam sine Deo existentes, hoc est infideles, dicunt. » 


Ip. 

(94) ΚΑν ἀποθάνῃ. Abest hoc a vetere vulgato 
interprete Ignatii,et ab ipso textu Evangelii,Joan χι, 
26,ubi etiam pro ζήσεται, quod hic sequitur,legitur 
οὐ μὴ ἀποθανῃ. Ip. 

(95) Καὶ Μένανδρον καὶ Βασιλίδην. In hunc 
locum sepe nominati Jacobus Usserius, illiusque 
assecla Joannes Dallzeus notant errorem chronolo- 

icum ; quod memoretur Basilides,qui post mortem 
gnatii heresim suam spargere coeperit sub imperio 
Adriani. Ego vero primuin adverto, ab assutore 
eccatum fuisse adversus xp £ptov,dum Basilidem 
lexandrinum memorat, et pretermittit ejus con- 
discipulum Saturninum Antiochenum, quem Igna- 
μι episcopus  Antiochie lubentius Menandro 
junxisset, τῷ iv ΄ἄντιοχείᾳ qevoploq, ut. Justini 


apud Joannem Damascenum, 1i Parallelorum 12, 
legitur : « Cum impius Basilides evangelistam 
Joannem aliquando salutasset, ac dixisset : Agno- 
scis nos ? nulla interposita mora, Agnosco te,inquit 
vir sanctus, primogenitum Satana. » Qui hoc scri- 
psit, licet erraverit, de Joanne ac Basilide narrans 
quod de Polycarpo et Marcione refert Irenseus, 
putavit tamen Basilidis heresim vivente Joanne 
apostolo emersisse. Sed videamus argumenta con- 
traria. Clemens Alexandrinus circa flnem Stro- 
matei v, pag. 764; Eusebius Hist. Eccl. lib. 1v, 
cap. 7, et in Chronico; Theodoritus lib. 2. H.-?re- 
ticarum fabularum, cap. 1, multique post eos, hrm- 
resim Basilidis conferunt in tempora Adriani. 
Respondeo Clementum uti verbis dubiis. ad rem 
qua de agitur conflciendam invalidis prorsus : Περὶ 
τοὺς ᾿Αδριανοῦ τοῦ βασιλέως χρόνους, οἱ τὰς atpi- 
σεις ἐπινοήσαντες γεγόνασι, καὶ µέχρι γε τῆς Αντω- 
νίνου τοῦ πρεσθυτέρο» διέτειναν Ἁλικίας, καθἀπὲρ & 


195 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


196 


minis cultores, quos Jeremias propheta maledictos Α τὶς χακίας (96-91), τοὺς ἀνθρωπολάτρας (98), οὓς xal 


appellat **. Fugite quoque impuros Nicolaitas, falsi 
nominis homines, voluptatum amatores, sycophan- 
tas. Fugite preterea Maligni stirpes, Theodotum 
οἱ Cleobulum, que gignunt mortiferum fructuin, 


ἐπικαταρᾶτους λέγει Ἱερεμίας ὁ προφήτης. Φεύγετε 
καὶ τοὺς ἀκαθάρτους Νικολαΐτας, τοὺς ψευδωνύ- 
Moo; (90), τοὺς φιληδόνους, τοὺς συκοφάντας " (1). 
Φεύγετε καὶ τὰ τοῦ ποντροῦ (2) ἔγγονα, θεόδοτον (3) 


56 Jerem: xvit, 5... ms. add. val γὰρ Y,» τοιοῦτος ὁ τῶν ἀποστολων Νικόλαος. 


Ἡασιλείότς. Ubi vides quidem Basilidem exstitisse 
circa tempora Adriani: sub eo principe h:resim 
inchoasse nequaquam legis. Neque firmiora sunt 
Eusebiana, vel ut flgatur dicti erroris exordium 
expressiora ; praesertim eum in Historia Eusebius 
de Ebionsis. Cerinthianis et Nicolaitis disserat sub 
Trajano. quorum originem nemo dubitat esse ante- 
riorem. Theodoritus autem citato capite sic dicit : 
"Aporo δὲ ἐπὶ ᾿Αδριανοῦ τοῦ Καΐσαρος ἐγένοντο: 
« Απ1Ρο autem Adriani Cesaris tempore fuerunt ; » 


qui idcirco « Nicolaitas Φευδωνύμους, quasi men- 
ax nomen sibi assumentes » appellavit; quod 
Nicolai diaconi (de quo Act. vi, 5) propaginem sese 
falso jactitarent, cujus tamen continentia hoc 
erhibet testimonium Clemens Alexandrinus,in iut 
ibro Stromatum : Ἠυνθάνομαι δ) ἐγὼ τὸν Νικόλαον, 
μτηδεμιᾷ ἑτέρᾳ παρ) fj» ἔγημε, κεχρῖσθαι γυναικί' 
τῶν τε εκείνου τέκνων, τὰς piv ar Alae χαταγηρά- 
σχι παρθένους, ἄφθρρον δὲ διαμεῖναι τὸν vlov, hoc 
est (ut apud Eusebium vertit Ruflnus, lib. ni 


quemadmodum cap. 5; 'Aóp:avo5 δὲ καὶ o5xo: βατι. B. Histor. eccles. cap. 29): « Mihi autem compertum 


λεύοντος τὰς πονηρὰς αἱρῖσεις ἐκλάτυναν. « Adriano 
autem hi quoque imperante nefarias suas ΠΏγοςεφ 
confirmarunt. » Fuerunt, non sumpserunt initium 
confirmarunt, non exorsi sunt. Objiciunt etiam 
verba Firmiliani apud Cyprianum epist, 75, P 108: 
« Sed et Valentini et Basilidis tempus manifestum 
est, quod et ipsi post apostolos et post longam 
etatem, adversus Ecclesiam Doi sceleratis men- 
daciis suis rebellaverunt. » Verum hac longa etas 
dubio procul oratoria exaggeratio haberi debet ; 
quia inter finem Joannisapostoli,et initium Adriani 
imperatoris non intercedunt anni viginti. Pudet 
operam ac tempus ponere in tertio argumento re- 
futando, petito ex eo quod Ireneus lib. 1, cap. 3, 
dicat epistolam Clementis ad Corinthios vetustio- 
rein esse h:ereticis alterum Deum super Creatorem 
comminiscentibus. Quasi inter Clementis non dico 
epistolam, sed morlem, et litteras ab Ignatio ad 
r 


allianos datas non potuerit Basilidiana lues oriri. ϱ 


Ultima objectio, locus item Irengi lib. v, cap. 20, 
non magis concludit : « Omnes ii heretici.ait lre- 
neeus, valde posteriores sunt.quam episcopi,quibus 
apostoli tradiderunt Ecclesias ; et hoc in tertio 
libro cum omni diligentia manifestavimus. » Intel- 
ligendus quippe est de tempore quo ecclesie ab 
apostolis commisse sunt apostolicis viris, non de 
tempore quo vivere desierunt illi episcopi, Nam 
Polycarpus, ut ex ipso Irenei lib. i, et. ex aliis 
monumentis ecclesiasticis clarum fit, ab apostolis 
Smyrnee episcopus constitutus,cum Basilide, Valen- 
tino, Marcione aliisque heresiarchis vitam egit. 


est, Nicolaum nullam prorsus agnovisse mulierem, 
preter eam quam in matrimonium acceperat.Cujus 
eliam liberi, feminae quidem usque ad ultimam 
senectutem casta virginitate durarunt ; filius autem 
etiam ipse sanctitatem incorrupti corporis custo- 
divit. » 'E£ ὦν οὐχ fxwx διελέγγονται (inquit 
Theodoretus, lib. im laretic. fabular.) Ψψευδῶς 
σφᾶς αὐτοὺς ἐκ τῆς τοῦδε προσηγορίας ἐπονομά- 
ζοντες, οἱ tiv προῤῥτθεῖσαν ἀκολασίαν ἐπιτηδεύ- 
οντες. « Ex quibus pulchre convincuntur, eos falso 
ex illius appellatione nomen sumpsisse, qui ante- 
dictam intemperantiam exercent. » Ex quibus omni- 
bus concludit Stephanus Gobarus,in Photii Biblio- 
theca, num. 232 : Ἠνάτιος μὲν τοι 6 θΘευφόρος, xal 
Κλήμης 6 Στρωματεὺς, καὶ Εὐτέθιος 5$ Ἡαμείλου, 
καὶ θεοδόρητως ὁ Κύρου, civ μὲν Νικολαϊτῶν χατκ- 
γινώσκουσιν αἴρεσιν, τὸν δὲ Νιχολχον μὴ τοιοῦτον 
εἶνα: ἀπωφαίνονται. « Ignatius Theophorus, et Cle- 
mens Stromateus, et Eusebius Pamphili, Theo- 
doretus Cyri episcopus, Nicolaitarum damnant 
heresim; sed ipsum Nicolaum talem fuisse ἠο- 
gant. » In. 

(2) Τοῦ πονηροῦ. Vet. vulgat. « ipsius nequissi- 
mi, » id est, diaboli : ut Stapulensis recte exponit. 

D. 

(3) θεόθωτον. Si quidquam lectionis citra neces- 
sitatem liceret innovare, non solum Theodotus in 
Theodadem posset mutari,ex Clemente Alexandrino 
Strom. vii, p. 765, sed etiam in Theodam seu Theu- 
dam Act. v, 36, et in Vigilio Tapsensi lib. r Con- 
tra Ar. Sabell. et Phot., cap. 20. necnon in Theo— 


Cor — Βασιλίδην, Vid. Prolegomen. nostr. cap. 
16. UssERn. 

(96-01) "Ὅλον αὐτοῦ τὸν ὀρυγμαδὸν τῆς κακίας. 
Ita appellat interpolator inconditam hereticorum 
turbam. ᾿Οουγμαδὸς enim Hesychio et Suidm est 


butem sive Thebutim, quem etiam Cleobio (idena 

is atque Cleobulus) jungit Hegesippus apud Euse— 

bium Hist. Eccl. lib. iv. cap. 22. Scilicet Theodo— 

tos multos novit antiquitas : Theodotum Montani— 

starum prophetam ; Theodotum Pizantium, arte» 
i 


ταραχἡ, Wóooz, θόρυθος, κτύπος, « turbatio, stre- 
pitus, tumultus, fragor. » lp. — ς  ..... 

(98) Τοὺς ἀνθρωπολάτρας. Ebionitas intelligit ; 
quorum nomen etiam a vetere vulgato interprete 
hic habetur expressum. Ip. 

(09) Νικολαΐτας τοὺς ψευδωνύµμους. « Falsi no- 
minis Nicolaitas, » in vetere versione, ex mss. re- 
stituimus; cum ab editis illa τῶν ψευδωνύμων 
interpretatio abesset. De Nicolaitis vero consulend. 
Apocalyps. cap. ΙΙ, vers. 6 et 15; lrenmus Arvers. 
haeres. lib. 1, cap. 27 ; Tertullianus in lib. De prz- 
scription. Epiphanius hzres. 25. Vide et Prolego- 
mena nostra, cap 6 et 11. [p. 

(1) Tob; συχοφάντας. Addit vetus vulgatus in- 
terpres ; « Non enim talis fuit apostolorum minister 
Nicolaus. » ]ta enim nos,ex codice Magdalenensi et 
Petaviano, veram lectionem restituimus; cum 
Baliolensis et libri editi legant ; « Nam talis fuit 
apostolorum minister Nicolaus, » plane contra 
Ignatii (vel interpolatoris potius ipsius) mentem ; 


coriarium, quem Dalleus hic intelligit; Theodo— 


D tum argentarium sive Trapezitam, discipulum su— 


orioris ; et omnibus antiquiorem Theodotum Va- 
entinianum ; de quo Theodoritus Haeretic. FabuL 
1, 8; Sophronius in Synodicis, aclione 11, synodi vi; 
Gennadius De ecclesiasticis  Dogmatibus cap. 52, 
ac ex hoc Alcuinus in Confessione fidei p. 96, nec- 
non ante cunctos, ut mea fert opinio, Clemens 
Alexandrinus in Hypotyposibus, seu in. Excerptis 
Theodoti aut ex Theodoto. Atque ego malim ad 
hunc ultimum Theodotum verba pseudo-Ignatians 
referre ; quia magis ille accedit ad statem tum 
Ignatii, tum Cleobuli aliorumque hereticorum, 
quibuscum jungitur. Contra tamen movet Dallzeum 
liieronymus, scribens adversus Helvidium hmc: 
« Nunquid non possum tibi totam veterum scripto 
rum seriem commovere, Ignatium, Polycarpum, 
Irenzeeum, Justinum Martyrem, multosque alios 
apostolicos et eloquentes viros, qui adversus Ebio- 
nem, et Theodotum Byzantium (Cod. Reg. cum 


. EPISTOLAE INTERPOLAT/E. — AD TRALLIANOS. 198 


όδουλον (4), τὰ γεννῶντα καρπὸν Üzvavr,oópov, À quem si quis gustarit, continuo moritur, non tem- 
t$ γεύσηται, παραυτίκα ἀποθνήσκει, οὐ τὸν — poranea, verum :eterna morte.Hi non sunt plantatio 
pov θάνατον, ἀλλὰ τὸν αώνιον. Οὔτοι οὐκ εἰσὶ — Patris, sed progenies maledicta : Omnis autem 
Πατρὸς, αλλ᾽ ἔγγονα κατηβαμένα *". ἴᾶσα — plantatio, inquit Dominus, quam non plantavit 
civ ὁ Εὐριος, qo:sia fj» οὐχ ἐφύτευσεν Ó — Pater meus colestis, eradicetur 59. Si enim essent 
uou 6 ἐπουράνιος *9, ἐκριζωβήτω (5). Et γὰρ — rami Patris, non utique essent inimici crucis 
9 Πατρὸς αλάδοι, οὐκ ἂν σαν ἐχθροὶ τοῦ — Christi δι, sed eorum qui occiderunt Dominum glo- 
(6) τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ τῶν ἀποκτεινάντων — rim δὲ, V Nunc vero cum crucem negent, et illos 
δόξης Κύριον. NÀv δὲ τὸν σταυρὸν ἀρνού- passionis pudeat, tegunt Judaeorum scelus, qui 
καὶ τὸ πάθος ἐπαισγωνόμενοι, xaxÀoxtovs — Deum oppugnarunt et Doimninum occideruut ; nam 
Ἰουδαίων παρανοµίαν, τῶν θεομάχων, τῶν — parum est prophetarum interfectores appellare 
όνων (i) μικρὸν γὰρ εἰπεῖν, πβροφητοκτόνων,. — eos δὸ, Vos autem Christus invitaL ad immortali- 


lerp κατερτµένου.  '? ms. οὐράνιος,. 9 Matth. xv, 13. '! Philipp. nr, 18. 9 1 Cor. n, 8. 91. 
ip. vi, 26. ὃν ins. τῶν. 9 ]. Const. ap. n, 6 et vi, 5, 25 et vir, 38 et vint, 46. 


Jam aliis « Byzantinum »), et Valentinum, B se, ex iis qua in primo Prolegomenon capite a no- 
dicitur a nonnullis exemplaribus. In Regio — his sunt dicta, satis liquet. UssER. 

ut varians lectio ad « Byzantinum » nota- (4) Κλεόθουλων. De Cleobulo, eodemque Cleobio 
ο eadem senlientes plena supienti: volumi- — ballz»um fugerat illud Epiphanii bieresi 91. cap. 6: 
scripserunt ? » Non debebant virum gravem Κλιόθιον c'soov Κλεόδουλον ; el variu lectio in Niceta 
iil movere,ut llieronymo quoque convicium — Pectorato apud Baronium. « Cleobium,Cleobolum.» 
. Vidit itaque llieronymus lgnatianas inter- — (or. — Κλεόδουλον. P. Halloixius, in Ecclesie 
nes, quas Dallzeus sexto demum seculo fa« — primisaculi imagine, quam tomo primo Orienta- 
s cum Usserio exsistimabat ? Et vero, ut — Jium suorum scriptorum proslixit, inter hzreticos 
à Hieronymo nominatim meinorati scripse- ab Ignatio commemorari adnotat. « Theodotum et 
lversus Ebionem, quidni contra Theodotum — Theobulum (sic enim ibi scriptum est: ) quorum 
stylum acuerit Irenaeus, qui eodem vixit proprios, inqnit, errores nec ipse, nec alius, quem 
e, aut aliquisex reliquis illis multisaposto- — quidem naucisci potuerim, atünzgit speciatim ; sed 
eloquentibus viris? Cujus profecto et Victor — generatim duntaxat et strictim Christi Domini cru- 
us. viri apostolici (puto) fuerunt, quemad- — cisque osores subindicat. » De Theodoto, sive Theo- 
1Justinus martyr et Irenaeus: a quorum — dodus aut Theodadus ille fuerit, dictum jam est 
ore Victorepapa,excommunicatusfuitTheo- — a]iquid.Deillo vero altero, succurrebat ille Epipha- 
a primo, Cajo. una cum Artemoneconfuta- nii locus, in haeresi 91 Alogorum ; ubi intereosqui, 
d relicto Dalla»o, convertamus nos ad eru- — cuim Ebione et Cerintho. nudum hominem fuisse 
num patrem Theodoritum, atque textum ( Christum asseruerunt, Κλεήθιον, εἴτουν Κλεόδου- 
2enda purgemus. Αἱρέσεως ἀρχχγοὶ, Κοσσ-α- '' Aoy (Uleobium sive Cleobulum) numerat, cujus 
Ἴδοτ.ς, etc. Restituendum Rass1xvó;, exCle- — etiam Cleobii, sive Cleobuli, mentionem factam in- 
Stromateon 1, 320 ; ας, 463, 460 ; Eusebio — venio, et apud llegesippum (citatum ab Eusebio, 
at. evang. x, 12 ; IJist. eccl. vi, 13; lliero- libro iv Histor. κεφ. κθ). et apud. pseudo-Clemen- 
De viris illustribus cap. 38, atque Sophro- tem (vel eumdem ipsum potius, et istius et Ignatii 
supra. Eusebiana Historia : Μνημονεύει τε — nostri, interpolatorem) libro vi Constitut. apostolic. 
ες ἐν τοῖς Στροματεῦσι) τοῦ πρὶς Ἕλληνας — car. 8 et 16, et in epistola quo apud Armenios fer- 
| λόγου, καὶ Kax3312v99, ὡς καὶ αὐτοῦ Y20- — tur ad Paulum apostolum. Corinthiorum scripta 
αν πεπο!τµένου, Rufinus : Meminit preterea — nomine. In ea enim «Stephanus. el cumeo presby. 
Xo:um antiquorum, Tatiani cujusdam et — teri Neminus et Bulvus, Theophilus εἰ Nomeson 
ii, velut qui Chronica scripserint. Nicepho- — (nescio qui) B. Paulo significant, Simonem et Cleo- 
, 33: M£pvrtat 0 ἐν τούτοις τοῦ πρὸς "E))v- — bium ezxsecranda sua dogmata Corinthi dissemi- 
τανοῦ λόγου, καὶ Κασσ.ανοῦ, ὡς χρόνων καὶ passe; quie cujusmodi fuerint, itasingillatim enar- 
ἐπιστασίας χαταλέγοντες. Hieronymus : « Me- — rant. Dicunt: « Prophetas non esselegendos,Deum 
iutem in. Stromatibus suis voluminis Tatiani — pon esse omnipotentem, non esse futuram corporis 
19 Gentes, de quo supra diximus, et Cassiani — resurrectionem. Hominem a Deo fuisse creatum 
m χρονογραφίας, quod opusculum invenire — prorsus negant, Jesum Christum ex corpore Marice 
tui. » Abomnibus indiligenter,pro Clementls 'irginis natum fuisse non agnoscunt ; neque a Deo 
drini loco p. 320: Εἴνηται μὲν οὖν περὶ p mundum creatum fuisse volunt, sed a quibusdam 
ἀκ,ιθῶς Τατιανῇ ἐν τῷ πρὸς Ἕλληνας, εἴρη- " angelis. » Armenicum hujus epistole apographun, 
ii Κασσιανῷ ἐν τῷ πρώτῳ τῶν ᾿Εξηγητικῶν. — Smyrna scriptum, una cum apocrypha B. Pauli ad 
iis quidem(de temporibus Moysisiquodque — eamdem responsione (terti: ad Corinthiosepistole 
rum philosophia omniumantiquissima sit, titulum preferente) penes Gilbertum Northum ex- 
te dictum est a Tatiano in oratione contra — stat, virum et generis nobilitate et ingenii dotibus 
Dictum est autem etiama Cassiano in primo — apud nos notissimum Ip. 

icon. » Perquem, videlicet.locum affirmetur (5) Ἐκριζωθήτω. Vet, vulgat, « eradicabitur, » 
at de Julio Cassiano Boceticcehereseos FI" quomodo etiam est in. Evangelio, Μαι. xv, 13, 
) eo in Écegeticis, seu (ut videturj Explana- — 7, ιζωθάσεται. Ip 

5 Scripturarum, Chronographica fuisse in- PN OUMSETTE. e - i. x4 )x ἄν 
uemadmodum a Tatianoin celebrioratione. , (0) El γὰρ 732v τοῦ Wxz50: x20, S 
(θεύδοτον. « Theododum » habel hic codex — ^72» iy8:o! τοῦ στα»ροῦ. Anglican. : L et μι]. 
nsis: quod commune aliquid cum θερδάδι — "sent, apparerent utique Tam σσ es 

jet, a (lemente Alexandrino in libro vip due fructus illorum incorruptibl/Is. » ^D. ; 
fum commemorato; quem Pauli apostoli (7j Καλύπτωσι τν Ἱουδαίων παρανομίαν, 
lum. Valentini hieretici dicunt fuisse magi- τῶν θεοµάχων, τῶν xoptoxzóvow. — Vet. vulgat. 
Nam Theodotum sive Coriarium, sive Tra- —« Operiunt, (ita enim ex mss. restituimus, ubi in 
nipsius discipulum,Ignatio posteriorem fuis- — editis corrupte legitur, « operantur ») Judeorum 


T99 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


tatem suam, per passionem et resurrectionem A ὑμᾶς δὲ παρακαλεῖ Χριστὸς (8) εἲς τὴν αὐτοῦ ἀφθαρ- 


suam, qui estis membra ipsius 5*, 


XII. Saluto vos e Smyrna, una cum Ecclesiis 
Dei qu:e mecum sunt, quarum ductores prorsus 
refocillarunt me, tam carne, quam spiritu. Obse- 
crant vos vincula mea, qui propter Jesum Chri- 
stum circumfero, orans ut Deum assequar ; per- 
manete in mutua concordia,et oratione.Decet enim 
singulos vestrum, et precipue presbyteros, refocil- 
lare episcopum. in honorem Patris, etin honorem 
Jesu Christi, atque apostolorum. Opto ut in chari- 
tate me audiatis ; ne hac scribens vobis in testimo- 
nium sim. Sed et orate pro me, qui in Dei miseri- 
cordia, charitate vestra indigeo, ut dignus flam 


σίαν, διὰ τοῦ πάθους αὐτοῦ, xal τῆς ἁναστάσεως, 
ὄντας µέλη αὐτοῦ. 

ΧΙ]. ᾽Ασπάζομαι ὅμξς ἀπὸ Σμύρνης, ἅμα ταῖς συµ» 
παρούσαις µοι 57 Ἐκκλησίαις τοῦ θεοῦ, ὧν ot ἡγούμινοί 
µε κἀτὰ πᾶν ἀνέπαυσαν (9), σαρχί τε καὶ πνεύματι. 
Παρακαλεῖ ὑμᾶς τὰ δεσμά µου, ἄ Ένεχεν Ἰησοῦ Xpt- 
στοῦ περιφέρω, σἰτούμενος θεοῦ ἐπιτυχεῖν, διαµένετε 
ἐν τῇ ὁμονοίᾳ τῇ πρὸς ἀλλήλους, xal τῃ προσευχῇᾷ. 
Ἡρέπει γὰρ ὑμῖν τοις καθ ἵνα, ἐξαιβέτως καὶ τοῖς 
πρεσθυτέροις, ἀναψύχειν τὸν ἐπίσχοπον εἰς τιμὴν 
τοῦ Πατρὸς, καὶ εἷς τιμὴν Ἰησοῦ Χριστοῦ 99, xai τῶν 
ἀποστόλων. Εὔχομαι ὑμᾶς ἓν ἀγάπῃ ἀχοῦσαί µου, 
ἵνα μὴ εἷς μαρτύριο ὦ ὑμῖν Ὑράψας. Καὶ περὶ 
ἐμοῦ δὲ προσεύχεσθε, τῆς de' ὑμῶν ἀγάπης χρῄ- 


sorte, ad quam consequendam assignor, ne repro- p ζοντος ἐν τῷ ἑλέεε τοῦ θεοῦ, sl; τὸ καταξιωθῆναί us 


bus inveniar. 


XIII. Salutat vos charitas Smyrneorum et 
Ephesiorum. Memores estote Ecclesie que est in 
Syria, de qua non sum dignus qui dicar, cum sim 
ultimus eorum qui illic sunt.Valete in Domino Jesu 
Christo ; subjecti episcopo, et similiter presbyteris 
ac diaconis ; et singillatim omnes, alter alterum 
diligite corde indivulso. Expiet vos meus spiritus ; 
tion modo nunc, sed et ubi Deum nactus fuero ; 
nam eliamnum in periculo versor ; sed fidelis est 
Pater Jesu Christi, ut impleat petitionem meam et 


τοῦ χλήρου, οὗ περίκειμαι ἐπιτυχεῖν (10), ἵνα μὴ 
ἀδόχκιμος εὑρεθῶ. 

XIII. ᾽Λοπάζεται ὑμᾶς ἡ ἀγάπη Σµυρναίων xal Ἐφι- 
σίων. Μνημονέύετε ἡμῶν 99, τῆς 9 ἐν Συρἰᾳ Ἐκκλτ- 
σίας (11), ὅθεν οὐκ ἀξιός εἷμι λέγεσθαι, Qv. ἔσχατος τῶν 
ixi, Ἔῤῥωσθε ἐν Κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ,ὑποτασσόμινοι 
τῷ ἐπισκόπῳ (12), ὁμοίως καὶ τοῖς πρεαθυτέροις, xal 
τοῖς διακόνοις (13) καὶ οἱ κατὰ ἄνδρα, ἀλλήλους 
ἀγαπᾶτε ἐν ἀμερίστῳ καρδίᾳ. ᾿Ασπάζεται 9! ὑμᾶς τὺ 
ἐμὸν πνεῦμα (14), οὐ µόνον νῦν, ἀλλὰ xal ὅταν θιοῦ 
ἐπιτόγω' ἔτι γὰρ ἐπικίνδυνός εἰμι» ἀλλὰ πιστος ὁ 
Πατὶρ ᾿]ησοῦ Χριστοῦ, πληρῶσαί µου τὴν αἴτησι, 


vestram ; in quo inveniamur sine macula. Utinam ϱ καὶ ὑμῶν" ἐν d εὑρεθείημεν ἅμωμοι. Ὀναίμην ὑμῶν 


Íruar vobis in Domino! 


δὲ Pseudo-Ignat. ad Philipp. 13. 9" al. µου. 
ίζηται. 

iniquitates ; illorum scilicet, qui et Deo rebelles 

exstiterunt, et Dominum occiderunt. » Vid. Prole- 

gomen. nostr. cap. 14. Usskn. 

(8) Ὑμᾶς δὲ παρακαλεῖ Χριστός, etc. Anglican. 
« Per quem, in passione ipsius, advocat vos exsi- 
stentes membra ipsius, Non potest igltur caput 
nasci sine membris ; Deo unionem repromitltente, 
quod est ipse. » Ip. 

(9) "uv οἱ ἡγούμενοί µε κατὰ πᾶν ἀνέπαυσαν. 
Anglican. « Qui (forte qure, Ecclesie sc.) secundum 
omnia quiescere me fecerunt, » Fiber bi nomine 
non expresso. Vet. vulgat, « αι, οἱ presidentes, 
me requieverunt in omnibus ; » non, ut in libris 
editis perperam legitur: « qua et presentes me 
id requisierunt. » Ip. 

(10) OS περίχειµαι ἐπιτυχεῖν, Anglican. « qua 
conor potiri. » Vet. vulgat. « cul subjaceo: « Vede- 
lius legit παράκειµαι, propinquus, vicinus sum ; et 
interpretatur, « quam propediem consequar. » Ip. 

(4141) Μνημονεύετε ἡμῶν τῆς iv YXopíg Ἐκκλη- 
σίας. « Memores estote nostre quo in Syra est 
Ecclesie ; » quod a nostro interprete plenius est 


58 ms. Yioo. 


ἐν Κυρίῳ (15). 


59 al, ὑμῶν.  « ms. τοῖς. *! interpr. 


expressum : « Mementote in orationibus vestris 
ejus qua in Syria Ecclesiw ; » cum in vetere vulgala 
versione habeatur : « Memor est vestri Ecclesia que 
est in Syria: » ita enim ex mss. reposuimus: ubi 
libri editi legunt : « Memores vestri, Ecclesicque 
qua est inSyria. » Paceeus etiam hic legit ὑμῶν : sed 
qua mox sequuntur, ὅθεν οὐκ ἀξιός εἶμι, inquil 
Morelius, ἡμῶν comprobant. lp. ] 

(12) Ὑποτασσόμενοι τῷ ἐπισκέπφ. « Ut Dei 
mandato, » addit hic noster interpres. Vid. suprt. 


D. 
(13) Τοῖς πρεσθυτέροις, καὶ τοῖς διαχόνοις 
Idem: «Presbyterio, » mentione diaconorum pent- 

tus omissa, Ip. . 
Q9 ᾿Ασπάζεται ὑμᾶς τὸ ἐμὸν πνεῦμα. [dem; 

« Castificate vestrum meum spiritum. » Vet. τα]- 

gat. « Castificet vos spiritus meus. » Ip. 

(15) Ὀναίμην ὑμῶν ἐν Κυρίφ. In nostro inltr- 
rete nou habetur. Vet. vulgat. « Et acquisiti ΙΒ 
omino. Amen : » vel ut mss. Magdalen. et Pett- 

vian. habent : « Acquisivi vos in Domino, » sine 

« Amen. » Vid. in Epist. ad Magnesian. Ip. 





ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ 9 


Ἰγνάτιος, ὁ καὶ θεοφόρος €", τῇ ἡλεημένῃ (17) ἐν 
µεγαλειότητι ὑψίστου θεοῦ Πατρὸς, καὶ Ἰησοῦ 
(18) Χριστοῦ τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Yioo, 'Ex- 
κλησία ἡγιασμένῃ 99 (19), καὶ πεφωτισμένῃ, iv 
θελήματι θεοῦ τοῦ ποιήσαντος (20) τὰ πᾶντα, & 
ἐστι χατὰ πίστιν xal ἀγάπην 'Insoo Χριστοῦ, τοῦ 
0:03 χαὶ Σωτῆρος ἡμῶν, τις προχκάθηται (21) 
ἐν τόπῳ χωρίο Ῥωμαίων (22), ἀξιόθεος (23), 
ἀξίοπρεπὴς, ἀξιομακάριστος, ἀξιέπαινος, ἀξιοξ- 
πίτευκτος 6) (24), ἀξίαγνος (20), καὶ προκαθη- 
μένη τῆς ἀγάπης, χριστώνοµος 55 (26), πατρώ- 


ΕΡΙΡΤΟΙ,Ε INTERPOLAT/E. — AD ΒΟΜΑΝΟΣ. 


Λ 





ΑΡ ROMANOS. 


Ignatus, qui et Theophorus, misericordiam consecuta 
in magnificentia altissimi D»i Patris, et Jesu Chri- 
sti unigeniti ejus Filii, Ecclesue sanctificate, et 
illuminatz, per voluntatem Dei qui omnia creavit, 
qua sunt secundum fidem et charitatem Jesu Chri- 
sti, Dei εἰ Salvatoris nostri : quae praesidet. ín 
loco Romane regionis, Deo digna, decentissima, 
merito bcata, laudatissima, digna qua quis potia- 
tur, caslissima, et prezsidens. in. charitate, Christi 
habens nomen **,ac nomen Patris,Spiritiferz, quam 
εἰ saluto in nomine Patris omnipotentis, et. Jesu 


*? ms. inser. ἐπίσχοπος τῆς ἐν ᾽Αντιοχείᾳ ἁγίας τοῦ θεοῦ Ἐκκλησίας. 5 in marg. cod. ms. eadem manu 
ἠἡγαπημένῃ. ** al. ἀξιεπίστευτος. 65 f, γριστόνοµος. δὲ legem. 


(16) Tota hec epistola Actis martyrii S. Ignatii B νοις. Cor. — Ἡγιασμένῃ. Ita, cum vulgato vetere 


a Simeone Metaphrasta ἐπὶ λέξεως (uti ipse ait) « ad 
verbum » est inserta : cum ἔπιγραφῃ hac, longe 
quam illa breviore qua» in vulgatis circumfertur 
exemplaribus : 


Ἰγνατιος, ὁ καὶ θΘεοφόρος, ἐπίσκοπος τῆς iv Λν- 
τιοχείφ ἁγίας τοῦ θ5οῦ Ἐκχκλτσίας, τῇῃ Άλεη- 
pívn ἐν µεγαλότητι Πατρὸς ὑψίστο, καὶ Κυ- 
ρίου ᾿[ησοῦ Χριστοῦ τοῦ μονογενοῦς }Υἱοῦ αὖ- 
τοῦ, Ἐκκλησίᾳ ἑγαπημένῃι καὶ περωτισμΊντ ἐν 
θελήµατι τοῦ θελήσαντος τὰ πάντα, ἆ ἐστι 
χατὰ ἀγάπην Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ θεοῦ ἡμῶν, 
Ttc καὶ προχάθηται dv τόπῳ χωρίου ᾿Ρωμαίων. 
ὃν xai ἀσπάζομαι ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ 
κατὰ σάρκα καὶ πνεύμα Ἰνωμένην «dom ἐντολῇ 
αὐτοῦ, πεπληρωμἐένην χάριτος θεοῦ, ἐν Χριστῷ 
Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ, χαιρειν. 


Eam vero qu: a Metaphrasta proposita est, « me- 
rilo pro vera el sincera inscriptione habendam 
esse, » in Apolog. pro scriptis Ignatii cap. 12 pro- 
nuntiat Petrus Halloixius; non vulgatam illam alte- 
ram, in qua, prater alia, quie similiter Metaphra- 
stes non vidit, simul conjuncta leguntur illa Ro- 
mane Ecclesiw elogia : ᾽Αξιόθεος, ἀξιοπρεπὶς, ἄξιο- 
µαχάριστος, ἀξιέπαινος, ἀξιοεπίτευκτος, ἀξίχγνος, 
xal προκχθηµενη τῆς ἀγάπης, ριστώνυµος, πατρώ- 
νομος, πνξυμαχτοφόρος. « Quo nihil aliud esse, 
quam coacervata et male congesta laudis epitheta,» 
ingenue agnoscit Jesuita. De reliquo vero epistolom 
corpore Jacobus FaberStapulensis ita lectores prz- 
monendos fuisse censuit : « Hic piissimus martyr 
Romanorum rogat Ecclesiam ne, vinculis suis car- 
naliter compatientes, procurent ejus solutionem ; 
ne impediant ejus certamen, ne retardentejus co- 
ronam : quod favore principum et Urbis guberna- 
cula administrantium eos facile posse intelligebat. 
Et tota epistola multa pietate referta est : et qui 


Qus est Christianus eam sine lacrymis non leget. ῃ 


erba enim sunt mentis exstasim divini amoris 
patientis : et beati qui illo igne calent. » Ussen. 
(17) Ἠλεημένῃ, Vet. vulgat « misericordiam 
Consecute. » Anglican. « habenti propitiationem.» 
Codezx Nydpruccianus, contra aliorum consensum, 
ορ £vn, legit. Ip. 
(18) Ὕφίστου 0:03 Ιατοὸς, xal Ἰησοῦ. An- 
glican. « Patris altissimi et Jesu : » nomine 6:63 
omisso. Vet. vulgat. « Dei altissimi,Patris Jesu : » 
retento Dei noinine,sed conjunctione pretermissa. 
Apud Melaphrastam lectio habetur, ex utraque 
un αρ iopioton: κ Κυρίου Ἰησοῦ. Ip. 
| Ἡχιασμένῃ. Vel, jare . Par varietas 
in Epistola Jude versu 1, Leila et ἠχαπημέ, 


C 


Latino interprete, legit uterque codex Graecus: et 
Simeon quoque Metaphrastes,si P. Halloixiocredi- 
mus. Sed etin eo quo ego usus sum Grweco Meta- 

hraste exemplari, et in eo quo usus est Latinus 
illius interpres, ἠγαπημένη, habebatur : quomodo 
et vetus noster Ignatii interpres, « dilecte, » red- 
didit. UssEn. 

(20) Ilosxvzo«. Apud Metaphrastam quoque 
similiter legitur, si Halloixio fidendum. Nam et in 
nostro et in eo quo Latinus interpres usus est co- 
dice, θελήσαντος legitur : antiquo eliam nostro 
Ignatii interprete consentiente : qui, « volentis, » 
reddidit. Ip. 

21) τις πρρκάθηται. — Metaphrastes : "He 
xal npoxigrxat.consentiente utroque vetere Latino 
Ignatii interprete. Ip: 

(23) 'Ev τόπῳφ χωρίου 'Popzlov. Ita habet uter- 
que codex Grecus, consentiente etiam utroque ve« 
tere Latino interprete : quorum alter, « in loco 
chori » (vel « chorii » potius, Graca χωρίου voce 
retenta: ; alter, « in loco regionis Romanorum, » 
reddidit. Similiter et Metaphrastes legit . licet Hal- 
loixius, contra mss. fldem, θρόνῳ, pro τόπῳ. ex eo 
reposuerit. Nam quod eruditissimus etiam Casau- 
bonus « barbaram locutionem » hanc nominat: 
non magis barbaram habendamrespondet Vedelius, 
quam illam consimilem, Luc. ix, 10, ubi Christus 
cum apostolis secessisse dicitur, εἰς τόπον ἔρημον 
πόλεως xxAoouivne Βπῆσαϊδὰ, atque ad « regiones 
suburbicarias, » cum Jacobo Gothofredo, eam re- 
fert ; qu: praefecti Urbis Romane administrationi 
suberant. Planum est enim, Ignatium de Romana 
Ecclesia ut topica hic loqui, non ut ecumenica. 
De τόπου vero et. χωρίου nominibus consulantur 
doctissimi Salmassi Plinians» exercitationes, p 772 
et 982. Ip. 

(23) ᾿Αξιόθεος. In Plantinianis editionibus (anni 
1566 et 1572) vox heec per errorem est omissa. De 
hac vero,et sequentibus ejusdem generis composi- 
tionibus,vide Prolegomen. cap 5. Ip. 

(24) ᾿Αξιοεπίτευχτος. lta codex Augustanus: 
ubi noster interpres, « digne ordinatam,» reddidit, 
ac si ἀξιοεπίτακτον, aut. quil simile, legisset. In 
Nydprucciano codice ἀξιεπίστευτος legitur: quod 
et vetus vulgatus interpres secutus est, « fide di- 
gn: » vertens. Ip. . 

(25) ᾽Αξίαγνος. Vet. vulgat. « castitate dignz. » 
Anglican. « digne cast». » Lib. Nydpruccianus: 
ας. αγιος. ID. 

(96) Προχαθημένη τῆς ἀγάπης, Χριστώνυμος. 
γοί. vulgai. «fündata in dilectione et ide Christi;» 
vel ut Magdalenensts et Peteyianus mas. hnbet, « et. 


803 


Christi Filii ipsius : secundum carnem et. spiritum Α 


unitis omni mandato ipsius, repleti omni gratia 
Dei indiscretim, repurgatisque ab omni alieno co- 
lore ; plurimam in Deo et Patre, et Domino nostro 
Jesu Christo, atque immaculatam salutem. 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


804 


νυµος, πνευμχτοφόρος Tv καὶ ἁσπάζομαι ἐν 
ὀνόματι Θεοῦ παντοκράτορος, καὶ ᾿Ι[ησοῦ Xo 
στοῦ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ τοῖς κατὰ σάρχα xa! 
τνερμα (27) Ἠνωμένοὶς πάσῃ ἐντολῇ αὐτοῦ, 
πεπλτρωμένοις (28) πάσης (39) χάριτος θερῦ 


ἁδιακρίτως, καὶ ἀποδιὑλισμένοις ἀπὸ παντὸς ἀλλατρίου χρώματος, πλεῖστα ἐν θεῷ καὶ Πατοὶ, καὶ Κυρίῳ €! 


ἡμῶν Ἰτσοῦ Χρ:στῷ (30), ἁμώμως χαΐρειν. 

I. Deprecatus Deum,obtinui ut viderem divinam 
vestram faciem ; sicut et plurimum, ut hoc conse- 
querer, expetebam. Vinctus enim in Christo Jesu, 
spero me salulaturum vos.si voluntas sit ut dignus 
judicer ad metam pervenire. Exordium enim con. 
stitutum est bene, si modo gratiani consequar, ut 
sortem meam ad finem usque sine impedimento 
percipiam ; metuo enim charitatem vestram, ne 
ipsa me laedat Vobis enim facile est, quod vultis, 
facere ; mihi vero difficile est Deum assequi,si vos 
mihi non peperceritis, pretextu carnalisamicitia. 


ll. Nolo autem vos hominibus, sed Deo placere ; 
sicut et placetis. Nec enim ego unquam habiturus 
sum ejusmodi occasionem Dcum assequendi ; ne- 
que vos, si taceatis,prestantiori operi inscribi po- 


l. Ἐπευξάμενος 65 τῷ θεῷ, ἐπέτυχον ἰδεῖν (31)ὑμῶν 
τὰ ἀξιόθακ €* πρόσωπα, οὓς 79 (32) xai πλέον ἡτοῦ- 
µην λαθεῖν. Δεδόμένος γὰρ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. ἑλπίζω 
ὑμᾶς ἀσπάσασθαι, ἐάνπερ θέλτμα  ᾖ τοῦ ἀξιωθῆναί 
µε εἰς τέλος (33) 7* εἶναι. Ἡ μὲν γὰρ ἀργὴ (34) 
εὐοικονόμητός ἔστιν, ἐάνπερ χάριτος ἐπιτόχω, εἷς 
τὸ τὸν κλῆρόν µου tl; πέρας ἀνεμποδίστως ἀπολα- 
θεῖν' φοθοῦμαι γὰρ τὴν ἀγάπην ὑμῶν, μὴ (35) αὐτή 


B µε ἀδυνήσῃ. "Yuiv γὰρ εὐχερές ἐστιν, 6 θέλετε ποιζ- 


σαι" ἐμοὶ δὲ δύσκολόν ἐστι τοῦ θεοῦ ἐπιτυχεῖν, ἐάν- 

περ ὑμεῖς μὴ 7? φείσησθέ µου, προφάσει φιλίας σαρ. 
; 

χίνχς. 

II. Οὐ θέλω γὰρ ὑμᾶς ἀνθρῥωπαρεσχῆσαι, ἀλλὰ G:Q 
ἀεέσαι, ὥσπερ καὶ ἀζέσκετε, Ούτε γὰρ ἐγὼ tiw ποτὶ 
καιρὸν (36) τοιοῦτον, ὥστε Θεοῦ ἐπιτυχεῖν' οὔτε 
ὑμεῖς (37), ἓὰν σιωπησητε, χρείττονι ἔργῳ ἔχετε 4 


6) deest in al. 65 al. Eze: εὐξάμενος. 99 ms. ἀζιοθέατλ. ?? interpr. ὡς. *!* ms. et Metaphr. θέλημα τοῦ 6:05. 
7* ms. et Metaphr. inser. οὕτως. 15 al. γε, "* ms. ἔχητε. 


lege Christi, » quasi pro χριστώνυµος, in Greco 
Χριστόνομος legisset, quomodo et a nostro inter- 

rete locum hunc versum invenimus : « Praesidens 
in charitate, Christi habens legem. » Ussrn. 

(27) Τοῖς κατὰ σἆρχα xai πνευμα. Vet. vulgat. 
« qui est secundum carnem et spiritum,» ac si re- 
ferendum hoc esset ad Filium Dei, non ad Roma- 
nos. Ip. 

(28) Ἠνωμένοις πάσῃ ἐντολῃ αὐτοῦ, πεπλη- 
ρωμένοις, Apud Metaplrastam legimus ἑνωμέντν 
(licet ἡ ρμσμέντν ex eo representet Halloixius) et 
πεπλτρ'υμέντν ; quod bene convenit cum contracta 
illa epistole liujus inscriptione. qua ibi est propo- 
$:ta. Dativum tamen retinet vetus uterque lgnatii 
Latinus iuterpres : glossa etiam ad Anglicanuinap- 
posita, quz:& monet nomen unitis cum nomine Ec- 
clesize esse conjungendum (interpositis illis omni- 
bus, qu: parenthesi habentur inclusa). « plurali- 
ler sc. singulari pro multitudine subintellecta : 
sicut dicitur : Turba ruunt. » Ip. 

(29) Πάσης. Abest hec vox, et a Metaphlrasta, et 
ab utroque vetere Ignatii interprete. Sequens vero 
Ραγμοἱρίαπι,ἀποδιδλισμένοις,ποδίος interpres « abs. 
traclis » reddidit, vetus vulgatus « ablutis ; » Mo- 
relius magis proprie, « expurgalis » ac « defmca- 
tis, » exposuit. Notum enim est ex Matth. xxii, 
οἱ, quid sit, διὐλίζειν τὸν χώνωπα. Ip. 

(30) Κυρίῳ ἡμῶν ᾿Ιησοῦ ἈΧοιστῷ. Ἱ]ιά ἡμῶν 
abest,non solum a Metaphrasta,sed etiam a Graco 
Nydprucciano et vulgatis editionibus veteris inter- 
pretis Latini, quanquam in Petaviano et duobus 
Oxoniensib. mss. apud eum quoque legerimus : 
« Domino nostro Jesu Cliristo. » Noster interpres 
habet : « Domino Jesu Christo Deo nostro, » quo 
in Metaphraste variantibus exemplaribus disjun- 
ctim reperiuntur: Oxoniensi nostro, τῷ Ko2ü, 
aliis τῷ θεῷ (sed illo ἡμῶν ntrobique pretermisso) 
hic exhibentibus. Ip. 

(31) ᾿Επευξάμενος τῷ θεῷ, ἐπέτυχον ἰδεῖν. lta 
uterque vetus interpres: « leprecans Deum, licet 
codex uterque Graecus, Augustanus atque Nydpruc- 
Cianus ; Ἐπεὶ εὐξάμενος τῷ θιῷ, habeat: sensu 


relicto imperfecto, alque oratione suspensa. Apud 


Metaphrastam quoque legitur : Ἐπεὶ εὐξάμενος 
θεῷ; sed quiain sequenlibusonissa sunt nonnulla, 
qua in vulgatis editionibus adsunt, sententia fluit 
satis integra; sic, ut a Metaphraste interprete La- 
line est expressa : « Cum Deum precatus,obtinue- 
rim ut viderem spectabiles vestros vultus ; vinctus 
in Christo Jesu spero me vos salutaturum. » Pro 
ἐπέτυχον vero Patricius Junius forte legendum exi- 
slimal ἐπ.τυχών vel ἐπιτυχῶς' nisi forte interpun- 
gendo sic legatur : "&su£Zpavoc, τοῦ Θεοῦ irit 
yov. ἰδεῖν, elc., vel sic : ᾿Ἐπευξάμενος τοῦ Θεοῦ ἐἑπι. 
Tox xai ἰδεῖν. Ip. 

(32) Τὰ ἀξιόθεχ πρόσωπα οὓς. Vel τὰ πρόσωπα 
(ut repetito articulo apud Melaphrastam legitur) 
« dignos vultus » reddidit vetus vulgatus interpres, 
« Deo dignos vultus » Morelius, « sunctissima ora» 
Brunnerus. « diviuas facies » Vairlenius, « dignas 
visione facies » interpres nosler, et Latinus Mela- 
phraste (in eamdem sententiam) « spectabilis vul- 
tus, » aliis ad 0:av, aliis ad Θεόν illam ἀξιότητα 
referentibus. Pro οὓς vero, rectius ὡς legisse vide- 
tur uterque vetus interpres. Ip. 

(33) Ἑάνπερ θέλημα ᾖᾗ τοῦ ἀξιωθῆναί µε sk 
τέλος. Metaphrast. : Εάνπερ θέλημα τοῦ 0:00] 
τοῦ ἀξιωθῆναί µε καὶ εἷς τέλος οὕτως εἶναι. Vet. vul- 
gal. : « Si quidem fuerit voluntas illius,qui dignum 
me faciat usque in finem propositum meum con- 
summare. » Anglican.ad verbum, ut est in Graecis 
editis :« Si quidem voluntas sit ut digniflcer in 
finem 6556. » Ip. 

(34) Αρχή. Ita habet uterque codex Grecus: 
consentiente etiam utroque vetere Latino inter 
prete; Apud Metaphrastam tamen legitur εὐχή,το 
tum. Ip. 

(90) Mz. Habetur negalio hec in Greco Augu 
stano, el vetere nostro interprete. Sed à Metaphra- 
sla.et vetere interprete vulgato, abest ; a quibus 
nec codex Nydpruccianus dissentit, qui pro μὴ 
egit γε. Ip. 

36] "Qez:p καὶ ἀρέσκετε, οὔτε γὰρ — Ew ποὺ 
καιρόν. Melaphrast. ὥσπερ δὴ xai ἀρέσχκετε, οὗ γὰρ 
ἐγὼ ἄλλον ἔξω ποτὰ χαιρόν. Ip. E 

(37) Οὔτε ὑμεῖς. Hisce verbis, apud Metaphres- 


EPISTOL/E INTERPOLAT/E. — AD ROMANOS. 


806 


Zvxv ἑάν τε γὰρ σωπήσητε ἀπ᾿ ἐμου, ἐγὼ A teritis.Si enim de me tacueritis, ego Dei flam, sin 


a. Oc09' ἐὰν δὲ ἐρασθῆτε τῆς capxáq µου, 
jx: τρέχων. Πλεῖον δέ 79 παρέχεσθξ 
/λισθῆναι θΞῷ 79 (38), ὡς ἔτι ϱωσιαστήριον 
ἔστιν' ἵνα ἐν ἀγάπγ χορὸς γενόμενοι, q77- 
p Πατρὶ ἐν Χριστῷ Ἓησου, ὃτι τὸν ἐπίσκο- 
ίας κατηξίωσεν ὁ θτὸς εὐρεθῆναι εἰς ὁὐσιν 
ιτολῆς "7 µεταπεμνἆμενος (40) xxl 7 τῶν 
αθηαἅτων μάρτυρα 7 καλῶν, του 99 διελ- 
* 9 9 , . l- 81 2: e , , 
9t0V απο χοσμ εἰς 8:0v, ἵνα εἰς αυτον 
» 55 (&1). 
φ 5 c6 , ,* , » "m » 
ὀδέποτε ἐθασκάνατε οὐδενί. ἄλλους ἐδιδάξατε- 
, n 3 - ?0 σ , 9 
έἔλω, ἵνα κἀάκεῖνα βίβαια dj, a μχθητεύωντες ἐν. 
4 Móvov ὀύναμιν αἰτεῖτθὲ 95 µοι (42) ἔσωβὲν τε 
εν 56 (43), ἵνα μὲ µόνον λέγωἀλλὰ καὶ θέλω, 
j| µόνον λέγωμαι Χριστιανὸς, ἀλλὰ καὶ εὑρεθῶ. 
εὐρεθῶ, καὶ λέγεσθαι δύναμαι, xal τότε 


Β 


autem carnem meam dilexeritis,denuo currendum 
erit mihi. Plus autem mihi non potestis tribuere, 
quam ut immoler Deo, dum adhuc altare paratum 
est ; ut in charitate chorum constituentes, canatis 
Patri in Christo Jesu,quod episcopum Syris digna- 
tus fuerit Deus inveniri in occidente,ab oriente ar- 
cessitum, testem suarum passionum. Bonum est, 
proficisci a mundo ad Deum, ut in ipso exoriar. 


III. Nunquam invidistis cuiquam : alios docui. 
stis ; ego autem volo, ut et illa rata sint, qua do- 
centes precipitis. Solum petite mihi vires et intus 
et forisut non modo dicam, sed et velim ; ut non 
tantum dicar Cliristianus, sed et inveniar. Si enim 
inventus fuero, etiam dici possum ; et tunc fidelis 


pot, f. µοι μή. 79 al. el Έλη σπονδ[σοισθέ µε τῷ " ms. et Metaphr. inser. τοῦτον. "5 al. τῶν. 7? f, 
* xaÀ6v τὸ ó:eA0ziv ἀπό. 39 ms. et Metaplir. xxJàóv τό. 9! al. διαλυῤΏναι, δὲ al. πρός. 99 ms.et Me- 
ἀνατείλωμεν. δὲ ms. et Metaph. δύναμιν αἰτήσασθε ὀοθῆναι παρὰ 0:05. δὲ Quatuor πο voces absunt 
Ἠτ. 55 Haec septem vocabula desunt in ms., in Melaphraste, et in una editione. 


in codice Nydprucciano, terminatur pro- 
; in Augustano rectius inchoatur sequens 
ia,quod et in sua editione Masstrieusobser- 
4 negativa οὓτε pritermissa ; cui favet et 
dgatus Latinus interpres. Noster enim le- 
105 exhibuimus : « Neque vos, si tacealis, 
operi habetis inscribi, » quz sententia non 
1 Metaphras!a, sed etiam in vulgati Latini 
'lis exemplaribus editis desideratur: licet 
ντος mss.exemplaribus restituerimus.UsskEn. 
Πλεῖον δέ ps παρέχεσθε τοῦ cmovDigQnva: 
:taphrast. : Πλέον δὲ µοι παραδξχεσθε σπον- 
. ep. Codex Nydpruccianus : i eio GÉ µοι 
θε, € 0r, σπονδίτοισθἁ µε tip θεῷ. Vet. 
: « Multum enim mihi prcestatis, si me of- 
Jeo. » Anglican. : « Plus autem mihi non 
s, quam sacrificari Deo, » ac si legisset : 
& µοι ο) παρέχεσθε, vel παρέξεσθε. Ip. 


Xooóz T£w2usvot,  X35:5. « (Carmen sc. 
zclesi:* Deo canebant, quando martyr ali- 


jus cito labentis vit:e certamen pro Christo 
.4 pie orantes, ut Deus daret illi felicem in 
ummationem ; » inquit hic Faber Stapulen- 


E'q ójdw ἀπὸ ἀνατολῆς µεταπεμψάµενος. 
cem µεταπεμψαµ. Melaphrastes ponit τοῦ- 
)0st eam codex Nydpruccianus καὶ, qu» 
itio in codice Augustano non habetur. Inip. 
αλῶν, τοῦ δ:εληςεῖν ἀπὸ κόσμου εἷς θεὸν, 
ὐτὸν ἁνατείλω. Ιία codex Nydpruccianus. 
àv, Augu.lanus legit, τοῦ 0:22907»a: απὸ 
π;ὺς Θεόν. Pro καλῶν vero participio, vetus 
interpres καλόν legit adjectivum : quod vul- 
men ad praecedentia retulit, italocum red- 
Martyrem bonum,proficiscentem de mun- 
eum ; » noster vero interpres ad subsc- 
; hoc modo : « Bonum occidere a mundo in 
ut in ipso oriar. » Aquo non multum rece- 
1phrastes, nisi quod sententiam istam ita 
iter efferat : K242» τὸ ὀῦναι ἀπὸ κότικου πρὺς 
x εἷς αὐτὸν ἀνατείλωμεν, quam Latinus ejus 
'S sic expressit: « Pulchrum est a. mundo 
» ad Deum, ut ad. ipsum exoriamur.» Μπο 
ἀνατολῆς illa metaphora diem obitus sui 
uum designasse Ignatium asserit : quem 
icari « exortum et natalem » addit, com- 
lo more a Christianis recepto,quo dies,qui- 
rtyres passi fuerant, Natalitii appellabantur. 
lius multo Vedelius noster ὀύσεως xxi &va- 


C 


D 


τολῆς (nam τὸ ὀῦναι vel διαδῦναι, cum Metaphrasta 
et vetere Latino interprete,quos ille tamen nor vi- 
derat, legendum hic affirmat) antithesi observata, 
Iynatium « metaphora a siderum ortu et occasu » 
ducta usum fuisse existimat. Dixerat ille, « se ab 
ortu in occasum proficisci ad martyriuax. Jam ma- 
net in metaphora : et ait idideo fieri,ut transeatin 
illa sua profectione ad Deum, quo in eo oriatur. 
Ut enim sol ab ortu in occasum tendens, ubi eo 
pervenit, non ibi subsistit, sed perpetuo progredi- 
tur,usque dum superato etiam inferiori hemispha- 
rio in tali vel tali puncto oriatur : sic igneus hic 
martyr ait se Antiochia, qua in oriente est, Ro- 
mam,qua est in occidente,proflcisci ; ut per mar- 
tyrium in mundoquidem occidatelt ex eo evadat,in 
Deo tamen oriatur. » Quoreferendum et illud Chry- 
sostomi, de eodem Ignatio (tomo V. edit. Savil., 
pag. 503) : Καηάπερ 70s τις ἐξ ἀνατολῆς ἀνισγὼνι 
za! πρὸς ti» δύσιν τρέγων. « Veluli sol. quidam ex 
oriente profectus, et ad occasum decurrens, » et 
Griecorum, in Menimo suo (ad diem 20 Decembris) 
Ignatium ita alloquentium : Tot; δρόµοις ττς ml- 
στεως, ὡς ἥλιος τὴν γῆν γενναίως διέδραµες am 
ἄχρων 09219029, xal δύνας αθύτως ἀπὸ γῆς εἰς Χρι- 
στων τὸ φῶς συναστοάπτει αὐτῷ τῆς ἀφβαρσίας. 
« Cursibus fidei, tanquam sol, a coli fastigio ge- 
nerose terram percurristi ; et occidens sine occasu 
a terra in Christum, lumen immortalitatis cum illo 
una coruscas. » Porro totum hunc lgnatii locum, 
parenthesi inclusum,ita sine parenthesi.legendum 
censet vir doctissimus Herbertus Thorndikius : Ότι 
τῶν ἐπίσχοπου τῖς YXozlac γαττξίωσεν ὁ θεὸς εὗρε- 
θὔναι [εἰς δύσιν ἀπὸ ἀνατολῆς μεταπεμψάμενος], xa- 
λὸν τοῦ δ-νειν αὐτὸν ἀπὸ κόσμου tl; θεὸν, ἵνα εἰς 
σὐτὸν ἁνατείλω, sive ἀνατείλῃη, ne mutatio persona 
difficultatem faciat ; etsi ab Ignatii locutione non 
abhorret. Antithesis τοῦ δύνειν xal ἀνατέλλειν, 
quam altera vetus Latina versio servat, necessaria 
est ad sensum.Inclusauncis manifesto addita sunt. 
Hc ille. In. 

(42) Δύναμιν αἰτεῖσθέ uoi. Metaphrast, μοὶ δύ- 
ναμιν αἱτέσ-σθε Bo zvac παρὰ θεοῦ. « Rogate ut 
dentur mihi vires a Domino. » Ip. 

(&3) "Κσωβέν τε καὶ ἔξωθεν. Et paulo post λέγω, 
ἀλλὰ καὶ θέλω, ὅπως μὴ µόνον. Omittuntur ista 
non solum in Metaphrasta, sed etiam in vetere vul- 
gata Latina versione, In nostro tamen ea haben- 
tur interprete. Ip. 


801 


AD EPISTOLAS 8. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


esse, cum mundo non apparebo. Nihil perpetuum, À πιστὸς εἶναι (44), ὅταν 9 κόσμῳ μὴ φαίνωμαι 55 (45), 


quod videtur. « Qu: enim videntur, temporalia 
sunt : que autem non videntur, eterna 9, » Non 
persuasionis opus, sed magnitudinis est Christia- 
nus ; cum odio habetur a mundo, diligitura Deo. 
Si enim, inquit, « de mundo hoc fuissetis,mundus 
quod suum erat diligeret : nunc vero non estis de 
mundo ; sed ego vos elegi : manete apud me ?*, » 


IV. Ego omnibus Ecclesiis scribo, et mando om- 
nibus, quod voluntarius pro Deo morior, si modo 
vos non prohibueritis.(bsecro vosne intempestiva 
benevolentia erga me silis.Sinite me ferarum escam 
fleri, per quas licet Deum adipisci. Frumentum 
sum Dei, dentibus bestiarum molor, ut mundus 


panis Dei inveniar. Blanditiis demulcete potius fe- p 


ras, ut mihi sepulcrum flant, et nihil de corpore 
meo relinquant,ne cum obdormiero,molestus cui- 
quam inveniar. Tunc autem ero verus Jesu Christi 
discipulus, quando mundus nec corpus meum vi- 
debit. Deprecemini Dominum pro me, ut per hac 
organa, Deo ?' efüciar hostia. Non ut Petrus et 


8! ms. et Metaphr. ὀφθήσομαι ὅτε. 93 a]. 
πλισμονῖς. ?! Joan. xv, 19 *5 deest in al. 
τῷ Χριστῷ. ?! Dei. 35 al. θεού. 


(414) Π.στὸς εἶναι. Metaphrast. π'στὸς ὀφθήσο- 
μαι. UssER. 

(40) Όταν κόσμῳ μὴ φαΐνωμαι. lbid. et in. co- 
dice etiam Nydprucciano : Ὅτε χόσμῳ μὴ φαχίΐνομαι:. 

(46) Ο00δὲν φαινύμενον, αἰώνιον. Τὰ γὰρ βλε 
πόµενα πρόσκαιρα, elc. Metaphrast. Οὐδεν γὰρ oat. 
νόµενον αἰώνιον, ἐπεὶ x3! βλεπόμενα πρόσκαιρα. An- 
glican. « Nihil apparentia (vel apparentie bonum 
est : » deinde, pro testimonio illo 11 Cor. iv, 18, 
subjicitur : « Deus enim noster Jesus Christus in 
Patre exsistens magis apparet. » Ip. 

(41) Τὰ γὰρ βλεπόµενα. Semel moneo. Etiam 
inflrmis argumentis sepe impetitur pseudo-lgna- 
tius. Verbi gratia hic,dum opponitur ei minusapta 
Paulini loci applicatio.Certe similia,et majoracon- 
ira epistolam Clementis ad Corinthios proferri 
queant. Cor. 

(48) Ἐντέλλομαι πᾶσιν, ὅτι ἐγὼ ἑκών. Ita. apud 
Metaphrast. In Augustano quoque et Nydprueciano 
codice similiter : nisi quod, pro ἐντέλλομαι, in illo 
habeatur ἐντελοῦμαι, in hoc. ἐπιστέλλω, ab utroque 
vero absit pronomen ἐγώ. Ip. 

(49) Βρῶμα, δι’ àv ἔστι. Metaphrast. βορὰν, 0j 
Qv ἕνεστι. 1ο. 

(90) Σῖτός εἰμ. του Οεοῦ, 
ρίων ἀλύήθομαι, ἵνα καθαρὸς ἄρτος Ozon τεὐρεθώῶ. 
Aurea hec Ignatii sententia ab Irenao citata est, 
libro v, cap. 28, ubi in Greco (ab Eusebio, lib. 111, 
Hist., κεφ. λς’ producto) nomen 6:02 posterior loco 
est omissum, quod in antiquissima tamen Latina 
Irenai interpretatione exstat ; quomodo etiam in 
vetere vulgata Ignatii versione legitur: « Ut possim 
panis Dei mundus inveniri ; » vel, ut ex Petaviano 
et Magdalenensi ms. nos edidimus: « Ut. mundus 
panis Dei inveniar. » Metaphrastes habet: ἵνα xa- 
θαρὸς ἄρτος εὐρεθῶ τοῦ Χριστοῦ. et noster Ignatii 
interpres similiter : « Ut mundus panis inveniar 
Chrisli ; » quin et ipse Rufinus etiam, illa Irenei 
vertens apud Eusebium: « Ut panis mundusefflciar 
Christo, » transtulit. Graci in Meneo suo.Decemb. 
20, de Ignatio : Σῖτος 6100 καθαρός etj, ἔλεγες, xal 
δι΄ ὁδόντων θηρίων ἀλήθομαι, ἵνα ἄρτος γίνωµαι ἵε- 
ῥοτελούμενος «ip ἑραστῇῃ, καὶ Θεῤ κεκαθαρµένος. 
ε Purum Dei frumentum sum,inquisti,et dentibus 


xai Ov ὀὁδόντων 0τ- 


D 


0Οὐδὲν 99 φαινόµενον, αἰώνιον. Τὰ γὰρ βλεπόμι- 
να (460) πρόσκαιρα (41) τὰ δὶ μὴ βλεπόμενα 
αἰώνια. Οὐ πεισμονῆς 9! τὸ ἔργον, ἀλλὰ µεγίθους 
ἐστὶν ὁ Χριστιανός" ὅταν μ.σῆται ὑπὸ χόσµο», φιλεῖ- 
ται παρὰ θεοῦ. Εἰ £x τοῦ χόσμου γὰρ, φτρσὶ, τούτου 
Tit, ὁ χόσµος ἄν ἀφίλει τὸ ἴδιον' νυνὶ δὲ οὐχ ἐστὶ ἐκ 
τοῦ κόσμου, ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς' µείνατε παρ) 
ἐμο[. 

IV. Ἐγὼ γράφω πάσαις ταῖς Ἐκκλτσίαις, καὶ ἐντέλ- 
λομαι πᾶσιν, ὅτι ἐγὼ 9? ἐχὼν (48) ὑπὲρ θεοῦ ἀποθνί- 
σκω, ἔχνπερ ὑμεῖς μὴ χωλύσητε. αβακαλῶ 9 ὑμᾶς, 
μὴ εὔνοια ἄκαιρος Ὑένεσθέ uoi. "Αφετέ µε θηρίων 
εἶνχ. βρῶμα, óc div ἔστι (49) θεοῦ ἐπιτυχεῖν. Σῖτός 
slit τοῦ θεοῦ, xal δι) ὀδόντων θηρίων ἀλήθομα:, ἵνα 
καθαρὸς ἄρτος θεοῦ εὑρεθώ (50). λἈᾶλλον κολακεύ- 
cate τὰ θηρία, ἵνα µοι τάφος γένωνται, xal μηδὶν 
κατΊλειπωσι 9? τῶν τοῦ σώματός µου, ἵνα μὴ χοιµτ- 
θεὶς βαρύς τινι εὑρεθήσομαι (51). Τότε δὲ ἔσομαι (52) 
μαθητὶς ἀλτθὴς ᾿1ησοῦ Χοιστοῦ, ὅτε οὐδὲ τὸ σῶμέ 
μου ὁ χόσµος ὄψεται (53). Λιτανεύσατε 95 τὸν Κύ- 
prov 3 ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα διὰ τῶν ὀργάνων τούτων Oty 


φαΐνομαι. 5? Metaphr. οὐδὲν γάρ et ms. 9 II Cor. iv, 18. ?! ms. 
* ms. iuser. o5v. ? deest ms. et in Metaphr. ** ms. et Metaphr. 


bestiarum molar ; ut panis amatori consecratus 
fiam, et Deo perpurgatus. » Porro lreneum verba 
illa ex Ignatii epistolis produxisse, in loco citato 
affirmat Eusebius : licet similia etiam ipso agonis 
tempore prolata ab eo fuisse, in. Scriptorum eccle- 
siasticorum Catalogo dicat Hieronymus : « Cum jam 
dainnatus, inquit, esset ad bestias. εἰ ardore pas- 
cendi rugientes audiret leones, ait: Frumentum 
Christi suin, dentibus bestiarum molar, ut panis 
mundus inveniar. » Cum quo faciunt et Actorum 
Ignatii descriptores : qui eum ad circumstantes su- 
reum hunc sermonem habuisse ferunt ; "Ανδρες 
Ῥωμαῖοι, οἱ τοῦδε ἀγῶνος θεαταὶ, οὐ φαύλης ἕνεχά 
τινος πράξεως J| μομφῆς ταῦτα πάσχω, ἀλλ twxi 
εὐσεθείας. Σῖτος γάρ εἰμι θεοῦ, xal ὁι ὀδόντων ῥτ- 
(ov ἀλήθομαι, ἵνα ἄρτος καθαρὸς γένωµαι, que et 
atini in Acta, quibus ipsi utebantur, lgnatii ita 
transtulerunt: « Viri Romani, qui hoc certamen 
spectatis ; non sine causa laboravi, non propter 
pravitatem hz;ec patior,sed propter pietatem. Triti- 
cum enim sum Dei, et dentibus bestiarum molar, 
ut panis mundus efticiar. » et Grece (Metaphrastte 
hic usus libertate; Simeon Logothetes uberius sic 
expressit : Ανδρες 'Ῥωμαῖοι, xzi παρόντος ἀγῶνός 
μου θεαταὶ, οὐ φαύλο» τινὸς ἕνεκεν ἐμοὶ ταῦτα, οὐδὲ 
πενηρῶν πράξεων ὑπέχοντι δίκην’ ἁλλ᾽ ὥστε θιοὺ 
ἐπιτυχεῖν, οὗπερ ἐρῶ καὶ ἁπλήστως ἑἔρίεμαι. Σῖτος 
γάρ ε µι αὐτοῦ, xal δι ὁδόντων θτρίων tons, ἵνα 
καθαρὸς αὐτῷ ἄρτος γίνωμαι. « Viri Βοπιδηί, οἱ pra 
sentes hujus certaminis spectatores ; non hrec mihi 
fiunt, ut luam penas alicujus maleflcii, aut scele. 
rat» alicujus actionis,sed ut Deum assequar: cujus 
uidem teneor desiderio, et quem cupio insatiabi- 
liter. Sum enim ejus frumentum ; et molor per 
dentes bestiarum, ut fiam ei purus panis. » Ip. 

(51) Bapóc τινι εὑριθήσομαι. Metaphrast. βαρὺς 
γένωµαι. Ip. 

(52) Τότε δὲ ἔσομάι, usque ad, θυσία εὑρεθῶ. In 
veleris Latini interpretis editionibus, atque etiam 
in Baliolensi ms, desiderabantur ista omnia ; que 
nos ex Magdalenensi et Petaviano codice illic res- 
tituimus. lp. 
uS Ὁ χόσµος ὄψεται, Metaphrast. Éki ὁ κόφμος 


εται. Ip. 


EPISTOLJE INTERPOLATJE£. — AD ROMANOS. 


810 


"εὑρεθῶ (34-55). Οὐκ ὡς Ηέτρος xai Παῦλος A Paulus precipio vobis: illi aposli Jesu Christi 


οµαι ὑμῖν' Éxcivot ἀπόστολοι ᾿[ησοῦ Χριστοῦ, 
ἱλάχιστος (36): ἐκεῖνοι ἐλεύθεροι, ὡς δοῦλοι 
(ὦ δὲ µέγοι νῦν θοῦλος" ἀλλὰ ἐὰν πάθω (37, 
ἱερος γεν ήσομα!, ἸΙτσοῦ Χριστοῦ, χαὶ ἀνοστή- 
y αὐτῷ ἐλεύθερος. NOv µανθάνω, ἐν αὐτῷ δε- 
; ματὲν ἐπιθυμεῖν ποσμ!χὸν T; µάταιον. 

πὸ Συρίας µέχρι Ρώμης 3 (8) θτριομαγῶ,διὰ 

a * 9 9 8 

) καὶ θαλάσστς, νυχτὸς καὶ ἡμέρας, ἔνδεδε- 
δέχα λεοπάρδοις (00), ὃ ἐστι στρατιωτικὸν 
61; oi καὶ εὐεργετούμενοι γείρους γίνονται, 
- ^ », -- - , 

οἴς ἀθ.κήμασιν αὐτῶν μᾶλλον μαθητεύοµαι;" 
) παρὰ τοῦτο Οελιχαίωμαὶι (62). ᾿Οναίμτν 
οίων (63) τῶν ipo! ἠτοιμασμένων (64): à xa? 
|! σύντομά 5 µοι εὑρεθῆναι' ἃ vai χρλακεύσω 
Ὀγτόμως µε χαταραγεῖν, οὐγ ὥσπερ τινῶν 
' , »' | e» , Ν ^ 9 
μενα οὗγ Ἵψαντο. Ἰάν αὐτὰ δὲ ἑκόντα μὴ 

ο, - 
ϐ), ἐγὼ προσθιάτοµχι (07). Συγγνώμτν µοι 


i, et Metaphr. 025a Χαθαρά. ! I Cor. vit, 22. 
og, * Cor. iv, 4. 5 ms, ἔτοιμα, 


9) θεῷ θυσία εὑρεθῶ. Melaphrast. sine θε 
ὦ, αἱ noster interpres, οἱ Nydpruccianus 
iabet) : θυσία xx0a23 εὑρεθῶ. USSER. 
Ελάχιστος. Metaplirast., Χκτάκρ:τος. Simi- 
Anglican., « condemnatus. » Ip. 

Αλλα ἐὰν πἆθω. lta habel Graecus uterque 
et uterque vetus interpres : apud Metaplira- 
ro legitur : ᾽Αλλὰ &xv θελήσττε, « sed si vo- 
. » Ip. 

Απὸ YXoalas pipi ᾿Ρώμης' Cilatur integra 
clio ab Eusebio, libro mt Histor. eccles. 
, et Hieronymo, in Scriptorum ecclesiasti- 
Catalogo : ex cujus translatione Latina no- 
acam concinnavit interpres ipsius Sophro- 
'roducuntur ista a Gilda quoque, in epistola 
sligat clerum Britannia: sed ex lDufiniana 
| versione. Ip. 

δηριομαγῶ, 0X γης. Ita codices nostri le- 
i01 dofus solum antiquis lgnatii Latinis 
etibus sed eliam Eusebio, Rufino, Hiero- 
it Sopiironio pariter consentientibus. Legit 
Metaphrastes : θή2ιομαγῶν, απὸ v7; et alter 
1us Actorum Ignatii descriptor: 870:51270v 
4X γῆς. Vide not. in Eptstol. ad. Trallianos. 


E»32:2:ui»o4 Gi«a Aiomna29ou. Grocus ille 
ius el inedilus Actorum Ignatii descriptor 
iphoram hanc explicat: "Hsav δὲ ol φυλάσ- 
ιὐτὸν Τραἱανοῦ ποοωτίκτορες, ὄξκα τὸν Gov. 
νήμερὰ{ τινες γαὶ θηρίων τρόπους ἔχοντες, 
line antiquus eorumdein Actorum interpres 
'essit: « Fuerunt autem custodientes eum 
exsecutores. numero decem, immansueti 
et bestiarum mores hab»ntes. » Ip. 
D ἐστι στρατιωτ!κὸν τάγμα. Vel ovizoc, ut 
sensu: locum hunc Ignatii citans, habet 
ie anonymus : pro quo Latinus illius inter. 
bstituit; « quod est militaris custodia, » vel, 
; vulgatus lgnatii interpres exprimere rna- 
10€ est cum militari custodia. » Noster vero 
uterpres ad verbum Graeca reddidit: « quod 
taris ordo. » Rufinus, suo more, paulo li- 
« militibus, dico ad custodiam datis. » 
mus : « hoc est niilitibus qui me custo- 
| et ex co Sophronius : Τοῦτ ἐστι στρατ'ώ- 
ς φυλάσσουσί µε. Ip. 
Αλλ) οὗ παρὰ τοῦτρ ὀδεδικαίωμαι. Verba 
alinis illis respondentia, I Cor. 1v, 4. ᾽Αλλ) 
ούὐτῳ δεδικαίωµαι, apud Metaphrastam, de- 


PATROL. OR. V. 


ego vero minimus : illi liberi, ntpote servi Dei !, 
ego vero eliamnum servus: at si passus fuero, li- 
bertus flam Jesu Christi, οἱ resnrgam in illo liber. 
Nunc, in ipso vinctus, disco nihil mundanum aut 
vanum concupiscere. 


V. A Syria Romam usque cum bestiis depugno, 
terra marique, noctu οἱ interdiu, alligatus decem 
leopardis, quod est militaris manipulus : qui et be- 
n^ficio affecti ρο]ογος fiunt. At ergo eorum injuriis 
magis erudior ; sed mon propter hoc justificatus 
sum *. Utinam fruar besliis mihi paratis: quas et 
opto veloces mihi inveniri ; quas et blanditiis de- 
mulcebo, ut citius me devorent; non ut quosdam 
veriti non attigerunt. Sed et si ipse volentem no- 


b lint, ego vi adigam. Ignoscite mihi : quid mihi 


C 


uüle sit ego novi; nunc incipio discipulus esse; 


* ms. et Metaphr. 'Popz αὐτῆς. ? ms. οἱ Metaphr, 


siderantur ; cum a nostris libris omnibus Gramcis 
οἱ Latinis, atque etiam ab Eusebio, ltufino, Hiero- 
uymo et Soplironio agnoscantur. Ip. 

(03) ᾿Οναίμην τῶν θηρίων. Chrysostomus in 
Ignatii nostri Encomio : ᾿Ακηύσας ὃτι οὗτος αὐτὸν 
τίµωρίας ὁ τρόπος µένει, ᾿Εγὼ τῶν θηρίων ἐκείνων 
ὀναίμην, ἔλτγε. Hieronymus, in Vita ejusdem: 
« Ltinam truar bestiis. » Augustinus, De doctrina 
Christ. lib. 1. cap. 33: « Vicinissime dicitur frui, 
cum delectatione uti ; » et in lib. De fide et sym- 
bolo, cap. 9: « Eo quod qnisque novit non fruitur, 
nisi et id diligat, » uti observavit Casaubonus : qui 
p2r Greecuin hoc, ὀναίμην, εἰ illud illustrat quod 
in (alba Suetonii, cap. 20 dietum legitur: « Galba, 
cupide fruaris etate tua. » et inentem Ignatii hac 
explicat paraphrasi : « Det Deus, ut quam primum 
percipiam fructum,quem spero et oplo ex martyrio 
quod mc manet. » Vid. not. in Epist. ad Magnesia- 
nos. lp. 

(65) ᾿Εμοὶ ἑτοιμασμένων. Eusebius, ἑτοίμων. 

llieronyo., « quao mihi preparate sunt. » Rufin, 
« quie prieparantur mihi. » Ip. 
(69) "A xai s9youat σύντομά µοι  «bpeÜzvat 
X καὶ χολαχευσω. Metaphrast. xal εὔχομαχι ἔτοιμά 
μοι, etc. Anglican. : « Et oro promptas mihi inve- 
niri : quibus οἱ blandiar. » Rufinus: «Quas ego et 
opto acriores parari, et invitabo. » Hieronymus: 
« Quas et oro veloces mihi esse ad interitum ; et 
alliciam ; » unde interpolata fuisse videtur veteris 
interpretis Ignatii vulgata editio, in qua legitur: 
« Quas et opto mihi veloces esse ad meum interi - 
tum, et allici, » cum mss. habeant. sicut nos edidi- 
nius: e Dequibus opto mihi compendium inveniri ; 
et illiciam. » h. e. ad lacerationem meiprovocabo: 
quomodo et antea voce χολακξύειν usus est in hac 
eadem epistola : Μᾶλλον xoJavzóazts τὰ θηρία, ἵνα 
μοι τάφος γένωντα:. « Imo blanditiis demulcete po- 
tius feras, ut mihi sepulcrum flant. » Ip. 

(6600 Κάν αὐτὰ δὲ ἑκόντα ji, θέλῃ. Ita codex 
Nydpruccianus. Eusebius: Kav αὐτὰ δὲ ἄκοντα μὴ 
θἐλῃ, vel θελήσειεν, ut habet Metaphrastes ; in reli- 
quis cum Eusebio consentiens. Lib. Cantabrig., 
« Sed etsi ipse volentem non velint.» Vet. vulgat. 
« Et si ipso noluerint » Rufinus: « Quinimo si 
cunctabuntur. » Hieronymus : *« Quod si venireno- 
luerint, » et ex eo Sophronius : E? γὰρ ἐπελθεῖν μὴ 
θελίσουσ.ν. Ip. 

(6071 Ἐγὼ προσθιάσοµαι.  Metaphrast., ἐγὼ δὶ 
παραθιάσοµαι. Anglican., « Ego vim taciam. » Hie- 


ο 


v uo. 


811 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


813 


nihil expetam visibilium et invisibilium, ut Jesum A ἔχετε (68): τί uo: συμφέρει ἐγὼ γινώσκω" vov ἆρ- 


Christum assequar 6. Ignis, crux, ferarum concur- 
sus, sectiones.laniena:, ossium disceptiones, mem- 
brorum concisiones, totius corporis contritiones, 
et diaboli tormenta in me veniant,tantummodo ut 
Jesum nanciscar. 


V]. Nihil me juvabunt fines mundi, nec regna 
hujus seeculi ; melius est mihi emori propter Jesum 
Christum, quam imperare flnibus terra. Quid enim 
prodest homini, si mundum universum. lucretur, ani- 
mam vero suam perdat !'* ? Dominum desidero, Fi- 


* Luc. xiv, 27. ? al. ἁλυσμοί. ? ms. et Metaphr, xsomvx. ? Metaphr. iv Χριστῷ Ἰησοῦ. 
!! ms. et Melaphr. xai (Qr ut07 τὴν oy» αὐτοῦ. 


xvi, 26 ; Luc, ix, 25. 


γομαι μαθητὶς εἶναι. μγθδὲν µε ζηλῶσαι τῶν ὁρατῶν 
xai τῶν ἀοράτων (69), ἵνα ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω. 
Πὸρ xai σταορὸς (70), θηρίων τε συστάσεις, dvato- 
pai, διαιρέσεις (71), σκορπισµοί ὁὀστέων, συγκοταὶ 
(72) μελῶν, ἀλεσμοὶ Ἰ (13) Όλου τοῦ σώματος, xa! 
χόλασις τοῦ διαθόλου ἐπ᾽ ἐμὲ Ἐρχέσθω (14), µόνον 
Ίνα ᾿Γησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω. 

VI. 038iv µε ὠφελήσει τὰ πέρατα 9 (73) τοῦ κόσµο», 
οὐδὲ αἱ βασιλεῖαι τοῦ αἰῶνος τούτου) καλὸν ἐμοὶ àmo- 
θανεῖν, διὰ ᾿Ιησοῦν Ἀριστὸν * (16). Ἡ βασιλεύειν τῶν 
πλράτων τῆς γῆς. Τί γὰρ ὠφελεῖται άνθρωπος, ἐὰν 
τὸν κόσμον ὅλον κερθήστ, τὴν δὲ ψυχην aou ! 


19 Matth. 


ronymus : « Ego vim faciam ut devorer, » atque ex [y ronymo redditur ; hoc est συντριθή, ut ex eo expres- 


eo Sophronius : ᾽Εγὼ βιάσοµαι, ποθῶν xz1260u07,a:. 
Rufinus: « Eg» vim faciam, ego me ingeram. » 
Similiter et vetus vulgatus !gnatii interpres : « Ego 
ipsis vim ingeram. ego urgebo, » ut quidam habent 
libri editi : nam in duobus mss.Oxoniensibus siin- 
pliciter legitur: « Ego eis vim faciam. » Huc respe- 
xerunt Graci in Menaeo, ad 29 diem Januarii, hoc 
martyrem celebrantes elogio: Νενευρωμένος, Ἰγνάτιε, 
τῇ ὃυ,ἆμτι τοῦ ἓν 3290 9 τα έντος ὑπὲρ σῦ,θεοφόρε, 
(026 χατιρέθ.σας Ex τοῦ κόσμηυ γχωρίσαι σε πρὸς τὸν 
σὸν ποθο΄μενον ἔρωτα. « Christi prote in crucesuflixi 
virtute roboratus, o lgnati Theophore, bestias la- 
cessisli, ut te a mundo ad desideratum tuum anio- 
rem traducerent, » UssgR 

(68) Συγγνώµην pot ἔχετε. Hufinus: « Date, 

uaso, veniam. » Hieronymus : elgnoscite mihi, 

lioli, » et ex eo Sophronius : ^y ww: µοι, τεχνία. 
Ip. 

(69) Μιδίν µε ζηλῶσαι τῶν ὁρατῶν καὶ τῶν 
ἀοράτων. Desiderantur ista in Metaphrasta ; sed 
non in Eusebio, ex quo liufinus, nimis laxe, ita 
expressit : « Facessat invidia, vel humani affectus 
ve nequitide spiritalis. » Hieronymus. nimis restri- 
cte: « Nihil de his quz videntur desiderans, » quod 
ex eo Sophronius ita denuo converlit: Ο92ὲν zv5- 
των τῶν ó;cufvuv ἐπιθυμῶ. Vetus vulgatus Ignatii 
interpres:« Nulli emulorvisibilium et invisibilium.» 
Anglicanus vero ille alter : « Nihil me zelare visibi- 
lium et in visibilium, » infinitivum ζτλῶτσα!ι coune- 
ctens cum eo quod proxime precesserat : N5v 
ἂρχομα: µαθττης εἶναι. Dn. 

bo) lip καὶ σταυρός. Conjunctio, non solum 
in libris editis, sed etiam apud Eusebium et Μοία- 
phrastam, comparet: a Rufinotamen /apud Gildam) 
et Hieronymo (ejusque Graieco interprete Sophronio) 
ea abest. Ip. 

(14) ᾽Ανατημαὶ, O:at2is:ie. A nostro interprete, 
neque à Ru(Ino, Hieronymo et Sophronio solum, 
sed etiam ab ipso Eusebio. voces ἰδίω absunt. Ha- 
bentur tamen apud Metaphrastam, et in nostris li- 
bris, atque votere vulgato Latino interprete ; a quo 
tainen singulariter sunt reddit; : « abscissio, se- 
paratio. » Ip. : 

(12) Συγκοπα!. Pluraliter etiam legit Eusebius: 
et ex eo Rufinus (apud Gildam) « discerptionesque » 
verlens ; sed singulariter Metaphrastes, σ'γχοπὴ 
et uterque vetus lgnatii interpres ; nec non Hiero- 
nymus, atque ex eo Sophronius. 19. 

(73) 'AXsapot. ᾽Αληαμοί in Eusebio, ἆλεσμοι apud 
Metaphrastam et in Nydprucciano codice perperata 
scribitur. « Molitiones » noster [Ignatii interpres ver- 
tit. « tanquam molitee farine attritiones » iut apud 
Eusebium vocem exposuit Christophorsonus): ἃ 
verbo ἀλήθω, quod « molere » sighiflcat, vocabuli 
origine deducta. « Contr'tio, » eodem sensu,ab Hie- 


C 


D 


sit Sophronius. At aàÀccuo! in Augustano habetur 
exemplari : quod a Morelio « constrictio » (ad ἆλυ- 
ct», id est « catenam » relata vocis origine) ; a Vair- 
lenio (eumque sim,liciter hic secutis Μαςίταο et 
Vedelio; sensu plane contrario, « solutio » vertitur. 
Quid vero ἀλυσμές sit, Galenus, exponens illud llip- 
pocratis in Prognostico : ᾽Αλυσμὸν γὰρ στµαίνει, ita 
explicat : Τοῦτο *o2voua 6rÀoi τὸ ὀυσφορεῖν ἄπαντι 
cyXuztt, καὶ µεταθάλλειν ἆλλο τε εἷς αλλο, et in 
Lexico suo Hippocratico : ᾽Ααλύζει, ἀπορεῖ, διπτἆ- 
ζετχι͵ interpretatur ; et: ᾽λλυσμὸν, ὅπερ xai ἁλυσίν 
τινα καὶ ἀπορίαν, 6 δὲ xal ῥιπτασμὺν χαλοῦσι. Cu- 
jusinodi πάθος in Achille, ob Patrocli sui cedem 
secum conflictante,sub postremi lliadislibriinitium 
elegantissime describit poctarum princeps : 


"Alle! ἐπὶ πλευρὰς κατακείµενος, Ὦἆἄλλοτι 
5' αὖτε. 
Ὕπτιος, Άλλοτε Oi  moww4c τότε ὃ) ὀρθὺς 
[ἀναστὰς, 


Δινεῦεσκ᾽ ἁλύων παρὰ ἠἵν ἁλός. 
eumque in Satyra in imitatus Juvenalis : 
e. . Boctem patitur lugentis amicum 

Pelid.r ; cubat in facicm, mox deinde supinus. 
"Esc: 6€ ἀλύε:ν, inquit ad illum Homeri locum EUR 
stathius, τὸ αημονεῖν καὶ οἷον εκλελύσθχι. In v quc 
que lliadis. de Venere vulnerala canit idem : 

ὃς ἔφαθ', $ ἀκύουσ) ἀπεθίσατο. 

Αντὶ τοῦ αποροῦσα καὶ ῥιπτοζομέ/τ. inquit in Hit 
pocratici sui Lexici principio Erotianus. Hesychssse 
αλύουσα exponitur 26075,410v0232 : et ἁλύσσοντες, iowem" 
povesvste, $ ουσφοροῦντες, $j ἄγαν λυσσῶντες x 

μμανῶς ἔχοντες. D. 

(74) Καὶ χόλασις τοῦ διαθόλου ém' ἐμὶ ἐρχέσθι-- 

Euseb : Κολάσεις τοῦ 01262202 εἲς ἐμὲ ἐρχέσθωσα -- 
Sitniliter et Metaphrastes: nisi qaod cum nostr- 
libris conjunctionem xal retineat, et ix' ἐμὲ lega. £- 
Noster Ignatii interpres (et cum eo Robertus Lim — 
colniensis. Commentar in Dionysii lib. De divin £4 
nominib., cap. &): « Male punitiones diaboli in me 
veniant. » Vetus vulgatus : « Et damnatio diaboli; 
oinnia in me veniant » iita enim legnnt mss. codi- 
ces ; non, ut Jucobus l'aber edidit : « Flagella dia- 
boli omnia in me veniant »). Rufinus, apud Gildam: 

« Et omnia in me unum supplicia diaboli arte qna- 
sita conflentur. » Hieronymus : « EL tormenta dia- 
boli in me veniant, » etex eo Sophronius : Kai βά- 
σανοι διαθόλου eic ἐμὲ ἔλθωσιν. Ip. 

(13) Τὰ πέρατα. Ita etiam legit noster interpres: 
sed Metaphrastes, τὰ τερπνᾶ, « jucunditates. » 

D. 
(16) Ἑμοὶ ἀποθανεῖν διὰ Ἱπσοῦν Χοιστόν. Me- 
taphrast., Moi ἀποθανεῖν ?v Ἀριστῷ Ἰησοῦ : cum quo 
facit οἱ Vetus vulgatus Ignatii interpres; nam ÁÀn- 

licanus noster priorem lectionem est seculus. 

D. 


EPISTOLJE INTERPOLAT/E. —AD ROMANOS. 


814 


σι (77); Tóv Kópiov ποθῶ, τὸν Yióv τοῦ A lium veri Dei et Patris, Jesum Christum. Illum 


vo5 θεοῦ (78) καὶ Πατρὸς, ]ησοῦν τὸν Χτιστόν, 
ον (rti, τὸν ὑπὲρ fuv ἀποθανόντα vai iva- 
α (79). Συγγνωμονεῖτὲ (80) µοι, ἀθελφοὶ μὴ 
Menxk uot εἲς ζωὴν οθάσαι (BÍ). Ἰησοῦς vip 
ἡ ζωὴ τῶν πιστῶν. Ἁἡ íi? θελἠσττὲ (89) µε 
ινεῖν θάνατος vip ἔστιν dj ἄνευ Χριστοῦ ζωή. 
ιεοῦ θἐλοντά µε εἶναι, χόσμῳ μὴ χαρίσησθς (83). 
& us καθαρὸν φῶς λαθεῖν. ᾿Εκεῖ (84) παραγε- 
ος, ἄνλρωπος θεοῦ ἔσομαχι, ᾿Επιτρέψατὲέ uo: 
τὲν εἶναι πάθους Χριστοῦ τοῦ θεοῦ µου (85): εἲ 
οτὸν ἐν ἑαυτῷ 35 (66) ἔχει, νοησάτω 5 θέλω, καὶ 
αθείτω (87) uot, εἰδὼς τὰ συνἑχοντά µε. 

. Ὁ ἄρχων τοῦ α ῶνως τούτου διαρπάσαι µε βού- 
, καὶ τὴν εἰς τὸν Θεόν μου γνώμτν διαφθεῖρα.. 
ἱς οὖν τῶν παρόντων !* ὑμῶν βονθείτω αὐτῷ' 
ον iuo! γένεσθς (83) 15, τοῦτ) ἔστι, τρ θεῷ (89) !9. 
λαλέτε ἹΙητοῦν Χριστὸν, κόσμον δὲ προτιμᾶ- 
)y βασκανία (91) tv ὑμῖν μὴ κατοιχκείτω' μτδὲ 
à ὑμᾶς παρὼν παρακαλῶ, πεισθΏτε (9ὁ)' 
ις δὲ μᾶλλον πιστεύσατε, οἷς (93) γράρω ὑμῖν. 
αρ Ὑράγω ὑμῖν, ἐρῶν τοῦ δ.ὰ Xp:stóv ἀποθα- 
(94). 'O ἑμὸς ἔοως ἐσταύρωτα, (95), καὶ οὐκ 
ἐν ἐμοι πρ φιλοῦν τι’ ὕδωρ δὲ Lov, ἀλλόμε- 
, ἐμοὶ, ἔσωθέν µοι λέγει Δεῦρο πρὸς τὸν Ha- 
(96). Oo ἦδομαι (97) τροφῇ φΏορᾶς, οὐδὲ ἡδο- 


Metaphr. μτδὲ. 5 al. ἐνταῦθα. 


) TZ» 9$ doy» αὐτοῦ ἀπολέσῃ. Metaphrast. ( 


vuoi, τὴν doy?» αὐτοῦ ; ex Matth. xvi, 26. 


R. 

} 0105. Dei nomen, quod ab Augustano co- 
aberat, ex Greco Nydprucciano et vetere vul- 
Latino restitutum est. In. 

ἡ Ka) ἀναστάντα. Pro 1549 (que a Metaphra- 
bsunt) vetus noster interpres subjicit ; « illum 
qui propter nos resurrexit. Ille lucrum mihi 
;et. » Ip. 

) Συγγνωμονεῖτε. Metaphrast., Συγγνῶτε, Intp. 
) Mi, ἐμποδίσητὲ pot εἷς ζωὴν Φφθάσσι. Με- 
rast. M3, ἐμποσοίσττὲ uo: ζῆσαι. Anglican ,« Non 
diatis me vivere. » Vet. vulgat., « Ne mihi 
'diatis ad vitam ; » ut habent mss. vel ut, Grom- 
o rejecto, in libris editis habetur emendatum; 
mihi impedimentum opponatis ad vitam. » 


|} M3, θελήσητε. Metaplirast. μηδὲ θελήσ. Intp. 


J) Τοῦ 6:02 Πἐλοντά µε εἶναι, κόσμῳ μὲ ya- ῃ 


30s. Vet. vulgat. « Dei volens esse, mundo 
placeam. » Anglican. ; « Dei volentein esse, 
mundum non separetis me (7*«5ls750c) neque 
materiam seducatis. » Ip. 

&) Ἐκεῖ. Metaphrast. éxet γάρ. Ip. 

3) Ἐπιτρέφατὲ µοι µμιμττὴν εἶναι πάθους 
Χριστοῦ Θεοῦ µου. Α Theodosianis et Caini- 
wereticis, apud Anastasium Sinaitam in '035- 
ita citata mvenitur hawc sententia ; Ῥάσατε µι- 
Bv εἶναι πάθους Χριστηῦ τοῦ θεοῦ µου Vetus 
iatus ; « Concedite mihi ut sim imitator passio- 
Dei mei. » Ip. 

6) Ἐν ἑαυτῷ. Ita Metaphrastes, et uterque ve- 
Latinus interpres; ubi codex Augustanus et 
pruccianus habet ἐνταῦθα. Ip. 

Hj) Συµπαθείω. — Metaphrast.  sopmofr5zto. 
8) Μᾶλλον ipo: υγένεσθε. Lib. Nydpruccianus ; 
ιλον δὲ παραγίνεσβε. Ip. 


9) Ti 8«ip. Ita idem codex habet ; ubi αἲ1, τοῦ 


1* deest in ms. 


quiero. qui pro nobis mortuus est et resurrexit. 
Ignosrite mihi, fratres ; ne mihi impedimento sitis, 
quominus ad vitam perveniam Jesus enim est vita 
fidelium. Ne me velitis mori ; mors namque est, 
vita sine Christo.Cumque cupiam Dei esse, ne me 
mundo condonetis Sinite me purum lumen hau- 
rire. Cum illic fuero, homo D^i ero. Permittite 
mihi, ut emulator sim passionis Christi Dei mei ; 
si quis ipsum in seipso possidet, intelligat quid 
volo, et compatiatur mihi, ut qui sciat que me 
constringunt. 


ΥΠ. Princeps hujus seculi rapere me vult, et 
voluntatem quam erga Deum habeo, corrumpere. 
Nullus itaque vestrum qui praesentes estis.opitule- 
tur illi: potius mei sitis, id est Dei. Ne loqna- 
mini Jesum Christum, et mumdum praferatis ; in7 
vidia in vobis non habitet, neque si ego presens 
vos obsecrem, obtemperetis; verum his potius 
credite, qua» vobis scribo. Vivens enim scribo ad 
vos, aniore caplus inoriendi propter Christum. 
Meus amor crucifixus est ; et non est in me ignis 
quidpiam amans ; sed aqua viva, saliens in me, 
intus mihi dicit: Veni ad Patrem. Non gaudeo 
corruptibili nutrimento, nec voluptatibus hujus 


et Metaphr. 


0:02, et Anglican., « Dei mei ; » cum qua lectione 
aptius quadraret ἐμοῦ quam goi yévsate. Ip. 

(90) Πἱροτιμᾶτε. Metaphrast. ἐπιθυμεῖτε, et. ÀAn- 
glican. similiter: « concupiscatis. » Ip. 

(91) Bas«zv:z. Anglican., « Invidis. » Vet. vul- 
gat. : « Fascinus : » non, ut habent editi, « Faci- 
nus. » Ip. 

(92) Μτδὶ ἐὰν ἐγὼ ὑμᾶς παρὼν παρακαλῶ, 
πεισθΏτε. Metaphrast. Μο) ἂν ἐγὼ παρὼν παρα- 
χαλῶ ὑμᾶς, πεισθζτἐὲ µοι. Ip. 

193) Π.στεύσατε, otc. Metaphrast. Ἠείσθητε, ot; 
ἐγώ. Tp. 

(94) Ζῶν γὰρ γράφω ὑμῖν, ἐρῶν τοῦ διὰ Χριστὸν 
ἀποθανεῖν. Metaphrast., 'EE ὤν γάρ Ὑράφω ὑμῖν, 
ἐρῶ τοῦ ἀποθανεῖν. « Ex iis enim que scribo ad vos, 
mori cupio. » anglican. * Vivens enim vobis scri- 
bo, desiderans mori pro Christo, » Vet. vulgat. 
« Vivus enim vobis scribo, desiderans mori pro 
Christo. » Ip. 

(93) Ὁ ἐμὸς ἔρως ἑσταύρωται. Dictum hoc ce- 
leberrimum ab Origene citatum est, Prologo in 
Canticum canticor., et Dionysio, in lib. De divinis 
nominib , cap. 4, ut etiam ab ipsius scholiasta Maxi- 
mo, hyperaspista Theodoro 'in Bibliotheca Photii, 
num. {) et encomiasta Michaele Syngelo. De Πο” 
rum vero verborum duplici sensu, videndrm notatio- 
nes Me'strei in hanc epistolam, et Halloixii in Vi- 
tam Ignatii, cap. 10. Tp. 

(06) Οὐκ ἔστιν ἐν ἐμοὶ πῦρ φιλοῦν ct ὕδωρ δὲ 
tà», ἀλλόμενον iv ἐμοὶ, ἔσωθέν µοι λεγὲι Δεῦρο 
πρὸς τὸν Πατέρα. Metaphrast.: Οὐκ ἔστιν iv ἐμοὶ 
πρ φ.ιλόύλον' ὕδωρ δὲ μᾶλλον ζῶν καὶ λαλοῦν dv 
ἐμοὶ, ἔσωθὲν µοι λέγον' Δεῦζο πρὸς τὸν Πατέρα. 
« Non est in me ignis mundane ππίογ]ερ (vel rei 
ullius terrenrm) amans ; aqua autem potius viva el 
in me loquens, qua intus mihi dicit ; Veni ad Pa- 
trem. » Noster interpres ; « Et non est in me ignis 

amans 
η ""δημει Nydpruccianus codex habet ἆσο- 


pat. 


!5 al. rapxy!vec0c. — !5 al. του θεοῦ. 


8106 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


816 


vite: panem Dei volo, panem calestem, panem A ναῖς τοῦ βίου τούτου (08): à20v τοῦ θεοῦ θέλω, ἄρτον 


vite, qui est caro Christi Filii Dei, qui factus est 
posterioribus temporibus ex semine Davidis et 
Abraho ; ac potum volo, sanguinem illius, qui es 
charitas incorruptibilis, et vita veterna. 


VIII. Nolo amplius secundum homines vivere : 
id autem flet, si vos velitis. Christo confizus sum 
cruci: vivo autem, jam. non ego, quandoquidem vi- 
vit in me Christus !* ? Brevibus litteris oro vos, ne 
mihi negetis ; credite mihi, quod Jesum amo pro 
me traditum. Quid retribuam Domino pro omnibus 
qua retribuit mihi 3 ? Ipse autem Deus et Pater, et 
Dominus Jesus Christus, manifestabit vobis haec, 
quod vere dicam. Atque vos una mecum orate, ut 


scopum attingam in Spiritu sancto. Non secunduin b 


carnem vobis scripsi, sed secundum Dei arbitrium. 
Si patiar, adamastis me : sin rejiciar, cdislis. 


IX. Meimores este in precibus vestris Ecclesio 
que& estin Syria, que pro me, Domino pastore 
utitur, qui dixit: Ego sum pastor bonus?! ; et so- 
lus ipsam curabit vice episcopi, ac vestra in ipsum 
charitas. Me vero pud^t de illorum numero dici: 
nec enim dignus sum, cum novissimus eorum sim 
et abortivus ; sed per misericordiam Dei obtinui, 


11 deest in ms. 


30 psa]. cxv, 12... ?! ms. et Metaphr. 7222:277. 


1* ms. et Metaphr. add. θαελύσατε οὖν, ἵνα καὶ ὑμεῖς θελιθῆτε, 
3? Joan. x, 11. 


οὐράνιον, ἄρτων ζωᾶς, ὃ ἐστι σὰρξ !7. ᾿]ησοῦ Χριστοῦ 
τοῦ Ylo5 τοῦ θεοῦ (09), τοῦ Ὑενομένου ἐν ὑστέρῳ ἐκ 
σπέρματος Δαθὶὸ xal ᾽Αδραάμ’ καὶ πόµα θέλω (1) τὸ 
αἴμα (3) αὐτοῦ, ὃ ἐστιν ἀγάπι ἄφθαρτος, καὶ dt». 
v1o€ ζωή. 

VIII. Οὐκ ἔτι θέλω κατὰ ἀνθρώπους ζην: τοῦτο Ob ἔ- 
σται, ἐὰν ὑμεῖς θέλητε 13, Χριστῷ συνεσθαύρωμαι (3) 
ζῶ Ob, οὖν ἔτι ἐγὼ, inem ζῇ ἐν ἐμοὶ ὁ Χρι- 
στός, Δι ὀλίνων γραμμάτων αἰτοῦμαι ὑμᾶς, μὴ (4) 
παρα τήησασθὲ µε, π.στεσατὲ µο:, ὅτι τὸν Ἰησοῦν 
φιλῶ, τὸν ὑπὶρ ἐμρῦ περαλοθέντα,. Τί ἀντάποδώσιω 
τῷ hopip περὶ πάντων (v. ἀνταπέδωκέ uox  Αὐτὸς 
δὲ ὁ θεὺὸς καὶ Ἱατὴρ, καὶ ὁ Ἱύριος (5) ᾿]τουῦς ὁ 
Ἀριττὸς, φανερώσει ὑμῖν ταῦτα, ὃτι ἀληθῶς λέ- 
γω (0). Kai ὑμεῖς συνεύξασθέ µο:, ἵνα τοῦ οκοποῦ 
τύχω, iv Πνεύματι ἁγίῳ (7) O3 κατὰ σάρχα ὑμῖν 
ἔγραφα, ἀλλὰ γατὰ γνώμην θτοῦ. 'Exv πάθω, jya- 
πύσατε (8): ἐἄν ἀποδοχιμασθῶ, ἐμισήσχτε. 

IX. Μνη µονεύετε ἐν τῇ εὖὐχῇ 1! (9) ὑμῶν τῆς ἐν Eop!g 
Ἐκκλησίας, Ἆτις ἀντ ἐμοῦ ποιμένι γοῖται τῷ κ»: 
pl (10), τῷ εἰπόντι "Εγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός, 
καὶ µόνος αὐτὴν ἐπισκοωπήστιι (14), καὶ jd, ὑμῶν εἲς 
αὐτὸν ἀγάπη. 'Evo 6* καὶ αἰσγύνομαι ἐξ αὐτῶν λὲ- 
γεσθχι οὐ γὰρ εἶαι ἄξ.ιυς dv ἔσχατος αὐτῶν, καὶ 
ἔκτριυμα (12): ἀλλ) ἑλέημαὶ τις εἶναι, ἑάν θεοῦ ἐπὶ 
!* Gal. i1, 19, 20. 


amans aliquam aquam, sed vivens et loqu^ns est { οὖκ ἔτι μὲν ἐγὼ, (Qf, δὲ, orsiv, ἓν ἐμοὶ µόνος Ἆρι- 


in me. Aqua autea alia viva manet in me, intrin- 
secus mihi dicens: Veni ad Batrem. » Greci in 
Menoo, die 20 Decembris : Oóx ἔσγες πῦρ φιλόῦλον 
ἐν co, Ἰγνάτ.ε ὕδωρ δὲ ζῶν μᾶλλον καὶ λαλοῦν' 
Δεῦρο πρὺς τὸν Πατέρα" ὕδιρ τὸ Ex ζωῆς εἷς ζωὴν 
μετοχετεῦον ἡμᾶς. « Non habuisti in te ignem ter- 
renorum appcetentem, ο Ilgnati, sed potius aquam 
vivam et dicentem : Huc ad Patrem, aquain salien- 
tem, e vita in vitam nos transferentem. » Ussgn. 
(98) Οὐ2ὲ i9ovai; τοῦ loo τούτου. Melaphrast. 
O36k ἡδοναῖς ταῖς τοῦ βίου τούτου. Vet. vulrat , 
« Neque voluptates vitze hujus desidero ; » sic enim 
in*. Magdalenensis et Petavianus legit ; non « hu- 


jus muni, » ut alii. Ip. 
(99) "O ἐστι σὰρξ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ τοῦ 1οῦ τοῦ 


στὸς. « Tanquam spiritu semper exasstuans, cum 
desiderio clamavit sanctus martyr in mediis peri- 
culis ; Christum gaudens insequor. cum Christo 
sum crucifixus. Vivo autem, jam non ego ; vivit 
vero in me (inquit) solus Christus. » 14. 

(4) Mz, t2:a1170a201 ns. Desunt ista et in Me- 
taphrasta et in nostro interprete. Vet. vulgat., « Ne 
mihi obsistatis, » vel iut in Magdalenensi et Peta- 
viano codice legitur) « observetis. » In. 

(5) Ὁ θεὺς xai Ι]ατὴρ, xai 6 Κύριος. ]ta et 
Vet. vulgat., « Deus et Pater et Dominus. » Sic 
enim habent codices mss.. licet in Magdalenensi 
prior conjunctio desit ; et libri editi auctiorem le- 
ctionem exhibeant ; « Deus et Pater Domini nostri 
Jesu Christi, et ipse Dominus. » Ip. 


θεοῦ. Ita Melaphrast. Nosler interpres : « Quod est (0: Ιησούς ὁ Χριστὸς Φφανερώσει ὑμῖν ταῦτα, — 
caro Jesu Christi. » Vet. vulgat., « Qui (vel « qua, » ὅτι ἀληθῶς λέγω Metaphrast., Ἰησοῦς δὶ Χριστὺς — 
ut habet Magdalenensis codex) est caro Jesu Christi ὑμῖν ταῦτα φανερώσει, τὸ ἀφευοὲς στοµα, Ott TE F- 


Filii Dei (« vivi » additur in libris excu:is: quod a 


D 


λέγω. [ο. 


(7) Καὶ ὑμείς συνεύξασθὲ µοι, ἵνα τεῦ σκοποῦκξ- 
τόχω, ἐν Ηνεύματ. ἁγίῳ. Pro his Metaphrasteszmee 
tantum habet; αἰτήσασθε περὶ ἐμοῦ, ἵνα ἐπιτύγω,-- 
εἰ noster interpres ; « Petite pro me, ut attingam. »—— 
D. 

8) Πγαπήσατε. Anglican., « Voluistis. » Ip. 

9) Eoy à. Metaphrast , προσευχῃ. Ip. 

(10) Ἀρηται τῷ Kop'w. Id., τῷ θιῷ χέχρητει. 


mss., uti etiam ἃ Greco, αὐαςί), » Ποο autem in 
loco non agi de sacramento eucharisti: (ut puta- 
vit Baronius, ad aun. 31i, 8 59 et 109, & 25) ; sed 
de ipsius Dei fruitione in celo par martyrium, in 
Notationib. ab 10 caput Vite Ignatii, ostendit Jo- 
suita Halloixius. lp. 

(1) Πόμα θἐλω. Metaphrast., Ηόμα θιοῦ θέλω. 


(2) Αἷμα. Ita. Metaphrastes, et uterque vetus in- 
terpres Latinus : non πόµα, ut codex Auge.stanus 
et Nydpruccianus habet. Ip 

(3) Ἀριστῷ συνεσταύρωμαι, ete. Pro verbis his, 
ex Galat. 11,20 petitis, Metaphrastes legit : θελήσα- 
τε οὖν, ἵνα καὶ ὑμεῖς θεληθῆτε ; et noster interpres ; 
« Velite antem, ut οἱ vos acceptemini. » Quanquam 
Iro vulgata lectione facit illud in Graecorum Menaeo, 

cemb. 20; Ζέων ὡς ἀεὶ τῷ πνεἼματι Ó Ἱερομάρ- 
τυς, ligat. σὺν πόθῳ ἐν quie τῶν κινδύνων: Χρι- 
στὸν δ.ώκω γαίρων, Χρ.στῷ συνεσταύρωμαι. Zi δὲ, 


D. 
(11) Καὶ µόνος αὐτὶν ἐπισχοπγσει, dd. ; Μόνος 
αὑτῖν ᾿[ησοῦς Ἀριστὸς ἐπισκοπήσει, et noster inter- 
res;« Solus ipse Jesus Christus vice episcopi sit.» 
et. vulgat., « Qui visitavit eam ; » vel, ut in mss. 
habetur ; « Et solus eam visitavit, » vel ; «visitabit» 
potius, ut in quibusdam legitur. Ip. 
(12) "Extpopua. Vet vulgat. « purgamentum. » 
An lican. rectius ; « abortivum, ». ex 1 Corinth. xv, 
. Ip. 


EPISLOLJE INTERPOLAT/E. — AD PHILADELPHENSES. 


818 


Γπαζεται ὑμᾶς τὸ ἐμὸν πνεῦμα, καὶ d, ἀγά- À ut sim aliquis, si Deum assequar. Salutat vos 


κκλησιῶν τῶν ὀεξαμένων us εἰς 13 ὄνομα (13) 
ιστεὺ, οὐχ ὡς πχροθεύοντα' καὶ γὰρ αἱ μὴ 
, - e "Nw - 4 ρα 24 , 
σαί µοι τῃ 02rp (14), κατὰ πόλιν 15 µε προή- 
(9 6$ ὁμῖν ταῦτα ἀπὸ Σμύρνης, διὰ Ἐφεσίων 
μαχκγρίστων. "Esc 6$ dux ἐμοὶ σὺν πολ- 
Aot; (16) Κρόκος, τὸ ποθητὸν ὄνομα. Περὶ 
λθόντων 15 (47) ἀπὸ Συρίας εἲς "ours, tio 
), πιστεύω ὑμᾶς ἐπεγνωκένα:' οἷς καὶ ὁτ- 
(Js µε ὄντα' πάντες γὰρ εἶσεν ἄξιοι 0:02 
οὓς πρέπον ἐστιν ὑμῖν κατὰ πάντα ἂνλ- 
8). Ἔγρανα δὲ ὑμῖν ταῦτα τῇ πο} iva 
Σεπτεµθρίων 35 (19). Ἔῤῥωσθε εἰς τέλος 

ιομονῃ Γητοῦ Χριστοῦ (21). 


meus spiritus, et charitas Ecclesiarum quo me ae- 
ceperunt in nomine Jesu Christi, non quasi preeter- 
euntem ; etenim qua me in via non convenerunt, 
in civitatibus deduxerunt me. 

X. Scribo autem vobis hzc e Smyrna, per Ephe. 
sios merito beatos. Est autem una mecum cum 
aliis multis Crocus, exoptatum nomen. De his 
qui e Syria Romam venerunt, ad gloriam Dei, 
credo vos cognovisse: quibus et significate me 
prope esse; omnes enim sunt Deo digni, et vobis ; 
quos decet ut vos per omnia refocilletis, Scripsi 
vero vobis hiec die ante ix Kalendas Septembres. 
Valete in perpetuum, in patientia Jesu Christi. 





|y ΦΙΛΑΔΕΑΦΕΙΣ 59 


ὁ καὶ θεοφύρος, Ἐκκλησίᾳ θεὀὈ Πατρὸς 
X59 'Inso9 Χριστοῦ, τη οὖσῃ ἐν Φιλα- 
ἐ ἀγάπῃ (23) dÀszuiva, καὶ ὀδρα- 
, [4 , - 4 * 
ιν ὁμονοίχ 0:09, καὶ ἀγαλλομένῃ, ἐν 
ε τοῦ Νορίου ἡμῶν Ἰησοῦ 37-35 ἁλιακοί- 
b) , xxl ἓν τῇ ἀναστῖσε αὐτοῦ πεπλτ- 
ivy ἕν παντ' ἑλεει Y. ὃν ἀσπάζομαι dv 
Ἰησοῦ Xo:3:09, Ἆτις ἃττ γατὰ αἰώνιο 

i UC 3 /Ca778 κ. γ η . 6 
, A ^ 9uie z2À E Evi BL : 
3140704 (20).  paÁÀ:sta ἐν twi οὖσι σὺν 


Γκόπῳ καὶ τοῖς πρετθυτέροις καὶ ὅτα- 6 


ἀπολεδειγμένοις ἓν θελήματι θεοῦ Πα- 
^ t . Fc :] ο. . - e A 
ó:à τοῦ Κυρίοῦ ᾿Γησοῦ Ἀριστοῦ, ὃς κατὰ 
ow βούλημα 5 ἐστήριξεν αὐτοῦ βε- 
26) τὴν ᾿Εχκλὴσίαν ἐπὶ τῇ πέτρα, οἶκο- 


$4 9 ms. σάρχα. Melapl. σάρκα, xax 
11.35 ms,, Ἰησοῦ Χριστοῦ. 


ττεμθρ!4. Melaphr. Σεπτεµθρίου. 
"uz. ?! Matth. xvi. 18. 


vou. ]ta Metaphrast. et noster inter- 
. nomine. » Codex vero Nydpruccianus, ὡς 
vet. vulzat.: « sicut nomen. » UssEn. 
ó9. In Metaphrasta additur, τῇ κατὰ 
in nostro quoque interprete : « qua se- 
arnem. » Ip. 

"jvxq5». Melaphrast. 257 15v, et noster 
erunt. » lp. 


α ἐμοὶ oov πολλοῖς καὶ ἄλλοις. Metaphrast. D 


ς πηλλοϊῖς Xua Eua! val. Tp. 
110, c203:À(9vzwv. ld. : τῶν σονελθόν- 
Anglican., « de advenientibus mecum. » 


v2ízo, batis jui. κατὰ πάντα ἀναπαῦσαι. 
lican., « Quos decens est vos secun- 
ia quietare; » licet vetus vulgatus le- 
ipud vos me oportet in omnibus roquie- 
bi illudj «in omnibus» ] ex Magdale- 
etaviano ms. restituimus. Ip. 

πρὸ ἑννέα Καλανὸῶν Σεπτεµθο2ίων. Vel, 
»». ut in Metaphrasta. In Mostrei et Ve- 
jne, τῇ περ; ἑωνέα Ka)xv2. perperam est 
Et Grocas quidem Kalendas in pro- 
biisse, nemo est qui ignoret. Veruin ad 
scribentem Homanis consueta temporum 
uti, quis rationi consentaneum esse non 
rit ? presertim cum ab aliis scriptoribus 


πόλιν. 


AD PHILADELPHENSES. 


« [gnatius, qui et Theophorus, Ecclesise Dei Patris 
et Domini Jesu Christi, qui est Philadelphie, in 
charitate miséricordiam consecuta, ac firmate in 
Dei concordia, et exsultanti in passione Domini 
nostriJesu inseparabiliter, ac per resurrectionem 
ejus pleneinstructe (n omni misericordia : quam 
saluto in sanguine Jesu Christi, quod est gaudium 
sempiternum et stabile ; maxime iis qui unum 
sunt cum episcopo, presbyteris, et diaconis ; de- 
signatis in voluntate Dei Patris, per Jesum Chri- 
stum, qui secundum propriam voluntatem snam 
firmavit Ecclesiam super petram ?!, edificio spi- 
rituali, non manu facto ; in quam simul irruen- 
les venti et fluvii, non potuerunt eam subvertere ; 


1 ms. οἱ Metaphr. τῶν συνελθόντων µοι. 
" in ms. inser. moÀÀr ἀγάπφ. 


Grecis qui sub Romano vixerunt imperio, hoc 
factitatrum videamus : ut in Hippolyti Canone Pas- 
chali, Epiphanio, Socrate et aliis historicis obser- 
vare licet. 1p. 

(0) El; τέλος ᾿Αγαπητοί, in Metaphrasta addi- 
tur. 1p. 

(91) Χριστοῦ, ᾽λμήν, in eodem additur ; ut et in 
editione vulgata Latina ; quanquam in ea etiam a 
Magdalenensi et petaviano ms. absit. Ip. 

(29) Πρὸς Φ.,λαδελφεῖς. Vel. Φιλαδελφίους, ut in 
codice Njdprueciano legitur. Philadelphenos eos 
appellat Plinius. Hxc vero, et. sequens ad Smyr- 
naos Epistola Troade missa est: sicut quatuor 
praecedentes scriptum sunt Smyrna, quod etiam ab 
Eusebio, lib. in Histor., κεφ. λε, λς, est notatum. 
Ip. 

(33) 'Év ἀγάπι. Anglican., « Asiw. » Ip. ] 

(21) Τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ ἁλιακρίτως. Angli- 
can,, « Domini nostri » (ut D. Montacutii) vel, « Do- 
mini Jesu Christi » (ut Cantabrigiensis habet ms.) 
« inseparabiliter. » Vet. vulgat., « Domini nosrti 
indiserete ; » sic enim ex mss. restituimus ; ubi 
editi legunt, « Domini indivisa. » Ip. 

(23) Παράμονος. Anglican., « incoinquinatum. a 
Vet. vulgat., « singulare. » Ip. 

(26) ᾿Ηστήριξεν αὐτοῦ βεδαίως. Anglican.. « fir- 
mavit in flrmitudine. » Ip. 


819 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


820 


sed nec valeant unquam spiritualia nequitia, ve- À δομῆ πνευµατικῇ 37 (27), ἀχειροτοιήτῳ, (Yi συγ- 


rum inflrmentur virlute Domini nostri Jesu 
Christi. » 


- ^ ^ [i 
τὰ πνευματιχὰ τῆς πονηρίας, 3ÀÀ' ἐξασθενήσειαν δυνάμει 


I. Conspecto vestro episcopo, cognovi quod non 
a seipso neque per homines dignus habitus fuit ut 
susciperet ministerium ad communem utilitatem 
pertinens : nec per inanem gloriam, sed in chari- 
tate Jesu Christi, et Dei Patris qui suscitavit eum 
ex mortuis?* ; cujus obstupui modestia ; qui taci- 
tus plus potest quam qui plura loquuntur. Coapta- 
tus enim est Domini mandatis, et justificationibus, 
ut chord» cithare ; estque inculpatus, non minus 
quam Zacharias sacerdos *, Quapropter beatum 
censet anima mea illius in Deo propositum, qui 
cognosco illud virtutibus ornatum esse, ac per- 


Ἅλ2σαντες 3 (28) οἱ ἄνεμοι xai ot ποταμοὶ οὖκ 
ἴσχυσαν αὐτὴν ἀνατρέψαι, ἀλλὰ μηδὲ ἰσχύσε.ᾶν ποτε 
Ἰησοῦ πριστοῦ του Κυρίου ἡμῶν. 


[. θεασάµενος ὑμῶν τόν ἐπίσκοπον, ἔγνων (29) ὅτι 
οὐκ ἀφ᾿ ἑαυτοῦ, οὐνὰ δι) ἀνθρώπων ἡἠξιώθη τὴν δ.α- 
xoviav τὴν εἰς τὸ κοινὸν ἀν ήχουσαν ἑγχειρισθῆντι, οὐδὲ 
κατὰ κενοδοξίαν, ἀλλ᾽ ἐν ἀγάπῃ ᾿[ησοῦ Χριστοῦ, xal 
θεοῦ Ηατρὸς (30) τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ νεκρῶν. O5 
καταπέπληγµαι τὴν ἐπιείγεαν' ὃς σιγῶν πλέον δύναται 
τῶν πλέον λαλούντων (31). Συνήρµοσται γὰρ ταῖς ἔντο- 
λαῖς Κυρίου, καὶ τοῖς δικαιώµασιν, ὡς χορδαὶ τῇ κι- 
θάρᾳ΄ xal ἔστιν ἄμεμπτος, οὐχ ἧττον Ζαχαρίου τοῦ 
ἱερέως. Διὸ µακαρίζει µου d oy; τὴν εἷς θεὸν αὐτοῦ 
γνώµην 99, ἐπιγνοὺς ἐνάρετον xal τελείαν οὖσαν' τὸ 
ἀχίνητον αὐτοῦ, καὶ τὸ ἀόργητον iv πάσῃ ἐπιεικείᾳ 


fectum: illius immobilitatem, atque lenitatem B θεοῦ ζῶντος. 


ireque vacuitatem, in omni mansuetudine De: 
viventis. 

II. Fugite itaque, ut filii lucis et veritatis, se- 
ctionem unitatis, et pravam doctrinam heretico- 
rum, a quibus pollutio egressa est in omnem terram 5]. 
Ubi vero pastor est, eodem ut oves sequamini. 
Multi enim lupi velleribus induti 38, eos qui in Dei 
stadio currunt, per malam voluptatem captivos 
comprehendunt ; verum in vestra unitate non ha- 
bebunt locum. 

µΙ. Abstincte itaque ab herbis noxiis, quas Jesus 
non excolit, sed fera hominum interfectrix ; non 
euim sunt plantatio Patris, sed semen maligni. 
Non hac scribo, quod apud vos invenerim divisio- 


nem ; sed premunio vos, ut filios Dei. Quotquot C 


enim Christi sunt, hi sunt cum episcopo : qui vero 
ab illo declinant, etcum maledictiscommunionem 
amplectuntur, hi cum illis excidentur ; nec enim 
Christi agricultura sunt, sed diaboli sementis; a 
qno eruamini semper precibus fidelissimi et man- 


II. Ὡς τέχνα οὖν φωτὸς, ἀληθείας, φεύγετε τὸν 
μερισμὸν τῆς ἑνότητος (32), καὶ τὴν κακοδιδασχα- 
λίαν (33) τῶν αἱρεσιωτῶν (34), ἐξ ὧν μολυσμὸς 
ἐξῆλθεν εἰς πᾶσαν cv γῆν. Ὄπου ἐὲ ὁ ποιµήν 
ἐστιν, ἐχεῖ ὡς πρόθατα ἀκολουθεῖτε. Πολλοὶ γὰρ λύκοι 
χωδίοις ἡμφιεσμένοι, ἠδονῃ κακῇ αἰχμαλωτίζουσι 
τοὺς θεοδρόµους; ἀλλ᾽ ἐν τῇ ἑνότητι ὑμῶν οὐχ ἔξουσι 
τόπον. 

111. ᾽Απέχεσθε οὖν τῶν κακῶν βοτανῶν (33), ἁστ'- 
νας Ἴπσους ἉἈριστὸς οὐ γεωργεῖ, ἀἁλλ᾽ ὁ ἀνθρω- 
ποκτόνος 07,0, διὰ τὸ μὴ εἶναι αὐτὰς 99 φυτείαν Πα- 
τρὸς, ἀλλὰ σπέρμα τοῦ πονηροῦ. Οὐχ ὅτι παρ᾽ ὑμῖν 
μερισμὸν εὗρον V, ταῦτα γράφῳ'. ἀλλὰ προασφαλἰ- 
ζομαι ὑμᾶς ὡς τέχνα θεοῦ (36). Ὅσοι γὰρ Χριστοῦ 4! 
εἶσιν (37), οὗτοι μετὰ τοῦ ἐπισκόπου εἰσίν' ὅσοι 8' ἂν 
ἐχκλίνωσιν αὑτοῦ, καὶ τὴν κοινωνίαν ἀστάσωνται μετὰ 
τῶν χατηραµένων, οὗτοι σὺν αὐτοῖς ἐκκοπήσονται οὐ 


130 € at γεώργιον Χριστοῦ, ἀλλ᾽ (38) ἐχθροῦ σπορά’ o9 -- 
suelissimi pastoris qui vobis presidet **. Obsecro µῥυσθείητε πάντοτε εὐχαῖς τοῦ προκαθεζοµέἐνου ὑμῶν “« 

53 ms, οἰκοδομήσας πνεύµατι. 23 al. συγκλήσαντες. ὃν Gal. i, 1. 3* Luc. r 6. ὃ ms. ἀγάπην καθ 
γνώμτν. ? Jerem. xxm, 45; Const. αρ. vi, 5. 39 Matth. vit, 45. 99 al. αὐτοὺς. *9al. εὐρῶν. *ft msc 
θεου Χρ.στοῦ. — ** I. Const. ap. νι, 18. | 


(27) Οἴκοδομῇ πνευματικῇ. [ta ex codice Nyd. (33) Τὴν κακοδιθασκαλἰαν. Ita codices Nydpruc— 
prucciano reddidimus ubi Augustanus οἰκοδομῇ  cian., non τῆς χακοδιδασκαλίας, ut in Augustano— “ 
πνεύµατι, et Maestros οἰκοδομὴν πνεύµατι exhibe- D Auglican., « malas doctrinas. » Vetus vulgatus - 
bat. Noster vero interppes,« sancti Spiritus ipsius« ^ « malam doctrinam, » licet in Magdalenensi eu 
(ut est in Cantabrigiensi) vel; « sancto ipsius Spi- —Petaviano ms. legatur etiam :« male doctrinzg.»In. ^ 
ritu (ut in D. Montacutii est exemplari) hic legit : (34) 'Γῶν αἱρεσ.ωτῶν. Vid. Prolegomena, in flnez— 
reliquis superfluis omissis, que sequuntur in hac — cap, 11. Ip. 
ἔπιγραφῇ, UssEn. (35) Βοτανῶν. Anglican... « herbis. » non (ut ins 





(28) Συγκλύσαντις. Sic. Nydpruccian , recte, pro 
συγχλήσαντες, quod alibi legitur Eprr. PATROL. 

29) "Exvov. Augustan. corrupte, άγνυν. UssER. 

30) ᾽]ητοῦ Xp:st55, καὶ 8:05 [Ιστρός. Anglican-, 
« De! Patris et Domini Jesu Christi. » Ip. 

(31) Τῶν πλέον λαλούντων Ἱο., « Qui vana lo- 
quuntur. » Ip. 

(32) ᾽Αληθείας, φεύγετε τὸν μερισμὸν τῆς ἑνότητος. 
Idem ἀληθείας et μερισμὸν conjungit. omissa illa 
additione τῆς ἑνότητος. « Veritatis fugite partitio- 
nem, » ubi et Glossa hec apponitur : « Licet veri- 
tas sit impartibilis, tamen eam videntur partiri qui 
sectas varias adinvenerunt vel sequuntur. » In. 


vet. vulgat. per errorem scriptum est) « verbis. » 
I 


D. 

(36) ᾽Αλλὰ προασφαλίζοµαι ὑμᾶς ὡς vixva θεοῦ. 
Vet vulgat., « sed muniens vos ut filios Dei. » An- 
glican., « sed abstractionem, » quasi diceret (in- 
quit hic Glossa): « Non ideo moneo vos fugere 
partitionem, quasi invenerim eam apud vos ; sed 
potius inveni apud vos a materialibus et partibili- 

us abstractionem. » Ip. 

(37) "Όσοι γὰρ Χριστοῦ εἶσιν. Anglican., « Quot- 
quot enim Dei sunt et Jesu Christi. » Ip. 

(38) ᾽Αλλ’. Augustan. àz' ; male. Ip. 


EPISTOLA INTERPOLAT/E. — AD PHILADELPHENSES. 


832 


€. τοῦ πιστητάτου καὶ πρφοτάτου. Παραχαλῶ A itaque vos in Domino ; quotquot penitentia ducti 


ic Ev Κυρίῳ, ὅσοι ἂν μετανοήσαντες (39) ἔλθωτιν 
ἑνότητα τῆς ᾿Εχχλησίας, προσδέχεσθε αὐτοὺς 
, - 
ίσης πραότητος, Ίνα διὰ τῆς γρησ-ότητος xal 
- iod , 
εξικαχκίας ἀνανήψαντες Ex τῆς τοῦ διαθόλου 
t. ἄξιοι ᾿Γησοῦ Χοιστοῦ (40) γενόµενηι, σωττ- 
υνίου τό /ωσιν ἐν τῇ βαχσιλείᾳ τοῦ Χρ.στοῦ. 
X, μὴ πλανᾶσθε (44) Ei τις σχίζοντι ἀπὸ τῆς 
ις (43) ἀχολουβεῖ, βασιλείαν θεοῦ οὐ κληρονο- 
καὶ εἴ τις οὐκ ἀφίσταται τοῦ ψευλολόγου χή- 
3 4! ” LJ , 
εις Ύξενναν χαταγοιθήσεται. Όύτε γὰρ εὖτε- 
[στασθχι y, 4υτε δὲ λυσσεθέσι συγκεῖτθαι 
τις ἐν 2). ox2'q ννώαῃ (19) πξοιπατεῖ, οὗτης 
t Ἀ2ισ-οῦ, οὔτε τοῦ (αχθους αὐτοῦ κχοινωνός' 
τιν ἀλώπτξ, οθορεὺς ἀμπελῶνος Χριστοῦ (44). 
tt ou τονσναμ/ννυσθς, ἵνα μὲ moy mA 50e 
w -— * $2 » 4 4 » 
xav πατηρ ἡ xXx» υἱὸς, xXv ἀθελφὸς, xv 
. Οὐ φείσετχι γάρ sou, orsiv, ὁ ὀφθαλμὸς 
«p. Too; μισοῦντες οὖν τὸν θ:ὸν, μισεῖν 
A - - 9 - - 
αἱ ὑμᾶς, καὶ ἐπὶ τοῖς ἐχθροῖς αὐτοῦ ἐκτή- 
40) οὐ μὴν xai τύπτειν αὐτοὺς 7| διώκε;ν; 
tà &Üvr, τὰ μὴ εἰδύτα τὸν Κύριον xal θεόν 
θροὺς μὲν ἑγεῖσθαι, καὶ Χχωρίζεσθαι ἀπ᾿ αὖ- 
- ^ * Δ 9 , - 
υθετεῖν δὲ αὐτοὺς, xal Emi μµετάννιαν παρα 
9 wv 4 9 * -- 
ἐὰν doa àxojsgw3:v, ἐὰν ἄρα ἐνδῶσι (46). 
, 3 » * - 5 
2ωπος Y22 ἔστιν 0 θεὸς ἡμῶν, xal πάντας 


οὓς θέλει σωθῆναι, καὶ εἷς ἐἑπίγνωσιν 
ς ἐλθεῖν. ἂιὸ τὸν Άλιον αὐτοῦ ἀνατέλς 
) πὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς, καὶ βρέχει 


. - 3 p * 9 d 
ον 90 ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. οὗ τῆς 


venerint ad unitatem Ecclesia, suscipite illos cum 
omni mansuetudine ; ut per bonitatem et patien- 
liam vestram resipiscentes ex diaboli laqueis *$, 
digni Jesu Christo facti, salutem consequantur 
teternam in regno Christi. Fratres, ne erretis. Si 
quis eum sectatur qui se absciderit a veritate, 
regnum Dei non hiereditabit : et si quisnon absce- 
dit a falsiloquo preedicatore,in gehennam condem- 
nabitur. Nec enim a piis discedere oportet, nec 
cum impiis convenire. Si quis in aliena sententia 
ambulat, hic non est Christi, neque passionis ejus 
particeps ;sed est vulpes corruptrix vinem Christi*. 
Cum ejusmodi non commisceamini, ne cum illo 
pereatis ; quamvis paler sit,quamvis filius, quam- 
vis frater.quamvis domesticus 55. Non ραγοοί enim, 
inquit.« oculus tuus super eum *6. Osores ergo Dei, 
et vos odiss^ oportet, et super inimicos illius tabe- 
scere 9; » non autem etiam verberare aut persequi 
illos, ut faciunt gentes quae ignorant Dominum et 
Deum 38 ; sed pro inimicis habere, et ab iis segre- 
gari ; eos tamen commonefacere,et ad parnitentiam 
cohortari, si forte audiant, si forte cedant. Nam 
hominum amans est Deus noster,et « omnes homi- 
nes vult salvos fieri, et ad agnitionem veritalis ve- 
nire 9, » Quapropter « solem suum oriri facit super 
bonos et malos, οἱ pluit ünbrem super justos et in- 
justos * ; » cujus benignitatis cum vellet Dominus 
nos esse imitatores,inquit : « Estote perfecti, sicut 
et Pater vester celestis perfectus est 95. » 


t*,c05 θέλων καὶ ἡμᾶς εἶναι μιμητὰς 6 Κύριος, λέγει΄ Γίνεσθε τέλειοι, καθὼς xai ó Blavzp ὑμῶν ὁ οὐ- 


τέλειός ἐστιν. 

δγὼ πέποιθα εἰς ὑμᾶς ἐν Koplp, Ort οὐδὲν 
ρονήσετε. Διὸ καὶ θαῤῥῶν γράφω τῇ ἀξιοθέῳ 
HAGV, παραχκαλῶν ὑμᾶς, pez πίστει, καὶ il 
ατι, καὶ μᾷ εὐχαριστίχ χρῖσθαι (48). Μία 
ιν 2, σὰρξ τοῦ Κωρίου ᾿[ησοῦ 53, καὶ ἓν αὐτοῦ 
τὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἔκχυθέν' εἴς καὶ Xotoq τοῖς 
)2990r, καὶ tv ποτήριον τοῖς ὅλοις Ó:tyt- 
9j £v θοσιαστήρ:.ν (20) πάσι τῇῃ Ἐκκλτσίᾳ, 


1V. Ego persuasum habeo de vobis in Domino, 


C quod nihil aliud sentietis. Quare et confidenter 


scribo charitati vestre Deo dignie ; obsecrans vos, 
ut una fide,una predicatione,una eucharistia uta- 
mini. Una enim est caro Domini nostri Jesu, et 
unus illius sanguis qui pro nobis effusus est ; unus 
item panis omnibus confractus est,et unus calixom- 
nibus distributus est ; unum altare omni Ecclesie; 


'im i» 26. ** Cant. i1, 15 ; Const, ap. vi, 13, 18. 5 1 Cor. v, et II. Thess. ir. ** Deut. xir, 6, 8. 
cxxxviuii, 21. 5| Thess. iv, 5.  [ Tim. vu, 4. ? abest a ms. *! Matth. v, 45 ; Const. ap. 1, 2 et 1r, 


ν 2. *? Matti. v, 48. 9 ms. Ἰησοῦ Χριστοῦ. 


Os»: ἂν µετανοήσαντες. Vid. Prolegomen. 
. Usskn. 

Άξιο: "Ioao5 Χρ.στοῦ, etc. Anglican. « et 
erunt ; ut sint secundum Jesum Christum 
j » ID. 

λδελφοὶ, μὴ nÀxvist:. Hasc usque ad ἐὰν 
59w3:v, proferuntur in exemplari Regio, 
imeratur 162£. Cor. 

Lyjori ἀπὸ τῆς ἁληβσίας. Id. « schisma 
'm. » LssEn. 

Ev ἀλλοτρίχ γνώµῃ. Uterque vetus inter- 
rtit: « in aliena sententia, » id est in ἕτερο- 
re « falsa doctrina, » ut exponit Vedelius. 


᾽Αλώπηξ, cfüep: ὁὀμπελῶνος Χριστοῦ. 
lic. 11, 15. Vet. vulgat. « fraudator et. cor- 
rinem Christi » Constituf. apostol. lib. vr, 
: Ἠλάνο, καὶ «Ώ,ρεῖς, ἁλωτέχων µερίὀες, xat 
λων ἀμπελ'ύνων ἀγανισταί, Ip. 

Εχτήκεσθχι. Nydpruecc. ἑκτεττκέσθαι,  Re- 
1 locum Psalmi οχσχνι (Hebr. cxxxix),21, 


ubi vox Greca est, ἐξετηχόμτν. Ip. 

(40) ᾿Ενδῶσι. Vet. vulgat. « acquiescant, » vel, 
ut alii, « cedant. » Io. 

(&7) Διὸ τὸν $Xtov αὐτοῦ ἀνατέλλει. — Constitut. 
apostol. lib. n. cap. 14 : Μιμηταὶ γὰρ εἶσι τοῦ Ha- 
τρὸς αὐτῶν τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. τοῦ τὸν Άλιον αὐτοῦ 
ἀνατέλλοντος ἐπὶ δ.καίους xal ἀδίχους, xal βρέχοντος 
αὐτοῦ τὸν ὑετὸν ἐπὶ ποντοοὺς xai ἀγαθοῦς. Το. 

(48) Παρακαλῶν ὑμᾶς, μιᾷ πίστει, καὶ ivi κη- 
ρόύματι, καὶ ug εὐχαρισίᾳ γρῇπσθαι. Anglican. 
« Studete igitur una gratiarum actione uti. » Ip. 

(49) "Ev ποτήριον τοῖς ὃλοις διενεµήθη. An- 
lican. « unus calix in unionem sanguinis ipsius » 

[οἱ vulyat. « unus calix totius Ecclesise, » neque 
aliud nostri libri habent, quod respondeat Gr&cis 
illis omnibus : ἓν ποτέριον (τοῖς ὅλοις Otevas m, tv 
0.at:aazY 2tovi πἆσς τῇ "Peaca'g ut intermedia illa, 
uncis inclusa, ex interpretatione hac excidisse vi- 
deantur. Ig. 

(30? "Ev 053:22t:/ptov.«Altare »apud Patres«men- 
sam » Dominicam passim denotat : apud Ignatium 


823 


AD EPISTOLAS 6. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


My cm 


824 


8ο unus episcopus, cum presbyterio οἱ diaconis À καὶ εἲς ἐπίσκοπος, ἅμα τῷ πρεσδυτερίῳ, xal τοῖς 


conservis meis. Quandoquidem οἱ unus est inge- 
nitus, Deus et Pater; et unus unigenitus, Filius, 
Deus Verbum, atque homo; et unus Paracletus, 
Spiritus veritalis; una quoque priedicatio , οἱ fides 
una, et unum baptisma »* ; et una Ecclesia, quam 
suis sudoribus ac laboribus fundarunt sancli apo- 
stoli, a finibus terra» usque ad fines, in sanguine 
Christi. Et vos itaque oportet,ut « populum accepta- 
bilem, et gentem sanctain 9,» omnia perficere con- 
cordibus animis,in Christo. Mulieres, maritis sub- 
dite estote in timore Dei 56 ; virgines, Christo in 
puritate ; nonabominantes matrimonium.sed quod 
preestantius est appetentes ; non in calumniam nu- 
ptialis conjunctionis, sed propter legis meditatio- 
nem 55, Filii, obedite parentibus vestris, et amate 
eos ut Dei cooperatores ad generationem vestram : 
servi, parete dominis in Deo, ut liberti sitis Chri- 
sti 9. Viri, diligite uxores vestras, ut conservas 
Dei, ut proprium corpus, ut socias vitre, et coope- 
ratricee procreationis liberorum. Virgines, solum 
Christum in precibus ante oculos habete,et Patrem 
illius, illuminate a Spiritu. Utinam fruar vestra 
sanctimonia ut Eli, ut Jesu filii Navee,ut Melchi- 
sedeci, ut Eliscei, ut Jeremim, ut Baptiste Joannis, 
ut dilecti discipuli, ut Timothei, ut Titi, ut Evodii, 
ut Clementis ; qui in castitate e vita excesserunt; 
non autem ul vituperem reliquos beatos viros,quod 
in conjugio versati fuerint, horum nunc memini. 
Opto enim ut dignus Deo repertus, in regno ad 


διακήνοις τοῖς συνδούλο:ς µου. Ἐπείπερ καὶ eto (81) 
ἀγέννητος. ὁ Ocóg καὶ []ατήρ' καὶ eic μονογενὶς, 
Yio;, θεὸς Λόγος, καὶ ἄνθρωπος" καὶ εἴς Ó Παρά- 
Χλττος, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀλτθείας ἓν GE καὶ τὸ χή- 
ρυγμα’ καὶ d; πίστις µἰχ, xal τὸ βάπτισμα ἓν' καὶ 
µία d, Εκκλησία, ἓν ἱδρύσαντο οἱ ἆγιο: ἀπόστολοι ἀπὸ 
περάτων ἕως περάτων, ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ, 
οἰκείοις ἱορῶσι xal πόνοις. Rat ὑμᾶς οὖν γρὴ, ὡς 
λαὸν περιούσιον (52), καὶ ἔθνος ἅγιον, ἐν ὁμηνοίφ 
πᾶντα ἐν Ἀριστῷ ἐπιτελεῖν. Al γυναῖκες, τοῖς dw 
δράσιν ὑπωτάγητε ἐν φόθῳ Θεοῦ. al παρθένοι, τῷ 
Χριστῷ iv ἀφθα2σίᾳ' οὐ βδελυσσόμεναι γάμον, αλλὰ 
τοῦ κρείστονος ἐφιέμεναι' οὐκ ἐπὶ 9ιαθολῇ συνχωτίας͵ 
ἀλλ' ἕνεκα τῆς τοῦ νόμου 9 μελέτης (93). Τὰ τέκνα, 


D πξιθαργεῖτε τοῖς γονεῦσιν ὑμῶν, ya: στέργετὲ αὐτοὺς 


ὡς συνεργοὺς θεοῦ tiq τὴν ὑμετέραν γέννησιν' οἱ 
9 - e , - - e » - 
ἑοῦλοι, ὑποτάγητε τοῖς χυρίοις ἐν θιῷ, ἵνα Χριστοῦ 
E] [ 1... » ^. - 9 

ἀπελεύθεροι γέντσθε. Οἱ ἂνδρες, Χγαπᾶτε τὰς Ἰυ:- 
ναῖκας ὑμῶν, ὡς ὁμοδούλους θεῷ, ὡς οἰχεῖον σῶμα, 
ὡς κοινωνοὺς βίου, xal συνὲργοὺς τεκνογονίας. M 
παρθένοι, µόνον τὸν Ἄριστὸν πρὸ ὁςθαλμῶν ἔχετε, 

4 9 - » . - *. - a» , 
καὶ τὸν αὐτοῦ Πατέρα, Ev ταῖς εὐχαῖς (34), φωτιζό- 
μενα. ὑπὸ τοῦ Πνεύματος. 'Ovaluz» ὑμῶν τῆς ἁἅχιω- 
Μελ γισεδὲκ (01), ὡς Ἐλισσχίου, ὡς Ἱερεμίου, ὡς 
τοῦ Βαπτιστοῦὺ Ἰωάννου, ὡς τοῦ ἠγαπημένου µαθτ- 
τοῦ, ὡς Τιµοβέου, ὡς Τίτου (ὅ8), ὡς Εὐοδίου (9)ιὡς 
Κλήμεντος, τῶν ἐν ἀγνείᾳ ἐξελθόντων τὸν βίον οὐ 
δα ' 4 , , * 
ψἔγω 99 ὁὲ (00) τοὺς λο.ποὺς µακαρίους, ὅτι γάμοις 


horum pedes inveniar;sicut Abraham, Isaaci. Ja- C προσωµίλισαν, àv 9 (01) ἐμνήσθην apti. Εὔχομαι 


δε Ephes. 1v, 9. 55 Tit. r1, 1& ; T Petr. 11, 6. 9 Ephes. v et vi. 9. αἱ. τῶν νόµων. *5. Const. ap. 1v, 14. 99 X. 


Gor. vii, 22. 99 al. ψένων. 9! al. τούτων. 


et Polycarpum, sacrarium quoque. Vid. supr. in 
Epist. ad. Magnesian. et ad Trallian. UssEn. 

(51) Ἠπείπερ καὶ elc. Pro his, et qua sequuntur 
omnibus, usque ad ἀδελφοί μου, λίαν, ctc..in nostro 
interprete tantum habetur : « ut quod facitis, se- 
cundum Deum faciatis. » Ip. 

(52) Aaóv περιούσιον. Ex Tit. n, 14, pro quo 
vetus vulgatus interpres substituit, « populum sa- 
cerdotalem, » ex ] Pet. i1, 9, unde et sequensillud, 
xai ἔθνος (tov, fuit desumptum. Ip. 

(853: O24 ἐπὶ διαδθολῇ συναφείχς, ἀλλ ἕνεχα 
τῖς τοῦ νόμου µελέττς. Ta; τῶν νόμων μελέτης, 
habet codex Nydpruccianus : ut et supra, in addi- ἢ 
tamentis Epistole ad Magnesianos, usXitm νόμων 
χαΐίρων, ubi Augustanus singulariter νόµου legit. 

recum autem συναφείας, Latino « contagii » (id 
est, contactus)vocabulo,in vetere vulgata interpre- 
tatione redditur, cui in Magdalenensi ms. explica- 
tionis gratia additur, « vel conjugii. » Vid. Prole- 
gomen. cap. 11. Ip. 

(54) Ἐν ταῖς evyasc. Voyat vetus legit interpres: 
vertit enim, « in animabus vestris. » Iv. 

(53) Ὡς Ἡλία, etc. Virgines vixisse Eliam, Eli- 
seum.Jeremiam, et utrumque Joannem ab antiquis 
Patribus proditum est. Antiochus tamen homilia 71 
de Jeremia videtur dubitasse. Quod ad Clementem 
spectat,dixiinus ad initium Recognitionum. De reli- 
quis vide se quentia Mihi itaque videtur permirum 
effatum Methodii martyris in Contirio virginum, 
orat. 1, non multo aute finem : Ἐξεταστέον àv ἓν 
αἱτίαν πολλῶν π;οφητῶν xai δικαίων πολλὰ καὶ 
παλὰ διδαξάντων καὶ ἑἐργασαμένων, παρθενίαν οὐδεὶς 


οὓτε ἐνεκωμίασεν, οὔτε εἴλετο. « Disquiramus qui. -- 
causa fuerit,cur cum multi propheta et justi πυ]α-.. 
et praeclara docuerint et fecerint, virginitatem qu 
vel laudaret vel eligeret nemo repertus sit. s» Co 

(00) Ὡς Ἰησοῦ τοῦ Naoz. Ilunc Tertullianus, ] 
bro Dc monogamia,cap.6, negat fuisse digamum, ow 
Scriptura silentium de illius secundis nuptiis, op. - 
nor.« Secundus, inquit, quoque Moyses populi se 
cundi, qui imaginem nostram in promissionemsee 
Dei induxit, in quo primo nomen Domini dedicce- 
tum esL, non fuit digamus. » Eodem argumenS- 
ultra progressus Hieronyinus,1adversus Jovinianu 
12, cum nostro zyaj0v οἱ virginem facit, scribens 
« Ostende mihi Jesum Nave vel uxorem habuiss- -- 
vel filios : et si potueris monstrare, victum πα 
esse fatebor, » etc. 10. 

; 651) Μελχισεδἐχ. Ita quoque Proclus CP. oratiorz « 

. lp. 

(98) Ὡς Τιμοθέο», ὡς Tiro». Ab Antiocho mc- 
nacho homilia 112 Timotheus inter virgines collo- 
catur; a S. Hieronymo, Ad Τι. m, 7, Titus, ob 
nomen « incorruptionis, » quod observat de Timo: 
theo non dici I Tim. 1v, 12, quanquam hoc ultimo 
loco ἐν ἁγνείᾳ de virginitate interpretantur Theo- 
phylactus et O&cumenius. Ip. 

(39) E5o3lov. Virginitatem Evodii αλά testatam 
non reperi, aul non memini me reperisse. lp. 

(60) t9 ψέγω δὲ. Ita cod. Nydpruccian. cuim  ve- 
tere vulgato Latino interprete. Augustan. οὐ Φέγων. 
Ussrn. 

(61) "Qv. Ita enim Nydprucc, et vet. vulgat, ibi 
Augustan. τούτων. Ip. 


825 


EPISTOL/E INTERPOLAT/E. — AD PHILADELPHBNSES. 


γὰρ ἄξιος θεοῦ εὑρεῆεὶς, π.ὸς τοῖς Tyvsmcw αὐτῶν A cobi; sicut Josephi, Isaim, aliorumque propheta- 


εὐρεθῆναι ἓν τῇ βασ.λείᾳ ὡς ᾿Αθραιὰμ, καὶ 'Icazz, 
καὶ Ἰαχὼθ, ὡς Ἰωσὴφ, καὶ σοίσυ 93 (02), καὶ τῶν 
ἄλλων προφητῶν (03). ὡς Πέτρου, καὶ Ηαύλον (64), 
γαὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων (02), τῶν γάμοις πρησο- 
μιλησάντων 65 οὐχ ὑπὸ πλοθυµίας δὲ 95 τῆς περὶ τὸ 
πρᾶγμα, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἐννοίχς ἑαυτῶν 99 τοῦ γένους, ἔσχον 
ἐκείνους. Οἱ πατέρες, ἐκτρέωξτε τοὺς ἑαυτῶν παῖλας 
ἐν παιδείφ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου" καὶ διδάσκετε αὖ- 
τοὺς τὰ ἱερὰ γράμματα, xa! τάχνας, πρὸς τὸ μὴ 
ἀργιᾳ αίρει. KaÀüq δὲ, φησὶν, ἑκτρέφει mato 
ὀίκαιος ἐπὶ υἱῷ συνετῷ εὐφρανθήσεται ἡ καρδία 
αὐτοῦ. Οἱ κύριοι, εὐμενῶς τοῖς οἰχάτχις προσέγετα, 
ὡς ὁ ἅγιος Ἰὼθ ἐθδίδαξε. Μία γὰρ φύσις, xal ἓν τὸ 
Ὕΐνος τῆς ἀνθρωπότητος. Ἐν γὶρ Χριστῷ oot: 
ὄρῦλος, οὖτε ἑἐλεύθερος. 

63 al. ΠἩσαϊον. 9? al. ἀλλά. 
13, 13. ** Gal. τὰ, 98. 


(62) Ισαΐου. Ipsomet auctore, prophetie cap.vit, 
vers 3.Sed emaculari volo auctorem Traditionum 
Hebraicarum in libros Paralipomenon, ad lib. it,cap. 
33: « Tradunt Hebrzi eumdem Marassem filium 
fuisse filix Isaiw : et ideo in lioc loco, quanquam 
nomen matris scribatur, patris tamen illius non 
scribitur ; quia indignus erat profanus rex tanto 
avo. » Estne aliquis adeo ccecus, ut non videat vo- 
ces « patris » et « matris » sedem mutasse?Nimirum 
in Paralipomenis non nominatur Manassis mater, 
sicut nominata fuerat IV lteg. xxi; pater autem 
Ezecliias utrobique lieitur. Cor. 

(63) Καὶ τῶν ἄλλων προογτῶν. Excepto Daniele 
cuin tribus pueris, juxta doctrinam magistrorum 
Lam Synagoge quam Ecclesia. I. 

(61) Καὶ Παύλου. Amplectitur Igunatiaster opinio- 
nem Clementis Alexandrini Στρωµατέων ni, pag. 
448, et aliorum quorumda;n, ortam ex pravo intel- 
lectu Paulinorum textuum Philipp. 1v, 3, et I Co- 
rinth. ix, 5, quam refert etiam, nec refellit Euse- 
bius Hist. lib. 11, cap. 30, ut modeste fit a Nice- 

horo cap. 44, lib. i, quaeque per Origenem initio 
zplanationum in Epistolam ad Romanos simpliciter 
cum opposita sententia proponitur. « Clemens,» in- 
uit nescio quis relatus in praefatione Lamberti 
ruteri Venradii ad Clementina scripta, « Petri in 
episcopatu successor fuit: quo velut amanuensi 
usus est etiam Paulus apostolus ; quem Philippen- 
sibus scribens ob insignem pietatem pra ceteris 
uxori suc commendavit, » At maxima pars theolo- 
orum omnis avi, Paulo virginitatem perpetuam 
audi dant; obnitente cuin paucis recentioribus 
Chrysostomo. Ip. 
(05) Καὶ τῶν ἄλλων ἁποστόλων, Ex I Cor. ix, 


9* deest in al. 


rum ; sicut Petri et Pauli, et aliorum apostolorum, 
qui in nuptiis sersali sunt; non enim libidinis 
causa, sed generis s ii propagandi ergo matrimonia 
habuerunt. Patres, educate filios vestros in disci- 
plina et institutione Domini ; ac docete eos sacras 
litteras, item artes, ut non otio indulgeante. Bene 
autem. inquit, educat pater justus: in. filio intelli- 
gente letabitur cor. cjus 95. Domini, placido animo 
sitis erga servos, ut sanctus Job docuit ο, Una 
enim est notura, et unum genus humanitatis. In 
Christo siquidem neque servus, neque liber est €. 
Principes obediant Cosari; milites, principibus ; 
diaconi, presbyteris, ut sacerdotibus; presbyteri, 
diaconi et reliquus clerus,una cum populo universo 


Οἱ ἄρχοντες πειθαρχεί- D militibus, principibus et Cesare, episcopo ; epi- 
δὲ a], αὐτός, ms. αὐτούς, 


66 Prov. xxi, 24. *' Job xxan 


ralo quod animadvertes quoque apud Cyrillum Hie: 
rosolymn. catechesi 12, p. 113. Aa enim pro àz6 
lectum fuit) τε καὶ Σαμουήλ. Ἐν 95 τῇ vig. Διαθήκη, 
οἷος Πέτρος ἦν, καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀποστόλων. Hoc 
est : « Qualis in Veteri quidem Testamento Abraham 
fuit: qui Deuin cunctis anteponens,cum unigenitum 
libenter et victo natura affectu inimolaret. magno- 
pere gloriabatur et resultabat; qui etiam taberna- 
culi sui fores apertas ten^bat, paratus ad liospitio 
euscipiendos quotquot ad ipsum aecederent.Neque 
enim audiverat illud : Vende quz huhes et da pau- 
peribus : et majora his cdidit.Item Job,alii jue plu- 
rimi, et David, et Samuel. In nuovo autem Testa- 
mento, qualis Petrus exstitit, et reliqui a,.ostolo- 
rum. » Idemque cum Basilio sentit de Petro et 


C coteris apostolis Ratramnus iv contra Grecos, 6, 


Spicilegii tom. II, p. 132. Ut omittam hereticum 
Jovinianum, cuni minus expresse loquente Eusebio 
Demonst. evang. lib. 1m, cap. 9. p. 118. Tertulliani 
vero verba disjunctiva sunt ; « Petrum solum iuve- 
nio maritum, per socrum; monogamun pro'sumo 
per Ecclesiam, que super illum edificata, omnem 
gradum ordinis sui de monogamis erat collocatura. 
Cinteros cum maritos non invenio, aut spadones in- 
telligam uecesse est, aut continentes. » De monoga- 
mia cap. 8. Jam ex apostolis duodecim solum Joan- 
nem uxore caruisse, ut noster, aftirmat qui falso 
nomine Ámbrosii gaudet auctor Commentariorum in 
Paulum, ad Η Cor. xi, 2. Et quosdam apostoloruin 
habuisse conjugia dicitur ab Origene tn Rom. xu, 1, 
et a Chrysostomo lib. De compunctione cordis, cap. 
8. Imo inter virgines recensentur solummodo lilii 
Zebedei Jacobus ac Joannes in oratione 6 Procli. 
Denique Andream, Mattlizeum οἱ Bartholomeum 


9: Καὶ οἱ λοιποὶ ἀπόστολοι, unde etiam Clemens D maritos babes in Epipliaunio Ίου. 78. cap. 10. Pbhi- 


Alex. Strom. mn, pag. 448 ; vn, pag. 741, et 
Humbertus Sylv Candidin libro Contra Nicetam 
perperam collegerunt apostolos conjugio obligatos 
vixisse Ac juxta S. Basilium, qui in Asceticis, ser- 
mone De abdicatione rerum, ex mea et mss.constitu-. 
lione, sic loquitur de sanctis conjugatis : Οἷος ἦν ἐν 
μὲν τῇ παλαιᾷ Διαθήκῃ ᾿Λθραάμ' ὃς τῇ τοῦ Oso 
προτ.μήσε, τὸν μονογενῆ θὐσιήζων ἀσυμπαθῶς, lps- 
γαλαύγει, καὶ τας τῆς σκηνΏς αὐτοῦ (opas διαπεπε- 
τασµένας εἶχε, πρὸς ὑποδογὴν τῶν ἐπιξενοῦσθα, µελ- 
λόντων ἑτοιµαζόµενος, οὐ và? Ίκουσε' Βώλησόν σου 
τὰ υπ LA καὶ δὺς πτωγοῖς καὶ τὰ μείζονα 
τούτων ἐπεδείξατ». ἸΙὼῶ (in Anastasii quaestione 13, 
pag 174, ἐπεδείξαντο 'AÓz2lg xal Ἱσακὰκ xai 'la- 
zuo, ubi Regius liber 200, ᾿Αθραὰμ καὶ Ἰώθ), καὶ 
ἵτεροι πλεῖστοι, Aa618. (hoc modo et ad fidem codi- 
cum mss. editiones antiqua,cum Anastasio,ubi Pa- 
risiensis ultima cum interprete inepte Δανιήλ, er- 


lippum in Clemente Alexandrino, Stromateon nt, in 
Eusebio, Hist. lib. i, cap. 30, 31, 39, ex eodem Cle- 
mente, et Polycrate, necnon ex propria sententia, 
et in Clirysostomo homil. &, De verbis [δαίω, tom. 
IfI (quanquam primus ac postremus excusart atque 
de Philippo diacono possint accipi,ul patehitenent 
quae notabamus ad Constit. vi, 7). Judam Jaucobi 
fratrem Domini in Euscbio lib. it, cap. 19, 20. 32, 
ex.Hegesippo, in Cedrono p. 151, in Nicephoro lib.1, 
cap. 33. In libello inedito De apostolis, qui S. 
Epiphanio tribuitur, cod. Regio 1026: Καὶ πρωην 
ἔσ/ε 620 υἱοὺς ᾿Ιάνωβον καὶ ζωκὴρ (Cedren. Zo- 
7122). Et Judam Iscariolem apud Eusebium tum 
Priepavat. evang. lib. νι, cap. 11, in loco Origenis, 
tum Evang. demonstr. x, 3; necnon apud Augusti- 
num, Theodoritum et Haymonem ad Psalm. cviir, 
9, ubi videnda quoque Grecorum Catena.Hactenus 
collegi circa matrimonium epostolorum. Nunc ad 


821 AD EPIS1OLAS S8. IGNATII GENUINAS APPENDIX 828 


scopus, Christo,sicut Christus Patri; et hac ra- A τωσαν τῷ Kalsapv oi στρατιῶται, τοῖς ἄρχουσιν' 


tione per omnia conservatur unitas *9. Sint?! autem 
vidus non vage. non gulose. non circumcursa - 
trices ; sed ut Juditha illa honestissima "*,ut Anna 
illa temperantissima **. Hzc non ut apostolus pre- 
cipio ; quis enim sum ego, aut qux domus patris 
mei 16, ut. parem me illis dicam? sed tanquam 
commilito vester ??, officio succlamatoris fungens. 


χάδες' ἀλλ᾽ ὡς ᾿Ιουοἱρ 75 4 σεμνοτάτη, ὡς Ἡ Άννα ἡ 
copa τίς γὰρ εἰμι ἐγώ; ἢ zl; ὁ οἶκος τοῦ πατρός µου, ἵνα ἰσότιμον ἐμαυτὸν 7 ἔχείνων εἴπω; ἀλλ᾽ ὡς 


συστρατιώτης ὑμῶν, ὑποφωνττοῦ (69) τάξιν επέχων. 


V. Fratres mei, valde effusus sum in amorem B 


vestri ; et supra modum exsultans, tutos cautosque 
vos reddo. Non ego autem ; sed per me Dominus 
Jesus, in quo vinctus, plus timeo. Adhuc enim im- 
perfectus sum : sed precatio vestra apud Deum me 
perflciet, ut id. obtineam ad quod vocatus sum ; 
confugiens ad Evangelium, tanquam ad carnem 
Jesu Christi ; εἰ ad apostolos, velut ad Ecclesim 
presbyterium. Prophetas etiam diligo, ut qui Chri- 
sium annuntiarint, ut qui ejusdem Spiritus parti- 
cipes fuerint.cujus etapostoli.Quemaduodum eniin 
pseudopropheta et pseudoapostoli, unum et eum- 
dem spiritum malum,fallacem et populi seductorem 


ol ὀϊιακονοι, toic πρεσδυτέροις ἀρχιερεῦσιν 69 (66). ol 
πρεσθύτεροι, xal ol ὀιάκονοι, xa! ὁ λοιπὸς χλᾶρος, 
apa παντὶ τῷ Aa καὶ τοῖς στρατιώταις x3! τοῖς 
ἄρχουσι καὶ τῷ Καΐσαρι, τῷ ἐπισκόπῳ' ὁ ἐπίσκοπος. 
τῷ Ἀριστῳφ, ὡς ὁ Χριστὸς τῷ Πατρἰ. Καὶ οὕτως ἡ 
ἑνότης διὰ πάντων σώζεται. Ἔστωσαν δὲ καὶ αἱ 
χῆραι (07) μὴ ῥεμθαὶ, μὴ λίχναι 1, μὴ περιτρο- 
σωφρονεστάτη. Ταῦτα οὐχ ὡς ἁἀπόστολος 168) διατἆτ- 


V. Αδελφοί µου, λίαν ἐκκέχυμαι ἀγαπῶν ὑμᾶς, 
καὶ ὑπεραγαλλόμενος ἀσφαλίζομαι ὑμᾶς. Οὐκ Εγὼ δὲ, 
ἀλλὰ δι) ἔμου ὁ Κύριος Ἰησοῦς ἐν d ὀξδεμένος φο- 
θοῦμαι μᾶλλον. "Rtt γάρ εἶμι ἀναπάρτιστος' ἀλλ᾽ 
1 προσευχὴὶ ὑύμῶν ες Θεόν µε ἀπαρτίσει, ἵνα ἐν ᾧ 
ἐχκλήθην ἐπιτύχω (70), προσφυγὼν τῷ Εὐαγγελίῳ 
ὡς σαρκὶ ᾿Ιησοὺ (71) Χριστοῦ, καὶ τοῖς ἀποστόλοις 
ὡς πρεσθυτερίῳ Ἐκκλησίας (72). Καὶ τοὺς προφή- 
τας ὁὲ ἀγαπῶ, ὡς Χριστὸς χαταγγείλαντας (73), ὡς 
τοῦ αὐτοῦ []νεύματος µετασχόντας, οὗ xai οἱ ἀπό- 
στολοι., Ὡς γὰρ ol ψευδοπροφΏται καὶ οἱ ψευδαπό- 
στολοι, tv xal τὸ αὐτὸ εἴλκυσαν *?? (7ά) ποντρὸν καὶ 
ἀπατηλὸν καὶ λαοπλάνον πνεῦμα' οὕτω xal (75) ol 


601 καὶ vel à: ἱερεῦσιν. ο I, sup. ad Τγαὶι. "! Const. ap. m1, 6 et vi1, 1. ?* al. λίχνοι. 75 ms. Ἰωυδήθ. 
74 Judith vii, 4, 6, 7^ Luc. 11, 36, 37... ?* I. Reg. xviu, 18 et lI Reg. vii, 18... al. ἑαυτόν. ?* Philipp. 11, 


25. "9 al. ε-λήγεσιν. 


eorum colibatum et virginitatem. Prxter jam dicta (C 


atque allegata, Hegesippus apud Eusebium lib. i1, 
cap. 23. e! HieronymumcCatalogi cap.2; Epiphanius 
heresi 30, num. 2; heresi 78, n 13; et [lierouy- 
mus, 1 in Jovinianum 924, testantur de Jacobo fratre 
Domini ; de Jacobo autem altero Joannis fratre Epi- 
phanius Lviu, 4, Lxxvrm, 43; de Andrea Metaphrastes 
apud Surium 79 Junii; de Juda proditore Hierony- 
mus ac Euthyrnius in Ps. cvi ; de omnibus,dempto 
Petro, idem Hieronymus l. 1, Contra Jovin., cap. 
14. Cor. 

lbidem. Καὶ Παύλου, xal τῶν ἄλλων ἀποστόλων. 
De hoc loco νἰἀεπάΒ,αα fusius disseruimusin Pro- 
legomenon capite 17. Sequens vero sententia ex 
utroque codice Graco et vulgata Latina interpreta- 
tione, inter se collatis, est restituta. Sic enim legit 
codex Nydpruccianus : 'AAÀ' ὑπὸ προθυµίας δὲ τῆς 
περὶ τὸ πρᾶγμα, ἀλλ) &m' ἐννοίας ἑαυτῶν τοῦ γένους 
ἔσγον ἐκείνους, Augustanus contractius ; ᾽Αλλ” ὑπὸ 
προθυµίας τῆς περὶ τὸ πρᾶγμα, ἐπ᾽ ἑννοίας αὐτὸς 
i ov ἐκείνους' quod Latine Morelius ita expressit * 
« Sed studio ac propensione animi ad rem, illos 
ego sum recordatus, » et Vairlenius : « Sed studio 
virginitatis, de qua loquor, illi in mentem mihi ve- 
nerunt, » cun vetus interpres, ad interpolatoris 
mentem accommodatius,ita locum reddiderit: « Qui 
non(unde οὐχ pro ἀλλ᾽ in nostro Graco substitui- 
mus) libidinis causa, sed posteritatis subrogandie 
gratia, conjuges habuerunt. » Usszn. 

(06) Τοῖς πρεσθυτέροις, ἀρχιερεῦσιν. Ex vetere 
vulgato interprete corrigendum est, καὶ Ἱἱερεῦσιν, 
« et sacerdotibus » (sic enim in ms. Magdalenensi 
legitur), vel potius, ὡς Ἱερεῦσιν, « ut sacerdotibus. » 
Ita enim habent mss. Baliolensis et Petavianus : pro 
quo Jacobus Faber (et cum eo editores reliqui) « ut 
Sacrorum administratoribus,» substituit.De eo vero 
quod statim subjungitur ; ut non presbyteri solum 
et diaconi, et reliquus clerus, sed etiam milites et 
magistratus et ipse Caesar, obediant episcopo : vi- 
denda quein Prolegomen. cap. 16, sunt notata. 


D 


(67) "Ἔστωσαν δὲ καὶ al χηραι. Vid. Prolegomen. 
cap. 114. Ip. 

(68) Ταῦτα οὐχ ὡς ἀπόστωλος. Vid. ibid. 'Epga»- 
τόν autem, pro £zutóv, ex Mydprucciano codice hic 
est positum. Ip. 

(69) Ὑποφωνητοῦ. Vet. vulgat. « obedientize, » 
ac si ὑπακοῖῆς legisset. Morelius : « succentores. » 
Vairlenius, « monitores ; » qui 0107717 hic legen- 
dum conjicit : qua vox,inquit, Grece significat non 
proprie vatem aut prophetan, sed eum qui acceptum. 
ab alio oraculum promit et interpretatur cseteris. 
Unde et a Dionysio, in lib. De calesti hierarchia —— 
angelorum ordines appellantur τάξεις ὑποφττικαί e 
quod ea qua a superioribus ordinibus acceperunt 
inferioribus ordinibus quasi per manus tradant, eue 
illi rursus viris sanctis enuntient etcommunicent —- 
Hec ille. Ip. 

(70) Ἵνα Ev. ᾧ ἐκλήθην ἐπιτόχω. Vet. vulgat.- 

« Ut illum in quo vocatus sum merear adipisci.» «- 
Anglican. « Dt in qua haereditate propitiationenr NE 
habuero ιἔλεήθην) potiar. » lp. 

(711) Tip. ΓΕὐαγγελίῳ ὡς σαρκὶ ᾿[ησοῦ. Hieronym -- 
vel quisquis auctor fuit Commentariorum illorum - 
in Psalm cxrvit : « Ego curpus Christi Evangeliun-mmem 
puto, sanctas Scripturas, doctrinam ejus. » Vid 
Clement. Alexandrin. Pzdagog. lib. , cap. 6 - 
Origen.in Levitic. cap. x. homil. 7, et Euseb. Cresa- — 
riens. lib. 1, Ecclesiastice theologi, contra Mar— 
cellum Áncyranum. Ip. 

(12) Toi; ἀποστόλοις ὡς πρεσθυτερίῳ "ExxÀn- 
σίας. Ecclesiz videlicet universalis. Vid. icol. Ve- 
del. in hanc epistol. Exercitat. cap. 14. Ip. 

(73) 'Avyano, ὡς Χοιστὸν χαταγγείλαντας, An- 
glican. « Diligamus; et ipsos in Evangelium annun- 
tiasse » Ip. 

(74) BiAxocav. Ita codex Nydpruccianus; ubi 
corrupte in Augustano legebatur, εἴληνσαν' pro quo 
Vairlenius substituit, εἰλήφεσαν, et vetus interpres 
vulgatus, « assumpserunt, » reddidit. Ip. 

(1) Οὕτω xai. Vet. vulgat. « sic iterum, » pro 
quo Jacobus Faber, « sic certe, » edidit. Ip. 


αν  '' --μ-μαμππαππαπιππαποπαπασπηπασασαν 


839 


EPISTOL/E INTERPOLAT.H. — AD PHILADELPHENSES. 


830 


προφῆται xai οἱ ἀπόστολοι, E» καὶ τὸ αὐτὸ ἅγιον A traxerunt; sic etiam prophete et apostoli, unum et 


Πνεῦμα, ἀγαθὸν, καὶ ἡγεμονικὸν (16), ἀληθές τε 
^N . » 9 iz * - 
διδασκαλικὀν ἔλαθον παρὰ θεοῦ διὰ Ἰησοῦ Ἆρισ- 
τοῦ 99 (77). Eig ΥὰΡ ὁ θεὸς παλαιᾶς καὶ κκινῖς 
Διαθήχης' t ὁ μισίτης θεοῷ καὶ ἀνθρώπων, clo 
τε ὀημιουργίαν vont. καὶ αἰσθητῶν, καὶ πρόνοιαν 
πρόσφορον xai καταλληλον" eig δὲ καὶ ὁ Πχράκλι- 
τος, ὁ ἑνεργήσας iv Μωση, xai προφήταις, xai ἄπο. 
στόλοις πάντες οὖν οἱ ἅγιοι Ev. Ἀριστῷ ἐσώθησαν, 
ἐλπίσαντες εἷς αὐτὸν, xal αὐτὸν ἀναμείναντες' xal 
^ 9 , Pr - ^? HIR N 18 » ^ 4 , - 
6v αὐτοῦ σωτηρίας ἔτυχον (78), ὄντες ἀξιαγάπητοι 
καὶ ἀξιοθαύμαστοι ἅγιοι, ὑπὸ Ἰησοῦ Χριστοῦ µε- 
μαρτυρημὲνοι ἕν τῷ Εὐαγγελίῳ τῆς κοιῆς ἐλπί- 
όος (79). 

VI. Εάν τις θὲὸν νόµου (80) καὶ προφητῶν κχη- 

, »* 9 ^ 9 - - » - 
ρ2ττῃ ἕνα, Χριστὸν Ob ἀρνῆται Yióv εἴναι θεοῦ, 
ψεύστης ἐστὶν, ὡς xal 6 πατὴρ αὐτοῦ 6 ὃδ,άθολος, 
καὶ ἐστὶν ὁ τοιοῦτος τῆς κάτω περιτομῆς ψευδοῖου- 
δαῖος. 'Edv τις ὁμολογῇ Χριστὸν ἸΙησοῦν Κύριον, 
ἀρνῆται δὲ τὸν θεὸν τοῦ νόµου xai τῶν προφητῶν, 
οὐκ εἶναι λέγων τὸν οὐρανοῦ καὶ γῆς ποιητὴν, [Ia- 
τέρα τοῦ Χρ:στοῦ ὁ τοιοῦτος iv «fj ἀλιθσίᾳ οὐχ 
ἵστηκεν, ὡς xal ὁ πατὴρ αὑτοῦ ὁ διάθολος, καὶ ἔστιν 
ὁ τοιοῦτος Σίµωνος τοῦ Μάγον. ἀλλ᾽ οὗ τοῦ ἁγίου 
Πνεύματος μαθητής. 'Edv τις Àévm μὲν Ένα θεὸν, 
ὁμολογῃ δὲ καὶ Χριστὸν ᾿Ιησοῦν, ψ.λὸν δὲ ἄνθρωπον 
εἶναι νοµίζῃ τὸν Κύριον, οὐχὶ θ5ὸν µονοχενῖ, καὶ 
σοφίαν, καὶ Ἀόγον θεοῦ, ἀλλ᾽ ἐκ ψυχῆς xal cu 

ρίαν, Λόγ , χῆς καὶ σώματος 
αὐτὸν µόνον εἶναι νομίζῃ΄ ὁ τοιοῦτος, ὅφις ἐστὶν, 
ἀπᾶτην καὶ πλάνην κηρὂττων ἐπ᾽ ἀπωλείᾳ ἀνθρώπων' 
xai ἔστιν ὁ τοιοῦτος πένης τὴν διανοιαν (81), ὡς ἐπι- 


eumdem sanctum Spiritum, bonum, principalem, 
verum doctorem, acceperunt a Deo per Jesum 
Christum *? *. Unus enim Deus veteris et novi Testa- 
menti ; unus mediator Dei et hominum *' ; ad opitl- 
cium intelligibilis et sensibilis creature, et ad pro- 
videntiam utilem rebusque accomodam. Unus 
vero et Paracletus, qui operatus est in Moyse, pro- 
plietis et apostolis. Oinnes ilaque sancti in Christo 
salvali sunt, sperantes in eum, illumque exspe- 
clantes ; et per ipsum salutem conseeuti sunt, cum 
essent sancli, amore et admiratione digui ; a Jesu 
Christo testimonum adepti in Evangelio spei com- 
munis. 

VI. ** Si quis Deum unum predicet legis et 
prophetarum, Christum vero neget esse Filium 
Dei, mendax est, quemadmoduin et paler ipsius 
diabolus $9 ; estque hic terreno clrcumcisionis 
pseudo-Judaeus. Si quis confileatur Christum Jesum 
Dominum, neget autem Deumlegis et propheta- 
rum, dicens Patrem Christi non esse oipficem celi 
et terra: hic in veritate non stetit, sicul nec pater 
ejus diabolus **, et talis est Simonis Magi, non 
autem Spiritus sancti discipulus. Si quis dicat 
quidem unum esse Deum, confiteatur vero et Chri- 
stum Jesum ; sed Dominum nudum esse hominem 
putet, non Deum unigenitum, οἱ sapientiam, et 
Verbum Dei, sed sola anima et corpore illum con- 
stare censeat : hujusmodi serpens est, fraudem ac 
errorem predicans in exitium homiuum ; ac est 
ejusmodi inops sensu, sicut vocatur Ebion 39, Si 


καλεῖται ᾿Εθίων 95 (82). άν τις ταῦτα μὲν ὁμολογῇ, C quis hic quidem contiteatur, sed legitimam com- 


φθορὰν δὲ (83) καὶ μολυσμὸν καλῇ τὴν νόµιμον puli, 


19 Psal. r, 19: Joan. xvi, 13. 


5? a]. Χριστοῦ εὐθὲς Πνεῦμα. 


mistionem et liberorum procreationem, corrupte- 


81] Tim. n, 5. 8? Const. ap. vi, 10 xvi, 26. 


33 Joan. vi, 44. 9 Ibid. 5» ms. et una editio, ἐπὶ Χλίνῃ βιῶν pro ἑπίκλην ᾿Εθίων. 36 Anton. Meliss. r. 


44 « onst. ap. vi, 8, 10, 26. 


(76) Ἠγεμον,κόν. Ex. Psal. 50, 12, juxta LXX. 
UssEn. 

(77) Χριστοῦ. In Augustano additur, εὐθὲς πνεῦ- 
µα : quod neque a vetere Latino interprete, neque 
a Greco Nydprucciano codice agnoscitur. Ip. 

(78) Kai 0! αὐτοῦ σωττρίας ἔτυχον. Anglican. 
« jin quo et credentes salvati sunt, 1n unitate Jesu 
Christi. » lp. 


719) Ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τῆς κοινῆς ἐλπίδος. Vet. D 


vulgat. « in Evangelio spei communis. » Anglican. 
« et connumerati in Evangelio communis spei. » 
Ip. 

(80! Εάν τις θεὸν νόμο». Anglican. « Si autem 
Judaismum interpretetur vobis, non audiatis ipsum 
Melius est enim a viro. cirenmcisionem habente 
Christianismum audire, quam ab habente prepu- 
tium Judaismum ; preterinissa longa illa aliorum 
hieereticorum serie,qua in liac et sequente sectione 
suhbnectitur, de qua vide etiam. si libet, Baronium 
in [ Annalium tomo, ad ann. 57, 8$ 188. Ip. 

(81) Hévrs τὴν ὃδ:άνοιχν. Vixit primis Ecclesl!w 
temporibushomoquidam nomine Ebion heresircha 
cujus discipuli dicti fuerunt Ebiongi et Ebionita». 
Quia autem 1''aàx Hebraice pauperem ac egenum 
significat, ideo per allusieneim lieeretici quidem illi 
nomen trahebant ad voluntariam et apostolicam 
paupertatem ; catholici vero adducebantad legalem 
inopiam, mentis, sensus, intelligenti» egestatem ; 
fidei, spei,omnisque boni privationem. Horum me- 


mor fac legas Origenem initio tomi H tn celsum, 
cap. t, PAiloculie p. &5, lib. iv De principiis cap. 2, 
ad Genes. xvii, 10, et ad Matth. xx, 30; Eusebium 

lib. : De ecclesiastica theologia con!ra Marcellum: 
cap. 1&, et lib. nr Historiv ecclesiastice, c. 27. 
Epiphanium.h:resi 30, c. 17; Hieronymum in Isai 
i, 3, Lxvi, 20, et in Habac. iit, 13, cum Theodorito 
ιοί. Fab. lib. n, cap. 4, cum Epitome temporum 
in Eusebio Scaligeri edit. Amstel. p. 268, cumque 
Nicephoro Hist. n1, 13. Cor. 

(82) "Eoztv ὁ τοιοῦτος πᾶνις τὴν διάνοιαν, ὡς 
ἐπιχαλεῖται Εθίων" lta codex Nydpruccianus : ubi 
ex Augustano corruptissime Paceus edidit, ὡς ἐπν 
κλίνη β.ῶν, quod Morelius correxit: ὡς ἐπίκλη, 
Ἐδιων. Vet. vulgat. « Hujusmo di pauper est sensu 
sicuti vocatur et adinventor ipsius erroris Ebion. » 
Τοῦ ᾿Εθίων ὀνόματος την τῆς διανρίας πτωχε΄αν αὖ- 
τῶν ὑποφαίνοντος. Ἰ αύτη γὰρ ἐπίκλην ὁ πτωγὸς πορ᾽ 
Ἐδραίοις ὀνομάζεται. « Ebionis nomine pauperta- 
tem mentis eorum denotanle ; sic enim pauper 
apud Hebreos «Την ) nomina:i solet, » inquit 
Eusebius, libro u! Histor. ecclesiast, κ: κζ, unde 
hanc Ebionici nominis etymologiam mutuatus est 
interpolator noster. UssER. 

,83) 495p» δὲ, etc. Aduotatur ab Usserio, agi 
hoc loco contra Saturnilum,qui primus, teste Theo- 
dorito,matrimoniun; doctrinam diaboli nominaverit 
etfuisseSaturnilum posterioremlIgnatio,atque etiam 
Basilide. Circa que nolim ego contentiosum funem 


831 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


lam et pollutionem appellet, aut cibos aliquos de- A xa! τὴν τῶν παίδων γένεσι», Ἡ τινα τῶν βρωμµάτων 


testandos putet: talis apostatam illum draconem 
in se habitantem fovet. Si quis Patrem et Filium 
et Spiritum sanctum conflteatur, et creaturam 
laudet ; sed opinionem solamque phantasiam esse 
dicat incarnationem, passionemque erubescat : 
talis idem negavit, non minus quam christicidzee 
Judmi 91. Si quis hiec quidem confiteatur, et quod 
Deus Verbum in humano corpore habitaverit, 
Verbum exsistens in ipso, sicut et anima in cor- 
pore ; propterea quod Deus inhabitet, non autem 
anima humana ; verum dicat illegitimos concu- 
hitus bonum quoddam esse, finemque beatitudinis 
constituat voluptatem ; ut is qui falso nomine Ni- 
colaita dicitur *5: hic nec Dei, nec Christi amator 
esse potest, sed proprie carnis corruptor, atque 
ob hoc Spiritu sancto vacuus, et & Christo est 
alienus. Omnes hujusmodi, columna sepulcrales 
etmortuorum sunt monumenta,quibus mortuorum 
hominum nomina duntaxat inscripta sunt. Fugite 
igitur malas artes, et insidias spiritus qui nunc 
operatur in filiis ** hujus srculi, nequando af- 
flieti in charitate langueatis ; sed omnes in unum 
eitis corde indivulso, et animo voluntario, tunani- 
mes, idipsum sentientes?! , semper eadem de iisdem 
opinantes, in quiete, in periculis, iu moarorib:s: 
in gaudiis. Gratias ago Deo per Jesum Christum, 
quod pacatam habeo de vobis conscientiam, nec 
potest quispiam gloriari, vel secreto, vel palam, a 
me quemquam gravatum esse vel in parvo, vel in 
magno. Et onines inter quos loculus sum oro, ne 
illud in testimonium conservent. 

VII. Quanquam enim secundum carnem volue- 
runt quidam me seducere: at spiritus meus non 
seducitur. À Deo namque illum accepi. Scit enim 
unde veniat, et quo vadat **, et secreta coarguit. 
Clamavi cum interessem, locutus sum magna voce : 
non meus est sermo, sed Dei : Episcopo attendite, 


V? ], Const. ap. vi, 25, 26. 55 1, Const. ap. v1, 8. 
In, 8. 


trahere. Quanquam hes Ignatianus oculus sim- 
pliciter respicere ad Apostolum I Tim. 1v, 1, 3, 
ubi nuptiarum et ciborum prohibitio doctrina de- 
moniorum appellatur. Saturnilusautem et Basilides 
videntur sub idem tempus venena hareseon suarum 
profundere ca»pisse ; adeoque forsan Ignatio adhuc 
vitara agente, ut in Epistolam ad Trullianos dispu- 
tabamus. Certe Epiphanius in heresi Basilidiano- 
rum extrema. nescit quis duorum prior eruperit, 
8c alterisuppeditarit virus.Qus objiciuntur, parum 
urgent. A Tertulliano enim non admodum ordo 
elatis servatur, ut videre est in Nicolao, Cerintho, 
Ebione.et « postea ο dici potest dc eodem feretempo- 
re.Epipbanius vero nonsibhi contradicit: quippe quo 
auctore Dasilides a Saturnilo argumenta sic inutua- 
tus sit, ut ambo nequitiam a se mutuo corrogarint. 
Howresi 23, cap. ult. ; heeresi 25, cap. 1. Cor. 

(84 85) 'AAA' οὐχὶ ἀνθρωπείαν doy fv, Παγείΐσα 
pestis suppostorem infestavit,si Christum anima hu- 
mana caruisse censuit. Quod si non Arianus fue- 
rit, sed catholicus, voluit aut Christum constasse 
ΠΟΠ corpore et anima tantum,verum etiam et Verbo 


βδελυχτά’ ὁ τοιοῦτος Evotxov ἔχει τὸν ὀράχοντα τὸν 
ἀποστάτην . 'Eàv τις Ἡατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον 
Πνεύμα ὁμολογῇ, xai τὴν κτίσιν ἑπαινῇ, δόχτσιν δὲ 
λέγι τὴν ἐνωμάτωσιν, xai τὸ πάθος ἐπαισχύντται" 
ὁ τοιοῦτος ἤρνηται τὴν πίστιν, οὐχ ἧττον τῶν γοι- 
στοφόνων Ιουδαίων. ἸΒάν τις ταῦτα μὲν ὁμολογῆ, 
καὶ ὃτι θεὸς Λόγος ἐν ἀνθρωπίνῳ σώματι χστφκει, 
Qv iv αὐτῷ ὁ Λόγος ὥσπερ xai Quy, ἐν σώματι, 
διὰ τὸ ἔνοικον εἶναι θεὸν, ἀλλ᾽ οὐχὶ ἀνθρωπείαν 
(o4 3,» (8&-S5). λέγῃ δὲ τὰς παρανόµους µίξεις ἀγαθόν 
τι εἶναι, καὶ τέλος εὐδαιμονίας ἡδονὴν τίθηται' οἷος 
ὁ ψευδώνομος Νικολαΐτης (86) οὗτος οὔτε φιλόθεος, 
οὖτε φιλόχριστος εἶνσι δύνατα, ἀλλὰ οθορὺς τῆς 
oixsíag σαρκὸς, xal διὰ τοῦτο τυῦ ἁγίου Πνεύματος 


B χενὸς, xal τοῦ Χριστοῦ ἀλλότριος, Οἱ τοιοῦτοι πἀν- 


τες, Gt Anl slot xxi τάφοι νεκρῶν' ἐφ᾽ οἷς γέγραπται 
µόνον ὀνόματκ νεκρῶν ἀνθρώπων (87). Φεύγετε οὖν 
τὰς κακοτεχνίας, xal dviópaq τοῦ πνεύματος τοῦ νῦν 
ἐνεργοῦντος ἐν τοῖς υἱοῖς τοῦ αἰῶνος τούτου, uy, ποτε ** 
οἱ θλ.Θΐντες ἐξασθενήσητε (88) ἐν τῇ ἀγάπῃ: ἀλλὰ 
πάντες ἐπὶ τὸ αὐτὸ γίνεσθε ἐν ἀμερίστῳ κκρδίφ, καὶ 
Ψυχῆ θελούσμ' σύμψυχοι, τὸ E» φρο)οῦντες, πάν- 
τοτε τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν δοξαζοντες, Ev τε ἀνέ- 
cet, X2! χινδύνοις, καὶ ἐν λύπαις, καὶ iv χαρμοναῖς, 
Εὐ (αριστῶ τῷ θεῷ, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι εὐσυνεί- 
δητός εἶμι ἐν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἔγει τις γαχήσασθαι, 
οὔτε λάθρα, οὔτε φανερῶς, ὅτι ἐθάρησά τινα, f ἐν 
μικρῷ, Ἡ ἐν µεγάλῳ. Kal πᾶτιν ἐν οἷς ἐλάλησα, 
eyoua:, ἵνα µή εἲς μαρτυρίαν αὐτὸ χτήσωνται. 


Vll. E! γὰρ κατὰ σάρκα gus ἠθάλησάν τινες πλα- 
νῆσαι, ἀλλὰ τὸ πνεῦμά µου οὗ πλανᾶται. Παρὰ γὰρ 
θεοῦ αὐτὸ εἶληφα (89). O?ós γὰρ πόθεν ἔρχεται, καὶ 
ποῦ ὑπάγει, καὶ τὰ χρυπτὰ ἑλέγγει, ᾿"Εκραύγασε 
γὰρ μεταξὺ ὤν, ἐλάλουν (90) µεγάλῃ φωνῇ; οὐκ ἐμὸς 
ὁ λόγος, ἀλλὰ Oto: Ti ἐπισκόπῳ προσέχετε, καὶ τῷ 


€? Ephes. 1, 2. " f, vacat. *'Philip. n, 2. € Joan 


divino: aut in corpore Christi exstitisse quidem 
animam,non tamen proprie habitasse nisi Verbum, 
ob illud Joannis eloquium : Et habitavit in nobis, 


D quod sanctorum Patrum nonnulli sic explicant, 


hoc est, in carne nostra et humana. Cor. 

(86) Ὁ ψευδώνυμος Νιχολαίτης, Vid. supra in 
Epist. ad Trallian. Ip. 

(81) Εφ) οἷς γέγραπται µόνον ὀνόματα νεκρᾶ 
ἀνθρώπων. Anglican., «in quibus scripta sunt solum 
nomina hominum. » Eodem vero modo hereticos 
cippis et titulis moriuorvm comparat etiam Hiero- 
nymus, lib. mn Commentar. in Osez, cap. x, uta 
Maostreo est hic notatum. Ip. 

(88) Μήποτε oi θλιθέντες έξασθεν ήσητε. Articulum 
οἱ delendum notat Vedelius. Ip. 

(89) Τό πνεῦμά μου οὗ πλανᾶται. Ἡαρὸδ γὰρ θεῦ 
αὐτὸ εἴλησα. Anglican: « Spiritus non seducitur, 
à Deo existens. » Ip. 

(90) ᾿Εκφαύγχσο γὰρ μεταξύ dv, ἑλάλουν. Conjun- 
ctio γὰρ in Greco Nydprucciano et vulgato Lati- 
no habetur : in Groco Augustano et nostro inter- 
prete omittitur ; qui ita locum vertens, « Clamari 


EPISTOLAE INTERPOLATE. — AD PHILADELPHENSES. 


πρεσδυτερίῳ (90), καὶ τοῖς διαχόνοις. Riot ὑποπτεύετέ A et presbyterio, εἰ diaconis. Si autem suspicamini 


µε (02), ὡς προµαθόντα τὸν μµερισµόν τινων, λέγειν 
ταῦτα" μάρτυς uot (93) δι’ ὃν δέδεµαι, οτι ἀπὸ στή- 
µατος ἀνθρώπου οὐκ ἔγνων τὸ δὲ Πνεῦμα ἐνήροξε 
μοι (94) λέγον τάὸς « Χωρὶς ἐπισκόπου μηδὲν ποιξίτε. 
T» σάρκα ὑμῶν ὡς ναὸν θεοῦ τηρεῖτε. Ti» ἕνωσιν 
ἀγαπᾶτε, τοὺς μερισμοὺς φεύγετε. Μιμηταὶ Υΐ»εσθε 
Παύλου καὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων, ὡς καὶ αὐτοὶ τοῦ 
Χριστοῦ (95). » 

ΥΠ. Ἐγὼ μὲν οὖν τὸ ἴδιον ἐποίουν, ὡς ἀνθρωπὺς 
εἰς Ένωσιν χατηρτ'σµένος, ἐπιλέγων xai τοῦτο, ὅτι 
οὗ διάστασ:ς γνώμης, καὶ ὁργὴ, καὶ µῖσος, ἐκεῖ θεὸς 
οὐ κατοικεῖ, []ᾶσιν οὖν τοῖς μετανοοῦσιν ἀφίησ.ν 5 ὁ 
θτὸς, ἐὰν συνδράµωσιν εἷς ἐνότητα Χρισσοῦ (96), xxi 
σονεδρείαν τοῦ ἐπισκόπο». Πιστεύω τῇ χάριτ. Ἱπτοῦ 
Χριστοῦ, ὃτι λύσε. ἀφ᾿ ἡμῶν (91) πάντα σ΄νόεσμον 
ἀδιχίας. Ἡαρακχλὼ οὖν ὑμᾶς, μηδὲν κατ’ ἑρίθειαν 
τράσσετε, ἀλλὰ κατὰ χριστοµάθειαν (98). "Hxousa 
γάρ τινων λεγόντων, ὅτι ἐὰν μὴ ἐν τοῖς ἀρχείοις εὔρω 
τὸ Εὐαγγέλιον 9* (99), οὗ πιστεύω. Toi δὲ τοιούτοις 
ἐγὼ λέγω (1), ὅτι ἐμοὶ ἀρχεῖά ἐστιν ἸΙησοὺς ὁ ἄρι- 
στὸς, οὗ παρακοῦσαι πρόδηλος ὄλεθρος. Αὐθεντι- 
xóv 97 uoi ἐστιν ἀλχεῖον (2! ὁ σταυρὸς αὐτοῦ καὶ ὁ 
θάνατος, va! dj ἀνάστατις αὐτοῦ, καὶ b πίστις d, περὶ 
τούτων (3): ἐν οἷς θέλω ἐν τῇ προσευχῇ ὑμῶν θικαιω- 
θζναι (4). 'O ἀπιστῶν τῷ Κὐαγγελίῳ, πᾶσιν ὁὀμλῦ 
ἀπιστεῖ. O9 γὰρ προκρίνετα: ** τὰ ἀρχεῖα τοῦ Πνεύ- 
µατος (3). Σκληρὸν τὸ πρὸς κέντρα λακτίζειν (0), 
σχλτρὸν τὸ Ἀριστῷ ἀπιστεῖν, σκληρὸν τὸ ἀθετεῖν τὸ 
κήρυγμα τῶν ἀπ)στόλων. 


Β 


C 


me hac dicere, quia prenoverim divisionem quo- 
rumdam ; testis mihi is est, propter quem vinctus 
sum, quod non cognoverim ab ore lumano; sed 
spiritus annuntiavit mihi, hrec dicens : « Sine opi- 
scnpo nihil facite. Carnem vestrain, ut Dei templum 
custodite, Lnitutem amate ; dissidia fugite. Imita- 
tores estote Pauli aliorumque apostolorum, sicut 
ct ipsi Christi. » 

VIII. Ego itaque quod meum erat feci, ut homo 
ad unitatem compositus, adjiciens et hoc: Ubiani- 
morum discordia est, eL ira, atque odium, ibi Deus 
minime habitat. Omnibus igitur ponitentibus re- 
mittit Deus, si concurrant ad unitatem Christi et 
episcopi consessum. Credo gratis Jesu Christi, 
quod solvet a vobis omne vinculum iniquitatis **. 
Obsecro itaque vos, ut nihil per contentionem fa- 
cialis ?*; sed juxta Chrisli disciplinam. Audivi enim 
quosdam dicentes: Nisi Evangelium invenero in 
archivis, non credo. Talibus autem ego dico, quod 
Jesus mihi pro archivis sit ; quem nolle audire, πιᾶ- 
nifesta pernicies est. Illibatum 96 mihi est archivum 
crux ejus, el mors, ac resurrectio e;us, et fides de 
his ; per quz cupio justiflcari, in precibus vestris. 
Qui non credit Evangelio, nihil czeterorum credit. 
Nec enim Spiritu: archiva debent proferri. Durum 
est contra stimulnm calcitrare *, durum est Christo 
nolle credere ; durum est preedicationem apostolo- 
rum rejicerc. 


9?3 ms, ἀφίει, ** Isa Levin, 6. 99 Philipp. 1, 3. 9$ al. τοῦ Εὐαγγελίου. 9" al. ἀθίκτόν µοι, 99 authen- 


ticum. 3 al. πρόκειται, ! Act, 1x, 5 et xxvi, 14. 
in intermedio exsistens, locutus sum, s ὧν, non ὧν 
legisse se indicat. Cor. 

(91) Τῷ ἐπισκόπῳ προσέχετε, καὶ τῷ πρεσθν- 
τερίῳ. Vet. vulgat. « Episcopo intendente et presby- 
teris, » vel, ut in ms. Magrlalenensi rectius legitur, 
« episcopo intendite et presbytero, » aut « presby- 
terio » potius, ut ex Grieco et nostro interprete est 
emendandum. Ip. 

(92) E! δὲ ὑποπτεύετέ µε, Anglican. « Quidam 
autem suspicati sunt me. » Vet. vulgat. « Hi vero 
despexerunt, » (vel, ut est in Magdal. codice, « in- 
spexerunt) me. » Ip. 

(93) Μάρτυς uot. Cilatur ab Antioeho, sermone 
124. Vid. Prolegomen cap. 18. Ip. 

(94) Ἐκήρυξέ po:. Vet. vulgat. « praeconisavit, » 
vel « preaconavit, » ut in mss. legitur, ex quibus 
etiam restituimus, quod ab editis aberat: « Carnem 
vestram, sicut templum Dei, servate. » Ip. 

(95) To3 Χρ.σσο». Anglican. « Jesu Christi, ut et 
ipse Patris ipsius: » Ip. 

(96) 'EXv σονδράµωσιν tiq ἑνότητα Χρ.:στοῦ. ld. 
e si peuiteant in unitatem Dei. » UssEn. 

(01) Ὅτι λύσει &o' ἡμῶν. Id. « qui solvet a vo- 
bis. » Ip. na lun 

(98) Χριστομάθειαν. Id. « Christi disciplinam. » 
Vet. vulgat. « Christi dimicationem » (ita enim ha- 
bent mss , non, ut Faber edidit, « militiam »), ac 
si χρ:στομαχίαυ legisset. Ἱρ. . -- 

(99) 'Eàv μὴ τοῖς dpysioig topo τὸ Eua. 
Ἱέλιον. Ità. codex Nydpruccianus : non Εὔὐαγγε- 

(ου. ut in Augustano perperam legitur. Sic vetus 
vulgatus interpres vertit: « Si non invenero Evan. 
gelium in antiquis. » Sunt autem ἀρχεῖα, ἔνθα ol 
δημόσιοι χάρται i χαρτοφυλάκια, « char- 


tophylseis, sive tabularia fn quibus publice charte 


D 


reposito servantur, » ut Hesychius et Suidas expli- 
cant, Julius Paulus, Sentent. receptar. lib. 1v, tit. 6, 
de Testamento : « Signo publico obsignatum in Ar- 
chium redigatur ; ut si quando exci plum ejus in- 
lerciderit, sit unde peti possit. » Vid. Ulpian. l. ix, 
S 1, D. De penis, et Justinian. Novell. 18 et 7&.Imp. 

(1j Toi οἳ τοιυύτοις ἐγὼ λέγω, etc. Anglican, « Et 
diceute me ipsis, quoniam scriptum est ; responde- 
runt mihi, quoniam prajacet, » scilicet principium 
aliquod ex quo ostendi oportet quod scriptum est, 
licet sit scriptum : ut vetus Glossa, Lic apposita, 
explicat. Ip. 

(2) Αὐθεντικόν µοί ἔστιν ἀρχεῖον. Tta cod. Nyd- 
pruccian., ubi Augustanus habet, ἀδικτόν poi. Án- 
glican. « Mihi autem principium est. » Vet. vulgat. 
« Principatus ejus est. » Ip. 

(3) 'IT περ: τούτων. Anglican. « que per ipsum. » 
Vet. vulgat., « in omnibus his. » 1p. 

(4) Ἐν τῇ προσυχῇῃ ὑμῶν δικαιωθῆναι. Vetus 
vulgatus « vos (ita enim habent duo Oxonienses 
mss.. ubi alii « per vos, nos ») in orationibus vestris 
justificari. » Ip. 

(8) O3 γὰρ προκρίνεται τὰ  dpgfia τοῦ lMve$- 
µατος, Ila liabet codex. Nydpruccianus, ubi Augu- 
stan. πρόχειται. Vetus vulgatus: « quia (ita enim ex 
Greeco correximus aliorum, « qui jj non priejudica- 
turantiquitati (codex Petavianus melius, » antu- 
quitate ») spiritus. » Ip. 

(6) Πρὸς κέντρα λακτίζειν. Ex Act. rx, 5, prover- 
bialis locutio, usurpata etiam ab Euripide in Bac- 
chis, et Pyndaro in Pythiis, cui nec absimilis est 
illa Chrysostomi in Epist. ad Ephes. homil. 11 : Τί 
κατὰ τῶν Ίλων λακτίζεις; Cur adversus clavos cal- 
citras ? » Ip. 


835 


ministri ; praestantior autem est summus sacerdos, 
cui credita sunt Sancta sanctorum, cui soli secreta 
Dei commissa sunt. ΠΟΠ sunt administratorim 
virtutes Dei. Sanctus vero est Paracletus, et san- 
ctum est Verbum, Filius Patris, per quem Pater 
fecitomnia,omnibusque providet *. Hic est quie ad 
Patrem ducit via *, petra, *, maoeria. clavis, pastor ; 
hostia ; cognitionis ostium $, per quod ingressi sunt 
Abraham, Isaac, Jacob, Moses, et universus pro- 
phetarum chorus : et orbis columnaapostoli; atque 
sponsa Christi, pro qua, dotis loco, effudit pro. 
prium sanguinem, ut eam redimeret.Omnia hec ad 
uuitatem unius soliusque veri Dei. Eximium autem 
quiddam habet Evangelium ; nimirum, adventum 
Salvatoris nostri Jesu Christi, passionem, ipsam 
resurrectionem. Qus namque prophete annuntia- 
verunt, dicentes: Donec veniat cui repositum est ; 
et ipse erit exspectatio gentium * ; heec in Evangelio 
impleta sunt: Euntes, docete omnes gentes, bapti- 
zantes 608 in. nomine Patris, οί Filii, et. Spiritus 
sancti *. Omnia igitur in universum bona sunt,lex, 
prophet», apostoli, totus cetus qui per ipsos cre- 
didit : modo nos invicem diligamus. 


X. Quoniam secundam orationem vestram, et 
viscera qua habetis in Christo Jesu, nuntiatum est 
mihi pacem habere Ecclesiam Antiochenam, qum 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


IX. Boni quidem sunt sacerdotes, sermonisque A 


836 


IX. Καλοὶ μὲν οἱ ἱερεῖς, καὶ ol τοῦ λόγου δ.:ὀχοννι 
κρείστων δὲ ὁ ἀργ.ερεὺς (T), ὁ πεπιστευµένος τὰ "Ava 
τῶν ἁγίων, ὃς αόνος πεπίστωται τὰ χουπτὰ τοῦ 
0:95. KaÀa! αἱ λειτουργ!καὶ * τοῦ θεοῦ ὀυνάµε:ς. 
"Άγιος δὲ ὁ Παράκλητος: καὶ ἅγιος ὁ Λόγος, ὁ τοῦ 
Πατρὸς YVàóg (8), δι) οὗ ὁ Πατὸρ (9) τὰ παντα πε- 
ποίτκε, καὶ τῶν ὅλων προνοεῖ. Οὗτος ἐστιν $ πρὸς 
τὸν Mario. ἄγουσα ὁδὸς, ἡ πέτρα, Ó φραγμὺς, i 
κλεὶς, ὁ mota», τὸ ἱἹερεῖων, d, θ7ρα τῆς γνώσεως, 
δι ὃς εἰσζλθον ᾿Αθραὰμ, xai Ἰσαὰκ, καὶ ᾿Ἰακὼθ, 
Μωσῆς, καὶ ὁ σύμπας τῶν πρηωττῶν χορὸς, xa: o! 
στῦλο! τοῦ χύσµου oi ἀπότιολοι, καὶ ἡ νόµοη τοῦ 
Χρ.στοῦ, ὑπὲρ T4, φέρνης λόγῳ, ἐξέχεις τὸ οἰχεῖον 
αἷμα, ἵνα αὐτὴν ἐξαγοράσῃ. Πάντα ταῦτα εἰς ἑνό- 
τητα τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου ἀλτθινοῦ θεοῦ (10). Ἐξαίρε- 
τον 66 τι ἔγει τὸ Βὐαγγέλιον, τὴν παρουσἰίαν τοῦ Σω- 
τΏρος ἡμῶν Ἰτσοῦ Χριστοῦ, τὸ πσᾳθος, αὐτὴν τὴν 
ἀνάστασιν (44). "A γὰρ οἱ προφῆτοι (12) κατήγγελ- 
λον, λέγοντες' "ως ἄν ἕλθη ᾧ 7? ἀπόκειται (13), 
καὶ αὐτός πρροσδοχία ἐθνῶν" ταῦτα ἐν τῷ ΒύαΥΠε- 
λίφῳ πεπλήεωτα.' Ιορευθένες μαθητεὐσατέ πάντα 
τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἷς τὸ ὄνημα τοῦ 
Πατρὸς, xai τοῦ Υ]οῦ, καὶ τοῦ ἀγίου Ἱ[νεύματος. 
Πάντα οὖν ὁμοῦ x2Àà, ὁ νόµος, οἱ πρλφηται, ot axó- 
στολοι, τὸ πᾶν συνάβροισµα τὸ δι αὐτῶν πιστεῦσαν᾽ 
μόνον ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλήλους (44). 

X. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν προσευχἠν ὑμῶν (15), καὶ «à 
σπλάγχνα X ἔγετε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἀπηγγάλη uot 
εἶρηνεύειν τὴν ᾿Εχκλησίαν τὴν iv ᾽Αντιογείᾳ τῆς Σν- 


in Syria est decet vos, ut Dei Ecclesiam, eligere C ρίας (16), πρέπον ἐστὶν ὑμῖν, ὡς Ἐνκλησίᾳ 0:55, 


* ms. Àettoozy/ar. xad. 

* Joan. x, 11,9. ? ms. 6. 3 Gen. xuix, 10. 

(1) Ὁ ἀργ ερεύς. Constitut. Apostolic.lib. vin, cap. 

6: Toi; μὲν ἐπ:σχόποις τὰ τῖς ἀἁρχιςρωσύντς ἑνεῖ- 
µαμεν, τοῖς 2ὲ πρεσθυτέροις τὰ τῆς ἵε-ωσύντς. « Ἱρὶ- 
scopis quidem assignavimus qui ad principatum 
sacerdotii pertiuent; presbyteris vero ad sacerdo- 
tium, » qua ratione apud Tertullianum, De bapti- 
ΑΠΙΟ cap. 17. nominatus legitur « summussacerdos, 
qui est episcopus » Verum hic non alium per 2:;- 
ιερέα intelligere videtur Ignatius, quam ipsum 
Christum. Usska. 

(8) Καὶ ἄγιος ὁ Λόγος. ὁ τοῦ Ἱατρὸς YU. Pro 
istis,in editione vulgata Latina habenturista omnia: 
« Qui est super omnia sanctissimus, et Verbi rmi- 
nister. Sed super omnes sanctos sanctissimus, et 
princeps sacerdotum (ita enim habent mss., ubi in 
editis legitur, « summus pontifex et princeps pon- 
tiflcum », qui est legatus et minister Patris, et 
princeps legionum militie cmlestis. ο Ip. 

1 (9) ΔΙ’ οὗ ὁ Πατήρ. Vid. Prolegomen. cap. 11. 

p. 


(10) Ei; ἑνότητα τοῦ ἑνὸς καὶ µόνου ἀληθινοῦ 
θ:ο». Auglican. « in unitatem fidei. » Vet. vulgat. 
« in unitate unius el unigeniti veri Dei. » Ip. 

(10) Αὐτὸν τὴν ἀνάστασιν. Anglican. « et resur- 
rectionetmn. » Vet. vulgat. « sed et ipsam resurre- 
rectionem. » Ip. 

(121 "A (i2 οἱ προφῆται. Anglican. « dilecti enim 
propheta». » Ip. 

(13) Ἔως av ἔλθῃ d ἀπόχειται. Vet. vulgat  « do- 
nec veniat cui repositum est ; » vel. ut in Petaviano 
codice legitur. « cui reposita sunt. » In Grieco, Gen. 
X Lx, 10, hodie legitur: "Exc ἄν ἔλθη τὰ &roxslusva 
avt, donec veniant que reposita sunt οἱ: » ut 


3 Const. ap. vi, 14 et vr, 23 et vin, 10. 5 Joan, xiv, 6. * I Cor. rz, &. 
? Matth. xxvin, 19. 


apud Augustinum etiam habetur, lib. xm Contra 
Faustum, cap. 42, et lib. xvn De civitate Dei, cap 
41. Verum LXX non ita vertisse, sed, ἕως ἂν £t 
ᾧ ἀπόχειται. Justinus martyr, in Dialogo cum Tr- 
phone Judo, confirmat. 1». 

(14) Μόνον ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλγλους. Anglican. 
« si in charitate creditis. » Vet. vulgat. « Solum 
autem restat. ut nos invicem diligamus. » Ip. 

(45) Ὑμῶν. In Plantinianis editionibus male le- 
gitur ἡμῶν. Ip 

(10) ᾽Απηγγέλη pot εἰρηνεῦειν τῖν ἐν "Avtv- 
χείᾳ τῆς Συρίας. Ex hac οἱ sequente ad. Smyrna 
Epistola (utraque ex Troade missa) cognoscimus 
Ignatium, prius quam Minorem Asiam reliquisset, 
de pace Ecclesie Antiochen:e reddita certiorem fa- 
ctum fuisse. Quod lioc tempore contigisse, dum 
Trajanus, Antiochie adhuc moratus, de bello 
Parthico gerendo c: nsilium caperet,ita nos docuit, 
inn Chronicorumlibro,Joanues Malela, Antiochenus 
historicus: Ἐν τῷ δὲ δατρίθειν Τραϊανὸν ar 
ἐν "Avztogsia τῆς Συρίας, βουλευόμενον τὰ περὶ τοῦ 
πηλέμου. ἐμήνυσεν αὐτὸν Τ.θεριανὸς, ἡγεμὼν τοῦ 
ποώτηυ Ἡαλαιστινων ἔθνους, ταῦτα. « Interim vero 
dum Trajanus Antiochis Syrie commorabatur, de 
rebus belli quod opus fuerit decernens, Tiherianus 
Palestine prime preses hec illi significavit. » 
Deinde, recitatis Tiberiani ad imperatorem litteris, 
(quas, una cum ejusdem argumenti Plinii Secundi 
ad eumdem Trajanum aliis. Actis Ignatii subjeci- 
mus) quid 1] apud eum effecerint, sic enarrat: 
Καὶ ἐκέλευσεν αὐτῷ ὁ αὐτὸς Tozixvós παύαασθαι to) 
φονεῦειν τοὺς Χριστιανούς. Ὁμοίως δὲ καὶ τοῖς παν- 
ταγ»ῦ ἄλγουσι τοῦτο ἐχέλευσεν, μὴ φονεύειν τοῦ Aot- 
που τοὺς λεγομένους Χριστιανοὺς, xal ἐγένετο ὅ 


837 


Θεοῦ πρεσθεί»ν, εἲς τὸ συγγωρηθῆναι (18) αὐτοῖς 
ἐπὶ τὸ αὐτὸ γενοµένηις, 10 καὶ ὀηξάται τὸ ὄνομα τοῦ 
82^» (19) !!. Μακάριος ἐν Χριστῷ [ησοῦ, ὃς κατηξ'ώθη 
(20) τῆς τοιαύτυς διαχκονίας, xai ὑμεῖς δὲ σπουλά- 
σ-”ντες, ἓν Χοιστῷ δοξασθήσεσθε, θέλουσ' δὲ ὑμῖν, 
οὐ πᾶτιν Gb )vatov (21), ὑπὲρ ὀνόματος θεοῦ, ὡς xa! 
às! (99) αἱ ἔγγιστα ᾿Ἠκκλησίαι ἔπεμναν (23) ἐπισκό 
πους, αἱ ὃξ πρεσθ»τέρους καὶ διακόνους. 

ΧΙ. Ηερὶ δὲ Φίλωνος τοῦ διακύνου, ἀνδρὸς ἀπὸ Κιλι- 
Χίας, μειαρτὀρηµένου (24), ὃς καὶ νῦν iv λόγῳ !ὲ 
ὑπτρετεῖ µοι, ἅμχ Γαἴῳ 37 καὶ ᾽Αγαθόπρὸ, (25), ἀν- 
62i ἐκλεκτῷ, ὃς ἀπὸ Συρίας µοι ἀκολουθεῖ, ἀπηταξά- 
p.evo: 14 τῷ Bp (26): ot. xxi μχρτυρ.ῦτιν ὑμῖν (21). 


!? deest in al. !! ms. Χριστοῦ. !? f. inser. 0:05. 13 al. 


σις μ.χ-ὰ τοῖς Χοιστ'ανοῖς. « Prwcepit illi idem ἢ 


Trajanus, ut a Christianis occidendis ο, δδᾶιθί. 3;- 
militer autem et aliis unlique praefectis praecepit, 
ut in posterum a cadibus eorum qni Christiani di- 
cebanturabstinerent.At que ita indulgentia aliquan - 
tula fruebantur Christiani, » Idem. apud. Suidam 
quoque legitur, in Toztzvéc. UsskR. 

11) Xetpozovta2: ἐπίσχρπον. Anglican. rectius : 
« ordinare diaconum,» id est desigaare diaconum, 
qui legationem obeat, Xz:2ozov£v enim Hesychio 
generaliter signilicatxa0tzt3v, Ψηίνἒιν,« constitue- 
re, decernere. » Ip. 

(18) Συγκωρτθῆναι. Auglican. « congaudere, » 
σογχαρῇνχ’. dp. 

(19) Δοξάται τὸ ὄνομα τοῦ 0:55. Andlican. 
« glorilicare nomen ; »absolute,quemadmodum su- 
pra, in Epistola ad. Ephesios, τὸ 0v04x mia:Qiis:v 
dixerat Ignatius ; quod vulgatus interpresreddidit: 
«nomen Uhristi circeumportare.»Eo:lem modo « no- 


EPISTOLAE INTERPOLAT/É. — AD PHILADELPHENSES. 


χειροτονῆσαι ἐπίσκοπον (17), el; τὸ πρετθεῦσαι last Α episcopum, qui obeat ibi legationem Dei ; ut con- 





838 


cedatur illis in eumdem locum congregatis, etiam 
glorificare nomen Dei. Beatus ille in Christo Jesu, 
qui dignus habitus fuerit ejusmodi ministerio; vos 
quoque studium adhibentes, in Cliristo glorificabi- 
mini. Volentibus autem vobis non erit prorsus im- 
possibile, pro nomine Dei ; ut et semper proximae 
Ecclesic, ali: miserunt episcopos, nonnulla vero 
presbyteros et diaconos. 

Xl. De Philone autem diacono, viro Cilicelauda- 
ti-simo, qui et nunc mihi in verbo Dei ministrat, 
una cum Caio et Agathopode, viro electo, qui a 
Syria me comitatur,relicto seculo : qui et de vobis 
testificantur.Et ego Deo ago gratias de vobis,quod 


Ia»ig. !! f. ἀποταξάμενος. 


thopodein, » in Epistola vero ad Sinyrnaos « Reuin 
εἰ Agathopum » habet. Franciscus Bivarius (in 
hextei Chbronicon.ann.Christi 70,commentar. num. 
3! utrobique « Caio, qui et Agathoppio, » reponit : 
sed quibusdam codicibus deesse addit reiativum 
«qui ;» quod innullis tamen codicibus egoadhuc re- 
peri.neque alium reperturum esse exi-limo Simili- 
t^rque in Epistolis Ignatio tributis ad Tarsenses, 
Antiochenos et Philippenses ; pro ο Agathopus, » 
coutra codicum fidem, « Agathoppius » substituit : 
quod animadvert-re vult eos qui hactenus in Episto- 
lis S. lynatii «. Agathoppium » crediderunt esse 
nomen simplex cujusdam socii illius ; cum tamen 
compositum sit.et idem atque«bonus Oppius ;»nam 
« agrathos »(ut ille eos docet)« bonus» sonat Et quo- 
niam « Agathoppii» sui luminibus ofücere videbat 
«sanclorum Philonis et Agathopodis diaconoruin » 
in Martyrologio Romano,ad 25 diem Avrilis.celebra- 
tam memoriam: « a seioloaliquo » addita fuisse ista 


minis » voce ulitur etiain Cyprianus: Qv? apud He- (; affirmat; et ad. Agathoppium spectare. qum sub 


brazos « Deum » passim denotat. |p. 

(20) K1272:00v. L. Katazu597,. Cor. 

!31, 0). πᾶσ'ν ἀλονατον. lllud πᾶσιν — agnoscit 
vetus vulgatus interpres ; sed non Anglicanus no- 
ster. Quod si retineatur, in παντάπασιν omnino, 
cum Patricio Junio nostro, mutandum existitmnave- 
rim. Ussen. 

(22) Αεί Neque hoc noster agnoscit interpres : 
pro eo « quadam » substituens. Ip. 

(23) "Ex:uyz». Ἱία et noster legit ;ubi vetus 
vulgatus « mittere, » n&£udat, quod Vairlenio magis 
placuit.Aut id verbi, inquit. subaudiendum erit in 
prion orationis parte,ut hic sit sensus: « Vobis vo- 

entibus non erit prorsum impossibile, » supple, 
mittere episcopos, « ut proximie Ecclesie semper 
miserunt. » Ip. 

94) Πεοὶ δὲ Φίλωνος τοῦ ὃ:ακόνου, ἀνθοὺς ἀπὸ 
Κιλιχίζς, μεμχρτυ2τ μένου, Codex Nydpruccianus : 
Περὶ καὶ Φίλωνος, etc., ἀπὸ κοιλίας μεμα2τορη aivoo, 
quod Joannes Brunnerus reddidit: «''e Puilone au- 
tem diacono, viro ab ineunte atate laudatissimo.» 
Sed Augustanus.etantiquiambo Latini interpretes, 
Κιλικίας rectius habent : pro quibus et illud in Epi- 
stola ad Tarsenses facit : ᾽Ασπαάζετιι ὑμᾶς Φίλων 
6 ὁ:άκονως ὑμῶν. « Sulutat vos Pliilo diaconus ve- 
ster ; » quo« Tarsensem in Cilicia » diaconumeum 
fuisse, auctor significare voluit. Ip. 

(231 Ἅμα Toig καὶ ᾿Αγαθόπολ,. lta codex Nyd- 
pruccianus [45:2 Augustanus hic habet ; sed in 
Epis:ola ad Smyrnzos, lato» xai ᾿Αγαθήπηδα ; quo- 
modo vetus vulgatus etiam hic legit : « una cum 
Gaio et Agathopo: » sieuti ex libris editis οἱ ws. 
Ma:dalenensi imprimendum curavimus.et licet Ba - 
liolensis ms. hoc in loco « Gavia Agattiopo, » Peta- 
vianus « 6saio et Chatopo» habeat: uterque tamen 
in Epis'ola ad Smyrnsos, « Caium ot Agathopuin » 
exhibet. Noster interpres, hic quidem « Reum Aga- 


nomine Caii, ad 27 diem Septembi:is. in eodem 
postea sunt ascripta. « Mediolani S. Caii episcopi, 
discipuli B. Barnabae apostoli ; qui 5S. Gervasium 
οἱ Protasium baptizavit, et mulia in persecutione 
Neron:s passus, in pace quievit. » Quir omnia non 
alio subnixa sunt fundamenio,quam P*eudo-Dextri 
somniis : qui ad ann. Círisti 3& centurionem illum 
qui « Christo morien!i in cruce » egregium testi 
monium perhibuit. Matth. xxvii, 54, ο. Oppium 
Hispanum fuisse fabulatus ;:ad annum 70 interalia, 
de eodem adjicit :« t omitatur Joannem et Romau 
usque Ignatium. Inde venit Mediolanum, et pouti- 
fex ibi faclus in Domino moritur. » Neque ejus- 
modi Caium episcopum inter suos agnoscunt Me- 
diolanenses Suum enim Caium patria Romanuin, 
cognomento Serg.um, οἱ Barnabe ! apostoli alum- 
num fuisse dicunt, utin Historiarum Ecclesie Me- 
diolanensis libro 1 refert Josephus Ripamontius. 
Ip. 

(26) 'Av8pl ἐκλεκτῷ, ὃς ἀπὸ Συρίας po: ἄχολου- 
θεῖ, ἀποταξάμενοι τῷ Bi». Plurale illud ἀποταξά- 
pivot cum praecedentibus non cohzret ;et singula- 
riter legit noster interpres, cum reddidit: « abre- 
nuntians smculo. » Vetus vero vulgatus,plurali nu- 
mero retento.coactus fuitsupplementum hoc inter- 
ponere: « Testilicor vobis, quia renuntiaverunt 
seculo, » sine qua tamen interpositione,ita facilius 
emendari potuisset lextus : "Avopxsiv. ἐχλεκτοῖς, οἳ 
ἀπὸ Συρίας uot ἀχολουθοῦτιν, ἀποταξάμενοι τῷ Bp, 
quandoquidem non Auathopodi soli, sed duobus 
etiam reliquis, Philoni et Gaio, in Epistola ad Smyr- 
n-ros communis hac laus. tribuitur ab Ignatio : Ot 
ἐπτκ,λοῦθησέν µοι εἷς λήγον θεοῦ. Ip. 

(97) Oi xai μαρτυροῦσιν ὑμῖν. Vetus vulgat. 
« et martyrium consummare elegerunt. » Nosler 
vero interpres, Greco convenientius * « Qui et te- 
stificantur vobis, » Ip. 


839 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


840 


officiose illos accepistis ; suscipiet etiam vos Do- Α Κἀγὼ τῷ θεῷ εὐγαριστῶ περὶ ὑμῶν, ὑπὲρ ὧν ἑξέξα- 


minus.Qui vero illos ignominia affecerunt.liberen- 
tur gratia Cliristi,« qui non vult mortem peccatoris, 
scd pa:nilentiam /δ.» Salutat vos charitas fratr. m, 
qui sunt in Troade ; unde et scribo vobis per Bur- 
gum, qui missus est mecum ab Ephesiis et $myr- 
nois, honoris causa : quibus beneflcium reponat 
Dominus Jesus Christus, in quem sperant, carne, 
anima, spiritu, fide, charitate, concordia. Valete 
in Domino Jesu Christo, communi spe nostra, in 
Spiritu sancto. 


σθε αὐτοῦς' προσδέξεται xal ὑμᾶς ὁ Κύριος (28). Οἱ 
ὃξ ἁτιμάσαντες αὐτοὺς (29), λυτρωθείτσαν iv τῇ 
γαριτι Ἰησοῦ Ἆριστοῦ, τοῦ μὴ βουλομένου τὸν '* 
θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ἀλλὰ tiv µετάνοιαν, 
Ασπαζεται ὑμᾶς d ἀγάπη τῶν ἀἁδελςῶν (30) τῶν 
ἐν Τρωάδι, ὅθεν καὶ 42190 ὑμῖν διὰ Bojpqoo (31), 
πεμοφθέντος ἅμα ἀπὸ Ἰδφεσίων καὶ Σµυρναίων, εἰς 
λόγον τιμῆς' οὓς ἀμείψεται ὁ Κύριος ᾿Ιησοῦς Χρ.- 
στὸς, εἰς ὃν ἑλπίζουσι, σαρχὶ, ΦυχΠ, πνεύµατι, τἰ- 
στει, ἀγαπῃ, ὁμονοίφ. ᾿"Βῤῥωσθε ἐν Κυρίῳ "τσυῦ 
Ἄρισ-ῷ, τῇ xotvr, ἐλπίδι ἡμῶν (39),ἐν ἁγίῳ Πνεύματι᾽ 





AD SMYRN/EOS. 


Jgnatius, qui et Theophorus, Ecclesie Dei Patris 
altissimi, ct dilecti Filii ipsius Jesu. Christi, misc- 
ricordiam consccuta in omni dono, replete fide et 
charitate, nullius gratiz experti, divinissimz εἰ 
sanctiferaz, que est Sinyrnz. in Asia ; in Spiritu 
immaculato et Verbo Dci, salutem plurimam. 


I. Glorifico Deum et Patrem Domini nostri Jesu 
Christi, qui per euin tanta vos sapientia donavit. 
Cognovi enim vos esse perfectos in. fide immota ; 
ut affixoscruci Domini nostri Jesu Christi,tumcarne, 
tum spiritu. et stabilitos in. charitate, in sanguine 


B 


IIPOX SMYPNAIOYX. 


"Dio; 0 καὶ O:926020$, ἸἘκκλησίᾳ θε” liz- 
τρὺς ὑψίστου, καὶ τοῦ ἠγαπημένου 1ἱοῦ αὐτοῦ 
Ἰησοῦ Ἀριστοῦ, fÀengiv ἐν παντὶ γαρίσματι, 
πεπλτροφορηµένῃ !! (33) ἐν πίστει xal ἀγάπῃ, 
ἀνυστερήτῳ (34) οὔσῃ παντὸς Χαρίσματος, Oto- 
πρεπεστάτῃ καὶ ἁγιοφόρῳ, τῇ οὔσῃ ἐν Zu 
τῆς Ασίας (33) ἐν ἁμώμῳ Πνεύματι xai Λόγφ 
θεοῦ, πλεῖστα χαίρειν. 

I. Δοξάζω τὸν θ1ὸν καὶ Πατέρα τοῦ Κυῤίου ἡμῶν 
Ἰησοῦ Ἀριστοῦ (36), τὸν δ.᾽ αὐτοῦ οὕτως ὑμᾶς σο- 
φίσαντα (37). ᾿Ενόησα γὰρ ὑμᾶς κατηρτισµένους iv 
ἀχινήτῳ πίστει ὥσπερ χαθηλωμένους iv τῷ σταυρῷ 
τοῦ hoploo ἡμῶν ᾿Ιησοῦ ΧἎρ.στοῦ, σαρκἰ τε xai 


Christi ; pleue persuasos revera in Dominum no- € πνεύαατι΄ καὶ ἑὁρασμένους ἐν ἀγάπτ (38) ἐν τῷ αἷ- 


15 al, εἰς τὀν. !9 Ezech. xvin, 23, 32 et xxxi, 141, et 1I Petr. n1, 9. !! al. πεπληρωμένη. 


(28. πὶο dv  &5ífxoüs αὐτοὺς προσδέξεται 
καὶ ὑμᾶς ὁ Kozwc. Vet. vulgat. « Hogans ut su- 
scipialis eos in Domino; ut et vos suscipiat Jesus 
Christus. » Anglican. « quoniam recepistis ipsos ; 
ut et vos Dominus. » Ussrn. 

(29) Οἱ ὃς ἀτιμάσαντες αὐτούς. Anglican. « Qui 
autem inhonoraverunt ipsos. » Vet. vulgat. « Qui 
enim eos diflamaverunt, » sicJacobus l'aber edidit: 
ubi mes. Baliolensis « delionoraverunt » habet, 
Magdal « honoraverint, » et Petavianus « dehono- 
raverint. » Ip. 

(30) 'H éyxrr, τῶν ἁδελφῶν. Hanc Nydprucciani 
codicis et Plantinianarum ceditionuin lectionem 
retinuimus rejecta illa Augustani codicis alLera:év 
ἀγάπῃ τῶν ἀδελφῶν. Ita vet. vulgat. « dilectio 1Γ8- 
irum, » Anyglicanus vero : « Charitas multorum. » 
Eisdemque ipsis verbis in Epistola ad Smyrnazos 
salutatio hec concepta legitur: ΄Ασπάζετχιι ὑμᾶς 
ἡ ἀγάπη τῶν ἀδελφῶν τῶν ἐν Τρωάδι, ὅθεν xal γράφω 
ὑμῖν διὰ Βούργου. [p. 

(31) Βοὐργου. Noster interpres et hic et in Epi- 
stola ad Smyrngos,«Burrum» hunc appellat : qui lut 
ex utriusque loci collatione liquet) tum Smyrneo- 
rum,tum Ephesiorum (qui ad lynatium salutan- 
dum Smyrnam venerant)rogatu.Ignatium Troadem 
usque comitatus, illius tam ad Smyrnaos quam ad 
Philadelphenos litteras.inde reversus, secum retu- 
lit. Ut non aliusomnino hic fuerit,quam « Birrus » 
ille (vel « Burrus, » ut interpres vetus vulgatus 
eum nominat) Ephesioruim diaconus ; queni, una 
eum episcopo suo Onesimo, Ignatium Smyrne in- 
visisse, ex Epistola ad Ephesios intelligimus. lp. 

(33) "Ti κοινῇ ἐλπίδι ἡμῶν. Similiter et uterque 
vetus interpres : « Communi spe nostra.» Ita enim 


D 


ex Magdalenensi ms.reposuimus ; uhi alii mendose 
legerunt,« cum omni spe nostra. » Vid.supr. Ip. 

(33) Πεπληροφορτμένῃ. Codex Nydpruccianus 
(consentiente vetere utroque Latino interpret«) le- 
git, rex) v popévn. Ip. 

(34) ᾿Ανυστερήτῳ. Anglican. « indeficiente. » 
Vet. vulg. « fundatm, » vel ut in Magdalenensi ms. 
legitur, « infraudatae. » Ip. 

(35) Smyrna notissima est civitas Ionim, non 
Lycie, ut. corruptum textum Act. xxvri, 5, Pseud- 
Hieronymus (De locis et Act. apost.) et illum Stapu- 
lensis,et hunc (in hujus Epistole argumento! Ma- 
strieus secutus,credidit.Omnium autem frequentis- 
simeab antiquioribus citata reperitur ha:c ad Smyr- 
nzxos Ignatii Epistola : Eusebio nimirum, Hiero: 
nymo, Theodoreto,Eplirim mio Antiocheno, Maximo, 
Joanni Damasceno. Ephremii locus, ex libro i. 
De sacris Antiochi legibus, in Bibliotheca Photii, 
num. 229, habetur iste: Καὶ à θεοφόρος δὲ "Ivv3- 
τιος καὶ μάρτυς, ΣµΟρναίοις ἐπ'στέλλων, ὁμοίως xi 
γρηται τοῦ ρθρο». « Divinus quoque Ignatius mar- 
tyr, Smyrnwmis scribens, similiter hoc articulo uti- 
tur.» Reliquorum citationes suis deinceps locis no- 
tabuntur. Ip. 

(36) Tà» θεὸν καὶ Πατέρα τοῦ Κνρίου ἡμῶν Ἱη- 
203 Χριστοῦ. Anglican. « Jesum Christum Deum. » 
D. 

(37) Σοφἰσαντ2. Vot. vulg.: « Tantum illumina- 
vit » Anglican. : « Sapientes fecit; » hac etiam 
glossa apposita : « Unum est verbum in Grzco,l.s- 
tine : sapientificavit. » In. 

(08) Ἐν ἀγαπῃ. Dei additur in editis veteris 
vulgat. interpretis codicibus ; sed non in tribusillis 
quibus nos usi sumus mss. Ip. 


EPISTOLAE ΙΝΤΕΒΡΟΙΙΑΤΑΕ. — AD SMYRN/EOS. 


849 


Χριστοῦ, πεπληροφορηµένους (39), ὡς 2Àv,- À strum Jesum Christum, Filium Dei, primogenitum 


M L4 - - ν 
τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰττοῦν Χριστὸν, τὸν 
ὃν, τὸν π;ωτότοχον πάσης Χτίτεως, τὸν 
4 -— νε "NX 
Ὃν, τὸν μονονενῖ, Y ὸν (40), ὄντα OE Ex 
«^ -- 5. 1. ή -— , 
(0 κατὰ σάοχα, i4 Μαρίας τῆς mra20ívow 
μένουν ὑπὸ Ἰωάννου, ἵνα πληρωθτι rca 
, ν , φ bod 
m ὑπ αὐτοῦ' πολιτερσάμενον ὁσίως ἄνευ 
(41): καὶ ἐπὶ ΠΗοντίου Πιλάτου, xài ᾿Ἡρώ- 
ἱετράρχου, καθῦλωμένον ὑπὲρ ἡμῶν £v σαρκὶ 
49) 'Ao' οὗ καὶ ἡμεῖς ἐσμεν (43), ἀπὸ τοῦ 
. M - ͵ i "a ^ ῤ 
{στου αὐτοῦ πάθους, ἵνα ἄρῃ σΌσσημον (44) 
* * 4 -— * e ^ e 
αἰῶνας, διὰ zT, ἀναστάτεως, εἰς τοὺς ἁγίους 
Hp , - «9 3 , ^ ?, v 3 μή 
ὺς αὐτοῦ, εἶτε ἐν Ἰουθαίοις, εἶτε ἐν ἔθνε- 


t, καὶ 79 οὐ θρκέσε, ὡς καὶ ἀλτθὼῶς dvi- Β 


Ἰλλλ᾽ οὐχ ὥσπερ τινὲς τῶν ἀπίστων, ἔπλι- 
οι tL» τοῦ ἀνθρώπορ πλασο (AT), καὶ τὸν 
καὶ αὐτὸν τὸ» θάνατον, λέγουσιν, ὅτι ὁουκή- 
))& ἀλτθείᾳ ἀνείληφε τὸ ἐκ τῆς [παρθένου 
Svp δοκεῖν τέπουνθεν T^ (48r ἐπιλαθύμενο, 
τος 'O λόγος σὰρς ἐγένετο (49). Kat* Δύ- 
ναὸν τοῦτον, καὶ διὰ τριῶν Ἱμερῶν ἔγε- 
v. Kxc Ελν ὑψωθῶ ἀπὸ τῆς γῆς, πάντας 
πρὸς ἐμκαρτών. Οὐκηὼν ὁ 
Ἡ σορία 
| Αύγος τὸν ἑαυτοῦ ναὺν, λυθέντα ἀπὸ τῶν 
έχων Ἱουδαίων (04), ἀνέστησς τῇ τρίτη 
σᾳοκὸς, 


Λόγος ἐν σαρκὶ 
vx; (60) ἑαυτῇ φχοθύμησεν 
9 , 
τε” 


ιόγος, ὑγωθείσης αὐτοῦ τῆς κατὰ 


| ἐρύμῳ γαλ ῶν bow, πάντας {ἴλκυσε πρὸς 


M 
ς σωτῖρίαν ον ον, 
D 1 ^ 12,)* € » -—Y - 4 - 
eo 2$ (52) οὐκ ἐν τῷ γεννᾶσθαι καὶ σταρουσθαι 
αὐτὸν £v σώιαχτι γε ονέναι µόνων, ἀλλὰ xai 
y ἀνάστασιν ἐν 392Yi αὐτὸν οἷδα (3), καὶ 


oss. 1, 153. | Ποια. 1, 3. ?? Matth. iu, 13. 
ΧΙΙΧ. 22. 9? ms. ἆλλα. ?*?* |. Const. ap. vi, 26. 
xu, 4. ** Prov. ix, 1. 

t, 14. 


ΠεπληροἈορτμένους. Citatur a Theodoreto, 
πτφ. Vide Prolegom. cap. 4. Usssn. 

Τὸν πρωτότοκον πάσης κτίσεως, τὸν θΞὸν 
τὸν γω] Yiov. Pro his, in Theodoreto 
^: Κατὰ θεότητα καὶ ὀύναμιν, et in nostro 
ete : « Secundum voluntatem et potentiam 
p. 

Πολ.τευσάµενον ὁσίως 
'olegom. cap. 11. In. 


» 
Q9 


ἁμαρτίας. 


Εν σαρκὶ ἀληθῶς. Theodoretus σαρκί tan- ἢ 


ibet, et noster interpres, « in carne. » Ip. 
Αφ οὗ καὶ ἡμεῖς ἔσμεν. Anglican. : «Α 
ructu nos. » Ip. 

"Iva Ἆρῃ σύσσημον. Anglican., « ut levet 
» (ut apud LXX in Isa. v, 26, et xvix, 22). 
Hg.: « 


quid legisset. Ip. 


mac à! ἡμᾶς. « Ut salvemur, » additur in 


an. Ip. 


Αληθῶς ἀνέστη. Vet. vulgat., « resurrexit. » 


an.: « Vere resuscitavit seipsum. » Ip. 


Tiv τοῦ ἀνθρώπου πλάσιν. Christi incar- 


em intelligit. Ip. 


Τῷ δοχεῖν πἐπωνθεν. Pro sequentibus in 
ΠΟ interprete ista substituuntur : « Ipsi se- 
m videri exsistentes, et quemadmodum $sa- 


PATROL. Gn. V. 


9? Const, ap. v, 20. Pseudo-Ignat. ad Philipp. 3. 


t tollat secum sibi conjunctos, » ac 
ώμους (ut apud Bpostolum, Ephes. r1, 6) vel 


omnis creature !*, Deus Verbum, unigenitum Fi- 
lium : ortum autem er genere Davidis secundum 
carnem *!*, ex Maria vir&ine ; baptizatum a Joanne, 
ut impleretur ab eo omnis justitia *? ; sancte con- 
versatum sine peccato : et sub Pontio Pilato ac He- 
rode tetrarcha, vere affixum cruci pro nobis, in 
carne 31. A quo et nos sumus, per divine beatam 
passionem ejus, ut elevet signum in szcula per re- 
surrectionem, sanctis et fidelibus suis *?, sive in 
Judaeis sive in gentibus, in uno corpore Ecclesie 
Sut. 


Il. Omnia enim hrec passus est propter nos, Et 
vere perpessus est, non opinione ; quemadmodum 
et vere resurrexit 34. Sed non veluti quidam incre- 
duli, qui erubescunt hoininis formationem, et cru- 
ccm, atque ipsam mortem, dicunt, quod opinione, 
non autem revera ex Virgine corpus assumpserit, 
et quod sola opinione passus sit; obliti illius qui di- 
cit: Verbum caro factum est **. Item : Solvite tem- 
plum hoc, et in tribus dicbus excitabo illud ". Et: 
Si exaltatus fuero a terra, omnes traham ad πιο" 
ipsum 3. Itaque Verbum in carne habitavit. Sapien- 
tia enim aedificavit sibi donaun. ?*. Verbum, suum 
ipsius templum, quod solutum erat a Judeis Chri- 
stum oppugnantibus, excitavit tertia die 9. Verbum 
carne sua ad similitudinem α.Ποῖ in eremo serpen- 
tis exaltata, omnes ad se traxit in salutem «eeter- 
nam ?!, 

III. Ego vero non in eo solum quod natus est et 
cruci affixus, cognosco ipsum in carne fuisse ; sed 
et post resurrectionem novi eum in carne, et credo 
114 et vii, 36 et vir, 12. 9* Isa. 


56 Joan. 1, {4. '! Joan. 1,19. 
s* Num. xxi, 9; 


*! T, Const. ap. vi, 
25 ms. πεπονθένχι. 


piunt, et accidet ipsis exsistentibus incorporeis et 
deemoniacis. » In... vL 

(49) Σὰρξ ἐγένετο. « Et habitavit in nobis, » in 
vet, vulg. additur, ex Joan. 1, 14. Ip. 

(50) Ἡ σοφία γάρ. Locus Proverb. ix, 1, ad In- 
carnationem Christi ab interpolatore accommoda- 
tur, ut infra etiam in Epist. ad. Philippens. et in 
Constitut. apostol., lib. v, cap. ult. In. 

(04) Ἀπὸ τῶν xpiusropayov Ἰουδαίων. — Vet. 
vulgat. : « ab adversariis. » Vid. Prolegomen. cap. 
44. Iv. ] 

(52) 'Ey& δὲ. Citatur hic locus ab Eusebio, lib. 
ii, κεφ. Ac, Hieronymo. in Script. ecclesiastic. Ca- 
talogo, et Theodoreto in dialogo Asco[y»u. Vid. 
Prolegomen. cap. 4. Ip. 

(53) Οἴδα. Vet. vulgat., « novi. » Anglican. et 
Hieronymus, e vidi, » ac si εἶθον legisset ; quomodo 
et Sophronius reddidit, Greecus Hieronymi interpres 
Neque verum tamen est, quod ad hunc locum ad- 
notat Meestreus (quem inconsulte nimis Gasp.,Bar- 
thius est secutus, in Adversar. lib. Lvu, cap. 1) ex 
eo collegisse Hieronymum, Theodoretum et Euse- 
btum, » Christum Dominum post resurrectionem 

suam ab Ignatio in carne visum fuisse; » indeque 
se « tantorum virorum auctoritate et antiquitate 
fretum, » interpretatum esse, « vidi. » Verba enim 
loci bujus citantilli tantum ; quod fingit Meestreus, 


qi 


813 


esse Et quando ad eos qui cum Petro erant venit. Α πιστεύω ὄντα. Καὶ 


inquit ipsis :. Appechendite, palpate me, et. videte 
quod nn swim diinonium incorporale. Spiritus enim 
carnem et ossa non habet, sicut. me videtis habere ?*. 
Ac Tliomo dicit : Infer digitum tuum huc. in. fieu- 
ram clavorum, οἱ affer manum (tuam, et initte in. la- 
(us meum ?». Et continuo crediderunt. ipsum esse 
Chri-tum. Quare et. Thomas dicil ipsi : Dominus 
meus οἱ Deus meus Ob id enim mortem etiani con- 
tempserunt ; parum quippe fuerit dicere, injurias et 

5 Luc. xxiv, 39. 9a] 3x42. 
inde non colligunt : uequeliujusmodi aliq. id ver- 
his illis significatum volebat ipse Ignatius.In Graeco 
enun illius contextu :non eo tantum quo nos lio- 
die, sed etiam quo Eusebius et Theodoretus. olim 
sunt usi' non siócv, sed «22 hie legitur. Unde. et 
a lutino, vetere Eusebii interprete, ita locus habe- 
tur expressus : « Ego autem post. resurrectionem 
quoque in carne eum seio. fui-se, et credo; » et ab 
Ignatii recentiore interprete.Iierouyimo Vairlenio : 
« El post resurrectionem scio eum in carne fuisse, 
et credo ctiam nunc esse. » Unde doctissimus (Gro- 
tius, in Mattli. xvin, 17: « Si quis locum lgnatii 
cum cura inspiciat, videbit rectam esse lectionem 
o:6a, neque de visus sensu ibi agi, sed de fide, 

uai non suo, sed aliorum testimonio contirmat. » 

uibus et Chrysostomi accedat auctoritas, qui con- 
quisitis omnibus qua ad Ignatium efferendum (a- 
ciebant, Christum tamen conspexisse illum unquam 
negat: Qó02t ἑωσρακύτα αὐτὸν, 020i ἀπο) ελαυκότα αὖ- 
τοῦ τῖς σονουσίας (tomo V edit. Savil., pag. 503). 
UssEn. 

(34) 'Oze ποὺς τὠς πε.ὶ Πέτρον T20:. Οἱ me. 
pi τὸν Φεῖνα, Griecorum loquendi genere, vel hoii- 
nem ipsum simpliciter signiticare potest, vel hoini- 
nem et comitatum ejus, aut *odalilatem, ut osten- 
dit, in Comnentariis liuguae Grocie, Guill. Badius, 
gtriusqne signilicalionis. ex Plutarchi Demetrio, 
exemplo producto, prioris, in verbis illis: Ὦν £z- 
μῷ κοινοῦ συνεβρίο» γενομένου, T$Yeutw vr 022207, 
τῆς Ἑλλάδος, ὡς π;ότερον, οἱ περὶ Ῥίλιππον xai 
᾽Αλξεξανδρον' posterioris in illis: Ot 22 περὶ τὸν ᾧα- 
ληρέα, πάντες μὲ) ᾧοντο ὀέχεσθαι, τὸν χρατοῦύται 
ὅμως δὲ πρἐσθεις δευμένως ἀτέστειλαν. In Novo quo- 
que Testamento, priorisexemplum videri potest in 
Joan.x,9, posterioris in Acl. χι. 19. Posteriore vero 
modo locuin liunc acceperant omnes veteres iuter- 
pretes ; ut noster, « eos qui circa Petrum ; » Yul- 
gatus, post Hieronymum (in Catalogo) « eos qui 
cum Petro erant ; » et ltulinus, « Petrum cmteros- 
que, » hic convertens. Ad unicum certe Petrum 
sermonem non spectare, pluralia illa arguunt: Az- 

ετε, yr Aa 7531É µε, xal ἴοετε, et quod de eventu 
apud Eusehium, Rufinum, Hieronymum et Theo- 
doretum (demptis intermediis illis, ex Luc. xxiv, 
29, et Joan. xx, 27, ab interpolatore additis? sub- 
juugilur: καὶ εὐθὺς αὐτοῦ Τφαντο, καὶ ἐπίστευ- 
σα». In. 

Cis Οὐκ stu? ὀχιµόνιον ἀπώματον. lta et nostra 
habent Grieca Ignatiii exemplaria, es quibus olim 
usi suut, tuin Eusebius et Theodoretus, tum veteres 
nostri duo Latini Ignatii interpretes.Similiterenim 
ulerque reddidit : « Non sum da&monium incorpo- 
reum ; » sicut et ante utrumque Rufinus fecerat, in 
sua Origenis []εοὶ aoyiv οἱ Ecclesiastic:e Histovize 
Eusebii versione ; in quo post-riore loco Christo- 
pliorsonus, seusu prorsus eodem, « spiritum cor- 
poris expertem » substituit ; quomodo et ὀχιμύνια 
232242 in lihro vi Constitut.. apostolic., cap. 35, 
nominata invenimus. Quod minus animadvertens 
Baronius (ad ann. 34, 8 196), illa de « demonio in- 
corporali » verba, « in recentiori Eusebii transla- 
tione desiderari » pronuntiat * joculari quoque hoc 


33 (leest in utis. 


AD EPISTOLAS. S. IGNATII GENUIMAS APPENDIX. 


e 
ου 


ο 
” 


C 


D 


844 


τρὸς τοὺς περὶ [Dlérgov ἆλ- 
0s» (04), ἔφη αὐτοῖς' λάβετε, Ψηλαφήσατέ µε, xai 

ὅτι οὐκ εἰμὶ ὀχιμήνιον ἀσώματον — (bi). 
(νεόμα γὰρ σάρκα καὶ ὁστέα oov ἔχει, καθὼς tui 
ἔχουτα (20). Kx! τῷ θωμᾷ λέγει Φέρε 
ὧδε (51) εἲς τὸ» τύπων τῶν 
Twv, καὶ gio: τὴν χεῖρά του, καὶ βαλε 53 εἲς τὴν 
εὐθὺς ἐπίστευσαν 95 59). ὡς 


, 
--2 
ww 


3^ 
025-2, 


θεω "ERI 


* ^» - ? 223 
το. αν) Ν σου " 


πλευρά» poo (98; 
αὐτὸς εἴη 0 Χγιστής. At0 καὶ θωμᾶς φησιν αὐτῷ. 0 
Κύριος µου, καὶ ὁ θεύς µου. Mx γὰρ τοῦτο καὶ Üa- 
Joan. xx, 21, 28. 
addito commento : « Non dicam oscitantia iut^r- 
pretis, sed codicis depravatione hoc accidere po- 
tuit. » D. Hieronymus « incorporale habet dox- 
nium, » tau! in prooemio libri xvi) im [δαίμπη, 
quam in Scriptorum ecclesiasticorum ('atalago, licet 
hic apud Sophronium, Grecum Hieronymi. in!?r- 


3ó ms. ἐπίστευσεν. 


' pretm. zegaz:x), id est « corporale » perperam 


legatur ; quemadmodum, ad eum locum, à Mariano 
Victorio ifa est adnotatum : « Incorporale legen. 
dum esse, hoc est ἀσωιαατικόν, non corporale, seu 
σιωματ'ικόν, ut Erasmus ex. Soplironio vitiato le;il, 
tum alia antiqua, qui nos. vidinus, manuscripta 
exemplaria, tum sensus ips^,et Evangelio verba. in 
liunc eumdem sen-um prolata docent, cum divitu:: 
Palpate. et videte, quia spiritus carnem etoss: non 
liabet, sicut me videtis habere. » lta enim in tiostro 
Ignatio statim sequitur. Ip. 

(ὄθ) Ηνεῦιια qÀp σάρκα xai ὑστέχ οὐκ ἔγει, z:il- 
ὡς bob θεωρεῖτε ἔ/ουτα. Qum quidem si con:ta- 
ret, germana fuisse Ignatii, doctissimo Veilelio 
haud gravate concessissem, ex sententia verboruni 
Lue xxiv, 37, 39, deductum fuisse superius tesli- 
inonium. Sen cum ex parallelismo a nobis in Pro 
legomenis, cap. &, proposito manifeste apparai,et 
ista, et quie de Thoma sequuntur, non a uostri 
solum interprete, sed etiam ab Eusebio, Ruin, 
llieronymo et Theodoreto, haudquaquam fuisse 
agnita ; neutiquam mirandum est. vel profe:-um 
fuisse Eusebium, nescivisse se unde illud ab lena: 
tio desumptum fuerit testimonium, vel aflirmas:e 
Hieronymum, ex Evangelio nuper a se translile 
fuisse depromptum, quemadmodum in eorumdem 
Prolegomen. cap. 2, indicavimus. Illud vero inls- 
ligit hic Evangelium Hieronymus cujus, in Proe- 
mio libri xvuir Commentar. in Isaia, ita memini : 
« Cum apostoli eum putarent spiritum vel juszla 
Evancelium. quod. Hebraeorum lectitant Nazarei, 
incorpovale diemonium, dixit eis : Quid turbili 
estis ? » (ut Luc. xxiv, 38, 39.; Ex quo secundum 
llebrios Evangelio, cum aliam historiam a Papia, 
Joannis apostoli discipulo.propositam fuisse signi- 
licet Eusebius (libri i. Histor. ecclesiast. capite 
ultimo) ex eodem quoque et hanc ab ejus condisc- 
pulo Iguatio produci potuisse, nihil est quod qui 
niirari debeat. Origenes, lib. 1 Περὶ ἀοχῶν, in Do- 
ctrince Petri libello (sive ideni, sive ab hoc diversus 
ille fuerit) inventum etiam hoc fuisse indicat. « 3! 
quis inquit) velit nobis proferre ex illo libello,qui 
Petri doctrina appellatur, ubi Salvator videtur δὲ 
discipulos dicere, (quod] non sit daemonium incor 
poreum : respondendum est ei. quoniam ille liber 
interlibros ecclesiasticos non habetur; et ostenden- 
dum, quia neque Petri est ipsa scriptura, ueque 
alterius cujusquain, qui spiritu Dei luerit inspira 
tus. » Ip. 

57) Φέρε τὸν OdzioÀÓv σου Ge. Vet. vulgal. 
« Injice vel, « Mitte, » ut habet codex Magdalen/ 
digitum tuum. » Ip. 

(38) BzAé (vel βάλλε) εἰς τὴν πλευρἀν uo», Idem 
addit, ex Joan. xx, 21; « et noli esse incredulus, 
sed fidelis. » Ip. 

(59) Ἐπίστευσαν. Eusehius, Rufinus, Hierony- 


845 


EPISTOLAS INTERPOLAT4£. — AD SMYRN./EOS. 


840 


νάτο» κατεφρόνησαν' μικρὸν γὰρ εἰπεῖν, ὕθρεων» va! À verbera. Quinetiam, postquam ostendisset seipsum 


v). ηγῶν (00). 02 μὴν 9à, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ ἐπ'ιδεῖ- 
E2: (61) ἑαυτὸν αλτοῖς, ὅτι ἀλτθῶς ἀλλ᾽ οὗ τῷ Ooxsiv 
ἑγύγερτα:., καὶ συνέραγχεν αὐτοῖς, xdi συνέπιεν, 
ἄγρις Ἱμερῶν ὅλων τεσσαράκοντα (Q2) καὶ οὕτω αὺν 
 σαρχὶ, ῥλεπντων αὐτῶν, dus) er, πρὸς τὴν ἆπα- 
στείλαντα αὐτὸν, σὺν αὐτῇ παλι, ἐλχάμενης μετὰ δό- 
4$ Καὶ ὀυνάµέεως. Φασὶ γὰρ τὰ λόγια (63) ϱὖτος 
Ἰ ἀναλιφθεὶς ἀφ᾿ ὑμῶν εἲς τὸν οὐὖρα- 
"M ad 
ν πο; σώ» 
µατός φασιν ἔρχεσθα: tmi σωντελείᾳ τοῦ αἰῶνος. πῶς 
αὐτῶν καὶ ὄψονται ol ἐκκεντήσαντες, καὶ ἐπιγνόν- 
τες Χόγονται do! ἑαυτοῖς; Ασωμάτων γὰρ οὔτε 
εἴδως, οὖτε χαρακτήρ ἐστιν, à αἷμα (04) ζώου 
μορφῖν ἔχοντος (03), διὰ τὸ ἁπλοῦν τῆς φύσεως. 

Vl. Ταῦτα 6i παραινῶ ὑμῖν ἁγαπητοὶ, εἰδὼς ὃτι 
καὶ ὑμτῖς οὕτως ἔχετε. Ι12ωφυλάσσω Ok ὕμᾶς ἀπὸ τῶν 
θηρίων τὸν ἀνθοωπομύρφιυν, x 35 (00) οὐ µόνον ἀπο- 
στ,ἐφεσθα: χρὴ, ἀλλὰ καὶ φεύχειν (07)* µόνον δὲ προα- 
εὖχεσης * (0S) ὑπὲο αὐτῶν, iz) πῶς μµετανούτω- 
σιν (69). Ci γὰρ τῷ δυκτῖν (10) ἐν σώμµατι γέγο»ὲν ὁ 
Κώριος, « τῷ ὀοκτῖν ἐσταυρώθη, κἀγὼ τῷ ὀοκεῖν 
ὀέδεμα:. Τί δὲ καὶ ἐμαυτὸν 3 ἔκδυτοι ὀέδιωκα τῷ 
0xviztp , "pog µαχαιραν, πρὸς θηρία η 
"AAA οὐ τῷ δοχεῖν, ἀλλὰ τῷ ὄντι (71) πάντα ὑπο- 
uiv διὰ Χριατὸν, εἰς τὸ συμπαθεῖν αὐτῷ, αὐτοῦ µε 
ἐνδυναμ.οῦντος οὗ γὰρ uot τησοῦτον «βένος. 

V. "Ov τινες ἀγνοοῦντες, ἡ2νήσαντο, xal qauvzo- 
3: μᾶλλον 7, τῇ ἀληθείᾳ (72): οὓς οὐκ ἔπει- 
ροφητεῖα:. 038' ὁ νόµος ὁ Μωσέως, ἀλλ᾽ οὐδὲ 

ν τὸ Εὐαγγέλίον, ἀλλ οὐδὲ τὰ ἥμέτερα τὰ 46 
av2ox παθήµ1χτχ. Kal γὰρ περὶ ἁμῶν τὸ αὐτὸ 
ονοῦσι (13). Τί γὰρ ὠφελεῖ (14), el ἐμὶ ἐπαινεῖ 


77002, 9 
οὗτως ὀλεύτετχι, ὃν τοόπον ἐθεάσασῇῃε 


, 4 , ^ M 
az90uivov εἲς τὸν οὐρανόν. Li Ok avt) 


4 4 


t 


, ο, Li 
: ovy) 


22329 «t τ 


got v 
-- 


22 
L] 


V5 Act, x, 41 et 1, 3; Const. ap. v. 1, 19 el vi, 11. 
el ms. μῆμα pro µίμημα. 3] Epist. ad. Tars.. 1. 


mus, Theodoretus, et noster interpres, αὐτοῦ fyzv. 
το καὶ ἐπίστευσ»», legerunt Ussrn. 

(60: Mivz5y γὰρ εἰπεῖν, ὕθρεων val πληγῶ». Vet. 
vulgat. « Parum dicentes esse, injurias et plagas et 
alia nonnulla propter ipsum sustinere» Anglican.: 
« Inventi autem sunt super mortem. » Ip. 

(61) Mzzà τὸ Ezoca,. Citatur a. Theodoreto in 
'ASuvq^ty* Vid. Prulegomen. cap. 4. Ip. 

(62) "Αχοις Ἰμερῶν ὅλων τεσσαράχωντα. Vet. 
vulgat. « per dies quadraginta ; » ut nos ex mss. 
reposuimus ; nam in editis ea deerant, pro quibus 
nosler interpres habet: « ut carnalis, quamvis 
spiritualiter unitus Patri. » [ν. 

163) Φασὶ γὰρ τὰ Aóv:2. Vet. vulgat. « secundum 
quod dictum est ab angelis ad apostolos. » Ip. 

(6Η) Σζυα. Ita codex Nydpruccianus : non xp 
px; ut habet Augustanus. Vet. vulgat. Latin. 
« efig ies, »unde μίμγμα hic legendum, suspica- 
tus est. Vairlenius. Ip. 

(65) Ζώου μορφη £y »xos. Vet. vulgat. « animalis 
formae haberi poterit ; in quo [fixurm (al. figurie) 
claivorum vellancem foramen appareat. » Ibip. 

( 66) "A, Nydprucc. o5;. Ip 

67) ᾽Αλλὰ καὶ φεῦγειν. Anglican. « sed, si pos- 
sibile. neque eis obviare. » Ip. 

(68) ΙΠροσεύχεσθε . Nydprucc. προσεύχεσθαι, et 
Anglican. « orare. » Ip. 

} Εάν πως µετανοήσωσιν. In. Anglicano ad- 
ditur: « quod difficile. Hujus autem habet potesta- 


38 Act. 1, 11. 


D 


illis, quod vere et non opinione resurrexerat, 
et cum illis mandueavit ac bibit usque ad totos 
quadraginta dies : atque ilà cum carne, videntibus 
illis, assumptus est ad illum qui miserat eum,cum 
ipsa carne venturus ilerum cum gloria et potes- 
tate ". Aiunt enim Eloquia: « Hic Jesus qui as- 
sumptus est a vohis in calum, sic veniet quemad- 
modum vidistis eum euntem in colum 38, » Si vero 
sine corpore dicunt illum venturum in consum- 
matione seculi, quomodo « ipsum et videbunt qui 
pupugerunt ??, » et agnoscentes « plangent super 
se 5 ? » Incorporalium enim neque species est, 
neque figura, aut nota animalis formam labentis, 
propter natur» simplicitatem. 


IV. De his autem admoneo vos, charissimi, sciens 
vos eliam ita habere **.Sed prainuniovos contra fe - 
rashumanam formam prie ge ferentes,quos non mo- 
do aversari oporlet, sed etiam fugere ; solum au- 
lem pro iisorare, si quo modo penitentiam agant. 
5i enim opinione sola in corpore fuit Dominus, et 
opinione crucifixus est; ego quoque opinione so- 
lum vinctus sum. Cur vero meipsum morti dediti- 
tium tradidi, ad ignem, ad gladium, ad bestias? 
Αἱ non opinione, sed revera omnia sustineo prop- 
ter Christum, ut cum illo patiar, ipso me corrobo- 
rante : nec enim mihi tante vires. 

V. Quem quidam ignorantes, negarunt, et patro» 
cinanturimiendacio magis quam veritati ; quibusnec 
prophetie persuasere, nec Mosaica lex,sed nec ip- 


AJ 
1 


sum Evangelium in liunc usque diem, sed neque 
nostro singulorum perpessiones. Nam et de nobis 
idipsum sentiunt. Quid enim podest si quis me 


9? Zach. xi, 40. " Apoc. 1, 7... ** al, 


5 gal. οὓς  *" al. προσεύχεσθαι, * deest in ms. 


teni Jesus Christus, verum nostrum vivere. » Ip. 

(70) E: 442 τῷ οοχκεῖν. Citatur a Theodereto, in 
᾿Ατρέπτῳ. Vid. Proiegomen. cap. &. Ip. 

(11) O9 τῷ Gox:t), ἀλλὰ τῷ ὅὄντι. Theodoret. ὁ 
ἐγ/ὺς µαγαίρας, ἔγγὺς θεοῦ. Noster vero interdres : 
« Prope gladium, prope Deum ; inter modium be- 
stiarum, inter inediuim Dei. » Ip. 

(121 Kal σον η 0ροῦσι τῷ Ψεύδει μᾶλλον $ τῇ 
&Àv0:íg. Anglican. : « Magis autem abnegati sunt 
ah ipso : exsislentes concionatores mortis, magis 
quam verilalis. » Ip. 

(73) 'AXÀ' οὐδὲ τὰ ἡμέτερ τὰ (al. τῶν) κατ 
ἄνδρα ταΏήματα. Καὶ γὰρ περὶ ἡμῶν τὸ αὐτὸ 
φ2ονοῦσ.. Vet. vulgat. « nec nostre speciales pas- 
siones: nam et de nobis hoc ipsam sentiunt. » 
Anglican. « neque nostr: eorum qui secundum 
virum passiones : etenim de nobisidem sapiunt, » 
ad quorum explicationem, etiam Glossa hzc ba- 
betur apposita. « Grreci dicunt. secundum virum 
pro singulum vel singiilatim. Dicit igitur. quo 
sicut non persuadentur heretici de verilate car- 
nis et passionis Christi per legem vel prophetas 
ve] Evangelium ; sic nec per passiones marty- 
rum, quas singuli passi sunt; quas constat esse 
veras in vera carne passiones, Ex quo sequitur, 

Salvatorem. 

(14) Τί γὰρ ὠφελεῖ, Citatur etiam hc sententia 

a Theodoreto, in ᾽Ατρέπτῷ, Ip. 


841 


AD EPISTOLAS 5. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


848 


laudet,Domtnum vero meum blasphemet, non con- À τις, τὸν δὲ K5pióv µου βλασφη uei, μὴ ὁμολογῶν αὖ- 


fitens ipsum Deum esse carniferum ? Qui autem id 
non dicit, prorsus ipsum negavit,et cadaver gestat. 
Nomina vero eorum,cum sint infidelia, non visum 
est mihiscribere: et vero absit a me ut eorum 
mentionem faciam, donec ponitentia ducantur. 
ΥΙ. Nemo erret ; nisi crediderit Christum Jesum 
in carne esse conversatum, et crucem illius con- 
fessus fuerit, et passionem,atque sanguinem quem 
effudit pro mundi salute ; non consequetur vitam 
sternam, sive rex fuerit, sive sacerdos, sive prin- 
ceps, sive privatus homo, sive dominus aut servus 
sive vir aut femina. Qui capit, capiat : qui audit, 
audiat *. Locus, dignitas, divitiae neminem effe- 
rant: ignobilitas et paupertas neminem dejiciant. 


Totum namque est, fides in Deum, et spesin Chri- B 


stum, fruitio eorum qua exspectamus bonorum, 
atque charitas in Deum et nostrum genus. « Dili- 
ges enim Dominum. Deum tuum ex toto corde tuo ; 
et proximum tuum sicut teipsum 59,» Et Dominus 
inquit: « Hec est vita eterna, cognoscere solum 
verum Deum, et quem misit Jesum Christum **. 
Idem : « Mandatum novum de vobis, ut diligatis 
invicem 9?, In his duobus mandatis uuiversa lex 
pendet et prophete 93. » Considerate igitur eos qui 
aliena sectantur dogmata, quo modo statuunt 
ignotum esse Patrem Christi:quo modo infidam si- 
multatem inter se exercent **. Charitatis non ha- 
bent curam ; futura negligunt, presentia tanquam 
stabilia reputant ; precepta contemnunt ; viduam 
et orphanum despiciunt, oppressum despuunt, 
vinctum rident. 


41 48 inser. χἂν eis 99 Matt. xix, 12et xiii 49. 
9? Matt. xxi, 40. 53 1]. Const. ap. vi. 10. 


Salvatorem in vera carne veraciter passum esse. 
Qui enim sanctificat et qui sanctificantur, ex uno 
omnes. Unde si ipse in vera carne vere passus non 
est, sed phantastica phantastice : neque martyres 
in vera carne veraciter patiuntur, sed in phanta- 
atica phantastice. Propter quod, per veram conse- 
quentiam, idem sapiunt hujusmodi heretici de 
martyribus et de Domino. » Usskn. 

59 "Qv νεχροφόρος. Vid, Prolegomen. cap. &. 


(76) Μέχρις οὗ µετανοήσωσιν. Addit noster in- 
terpres: « in passionem qus, » vel, « in panem 
qui est nostra resurrecttio. » Ip. 

(11) Ἐὰν μὴ πιστεύσῃ Χριστὸν Ἰησοῦν iv σαρκὶ 
πεπολιτεῦσθαι. Anglican . « Et supercolestia, 
et gloria angelorum, et principes visibiles, et in- 
visibiles, si non credant in sanguinem Christi ; et 
illis judicium est. » Ip. 

(78) Kai ὁμολογήσῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, xal τὸ 
πάβος, xal τὸ αἷμα 6 ἐξέχεν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσ- 
µου σωτηρίας, Horum nihil aliud in nostro inveni- 
tur interprete, nisi quod in nota precedente est 
ositum : « si non credant in sanguinem Christi. » 
D. 

(79) Οὐ τῆς. Ex vulgato interprete ita restituit 
Morelius : cum in utroque Greco codice, et Au- 
gustan» et Nydprucciano, ὅτι legeretur. Ip. 

.(80) "H γυνή. Vet vulgat., « seu (vel. sive) vir, 
sive mulier: » Unde etiam Morelius in Greco textu 
δρ τὸ xliv ἀνὴρ PW Ip. 


1) Τόπος , καὶ ἀξίωμα , καὶ πλοῦτος, μηδένα 


UV Luc. x, 27. 
55 a]. ἐνεστῶτα. 


τὸν σαβκοφόρον Otóv ; 'O δὲ τοῦτο μὴ λέγων, τε- 
λείως αὐτὸν ἀπήρνηται, (v νεκροφόρος (79). Τὰ δὲ 
ὀνόματα αὐτῶν, ὄντα ἄπιστα, νῦν οὐκ ἔδοξέ pot ἐγ- 
γράψαι' μηδὲ γένοιτό µε αὐτῶν µνημµονεύειν, μέχρις 
οὗ µετανοήσωσιν (16). 

VL: Μηδεὶς πλανάσθω' ἐὰν μὴ πιστεύσι Χριστὸν 
᾿[ησοῦν ἐν σαρκὶ πεπολιτεῦσθαι (77), καὶ ὁμολογύήσῃ τὸν 
στα»2ὸν αὐτοῦ, καὶ τὸ πάθος, xxi τὸ αἷμα ὃ ἐξέχεεν 
ὑπὲρ τῆς τοῦ χόσµου σωττρίας (78), οὐ τῆς (10) ζωῆς 
πἰωνίνυ τεύξεται, κἂν βασιλευς d, xwv ἱερεος, χἂν 
ἄρχων, κἂν ἰδιώτης, x3v δεσπόττις f, θοῦλος 97.36 1, γν- 
vi (80). Ὁ χωρῶν χωρείω, ὁ dxoótw αἀκουέτω. 
Τόπος, xai ἀξίωμα, xal πλοῦτος, µτδένα φυσιού» 
τω (81) ἀδοξία, καὶ πενία, µηδένα ταπεινούτω. Τὸ 
γὰρ ὅλον ἐστὶ, Λίστις fj εἲς θεὸν, καὶ ἡ εἰς Χριστὸν 
ἐλπὶς, d τῶν προσδρκωµένων ἀγαθῶν ἀπόλανσις, 
ἀγάπη (82) τε περὶ τὸν θεὺν καὶ τὸ ὁμόφυλον. 'Aya- 
πγσεις γὰρ  Koptov τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλις τς 
καρδίας σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεχοτὸν, 
Καὶ à Kópióq φησιν Αὕτη ἑἐστὶν d) αἰώνιος ζωὴ, 
τὸ γινώσκειν τὸν µόνον ἀλπτθινὸν θξύν, axi ον 
ἀπέστειλεν Ἅ᾿[ησοῦν Χριστόν. Κα. Ἐντολὴν 
xxiv ὀΐίδωµμι ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλέήλους. Ἐν 
ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς, ὅλος ὁ νόμος, x2 
οἳ προφῆται χρέµανται. Καταμάθετε οὖν τοὺς ἔτε- 
ροδοξοῦντας (83), πῶς νοµοθετουσιν ἄγνωστον εἶναι 
τὸν Πατέρα τοῦ Χριστοῦ (84) πῶς ἄπιστον Ἐ/θρον 
μετ ἀλλήλων ἔγουσιν. Αγάπης αὐτοῖς οὐ μέλε:' τῶν 
προσδοκωµένων ἀλογοῦσι, τὰ παρόντα ὡς ἑστῶτα ὃ 
λογίζοντσι (85)! τὰς ἐντολὰς παρορῶσι' χήραν xai 
ὀρφανὸν περιορῶσι, θλιθόµενον διαπτύουσι, δεδεµέ- 
νον γελῶσι (86) 

5! Joan. 


xv, 3. ** Joan, xu, 31. 


pogtodsu. Anglican., « qualiter nullus infletur. » 
D. 

(82) ᾽Αγάπι. Pro sequentibus in Anglicano tan 
(um habetur : « quibus nihil prepositum est. » I». 

(83) Καταµάθετε οὖν τοὺς ἑτεροδοξοῦντας. Vel. 
vulgat « Discite (ita enim ex mss. restituimus, pro, 
« Dicite. ») ergo eos qui taliter (fort. aliter) do- 
cent. » Aglican. « Considerate autem aliter opi- 
nantes in graliam Jesu Christi, eam que in nos 
venit. » Ip. 

(8& Πῶς νομοθετοῦσιν ἄγνωστον εἶναι τὸν Ηατέρα 
τοῦ Χριστοῦ. Anglican. « qualiter contrarie sunt 
sententie Dei. » Ip. 

(83) Τὰ παρόατα ὡς ἑστῶτα λογίζονται, Lib. Nyd- 
prucc. pro ἑστῶτα legit ἐνεττῶτα. Vet. vulgal. 


D « presentia dissimulant,que ventura sunt tanquam 


resentia (vel, ut in mss. Magdalen. et Petaviano 

abetur, « nunc instantia » ) esse putant, et tan- 
quam somnium et phantasiam existimant ; » ac si 
legisset: Τὰ παρόντα ὑποκρίνονται, τὰ μέλλοντα ὡς 
ἐνεστῶτα λογίζονται, καὶ ὥσπερ ὄναρ καὶ φαντασίαν 
[ταῦτα πάντα] ἡγοῦνται. Tp. 

(86) Θλιδόμενον διαπτύουσι, δεδεµένον γελῶσι. 
Vet. vulgat. « tribulatum respuunt, vinctum deri- 
dent. » In priore membro (quod a Latinis vulgatis 
abest, Magdalenensis codex habet « respuunt, » 
Baliolensis et Petavianus, « despiciunt, « pro « de- 
spuunt, » respondente illi Greco διαπτύουσι. Angli- 
can. « non de tribulato, non de ligato vel soluto, 


.non de esuriente vel sitiente. » Deinde sequuntur 


illa, que in Prolegomen. cap. 3, a Theodoreto ex 


849 


EPISTOLJE ΙΝΤΕΒΡΟΙΑΤΑ. — AD SMYRN/EOS. 


850 


VII. Τὸν σταυρὸν ἐπαισχύνονται, τὸ πάθος χλευα- A — VII. 55* Crucis illos pudet, passionem subsannant 


(097: (81), τὴν ἀνάστασιν κωμφθοῦσιν. Ἐνγονοί eiat 
τοῦ ἀβχενάκου (BB! πνεύματος V, τοῦ τὸν ᾿Αδὰμ διὰ 
τῆς γυναιγὸς τῆς ἐντολῖς ἐξώσαντος, τοῦ τὸν t 

ἐντολῆς ἐξ ἼΑθελ 
διὰ τοῦ Κάῑν ἀποκτείναντος, τοῦ τῷ ᾿Ιὼθδ ἐπιστρα- 
τεύσαντος (89), τοῦ χατηγοροῦντος V ᾿]ησοῦ τοῦ νυἱοῦ 
Ἰὓωσεδὲκ (90), τοῦ ἐξαιτησχμένου  σινιασθῆναι 
(91) τῶν ἀποστόλων την πίστι», τοῦ τὸ ᾿Ιουδαϊκὸν 

LÀ , —- , - 4 - 

πλῆθος ἔπεγείραντος τῷ Κυρίῳ, τοῦ xal νῦν ἑνερ: 
γοῦντος ἐν τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειβείας ὦν ῥύσεταί 
ἡμᾶς (92) ὁ Κύριος ᾿Ιησοῦς Χριστὸς, ὁ δεηθεῖς 
μὴ ἐκλείπειν ἀποστόλων * οὐχ 
ὡς uu, αὐταρλῶν φυλάξαι αὐτὴν, ἀλλ᾽ ὡς χαίΐτων τῇ 
τοῦ Πατρὸς ὑπερηχὴ (03). Πρέπον οὖν ἔστιν ἀπέγ:- 
σθαι τών τοιούτων, xx! ntt κατ’ 'óíav μετ 6 a. 


tAv πίστιν τῶν 


resurrectionem pro fabula traducunt. 59 Soboles 
sunt spiritus malorum auctoris, qui Adamum per 
mulierem a mandato depulit; qui Abelem per Cai- 
num occidit ; qui Jobum oppugnavit 55, qui Jesum 
filium Josedeci accu:avit 99 ; qui ezpetivit. cribrari 
fidem apostoloruin! ; qui plehem Judaicam conci- 
tavit adversus Dominum ; qui et nunc operatur in 
filiis diffidenti:e ** ; a quibus eripiet nos Dominus 
Jesus Christus *! ; qui rogavit ne deficeret fides apo- 
stolorum 95 ; non quod non valeret custodire illam 
sed velut gaudens Patris excellentia. Decet itaque 
abstinere ab ejusmodi, et nec in privato, nec in 
communi colloquio de illis verbafacere ; attendere 
autem legi et prophetis, iisque qui annuntiaverunt 


τῶν (94) λολεῖν, µήτε xoti προσέχειν δὲ νόµῳ, Β nobissalutarem sermonem. Nefandas autem hzre- 


5ο. 1. Const. ap. vi, 26. 


33 Const. ap. vi, 5. Pseudo-Ignat. ad Philipp. 141. 99 al. χαταρ 


6 Ephes. n, 2. 


hrec ad Smyrnzos epistola citata proposuimus : 
Εὐχαρίστίας καὶ προσφοβὰς οὐκ ἀποδέχονται, διὰ τὸ 
μὴ ὁμολογεῖν τήν εὖ Καριστίαν σάρκα εἶναι τοῦ Σωτῇ- 
pos ἡμῶν Ἰησοῦ Χοιστοῦ, τὴν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν 
ἡμῶν παθοῦσαν, d» Χρηστότητι ὁ Ἡατὴρ Ίγειρεν. 
« Ab eucharistia et oratione recedunt, propter non 
confiteri eucharistiam carnem esseSalvaloris nostri 
Jesu Christi pro peccatis nostris passam, quam be- 
nignitate Pater resuscitavit. Contradiceules ergo 
huic dono Dei, perscrutantes moriuntur. Conferens 
autem esset ipsis diligere, ut resurgant. » liec, 
quz in vulgalis libris desiderantur. apud nostrum 
reperiuntur interpretem : cujus Glossator hoc « do- 
num Dei » de eucharistia interpretatur ( « Graeci 
enim, inquit, vocant eucharistiamDora : et in La- 
lino dicitur Donum » ) et qui ab ea recessisse hic 
dicuntur, Anthropomorphos fuisse adnotat, non 
illos utique, Junatii temporibus posteriores. Anthro- 

omorpliianos sive Anthropomorphitas (de quibus 
E ocrates, lib. νι Histor:, 7 ; Sozomen. lib. vii, 
cap. 12. et Jo. Cassianus, collat. 10, cap. 2), qui 
« simplicitate rustica Deum habere humana mern- 
bra, quie in divinis libris scripta sunt, arbitraban- 
tur » (ut habet Isidorus, lib. vii Origin., cap. 3); 
sed primitivos illos hareticos, quos fugiendos 
Ignatius in. hac epistola jam ante premonuerat: 
ΠΠ οφυλάσσω δέ ὑμᾶς ἀπὸ τῶν θτρίων τῶν ἀνθρωπο- 
µύρφων. « Preemunio vos contra feras humanam 
formam pra se ferentes » (quod ipsum nomen et 
militibus in EpistoLe ad Tarsenses initio tribuitur), 
sive, ut. noster interpres expressit : « Premunio 
vos a bestiis anthropomorphis, » id est, inquit Glos- 
sator, « humaua figura sed exterius formatis, in- 
terius autem secundum irrationales affectus ex- 


9$ al, ὑμᾶς. ὃν]. Const. ap. v1, 18. 


59 ]. Const: ap. vii, 6, 42; P.eudo-Ignat. ad DA iip. 11. 
" . t, 1. 


C 


57 ms. δαίµονος, 
Ίσαντος. δὺ Zac *! Luc. xxii 31. 


*5 Luc. xxi, 32. 95 al. meot. 


lianum (lib, tv contra Marcion, cap. 40), ex Sacra- 
mento carriis, veritatem carnisita astruendo. « Ac- 
ceptum panem et distributum discipulis, corpus 
suum illum fecit: Hoc est corpus meum, dicendo, 
id est figura corporis mei. Figura autem non fuis- 
set, nisi veritatis esset corpus. Ceterum vacua res, 
quod est phantasma, figuram capere non posset, » 
quod de re incorporeoa pronuntiavit etiam ejus ip- 
sius Ignatianz epistole interpolator; figuram cape- 
re eam non posse. 'Acwgjzxtoy γὰρ (inquit ille) οὔτε 
εἴδος, οὔτε χαραχκτήρ ἐστιν, fj opa ζώο» μορφὴν 
χοντος, διὰ τὸ ἁπλοῦν τῆς φύσεως. « Incorporalium 
enim rerum, neque species, neque figura est, ne- 
que effigies animantis habentis formam aliquam, 
propter nature siinplicitatem. » Usskn. 

(87) Ίὸν σταυρὸν ἐπαισχόνωνται, τὸ πάθος 
χλεὔάζουσι. Vet. vulgat. « crucem erubescunt, 
passionem deludunt, » ut nos ex mss. restituimus: 
nam in editis ista deerant. Vid. Prolegomen. c. 11. 
Ip: 

(88) Τοῦ ἀργσκάκο». Vet. vulgat. «illius invete 
rati malorum. » et ut in Magdalenensi ms. etiam 
additur, « nequissimi. » Ip. 

(89) Τοῦ τῷ '1à5 ἐτιστρατεύσαντος. Vid. prolego- 
men. cap. 11. Ip. 

(90) T'o3 κατηγοροῦντος  ησοῦ τοῦ υἱοῦ. Ιωσεδὲνχ. 
Augustan. τοῦ τῷ ᾿[ωσεδέχ. Nydprucc. τεῦ καταργή- 
σαντος 'Iwso9 ᾿Ιωσεδὲκ. Vet. vulgat. « qni et Jesu 
filio Josedech resistere tentavit. » Ip. 

(91) Σινιασθῆναι, « Cribrari. » Synodus Leonis 
& in Collectione Romana, p. it, p. 55: « Et spur- 
cosa zizania ex area, inquit, Dominica transcri- 
brantur, » male « transcribantur. » Cor. 

92, Ὃν ῥυτετα! d»3;. Nydprucc. ὑμᾶς Vid. Pro- 


sisteutibus bestiis, quales sunt hiretici qui, 56 [) legomen. cap. !1. Ussrn. 


cundum Apostolum, post primam et secundam 
correptioner, sunt devitandi. » Ita Glossator ille ; 
addens etiam paulo post, hie « tangi heresim di- 
centium Christum in phantasia apparuisse et pas- 
sum esse, et non vere ; » locum enim hunc de« Si- 
monianis, Menandrianis, et similibus, » veritatem 
carnis Christi negantibus, accipiendum, recte no- 
tavit Bellarminus, lib. : De sacrement. eucharist., 
cap. 1,simulquoque observans, antiquissimos illos 
hereticos. non tam sacramentum eucharistise.quam 
mysterium Incarnationis impugnasse, « [dcirco 
enim, ut Ignatius ibidem indicat, negabant eucha. 
ristiam esse carnem Domini, quia negabant Domi- 
num habere carnem. » Quam pestiferam heeresiui 
cum post istos, renovasset Marcion : hoc ipso ar- 
gumento adversus eum pugnasse videmus Tertul. 


(93) Tr, τοῦ Dzxgóg ὑπεροχῃ. Patris ὑπερογήν 
agnoscit quoque Dasilius De Spiritu sancto, cap. 6. 
Ea vero non oflticit cqualitati. Quia, ut docetur a 
Gregorio Nazianzeno orat. 36 οἱ 40, major est Pa- 
ter ratione αἰτίας οἱ principii, Filius equalis est ob 
eamdem naturam. Atque his consona s'int qua 
lib. ix I)e Trinitate Hilarius dispulat de Patre ma- 
jore, Filio non minore. « Et si enim Pater major 
Filio. sed ut Pater Filio, generatione, non genere. » 
Praclara verba ejusdem Latinae eloqueptie Rho- 
dani, ad Ps. cxxxvin, 6. Vide hic Epist. ad Philipp. 
num. 12. Cor. 

(94) Μετ) αὐτῶν. [ta cod. Nydpruccian. et Vet. 
vulgat. Latin. « cum his. » Augustanus vero περὶ 
αὐτῶν, el noster interpres, « de ipsis. » Ussrn. 


851 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


865, eteos qui schismata faciunt, fugite ut princi- Α καὶ προφήταις , xal τοῖς εὐαγγελισάμενοις ὑμῖν € 


pium malorum. 


VIII. Omnes episcopum sequimini, ut Cliristus 
Jesus Patrem : Presbyterium autem, sicut aposto- 
los. Diaconos vero revereaniini, velut mandatum 
Dei exsequentes ministerio suo. Sine episcopo ne- 
mo quidquam faciat eorum quie ad Ecclesiam spe- 
ctant. Rata eucharistia habeatur illa, quio sub 
episcopo fuerit, vel cui ipse concesserit. Ubi com- 
paruerit episcopus, ibi et multitudo sit ; quemad- 
mInodum ubi Christus, ibi omnis astat exercitus ος- 
lestis,velut imperatori virtutis Dominice,oimnuisque 
intelligibilis nature moderatori. 9* Non licet siue 
episcopo, neque baptizare, neque offerre, neque 
sacrificinu immolare, neque convivium Domini- 
cum celebrare ; sed quodcunque illi visum fuerit, 
secundum beneplacitum Dei est, ut tutum et ra- 
tum sit quodcunque agitis. 

IX. Consentaneum esti nos deinceps resipiscere ; 
dum adhuc tempus hahemus ad Deurm per pani- 
tentiam reverti. 1n inferno quippe non cst qui con- 
Ateatur ?!. Ecce enim homo, et opus ejus ante faciein 


9? al, ἡμῖν, 089 Const. ap. n, 28. 9* ins, ὁσίαν. 


(05) Καὶ τοῖς εὐαγγελιταμένοις ὑμῖν τὸν σωτή- 
(ου λόγον. Anyglican., « priecipue vero Evangelio, 

1Ώ quo passio nobis ostensa est, et resurrectio per- 
fecta est, » vel (uL in aliquibus membranis reperi) 
« in quo omnia perficiuntur Ecclesi: sacramenta. » 
Ussrn. 

(96) Τοὺς τὰ σχίσματα πο.οὔντας. In Irenzo lib. 19, 
cap. 63: « Judicabit autem εἰ eos qui schismala 
operantur, qui sunt inanes non habentes Dei di- 
lectionem, suamque utilitatem potius consideran- 
tes. quam unitatem Ecclesise, [et] (f, et qui) propter 
modicas et quaslibet causas inagnum et gloriosum 
corpus Christi conscindunt et dividunt: » Graece : 
᾽Ανακρ'νεῖ Ob τὸ θεῖον τοὺς τὰ σχίσµατα ἐργαζομέ- 
νους, πενοὺς ὄνυας τῆς τοῦ θεοῦ ἀγάπης, καὶ τὸ ἴδιην 
λυσιτελὲς σκοποῦντας, ἀλλὰ μὴ τήν ἕνωσιν τῖς Ἐκ- 
Κλησίας, xai διὰ μ.κρᾶς καὶ τυχούσας (male editum 
fuit τὰς ὑψούσας) αἴτίας τὸ μέγα καὶ ἔνδυξον σῶμα 
τοῦ Χριστοῦ τέµνοντας καὶ δ:α.:ροῦντας" « quaslibet, » 
τυχούτας, quemadmodum lib. v, cap. 30, « non 
quodlibet periculum, » οὐχ ὁ T κίνόυνος, Cor. 

(97) [άντε τῷ ἐπισκόπῳ αχολονῃεῖτε, ὡς 6 
Χριστὸς 'lr2o0; τῷ ΠΗατοί, Α Damasceno citatur 
hic locus, in Parallel, lib. s, cap. 923. Vid. supr, 
not. in « Epist. ad Magnesian. » Ussgn. 

(98) Τοὺς δὲ διακόνους ἐντρέπεσθε, ὡς θεοῦ ἐντολὴν 
διακονοῦντας. Damascenus, in loco jam nominato: 
« Diaconos autem vereamini, non secus ac Dei 
mandatum » Illud enim διακονοῦντας (ut in Prole- 
gomenis dictum) neque apud eum habetur, neque 
apud nostrum interpretem. Vid. supr. not in 
« Epist. ad Trallianos : » ubi noster interpres etiam 
legit : « Similiter el omnes revereantur diaconos, 
ut mandatum Jesu Christi. » Ip. 

(99) Μτδεῖς χωρὶς Επισκόπου. Antiochus homil. 
154: Χωρὶς vou ἐπ.σκόπου μηδὲν ποιεῖτ.. Χρὴ οὖν 
ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου μηδὲν πραστσειν ἡμᾶς. « Sine epi- 
scopo nihl facite. Nihil igitur nos agere oportet 
absque episcopo. » In. 

(1) Ἐχείντ βεοαία εὐχαριστία d; [:i9tw. Vet. inter- 
pres: « Firma eucharistia reputetur. » Noster: 
« Illa firma gratiarum actio reputetur. » Ip. 

(2) Ὅπου ἂν φανῖι 6 ἔπισκοπος. Locum hunc, ut 
ab Antiocho et Damaseeno producitur, cum no- 


τόν σωτήριον λήγον (93). Τὰς δὲ δυσωνύµους αἱρέ- 
δεις, καὶ τοὺς τὰ σχίσµατα ποἰοὔντας (96) φεύγετι, 
ὡς ἀρχὴν κακῶν, 

VIII. Πάντες τῷ ἐπισκόπῳ ἀκολουθεῖτε, ὡς ἡ Χριστὸς 
Ἰτσοῦς τῷ Ηατρί (91): καὶ τῷ πρεσθυτερίῳ δὲ, ὡς 
τοῖς ἀποστύλοις. Tou; δὲ δ,χκόνους ἐντοέπεσθε, ὡς 
θερῦ ἐντολῆὴν ὁιακονοῦντας (08.. Μηδεὶς χωρὶς ἐτι- 
σκόπου (99) τι πβρασσέτω τῶν ἀνηκότων εἷς τν 
Εκκλησίαν. ᾿Επείνη βεθαίχ εὐχαριστία ἡγείσθω (1), 

ρ * 4 9 *" M » 3 9 . 

ἡ ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπον οὗὖσα, 7, ᾧ ἂν αὗτος ἐπιτρέψῃ. 
u αφ. o. - s à l 9)! H - ^ -—i.2 ^ 
Όπου ἂν φανῃ ὁ ἐπίσχοπος (23, ἐκεῖ τὸ πλίῖθυς 
ἔστω ὥσπερ ὅπου ὁ Ἀριστὸς, πᾶσα i, οὐράνιος σ-ρα- 
τιὰ (3) παρἐστηκεν, ὡς ἄρχ'στρατήύγῳ τῖς ὀυνάμεως 
Κυρίου , καὶ διανομεῖ πάτης νοητῆς φύσεως. Οὐκ 
ἔξόν ἐστι χωρὶς τοῦ ἐπισκόπου, οὓτς βαπτίζειν (4), 
οὔτε προσφἑρξιν, οὔτε θυσίαν 99 (3) προσκοµίζειν, οὗ - 
τε OoyT,v ἐπιτελεῖν (0): «AA! ὃ ἂν ἐκείνῳ δοχκῇι az 
εὐαρέστησιν Oto): ἵνα ἀσφαλὲς T, καὶ βέδαιον πᾶν 5 
ἂν τ2ᾶσσητε 0, 

IX. Ενὐλογόν ἐστι λοιπὸν ἀνανηψαι ἡμᾶς, ὡς ἔτι 

8 4 9 ^ - - . ” 
κχιρὸν ἔχομεν εἲς Θεὸν μετανοεῖν (7). Ἐν γὰρ -ὕ 
(8) Ἰδου γὰρ 


πρὸ προσώπου 


ντ, ϱ 9 , 
εστιν ὃ ἐξομολογούμενος 
ἄνθρωπος (9), καὶ τὸ ἔργον αὐτοῦ 


7! Psal- vi, 6. 


stro interprete convenire, in Prolegomenis, cap. 
18, ostensum est. Ip. 

(3) llàsa ἡ οὐράνιος στρατι1. Noster interpres, 
cum Ahtiocho et Damasceno: « Catholica Ecclesia » 
lp. 

(4) Ουτε βρπτίζειν. A vulgato interprete perpe- 
ram omissum est. Apud Antiochum, male excu. 
suin ; οὔτε βαδίζειν, pro, βαπτίζειν Ip. 

(9, θυσίαν. Propter variam lectionem  52!zv no- 
tandus venit locus Porphyrii de non edendis ani. 
malibus tu, 13: Ἡ γὰρ θυσία, ὁσία τὶς ἐστι κατὰ 1o» 
νοµα. Cor. 

(0) Ούτε δοχην ἐπιτελεῖν. Vulgatus: « neque 

missas celebrare. » Noster, rectius : « neque au 
pen facere; » quomodo et in Conslitutionih. aput. 
lib. Ἡ, cap. 28, lecimus, ἀγάπην ftot Goyiv, ὡς ὁ 
Κύριος ᾠνόμασε, ubi respicit auctor ad verba illt 
Domini, Luc. xiv, 13: Ὅταν ποιῇς Oogiv, xit 
πτωγοὺς, ἀναπήρους, γωλοὺς, τυφλοὺς. « Cum facio 
epulum, voca pauperes, mancos, claudos, 683008. 8 
De Agapis vero notus est ille locus Jude apostoli ! 
O3zoí εἶσιν ἐν ταῖς ἀγαπαις ὑμῶν σπιλάδες, συνευω” 
χούμενο!, ἀφόθως ξαυτοὺς ποιµαίνοντες. « Hi suntin 
arapis vestris maculm, convivantes vobiscum, sine 
timore seipsos pascentes ; » et Tertulliani, in Apo- 
loyetico. cap. 39 : « Corna nostra de nomine rati 
nem sui ostendit: vocatur enim ἀγαπτ, id quod 
dilectio penes Grieco3 est. » UssER. 
(T) E9Àeyóv ἐστι Xo:nóv ἀνανῖψαι ἡμᾶς, ὡς 
ἔτι χαιρὸν ἔχομεν εἷς Θεὸν μετανοεῖν. Pro his vul- 
gata interpreta!io habet: « jam mutabilia (ms. 
Baliol. « mirabilia : » Petavianus,« rationahilia ») 
sunt ; ut corrigamus nos in Deo, cum tempus ha- 
demus penitendi. » Ms. Magdalen., « tam ratio- 
nabilia sint, » etc. Pro ὡς, Jacobus Billius, lib. 
n, Observat. sacr.. c. 7, legit ἕως. Nydpruccianus 
vero codex : ὑμᾶς, ὡς ἔτι καιρὸν ἔχοντας. etc. Ip. 

(B) Ἐν γὰρ τῷ δη οὐκ ἔστιν ὁ ἐξομολογούμενος. 
Pro loco hoc, ex Psalmo sexto ab interpolatore 
adjecto, vulgatus interpres aliam hic exhibuit 
sententiam : « Quod enim incertum est, non ha- 
bet confessionem. » lp. 

(9) 1900 γὰρ ἄνθρωπος. De loco hoc, desumpto 
ex Isai, Lxit, 41, vidend. Prolegomen., cap. 11. lp. 


οι, οὐκ 


al. πράσσετε. 


EPISTOLAE INTERPOLAT/R. AD SMYRN/£OS. 


854 


ἵμα (10), φησὶν, υἱὲ, τὸν Θεὸν xal βασι- Α illius?*, Honora, inquit. fili, Deum, et regem 13. Ego 


δὲ grt Τέμα μὲν τὸν θεὸν, ὡς αἴτ'ον τῶν 
K52:0v ἔπισχηπον Ob, ὡς ἆργιερέα, θ:2ὸ 
)ροὔντα κατὰ μὲν τὸ ἄρχειν, θ1οῦ. κατὰ δὲ 
ειν, Χο.στοῦ (11). Καὶ µετὰ τοῦτον, τιμᾶν 
βασ.λἐχ [19]. Ουτε γὰρ 0:59 τις χκρείτ- 
$ παραπλέτσιος ££ πᾶσ. τοῖς αὖσιν' οὔτε δὲ 
ἐπισκώτου τ' μεῖζον, Ἱερωμένονυ θεῷ 
ωτὸς σωττηλίας"' οὔτε βσσι- 


ησίᾳ 
τοῦ *Ó3:100 
τχραπλήσ.ος ἐν 32400300, εἰρήνην καὶ εὺ - 
s αργομένοις Ὅ τιμῶῷν 
(118), ὑπὸ 0:59 τ'µηθήσεται ὥσπερ οὖν 
» αὐτὸν, ὑπὸ θεϱῦ κρλασθήσετα.. El γὰρ ὁ 
y ἔπεγει 'ὀμενος (15), νολάτεως ἄξιος διγλίως 
(€ πχραλύων τὴν κοινὴν tüvouizv 
ς ἀξιωθήπτεται τιμωρίας. ὁ ἄνευ 


πρυτανΞἌουτος. 


, ὣς 
γε 
ὃν εὐτοξ[σν unie. (10); Ἱερωσύνη 
τὸ πάντων ἀγαθῶν tv ἀνθρώποις ἀναθεῦτ- 
καταμαντὶς, οκ ἄνθοωπον ἀτιμάζει, ἀλλ 
. Ν 39 - L4 nd ον ν A Q€*; α * χ 
Χριστὸν ἸΓησοῦν, τὸν ποιυτότοχον, καὶ ήνοῦ 
- . λ. , - 5» e LJ 
τοῦ Ηατρὸς dzj:soía (11). Πάντα οὖν ὑμῖν 
1 ^ , 3 d . 
είας ἐπιτελείσθω Ev Χριστῷ (18). O* λαι- 
.* Ὑ , * cre 2 $ ^ 1 
οἷς ὁ,αχόνοις ὑπωτασσξσθωσαν. OY οιάκηνοι, 
a -- .ο , - e^, - v l- , ε M 
οτέροῖς οἱ moisboiont, vo ἐτισκύπῳ’ 6 ἐτί- 
9 Κτιστῃ, ὡς αὐτὸς τῷ Πατοί. Kato "5 (20) 
, NJ ^ 4 ρ — s - , 
ga:z. 36:Àg0', wai μας CIinse5; ὁ Χοι- 
$; -— ^). - $ 4 - "^ 1 * ^P, 
*OWXQUUSR dyamüixte dutiyizu 
τὸν δέσ'αιον αὐτοῦ τν- 
μή eut ἱκανὸς, ἀλλὰ τὸ 


μίας ὑμῶν uix. Ὁ τιμῶν γὰρ προρήτην 
πρηγήτου, μισθὸν 
uLxu, 11: Const. ap. u, 14. ? Prov. xxiv, 21. 


;, Matth. x, 41. 


ια. ÀÁd eum locuin Prov. xxiv, 21, qui pu- 
à: « Neque aliquid obs!at, in Domino et 
rem et Filiuin intelligas designari,qui uno 
» sunt divinilalis lionore colendi; » hoc 
lo censeo legendum, ubi tomo VIII IHiero- 
usum habetur, « ut regein. » Gor. 

Τίμα, ΦΥ στ)», viz, τὸν θ5ὸν, καὶ Όχσι- 
ii oru. Salomonem ab isto corrigi hisce 
.at, in. Problemte suo, Perkinsius noster: 
jor Salomone esset lic. Lssrn. 

7) εἰκύνα φορυῦντα' Χατὰ μὲν τὸ ἄλεειν, 
X οἳ τὸ Ἱερατεῦειν, λριστοῦ. Manifestam 
JAfectationem subtilitatis ineptis. imm, in 
unc locum notis criticis observat Vede- 
ibuit enim inquit) Deo Patri τὸ Z2yastv; 

Christo aulem τὸ sozzs5:tv ; secundum 
il episcopum. Deo. Patri. similem esse ; 
| posterius. Filio Dei. Quasi vero Chisto 
ielevet ut t5 1a2az:221, sic eliam τὸ az7tv. 
cerie Christo tribui£ utrumque tum alias, 
do ipsum a27:62:2 vocat : ubi noinine ipso 
| exprimit, quod Loc loco corr:ptor 
vertit, » vel « divellit » potius. In. 
μετὰ τοῦτον, τιμᾶν yp, xai βασιλέα. 
egomen. cap. 10. Το. 
τὲ γὰρ θεοῦ τις κρείττων. « Nec enim 
squam prestantior » in versione sua 
Vairlenius; regis nomine, pro Dei, per 

substituto. Ip. 
τ'μῶν ἐπίσκοπον. ΑΡ Antiocho, in homil. 
masceno, in Parallel. lib. n, cup. 25, cita- 
ur hic locus ; ut in Prolegomen., cap.18, 


D 


vero dico : Honora quidem Deum,ut omnium aucto- 
rem et Dominum: episcopurn vero,ut principem sa- 
cerdotum, qui imaginem Dei fert;Dei quidem, pro- 
pter principatum;Christi vero, propter sacerdotium. 
Et post hunchonorare oportet etiam regem.Nec enim 
90 quisquam pr:estantior est, aut similis in rebus 
omnibus ; nec episcopo, qui Deo conseeratus est 
pro totius mundi «alute,quidquam majus in Ecclesia 
nec inter principes qu'spiam similis regi, pacem ac 
sub equis legibus tranquillitatem sabjectis procu- 
ranti. Qui honotatepiscopum, a Deo lionorabitur ; 
sicut qui ignominia afficit illum, a Deo punietur ??, 
Si enim jure erit pana dignus, qui adversus reges 
iusurgit,ut qui resolvatcommunem quictem;quanto 
putatis gravius merebitur supplicium,qui sine epi- 
scopo quid volet agere, concordiam ruimnpens, et 
bonum ordinem confunderns?Sacerdotium enim est 
omnium bonorum, qua» in hominibus sunt, apex, 
adversus quod qui furit, non hominem ignominia 
afficit, sed Deum, et Christum Jesum, primogeni- 
tum, quique solus est natura pontifex Patris 5, 
Omnia igitur vobis decenti ordine perficiantur in 
Christo. Laici diaconis subjiciantur; diaconi, pre- 
shyteris ; presbyteri, episcopo ; episcopus,Christo, 
ut ipse Patri. Quemadmodum me recreastis, fva- 
tres, et vos recreet Jesus Christus. Absentem me 
ac presentem dilexistis ; retribuet vobis Deus, pro- 
pler quem hc in vinctum illius contulistis, Nam 
etsi non sum dignus, at magna est animi vertri pro- 
pensio. Qui enim honorat prophetam in nomine pro- 


προρήτο» λήψεται. C. phetz, mercedem prophet accipiet ἹἹ. Manifestum 


7* Const. ap. vi, 2. ?* ]. Const. ap. vut, 46. 


indicatum est. Ip. 

(13) E! γὰρ ὁ µβασιλεῦσιν ἐπεγειρύμενος,. Vide 
Prolegomen., cap. 10 et cap. 18, et nota verba illa 
Grzci codicis: (&; ys παρχλύων τὴν κοὶνην εὖνο- 
μίαν, in vetere quoque vulgata Latina versione non 
comparere. Ip. 

(16) [Καὶ τὴν Ouóvoiu θικστῶν, καὶ τὴν εὖτα- 
ξίον συγ/έων. Neque isla eliam a vulgato Lalino 
int»rprete agnoscuntur. Ip. 

(17) Καὶ µύνου τῇ φύσε, τοῦ Πατρὸς ἀρχιερέα. 
Vid. Prolegomen., cap. 75, Ip. 

18) ΠΗέντα οὖν ὑμῖν pez εὐταξίας ἐπιτελείσθω 
εν Χριστῷ, Pro his noster interpres habet : « Om- 
nia igitur vobis in gratia superabundent; digni 
enim estis, » Ip. 

(19) Οἱ Aatizot. Hanc vocem (ab interpolatore, et 
lic et in Epislola «d  Magnesianos usurpatam) ne 
Ignatii seculo ignotam fuisse existimem,facit locus 
ills Clementis 1n Epistola ad Corinthios (editionis 
Juniana, pag. 33) : O λαϊκὸς ἄνθρωπος τοῖς λαϊκοῖς 
προστάγµασ. θέδετα!., « laicus homo prieceptis laicis 
constringitur. « Ut ad Apostolieos canones et Διατά- 
ξεις, (in quibus s:spissime vocabulum lioc occurrit) 
hie confugere nihil sit necesse. In Tertulliano enim 
proximo post lgnatium seculo, laicorum occurrere 
mentionem, nemo est qui ignoret. [p. 

(20; Ka0^. Ita codex Nydpruccianus: alii. καθά, 
Vulgatus interpres, « secundum quod. » Noster, 
« secundum omnia. » Ip. 

(21) A:' ὃν ταῦτα εἷς τὸν δέσµιον αὐτοῦ ἕνε- 
δείξασθε. Noster interpres: « propter quem omnia 
sustinentes, ipsum adipiscemini. » Ip. 


855 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 





est quod et qui honorat vinctum Jesu Christi, A 470v ὅτι καὶ ὁ τ'μῶν δέσµιον Ἰησοῦ Χριστοῦ, µαρ- 


martyrum accipiet mercedem **, 

X. Quod Philonem et Caium et Agathopodern, qui 
me seculi sunt in verbo Dei, suntque Christi dia- 
coni el ministri, αἱ Christi ministros cxceperilis, 
bene fecistis, qui et plurimas Deo pro vobis gratias 
agunt, quod omnibus modis illos refeceritis. Nihil 
vobis non computabitur eorum qua in illos contu- 
liotis. Det vobis Uominus mvenire misericordiam a 
Domino in illa die??. Pro animabus vestris sit spi- 
ritus meus, et vincula mea, qua non fastidistis.nec 
erubuistis, quare nec de vobis erubescet perfecta 
spes, Jesus Christus. 

XI. Precationes vestre pertigerunt ad Antioche- 
norum Ecclesiam, et pacem habet ; unde vinctus, 
omnes saluto, qui non sum dignus inde esse, cum 
exiremus sim eorum ; sed Dei voluntale dignus 
effectus sum ; non juxta conscientiam meam, sed 
ex gratia Dei, quam opto perfectam mihi dari, ut 
per orationes vestras Deum assequar. Quo itaque 
opus vestrum absolutum sit super terram et in 
colo, decet ad Dei honorem Ecclesia vestra eligat 
sacrum legatum ; ut cum in Syria fuerit, congratu- 
letur illis,quod pacem consecuti sint, suamque re- 
ceperint magnitudinem, ac restitutum sit illis suum 
corpus.Quod dignum mihi visum fuit, illud est, ut 
aliquem vestrum mittatis cum epistola; quo una 
cum illis glorificet Deum,de tranquillitate quam in 
Deo consecuti sunt ; et quod commodissimum por- 
tum, Christum. obtinuerim per orationes vestras. 
Cum perfecti sitis, perfecta et sentite. Cupientibus 
enim vobis bene facere, etiam Deus largiri paratus 
est. 

XII. Salutat vos charitatas fralrum vestrorum qui 
sunt in Troade : unde et scribo vobis per Burgum, 
quem misistis mecum,una cum Ephesiis fratribus 
vestris ; is per omnia me refocillavit. Ac utinam 


7! Const. ap. v, 1. 
συναδέλφοις. 


(22)'0 τιμῶν ὀέσμιον 'Dn202 Χριστοῦ, μαοτ- 
ρων λήψεται µισθό,. Ita. in. Constitutionib. apostol. 
lib. v, cap. 1, de visitantibus Christi vinctos in 
carceribus : τοῦτο xotr3xvtwv ὑμῶν, uaxpto2toy ὑμῖν 
λογ:σθήσεται. « Hoc si feceritis, vobis vice martyrii 
habebitur. » Usskn. 

(23) Οὐδὲν ὑμῖν παραλογισθήσεται. Vet. vulgat. 
« Nihil vobis reputabitur ad peccatum. » Anglican, 
« Nihil vobis utique deperibit. » Ip. 

(54) 'Avztpogov ὑμων τὸ πνεῦμά µου. Vet. 
γυ]μαί. « Pro animabus vestris spipitus meus. » 
Anglican « Conformis anima vestre spiritus meus.» 
Vid. not. in Epist. ad Ephesios. Yp. 

(23) Ox ὢν ἄξιος ἐκεῖθεν,. ἔσγατος αὐτῶν ὢν. 
Vet. vulgat. « Unde (hanc enim vocem ex mss. re- 
posuimus) et non sum dignus esse ultimus eorum.» 
Anglican. « Non existens dignus inde esse ; extre- 
mus ipsorum exsistens. » Unde ita interpungenda 
Graeca, οὐκ ὧν ἄξιος ἐκεῖθεν (pro ἐκείνων), ἔσχατος 
αὐτῶν ὢν. ᾽Αντιοχέων scilicet. Ip. 

(26) Κατὰ 6i a τοῦ 6555. Ita codex Nyd- 
pruccianus consentiente utroque vetere Latino in- 
terprete. Nam ab Augustano, non solum δὲ, sed 
etiam τοῦ θεοῦ, aberat. Ip. 

,. (27) θευπρεσθύτην. Vel θεοπρεσθευτήν potius ; 
id est, sacrum legatum : ita dictum, quod Antio- 


7? | Tim. 1, 18. 9 al, κατὰ θἑλημα xavv 507v. 


τόρων λήψεται µισθόὀν (22). 

X. Φίλωνα, xai Γάΐον, καὶ ᾽Αγαθύπνδα, oi ἔπγχο- 
λούθησάν pot el λόγον θεοῦ, διάκονοι Χριστοῦ ὄντες, 
χχλῶς ἐπο,ήσατε ὑποδεξάμενοι ὡς ὁιαχήνους Χρι- 
στοῦ. Ol xal σφόδρα εὐχαριστοῦσ. τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ 
ὑμῶν, ὅτι αὐτοὺς ἀνεπαύσατε γατὰ πάντα τρόπον. 
Q3éi» ὑμῖν παρ»λογισθήσεται (23) ὧν εἷς αὐτοὺς 
ἐποιγ Apr ὑμῖν ὁ Κύριος εὑρεῖν ἔλεος παρὰ 
ποιήσατε. Apr ὑμῖν ὀριως εὐρεῖν ἔλεος παρὰ 
- ^! ; * . , - 9 -!d. - e - - 
Koz:ou ἐν ἐχκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ. ᾽Αντίψυχον ὑμῶν -ὁὸ 

- , 9 » 8 , 4 e 
πνεῦμά µου (24), xx! τὰ ὄεσμα µου, ἃ οὐχ ὑπερη- 
φαν ήσατε, οὐδὲ ἐπγισχύνθττε. Διὸ οὐδὲ ὑμᾶς ἐπαισχυν- 
θήσετα! d, τελείχ ἐλτὶς, ᾿Ισοῦς ὁ Χριστός. 

XI. Ai προσευγαὶ ὑμῶν Ίγγισαν εἷς τὴν ἸΑντιο- 

s ?17 4 3 , , ^* 
χέων Ἐκκλησίαν, καὶ εἰρηνεύεται' ὅθεν δεδεµένος, 
πάντας ἀσπάζομα:, οὐχ ὢν ἄξιος ἐκεῖρεν, ἔσχατος 

- L4 0» 4 4 - - 
αὐτῶν Qv (28) κατὰ ὁὲ θέλημα τοῦ θεοῦ (26) κατ- 
πξιώθην δὺ, οὐκ ἐκ συνειοήσεως ἐμῆς, ἀλλ᾽ ἐκ χάρι- 
τος θεοῦ T,» εὔχομαι τελείαν µοι ὀοθῇνα:, ἵνα &v ταῖς 
προσευχαῖς ὑμῶν, θεοῦ ἐπιτύχω. Όπως ov ὑμῶν 
τὸ ἔργον τέλειον γένηται ἐπὶ της γῆς, καὶ ἓν τῷ 
οὐρανῷ, πρέπει εἷς Θεοῦ τιμὴν Χειροτονῆσαι τὴν 
Ἠκκλησίαν ὑμῶν θεοπρεσθύτην (27), εἰς τὸ, γενό- 
µενον ἐν Συρίᾳ, συγχαρῖναι αὐτοῖς, Ott εἰρηνεύουσι, 
καὶ ἀπέλαθον τὸ ἴδιων µέγεβος, xal ἀποχατεοτάθη 
αὐτοῖς τὸ "διον σωµάτιον. Ὁ ἐφάνη µο: ἄξιον, τοῦτό 
ἐστιν, ὥστε πέμγαι τινὰ τῶν ὑμετέρων 428) μετ 

, η. µετερων (28) pit 
ἐπιστολῆς, ἵνα συνδοξάσῃ t7, κατὰ θεὸν αὐτοῖς γ-- 
νομένην εὐδίαν, καὶ ὅτι λιμένος εὐόρμου τετόχτκα, 

- 8 ει - - - πα 9, 
Χριστοῦ, διὰ τῶν προσευχῶν ὑμῶν) Τέλειοι ὄντες, 


C τέλεια καὶ φρονεῖτε (29). θέλουσι γὰρ ὑμῖν εὖ πράτ- 


τει», καὶ Ἔτοιμός ἐστιν ὁ θεὸς εἰς "! τὸ παρατχεἴν (30). 


XH. Ασπάζεται ὑμᾶς d, ἄγάπη τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν 
- 9 T" , Li e - ΑΔ 9 , 
τῶν ἐν "T2to26t, ὁθεν καὶ γράφω ὑμῖν 6X Βοὐργου (91), 
ὃν ἀπεστείλατε μετ) ἐμοῦ, ἅμα ᾿Ἐφεσίοις τοῖς ἆδελ- 
oou δὲ ὑμῶν ὃς πατὰ πάντα µε ἀνέπαυσε. kai 0zt- 


"5 al. xal ὁ θεὺς ἔτοιμος εἷς 5ὲ al 


chiam mittendus esset, εἰς τὸ πρεσθεῦσαι ἐκεῖ 8:0? 
πρετθείαν͵ ut in Epistola ad Philadelphenos Igna- 
tius dixerat. Ip. 

(28) Πέμψαι τινὰ τῶν ὑμετέρων. Nydpruccianus 
codex, αμετέρων, non ita recte habet. Anglican, 
« mittere aliquem vestrorum, » et Vet, vulga. 
« mittere aliquem vestrum illuc, » ubi, « aliq.em 
vestrum, » ex Magdalenensi et Petaviano ms. resti- 
tuimus. Vide not. in Polycarpi Epistolam ad Pli- 
lippenses. 1p. 

(29) Ίέλειοι ὄντες, τέλεια xal φρονεῖτε. Cilalur 
in Maximi L»cis communih., serm. 9, et in alio 
Graeco locorum communium libro ms. (in Oxonien- 
sis Academic Bibliotheca publica), cap. 9, omissa 
in utroque xat conjunctione. Ip. 

(30) θέλουσι γὰρ ὑμῖν εὖ πράττειν, καὶ Ἔτοιμός 
ἐστιν ὁ θεὸς slc τὸ παρασχεῖν. Ibidem quoque et 
ista lcgitur sententia : et utrobique. non conjunctio 
solum omittitur, sed παρέχειν etiam. legitur pro 
παρχσχεῖν. Citatur et a Damasceno, in Parallel 
lib. 1, cap. 9. « Volentibus nobis bene agere, Deus 
ad largiendum promptus est, » ἡμῖν, pro ὑμῖν, 
posito. Ip. 

(31) Βούργου. Anglican. « Burrum ο legit. Vid. 
not. in Epist. ad Philadelphen. 1p. 


8351 


EPISTOLJR INTERPOLAT/E. — AD POLYCARPUM. 


858 


λον πάντες αὐτὸν ἐμιμοῦντο (32), ὄντα ἐξεμπλάριον A omnes illum imitentur, qui est exemplar divini 


O:o9 διαχονίας. ᾽Αμείψεται αὐτὸν ἡ γάρις (33) τοῦ 
Κωρίου κατὰ πάντα. ᾽Ασπάζομαι τὸν ἀξιόθεον ἐπί- 
σχκοπον ὑμῶν Ι]ολύκαρπον, καὶ τὸ θεοπρεπὲς πρεσθυ- 
τέριον, xai τοὺς Χριστοφόρους διαχόνους τοὺς συν- 
δούλους µου (34), xai τοὺς χατὰ ἄνδρα καὶ xoti 
πάντας ἐν ὀνόματι Ἆρ'στοῦ ᾿][ησοῦ, xai τῆς σορκὸς 9 
αὐτοῦ, xxi τῷ αἵματ., πάβει τε xal ἀναστασει, σαρ- 
κικῇ τε καὶ πνευµατιγῇ, Ὁν ἑνότητι (9ὔ) θεοῦ xal 
ὑμῶν. Χάρις ὑμῖν, ἔλεος, εἰρήνη, ὑπομονὴ, διὰ παν- 
τὸς ἐν Χριστῷ. 

XIIl. ᾽Ασπάζομαι τοὺς οἴκους τῶν ἀδελφῶν µου, 
σὺν γυναιξὶ καὶ τέχνοις, xal ἀειπαρθένους καὶ τὰς 
χήρας (36). "Βῤῥωσθέ µοι ἐν δυνάµει 59 Πνεύματος. 
᾽Ασπαζεται ὑμᾶς Φίλων ὁ σωνδιάχκονος, ὧν σὺν ἐμο[. 


᾿Ασπάζομαι τὸν olxov Γαυϊας 9! (37), ἣν εὔχομαι 


ἠδρᾶσθαι πίστει xal ἀγάπῃ (38) σαρκικῃ τε xa! 
πνευµατιχῇ. ᾿Ασπάζομαι "Άλκην, τὸ ποθητὸν µοι 
ὄνομα, καὶ Δάφνον τὸν ἀσύγαριτον (39), καὶ Εὐτεκ- 
vov (&0), καὶ πάντας κατ ὄνομα. Ἑῤῥωσθε ἐν χάριτι 
θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰπτσοῦ Χριστοῦ, πεπληρωμένοι 
Πνεύματος ἁγίου, xai σοφίας θείας καὶ Ἱερᾶς (44). 


ministerii. Retribuet illi per omnia gratia Domini. 
Saluto Deo dignum episcopum vestrum Polycar- 
pum, Deo decorum presbyterium, christiferos 
diaconos conservos meos, et singillatim ac in uni- 
versum omnes, in nomine Christi Jesu, et carne 
ipsius, sanguine, passione, et resurrectione tam 
corporali quam spirituali, in unitate Dei et vestra. 
Gratia vobis, misericordia, pax, patientia semper 
sit, in Christo. 


XIII. Saluto familias fratrum meorum, cum uxo- 
ribus et liberis; et perpetuo virgines, ac viduas. 
Valete mihi in virtute 35 Spiritus. Salutat vos Philo 
condiaconus, qui mecum est. Saluto Taviam cum 
domesticis; quam opto solidari fide et charitate 
corporali atque spirituali.Saluto Alcen desiderabile 
mihi nomen, et Daphnum incomparabilem, ac Eu- 
tecnum, omnesque nominatim. Valete in gralia 
Dei ac Domini nostri Jesu Christi, repleti Spiritu 
sancto, et divina sanctaque sapientia. 





3 ΠΡΟ ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΝ 


Επίσκοπον Σμύρνης (49). 


AD POLYCARPUM 


Episcopum Smyrna. 


ηνάτιος ἐπίσκοπος Αντιοχείας (44), à καὶ µάρ- Ü Ignatius episcopus Antiochig, qui et martyr Jesu 
83 f, τῇ σαργἰ. 34 f. prepon. ἐν. 3 Patris. 89 Πατρός. V! f, Tavtac. 


(32) Ὄφελον πάντες αὐτὸν ἐμιμοῦντο. Anglican. 
« utinam omnes ipsum imitentur. » Vet. vulgat. 
« Debuerant quidem omnes (eum) imitari, » ac si 
legisset : Ὥφελον πάντας αὐτὸν μιμεῖσθαι. » Usskn. 

(33) ᾽Αμείψεται αὐτὸν ἡ χάρις. ..nglican. « Re- 
muneret ipsum gratia. » Vet. vul;at. « Retribuetur 
ei gratia » Sic enim habet codex Magdalenensis : 
ubi editi, « retribuet ei Dominus gratiam. » Ip. 

(34) Χριστοφόρους διαχόνους τοὺς συνδούλους 
µου. Anglican. « Conservos meos diaconos. » In 
vulgatis alterius veteris interpretis codicibus, male 
legitur singulariter: « Christophorus diaconus con- 
servus meus. » Ip. 

(35) Ἑνότητι. Ἐν ἑνότητι, legit uterque vetus 
Latinus interpres. Ip. 

(36) ᾿Αειπαρθένους καὶ τὰς χήρας. Anglican. 
« virgines vo-atas viduas : » ac si, pro καὶ τάς, le- 
gisset χληθείσας Et paulo post, pro Πνεύματος idem 
« Patris » legit, et vetus vulgatus interpres, « Dei 
Patris. » Ip. 

(37) Τὸν οἶκον Ραυίας. Noster interpres habet: 
« Domum Thavie. » Vulgatus editus, « Grenia, » 
ms. Baliolensis, « Gravis : » sed Magdalenensis et 
Petavianus, « Gravida ; » quod nos, ut cum Greco 
consentiens. retinuimus. Est autem « Gavias » hic, 
alius a « Gaio » illo; cujus menlio in hac epi- 
stola jam ante facta est: licet pro Gaio illo in Epi- 
stola ad Philadelphenos, Gavie nomen in quaedam 
exemplaria irrepserit ; ut ibi adnotavimus. Ip. 

(38) Αγάπη Vet. vulgat. « dilectione. » Ita enim 
ex ms. Magdalenensi et Petaviano restituimus ; ubi 
antea legebatur, « devotione, » Ip. 

(39) Τὸν ἁσ΄γκριτον. Vet. vulgat. (ut et noster 
interpres) « incomparabilem. » Ita enim in utroque 
illo ms. legimus ; non, ut in editis, « spiritua- 


lem. » Ip. 


(40) E5-exvov. Anglican. « Eutecnum, » ut no- 
men proprium. Vet. Vulgat. « bonum filium. » 
D 


(&1! θείας xal ispac. In Latinis vulgatis et ms. 
Magdalenensi (sed non in Baliolensi et Petaviano) 
additur, « Amen. » Ip. 

(42) De hac ad Polycarpum Epistola, in 2 Prole- 
gomenon nostrorum capite disseruimus ; ubi et ipsi 
P. Halloixio nonnulla in ea fuisse suspecta indica- 
vimus.Illa vero partim inscriptionem,partim ipsum 
corpus Epistoli» spectant.Ait enim primum « ipsam 
Epistolae inscriptionem alienam esse a more S. 
Ignatii, imo et a modestia. » Ιγνάτιος ἐπίσκρπος 
Αντιοχείας, ὁ xai μάρτυς ]ησοῦ Χριστοῦ. « Ignatius 
episcopus Antiochie, qui et martyr Jesu Christi. » 
Non enim esse solitum suas epistolas sic inscribere 
«humillimum et modestissimum Ignatium,»sed sim- 
pliciter : « Ignatius, qui et Theophorus. » Deinde, 
cum alim inscriptiones plene sint eorum laudibus, 
ad quos scribit ; hanc n"llas Polycarpi laudes (qui 
tamen ex omnibus eas merebatur quam maxime). 
sed terrorem potius continere, dum ipsum inspici 
& Deo magis quam alios inspicere commonet. » 

In priore Epistolz» parte, non arrident illi « mo- 
nita ipsa,que magis decere videantur juvenem epi- 

scopum, 


(49) Σμύρνης. « De illuminatis, » additur in ti- 
tulo editionis vulgat: Latins. Ip. 

(44) Ἰγνάτιος ἐπίσκοπος ᾿Αντιοχείας. Ita et edi- 
tio vulgata Latina; sed codex Mediceus, et cum eo 
noster interpres, eodem quo in ceeteris epistodis 
modo: ᾿γνάτος ὁ xai θεοφόρος. Vide Vossii in 
hanc inscriptionem notas. Ip. 


8t9 


Christi, Polycarpo, Ecclesie Smyrnzorum episco- Α 


po, uno cujus episcopus Deus. Pater et Jesus Chri- 
SLus, plurinam salutein., 


I. Suscipiens propositum tuum in Deo, firmatum 
velut super immobilem petram, summis eveho lau- 
dibus, dignus habitus inculpata tua facie, qua uti- 
nam fruar in Deo. Obsecro te per gratiam qua iu- 

5) ms καὶ Κυρίου, 


Scopum, quam tali ctate et auctoritate. quali tuin 
erat Polvcarpus » In posteriors,i-ta verba primum; 
« Attendite episcopo, ut et Deus vobis, » et quia se- 
quantur, « polius subditis convenientia, quam Po- 
lyeurpo, qui ipse erat episcopus ; » deind^, « mulla 
verba harbara, et e Launis vocabulis deflexa, quie 


Αρέσαξτε (p ττρατε-ἔσθε, am! οὗ xai τὰ (5e vix Xu- 
9 - ^" * ur? 
[1230€ nu, τις ὀεσερτωρεύῃ τὸ βάπτ' 
9 » 


Daptismus vester maheat ut arma, fldes ut galea, 
charitas ut hasta. patientia ut omnis armatura. 
Deposita vestra. opera vestra sint,ut accepta vestra 
Deo digna reportetis.» Qui tamen a Vedelio nostro 
adversus posteriorem epistol: partem suntobjecta, 
die:e causa (nec sine. con£ueto stomacho) refutare 
conatur Jesuita. Quanquam, ne nullam ob causam 
vetus Latinus interpres eam epistula partem iuti 
tum in Prolegomenis, eap. 2 et cap. 18,tum iu ipsa 
editione, jam monuimus repudiasse existimetur ; 
equiorum lectorum judicio Vedelianas septem ra- 
tiones denuo subjiciendas esse putavimus. 

« Primo enin Ignatius ad. episcopum scribens. 
cur diceret : « Episcopo obedite? » Anne (ut recte 
Scultetus aiti oblitus es! se ad episcopum scribere ? 
Secundo. Omnia hic non Polycarpum. sed alios; 
ad quos orationem convertit, respiciunl: s»[xo- 
πιᾶτε ἀλλήλους. Quie admitti deberent, si Ignatius 
diceret Polycarpo, ut h»c referret Sinyrnensihus. 
In antecedentibus verbis id faclum erat ; uam cum 
Ignatius mulieres Siyrnenses offlcii monere vellet, 
monet Polycarpum ut ea priecepta ipsis exponeret: 
« Sororibus meis dicito, ut Dominum ament. » Hic 
autem nihil tale fit. Tertio. Inter alia Sinyrnenses, 
scilicet, hic monentur, ut siuiul et cubitum eant et 
surgant ; quod sive de quiete mortis et resurre- 
ctione spirituali,sive de corporali quiete el resnrre- 
ctione intelligatur, perinde ridiculum est. Quarto. 
Ratio quam addit ibi etiam inepta est. Inquit: 
« Simul cubitum ite, et simul surgite, tanquam Dei 
ccononi et assessores et ministri. » Ubi quinto 
hoc ineptum est, quod cum nominet Smyrnenses 
Dei aecononos et ministros, eos etiam assessores 
illius nominet. Dei assessores dici fortasse aliquo 
modo possunt fideles in altera vita,per allusionem 
ad locum Evangelii ubi dicuntur apostoli in-essuri 
duodecim tlironis, ut judicent tribus duodecim 
(Matth. xix, 18. cum Apocalyps. iu, 21). Sed in 
hac fideles Dei assessores recte dici posse quis pu- 
tet ? Melius Ignatius ^ yvzatoz, in. Epist. ad Ephesios 
dicit episcopum (nedum alios) τῷ Koz* z20:2:1- 
ναι: quod non est assidere Domino, sed astare. 
Sexto. Corruptor voluit imitari Paulum, Ephes. vt, 
15,de armis spiritualibus loquentem ; sed quomodo? 
Paulus volens fldelem virtutum et donorum spiri- 
tualiun omnium armis simul induere, vocat ea 
dona omnia simul πανοπλία». A:X τοῦτο ἀναλάδετε 
τὴν πανοπλίαν τοῦ 0:05, Hmc πανοπλία complectitur 
in se diversa arma, quo ibi Paulus enumerat. Át 


AD EPISTOLAS 8. IGNATIIÍ GENUINAS APPENDIX. 


τος Ims93 Χριστοῦ (450), Πορλυκάρπῳ ἐπισκότῳ 
Γκκλησίας Σμυρναίων, μᾶλλον ἐπετκοπυ uiv 


Πατρος γαὶ 5 Ἰησοῦ Ἀριστοῦ (46), 

πλεῖστα χαΐρειν (41). 

I. Αποεχόμενος τὴν iv θεῷ (48) σου vog, 
ἠδρασιένην ὡς Επὶ πέτραν ἀκίνγτου, ὑπερβυξάτω, 
καταξιωθεῖς τοῦ προσώτο» 209 τοῦ ἁμώμου, οὗ ὀναί- 

» ἓν Osiv. Πχ τακαλῶ σὲ ἓν γάοιτι ᾗ ἔνδέδυσα: (48; 
μην 2 5. |^ $ ΄ Qe P8 4: Μ ( )r 


noster ineptus depravator lantum patientiam vocat 
ππνοπλίαν. Quid ? anne patientia est tota armatura 
spiritualis ? aut aune patientia est genus virtutum, 
oinnes eas sub se tau quam species continens ? Er- 
gone fldes, veritas, justitia, verbum Dei sunt spe. 
cina patientia 7? Hursus Paulus galee appellationem 


B tribuit τῷ 2wtz 2p, at corruptor eam Lribuit tidei; 


D 


cum tamein Paulus Clypei appellationem fidei tri- 
buato.Septimo,incptie hominis ο produnt in affe- 
clalione barbarisimorum seu vocum Latinarum, 
quas manife-tunm est, hic studio insertas esse in- 
sipientissimo. Μή τις ὑμῶν. ὀασέρτιωρ, etc.. τὰ 2ε- 
πόσιτα 9uv, etc., τὰ αχκεπτα ὑμῶν, etc. Itane ul 
cum Seulteto loquar; Grircai linguae rudis fuit seri- 
ptor Grmeus, ut. nesciret, quid depositum, quid 
üccipere, quid desertorem sermo Griecus vocel ? » 
Usskn 

(4&5) 'O καὶ µᾶρτυς [τοῦ Χριστοῦ. Ita quoque 
Vetus vulgatus interpres » Qui οἱ martyr Jesu 
Christi. » Morti designatos et in custodia detentos, 
eliam ante agonem econsuniniatum, martyrum zp- 
pellátionem | obtinuisse, ex Cypriano notfuin est, 
Quia lamen inarlyrium nondum perpessus est Ipgna- 
tius. in libris editis loco martyris nomen « testis » 
Jacobus Faber subslituit ; quanquam a. Polycarpo 
inscriptionem hanc appositam suspicatur P. Hal- 
loixius, « quie ipsius Ignatii Jam iartyris laudem 
et titulum complecteretur ; » qute suspicio illi de- 
num probabitur, qui Polycatpum, Ignatii norine 
ἐπιγραρήν supponentem, τοῦ πρέποντος oblitum 
plane fuisse, persuaderi sibi patietur. Adde, quod 
neque in Greco codice Mediceo neque nostro [a- 
tino interprete, verba ista omnio reperiantur Intp. 

(46) Ἰησοῦ Χρισυοῦ. Codex uterque, Mediceus el 
Florentinus : Κυρίου Ἰτσοῦ X». quanquam Domin: 
nomen in nostro interprete non habeatur. In. 

(^i) Μᾶλλον ἐπεπκοπήνῳ ὑπὸ — 8:05 [late 
καὶ Ἰ]τοοῦ Χριστοῦ, πλεῖστα yalgew. lla et no- 
ster interpres (nar a velere vulgato ista absunt : 
« Magis autem visitato a Deo Patre et Jesu Christo, 
plurimum gaudere ; » uhi Glossator ipsius /sive i3 
Ipse) « sermonis Graci venustatem » notat : quasi 
dicerelur, « visitandi, magis autem visilato, vel, 
episcopo magis autem episcopato, » quai parono- 
masiam Vairlenius sic : « Inspectori, imo qui iusp?- 
ctus est potius a Deo ; » Vedelius vero ita : » Epr 
scopo, imo qui episcopum potius habet Deum, » 
exprimendam putavit.Cum vero Halloixius oborta 
hic sibi scribit ο multam suspicionem S. Polvcar- 
pum ex singulari modestia sustulisse veram inscri- 
ptionem suis laudibus plenam, et hanc ejus vice 
reposuisse. » rationem simul debebat reddere.cur 
cx inscriptione laudes suas demendas, in Epistola 
vero ad Smyrniaos suos missa τοῦ ἀξιοθέου, el in 
hac Epistola θεομακαριστητότου epitheta sibi tri- 
buta, sine ulla singularis su: modestim labe, reti- 
nenda existimaverit, In. 

(48) Ἐν θεῷ. « In Deo, » vulgatm versioni et 
Baliolensi ms. restituimus ; sicut paulo post, ex 
eodem et reliquis rhss. « firmatam, » pro e funda- 
tam. » [p. 

(&9) Ἐν ya^wt 7j ἔνδέδυσαι. Uterque vetus in- 
terpres: « In gratia Dei, qua indutus es; » non 


EPISTOLAS INTERPOLAT/AR. -— AD POLYCARPUM. 


απ. τῷ δρόὀμῳ σου. x3l πάντας τοροκελεῖν À dulus es, ut ad cursum tuum adjicias, omnesque 


«xt (30), Ἰῤηδίχει σηυ τὸν τόπον (51), ἐν 


[S 


εµελείᾳ Galwxü τε χαὶ πνευματικῇῃ (99, 
ta » L4 
σεως ορόντιζε, Ἡς οὐδὲν ἄμεινον (33). Πάν- 


ταζε, καὶ σε 6 Εύριος' πάντων ἀνέγου 
| (54), ὥσπερ xal ποιεῖς (Db) προσευχαῖς 
ἀλ αλείπτοις (060): »]τοῦ αὖὐνεσιν π)είονα Tio 


t - 
tus 


2τγέρει, ἀχηίμττον πνευμα (D) πκεχτηµένος. 
6px γατὰ ὁμούθειαν "" λάλει θεοῦ (38). 
τὰς νόσους βασταζε, ὡς τέλειος ἆἀθλι- 
ὡς γαὶ ὁ KÓzteq (60, πάντων. Αὐτὸς γὰρ, 
t; ἀσθενείας Ἱιῶν ἔλαύε, καὶ τὰς νόσους 
ο. ur » , ^ ῃ - 
ὁάστασεν. Όπου πλείων χόπος, πολὺ vip 


4 3 
tx av 


^ 
" 


[λοὺς μαθττὰς (02) ἐὰν φ'λτις. γάρις σοι οὐχ 
λλον οὲ 
69]. 09 
ται 08) 


) πα». Φρόν'µος 4:992, ὡς 0 ὁ 


τοὺς λυ!µοτέους ἐν πραῦτιτι ὑπό- 

πᾶν τοχῦ αχ 5*4 οὐτὴ ἐμπλάττῳ 
[ 1 " 1 À 

03) iu6zo- 
L] 


* * A 
. Too; ma;ogosooo; ( 
' viu, ivy πᾶσὶ' 


3 


h 


adhorleris ut salventur. Vindica locuin tuutn cum 
omni diligentia, tam corporali, quam spirituali. 
Unitatis euram habe, qua niliil. melius. Omnes 
Ρογία, ut et te Dominus ; omnes tolera per chari- 
tatem.sicut εἰ facis ; precibus vaca perpetuis ; po- 
«tula intellectum ampliorem, quam habes ; vigila, 
qui insomnem spiriturh possideas. Singulis juxta 
Dri adjutorium ** loquere. Omnium grotationes 
perfer, ut athleta perfectus ; sieut οἱ omnium Do- 
minus ?!, Γ se enim, inquit, « inflrmitates nostras 
accepit. et cezrrolationes nostras. portavit ??, » Ubi 
plus laboris, magnum lucruu cst. 


II. Bonos si amaveris diseipulos, nulla tibl est 
gra'ia ; pestilentiores potius tratisuetudine subige. 
Non omne vulnus eodem emplastro. curatur. Ve- 
liementiores morbi accessiones,perfusionibusseda. 
Prudens esto sicut serpens, in. omuibus ; et sinpleo 


θειαν. *' concordiam. ?! Const. ap. u, 25. ?* [ca. tin, & ; Matth. viu, 17. 


us, » ut habent vulgati libri editi. Μεία- 
st, a Paulo, Ephes. iv, 74 ; Coloss i1, 12 
usurpata. bssEn. 

ὠζωνται:. « In Christo, » addit velus vul- 
Lerpres. Ip. 

MOlXz: S690 τὸν τόπον. Antiochum, in 3 
multa hinc desuinpsisse et pro. suis usur- 
i«bservavimus ; ut hic : Ὠφελείας οιόρθωσις 
παρ αὐτοῦ, Ἰγδικεῖν αὐτοῦ τόν τόπον. Ip. 

Εν πάσι ἐπ'μελείᾳ σαρχικῖι͵ τε καὶ πνευ- 
[ία et noster interpres: cum vetus vulgatus 
habeat, « in omui diligentia spirituali » 
psam extremam quoque vocem ex mss. re- 
5), et Antiochus, ἓν πάση ἐπιμελείᾳ πνε»- 
Ip. 

ἵῆς ἑνώσεως φρόντισε, dq 
φροντίζειν τς ἑνώσεως τῶν 
yov. [p. 

Πάντχς βάσταζε ὡς γαὶ 
1/00 ἐν αγάπι. ως, et 
, Jo. Damasceno.in Parallel. lib. 1, cap. 25. 
ntiochum quoque legimus :. πάντων 1vi7z- 
ἀγαττ, πάντας Daotihete, ὡς «xi αὐτὸν ὁ 
lp. 

ἐσπερ καὶ πριξεῖς. Habetur in nostro in- 
(σος neque in vulgato,nequ: in Damasce- 


* ^a . 
096€V  Z2u4Ee'vOX. 
Jt '"-. » 
μελῶν, Ὡς 02- 


σε ὁ Kost 
sequentia ci- 


29329 14 σχόλα”ςε ἀθιχλείπτοις. Antioch. 
:30a: nio παντων ἀλιαλείττως, altzty 3oviatw 
chu. εἰς τὸ ix«2ivaty αὐτὸν τὰ συμφέροντα, 
ν, µεριμνᾶν περὶ παντων. [uip. 
755 12. lta et uterque vetus Latinus inter- 
cel ὄμμα vel 0202205» Damascenus legisse 
'. Ip. 
Tet; κιτὰ a3v02x γατα ὀμηρήθειαν 
odex Mediceus rectius : Toi; κατ àv? 
Ἰειαν 0:05 λάλε.. licet. noster inlerpres 
: « Singulis secundum consuetudinem 
αν) Dei luquere. » Vet. vulgat : « Secundum 
um (βούβειαν] Dei loquere. » In Damasceno 
etur. Ip. 
Ιάντων τὰς νόσους Βάστατε, ὡς τέλειο 
Antioch. τὰ ἐλαττιύματα πάντων καὶ ^ 
αττὰζειν. ὡς τέλε'ος αθλητής. Inip. 
ις καὶ 5$ Κάριος, usque ad ἐθάστασεν. De- 
Grieco Mediceo codice,Latino nostro inter- 
| iu Damasceno. Imporfecte. etiam. locus 
dditus est a Vairlenio.eumque secutis M«- 
. Vedelio. Constitut. apostolic. lib. u, c, 24: 
γάρ ἔστε Χριστοῦ τοῦ Κυρίου xal ὡσχύτως 


σ- 
τν χ 


C 


D 


(lege ὡς αὐτὸς) πάντων ἡμῶν τὰς ἁμαστίας ἀνήνεγ- 


xiv ἐπὶ τὸ ξυλον σταῦρωβεῖς, ὁ ἅωμος ὑπὲρ Χολά- 
9 Li - ο ^ 
σεως ἀξίων οὑυτὼ καὶ Όμᾶς τοῦ λαοῦ τὰς ἁμαρτίας 


ἐξιθιοποιεῖσθχι χρή. KE'2712: vào περὶ τοῦ Σωτῖρος 
ἐν Ἠταίᾳ, ὃτι οὕτως τὰς ἁμα,τίας ἡμῶν ips, xal 
περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται, « Imitatores enin estis Christi 
Domini : ut sicut ill« nostra omnium peccata in li- 
gno crucis tulit,crucifixus absque ulla culpa pro iis 
qui supplicio digni erant ; sic eliam vos populi de- 
licta vobis attribuere,et vestra ducere debeatis.Dic- 
tum esl enim de Salvatore nostro apud Isaiain : Hic 
peccata nostra portat.et pro nobis dolet. » Ip. 

(61) "Uxoo πλείων χόπος, πολὺ κέρδος. Antioch. 
Ὅπου γὰρ πλείων χύπος, πολὺ χαὶ τὸ κέρδος. ln. 

(02) Καλὺς µαθητα:. Cilatur. in Antenii Melissa, 
lib. εἰ, serm. 4&3. Antioch. kaAo5; μαθητὰς ἐὰν φ.λῇ, 
χάρις αὐτῷ 027. ἔστιν. |n. 

(03) Maio δὲ τοὺς λο"κΌτέρρυς ἓν πραῦτττι 
ὑπύτασσε. Cod. Mediceus : μᾶλλον τοὺς λοιμητέρους 
ἐν τραύτητι ὑπ"τασσε. Vel. vuluat. « Magis. aulem 
pestiferos subjugza in mansuetudine (sic enim mss. 
lezunt ; non, « mansuetudinem, » ut editi). Augli- 
can. « magis deteriores in mansuetudine subjice, » 
ek ἀπειθεστέρους hic, non Aotpotiooo;, legerunt An- 
tiochus, Antonius et Damascenus. lp. 

(04) O3 πᾶν τ-αύμα τῇ, αὐτῃ (al. τῷ 32:9 ἐμ- 
πλάστρῳ 0εραπεύετα.. Sic εἰ apud illos tres. Quo 
referenda et illa, in Constitut.apostol lib.u,cap.20: 
'[az203 ὢν tX Εκκλησίας τοῦ Ἱκρίου,  -2002Y6 
θα2απείαν κατάλληλου Ἑλάστῳ τῶν νοπούντων' παντὶ 
τρόπῳ θεράπε»ξ, ὑγίαζε, σώους ἀπογχθίστα τῇ  Fx- 
v) n3lg. « Medicus cum sis Ecclesie Domini,adhibe 
medicinam cuique :egrotantiuin convenientem : 
omnnibus modis cura, sana. factos sauos redde Ec- 
clesim, » et cap. 41 : EX 6 κοῖλον Ἡ τὸ τραῦμα, 
(2ijow αὐτὸ $350 ἐμπλάστρῳ. « S) vulnus cavum 
fuerit, emplaslro suavi reticito. » Ip. 

(65) Tob; παροξυσμούς. Anglicau. « exacerba- 
tiones.» Vet, vulgat.« acredines ;» « atque vehemen- 
lias » (explicationis gratia) addidit hic etiam Jaco- 
bus Faber. Ip. 

(60) Ἑμθρογαῖς. lta codex Nydpruccianus, ubi 
Augustanus ἐν βρυγαῖς, ἐν βρόχοις Damascenus, 
Antiochus ἐν βροχαῖς, legit. Noster interpres, «in 
pluviis » reddidit; id est« dulcibus et suadentihus 
eloquiis, » ut Glossator explicat, quod in pseudo- 
Clemente, lib. τι Constitut , cap. 41, est καταῦρε- 
χειν λόγοις παρακλητικοῖς. In velere vulgato inter- 
prete, « embroche » vel « embrocha » habetur : 
quod a Jacobo Fabro « fomentum et infusio, » i« 


863 


perpetuo, ut columba 33. Propter hoc. ex anima et Α καὶ 


corpore constitutus es, corporalis et spiritualis ; 
ut ea que tibi apparent coram corrigas ; qua autem 
non videntur, postules ut manifestentur tibi, ne 
quidquam tibi desit, sed omni dono abundes. 
Tempus flagitat ut preceris.Sicut enim gubernatori 
ventus adjumento est ; et sicut navi tempestate ja- 
ctatze, portus commodi sunt in salutem: ita ettibi 
precatio, ut Deum assequaris. Invigila tanquam 
athleta Dei, cujus voluntas est incorruptio et vila 
teterna ; de qua et tu persuasus es. Per omnia vi- 
cem animae tue subeam ego, et mea vincula que 
amasti. 

ΠΠ. Qui videntur fide digni esse,et aliena docent, 
non te perterrefaciant. Sta vero firmus,velut incus 


que percutitur. Magni athlete est vapulare ac vin- p 


cere. Maxime autem ob Deum sustinenda nobis 
sunt omnia ; ut etipse nos perferat in regnum.Plus 
adjice studio in quo es; contentius curre ; temporis 
occasiones pernosce. Dum hic es, vince ; hic enim 
stadium est ; illic vero corons. Exspecta Christum 
Filium Dei ; intemporalem in tempore ; invisibilem 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


864 


ἀκέρα:ος ἐἶσαεὶ, ὡς Ἡ περιστερά (601). à 
τοῦτο ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος el, σαρχικὸς xal Ίπνς- 
ματικὸς (08), ἵνα τὰ Φφαινόμενά σοι εἷς πρόσω- 
rov (09) ἐπανορθώστις (70), τὰ δὲ ἀόρατα altre 33 (711), 
ἵνα go! φανερωθείη΄ ἵνα μηδέν σοι λείπτ (12), xai 
παντὸς χαρίσµατος περισσεύχς. ὍὉ καιρὸς ἀπαιτεῖ 
σε εὔχεσθαι. Ὥσπερ γὰρ χυθερνήτῃ ἄνεμος συµθάἀλ- 
λεται, xai ὡς vri γειμαζομένῃ λιμένες εὔθετοι e 
σωττρίαν, οὕτω zal σοι 99. d, εὐγὶ πρὸς τὸ 99 περ'τν- 
γεῖν θεοῦ (73). Νῆφε, ὡς θεοῦ ἀθλητὶς, οὗ τὸ Oi 
λτμο, ἀφθαρσία, xai ζωὴ αἰώνιος (14): περὶ ὃς καὶ 
σὺ πέπεισα:, Κατὰ πάντα σοῦ ἀντίφυχος ἐγὼ (25), 
xai τὰ δεσμά µου à ἡγάπησας, 

IlI. Οἱ δοκοῦντες ἀξιόπιστοι εἶναι, xal ἕτεροδ:δα- 
σκαλοῦντες, μή σε καιχτλησσέτωσαν. Στῖθι δ 
ἑδραῖος (70), ὡς ἄκμων τυπτόµενος. Μεγάλου ἑστὶν 
ἀθλητοῦ, δέρεσθαι, καὶ νικᾷν. Μάλιστα δὲ ἕνεχεν 
θεοῦ πάντα ὑπομένειν ἡμᾶς δεῖ, "va καὶ αὐτὸς 
ἡμᾶς ἀναμείνῃ eto τὴν βασιλείαν (11). ΗἩλεῖον πρότ- 
θες τῇ σπο»δῖ, οὗ £L (78), συντονώτερον δράµε (79), 
τοὺς καιροὺς Χαταμάνθανε,. Ὡς ἐνταῦθα ct, νίκη- 
σον (80), ὧδε γάρ ἐστι τὸ στάδιον, ἐκεῖ δὲ ol στέφα- 


33 Matth. x, 16. ?* al. αἴτῃ. 35 desunt in aliis. 96 al. τοῦ. 


Greco Latino Cyrilli lexico « umectatio velhumec- 
tatio » exponitur. Vide notas Vossii. UssER. 

(67) Φρόνιμος ἨὙίνου ὡς ὁ ὄφις ἐν πᾶσι, xal 
&x£patos εἶσαεὶ, ὡς dj πξριστερά. Codex Mediceus : 
Φρόνιμος Ὑίνου ὡς ὄφις ἐν ἅπασιν, xal ἀχέραιος 
ὡσεὶ περιστερά, et noster interpres: « Prudens fias 
ut serpens, in omnibus ; et simplex ut columba. » 
Vet. vulgat. : « Astutus esto ut serpens,et simplex 
ut columba. » Antiochus : "Ecco φρόνιµος ἐν πᾶσιν 


ὡς ol ὄφεις, καὶ ἀχέραιος ὡς αἱ περιστεραί. In Da- (c 


masceno vero ista omnino non habentur. Ip. 

(68) Ἐκ ψυχῆς xal σώματος εἶ, σαρχκικὸς xal 
πνευματικός. Codex Mediceus : σαρχικὸς εἶ καὶ 
πνευμἀτικός, sine priore membro : quod etiam a 
nostro pretermitütur interprete. Ip. 

(69, Ἵνα τὰ Φφαινόμενά σοι εἷς πρόσωπον ézav- 
ορθώσῃς. Vel, ut alii, ἐπανορθώσῃ. At codex Medi- 
cecus: ἵνα τὰ gatvópevá σου εἲς πρόσωπο) xoÀa- 
χεύῃις' sicut et Ánglicanus noster interpres, « ut 
manifesta in tuam faciem blandiaris ; » quomodo 
apparetlegisse et Antiochum : ἵνα τὰ μὲν φαινό- 
μενα αὐτῶν (al. αὐτῷ) εἷς πρόσωπον xoÀaxson. Sed 

riorem lectionem Damascenus et vetus vulgatus 
Interpres est secutus. Ip. 

(70) ἙἩπανοὀθώσῃς. Legebatne aut 
κολάσῃς, loco κολακεύχς ? Cor. 

(71) Αἰτῇς. Augustan. αἴτῃ. Nydprucc. αἰτήσῃ. 
Mediceus et Florentinus : αἵτει. Ip. 

(12) Φανερωθείη, ἵνα μηδέν σοι Actmm. Medi- 
ceus : Φανεριυβή. ὅπως μτοτνὸς λείπῃ. Cum quo et 
Antiochi illud, Ignatium exprimentis,convenit : ἵνα 
μιδενὸς Ael mr zat, Ip. 

(13) Ὁ καιρός ἀπαιτεῖ, etc., usque ad πρὸς τὸ 
ἐπιτυγεῖν θεοῦ. Ἡ εὐχὴ πρός, quod ex Nydpruc- 
ciano codice reposuimus, ab Augustano et Floren- 
tino aberat. Vetus vulgatus interpres ita locum 
reddidit : « Tempus deposcit te,tanquam guberna- 
torem,prosperum ventum (vocem hanc ex mss. re- 
slituimus) petere * et sicul. navem periclitantem 
faccusativum enim hic habent mss., non dativum) 
portum aptum ad salutem requirere. » Codex Medi- 
Ceus rectius: 'O καιρὸς ἀπαιτεῖ σε ώς κυθερνῆται 
ἀνέμους καὶ ὡς χειμαζόμενος λιμένα tiq τὸ θεοῦ 

πιτοχεῖν, et noster interpres similiter, nihil 
omisso (typographicum enim defectum, quod non 
animadvertit Vossius,ipsi in erratorum recensione 


intelligebat 


supplevimus :) « Tempus expetit te, ut gubernato- 
res ventos,et ut qui in procella est portum a(lege, 
ad) Deo potiendum; » hoc est (ut idem Vossiusre- 
cte est interpretatus) : « Tempus te expetit, ul 
gubernatores ventos, et tempestate vexati portus 
|expetunt], ut fruaris Deo ; » quod Antiochus, de 
suo pluribus additis, ita est imitatus : 'O xeu 
γὰρ απαιτεῖ αὐτὸν, ὡς κυθερνήτην πρὸς τοὺς ἀνέ- 
τους, καὶ τὰς τρικυµίας xal ζάλας τῶν πνευμάτων 
μῆς ποντρίας (ita enim ex mss. legendum, non 
πορνείας) στῆναι Tewatus, καὶ ὀλτγεῖν τοὺς Jtr 
ζομένους ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ θελήματος θεοῦ. Ip. 

(14) Nos, ὡς θεοῦ ἀθλητῆς, οὗ τὸ Onus 
ἀρθχρσία καὶ ζωὴ, αἰώνιος. Vetus vulgatus interpres 
νέφος hic legit : « nubem » enim reddidit ; ΡΓο qua 
Jacobus Faber « vestem » substitui t, totum locum 
ita refingens : « Sic et te Dei athletam praesta; ut 
vestem incorruptionis et vitam seternam pera- 
pias. » In Mediceo vero codice locus ita legitur: 
Nzo:, ὡς θεοῦ ἀθλητής. Τὸ θέµα ἀφθαρσία wv 
ζωτ αἰώνιως. Eodemque modo noster interpres: 
« Vigila, ut Dei athleta : thema incorruptio, fet] 
vita zeterna, » sive, ut latinius vertit Vossius: 
« Sobrius esto, ut athleta Dei. Depositum est, in- 
corruptio et vita szterna. » θέµα enim hic est, pe 
cunia, sive sors, qui ad usuram ponitur: ul cum 
cl. Salmasio, de Trapezitico fenore (pag. 562) 
notavit hic idem Ip. 

(1) Κατὰ πάντα coU ἀντίψυχος ἐγώ. Vossius, 
ex Mediceo cod. Κατὰ πάντα σοῦ ἀντίψυχον i19. 
Ip. 

(16) Στῖθι δὲ ἑδραῖος. Pro his, in Antonii Me 
lisa lib. n, serm. 89, habetur tantum, ru. 
D. 

(17) ᾿Αναμείνη εἲς τὴν βασιλείαν. Antonius εἰ 
codex Mediceus, ὑπομείνῃ' reliqua vero neque In 
illis, neque in nostro leguntur interprete. Ip. 

(18) Ι]λεῖον πρόσθες τῇ σπουδῃ οὗ si. Vel 
vulgat. « Plurimum adde ad festinationem.» 004 
Mediceus : πλέον σπουδαῖος γίνου οὗ ct. Noster 18” 
terpres : « Plus studiosus flas, quam es. » Ip. 

(79) Συντονώτερον δρἀμε. Neque in Greco Mt 
diceo, neque in Latino nostro habenturinterprete- 
Ip. 

(80) Ὡς ἐνταῦθα ct, νίκησον. Neque ista vel in 
Graco Mediceo vel in nostro exstant interprete. 


EPISTOLJE INTEHPOLAT/E. — AD POLYCARPUM. 


866 


Ἱροσδόχα Χριστὸν τὸν Ylóv τοῦ Θεοῦ" τὸν À nalura, visibilem in carne ; impalpabilem et inta- 


ν q26vt τὸν ἀόρατον τῇ φύσει, ὁρατὸν ἐν 
| ἀψιλάφητον xxl ἀναφηῆ, ὡς ἀσώματον, 
à ἁπτὸν xxl Ψηλαφητὸν ἐν σώματι τὸν 
; θεὸν, 9: ἡμᾶς δὲ παθητὸν, ὡς ἄνθρω- 
τὸν κατὰ πάντα τόπον OU ἡμᾶς ὑπομεί- 


χῆραι μὴ ἀμελείσθωσαν. Μετὰ τὸν Κύριον,σ» 
ιουτιστ]ις ἔσο. Mmotv ἄνευ τῆς γνώμης 
γ:ἐσθω' μτοὲ σὺ ανευ θευῦ Ἱνώμης t 
περ οὐδὲ πρβαττεις. Εὐστάθει (84). Dloxvs- 
ιαγωγσὶ γινέσθωσαν. "EE ὀνόματος πάντας 
Ἰλους (B3) xat δούλας μὴ ὑπερηφάνει' ἀλλὰ 
à φυσιούσθωσαν, ἀλλ᾽ εἰς δόξαν Θεοῦ πλεῖον 
σαν, ἵνα χρείττονος ἔλευθερίας τύγωσιν 
M7, αἱ ΄ἔτωσαν απὸ τοῦ κοινοῦ ἐλευθεροῦ- 
i δοῦλοι εὐρεθῶσι» ἐπιθυμίας (86). 


1Γγ505ἱ. Vide Testimon. vct. 


ο notat Vedelius, ὡς durationem temporis 
lcare : « Dum hic es, » ut in Epistola ad 
5: Ὡς ἔτι καιρὸν ἔχομεν si; OsÓv µετα- 
im adhuc tempus habemus ad Deum nos 
idi; » et ad Romanos: Ὡς ἔτι θὐτιαστή- 
gov ἔστι, « dum adhuc altare paratum 
SER. 

i γὰρ ἔστι τὸ στάθιων, ἐκεῖ Oi οἱ 
Hec item, et à. Greco Mediceo, οἱ a ηο- 
nt interprete. Ip. 

635572 eor, elc., nsque ad 20725» 
rov. Vetus vulgatus inierpres, similiter, 
bis totam hanc concludens Epistolam : 
la Christum Filium Dei, intemporalem in 
invisibilem natura, visibilem in carne: 
ilem et intactum, αἱ incorporeum (qua 
ss. hicest restituta) : corporeum vero pro- 
'L contrectabilem ; impassibilem ut Deum, 
n vere propler nos ut hominem. Ámen. » 
vero codex, multo brevius : Tóv ὑπέργαι- 
γόχα, τὸν ἆἀχρονον, τὸν αόρατου, τὸν ὃν) 
τὸν, τὸν ἀγηλάρητον, τὸν ἀπαθη, τὸν ο: 
ητόν, ut et noster interpres : « Eum qui 
npus exspecta, intemporalein.invisibilem, 
os visibilem ; impalpabilem,inipassibilem, 
tus passihilem. » Eodem quoque modo, in 
«d Ephesios, Servator noster est descri- 
ἀσώματος ἐν dw uxt!, ὁ ἁαπαθὴς εν παθητῷ 
) θάνατος ἐν θνητῷ σώματι € incorporeus 
'e, impatibilis in corpore patibili, iimmor- 
orpore mortali. » Ip. 

(92v &veo τῆς γνώτης σου. Orationis de 
leris et Novi Testamenti legislatore, sive 
ve interpolator (in Romana enim cardina- 
i, et Basiliensi Jo. Jacobi Beureri editione, 
habentur), tomo VI Operum Chrysostomi, 
Etoniana pag. 645, ita locum hunc lau- 
τοῦτο γενναϊός τις τῶν ἀργχίων, Ίηνάτιος 
ὍΌμα αὐτῷ οὗτος Ἱερωσοντ καὶ μαρτορίῳ 
, ἐπιστέλλων τιν Ἱερεῖ ἔλεγε' Μτὸὲν Άνευ 
99 γ.νέσθω. μηδὲ σὺ γνώμης ἄνευ θεοῦ t: 
psius vero Chrysostomi non esse hanc 
n, ad credendum nos ducunt rationes a 
ο Savilio, in adnotationibus ad eamdem, 
6: ubi et ex Epilogo recto observavit,diffi- 
'eipublice temporibus, et imminentibus 
ientalis imperii barbaris nationibus, scri- 
n videri. Ut nihil testimonii istius obstet 
5, quominus tam hanc epistolam, quam 
generis reliquas,subJustiniani primum im- 
iatii nomine innotuisse sentiamus. Ip. 
περ οὐδὲ πράττεις. Εὐστάθει. Codex Me- 


Β 


D 


clilem, ut incorporeum ; propter nos vero in cor- 
pore tactilem et palpabilem : impatibilem,at Deum; 
nostra vero gratia patibilem, ut hominem ; qui om- 
nibus modis propter nos toleravit. 


IV ??, Vidue non negligantur. Post Dominum tu 
earumcurator esto. Nihil sine tuo arbitrio agatur ; 
nec tu quidquam Ρίου Dei facias voluntatem, 
quod nec facis. Constans esto. Crebius celebrentur 
conventus. Nominatim omnes inquire. Servos et 
ancillas ne fastidias ; sed nec ipsi inflentur fastu ; 
verum ad glorian Dei plus serviant, ut potiorem li- 
bertatem a Deoconsequantur.Non malinta cominu- 
ni liberi fleri, ne servi inveniantur cupiditatis. 


diceus : οὐδὲ πράσσεις, εὐαταύές Hoc est (vertente 
Vossio) : « quod neque facis, constans cum sis ; ο 
pro quo noster interpres habet, « quod autem ope- 
rgris, sit bene stabile. » Ip. 

(83) A»9Xou«. Ista usque ad 2 θεοῦ, citantur in 
Niconis monachi Pandecte, cap. 5, codd. Reg.2413, 
24123, 2424, cum hoc titulo: Του ἁγίου ᾿]γνατίου 
τοῦ θεοφόρου πρὸς Πολύκάρπον ἐπίσκοπον Σµύρ- 
νης, cumque duplici varietate, πλείονα, utin codice 
Florentino, et t2y «3t παρὰ τοῦ Θεοῦ, Obiter emendo 
titulum epistol:e 219, lib. uw 8. Nili: Παπίσκῳ, 
ωσκόρῳ, δούλοις. « Papisco, Oscoro, servis, » non 
'Q5x00t902Àotc. Oscorodulis. Cor. 

(86) AX)' εἰς δύξαν Θεοῦ, etc., usque ad εὖρε- 
θῶσιν ἐπιθυμίας. Pro πλεῖον, Antiochus et codex 


C Mediceus legit πλέον. Florentinus πλείονα: pro αἱ- 


ρέτωσαν. Antiochus, Mediceus «eque et Florentinus 
codex, ἐράτωσαν. Nam in Antonii Melissem lib. i1, 
serm. 23, ordine inverso, hunc in modum Ίοσαφ 
iste citatus reperitur: Οἱ δοῦλοι μὴ ἐράτωσαν ἀπὸ 
τοῦ κοινοῦ ἐλευθεροῦσθαι' ἀλλ᾽ eic δόξαν θειῦ πλέον 
δορλευέτωσαν, ἵνα κρείστωνος ἐλευθερίχς ἀπὸ θεοῦ 
τόχωσιν' ubi, quod Antonii interpres reddidit : 
« Servi non debent rogare ut vulgari more manu- 
mittantur ; » et Vairlenius, « neque eligant a re- 
publica manumitti; » nosterque interpres, « non 
desiderent a communi liberi fieri ; » Jacobus Billius 
(libro n Sacrar. observat. cap. ult.) magis explicate 
sic vertit: « Servi ne in animum iuducant commu- 
nibus sumptibus in libertatem vindicari. » « Erant 
enim (inquit) tum fortasse quidam gentilium servi 
Christiani, qui importunis precibus efflagitarent, 
ut communibus Ecclesie nummis vel collatitia pe- 
cunia in libertatem assererentur. lios igitur monet 
Ignatius, ne hoc oneris Ecclesie imponant, sed 
equo potius animo servile jugum trahant, uo 
Ecctesia his sufficere queat, qui ope atque auxilio 
magis opus habeant. » Codex Nydpruccianus, omis- 
sis prioribus illis, kÀÀ' εἰς δοξαν 6:09 πλεῖον δου- 
λευέτωσαν, sequentia ita exhibet: "Ίνα κρείττονος 
ἐλευθερίας 1249: rapx θεοῦ Μὴ αἱρέσθωσαν ἀπὸ 
τοῦ κυρίου ἐλευθεροῦσΏαι, ἵνα μὴ δοῦλοι εὑρεθῶσιν 
ἐπιθυμίας, acsi a dominorum suorum jugo libe- 
rari, servis ne desiderare quidem liceret; contra 
Apostoli sententiam, | Corinth. vir, 21 : Servus vo- 
catus es 2 ne sit tibi cura ; sed. si. potes etiam liber 
fieri, potius eo. utere ; quod cum Joannes Brun- 
nerus animadverteret, a 1erresiri ad coelestem Do- 
minum ista transferenda putavit: ut servi, sci- 
licet, non quaererent « a servitute Dei liberari. » 
Ussgn. 


867 


AD EPISTOLAS 8. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


V. 96 Malas artes fuge ; imo vero de his verba no A — V. Τὰς καχοτεχνίας (87) φιῦχε' μᾶλλον δὲ τερὶ 


facilo. Soruribus ineis dicito, Dominum ament, οἱ 
maritis contenta: sint carne ac spiritu. ltidem et 
fratribus meis denuntia, in nomine Jesu Chrisli, 
diligant conjuges suas, sicut. Dominus Ecclesiam !. 
Si quis potest in. castitate manere, ad honorem 
carnis Dominice, sine jactantia maneat; si glorie- 
tur, periil, Et si prieter episcopuni sese. ostentet, 
interiit. D'acet. vero ut imariti et inaritip, cum epi- 
scopi arbitrio conjugium faciant; quo nuptio juxta 
Dominum sint,non autem juxta cupiditatem. Omnia 
ad lionurem Dei fiant. 


VI. Episcopo attendite, ut οἱ Deus vobis. Meam 
animam libens impenderou proaniimabus eorum qui 
episcopo parent,preshylerio, diaconis. Utinam cuim 
illis mili porlio continga! a Deo. Collaborate vobis 
mutuo, una certate, una etrrite, coinpatimini,una 
dormite, una exsurgite. ut Dei dispensatores, et 
assessores, ac ministri. Placete illi cui militatis, a 
quo et stipendia referetis. Nemo vestrum desertor 
inveniatur. Baptismus vester maneat, velut arma ; 
fides, ut galea ; charitas, ut hasta ; patientia, sicut 
tota armatura. Deposita vestra sint opera vestra : 


?3 |, Const. ap. vii, 32... 9? deest in ms. 


(87, TX; xaxozs/vixg. « Malas artes, » nostrum 
inlerpretem rectius reddidisse quai recentiores, 
c maleficia, » in notis suis ostendit Vossius. Dssrn. 

(88) Ὁμ.λίαν μὴ ποιοῦ. Negativum, μή a codice 
Florentino et Mediceo et nostro iuterprete, non re- 
cte abest. In. 


(80) là; συµύθίους. Dosiderautur ei ista in. Mz 
diceo codice ; sed non in reliquis. Iv. 

(90) hi τις ὀύναται ἓν ἀγιδίᾳ iuit) εἰς τι 
μὴν τὰς σαλκὺς τοῦ Ἱρίου, iv ἀκκογησίφ µε- 


νέτω. Ita etiam citatur liic locus in Antonii Mel/ss. 
lib. 1, serm. 13. Codex Mediceus, & cuz» τοῦ 
Κυρίου τῆς σαρκός, legit, alque ita locum intelli- 
gendum esse Vossius conlirmat: « 5i quis polest 
Incastilate carnis permanere, ad honorem Doinini, 
sine jactantia perman^at, » vel, ut noster intcrpres 
reddidit, « in ingloriatione Domini maneat ; » vo- 
cabulo, « Domine, » it; rum nou itarecte repetito.Dp. 

(91) Kàv κχυγύσεται, ἀκώλετο. Non habetur in 
Antonio. Ip. 

(02) Kai ἐὰν γνωσθῇ τλὶν ἐπισκόπου, ἔφθαρ- 
ται. Ánglican. « et si videri velit. plus episcopo, 
corruptus est. » Non habetur in 'codicea Nydpruc- 
ciano. l'ro πλήν vero, in Antonio et codice Mediceo 
πλεον legitur. In. 

(93) Πρέπε: ὃξ coi: ναμοῦσι. De hoc loco con- 
sulendus clarissimus Seldenus iu Uzoris Hebraice 
libro u, cap 28 In: 

(94) l'auosSaa:;. l'apgoopiva:;, legunt Antonius, 
codex Mediceus, οἱ noster interpres. Ip. 

/93) "να ὁ γάμος ᾖ κατὰ Κύριον, xal μὴ κατ 
ἐπιθυμίαν. Anglican. « ut sit secundum Dominum, 
οἱ non secundum concupiscentiam. » Anton. ἵνα ὁ 
γάμος Tq κατὰ θεὸν (quod nomen hic etiam habet 
codex Mediceus) καὶ μὴ κατ’ αἰσχρὰν ἐτ'θυμίαν. « Ut 
nuptiae secundum Deum sint, ΠΟΠ autem ad turpem 
concupiscentiam. » Ip. 

(96) Ti ἐπισκύπῳ προσέγετο. Cilatur ab Antio- 
cho, in homil. 124. Ip. 

(91) T» ἡὑτοτασσομένων ῥἀἐπισχόπῳ. πρεσθυ- 
τερίῳ, διακόνοις, Antioch. Ti ὑποτασσομένῳ ἐπι- 
σκόπῳ, πρισθυτέροις (al. πρεσθυτερίφ) τε καὶ δια- 


! Ephes. v, 25. 


C 


τούτων ὁμιλίαν 99 μὲ ποιοῦ (88). Ταῖς ἀδελφαῖς uou 
πρ,σλαλει ἀγαπᾶᾷν τὸν ΚΌριου, καὶ τοῖς συµβίοις (89) 


ἀλελφοῖς μυ παράγγελλε, ἐν ὀνόματι Ἰταοῦ Xp 
στοῦ, a'ramiv συµθίους, ὡς ὁ Κύριος τὶν Ἑκ- 
λλησίαυ, E? τις : 
τῆς σαρκὸς τοῦ Κωρίου, ἐν ἀκανχητίᾳ µενέτω [90* 
83v Χαν γἠσεται, ἀπώλετο (91). Kai ἐὰν γνωσθῇ 
πλὴν τοῦ ἐπισκόπου, ἔφθαρται (02). Πρέπει δὲ τοῖς 
- r A - , 4 
γαμοῦσι (0J) καὶ ταῖς γαμούσαις (94), µετα ! γνώ- 
- , , - . 
µης τοῦ ἐπισκόπου τὴν Ένωσιν πο:εἴσῄαι, ἵνα ὁ ἵὰ: 
gos ἡ κατὰ lioptov, xal μὶ «xv ἐπιθυμίαν (0). 
llzvza εἲς τιμὲν 8:02 γινέαθυ. 

Vl. Ti ἐπισκύτῳ προσέχετε (96), ἵνα καὶ ὁ 8:5; 

- [4 3 - 9 , 
ὑμῖν. ᾽Αντίψυγον ἐγὼ τῶν ὑποτχσσομένων ἐπ'σκόύπῳ, 

Pp - . - * » 
πρεσθυτερίῳ, θιχχόνοις (197), Mit! αὐτῶν na: τὸ µέ2ης 

, 9, 4 - , "à 3 - * * 
«ἔνοιτο ἔχειν παρὰ 0:00 5 (98). Xou«oziaze ἀλλέλοις, 
σομπἆαχγετε, συν κοιμΆσθξ, 


L| 
ὀναται εν ἀγνείᾳ µένσιν, εἷς ttu 


σοναθλεῖτε. 
συνεγείρεσθε ὡς Θεοῦ οἰκονόμο:, χάὶ 73210221 xa! ὃπτ- 


» * 
0U ολ. 


συντοῖγετε, 


ρέτα.. ᾽Αρέσχετε (p στρατε΄ετῃ 
, * , . - 
κο:σεσθς (99). My, τις ὑμῶ 
Φάπτισμχ ὑμῶν μενέτω, ὡς ὃ 
ρικεσαλαἰκ' f ἄγαπηι ὡς GOD i, 
πλία. Τὰ δεπόσ.τα :3) ὑμῶν, τὰ 


«ό 


i “ 
a (Zy €, «31:2, ὡς πε 
ὠπυμονῆν ὡς πανο- 
εργα ὑμῶν, Ίνα τὰ 


* qns, πλήν. ? ms. 65. 


κόνοις. Cod. Mediceus : Τῶν ὑποταστομένων τῷ 6z:- 
σηόπιμ, ποεσθυτέροιςι, ὃ ακύνοις, et noster inter- 
pres : « Cum subjectis episcopo, presbyteris,diaco- 
nis. » [p. 

(06) Mzv' αὐτῶν µοι τὸ µέρως  Qévotzo ἔχεν 
«apa 0:79. Anliochus: Mis' αὐτῷ µο: τὸ μερος 
γένοιτο ἔχειν ἐν θε. Cod. Mediceus: Kai μετ 2 
τῶν µοι τὸ µξρος γένοιτο g4tiv ἐν θε. similiterque 
noster: . EL cum ipsis mihi pars fiat capere in 
Deo. » lr. 

(00) ko4!s:30:. Mediceus, χκουῖζεσθε, et nosler, 
« fertis ; » priesenti tempore. 1p. 

(1) Αεσέρτωρ εὑρειῃ. Valentinus  Pacceus. et 
Augustano codice, nomine et verbo in unain vocem 
conflatis, ὀεσερτωρευθῇ, edidit : unde novum ver- 
hum ὀστερτωρεύω vel δεσερτωσσύομχι ab aliis est 
conflatum. Noster inlerpres, * oliosus inveniaur, 
reddidit: et ex Nydprucciano codice, ὁ ασαλευβι 
Jo. Brunnerus edidit, indeque totam sententiam 
latine sie. expressit: « Nemo se vestrum tolum 
exenti aut spoliar) patialur ; » qui error no) 
aliunde natus, quam quod Latinum desertoris vo- 
cabuluin hie usurpatum ignoraretur : de quo video 
dus titulus codicis: De desertoribus, in quo, » De- 
serlor hahetur quisquis belli tempore aberit a si 
guis ; » el Pandectarum, De re militari, in quo in 
leremansorem el desertorem a Modestino discrin.en 
illud statuitur : « Emansor est,qui diu vagatus a 
castra regreditur. Desertor est, qui per prolixum 
tempus vagaltus, reducitur. Levius enim iut ibi- 
dem.ex Arrio Menandro, additur) delictum eman: 
sionis habetur,ut erroris in servis, desertionis gr&- 
vius, ut in fugitivis. » In. 

(2) Ὅπλα. Noster interpres, óxÀa, vel ὄσλον, 
per « scutum » expressit. Ip 

(3) Τὰ δεπόσιτα. Τὰ oi πολεμικά reposuit bk 
antiquarius,qui Nydpruccianum cod descripsit ; La 
tinam hanc fuisse vocem non intelligens.ln Glossa: 
rio Basilicorum, Δεπόσιτον, παρακαταθύκη exponi 
tur.Est autem « Depositum (Ulpiano declarantein 
I.1 D.Depositi » ,quod quatodiend m alicui dotum 
est; dicium ex eo,quod penitar. Prepositio φας 


869 


EPISTOL/E ΙΝΤΗΒΡΟΙΙΑΤΑ, — AD POLYCARPUM. 


810 


ἄκκεττα * ὑμῶν, ἄξια θευῦ κοµίσησθε (4). Μακροθυ- Α ut accepta vestra, digna Deo rcportetis. Longani- 


μεῖτε οὖν uev! ἀλλήλων ἐν πραὺτττι (0), καὶ ὁ θεὸς 
μεθ) ὑμῶν. Ὀναίμην ὑμῶν διὰ παντός (6). 

VII. Ἐπειδὴ ἡ Εκκλησία ἡ ἐν ᾽Αντιοχείᾳ τῆς Συρίας 
ἰρηνεύει, ὡς 167,097, uot *, διὰ τῆς προτευχῆς (1) 
ῥμον, χαγὼ εὐθυικότερης ἐγενόμην i» ἀμεριμνία (8) 
- - 4 Α 4 - - - . 9 

g)9* ἐάν περ διὰ τοῦ πχθεῖν, θεοῦ (9) ἐπιτύ/ω, εἲς τὸ 

Ad 
E256 7,72! µε £v τῇ aivz,2e: ἡμῶν µαθττήν (10). Ilot- 


ο m 


μι []: 5; z 0z 9 ν ^ ppp T -- H ο » * » 
n£, []ολύκαρπε θευµακαρ!ιστότατε, gupgOo24t0v ἀγα- 
qii» θεοπρεπέστατον, καὶ χ5'ροτονΏσαι, Ei τινα ἀγα- 
πητὸν (10) λίαν ἔχετε καὶ ἄοχνον, ὃς (19) δυνήσεται 
0:242^poz (13) καλεῖσθαι! τοῦτον καταξιῶσαι πηρε»- 
07, vat εἰς Σνρίαν, ἵνα πορευθεὶς εἰς Συρίαν,δωξάσι (1 8) 
. - -1a.4M urs . lur. 2. ^r» . -AM m e 
ὑμῶν vi," αοκνον αγἀπην εἷς Ootav Θεοῦ (13). 'O 
Ἄρ.-στιανὺς ἐξουσίαν 620200 ηὺκ Εχει, ἀλλὰ θεῷ σχο- 
435: (16) Τοῦτο τὸ ἔργον θεοῦ ἐστι καὶ ὑμῶν, ὅταν 


αὐτὸ ἀπαρτισητς (AT). Ηιστεύω γὰρ τῇ Ἱάριτι, ὅτι 


1 


ἔτυιμοί ἐστξ εἷς E90 70:149 Ocio ἀνήκορσαν. ions ὑμῶν 
τὸ σύντομον * (18) τῖς ἀλτθείας, 0v 
U52M04X4z0V περσκάλεσχ, 


ὀλίγων ὑμᾶς 


VIII Ἐπεὶ οὖν πᾶτχις (191 ταῖς ᾿κκλητίαις οὐκ ἠὸυ- 
vi rv γράναι, 0:X τὸ ἐξοίονες πλεῖν µε ἀπὸ Τρωάδος 
εἰς Νεάπολ.ν, ὡς τὸ * iA uz προστάσσει, γράψεις (20) 
ταῖς ἔμπροσθεν Ἐκλησίαις, ὡς θεοῦ qv? κξκττ- 
μένος (21) εἷς τὸ καὶ αὐτοὺς τοῦτο ποιῆσαι (22) οἱ 


4 ms. ἄσχεπτχ. 6 al. σύντο.,ον. 


5 ms. ἡμῖν. 
|de] auget (positum : | ut ostendat, totum fidei ejus 
cominissum,quod ad custodiam rei perlinet. Ussgn. 
(*: να τὰ Ἄκκεπτα ὑμῶν alix O:o9 wougn30:. 
Codex Mediceus : "Iva τά ἄχκεπτα ὑμῶν ἄξια xogí- 


ζεσθε. Noster interpres : « ut accepta vestra digna C 


eratis. » Brunnerus : « ul divino certamine digna 
munera reportetis. » NXydprucciani enim (quem 1119 
secutus est) codicis descriptor, Latine vocis hic 
posite ignarus, τὰ ἆθλα ejus loco supposuit. In 
utroque autem et depositorum et acceptorum voca- 
bulo, allegoriam a re militari petitam continuatam 
hic esse existimat llalloixius. « Cum euim milites 
(inquit) in expeditionem irent, tum ipsi in civita- 
tibus peculia sua castrensia deponebant ; qui re- 
versi recipiebant. llla igitur deposita appellabantur 
ab eo. qui deponebat ; accepta autem ab eo, qui ac- 
cipiebalL. Confectis ergo bellis, illi deposita repete- 
bant, hi accepta testituebant. » Ip. 

(2) Maxpsüonitts οὖν μετ ἀλλήλων ἐν m;z5- 
τττι. ita locum hunc citat et Antonius, Melissa, 
lib. it, cap. 89. Mediceus : Μακροθυμήσατε οὖν μετ 
& A). 7, tov ἓν πραθτητι. In. 

(6) Kai ó θεὸς µε ὑμῶν. Ὀναίμην ὑμῶν διὰ 


παντός. Cod. Mediceus ὡς ὁ θεὸς ὑμῶν. Ovatuns, etc. D 


Antonius vero ὡς ὁ θεὸς µεθ᾽ ἐμῶν διαπαντός. Ip. 

(1) διὰ τῆς προσευγ ης. Mediceus Διὰ τὴν προσ- 
£y Y v. In. 

(8) "Ev ἁμεριμνίχ. Anglican. « In sollicitudine : » 
ro « in insollicitudine, « sive » seeuritate ; « ut 
ossius reddidit. Ip. 

(9) 6:55. Florentin. Xo:ozo3. Ip. 

(10) Ἐν τῃ αἰτήσει ὑμῶν ux0776v. Medic. Ἐν 
tr ἀναστάσει ὑμῶν μαθητήν. Nogjea vero intepres 
in uno quidem exemplari : « in resurrectione, » in 
alio, « in oratione vestri discipulum. » Ip. 

41) E? τινα ἀγαππτόν Medic. Τινὰ ὃν dam. Ip. 

(12) "Oc. Medic. ὡς, non ita recte. Ip. 

(13) θεόδροµς. In Epistola ad Smyrnzos, fideles 
omne:, in spirituali stadio decurrentes, communi 
nemine θεοδρόµους Ignatius appellaverat.Hic autem 
id nominis sacro legato ad Antiochenam Ecclesiam 


mes itaque estote alter ad alterum in mansuetu- 
dine ; et Deus ad vos. Ltinam fruar vobis perpetuo | 

VII. Quandoquidem Ecclesia. qui». Antiochi: in 
Syria est, pacem est nacta, ut mihi significatum 
est. per orationes vestras ; et ego tranquilliori ani- 
mo faclus sum, in securitate Dei ; si per passionem 
Deum assecutus fuero, ut discipulus inveniar per 
petitionem vcstram. Decet, in Deo beatissime Ῥο- 
lycarpe, concilium cogere Deo decentissimum, et 
eligere, si quem vlementer dilectum habetis ac 
impigrum ; qui poterit divinus appellari cursor ; 
hunc honorare profectione in Syriam, ut in Syriam 
profectus, glorificet impigram claritatem vestram 
ad gloriam Dei. Christianus sui potestatem. non 
habet, «cd Deo vacat. Που est opus Dei et vestrum, 
quando ipsum perfecerilis.Credo euiin gratios,quod 
parati estis ad beneficentiam Dco congruentem. 
Cum scirem vehemens vestrum erga veritatem stu- 
dium, brevibus litteris vos cohortatus sum. 

Vill. Quoniam ergo omnibus Ecclesiis scribere 
nequivi, quod repente a Troade navigavcrim Nea- 
polim, proul jubet voluntas; scribes propinquis Ec- 
lesiis, ut qui Dei placitum teneas, quo ct ipsi idem 
faciant ; qui possunt, pedites mittant, alii vero epi- 


7 al. τὸ 0:03. 


mittendo speciatim est inditum ; qui θεοπρεσθευτής 
iu Epistola ad Smyrnzoos (ut in quadam ad eam 
nota, monuim:s) eam ob causam est nuncupatus. 
Unde novum Cursorum in Ecclesia officium com- 
mentus est Baronius. ad ann. Chr. 44, E 88, 89. 
Ip. 

(44) Ἴοῦτον κατ,ξιῶσαι πορευθῆναι εἷς Éuplav, - 
Ίνα πορευθεὶς cl; Συρίαν δοξάσῃ etc. Tautologia 
hiec. ex codice Mediceo et nostro interprete corri- 
genda est, tollendo verba illa, πορευθῆναι εἰς Σὺ- 
pia». omnino superílua. De hoc vero legato, in hac 
eadem Epistola, postea sequitur: ᾽Ασπάζομα: τὸν 
μέλλοντα xazattoootja: εἰς Xuplav πορεύεσθα!. Inip. 

(13) 0:05. Medic. Χριστοῦ. Ip. 

(16) 'O Χριστιανὸς ἐξουσίαν ἑαυτοῦ οὐκ ἔχει, 
ἀλλὰ θεῷ σ/ολάζει. Citatur a Jo. Damasceno hmc 
sententia, libro i1 Parallelor. cap. 15, sed non ap- 
posito Ignatii nomine. In, 

(1i) Ὅταν οὐὑτὸ ἀπαοτίσητε, Anglican. « Quo- 
niam ipsi perfecti estis. » Codex Nydpruccianus: 
Όταν αὐτὸν ἀγατήσητε. lp. 

(13) μἱδὼς ὑμῶν τὸ σύντοµον, lta codex Nyd- 
|ruccianus et Florentinus : qued noster interpres, 
« Sciens vestrum compendium, » reddidit. Augusta- 
nus vero τὸ σύντονον, 1. €. « firmitatem, » legit, ut 
et Mediceus : Εἰδὼς οὖν ὑμῶν τὸ aovtovov. Ip. 

(19) Ἰμπεὶ οὖν πάσαις, etc. Vid. Prolegomen. 
cap. 2. In. 

(20)'Q; τὸ θέλημα προστάσσει, γράψεις, Codex 
Nydpruccianus legit : Ὡς τὸ θεοῦ θέλημα προστάσ- 
get, γράνεις 22, ac si « Dei voluntas » hic signifi- 
carelur : non novum aliquod Trajani mandatum, 
de Ignatio Homam quamprimum deducendo, ut 
Μιοδίγωιμ» commentus est. [π. 

(24) Kextruivoz. Cod. Nydpruec. κεκτηµέναις, 
ut referatur, non ad Polycarpum, sed ad Ecclesias: 
qui (ut Drunnero reddere visum fuit) « in divina 
magis profecerunt. » In, 

(22) E!; τὸ καὶ αὐτους τοῦτο πο:ῆσᾳ'.. Cod. Me- 
dic. εἰς τὸ καὶ αὐτοὺς τὸ αὐτὸ ποιῆσαι, quod. noster 
interpres reddidit: « idem et ipsos facere, » vel, 


871 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


stolas, per eos qui a te mittentur; ut in opere Α μὲν δυνάµενοι, πεζοὺς πέμψαι' ol δὲ, ἐπιστολὰς, διὰ 


teterno gloriflceris, quemadmodum dignus es. Sa- 
luto omnes nominatim; atque Epitropi uxorem cum 
tota domo sua ei liberis. Saluto dilectum mihi At- 
talum. Saluto eum qui dignandus est, ut in Syriam 
eat. Erit cum illo semper gratia, et cum mittente 
illum Polycarpo. Opto vos semper valere in Deo 
nostro Jesu Chrislo ; in quo permanete in unitate 
Dei et visitatione. Saluto Alcen, desiderabile mihi 
nomen. Àmen. Gratia. Valete in Domino 13. 
xai ἐπισκοπῆ !! (26). 'Aoratopat Ἄλκην τὸ ποθττὀν 
Κυρίῳ !5. 

8 f. δοξασθῆς, 
4 χάρις τοῦ θεοῦ εἴη μεθ᾽ ὑμῶν. 


? ms. ἄξιοι ὄντες. 


« in et ipsos facere ; » id est,ut Glossator hic adno- Ἡ 


tat, « scribens ad hunc finem, ut ipsi qui sunt 
in aliis Ecclesiis faciant opere quod scribis. Et re 
git (inquit) hec propositio, in more Graco,hoc to- 
tum [ipsos facere.] » Usskn. 
(23) Ὡς ἄξιος ὢν. Videndum hic monet Jacobus 
Billius, Observat. sacr. lib. n1, cap. ult., « num le- 
endum sit, οὐκ ἄξιος ὧν, Nam hoc genus loquendi 
gnatio frequens ac familiare est: illud autem nus- 
quam alibi reperire licet. » At si, ex nostro inter- 
prete, in proxime praecedentibus pro ὀοξασθΏῖτε le- 
gamus9o£zcgrc, ad Polycarpum ista commodissime 
referri poterunt, non ad Ignatium : « Ut glorificeris 
teterno opere, ut dignus exsistens. » Quam ipsam 
tamen emendationem minime hic necessariam esse 
Vossius censet. « Locutio enim hec (inquit) satis 
solemnis apud Grecos, neque ipsiIgnatio inusitata: 
. ut qui cum alibi, tum etiam in initio Epistola? ad 
Ephesios dicat: τὸ πολυάγαπητόν σου ὄνομα, 6 x£- 


" xtn3Óc ; quod ad verbum, in nostro interprete ita ( 


redditum reperi: « multum dilectum tuum nomen, 
quod possedistis ; » hac etiam glossa ad marginem 
apposita : « Dicit singulariter [tuum nomen], et 
continuo pluraliter [possedistis; ; insinuans multi - 
tudinis in fide et charitate unitatem ; » quanquam 
vulgata tam Grecorum quam Latinorum codicum 
lectio, que non σου sed ὑμῶν ibi exhibet, neutro 
illo medicamento indigeat. Ip. 

(24) Eig Συρίαν πορεύεσθιι. Mediceus: τοῦ εἰς 
Συρίαν πορεύεσθᾳ', ad Antiochenam Ecclesiam visi- 
tandam scilicet. Ip. 


19 ms. xai τὀν. 
!3 S, Greg. |. iv, epist. 37; l. interpol. ad Ephes., c. 21. 


τῶν ὑπὸ σοῦ πεμποµένων᾽ ἵνα δοξασθῆτε 9 Ev atuvig 
. e * , , ο 4 
ἔργῳ, ὡς ἄξιος ὧν 9 (23). ᾿Ασπάζομαι πάντας ἐξ ὀνόμα- 
τος, καὶ τὴν τοῦ ᾿Βπιτρόπου σὺν ὅλῳ τῷ οἴχῳ αὑτῆς, 
4 -—- / 9 4 w - * 10 * 
καὶ τῶν τεχνων. ᾿Ασπαζοµαι "Ατταλον τὸν 10 ἀγαπττόν 
μου. ᾽Ασπάζομαι τὸν μέλλοντα χαταξιοῦσθαι εἰς Συ- 
píav πορεύεσθαι (24). Ἔσται ἡ άρις μετ αὑτοῦ διὰ 
παντὸς, καὶ τοῦ πέµποντος αὐτὸν Ηολυκάρπου. 'Eg- 
ο” ρ. - PN 9 . ^ φ ^" ο 
βῶσθαι Ὁὕμᾶς Ox παντὸς (25) ἐν θ:ῷ ἡμῶν Ἰτσοῦ 
- » ὲ. T ^: , - 9 i ó T 
Χριστῷ εὐχομαι, ἐν ᾧ διαµείνατε ἐν ἑνότητι θεού 


μοι ὄνομα (27). Αμήν. Ἡ χάρις /28). "Εῤῥωσηε iv 


15 a]. ἐπισκόπου. — !*al. ἡ χάρις μεθ) ὑμῶν ; ms. 


(20) Καὶ τοῦ πέµποντος αὐτὸν Πολυκάρπου: 
Ἐῤῥῶσθα: ὑμᾶς διὰ παντός. Cum διὰ παντός, et 
immediate praecederet ista verba, et hic deinde se- 
queretur; qui Mediceuim exemplar descripsit, non 
insolito in causa simili librariis errore,intermedia 
hiec omnia per incuriam praetermisit, qua» tamen 
in nostro reperiuntur interprete, qui ex ejusdem 
exempli codice sua solitus est convertere. Ip. 

(26) Διαμείνατε ἐν ἑνότγτι θεοῦ xal ἐπισκοπῇ. 
Pro διαµείνατε, in Mediceo codice legitur, δ.αμεῖ- 
νητε: pro ἐπισχοπῇ, in Augustano ἐπισκόπου. Ip. 

(21) Τὸ ποθχτόν µοι ὄνομα. Mot, ex codice Me- 
diceo est expressum : cum µο:, non solum noster 
interpres hic legerit, sed etiam idem ipse Mediceus 
codex in Ignatii ad Smyrnazos Epistola (ex qua, 
totidem verbis, salutatio ista huc est traducta) eo- 
dem modo exhibuerit : ᾿Ασπάζομαι Ἄλκην, τὸ 
ποθητόν µοι ὄνομα. Ip. 

(28) Αμήν. 'll χάρις. Ista Augustani codicis in 
Mediceo Greco et nostro Latino interprete omnino 
non comparent. In Nydprucciano legitur : 'H χάρις 
μει᾽ 7, μῶν. ᾽Αμήν. In Florentino: ᾽Αμήν. Ἡ χάρις 
[ἴσως, τοῦ θεοῦ εἶἴη] μεθ’ ὑμῶν Ὀδι, ut inclusa illa 
observatio critica e margine in contextum hic ir- 
repsisse ; ita el simplex illud ?; χνρις in aliis, a 
festinante librario, brevitatis causa videtur fuisse 
appositum : ut in notissimis et communissime re- 
ceptis hujusmodi verborum formulis usu venirecer- 
nimus, Videnda hic et Prolegomena nostra, cap. 6, 
eum nota in Epistolam ad Ephesios. lb. 


EPISTOL/E SUPPOSITITLE. — MARIE PROSELYT/E AD IGNATIUM. 


814 











FPISTOL/E SUPPOSITIE. 


ΜΑΡΙΑΣ IIPOZHAYTOY EIIIZTOAH 


ΠΡΟΣ ITNATION (29). 


MARLE PROSELYT/E EPISTOLA AD IGNATIUM 


νατίῳ Μαρία bx. Κασσοθήλων (90). 
js )ozos ἼἸησῦ Χριστοῦ, Ἰγνατίῳ ϐεο- 
ιακαριυτάτν, ἐπιτκότῳ Ἐκκλησίας ἀπο- 
. € 4 , , * - A 
: τῆς X*tX  Avttóyttas, εν Orto Πατρ!, 
ἠγαπημένῳ, alot. καὶ ἑἐθῥῶσθαι, πἀν- 
2t εὐχόικεθα (31), c,» ἐν αὐτῷ χαρᾶν τε xal 


νἡ θαυμασίως παρ ἡμῖν 6 Χριστὸς ἐγνωρίσθη 
τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος, καὶ £v ὑστέροις 


imvis hac epistola sit commentitia, non 
lignam judicavi, απ lucem videret ; tum 
enus esset inedita, tum ut fucus interpo- 
eo etiam appareret. quod ex hac epistola 
1m illi ad Magnesios inferciret.Sed et hinc 
Ad ilis priebuerit occasionem errandi,qui 
;junt Mariam Deipara: Ignatio scripsisse, 
icissim Mariam. Procul dubio euim verum 
es istos,cum inaudiissent aliquid de liac 
julavisse eam esse Marii Virginis, inde 
i'uisse occasionern fingendi et aliam ; quia 
| danius, ad istorum manus non pervenis- 
nuncapparet,quam falsi isti fuerint, cum 
ea, sed Cilissa fuerit haec mulier ; si la- 
iun talis fuerit.cujus nemo veterum,quod 
uuinerit Πα autem. feceramus tituluin, 
issimum magni Casauboni ; eujus istani 
am fuisse, ali quanáo ex rev. Armachano 
lle enim pro eo, quod estin vulgatis, Κασ- 
ο legebat Ka22055A 1c, a Castabalis, nota 
ig urbe. Florentinusliber exhibebat :'I4va- 
«ἐκ Ka3356 /Acv. Veteresautem interpretes 
iabent. Chassaubolorum, vel Chasaboloruim. 
jan aliquis, hujus loci meminisse Hesy- 
KEschylo, Ιασωλάδα οἱ μὲν πόλις, οἱ δὲ 
116 enim corrigi possit Κατωθάλα Nihil 
sim afliemnare. Et quis sane aliquid certi 
tuere deillis urbium appellationibus,qui- 
dditur locus,ubi sitze sint? Quam solemne 
rraiuimaticis, nt nominibus propriis viro- 
Jerum, urbium et regionum, nihil. aliud 
uam óvoux x*52:09, ὄνομα ἔθνους, ὄνομα 
ἱ siinilia, nemini ignotum est. Ideoque 
1 eos falli puto, qui similitudine talium 
'um addurti,aliquid de illis certi decernere 
Sed neque Cassipolis Plinii, quam in Ci- 
ns^t, lozum hie habere potest. Ausim ego 
re. vocabulum istud non recte sese habere. 
us scriptis codicibus legitur « Cassiponis,» 
molaus finsit id, quod in vulgatis passim 
it quam bene, alibi videbimus. Aut itaque 
xctio Casauboniana.,aut hic rescribendum, 
Καταδόλων. Nec ab eo multum abeunt 
uidam interpretes, qui « Chasabolorum » 
ro « Catabolorum. » Catabolum autem op- 


PaTsor Ga. V. 


Λ 


( 


. 


Ignatio Maria, que ex Cassobelis. 

Maria proselyta Jesu Christi, Ignatio Theophoro, 
beatissimo, episcopo apostolice Eeclesi&e  Antio- 
chenae, in Deo Patre. et Jesu. dilecto, gaudere οί 
salvere, omnes (ibi optamus, gaudium et salutem 
in ipso. 


I. Quoniam mirabiliter apud nos innotuit, Chri- 
stum esse Filium Dei vivi, ct seris temporiqus per 


pidum statuunt omnes prope Alexandriam κατ "is- 
σον, sive Alexandriam Scabrusam ; id enim veruin 
esse ejus loci nomen, alias ostendam. Memoratur 
hoc oppidum Antonino, Itinerario Hierosolymitano, 
Tubulis Peulingeri,geographo veteri anonymo.Inde 
ἐθνικόν « Catabolensis.» Κκτάθηλα autem Gracis di- 
cuntur ἐπίνεια, navium stationes et emporia. Inde 
quoque κατάδολος, pro ἔμπορος. Voss. —- In epistola 
proxime subsequente,qua ad hanc responsum con- 
tinet, Anacleti pape tempore Roma Mariamistam 
fuisse auctor significat. Unde opinatus est primum 
llieronymus Vairlenius.postea vero asseveravitPe- 
trus llalloixius, eamdem hanc esse, quain in po- 
stremo capite Epistola ad Romanos salutavit Paulus 
liis verbis : Sulutate Mariam, que multum labora- 
vit in vobis; vel erga nos potius, ut Griecus habet 
contextus.De quo amplius inquireremus,si genui - 
nas has esse constaret epistolas, et non ab exerci- 
tatore aliquo conficlas ; qui utin proxima epistola 
Mariam suam velut πάνσοφον γυναῖκα, « feminam 
sapientissimam, » ita etiam in Epistola ad Ieronem 
di«conum (nam et eam ex eadem officina prodiisse 
minime dubitamus) sicut πολυμµαθεστάτην et « eru- 
ditissimam » nobis commendat. Ussrn. 

(30) Ἐκ KaccobZXww. Placet ἐκ Κασταθάλων. 
Kt postea, Κασταθαλῖτιν. Cor. — "Ex. Kaaso622ov. 
« Chassoobolorum. » in nostri interpretis legitur 
codicibus.[n f:reco Ignatianarum epistolarum Elen. 
cho, quem Parisiensi editioni Guilielmus Morelius, 
οἱ Antuerpianis suis prefixit Christopporus Planti- 
nus,proxima epistola (huic.ut dictum est, respon- 
deus; Πρὸς Μαρίαν Κασσυθολίτιν est inscripta: 
quod epitheton etiam in veteris versionis Latine 
editionibus vulgatis tin iis enim quibus nos usifui- 
mus mss.non invenimus) adjectum legitur.!ta vero 
appellatam eam fuisse, « quod omnia seculi orna- 
menta,ut Deo perfectius inserviret. projecerit » e 
κάζω. quod ornare, et 32)7.«, quod projiceresignifi- 
cati, Martialis Miestrii jocularis cst conj2ctura.cum 

patronymicum 

(31) Πάντες τὲ σοι εὐχόμεθα. Malim l»zere, πάν- 
xoti σοι εὐχόμεθα, ut fuit in codice inte.pretis. In 
co hic verba erant segregata ab epigraphe ad 
quam necessario pertinent. Voss, — Πάντες τε. Háv- 
τοτε, « semper,» noster legit interpres. Ussza. 


813 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


816 


Viryinem Mariain, ex semiue Davidis el Abrahae Α χρόνοις ἐνηνθρωπηχέναι διὰ Παρθένου Μαρίας xal 14 


factum esse hominem, juxta oracula de ipso ac 
per ipsum praedicta a prophetarum choro ; eapro- 
pter deprecamur atque obtestamur, ut a pruden- 
tia tua mittantur nobis Maris familiaris noster, 
episcopus nostre Neapoleos, quz prope Zarbum, 
et Eulogius, Sobelusque presbyter ; ne presidio 
divini verbi antistitum ac administratorum simus 
destituti : quemadmodum οἱ Moyses dicit : « Pro- 
videat Dominus Deus hominem qui ducat popu- 
Jum hunc ;et non erit Synagoga Domini sicut oves 
quibus non est pastor !*. » 


II. Quod autem predicti, juvenes sint ; ne ideo 
quidem timeas,o beate. Te namque scire volo, eos 
supra carnem sapere,illiusque affectus nihili repu- 
tare,ipsos in seipsis,nupero ac juvenili in sacerdo- 
tio,canitiei gloria fulgentes. Persciutare autem 
atque in mentem tuam revoca.per datum tibi a Deo 
per Christum spiritum ipsius ; et. intelliges quod 
Samuel euim parvulus puer esset, Videns est ap- 


15 f. ἐκ, !* interpr. ἡμῶν. !€ Vossius ἡμεδαπᾶς. !! 


patronymicum illud esse nullum sit dubium : sive 
a Castabalis deductum,urhe ex Strabone,Ptolemzo, 
Stephano Byzantio et aliis satis nota ; sive a Cata- 
bolis, juxta Issum oppido, Antonino, Itinerario. Hie- 
rosulimitano, Tabulis Peutingeri,et geograplio ano- 
nymo veleri memoralo ; quorum prius Isaacus 
Casaubonus,posterius Isaacus Vossius,uterque an- 
tique geographis peritissimus, nobis indicavit. 
Utrumque vero locum ad Ciliciam pertinere cons- 


tat ; quam Marim.Hebraici nominis proselytie, pa- ϱ 


triam datam fuisse nemo mirahitur,qui ipsum Pau 
lum.Hehrz»um ex Hebrmis( Philipp. m, 5) indidem 
prodiisse ex Act. xxi, 39; xxii, 2, et xxu, 2$ me- 
minerit. UesEn. 

(325 Karà τὰς περὶ αὐτοῦ ὑπ αὐτοῦ z2052*»- 
θείσας φωνάς. Non potest consistere hmc leclio ; 
quamvis et illam vetus interpres sit secutus.Lego: 
Κατὰ τὰς περὶ αὐτοῦ προῤῥτηθείσας φω.ὰς παρὰ τοῦ 
τῶν προοττῶν 72205. Voss. 

(33) Yx' αὐτοῦ. Sic et noster interpres : « ab 
ipso, » quod hic redundare tamen Vossius obser- 
vavit. UssrER. 

(34) Mdz τὸν ἕταῖρον ἡμῶν, ἐπίσχοπον τῆς 
'"Hoingze:f Nisi πύλες, Cum ΤΝ quoque sit in 
Iranslateris οσο apparet v uluus tud nen he::. 
1ut nuper esse inilietum. Quis vero non videat, l^- 
vliunem hanc esse ab-urdissimam ?Quis simile un - 
quam urbis nomen audivit, atque illud Hemelapes 
Neapoleos? Scribe, Mzp:y τὸν ἑταῖρον ἡμῶν ἐπί- 
σχωπου τῆς Ἱμελαπῖς Νέας πόλεως. Nihil certius. 
Neapoleos in Cilicia meminit geographus quidam 
]tavennas,quem habemus ms. ls eam ponit ad Ce- 
lenderin. Sed cuin hoc longius absit ab Catabolo, 
sive etiam, si mavelis, a Castabala, verius omnino 
esse puto, Neapolim τὴν πρὸς τῷ Zaz6» esse illam 
qui Ptolomaeo est Καιτάρεια πρὸς "Avat356q.Zarhus 
enim et Anazarbus.idem plane est.Nam οἱ qui con- 
ditor civitatis est Anazarbus, ah aliis Zarbus ap- 
pellatur. Voss. — Mápiw τὸν ἕττρον ὑμῶν, ἐπί- 
«κηπον τῖς ἨΗμελάπης, Níag πύλεως τῆς π΄ὸς 
τῷ Ζαρθῷ.Οπία, hujus ορἱδἰοἰσ scriptoris tempore, 
sub Antiocheni patriarche ditione ecclesiasticaerat 
Cilicia ; Mariam Cilicensem fingit is ab Ignatio Sy- 
riv (utin Bpistola ad. Romanos seipsum appellat) 
episcopo expetere, ut ad ipsum mittat Murim Nea- 
poleos,non procul Castabalis in Cilicia sua civitatis, 


[M ^ g^ 4 4 a "- 
σπέρματος A300 καὶ ᾿Αθραὰμ, κατὰ τὰς πεοὶ αὐτοῦ 
ρ 9 - ϱ 8 - 
97' αὐτοῦ (32) προῤῥηθείσας φυνὰς (33) παρὰ τοῦ 
τῶν προφητῶν ἈΧηροῦ. τούτου ἕνεχεν παρακα- 
λοῦμεν ἀξιοῦντες ἀποσταλΏναι ἡμῖν παρὰ τῆς Gic 

Li - - - 
συνέσεως Maoty τὸν ἕταῖρον ὑμῶν 3, ἐπίσκοπον τῖς 
4 

PA ^ Li "m , » - ^ - w 
HaiaxXmws!5 Νέας πόλεως (94) τῆς πρὸς τῷ Ζαρδῷ, 
za: Εὐλό καὶ Σόθτλο: ον 
«at Εὐλήγιον, καὶ Σόθτλον πρεσθύτερον, ὅπως μὲ 

LU - - Ll L4 
ὤμεν ἔρημοι τῶν προστατῶν τοῦ θείο» λόγου. Καθά- 
περ καὶ Μωύὺσῖς λέγε. Ἐπισκεφάσθω Κύριος 6 θεὸς 
, , ^ ^ 4 ^ *» * 
ἄνθρωπον ὅς ὁδτγήσει τὸν λαὸν τοῦτον (35), καὶ οὐχ 
ἔσται dj Συναγωγὴ Κνρίου ὡσεὶ πρόδατα οἷς οὐκ ἔστιν 
ποιμήν. 

11. Ὑπὲρ δὲ τοῦ νέους εἶναι τοὺς προγεγραµµένους, 
ὀξίσεις μτὸὸν, ὦ µακάρ:ε. Γινώσκειν γάρ σε θέλω ὡς 
. - A ν , - 
ὑπερτρονοῦσιν σαρχός τε xzl τῶν ταύτης παθῶν ἀἁλο- 
γοῦσιν, αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς, προσφάτῳ νεότητι Ἱεοωσύντς 
αστράπτοντες πολιἀν. ᾿Ανακάλεσον δε τῶν λογισμῶᾶν !5 
7,9 013 τοῦ ὀμθέντος σοι παρὰ τοῦ θιοῦ 0:à Χριστοῦ 

, ^ - 4 , 4 
πνεύματος αὐτοῦ, καὶ γνώσῃ ὡς Σαμουὶλ uxo 

"wr * 1 9 - - 
παιθάρον ὢν (360), ὃ Ἑλέπων ἐχλήθη' καὶ τῷ χορῷ 


Num. xxvii, 16, 17. !* f. τὸν λογισµόν. 


antistitem. Quomodo et alibi, ab eodem artifice, 
Hero Antiochenus inSyria diaconus Tarsenses pri- 
mum in Cilicia sepius visitare,deinde Marim hunc 
Neapoleos prope Anazarbonepiscopum et litteratis- 
simam Mariam hanc, lgnatii nomine salutare ju- 
hetur. Pseud-Ignatii verba,in illa ad Heronem epi- 
-lolalhec sunt: Τῶν iv Tazsp μὴ ἀμέλει, ἀλλὰ 
συνεγέστερον αὐτοὺς ἐπίθλεπε, ἐπιστιρίζων αὐτοὺς 
εἲς τὸ Εὐαγγέλιον. Μάριν, τὸν ἐν Νεαπόλει τῇ πρὸς 
᾽Αναζαρθῷ ἐπίσκοπον, προσαγορεύω ἐν Κυρίφ. Πρός 
smi δὲ καὶ τὴν σεµνοτάτην Μαρίαν, τὴν θυγατέρα 
µου τὴν πολομλθεστάτην. « Eos qui Tarsi sunt ne 
negligas, sed studio magis continuo eos respice el 
visita, confirmans eos in Evangelio. Marin episco- 
pum Neapoleos qua est prope Anazarbum, saluto 
in Domino. Saluta quoque pudicissimam Mariam, 
fillam meam »eruditissimam.» Ubi pro An«zarbo, 
apud utrumque veterem Latinum interpretem Zarh, 
ut in hac Maria tributa epistola, legitur. Zarbum 
enim et 4nazarbum idem esse constat. Pro voce 
vero illanihili, ᾿Ημελάπης (quam noster etiam re- 
tinet interpres), $:1c0an7c rescrihit Vossius.Cui cor- 
rectioni favet sequentis epislola& inscriptio, in co- 
dice Mediceo : Πρὸς Μαρία», el; Νεάπολιν τῆς (lege 
την) πρὸς τῷ Ζαρθῷ ᾿Ἰγνάτιος. 4ά / Mariam, Neo- 
polin quz est prope Zarbun, Ignatius Undc οἱ Mx- 
ri huic a Tnrriano (Pro Epistolis pontificum,ib.n. 
cap. 10), eumque secuto. Bellarmino (de Roman 


D pontif. libro n. cap. 5 et 31) Zarbensis cognomen: 


lum est attributum: quam tamen Castabalensen 
potius fuisse, prasentis epistole titulus indicaverat. 
'SSFR. 

(35) "Oc ὁδηγήσέι τὸν λαὸν τοῦτον. Lege 6277. 
Postea pro eo, quod sequitur, τὸν πρεσθύτην Ἠλεί, 
vetus interpres legit, τὸν πρεσθύτερον. Voss. 

(36) Σαμονὴλ μικρὸν παιδάριον ων. Hmc et ex 
sequentibus complura, sed multis brevitatis caus 
prietermissis, sub Ignatii nomine, ab z.ntonio mo 
nacho producuntur. in Melisse lib. rn, serm. 1. 
quod simul cum Jgnatianis etiam hmc epistola 
compini soleret. Fallitur enim P. Halloixius. qu 
(1n fine capitis 3 Agologiz pro scriptis Ignatii) eX 
Epistola ad Magnesianos 151a desumpta fuisse credi- 
dit. Greca vero Antonii cum Latinis hujus epistole 
cenjuncta, pag. 198 et 199, Oxoniensis nostre edi: 
tiunis videre licet. UssER. 


81 


EPISTOL/E SUPPOSITITIAE. — MARLE PROSELYT/E AD IGNATIUM. 


818 


τῶν προφητῶν ἐγκαταλεχβεῖς, τὸν πρεςθύτην (37) A pellatus ; atque in numerum prophetarum ullectus, 


*HAcl παρανοµίας ἐξελέγχει, ὃτι maparz vac visis, 
Θεοῦ τοῦ πάντων αἰτίου προτετιµήχει, xal παίζοντας 
εἰς τὴν Ἱερωσόνην, 39 εἰς τὸν λαὸν ἀσελγαίνοντας εἴα- 
σεν ἄτιμωρήτους. 

ΠΗ1. Δανιὴλ δὲ ὁ σοφὸς, νέος ὢν (38), ἔκρωεν ὦμο- 
γέροντάς τινας (39) δείξας ἐξώλεις αὐτοὺς, xal οὐ 
πρεσθυτέρους εἴναι, καὶ τῷ γένει Ἰουδαίους ὄντας, 
τῷ τρόπῳ Ἁαναναίους ὑπάρχειν (40). Καὶ Ἱερεμίας, 
διὰ τὸ viov παβα!.τούµενος τὴν ἐγχειριζομένην αὐτῷ 
πρὸς τοῦ θεοῦ προφητείαν, ἀκούει M3) λέγε, Νεώ- 
τερός εἶμ.. Διότι πρὸς πάντας οὓς ἐὰν ἐξαποστελῶ 
σε, πορεῦσῃ' γαὶ κατὰ πάντα ὅσα ἄν ἑντείλωυμαί 
σοι, λαλήσης' ὅτι μετὰ σοῦ ἐγώ εἰμ.. Σολομῶν δὲ ὁ 
σοφὸς, ὀυοκαίδεκα τυγχάνων ἑτῶν (41), σονΏκε τὸ 
μέγα τῆς ἀγνωσίας τῶν γυναικῶν ἐπὶ τοῖς σφετἐροις 
τἶἔχνοις ζήτημα, ὡς πάντα τὸν λαὸν ἑκστῆναι ἐπὶ τῇ 
τοσαύτῃ τοῦ παιδὸς σοφίχ, καὶ φρθηθῆται οὐχ ὡς 
μειράκιην, ἀλλ᾽ ὡς τέλειον ἄνδρα. Τὰ ὁὲ αἷνί[γματα 
τῆς Αἱριόπιων βασ.λίδος, φορὰν ἔχοντα ὥσπερ τὰ τοῦ 
Νείλου ῥεύματα, οὕτως ἐπελύσατο ὡς Ei ἑαυτῆς 
γινέσθα: τὴν οὕτως σοφήν. 


ΙΥ. ᾿Ιωσίας δὲ ὁ θεοφιλὰς, ἄναρθρα αχεδὸν ἔτι φθεγ- 
γόμενος (49), ἑλέγχει τοὺς τῷ ποντρῷ πνεύματι xat- 


15 [ Reg. i11, 20 et ix, 9, 19 ; Anton. Meliss. t1, 19, citat. 
ut. Ant. ibid. ; Dan. xiu. *! Jer. 1, 7. 1*,** [1] Reg. 1n, x. 


pres. UsszR . 

(38) Δανιὴλ δὲ ὁ σοφὸς νέος ov. De eodem agens 
Basilius, in oratione Περὶ τιμῆς γονέων. Danielem 
nobis proponit πχιδάριον Όντα xal νεώτερου κατὰ 
«7v αἰσθττὴν ἡλικίαν, τὴν δὲ νοητὴν πολιὰν ἐπὶ τῆς 
φρανήσεως ἄγοντα. Dp. - 

(39) Ἔκρινεν ὠμογέροντάς τινας. Ridicule vertit 
interpres, « crudeles senes, » pro « crudos: » 'Du»- 
γέροντας autem, sive crudos senes, accipi pro illis 
qui viridi utuntur senecta, satis notum versu Vir- 
giliano. Tales Greci vocant τοὺς µήπω πεπανθέντας 
τῷ γήρᾳ, ἀλλ᾽ ἅρτι παραλλάξαντας τὴν ἀκμάζοντα 
ἑλικίαν. Nec tantum ita appellantur, qui nuper τὴν 
ἁκμάτοντα supergressi sunt, sed etiam isti, quibus 
in suprema licet senectute versentur, supersint ta- 
men vigor ac vires Ita intelligendum illud Senece, 
« durus senior navita crudus. » Sepius tamen in 
altera significatione accipitur de eo quod receus 
est ; uti cum dicimus « crudum vulnus, » pro ec, 
uod noviterinflictum est, Et in Anthologia inedita 
Salmasiana quidam. cujus - apilli recenterincanue- 
rant, ad puellam ait : 

Βόστρυγον ὠμογέροντα τί µέμφεαι; . . 
Sed οἱ Martiali vox illa reddenda est;cujus epigramma 
'xr, 43) ita ex optimis codicibus refingendum est, 


Hadina tibi pelle contegenti 
Nude tempora verticemque calog : 
peslive tibi, Phabe, dixit ille, 
Crudum qui caput esse calceatum. 


Id est. Festive dixit ille, qui dixit, caput tuum re- 
center factum calvum, esse calceatum. Sexcentis 
in locis subintelligitur « dixit, inquit ; » uti quoque 
apud Grecos τὸ φασί. etiam apud elegantissimos 
auctores. Si qui Tamen ita molliculi sint, et deli- 
cati, ul talia in Martiale ferre non possint. ii Mar- 
tiaüm, non me reprehendant, qui veterem illi le- 
ctionem restituo. Verum non in eo, sed in eorum 


B 


senem Elim violate legis arguit ; quoniam vesanos 
filios Deo rerumomniumauctori pretulerat,eosque 
sacerdotio illudentes ac erga populum insolenter 
se gerentes dimiserat impunitos !?. 

IIl. Sapiens vero Daniel, juvenis cum esset, ju- 
dicium in quosdam crudos et crudeles senes tulit; 
ostenditque eos exitiales ac perditos,neque presby- 
teros seu seniores esse ; et qui geuere Judeei erant, 
moribus esse Chananeos 1). Jeremias quoque, quia 
propter juventutem, quod ipsia Deo committebatur 
prophetia ministerium recusabat, hac audit: Ne 
dicas ; Junior sum. Quoniam ad omnes ad quos mi- 
sero te, ibis; et Juxta omnia qua mand«avero tibi, 
loqueris : quia tecum ego sum 13. Solomon autemille 
sapiens, anno etatis duodecimo, magnam de mu- 
lieribus,quarum liberi non dignoscebantur,contro- 
versiam dijudicavit: ita ut omnis populus super 
lanta pueri sapientia obstuperet : cuique non ut 
adolescentulum, sed ut virum consummatum reve- 
reretur. Regine autem /Ethiopum aenigmata, in- 
star Nili fluentorum reciprocos estus habentia, sic 
dissolvit, ut adeo sapiens mulier extra seipsam pre 
admiratione esset 33. 30. 

IV. Josias autem Deo charus, cum fere adhuc 
inarticulete loqueretur, eos qui malo spiritu corri- 


9? f, inscr. καί !! ]. Ignat. interpol. ad Magn. 


(31) Πρεσθύτην. Πρεσθύτερον noster habet inter- ϱ auribus est vitium.. Voss. — Quoytoovess. Verti, 


« crudos et crudeles senes, » quia ad immanitatem, 
sicut ad etatem respexisse epistola parentem vero 
simile est. In Regula solitariorum, cap. 18: « Se- 
nissimi (ita Holstenii editio, Aclieriana vero « savis- 
simi « minus bene) etiam erant sacerdotes illi, qui 
Susannam violare conati sunt; et Daniel adhuc 
paerulus erat, qui eos ore suo condemnavit. » Ex 
Admonitione Basilii cap. 17, ubi habetur: « Vetu- 
stissimi jam erant presbyteri qui Susannam violare 
conati sunt : quos Daniel adhuc parvulus detecto 
eorum scelere condemnavit. » Cor. —'OQuoy£2ovza«. 
Antonius ὁμογέροντας habet, « crudeles senes » in- 
terpres noster, de quo Vossii not» sunt consu- 
lend:e. UssER. 

(40) Τῷ γένει Ιουδαίους ὄντας, τῷ τρόπω Χα- 
ναναίους ὑπάρχειν. Respicit ad verba illa Dan. 
xut, 56 : O semen Chanaan, οἱ nos Juda, To 
τρόπῳ autem intellige, Chananeos. « inoribus, » 


j) 110modo apud Chrysostoinuim, in sermone [P uti 


tate lectionis Scripture (10mo VID, edit. Savil., pag. 
111), Britannicarum nostrarum insularum incole, 
σολοικίζουσι μὲν τῷ φθόγγῳ, εὐσεθοῦσι ὃὲ τῷ τρόπῳ, 
« sola cismos faciunt sono, sed pietatem moribus 
colunt. » Ip. 

(41) Σολομῶν oi ὁ σοφὸς ὀδυοκαίδεχα τυγχάνων 
ἐτῶν. Vide Prolegomena nostra Ignatiana, cap. 11. 


(49) Ἰωσίας δὲ ὁ θεοφιλἠὶς ἄναρθρα σχεδὸν ἔτι 
σθεγγόμενος. Bene ad hunc locum notavit vir sum- 
mus D. Blondellus, annos natum fuisse 26, anno 
nimirum regni 18, qui cum «tatis 26 concurrebat. 
Paulo post lege, βωμούς τε αὐτῶν ἀναστρέφει. Sed 
hoc bactenus. Tedium enim obrepoeret, si ulterius 
in quisquiliis istis excutiendis tempus perderem.Et 
tamen illas qualescunque multo meliores reddidi- 
mus ope codicis Florentini. Quod si quis sequentem 
Epistolam ad Maríam Catabolensem, et illam ad 
T'ursenses, cum vulgatis oontulerit, verum esse fa- 


812 


AD E"ISTOLAs S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


880 


piebantur arguit, ostenditque esse falsiloquos ac A όχους, ὡς Ψευδολόγοι xai λαοπλάνοι τυγχάνουσιν, 


populi seductores ; demonum quoque detegit frau- 
dem, et falsos deos traducit; atque in infantia, 
deorum sacerdotes jugulat ; eorumque aras evertit, 
altaria mortuis reliquiis contaminat, templa de- 
struit, lucos exscindit, columnas conterit ; et im- 
piorum sepulcra effodit. ut nullum amplius im- 
proborum monumentum exsisteret 15. Tantus erat 
[ietatis emulator, ac impiorum punitor, dum ad- 
huc lingua balbutiret **. David vero, propheta si- 
mul et rex, quique Salvatoris secundum carnem 
radix et origo fuit, adolescentulus a Samuele in 
regem ungitur 15. Ipse enim alicubi (dicit: Parvus 
eram in fratribus meis et junior in domo patris 
mei **. 


V. Ac deficiet me tempus, si eos omnes perseqni B 


voluero, qui in juventute Deo complacuerunt, et 
prophetia, sacerdotio, regnoque a Deo donati sunt. 
Memori:x autem causa sufflciunt qua diximus. Ve- 
rum te quieso, ne tibi vana quedam atque osten- 
tatrix esse videar. Non enim te docens, sed quo 
meus in Deo pater recordetur, lios apposui ser- 
mones. Cognosco quippe meum inoduluin ; neque 
cum viris tantis vobis me comparo. Saluto sanctuni 
tuum clerum, tuumque Christi amantem populum; 
qui sub tua cura pascitur. Omnes qui apud nos 
«unt fideles te salutant. Salvere me secnnduiu 
Deum, ora, beate pastor. 


135 JV Reg. xxii et. xxur.. 99 Anton. Mess. ii, 19. 


LXX. 


δαιμόνων τε ἐχκαλύπτει tv ἀπάτην, xai τοὺς οὐκ 
ὄντας θεοὺς παραδειγµατίζει καὶ τους Ἱερωμένους 
αὐτοῖς, νήπιος ὧν, χκατασφάζει, βωμούς τε αὐτῶν 
ἀνατρέπει (49), xal θυσιαστέρια νεκροῖς λειψάνοις 
µιαίνει, τεμένη τε καθχιρεῖ, καὶ τὰ ἄλση ἐκκόπτει, 
καὶ τὰς στήλας συντρίθει, καὶ τοὺς τῶν ἀσεθῶν τά- 
φους ἀνορύττει, ἵνα μγδὲ σημεῖον ἔτι τῶν ποντηρῶν 
ὑπάρχι. Οὕτω τις ζηλωτὴς ἦν τῆς εὐσεθείας, xij 
τῶν ἀσεθῶν τιµωρὸς, ἔτι ψελλίζων τῇ γλώττη, Δα- 
616 9, ὁ π2οφήτης ὁμοῦ καὶ βασιλεὺς, ἡ τοῦ Σωττ- 
ploo κατὰ σαρκὰ ῥίζα, μειράχιων Ὑρίεται ὑπὸ Σα- 
μουἡλ εἰς βασιλέα. dol γάρ που αὐτὸς (44), ὅτι 

ικρὸς Έμην (40) ἐν τοῖς ἀδελφοῖς µου, xai νεώ- 
τερος ἐν τῷ οἴχῳ τοῦ πατρός µου. 

V.Kal ἐπιλείψει µε ὁ χρόνος (4θ),εὶ παντας ἀνιχνεύειν 
βουλοίμην τοὺς ἐν νεότητι εὐαρξστήσαντας Θεῷ (4T), 
προφητείαν τε xai Ἱερωσύνην καὶ Λβασιλείαν ὑπὸ 
θεοῦ ἐγγειρισθέντας. Ὑπομνέσεως δὲ ἕνεκα αὐτ- 
άρχη καὶ τὰ εἰριμένα. ᾽Αλλά σε ἀντιθολῶ, µύ col 
τις περιττὸς εἶναι δόξω καὶ φανητιῶσα (48). O2 γὰρ 
διδάσκουσά σε, ἀλλ᾽ ὑπομιμνήσκουσα τὸν ἐμὸν iv θιῷ 
πατέρα, τούτους παρεθέμην τοὺς λόγους, Γινώσκω 
γὰρ τὰ ἐμαυτῆς µξτρα, καὶ o0 συμπαβεκτείνω ἐμαν- 
τὸν τοῖς τηλ:κοῦτοις ὑμῖν. ᾽Ασπαζυμαί σου τὸν αγιον 
XÀT pov, καὶ τὸν φιλόχριστόν σου λαὸν, τὸν ὑπὸ τὴν 
σὲν κηδεµονίαν ποιµαινόµενον. Πάντες οἱ παρ ἡμῖν 
πιστοὶ προσαγορεῦουσί Gt, ἼἩγιαίνειν µε κατὰ θεὸν 
προσεύχου, µακάριε ποιµήέν. 

1? f. deest δέ. 


*5 [ Reg. xvi. 3 Psal. ci, 1 apud 


tebitur. Voss. — Ἰωσίας 0$ ὁ θεοριλἠς, ἄναρθρα (| dicenus 59 : O3 δεῖ ἰδιωτικοὺς Φαλμοὺς λέγεσθα; b 


σγεδὸν ἔτι φθεγγόµενος. I] Paralipomen. xxxiv, 
3 : Octavo anno regni sui, cum adhuc esset puer, c«e- 
pit quzrere Deum patris sui David : et. duodcci».o 
anno postquam regnare ceperat, mundavit Judam et 
Jerusalem ab excelsis εί lucis, simulucrisque et. scul- 
ptüibus. Destrucitque coram eo aras. Baalun, ete. 
Octo vero erat annorum, cum regnare cupisset : 
ideoquc 16, cum adhuc puer (et pater tamen) Deuni 
capit quierere ; 20 cum anno regni duodecimo re 
forinationem est aggressus, et 26, cum anno regni 
decimo octavo eamdem perfecit. Ut quod de inarti- 
culata illius locutione dicitur, plaue sit hyperboli- 
cum. UssEn. 

(49) Βωμούς τε αὐτῶν ἀνατρέπει. Vossins, re 
non satis altente considerata, ἀναστρέφει, Ιθμεῃ- 
dum notat. In. 

(44) doi γάρ που αὐτός. In. Psalmo ο, apo- 
crypho, cui titulus : Οὗτος ὁ ψαλμὸς ἰδιόγρα-ος 


τοῦ Δαθὶδ (καὶ ἔξωθεν τοῦ ἀριθμοῦ ἐστι τῶν pv'p 


alg ὅτε ἐμονωμάκητε πρὸς τὸν Vo. 
Psuliuus hic peculiariter Davidi. inscriptus est (et υ.ἱ- 
tra numerum 130 Psalmorum ἐν, quando. singulari 
certamine cum Goliath congressus est. 1p. 

(43) Μικρὸς Zu»v. Chrysostomus, hom. 17, «a 
populum Antiochenum, paulo anle. finem: M:«g2; 
ἦν 0 Δαθὶδ, καὶ βραγὺς τῷ σώματι, De. hoc. psalmo, 
preter Apollinaris Melaphrasii, Athanasiana Syn- 
opsis p. 37, A. 87. C. 80, C. 90, D et Conftictus Ar- 
nobii ac Serapionis pag. 537, illustribus atque no- 
tabilibus verbis : « David quoque in suo proprio 
psalmo sic dicit de Deo: lpse misit ungclum 
suum, et tulit me de ovibus patris mei, inunzit me 
unctione misericordia suce,» in quibus agnoscis ψαλ- 


A ^ , - * . 
MOV ἰδιόγραφην τοῦ Ααοιὸ (alio sensu canon Lao- 


τῇ Εκκλησίφ). et ista : Αὐτὸς ἐξαπέστειλε τὸν ἆγ- 
γελον αὐτοῦ καὶ Tob µε ἐν τῶν προθάτων t0) π]- 
tpóc uoo, καὶ Εχρισὲ µε ἐν τῷ ἐλαίῳ τῆς χρίσιο 
αὐτοῦ, Seu polius ἐν τῇ γρίσει τοῦ ἐλαίου αὐτὸ 
De Psalmis autem in genere. [αίμα clausula citi. 
Synopseos conferatur cum απεσποσµατίῳ quod e 
codice Regio desumptut posui supra, quodque po 
stea editum inveni 1n Commentariis viri clarissimi 
Petri Lambecii De bibliotheca Cassarca lib. i, cod. 
ins. 19. Locum integrum illius vide: necnon Ne- 
tas Husschelii ad Photiane Bibliotheco codicem i8, 
ubi profert fragmentum alterius libri Josephi istius, 
nisi ine mea fallit suspicio. Cor. 

(40) ᾿Επιλείψει µε 0 7póvoc. Loculio ex Hebr. 
xi, 32, desumpta. UsszEhn. 

(41) Τοὺς ἐν νεότητι εὐαρεστήσαντας Oi. Ex 
Grecorum manuscripforum bibliethecee Augustane 
catalogo, vol. XXIII, locum restituimus: unde e! 
postremam epistol: hujus partem Griecarn, in eli- 
tione Oxoniensi (pag. 129 et 130) deprompsimu. 

D. 

(48) Φαν γτιῶσχ. Utitur hoc verbo Basilius e[i- 
stola 64, et De Spiritu sancto cap. 30. In Histori1 
Eusebii lib. 1, cap. 7: Τοῦ γοῦν XwtZ2o; ol xri 
cÀ.X2 σ»[γενεῖς, &'v' οὖν φονητιῶντες, εθ ἀπ] 
ἐκόιράσκοντες, πάντως Ob ἀλτθεύοντες, πα-έλντα 
καὶ ταρτα. Quie sic imilatus est A:eLrosius ad 
Luce ui, 27 : « Fertur enim ab his, qui sive arzt 
inentati, sive siinpliciler docentes, et /f. al) vert 
astruentes tradiderunt nobis. » Idem. e:t » argu 
mentati, » ac « ad ostendendam generis sui ποὺ 
tatem » nova interpretationis. Rufino, « studio 
tanti seminis demonstrandi. » Apud Damascenur 
orat, 3 Ότο imaginibus, initio: 03 γὰρ δόξης bt 





881 





κ 30 
ΠΡΟΣ MAPIAN ο 
EiX ΝΕΛΗΟΑΙΝ (50) ΤΗΝ ΠΡΟΣ Tu ΖΑΡΒΩ, 
ILNATIOS. 

'"[vv&ttoc, ὁ καὶ θεοφόρος, τῇ ἡλεημένῃ γᾶοιτι 9! 
θεοῦ (51) llaxoó; ὑψίστου καὶ Κυρίου Ἰησοῦ 
Χοιστοῦ τοῦ ὑπὶρ ἡμῶν ἀποβανόντος, πιστο- 
τατῃ, ato ni, ριστυφόρῳ θωυγατρὶ (92) Mapíq, 
πλεῖστα ἐν θεῷ χαίρειν. 

I. Κρεῖττον μὲν γράµµατος ὄψις, ὅσῳ 33 περ µέρος 
οὖσα τοῦ χοροῦ τῶν αἰσθήσεων, οὗ µόνον οἷς µεταθι- 
δοῖ τὸ φιλικὰ, τιμᾷ τὸν λαμθάνοντα, ἀλλὰ καὶ otc dv- 
τιδέγεται, τὸν ἐπὶ τοῖς χκρε.ττοσι πόθον πλουτεῖ. Πλὴν 
θεὂτερος, φασὶ, Aun» (03), καὶ ὁ τῶν γραμμάτων 
τρόπος ὃν ὥσπερ ἀγαθὸν ὅρμον ὀεδέγμεθα παρὰ τῆς 
σῖς πίστεως πόῤῥωθεν, ὥσπερ ο: ἑαυτῶν εἰδό- 
τες 33 (84) τὸ ἐν goi καλόν. Al γὰρ τῶν ἀγαθῶν, ὦ 
πάνσοφε vat, Ψψυχαὶ ταῖς καθαρωτόταις ἐοίχασι 
πηγαῖς. Εκεῖναί τε γὰρ τοὺς παριόντας, κἂν μὴ δι- 


ΕΡΙΞΤΟΙ,Α SUPPOSITITLE. — IGNATII AB ΜΑΗΠΙΑΜ PROSELYTAM. 


Λ 


882 


--—— S^ — » a —— --- Td moe ..--- a a RD 





AD MARIAM. 


NEAPOLIM οὗ EST AD ZARBUM, IGNATIUS, 

Ignatius, qui et. Theophorus, misericordiam  conse- 
culz per gratiam Dei Patris altissimi et. Domini 
Jesu Christi pro nobis mortui, fidelissimz, dignae 
Deo, Christifere file Ματίς, plurimam in Deo 
salutem. 


I. Litteris quidem melior est aspectus, in quan- 
tum cum sit pars una chori sensuum, non solum 
amicitia testificationem impartiendo,eum qui ac- 
cipit honorat, sed etiam per ea qum vicissim susci- 
pit, ditezcit desiderio rerum prestantiorum. Verum 
secundus, quod dici solet, portus est, epistolarum 
scribendaruni ratio ; quam velut commodamstatio- 


B nem a flde tua eminus accepimus ; ut qui per litte- 


ras conspexerimus eam quam in te est honestatem. 
Bonorum namque anima, o feminarum sapientis- 


39 al. Πρὸς Μαρίαν Κασσοθολίτην.  ?! al. ὑπὸ, f. £v χάριτι. δὲ al. Ἠπερ. 9? al, ἰδόντες. 


χεν, 7, Q2 721631400, πρὸς τὸ λέγειν ὥρμτσα. Cor. 

(19; De hac epistola, inquit Baronius (ad annum 
93, 8 8), « dubitarem, an uno eodemque tempore, 
eum àd leones Romain sub Trajano ducendus esset 
I natius, una curn reliquis tunc ad diversas Eccle- 
sias datis (cum ejusdem esse plane videatur argu- 
m.nti)scripta hac fuerit, nisi manifeste appareret 
ex verbis ipsius, hanc scriplan esse simulatque 
Cleinens est creatus Hoinanus episcopus ; illas vero 
cerlo constaret datas esse Trajani tempore, cum 
141 Clemens ex hac vita migiassel. » Auget autem 
dubitationem, quod non tantuin exsilia, militares 
custodias et vincula sua hic «ut in czteris episto- 
lis: commemoret ;sed etiam idem hoc argumentum 
iisdem ipsis verbis explicet. Illa enim : Ἐν 6$ τοῖς 
ἀδθικήμασιν αὐτῶν μᾶλλον μαθητεύοµαι, ἵνα Ἰησοῦ 
Χριστοῦ ἐπ'τύχω, ὀναίμην τῶν δδινῶν τῶν ῥἐμοὶ 
ἠτοιμασμένων, ex Ignatianis illis, in Epistola ad 
livinanós, plane sunt expressa: Ἐν οἳ τοῖς ἀδική- 
u»siv αὐτῶν μᾶλλον µαθητεύοµαι, ἀλλ᾽ οὐ παρὰ 
τοῦτο δεδικαίωµχι, ὨὈναίμην τῶν βηρίων τῶν ἐμοὶ 
ἡτοιιμασμένων” elc., ἵνα Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπιτύχω. 
Et tamen oblitus, qui ista transcripsit, quo tem- 
pore persecutionem eam sustinebat Ignatius. Cle- 
mentem in vivis esse desiisse, Anacleto tunc illum 
successi-se comminiscitur. Sed de tota hac epi- 
stola Nicolai Vedelii Adrmonitionem (uteunque à 
Jesuita Halloixio tam contumeliose exceptam) hic 
apponere neutiquain pigebit. 

« Stylus quam maxime affectatus est,ad mundum 
et aurium delicias,quantum lieri ab auctore potuit, 
compositus. Exordium, quaeso, quam id scitulum 
est ! ibi enim philosophatur, seu potius ineptit, de 
comparatione conversalionis quz? inler aiicos co- 
ram est, que per litteras inter illos intercedit. 
Pra:stare quidem visum (quem vocat partem chori 
sensuuni) epistolis, ob duplicem usum quem habet; 
sed tamen remedium abs-ntiie esse litterarum com- 
mercium, eas esse velut alteruin portum, quod 
proverbia dicant, et eas lanquam bonam stationem 
havium excepisse. Sic etiam de virtutis excellentia 
non loquitur imnore Christiano, sed philosophico. 
Docet animos, bonorum virorum esse sinijiles fon- 
tibus limpidissimis, qui etiam eos qui non siliunt, 
ad haustum pelliciunt pulchritudine sua ; idem de 
Maria illa fieri ; allici enim illius virtutibus quos- 
vis, ut compotes fieri studeant divinorum fluento- 


rum, qua in animo illius scaturiunt. Vocat etiam 
Mariam πάνσηφον ; quod poets, non autem aposto- 
lico viro competit, qui scit soluun Deum esse πάν- 
soc^v. Dicit Mariam sibi commendasse duos viros. 
Ubi mirum, eos potius a muliere Christiana quam 
a viris Christianis, aut ab episcopo, aut ab Eccle: 
sia commendatos fuisse. Addit sibi placuisse velie- 
menter, quod Maria in litteris suis diligenter citarit 
loca Scripture ; et se postquam ea legisset nullo 
modo de ea re dubitasse. Quam id frivolum est ! 
Frivolum etiam est et affectatum. quod ubi loquitur 
de papa Cleto addit : « Cui nunc successit beatis- 
simus Clemens. » Sic et alia quedam. Phrasis af- 
fectata et alienissima a stylo ]gnatii per se appa- 
ret ; ut non opus sit id ostendere. Si autem quidam 
loquendi modi sunt in ea epistola, qua in genuinis 
Ignatii reperiuntur: ii studiose et callide inferti 
sunt a stellione, ut Ignalii esse genuina epistola 
videatur. » UssER. 

(90) Ei; Νεάπολιν. Codex Mediceus: Πρὸς Μα: 
ρίαν, εἷς Νεάπολιν τῆς (vel τήν potius) πρὸς τῷ 
Ἰαρθῷ,, Ἱγνάτιος de. quo. videnda nota 3& in prie- 
cedentem epistolam. Ip. 

($1) Ti ἠλενμένῃ ὑπὸ θεοῦ. Codex Mediceus: 
Tc ἑλετμέντ χαριτι θεοῦ, ut et noster interpres : 
« Habenti propitiationem in gratia Dei. ο Vetus 
vero vulgatus : « Misericordiam consecutus et gra- 


tiam Dei ; » ad ipsum Ignatium referens, non ad 
Mariam. Ip. 

(02, ἍἈριστοφόρῳ Οθυγατρἰ. Noster interpres : 
« Christuin ferenti filie. » Vet. vulgat. : « Christi- 
fers filie, » Sic enim habent 1156. non ut editi, 
« Christicolas, » quanquam filio nomen a codice 
Baliolensi et Petaviano absit. Ip. 

(93) Πλὴν δεύτερος, φασὶ, λιµήν. S. Chryso- 
stomnus epistola 27, ad Dominum episcopum : Καὶ 
ἐθουλόμην μὲν κατ ὄψιν συντυχεῖν τῇ cT, xai ἐμ- 
φορηβῆναι τῖς Ἰδίστης goo Σιαθέσεως. Αλλ᾽ ἐπειδὴ 
τοῦτο οὐκ ἔνι, οὔτε γὰρ ἡμῖν δυνατὸν, οὔτε τῇ τιµιό- 
τητί σου ῥάδιον. διὰ τῆην Ἐκκλησίας τῆς αὑὐτέθι 
πρόνοιαν, ἐπὶ τὸν δεύτερον ἀναγκαίως ἦλβομεν πλοῦν, 
την ἀπὸ τῶν γραμμάτων παραφοχὴν ἑαυτοῖς χαρ:- 
ζόμενοι. Α. Dasilio epist. 339, δευτερας εὐχῖς οξιον 
dicitur Cor. 

(04) δι’ ἑαυτῶν εἰδότες. Medic. àv ἑαυτῶν ἰδόν- 
τες. Noster interpr. « per ipsas videntes; » ut ad 
γραμμάτων referatur. Morelius vero, δι αὐτόν 


833 


AD EPISTO?! AS S, TGNATIT GYENUTINAS APPENDIX. 


sima, similes sunt purissimis fontibus. lli enim Α φῶσι, τῷ ε-δει ἑρέλκονται αὐτοὺς (55) ἀρύσασθαι τοῦ 


ipsos transeuntes, etiamsi non sitiant, pulchri- 
tudine ad potum hauriendum pertrahunt. Et tua 
prudentia invitat jubetque, ut divinorum laticum 
in anima tua scaturientium participes fiamus. 

Il. Ego vero, o beatu, non tam meus, quam alio- 
run nunc factus, multorum adversariorum arbitrio 
exagitor : partim exsiliis, partim custodiis, partim 
vineulis. At nihil eorum curo. Verum illorum in- 
juriis magis discipulus 1ο, ut Jesum Christum nan- 
ciscar. Utinam fruar suppliciis mihi paratis ; quan- 
doquidem non sunt condigne passiones hujus tem- 
poris, ad futuram gloriam qu&  revelabitur in no- 
bis. 36. 

III. Qu» vero a te per epistolam jussa sunt, li- 
benter perfeci : nihil ambigens de iis, qu: tu bene 
habere probaveris, Novi te divino judicio testimo- 
nium viris perhibuisse, et non favore carnali. Ad- 
Inodum vero me delectaverunt et crebro tua loco- 
rum Scripture commemoratliones ; quas ubi legis- 
«cm, ne cogitatione quidem tenus de re dubitavi. 
Neque enim ea mihi oculis percurrenda putavi, 
quorum certissimam a te haberem demonstratio- 
nem. Ltinam anime tue vice sim ego; quia Jesum 
Filium Dei viventis amas. Quare et ipse tibi dicil: 
Ego me amantes diligo ; el quaerentes πιο, invenient 
pacem ?*, 

IV. Mihi autem in mentem venit, ut dicam ve- 
rum fuissc sermonem, quem de te audivi, cum ad- 
huc Rom:e apud beatum papam Linum esses ; cui 


πότο». "ll τε oi, σύνεσις (96) παρεγγ»ᾷ, μετασγεῖν 
ἡμᾶς παρακελευομένχ τῶν ἓν τῇῃ Voy σου βλυζόν- 
των θείων ποµάτων 9* (57). 

II. ᾿Εγὼ δὲ, ὦ µακαρία (58),00x ἐμαυτοῦ νῦν τοσοῦ- 
τον, ὅσον ἄλλων γενόμενος, ταῖς πολλαϊς 35 (59) τῶν 
ἐναντίων γνώµαις ἐλαύνομαι' τὰ μὲν φυγαῖς, τὰ δὲ 
φρουραῖς, τὰ Ot θεσμοῖς. ᾽Αλλ) οὐδενὸς τούτων ἔπι- 
στρέροµα! (00). Ἐν δὲ τοῖς ἄδικήμασιν αὐτῶν μᾶλλον 
μαθητεύοµαι, ἵνα Ἰητοῦ ἄριστοῦ ἐπιτύχω. ᾿Ονα- 
μην (61) τῶν δεινῶν τῶν ἐμοὶ ἑτοιμασμένων. Es:27, 
οὐχ ἄξια τὰ παθήµατα τοῦ υὼν χαιροῦ, πρὸς τὴν 
µέλλουσαν δόξαν ἀποχαλύπτεσθαι (0602) εἷς dux. 

Π. Τὰ δὲ ὑπὸ σοῦ ὁιὰ τῆς ἐπιστολῖς κελευσθέντα, 
ἁσμένως ἐπλήρωσα" ἓν οὐθενὶ ἀμφιθάλλων, Gv αὐτὴ 
χαλῶς ἔχειν δεδοχίµαχας. Ἔγνων γάρ σε χρίσει θ:20 
τὴν μαρτυωρίχν τοῖς ἀνδροῖν 37 (603) τετοιῖσθαι, ἀλλ) 
οὐ χάριτ: σαρχικῇ. Ι]άνυ δὲ µε ἦσαν καὶ αἱ συνεγεῖς 
σου τῶν γραφικῶν χωρίων (64) μνημαι" B ἀναγνοὺς, 
οὐδὲ µέγτις ἑννοίας ἐνεδρίασα (60) πιρὶ τὸ πρᾶγμα. 
Qo γὰρ εἶγόν τιτιν ὀφβαλμοῖς ἑκδραμεῖν, ὧν € yov 
ἄν αντίῤῥητου ὑπὸ σοῦ τὴν ἀπόδειειν. Αντψυχόν 5 
σου (66) γενοίµην ἐγὼ, ott φιλεῖς ᾿[ησοῦν τὸν Ylov 
τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. Διὸ καὶ αὐτὸς ipei σοι’ Ἐχὼ 
τους ἐμὲ φιλοῦντας ἀγαπῶ' οἱ δὲ ἐμὶ ζυτοῦντες, 
εὐρήσουσιν tlod vr (671). 

IV. Ἑπέρχετα: δὲ uo: λέγειν, ὅτι ἀλτθινὸς ὁ λόγος, 
ὃν fjxouov περὶ σοῦ, ἔτι οὔστς coo ly τῇ ᾿Ρώμῃ περὶ 
τῷ µακαρ:ιῳ πάπᾳ Λἰνῳ 99 (68): ὃν διεδέξατο τὰ νῦν 


14 al. ναλάτων. 35 αἱ, πολλῶν. 3δδ Rom. vnr, 48. 97 al. τοῖς ἀνδράσ.. 33 al, ἀντίψυχός. 250 Prov. vini, 


11. 0 al. Ανεγκλή”-ψῳ. 


(contra Grecorum exemplarium fidem) ἱομεπάυπι ϱ tii Epist. ad Romanos. Ip. 


censet; ul ad ὅρμον referatur ; quomodo et vetus 
vulgatus interpres reddidit: « conspicientes in eo 
illud quod in te (has enim duas voculas ex mss. 
restituimus) est bonum. » UssEn. 

(95) Tq c'ótt ἐφέλχονται αὐτούς. Nisi veteris in- 
Lerpretis auctoritate moverer, qui ε-δει « visione » 
vertit, equidem διειδεῖ Inbentius verterem, inquit 
Jacobus Hillius, Observat. sacr. libri m, cap. ult. 
Noster vero interpres τῷ εἶει, « ipsa specie, » 
rectius reddidit, quam vulgatus, « visione sua, » 
vel « sui, » ut alii legunt libri. Pro αὑτούς autem, 
Moreliunm αὐτῶν legendum censuisse, ul πη ῶν hic 
subintelligatur, inale a Meiestrio est adnotatunt In 
Morelio enim nihil tale invenio. Ip. 

(96) Ἡ τε σύνεσις. Rectius codex Medicens : 7, 
τε σὴ σὀνξσις, consentiente etiam utroque vetere 
Latino interprete. Ip. 

(97j Nxpazov. Vet. vulgat. « liquoribus. » Noster 
interpres, « aquis. » Ex Greco vero Mediceo 
Vossius, ποµάτων edidit. Ip. 

(98) "OQ µακαρία. In quibusdam veteris vulgatae 
Latine versionis editionibus habetur hic,« optavi ;» 
in aliis, « potavi ; » pro, « o beata. » Ip. 

(99) {Ιολλῶν. Ita etiam vertit uterque interpres : 
fum noster, tum vulgatus ; licet in editis « publica- 
norum » inepte legalur pro « plurimorum. » Ex co- 
dice Mediceo, πολ λαῖς, Vossius edidit. Ip. 

(00) Ol4zvóq τούτων &ritpieonai  Nester in- 
terp. « a nullo horum averlor. » Vet. vulgat «nihil 
horum declino, » ul mss., vel, ut edili, « recuso. » 
1810. Legebant ἀποστρέφομαι. CL. 

(01) 'Ova!uzv. Vet. vulgat. « Lncror enim, » ut 
mss., vel « ogo,» ut habent editi, Vide not. in Igna- 


D 


(62) ᾽Αποκάλύπτεσθαι. Eic ἡμᾶς est hic adden- 
dum ex Mediceo Greco codice, utroque vetere La- 
ino inlerprete, ipsoque Apostoli textu, Rom. vu, 

. In. 

(63) Τοῖς ἀνδράσι. Toi; ἀνδροῖν legitur in codice 
Augustano, τὴν ἀνδροῖν Nydprucciano, «oiv &v2:ov 
in Mediceo. Nos, ex Maestra editione, τοῖς dv0237: 
retinuimus. 19. 

(04) Τῶν γραφικῶν χωρίων, Id est « locorum 
Scriptura : » ut recte interpretatus est Morelius; 
nam γραφή simpliciter (ut. in Adversariis suis no- 
tavit hic Casaubonus!) sacre paginw libri Sic γρα- 
φικὰ διδάγματα" qua in nnpera versione Nicgni 
concilii male vertitur, et in. canone 19 concilii iD 
Trullo, 422 «95 λόγος, est tractatio alicujus sacre 
Scriptura ; et in concilii Chalcedonensis actione Y 
(et apud Evagrium., lib. n, Hist. eccles cap. 4), in- 
deque in Justiniani imp. lege 7 c. De summa Trinit. 
et fide catholica, *pa7:xai µαρτυρίαχι sunt testimoniá 
ex sacris Scripturis petita. Ip. 

(03) Ἐνεδοίασα. lta cum mss. Morelii legit edi- 
tio ; ubi Plantiniano editiones, eodem sensu, iv- 
62a3x habent. Ip. 

(60) ᾽Αντίψυχός σου. Cod. Medic. ᾿Αντίψυχόν 
σωυ. Vid. Prolegomen. cap. 5 in Ignatii Epist. ad 
Ephesios. Ip. 

(07) Εἱρήνην. In Grecis Dibliis, Proverb. vil. 
17, γαριν legimus ; licet Romana editio neutrum 
substantivum ibi agnoscat. Ip. 

(08; ᾽ΑΔνεγγλήτῳ. lta, et hic «t in Epistola δὲ 
Trallianos, codex Nydpruccianus. Sic et illic Av 
guatanus, sed hic ᾿Αναγκλήτῳ. Vetus valgatus la: 
tinus, utrobique habet « Anacletum ; » licet ms, 


|. 


885 


EPISTOLAE SUPPOSITITVE. — IGNATII AD MARIAM PROLESYTAM. 


886 


ó ἀξιομακαριστος Κλήμης, 9 Πέτρου xai Ηαύλου A nunc successit beatissimus Clemens Petri et Pauli 


ἀκουστής. Καὶ νῦν προσέῆηκας ἐπ αὐτῷ ἕκατοντα- 
πλασίως 169), vai προσθείτις 43 (70) γε ἔτι, ὦ αὕτη Cil) 
£2550x ἐπεθύμουν ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς (72, ὥστε 48 
συναναπαύσασθα: (19) ὑμῖν' ἀλλ οὐκ ἐν ἀνθρώπῳ 1d 
ῥδὸς αὐτοῦ (14). "Ezigs: γὰρ µου τὴν πρόθεσιν, 99 
συγγωροῦσα elo πέρας ἐλθεὶν, 7, στρατιωτικἡ φρουρά. 
Ἁλλ) οὔτε ἐν otc εἶμι, ὁρᾷν τι, T, παθεῖν οἵός τε ἐγὼ, 
AU) ὀεύτερον τῆς ἐν Φίλοις ποβαμυθίας τὸ γράμμα 
λογιζόμενος, χατασπάζοµαι tT iepiv σου Voy, 
παρακαλῶν *"5 (75) προσθῖναι " τῷ τόνῳ (16). O 
qXo παρὼν πόνος ἀλίγος, ὁ δὲ προσδοκώµενος μισθὸς 
πολὺς. 

V. Φεύγετε “9 (71) τοὺς ἀρνουμένους τὸ πάθος Χρι- 
στοῦ, καὶ τὴν κατὰ σάρκα Ὑέννησιν πολλοὶ δὲ εἴσιν 
ἄοτι οἱ ταύτην νασοῦντες τὴν ἀῤῥωστίαν, Τὰ δὲ ἄλλα 
σοι παρα. νεῖν εὔπθες' κατηρτισμὲνῃ μὲν παντὶ ἔργῳ 


κὰ) λόγῳ ἀγαθῷ, δυναμένῃ δὲ καὶ ἄλλους νουβετεῖν. 


ἐν Χοιστῷ. "Aszazz: πάντας τοὺς ὁμοίους σου *9, 
ἀντεχομένους τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας ἐν Χριστῷ (18). 
᾿Ασπάζονταί σε οἱ πρεσθ΄τθροι, xai οἱ θιάκονοι, καὶ 
ποὺ πάντων ὁ ἱερὺς "Hpwv 5 (70). ᾿Ασπάζεταί σε 
Καστιανὸς ὁ ξένος poo καὶ ἡ ἀδελφή µου 4$ γαμετὴ 
αὐτοῦ, καὶ τὰ φἰλατατα αὐτῶν τέκνα (80). ᾿Εβόωμε- 


4 1. Const. ap. v, 46 


3? al, πρόσθες. "al. xai. 
1 al. πὀνῳφ. ἢ al. eov. 


*9 al. σοι. 9 al. E?ptov. 


Petavianus hic « Anemcletum » legat. Noster inter- 
pres « Cletum » hic habet ; quomodo et legendum 
contendit Baronius, ad an. 69, 838, et an. 93, 4 4, 
7. Turrianus vero (Pro epistolis pontificum, lib. v, 
cap. 10!, « Linum » hic reponendum esse existimat 
sive hic error, inquit, ex exemplari Greco episto- 
larum lgnatii parum emendato fluxerit, sive Euse- 
bium οἱ lreneum sequens ita Morelius corrigen- 
dum esse pulaverit: neutrum enim affirmo. Hoc 
solum admonere volui, in exemplari vetustissimo 
et emendatissimo bibliothece: Medicem Florentinz 
non 'AvaxAYxtp, sed Av,vt esse, qua: lectio (id quod 
magnam fidem facere debet) cum Clemente conve- 
nit, qui in libro vit De constitutionib. apost. sic 
ait in extremo capite in persona Petri : « Post mor- 
tem vero Lini Clemens esta me Petro secundus 
ordinatus. « Verum de Morelii correctione frustra 
suspicionem ille movet : cum monuerit in notis 
ipse Morelius, codicem Pacei habuisse ᾿Αναγλήτῳ, 
illum videlicet Augustanr bibliotheca veterem ms. 
ex quo primam harum epistolarum editionem Gre- 
cam adornavit Valentius Paceus. Unius vero Irc- 
nii (ut de Eusebio nihil dicam) tanta hic est aucto- 
ritas, ut jure merito et Pseud-Ignatio praeferri de- 
beat (Si Florentini codicis lectionem, ut ipsius 
germanam, admittamus). et. Pseudo-Clementi, ita 
preesertim sententiam suam, Petri nomine, propo- 
nenti : Tzc Ρωμαίων ᾿Εγκλησίας Αἴνος μὲν ὁ KAao- 
δίας πρῶτος ὑπὸ Ηαόλου. Κλήμης δὲ μετὰ τὸν Λίνου 
θάνατον ὑπ ἐμοῦ Πέτρου ὀεύτερος ἐγειροτονήθη. 
Episcopus « Ecclesie Romanorum Linus quidem 
Claudirm fllius a Paulo primus, post mortem vero 
Lini €.lemens a me Petro secundus ordinatus est. » 
Haud facile enim concesserint Homanenses, pri- 
mum se episcopum a Paulo accepisse ; et ut Cle- 
mentem ipsum a Petro. morte jam imminente, or- 
dinatum fuisse fortasse non negaverint ; ili ante 
illud tempus, Potro non modo vivente, sed etiam 
ccumenicum pontificatum (ut illli volunt) admini- 
swante episcopatumRomanum obtinuisseiquod et in 
l. vi, Constitut. ο. 8, et hic ]. vn, c. 47, Clemens iste 
innuit) egre admodum, opinor, admiserint, Usrzb. 


c5 


auditor *!. Et nunc adjecisti his centuplum ; atque 
insuper adjicias, o tu. Veliementer cupivi venire 
ad vos, ut una vobiscum conquiescerem: verum 
non ett in homine via cjus *. lmnpedit enim meum 
propositum militaris custodia, qux: non permittit 
ultra progredi. Sed nec in statu rerum, in quo ver- 
sor, facere aut admittere quidquam possum.Quare 
secundum solatium inter amicos litteras esse ratus 
saluto sacram tuam animam, obsecrans ut ad vi- 
gorem tuum incrementa adjicias. Presens nam- 
que labor, modicus ; merces autem que exspecta- 
tur, imnagna est. 

V. Fugite eos qui negant Christi passionem, ac 
ejus nativitatem incarne: multi autem jam sunt 
loc morbolaborantes. De cateris vero te admonere 
stultum esset ; qua et omnis operis et sermonis 
boni perfectionem consecutaes,aliosque in Christo 
exhortari potes.Saluta omnes tui similes,satagen- 
tes sue in Christo salutis. Salutant te presbyteri et 
diaconi ; et ante omnes sacer Heron. Salutat te 
Cassianus hospes meus, et soror mea atque uxor 
ejus et charissimi eorum liberi. Incolumen te cor- 
porali et spiritali salute, Dominus sanctificet in 


M Jer. x. 23. 


9 a]. παρακαλῶ. 
δι al. xai $. 


46 a]. προσθεῖναι. 


(69) Ἑκατονταπλασίως. Ita codex Grecus Me- 
diceus, et Nydpruccianus, cum utroque vetere La- 
lino interprete: non ἑκατονταπλουσίως, ut in Au- 
ustano, Confer. Matth. xur, 23, ct xix, 29. Ip. 

1 (70) Ἡρόσθες. Mediceus : προςθείης . rectius. 
D. 

(11) 'Q αὕτη. Vet. vulgat. « tu ipsa, » ut ex mss: 
reposuimus : non « teipsam », utin hactenus editis. 
Anglican. «ο dilecta, » non male, quanquam Graz- 
cis etiam idem quod, « eia fu, » hoc valeat. Ip. 

(72) Σφόδρα ἐπεθύμουν ἐλθεῖν πρός ὑμᾶς. Paulum 
imitatur, in Rom. 1, 11, 12. Ip. 

(13) Kai συναναπαύσασθαι, Medicus; ὥστὲέ συνα- 
ναπαύσασθαι, quod et noster secutus est inter- 
pres. Ip. 

(14) Οὐκ ἐν ἀνθρώπῳ f, ὁδὸς αὐτοῦ, Ita et noster 
interpres ; ex Jerem. x, 23 ; sed vetus vulgatus : 
« non mihi fuit opportunum. » Ip. 

(73) IlapzxxaÀo. Παρικαλῶν, legit codex Medi- 
ceus Graecus, et uterque vetus interpres Latinus. 
Ip. 

(16) Πόνῳφ. Codex Medicus et Augustanus, τόνῳ 
legit; Nydpruccianus, πὀνῳ. Cui favet et quod pro- 


D xime sequitur : ὁ γὰρ παρὼν πόνος ὀλίγος. Ip. 


(71) Φευγε. Codex Mediceus: φεύγετε, pluraliter ; 
quo modo etiam legitur non solum in nostro inter- 
prete, sed etiam in Magdalenensi vulgate inter- 
pretationis exemplari. Ip. 

(78) "Ασπασαι πάντας τοὺς ὁμοίους σοι ἆντε- 
χομένους τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας ἐκ Χριστῷ Pro 
σοι codex Mediceus habet σου. Tota vero hec pe- 
riodus in editione vulgata Latina desideratur. Ip. 

76) Εἴρων. Ex Mediceo codice rectius edidit 
Vossius, Ἡρων, pro quo in nostro interprete le- 
gitur « Eron ; » in Vet. vulgat. « Hyron » vel « Hi- 
ron, » sicenim habent mss., non « Hyeron, » ut 
primi ; multoque minus, « Hieronymus, » ut pos- 
teriores editores (prius illud nomen abbreviatum 
rati) exhibuerunt Non alius autem intelligendus 
quam « Heron » diaconus, ipsius Ignatii in epis- 
copatu Antiocheno postea successor. Ip. 

(80) Τὰ φίλτατα αὐτῶν τέχνα. Ex Creecis sup- 


R87 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


perpetuum : ac vidcam te in Christo potientem co- À vr» σαρκικὴν καὶ πνευματικὴν (81) ὀγείαν ὁ τ Κύ- 


TOna. 





TARSENSES 


IGNATIUS 
Ignatius, qui et Theophorus, salvat: per Christum 
Ecclesie, digi: laude, memoria et amore, qua 
Tarsi est, misericordia et pax a Deo Patre, et 
Domino Jesu Christo, multiplicetur semper. 


AD 


I. Α Syria Romam usque cum bestiis depugno; 


non quod a brutis feris devorer : he namque, ut p 


nostis, Deo volente, pepercerunt Danieli 5; sed a 


55 a], σε aapxi γαὶ πνεύματι, 6. 
et xiv. 


plenda est nostri interprelis versio: alias hiulca ; 
« dilectissima ipsorum » (soboles] Filiorum etiam 
Cassiani mentio fit in. Epistola ad Heronem (pag. 
169) : "Ασπασαι Κασσιανὸν τὸν ζένον µου, καὶ την 
σεµνοτάτην αὐτοῦ ὀμήζυγον, καὶ τὰ φίλτατα αὐτῶν 
παιθία. UssER. 

(81) ᾿Εῤῥωμένην σε σαρκὶ καὶ πνεύµατ'. ln 
Mediceo codice legitur : Ἐδόωμεντν σαρκικὴν καὶ 
πνευματικὴν ὑγείαν, ut et in Latino nostro inter- 
prete : « Valentem, carnalem et spiritualem sani- 
tatem. » Vet. vulgat. «Incolumen te, carnali et 
spirituali salute. » Ip. 

. (82) ᾿Αγιάσοι. Al, ἁγιάσει, Cod. Mediceus : ài 
αεί. Uterque Latinus interpres, « sanctificet sem 
per. » Ip. 

(83) Τυχοῦσαν. Mediceus : τυγχάνουσαν. Ip. 

(84) Epistole hujus prima illa verba : ᾿Απὸ Συρίας 
μέχρι Ῥώμης θηριομαχῶ ( « A Syria ltomam usque 
cum bestiis depugno ») ex Ignatii Epistola ad Roma- 
nos desumpta sunt ; quo deinde sequitur 67z2twv 
ἀνθρωπομόρφων appellatio (i.e.« ferarum humanam 
formam pr«e se ferentium ») ex Epistola ad Smyr- 
n&0s, Tum illis, ᾽Αλλ᾽ οὐδενὸς  Àcqov ποιοῦμα: οὐδὲ 
ἔχω τὴν quyiv τιµίαν ἐμαυτῷ, ex oratione Pauli ad 
Ephesios (Act. xx, 24) huc translatis; ad lgnatii 
Epistolam ud Romanos denuo redit hic artifex, et 
que ibi habentur plane flammea [1ὅ0ρ. καὶ σταυρὸς, 
θηρίων t& συστάσεις, σχορπισμοὶ ὁστέων, σογκοπαὶ 
μιλῶν. αλυσμοὶ ὅλου τοῦ σώματος, καὶ κολάσεις τοῦ 
ὃ:αθόλου εἰς ἐμὲ ἐργέσθωσαν, ἵνα Ιησοῦ Χριστοῦ ἐπι- 
τόχῳ' « lynis, crux, ferarum concursus, ossium 
discerptiones, membrorum concisiones, totius cor- 
poris solutio, et diaboli tormenta in me veniant ; 


tantammodo ut Jesum Christum nanciscar|, satis D 


langi:ide liic expressit. "Εντοιμός εἰμι π.ὸς 3p πρὸς 
θηρία, πρὸς ξίφος, πρὸς σταυρον᾽ µόνον ἵνα λριστὸν 
iow. « Paraium me offero igni, feris, gladio, cruci ; 
tantummodo ut Christum videam. » Atque ex hisce 
centonibus consarcinatuum est hoc exordium. 

{η Epistolie progressu, veritas mortis Christi lioc 
argumiento confirmatur : ᾿Ηπεὶ τίς χρεία δεσμῶν 
Χριοτοῦ μὴ αποθανόντος ; τίς Ὑρεία ὑπομονῆς ; τίς 
χοεα µαστίγων ; « Qua eniin vinculorum utilitas, 
Ghristo non inoríuo ? qua utilitas tolerantia ? quie 
utilitas flarrorum ?» quo modo disputavit et Jgnatius 
in Epistolu ad Trallianos : Τένος £vexev ἐγὼ θέδεμα!, 
καὶ εὖχομ»' 0n2toua4 7,02: ; δωρεὰν οὖν ἀποβνήσκω ; 
« Cujus οἱ gratia ego vinctus sum, et opto ut feris 
objiciar 7 Frustra morior itaque? » Tum absoluta 
hereticorum refutatione, et premisso illo voto, 
quod tex Pauli Epistola zd Philemonem desu: ptum) 
apud Ignatium toties occurrit: Ὀναίμην ὑμῶν iv 


8 al. ἁγιάσοι xal, 5* al. τυχοῦσαν. 


pros ἁγιάσῃ (82) asl* καὶ 55 ἴδοιμί σε ἐν Χριστῷ τυγ- 
χάνουσαν δὲ (83) τοῦ στεφάνου. 





ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ EN TAPXQ 
ΙΓΝΑΤΙΟΣ /84). 

Ἰγνάτιος, ὁ Καὶ Θεοφόρος, τῇ σεσωσμένῃ ἐν Xp 
τῷ Ἐκκλησίᾳ, ἀξιεπαίνῳ Ὁὃ, καὶ αξιωμντημονεύτῳ, 
καὶ ἀξιαγακπητῷ (80), t5 οὖσῃ ἐν Τχρσῷ, ἕλεος, 
εἰρήνι, ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς, καὶ Κυρίου ἸἼπσοῦ 
Χριστοῦ, πλτθυνθείη διὰ παντός (86). 

ἱ. Ατὸ Συρίας μέχρι Ῥώμτς θτριομαχῶ": οὐχ ὑπὸ 
ἁλόγων θηρίων βιθρωσκόμενος (87) ταῦτα γὰ, ὡς 
ἴστε, θεοῦ θελήσαντος, ἐφείσαντο τοῦ Δανιλλ' ὑπὸ 


95 al. ἀξιεπαινέτῳ. "* Dan. νι 


Κυρίῳ. « Fruar vobis in Domino, » ad precepta ec- 
clesiastica et moral:a descendit : qua» in aliis epi- 
stolis totidem verhis legi ait Vedelius; exceptis 
aliquot qua a stellione conficta sunt. 

Ubi prieceptum de episcopi. presbyterorum,dia- 
conorum et populi subordinatione, hoc claudi epi- 

honemate animadverte; ᾽Αντίψυ/ος ἐγὼ τών ον- 

αττήντυν ταύττν την εὐταξίαν, utin Edístola ad 
Peolycarpum : Αντιψυχον ἐχὼ τῶν ὑποταστομένων 
ἐπισκόπῳ, πρεσθυτερίῳ, δικκόνοις (ἀντί}υχος enint, 
el ἀντίψυχον promiscue in hisce Ignatianis passiul 
usurpatur ; uL in Prolegomen. cap 3 videre licet: 
et reliqua omnia communi hoc epilogo : Ταῦτα οὐ» 
ἐπ'τάττω, ὡς ὢν ti. ei καὶ δέδεµαι, ἁλλ᾽ ὣς ἀθελοὺς 


C ὑπομ.μνήσκω' «Hoc non impero, quasi sim aliquid, 


tametsi vinctus sum ; verum ut frater commone- 
facio , » juxta illud alterius Epistola ad Ephesios: 
O3 δ.ατάσσοµαι ὑμῖν, ὡς ὢν τί’ εἶ γὰρ καὶ δέδεµαι 
διὰ τὸ ὄνομα, οὕπω ἀπήρτισμαι ἐν |ησοῦ Χριστῷ' 
e Non praecipio vobis, quasi sim aliquid : quamvis 
enim vinctus sum propler nomen ejus, necdum la- 
men perfectus sum in Christo Josu. » Postremum 
locum salutationes occupant: quarum princepsista: 
)Ασπάζονται ὑμᾶς al ἐκκλησίαι Φιλιππτσίων, ου 
καὶ γραφω ὑμίν' « Salutant vos ecclesiam Philippen- 
sium, unde et scribo vobis. » An quia Paulus Phr 
lippensium episcopos appellavit pluraliter (Philipp 
1, 1), Philippensium quoque ecclesias plurali nu- 
mero auctor hic commemorandas putaverit ; àn 
quod ali; Philippis, ut metropoli, subjecta fuerint 
ecelesie, queerant alii. Modus certe loquendi πο” 
vus est, nec alibi facile obvius. Ussrn. 

(80) ᾿Αξιεπαινέῳ , καὶ ἀξιομνημονεύτῳ, x1 
ἀξιαγαπητῳ . Codex Mediceus , ἀξιεπαίνῳ, xai 
ἀξιομν... καὶ ἀξιαγαπ. lp. 

(86) [ιληθυνθείη διὰ παντός. Noster interpres 
recte : multiplicetur semper. » At vetus vulpatus: 
quasi legisset in prima persona, llÀzov0stz» &:i 
παντὸς, ab hoc incipit ipsum corpus epistolz, el 
transfert : « Satiatus sum in omnibus, » quod Ja- 
cobus Faber interpretatur: « Saturatus sum, re- 
pletus sum malis et crudelitatibus eorum qui me 
ducunl, per omnia ; » indeque « fervidam marty 
ris pietatem » colligit. In ms. tamen Paliolensi 
« sanatus ; » in. Micropresbytico. et edit. Colon. 
ann. 4527, « sauciatus, » legitur. In. edit Colon 
ann. 1536, « Sauciatus » in textu, « satiatus » il 
margine ponitur. Ip. 

(87) Biopusxópsvoc. « Comestus, vertit uterque 
vetus interpres: licet in vulgato Jacobus Faber 
substitzerit «voratus. » Το. 


bah. 


889 


EPISTO! /E SUPPOSITITLE. -- AD TARSENSES. 


800 


δὲ ?! (88) ἀνθρωπομόρφων (89), ol, ὁ ἀνήμερος 070 A feris humanam gerentibus formam ; in quibus im- 


ἐμφωλεύων 9 νύττει (90) µε ὁσημέρα: καὶ τιτρώσκει' 
ἀλλ᾽ οὐδενὸς λόγον ποιοῦμαι τῶν δεινῶν (91), οὐδὲ 
ἔχω τὴν ψυχὴν τιµίαν ἐμαυτῷ, ὡς ἀγαπῶν 6ἱ (99) 
αὑτὴν μᾶλλον f, τὸν Κύριον. Διὸ ἔἙτοιμός elu: πρὸς 
πῦρ, πρὸς Οτρία, πρὸς ξίφος, πρὸς σταυρόὀν' µόνον 
ἵνα τὸν Χριστὸν ἴδω (93) τὸν Σωτῆρά (94) µου καὶ 
Θεὸν, τὸν ὑπὲρ ἐμοῦ ἀποθχνόντα. {[αρακαλῶ οὖν 
ὑμᾶς ἐγὼ ὁ ὀέσμιος Ἀριστοῦ, ὁ διὰ γῆς καὶ θαλάττης 
ἐλαυνό ενος" στήκετε ἐν τῇ πίστει, ἑθραῖοι γίνεσθε, 
ὅτι δίκαιος ἐκ πίστεως Γζήσεται γίνεσθε ἀχλινεῖς, 
ὅτι ΚΌριος χατοικίζει µονοτρόπους 9* (95) ἐν οἵ κῳ. 

1I. Ἔγνων ὅτι τινὲς τῶν τοῦ Σατανᾶ ὑπηρετῶν ἔθου- 
λήθτσαν ὑμᾶς ταραξαι' οἱ μὲν, ὅτι Ἰησοῦς δοχήσει 
ἑστα»,ώθη 55 (90), καὶ δοκήσει ἀπέθανεν *8* οἱ δὲ, 
ὅτι οὐκ ἔστιν Ylóg τοῦ Δημιουργοῦ: oi δὲ, Ot: αὐτός 
ἔστιν ὁ ἐπὶ πάντων θεός (97). ἄλλοι δὲ, Ott ψιλὸς 
ἀνθρωπός ἔττιν' ἕτεοοι δὲ, ὅτι ἡ σὰρξ αὕτη οὐκ ἐγεί- 
psa: 95 (98), καὶ δεῖ τὸν ἀπολαυστικὸν (99) βίον tuv 
καὶ µετιέναι 99 (1): τοῦτο Τὸ (2, γὰρ εἶναι πέρας τῶν 
ἀγαθῶν τοῖς μετ’ οὐ πολὺ σφθα;ησομένοις. Τοσούτων 
xaxü&» ἐσμὸς εἰσεχώμασεν (3). ᾽Αλλ” ὑμεῖς οὐέὲ πρὸς 
(pav εἴξατε tf, ὑποταγῃ αὐτῶν (4) Παύλου γὰρ 
ἔστε πρλῖται (B) καὶ portal, τοῦ ἀπὸ Ἱεροσσολή 
pv καὶ κύκλῳ usq τοῦ Ἰλλυρικοῦ πεπλχρωκότως 
τὸ Ενα/γέλιον, xai τὰ στιγµατα τοῦ λριστοῦ ἐν τῇ 
σα ͵.κὶ περιφέροντος, 

111. O2 µεμντμένοι, πάντως γινώσνετε ὃτι "Iv aon ὁ 
Κύριος 75 (6) ἀλτηθὼς ἐγεννήθη ἐκ Μαρίας, γενόμενος 


9: al. ἀλ)ὰ. V αἱ ἐμφωλείει ὃς. 


mitis illa fera latitans,me quotidie pungit et vulne- 
rat 99: sed nihil horum malorum vereor ; nec facio 
anünam meam preliosiorem quam me ,ut eam plus 
amem quam Dominum. Quare paratus sum ad 
ignem, ad bestias, ad gladium, ad crucem, dum- 
inodo Christum videam,Salvatorem et Deum meum, 
qui propter me mortuus est. OLsecro ilaque vos 
ego vinelus Christi, qui terra marique exagitor ; 
state in fide ** este in. ea firmi.quia justus ex fide 
vivit 9 ; estote immobiles, quia « Dominus inha- 
bitare facit unius moris in domo '*. » 

lI. Novi quod quidam ministrorum Satane vo- 
luerint vos turbare ; quorum alii asseverant. Je- 
sum opinione tantum natum esse, opinione cruci- 
fisum et mortuum ; alii vero,eum non esse Filium 
Creatoris : nonnulli vero, ipsum esse super omnia 
Deum ; alij merum homineni esse ; ulii autem,quod 
hac caro non resurgit, et quod voluptuaria vita vi- 
venda sit, atque amplectenda ; hanc enim esse 
finem bonorum ,iis qui paulo post interituri sint !!, 
Tot malorum examen petulanter irrupit. At. vos 
« neque ad horam cessistis subjectione ?*»ergaillos. 
Pauli enim estis cives et discipuli ; qui eab Hieroso- 
lymis per circuitum usque ad Illyricum evangeli- 
cam explevit prardicationem 13, et stigmata Christi 
in carne sua circumtulit ?*. » 

lll. Cujus memores, prorsus cognoscitis quod 
Jesus Dominus vere natus est ex Maria, factus de 


δν 4d Simnyrn. 5 Act. xx, 24. *! al. axaz4v. 9* ] Cor. xvi, 13. € Habac. 1) 


& ; Gal. 1, 11. ** al. ópoxpónsoz. 9 Psal. Lxvit, 7. 96 al. ἐγεννχβη. 9? al. ἑσταυρώθη. "9 al. ἐγτγερτα.. 5) al 
Βίον µετιέναι. 7" al, τοῦτον. "! Const. ap. vi, 20. 9* Gal. 11, 9. 15 Act. 1x, xx: et xxu ; Rom. xv, 19. 1 Gal. vi 


17. ?* al, Xp.o16;. 


(88) 'AX' ὑπό. Medic. ὑτὸ δὲ, UssEn. 

(89 Ανθρωπομόρφων. « Quid enim interest (ait 
in Offic. 1. 11 Ciceroj utrum. ex homine se con- 
vertat quis in belluam, an in tigura hominis im 
manitat^m gerat belluie ? » [je θτρίοις ἀνβρωποει” 
δέσι. eliuun. in n Clementinarum Constitutionum 
lib., cap. 21, facta reperitur mentio. Vid. not. in 
Epist ad Smyrn. [p. 

(90) Ἐμφωλεύει, ὃς νύττει Cod. Mediceus : $a- 
τωλεύων νύττει, el noster interpres : «latitans pun- 
git. » Ip. 

(91) 'AXÀ' οὐλενὸς λόγον ποιοῦμαι τῶν δεινῶν. 
Ex Act. xx, 24. No-ter int^orpres: « Sed de nullo 
sermonem facio durorum. » Vetus vulgatus : « Sed 
nulli iniquorum istorum facio sermonem, » lonyje 
a scriptoris mente. Ip. 

(92) Ὡς ἀγαπῶν. ὋὪν zyaziw edidit Miestrous : 
quo modo et codex Mediceus legit, et noster vertit 
interpres. lp. 

(93) "Iva Yo:sziv Ἴδω. Anglican. « Jes.m Chri- 
stum sciens. » In. 

:93) Xw:722. Cod. Nyd| rucc. Πατέρα. Ipip. 

(35) Μονοτρόπους. ld. ὁμοτρήπους, Ip. 

'96) Ἀοκίσει ἆ/εννήῇη, xal ὀοχήσει ἑστα);ώθη. 
Cod. Mediceus: ὀοχησει ἑσταρρώθτ καὶ δοχήσει 
απέβανεν, Ul et noster interpres : « opinione cruci- 
fixus est, εἰ opinione mortuus est. » Ip. 

ο αν Ὁ ἐπὶ πάντων θεός Vid. Prolegomen. cap. 

2. Ip 

198) Ὅτι 4, σὰρξ αὖττ sx ἐνείρεται. Cod. Nyd- 
prucc. £71-7:2:2:, et vetus vulgatus interpres :«quia 
caro ejus (αυτοῦ, Christi sc.) non resurrexit. » Sed 
ex sequentibus constat, damnari hic eos, qui re- 
surrectionem absolute negabant. Tp. 


C 


D 


(90) ᾽Απολαυστιχόν. Vel. vulgat « fruibilem, ? 
pro quo Jacobus Faber sub-tiunt,« terminabilem." 
Ip. 

(4) Μετιένα:. Cod. Mediceus :. (Qv καὶ µετιέναι. 
Ip. 

(2) Τοῦτο. Cod. Nydprucc. et Florentin. τοῦτον. 
Ip. 

(3) Τοσοῦτων xaxov Esuóg εἰσεκώμασεν. An- 
glican. « Tantorum malorum multitudo eos in- 
ebriavit. » Vet. vulgat.« Qui quidem illis multorum 
agger cumulatus est,» pro quo Jacobus Faber edi - 
dit : « Quibus quidem multorum malorum ager 
cumulatus est. « Morelius : « Tot malorum examen 
petulantibus irrupit. » Brunnerus: » Tantumne 
gregem malorum tam petulanter irrupisse ! » Vair- 
lenius: « Tantorum malorum agmen impudenter 
se ingessit. » Miestraeus: « Tantorum malorum 
agmen se petulanter ingessit. » Siquidem verbuin 
εσκωμάζειν (inquit) quo auctor utitur, « lascivire, 
bacchari et protervia, qualis est comvessantiur, 
uti, » Budteo teste, significat. Ip. 

(4) Οὐδὶ πρὺς ὥραν εἴξατε zT, ὑποταιῇῃ οὗ- 
τῶν, Ex Galat. n, 5. lta et noster interpres : « Ne- 
que ad horam veniatissub subjectioneim ipsorum,» 
ubi vetus vulgatus habet : « Sed vos non intenda- 
tis eorum » (hoc enun solum in Baliolensi οἱ Mag- 
dalenensi ms. reperio), vel, « mendaciis eorum, » 
ut alii habent codices. Ip. 

5) llajÀoo γὰρ ἔστε πολῖτι. « / Tarsensem » 
enim fuisse Paulum, ex Act. ix, 11, 21, 36, et xxii, 
J, notum est. Vid. Epiphan. Adcers. Εὐιοπάυ8, 
hires. 90. Ip. 

(6) Ὁ K5p:os. Ita Cod. Nydprucc., Florentin.,Me- 
diceus et noster interpres. Áugustan. 6 Xp:o:óc.Ip. 


891 AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 892 


muliere : ac revera crucifixus est. Mihi enim, in- A 
quit,«absit gloriari,nisi in cruce Domini Jesu ?*.»Et 
vere passus est, et mortuus est, ac resurrexit. Si 
passibilis enim,inquit,«Christus. si primus ex mor- 
tuorum resurrectione ?*. Et : Quod mortuus est,pec- 
cato mortuus est semel ; quod autem vivit, vivit 
Deo **. » Quo namque vinculorum utilitas,Christo 
non mortuo? qu: utilitas tolerantia? que utilitas 
flagrorum ? Cur tandem, Petrus quidem crucifixus 
est ; Paulus vero et Jacobus gladio truncati 9 ? 
Joannesautem in Patmo relegatus est *! ; Stepha- 
nus autem lapidibus interemptus fuil a Judoais, 
qui Dominum trucidarunt ? Verum nihil horum 
temere factum €. Revera enim ab impiis crucifixus 
est Dominus. 

JV. Et quod hic ipse qui ex muliere natus est, D 
Filius est Dei : et qui crucifixus est, primogenitus 
est omnis creaturz,ac Deus Verbum : et ipse fecit 
omnia. Dicit enim Apostolus : « Unus Deus Pater, 
ex quo omnia : unus Dominus Jesus Christus, per 
quem omnia δὲ.» Et iterum : « Unus enim Deus, et 
unus mediator Dei et hominum, homo Jesus Chri- 
stus 55: et in ipso condita sunt universa in callo et 
in terra, visibilia et invisibilia: οἱ ipse est ante 
omnes, et omnia in ipso constant 56, » 


V. Et quod ipse non est super omnia Deus et 
Pater,sed Filius ipsius,dicit : « Ascendo ad Patrem 
meurm et Patrem vestrum ; Deum meum et Deum 
vestrum *.. Item : Cum subjecta fuerint illi omnia, 
tunc et ipse subjectus erit ei,qui subjecit ei omnia; 
ut sit Deus omnia in omnibus *. » Ergo alter est C 
qui subjecit.et qui est omnia in omnibus; et alter 
cui subjecta sunt, qui etiam cum omnibus subjici- 
tur. 

VI. Sed neque homo merus est, is per quem, et 
in quo facta sunt omnia. Omnia enim per ipsum fa- 
cta sunt 3. Quando faciebat celum, aderam illi ; et 


76 (31. vi, 14. " Act. xxvi, 23. 15 Rom. vi, 10. 15 al. 


ἐκ γυναικός" καὶ GÀr0tlg ἑσταυρώθη. 'Epol γὰρ 
orci, μὴ γένοιτο χαυγᾶσθαι, si μὴ iv τῷ σταυρῷ 
τοῦ Κυρίου τοῦ Ἰησοῦ. Καὶ ἀλιθείᾳ ἔπαθε, xai 
ἀπέθανε, xai ἀνέστη. El παθητὸς γὰρ, crow, ὁ 
Ἀριστὸς, εἰ πρῶτος ἐξ ἁἀναστάσεως νεκρῶν. Kat. 
"O ἀπέθανε, if ἁμαρτίᾳ ἀπέθανεν ἐφάπαξ' ὃ ὃδὶ 
L4. τῷ θἐῷ Cr. Ἐπεὶ τίς γρεία δεσμῶν (7), ἄριστοῦ 
μὲ ἐπιθανόντος 79 ; τίς ρέία ὑπομονῖς ; τίς χρεία 
μαστίγων ; Τί δύποτε, Πέτρος μὲν ἐσταυροῦτο" Παυ- 
λος δὲ καὶ Ἰάχωθδος μαχαίρᾳ ἐτέμνοντο" Ἰωάννης 6 
ἐφυγαδεύετο ἐν Πάτμῳ' Στέφανος δὲ ἐν λίθοις ἄνῃ- 
ρεῖτο παρὰ 3 τῶν χυριοκτόνων Ἰουδαίων (8); αλλ 
οὐδὲν τούτων tix (9). ᾿Αλιθείᾳ γὰρ ἑσταυρώβτ ὁ 
Ἱέύριος ὑπὸ τῶν δυσσεθῶν. 


1V. Καὶ ὅτι οὗτος ὁ γενντθεὶς (10) ἐκ γύναικὸς, YT 
ἐστι τοῦ θεοῦ' xal ὁ σταυρωθεὶς, πρωτότοχος πάστς 
Ὑτίσεως, xal θεὸς Λόγος) καὶ αὐτὸς ἐποίτσε τὰ πἀν- 
τα (11). Λέγει γὰρ ὁ Απόστολος Etc θεὸς ὁ Tla- 
τὸρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα" καὶ εἷς Κύριος Ἰησοῦς Xp:- 
στὸς (12), δι οὗ τὰ πάντα. Καὶ πάλιν Elc γὰρ 
0:.2;, xal tic µεαίτης Oto) xai ἀνθρώπων v 
0:wmoc Ἰτησοὺς Χριστός καὶ iv αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ 
πάντα ἓν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς, ὁρατὰ xai aópata 
καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, xai τὰ παντα ἐν αὐτῷ 
συνέσττχε, 

V. Καὶ ott οὐχ αὐτός Έστιν ὁ ἐπὶ παντων θεὸς xai 
Πατὶρ (13), ἀλλ᾽ ὶὸς ἐκείνου, λέγει ᾿Αναθαίνω 
πρὸς τὸν llatíoa µου xai Ἱατέρα ὑμῶν, καὶ θιόν 
μου καὶ θεὸν ὑμῶν. Καὶ Ὅταν ὑποταγῃ αὐτῷ t& 
πάντα, τότε καὶ 9*5 αὐτὸς 9? ὑποταγήσεται (44) τῷ 
ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα T ὁ θεὸς τὰ 
πάντα ἓν πᾶσιν. Οὐκοῦν ἕτερός ἔστιν ὁ ὑποτάζας, 
ναὶ ὢν τὰ πάντα tv πᾶσι' καὶ ἕτερο, ᾧ ὑπετέ, 
ὃς 9! καὶ μετὰ πάντων ὑποτάσσεται (15). 

VI. Καὶ οὔτε ψιλὸς Άνθρωπος, ὁ δὺ οὗ (16), καὶ b 
ᾧ Ὑέγονε τὰ πάντα. Πάντα γὰρ δι αὐτοῦ ἐγένετο, 
Ἠνίκα ἐποίει (47) τὸν οὐρανὸν, συμπαρήμην € 


ἀποθανόντος. 9 Act. xii, 2 81 Apoc. 1, 9. 9! al. κρὀς. 


*3 [, Const. ap. vui, 46. 94 I Cor. viu, 6. 5 I Tim. 7*5. 99 Col. 1, 16, 17. 51 Joan. xx, 17. 8 al. ἵνα τότε ὃ 


T 


al. αὐτὸς 0 Y:6«. *9 | Cor. xv, 28. ?! al. φ. *! Joan. à. 


(7) Tl; χρεία δεσμῶν. Imitatio est loci Epistole 
ad Trallianos. UssEn. 

(8. Ώρος τῶν χυριοκτόνων Ἰουδαίων. Vid. Pro- 
legomen. c. 14. lp. 

(9)'A^X' οὐδὲν τούτων t£'x5. Anglican. : « Sed 
nihil horum vane. » Vet. vulgat. : « Sed nec in boc 
quidem est victoria, » acsi legisset : ᾽Αλλ᾽ οὐδ) ἐν 
τούτῳ ν/κη. lp. 

(10) Καὶ ovt οὗτος ὁ γὙεννηθείς. Anglican. : « Et 
sic natus, » οὕτως legens, pro οὗτος. Ip. 

(11) T& πάντα. Post baec ex Mediceo codice ad- 
dendum est: Καὶ πάλιν. Noster quoque interpres 
habet hic : « Et rursus, » vetus vulgatus : « Et ite- 
rum. » lp. 

(12) Ἀριστός. Additur in vetere vulgato inter- 
prete, ex Coloss. 1, 19 : « Qui est imago Dei invi- 
sibilis, primogenitus universo creature. » Ip. 

(13) ὁ ἐπὶ παντων θες καὶ Πατήρ. In Angli. 
cano interprete καί, in Grreco Mediceo et Latino 
vetere vulgalo κα. Πατήρ omittitur. Vid. Prolego- 
men. cap. 12. [p. 


(14) Τότε καὶ αὐτὸς ὁ Yiàc ὑποταγήσεται. Μο- 


ἀΐσειιδ: Ίνα τότε καὶ αὐτὸς ὑποταγήσεται, ubi us 
superíiluum est : ὁ Y1o; vero, ab utroque vetere [4- 
tino interprete eque abest. Ip. 


D (15) 'Oc xai μετὰ πάντων ὑποτάσσεται. lia 


Cod. Nydprucc. et Mediceus : non ᾧ xat,uti in Àu- 
gustano perperam legitur. Anglican.: equietcum 
omnibus subjicitur.»Vet.vulgat.: « qui et post hac 
omnia subjectus erit illi qui οἱ subdidit omnia.» 
D. 

(16) Ὁ δι) οὗ. Ὁ, in Augustano codice omissus, 
in Mediceo, Florentino et Nydpruocciano recte legi- 
tur. ip. 

(11) "Hvixa ἐποίει. Premittitnr huic testimonio 
in editione vulgata Latina : « sicut (ita enim habel 
Daliolensis ms.) etin libro Sapientis ipse de seipso 
refert, dicens.» Ubi nota, locum ex vrir Proverbio: 
rum capite productum.in libro Sapientia repertum 
hic dici : uti etiam apud Athanasium, in decrelis 
synodi Nicena Sic et in Constitutionib. apostolici, 
lib. 1, cap. 7 (al. 8). loquitur pseudo-Clemens : Να᾽ 
θωµεν, ἐν τῇ Σοφίᾳ τί λέγει ὁ ἅγιος λόγος. « Disc: 
mus, in Sapientia quid dicat sanctus sermo. 
iu ipso Missali Romano (mens. Jul.) exstat: « l4 


893 


τῷ, καὶ ἐκεῖ μην παρ) αὐτῷ ἁρμόζουσα (18), 
προσέχα'ρὲ uot καθ ἡμέραν. Ui ὃ᾽ ἂν ὁ ψιλὸς 
Opto: Ίχουσε' Κάθου ἐκ δεξιῶν µου; Πῶς δὲ 
ἔλεγε᾽ Πρὶν ᾿Αδραὰμ γενέσθαι, ἐγώ cipi; Kat Δό- 
ξασόν 9 µε τῇ δόξῃ 'ὁσου qj εἶχον πρὸ τοῦ τὸν 
κόσμον εἶναι 99 (19) ; Ποῖος δὲ Άνθρωπος ἔλεγεν ! (20): 
Καταθέθγχα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ 0έ- 
λημα τὸ ἐμὸν, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πἐμψαντός 
µε; Περὶ moloo δὲ ἀνθρώπου Έλεγεν' "Hv τὸ φῶς τὸ 
ἀληθινὸν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον 
εἰς τὸν χόσµον ἐν τῷ χόσµμῳ ἣν, xal ὁ κόσμος δι’ 
αὐτοῦ ἐγένετο, xal ὁ κόσμος αὐτὸν οὖκ ἔγνω' &lq 
τὰ ἴδια 10s, καὶ ol ἴδιοι αὐτὸν οὗ παρέλαθον ; 
Πῶς οὖν 6 τοιοῦτος, ψιλὸς ἄνθρωπος, καὶ ἐχ Μαρίας 
ἔχων τὴν ἀρχὴν τοῦ εἶναι, ἁἀλλ᾽ οὐχὶ θεὸς Λόγος, 
καὶ μονογενὴς Υἱός; Ἐν ἀρχὴῆ γὰρ ἦν ὁ Λόγος, xai 
ὁ Αόγος ἦν πρὸς τὸν θεὸν, καὶ θεὸς ἦν ὁ Aó- 
qos (21). Kzi iv ἄλλοις (22) Κύριος ἕκτισέ µε ἁρ- 
χὴν ὁδῶν αὐτοῦ, sl; Έργα αὐτοῦ πρὸ τοῦ αἰῶνος 
ἐθεμελίωσέ µε' πρὸ δὲ πάντων βουνῶν γεννᾷ µε. 

VII. "Oct δὲ xa! ἂνισταται τὰ σώματα ἡμῶν, λέγει’ 
ἸΑμὴν, λέγω ὑμῖν, ὅτι ἔρχεται ὥρα, iv d πάν- 
τες οἱ ἐν τοῖς µνηµείοις ἀκούσονται τῆς φωνῖς 
τοῦ ioo (23) τοῦ θεοῦ, xal ol ἀκούσαντες ζή- 
σονται. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος (2&) Act γὰρ τὸ φθαρτὸν 
τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν 
τοῦτο ἐνδύσασθχι ἁθανασίαν. Καὶ ὅτι δεῖ σωφρό- 
νως ζην xal δικαίως ὃ (2ὔ) πάλιν Ὁ λέγει (26) Μὴ 
πλανᾶσθε, οὔτε μοιχοὶ, οὔτε μαλακοὶ, οὔτε ἆρ- 
σενοκοίται (27), οὔτε πόρνοι, οὔτε λοίδοροι, οὔτε 
µεθυσοι, οὖτε κλέπται, βασιλείαν θεοῦ πλι- 
ρονομῆσαι !9 (28) δύνανται. Καὶ Ei νεχροὶ 
οὐκ ῥἐγείρονται, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται, Χενὸν 
ἄρα τὸ χήζυγµα ἡμῶν, xev δὲ καὶ d mlt 

55 Prov. vit, 27, 0. ?* Psal cix, 1. 


ο 
αν- 
M 
και 


EPISTOLJE SUPPOSITITi/E. AD TARSENSES 


C 


*5 a]. δοξάσεις. 


804 


καὶ A ibi eram penes illum componens; οἱ adgaudebat mihi 


quottdie 3 Quomodo autom merus homo audivit : 
Sede a deztris meis **? Quo modo vero dicebat : 
Antequam Abraham fieret, ego sum ?! ? Et : Clarifica 
πιο claritate tua. quam habui priusquam mundus 
essct *9 ? Qualis autezn homo diceret :  Descendi de 
celo, non ut faciam voluntatem meam, sed volunta- 
tem ejus qui misit me *? De quo porro homine dici 
potuit : Erat luz vera, qua illuminat omnem homi- 
nem venientem in hunc mundum : in mundo erat, et 
mundus per ipsum factus est, et mundus eum non 
cognovit: in propria venit, et sui eum non recepe- 
runt *? Quo modo igitur hic, merus homo, ac ex 
Maria exsistentie habet exordium ; et non potius 
Deus Verbum, et unigenitus Filius? In principio 
enim erat Verbum, et Verbum erat apud. Dcum εἰ 
Deus erat Verbum *. Et alibi: Dominus creavit me 
initium viarum suarum, in operasua ; ante seculum 
fundavit me ; et ante omnes colles generat me 5. 


VII. Quod autem et resurgunt corpora nostra, 
dicit : Amen dico vobis, quia venit hora in qua om- 
Res qui in. menumentis sunt, audient vocem Filii 
Ρο; et qui audierint, vivent *. Et Apostolus : Opor- 
tet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et 
mortale hoc induere immortalitatem". Quodque opor- 
tet temperate ac juste vivere, rursum dicit : Nolite 
errare : neque adulteri, neque molles, neque mascu- 
lorum concubitores, neque fornicarii, neque imaledici, 
neque ebriosi, neque fures, possunt regnum Dei pos- 
sidere !!. Et: Si mortui non resurgunt,neque Christus 
resurrezil ; vana est igitur praedicatio nostra ; vana 
autem et fides vestra. Adhuc estis in. peccati» vestris. 
Ergo et qui dormierunt in Christo, perierunt. Si in 

* deest in al. 9' Joan. viri. 58. 93 al. γενέτθχι, 


9! Joan. xvn, 5. { αἱ. ἐρεῖ. ? Joan. vi, 38. * Joan. 1, 9, * Joan. 7, 4. 5 Prov. γη. 22, 23. 2 * Joan. 
v, οὗ, 28. " [ Cor. xv, 53. 5 al. εὐσεθῶς. 9 al. κχθὼς lla9Ao« πάλιν. "0 al. οὐ κλρονοµήσουσι 3 I Cor. 
vi, 9. 


ctio libri Sapientise, cap. xxxi: Mulierem fortem 

uis inveniet ?» ut Guilielmum Eysengreineum ra- 
tio fugerit : qui in centenario 1 contra Magdebur- 
genses (part. vi, distinct. 6j, I:natium affirmat οἱ- 
tare « multoties Sapientia librum; cum tamen ille 
liber in Judzieorum canone non habeatur. » Atqui 
hoc tantum in loco Sapientice librum nominatum 
invenimus ; eumque non alium, quam qui in ipso 
Jud:eorum habetur canone. UssEn. 

148; ᾽Αρμόζουσα. « Componens: » ut habet uter- 
ue vetus interpres. ltcet in vulgato, libri editi ad- 
ant « cuncta, » et ms. Baliolensis « omnino. » Sed 

quia neque in ms. Magdalanensi et Petaviano, ne- 
que in Graco, neque in textu ipso originali, Prov. 
yi, 30, habebatur, additamentum illud omisi. Ip. 

(19) Δοξάσεις µε τῇ Oóbn ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν 

κόσμην γειέσθαι. Codex Mediceus: Δόξασόν µε τῇ 
δόξῃ coo 7) εἶχον X20 τοῦ τὸν κύσµον εἶναι "lextus 
originalis, Joann. xvii, 5: Δύξασόν µε σὺ, Ἡατερ, 
X1,1 σξχοτῷ τῇ 052m Jj ειγων, πρὸ τοῦ τὸν κόσμον 
tvi, x221 σο!. Noster Iynatii interpres: « Clari- 
fica me. |Pater, in Cantabrigiensi exemplari addi- 
tur] claritate quam habui, antequam mundus es- 
$t. a le » Vulgatus vero: « Gloria illa gloritica 
me iP"ater, hic etiam in ms. Petaviano adjicitur), 
quam habui apud te prius quam mundus fieret, » 


Ip. 
(20) Ἱοῖος δὲ ἄνθρωπος ἐρεῖ. Cod. Mediceus 
ἔλεχεν hic habet, pro ἐρεῖ. À nostro vero interprete 


D 


ψ.λός hic repetitur : « Qualis autem homo nudus, » 
cvel, « si nudus, » ut est in Cantabrig. ms., « dice- 
ret. » Ip. 

(21) Καὶ θτὸς ἦν ὁ Λόγος. In editione vulgata 
Latina additur ex eodem capite 1 Evangelii secun- 
dum Joannem : « Omnia per ipsum facta sunt, et 
sine ipso !actum est nihil. » Et paulo post: « Vi- 
dimus gloriam ejus, gloriam tanquam Unigeniti a 
Patre, plenum gratia et veritate ; » et iterum: « Uni- 
genitus qui est in sinu Patris, ipse enarravit. » IB. 

(22) Καὶ iv Ἀλλοις. Vet. vulgatus: e Qui et per 
Salomonem refert, dicens. » Ip. 

(23) Τοῦ Yloó Non recte omissum in Mediceo 
codice. Ip. 

(24) Καὶ ὁ Απόστολος. Vet. vulgat. « Quod etiam 
Apostolus confirmat, dicens. » lp. 

(25) Kai ὅτι δεῖ σωφοόνως ζῆν καὶ δικαίως, 
καθὼς Ιαῦλος πάλιν λέχει. Cod. Mediceus: καὶ 
ὁτι δεῖ σωφρόνως [καὶ] εὐσεθῶς (fv, πάλιν λέγει, 
Noster interpres : « Et quoniam (vel quia) oportet 
temperate vivere et juste Deo; rursus. » Vetus vul- 

at. : « Et quia oportet caste acjuste vivere, secun- 
um quod (sic eniin uabet Majddaleneusis et Peta- 
vianus ins.) iterum dicit. » lp. 

(26) Καθὼς Παῦλος. Cod. Nydpruccianus : αὐτὸς 
ὁ llao2o«. lp. 

27) ᾿Αρσενοκοῖται. Cod. Mediceus : πόρνοι. Ip. 

28) Ἑληρονομήσουσι, lbid. κληρονομῆσαι δὺ- 
φανται. Το, 


8935 


AD EPISTOLAS S. !IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


8:26 


har vita tantum sperantes sumus in Christo, mise- À ὑμῶν !? (29). "Exc dcc. ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν 


rabiliores sumus omnibus hominibus. Si mortui non 
resurgunt, inanvucemus et bibamus, eras. enim πιο" 
riemur !*. Hoc vero modo affecti, quid differemus 
ab asinis et canibus, qui futurorum nulla cura ha- 
bita de edendo solum sunt solliciti, in appetentiam 
quoque eorum qua sequunturingluviem,devenien- 
tes? Nescii enim sunt intrinsecus moventis intel- 
lectus. 


VIII. Fruar vobis in Domino. Sobrie vivite : sin- 
guli abjicite omnem malitiam, ferinam excande- 
scentiam, detractionem, calumniam,turpiloquium, 
scurrilitatem, susurros, fastum, ehrietatem, libi- 
dinem, avaritiam, inanem gloriam, invidiam, et 
quidquid his consonum. Induite vero Dominum no- 
strum Jesum Christum ; et carnis curam ne feceritis 
in desideriis ", Presbyteri, subjecti estote episcopo ; 
diaconi, presbyteris ; populus, presbyteris et dia- 
conis. Proaniiabus eorum qui hunc pulchrum or- 
dinem servant, ego sim : et Dominus sit cum ipsis 
perpetuo. 

IX. Viri,diligite uxores vestras; mulieres, vestros 
conjuges. Liberi, parentes veneremini : parentes, 
educate liberos in disciplina et correptione Domini 11. 
Eas qua in virginitate degunt, honorate velut 
Christo sacratas: viduas in pudicitia permanen- 
t«s, ut altare Dei. Servi, cuin timore doininis mi- 
nislrale : domini, cum moderalione servis iinpe- 
raie **, Nemo inler vos oti.sus sit: maler enim 
egestatis inerlia. Hic non inipero, quasi sii ali- 
quid, tamelsi vinctus sum ; verum ut frater com- 
monefacio 35, Sit Dominus vobiscum. 

X. Utinam consequar orationum vestrarum fru- 


13 al. ἡμῶν. — !* I Cor. xv, 13, 14, 17. 18, 19, 32, 
ms. inseritur μέμψιν. ! al. ὑμῶν, 
*! Ephes, vi, &,. * 


,(29) Ἡ πίστις ὑμῶν. Ἔτι ἑστὲ ἐν ταῖς dyuap- 
τίαις ὑμῶν, « adhuc estis in peccatis vestris, » re- 
cle additum hic legitur tum in Greco Mediceo,tum 
in utroque vetere Latino interprete, ex I Corinth. 
xv, 17. UssER. 

(30) E:stv ὀρεκτικοί. Cod. Medic. φροντίζουσιν 
εἰς ὄρεξιν ἐρχόμενοι, et noster interpres; « in ap- 
petitum euntes. » Ip. 

(31) ᾿Ανεπίστητοι yap εἶτι τὸν νοῦν, τοῦ κι- 
νοῦντος ἔνδοθεν. Pro τὸν νοῦν, reclius habet Me- 
diceus codex, τοῦ v95: quo modo noster reddidit 
interpres : « Inscii enim sunt moventis intus intel- 
lectus, » ubi vet. vulgat. « Inscii sunl quid interius 
Inoveatur. » Ip. 

(32) Tóv Κύριον ἡμῶν. lta Cod. Nydprucc. et 
ulerque vetus interpres: nisi quod ms. Magdale- 
nensis legat « vestrum ; » ut C rmcus Augustanus 
et Mediceus, ὑμῶν. Ip. 

(33) Τοῖς πρεσθυτέροις. Anglican. « Episcopo et 
presbyteris. » Ip. 

(34) T^i πρεσθνυτέροις καὶ τοῖς διακόνοις, Id. 
« diaconis, » mentione presbyterorum praetermis- 
sa. Ip. 

(33) Αντίνυχης, Florentin. Ανείψυχον. Ip. 

(36) Διτνεκῶς. Vet. vulgat. « indesinenter, » et 
mox : « Commendo. » Sic enim habent libri mss. 
ubi editi: « indeficienter, » et « mando. » Ip. 


33 Rom. xut, 44. 
|. Epist. olyc. c. & ; Const. ap. 11, 26 et 1n, 6, 14. 


"Apa καὶ ol κοιµιθέντες ἐν Χριστῷ, ἀπώλοντο. El iv 
τῇ ζωῇ ταύτῃ ἠλπικότες ἐσμὲν ἐν Χριστῷ µόνον, 
ἐλετινότεροι πάντων ἀνθρώπων ἐσμίν. Ei νεκροὶ 
οὐκ ἐγείρονται, φάγωμεν xxi πίωµεν, αὔρ'ον γὸρ 
ἀποθνύσκημεν. Οὕτω δὲ δ.ακείµενοι, τί διοΐσοµεν ὄνων 
καὶ κυνῶν, ol μηδὲν τοῦ μέλλοντος φροντίζοντες, µό- 
vov τοῦ φαγεῖν φροντίζουσιν, εἷς ὄρεξιν (30) ἐρχόμε- 
vot xal τῶν {4 μετὰ τὸ φαγεῖν; ᾿Ανεπίστττοι vio 
εἶσι τοῦ νοῦ !9, τοῦ κινοῦντος ἔνδοθεν (31). 

VIII. Ὀναίμην ὑμῶν ἐν Κυρίφ. Νήφετε πᾶσαν 
ἕκαστος xaxíav ἀπύθεσθέ, xal τὸν θτρ.ώδη θυμὸν, 
καταλαλιὰν, συκοφαντίαν, αἰσχρολογίαν, εὐτραπελίαν, 
Ψιθυρισμὸν, φυσίωαιν 8, µέθην, λαγνείαν, φιλαργν- 
pav, φιλοδοξίαν, φθόνον, xal πᾶν τὸ τούτοις Guvtp- 
δὐν. Ἐνδύσασθε δὲ τὸν Κύριον ἡμῶν "7 (32) Ἰτσοῦν 
Χριστόν, xal τῖς σαρκὸς  mpóvotuv µτ ποιεῖσθε 
€; ἐπιθυμίας. Οἱ πρεσθύτεροι, ὑποτάσσεσθε τῷ ire 
σκόπφῳ’ ol διάχκονοι, τοῖς πρεσθυτέροις (33): ὁ λαὸς, 
t.i; πρεσθυτεροις καὶ τοῖς O:axóvotg (94). ᾿Αντίψ»- 
yos !9 (35) ἐγὼ τῶν φυλαττόντων ταύτην τὴν εὖτα- 
ξίαν' καὶ ὁ Κύριος εἴη uet! αὐτῶν διηνεκῶς (36). 

IX. Οἱ ἄνδρες, στέρἹετε τὰς Ὑαμετὰς ὑμῶν al qo- 
ναῖχες, τοὺς ὁμοζύγους (37) Οἱ παῖδες, τοὺς va- 
υεῖς αἱλεῖσθε 39 (36). ol γονεῖς, τὰ τέκνα ἐκτρέφετε 
ἐν παιδείχ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου. "Ta; ἐν πορβς- 
víq τιμᾶτε, ὡς Ἱερείας Χριστοῦ (39): τὰς ἐν σεµνό 
τητι χήρας, ὡς θωσιαστήριον θεοῦ (40). Οἱ δοῦλτι, 
μετὰ φόθου τοῖς χυρίοις ἐξυπηρετεῖτε οἱ Χύριοι, μι; 
τὰ φειδοῦς τοῖς δούλοις ἐπιτάσσετε. Mrbeiz ἐν ὑμῖν dj- 
γὸς ἔστω' µήττρ γὰρ τῆς ἑνδείας d; ἁργία (41). Ταῦτα 
οὐκ ἐπιτάττω, ὡς Qv ci, εἰ καὶ δέδεµαι, ἀλλ’ ὡς ἀλελ- 
ch; ὑπομιμνήσκω (42). Ῥζη Κύριος μεθ ὑμῶν ". 

Χ. Ὡναίμην ὑμῶν τῶν προσευχῶν. Ηροσεῦχεσθε, 
15 al. τὸν voov, — in 
10 a]. αἰνεῖσθςε et por [ttot:. 
* Const. ap. n, &. — *! ms. ἡμῶν. 


14 l * 1 ὁ 4 4 -- 
al. εἰσὶν ὀρεκτικοὶ καὶ τῶν. 
19 al. ἀντίφυχον. 


(37; A γυναῖκες, τοὺς ὁμηζύγους. Vet. vulgal. 
» et vos mulieres, diligite compares vestros, » qua 
in libris editis hactenus desiderata sunt. Ip. 

(98) Τοὺς γονεῖς αἰδεῖσθε. Ita Cod. Nydpruc., 
ubi Mediceus αἰνεῖσθε, Florentinus et Augustanos 
perperam, προηχεῖσθε, Vetus vulgatus, recte : « ho- 
norate parentes. » Anglican. « parentes prahono- 
rate. » Ip. 

(39) “Ἱερείας Χριστοῦ. Eusebius De laudibus 
Constantini, cap. 17, p. 661, γυναικῶν τε Ἱερες. 
Chrysostomus de Domnina : xa! Ἱερεα «iyw. 
« Quanto autem magis blasphemabile est, si qu& 
sacerdotes pudicitiae dicimini, impudicarum ritu 
procedatis culte et expictee ? » Tertull. i De cultu 
feminarum, 12. Proprie tamen sacerdotium ad mu- 
lieres non pertinet, ut diximus alibi. Vide Euseb. 
Demonstr. evang. v1, 6. Cor. 

(40) uc θυσιαστήριον Θεοῦ. Vid. not. in Poly 
carpi Epist. ad. Philippeus. Ussgn. 

(4) Μήτηρ γὰρ τῆς ἑνδείᾶς dj ἁργία. ]ta in pseo- 
do-Clementinis Constitutionib. lib. n. cap. 4: Mt- 
ττρ ἐστὶν ἡ ápyla τοῦ Atpo3* « Mater famis est iner- 
tia. » Ip. 

(&2) Ὑπομιμνύέσχω. Vet. Latin. « commemoro 
(ut habet Magdalenensis codex) vel (ut alii) « com 
moneo. » Ip. 


897 


ESPISTOLJE SUPPOSITITUE. -- AD ANTOCHENOS. 


898 


ἵνα Ἰησοῦ énitoyto. Πκαρατίθεµαι ὑμῖν τὴν ἐν Αντι” A ctum. Orate, ut Jesum  adipiscar. Commendo 


χείᾳ ᾿Εκκλησίαν' ἀσπάζονται ὑμᾶς αἱ ᾿Εκκλησίαι (43) 
Φιλιππισίων, Όῇεν xal γράφω ὑμῖν. ἸΑσπάζετει 
ὑμᾶς Φίλων ὁ διάκονος ὑμῶν, ᾧ καὶ ἐγὼ εὐχαριστῷ, 
σπο,δαίως μοι ἐν πᾶστω. ᾿Ασπάτετχ! 
ὑμᾶς ᾽Αγαθόπους (44) ὁ δ.άκονυς, ὁ ἐκ Συρίας, 0; 
ἀκολουθεῖ uot ἐν Χριστῷ. ᾽Ασπάσασθε ἄλληλους ἐν 
ἁγίῳ φ!ληµατ!. ᾽Ασπάζομαι πάντας καὶ πάσας, τοὺς 
» X , - "Ej t 0 , ' 8 IO 1 R4 -t 
ἐν Χριστῷ. "Ερμῥωσθε σώματι xai ψυχΏ καὶ πνεύματ" 
4 - 4 9 -— 9 ν φ - 
iyC καὶ εἘμοῦ μὲ ἐπιλάθησθς. Ὁ Κύριος μεθ) ὑμῶν. 


e - ' 
UT, 28:025 





TOY AYTOY 
"pr στη (45) 
ΠΡΟΣ ANTIOXEIX 
ηνάτιος, ὁ καὶ  Otozópoc, Ἱ κκλησίᾳ Ttruivzm 
ὑπὸ θεοῦ, ἐκλελεγμένη ὑπὸ Χριστοῦ (46), παρ- 
οικούσῃ ἐν Κυρία, καὶ πρώτη Χλιστου ἐπυνυμίον 
λαθοὐσῃ, τῇ ἐν 'Avztogsla, & θεῷ ἡατρὶ, καὶ Κυρίῳ 
Ἰπσου Χριστῷ, gaze: (41). 
I. Ελαφρά uo: καὶ χουφχ τὰ ὀξσμὰ ὁ Kootoi τε- 
moinxi, µχθύντα 3δ (48) εἰνινσύειν ὑμᾶς, καὶ ἐν 
πάστ ὁμονοίᾳ caoxux τε καὶ πνευματ.κῇ οιάγειν. 


^. T . - * 9 ^t . , 
llapo*aÀt οὖν ὑμᾶς iy ὁ iat ἐν dli, 
25i, . -— ^. 7. , P P ).; L3 X. e. ) tj --ο 
ας" Us. περι 7 201,32 τες « ((3£t0Q fi EK T! (ss 


φλαττόμµενο! τὰς εἰσκομισάσας ! ai ἔτεις του πο, η- 
009, Em' ἁπάτῃ καὶ ἀπωλείᾳ τῶν πε:θοµένω» 


i 
^ * 
: κ.» 


B 


vobis Antiochenam Ecclesiam. Salutant vos Ec- 
clesiw Philippensium ; unde et scribo vohis. Sa. 
lutat vos Philo diaconus vester, cui et ego gratias 
ago, studiose mihi in omnibus ministrauli. 8clu- 
tat vos Agathopus diaconus, Syrus, qui me sequi- 
tur in Christo. Salulate invicem in osculo sancto t'*, 
Saluto universos et universas, qui sunt in Christo. 
Valete corpore, et anima, et spiritu uno: ac mei 
ne sitis immemores. Dominus vobiscumi sit. 








EJUSDEM 


AD ANTIOCHENOS. 


]gnatius, qui et Theophorus, Ecclesi:p α Deo miseri- 
cordi«m consecutz, clecte a Christo, habitanti in- 
Syria, et primum. Christi. appellationem  sor!itz, 
qua est Antiochiz *», in Deo Patre, et Domino 
Jesu Christo, salutem. 

I. Levia mihi ct portatu facilia vincula Domi- 
nus fecit, ubi didicissem vos pacem habere, ac in 
omui concordia et corporali et spiritali degere. 
«Obsecro itaque vos ego vinctus in Dumino,ut digne 
ambuletis vocatione qua vocati estis ^? ;»cavenles à 
mali hzresibus, qui sese impudenter ingesserunt 
ad fraudein et exitium illorum qui credunt ei : at- 


11” [ Petr, v, 14. 35 Act. χι, 26. 35 al. µαθύντ:. ?? Ephes. 1v, 1. ?* à]. εἰσκωμασάσας. 


(49) AV ἐκκλησία.. « Electz, » in. vetere vulga!o 
interprete additur, vel, « dilectee, » αἱ in Magda- 
lenensi ms. legitur. UssER. 


(44) ᾽Αγαθύπους, Desideratur hoc nomen in γιο - 
co Mediceo, et vetere Latino nostro interprete. In 
inscriptionibus vero illud siepius occurrere, notat 
Vossius, et apud Clementem Alexandrinum, in li- 
bro m Sétromatum ; ubi Valentini hieretici cilalur 
epistola πρὸς ᾽Αγχθύποβα, sive ad hunc ipsur , sive 
ad posteriorein ejusdem nominis alium. lluic au- 
tem nostro, « Reo Agathopodi » nomen fuisse idem 
existimat. Et quidem in Epistula ad Philadelphenos, 
tu:n codex Graecus Mediceus aux "Pip 'Ay207z5 721, 
tum Latinus noster inierpres « cum Που Agatlio- 
pode, » legit. Sed pr:eterquam quod eo in loco vul- 
gati libri αμα Paz (vel 'a554, ut est in ms.Floren- 
tino et xugustano, az ᾿Αγαθόποδ: nobis exliibeant ; 
in Epistula ad. ΦΙΛΙ 05, et nostri interpretis et 
ipsius libri Medicei lectio ;ut quidem a Vossio. iu 
pagina editionis su:e 7 est expressa) Reum habet 
eL Agathopum. de quo videnda nota nostra in illum 
ad Philadelphenos Epistolam. lp. 

(43) Ex hac epistola laudantur in Eclogarum Da- 
masceeni Claromontano ms. du:e sententia : quas, 
licet generatim Ignatio tribuantur in Damasceno 
excusa itt Parallel,, Z7, et Antonian:e Melissa lib.:, 
serm. 1&, frustra tamen nunc per editiones Igna- 
tianas quazreres. [1254 Αντιοχεῖς. Παςθενίας ζυ 

ὃν µτδενὶ ἐπιτίὴτι ἔπ,ισφαλὸς Υὰρ τὸ πρᾶγμα καὶ 
b νο ὁλακτον, καὶ µάλ.στα ὅταν κατ ἂν ἄγχην γίνεται. 
Ἐκ τῖς αὐτῆς ἐπ.στολῆς. Toi; νεωτέροις ἑπίτρεπε 
Ἰαμεῖν, ποὶν Ἡ ὁιατθγρῶσιν εἰς ἑταίρας. Cor. — In 
priuna epistola parte congeruntur ex Moyse οἱ pro- 
phelis varia de Christo testimonia : ut in Cosstitu- 
lionibus Cleimnentinis,lib. v, cap. 15 et 19.In iisdem 
Constitutionibus, lib. v1. cap. 28 de uxoruin officio 
hiec leguntur pracepta : Αἱ γυνχῖκές, ὑποιασσεσθε 
τοῖς ἰδίοις ἁνδράσ.' xal διὰ τιμῆς αὐτους ὄχετε, xal 


D 


p , , - 
Qó0 xai ἀγάτῃ δουλεύετε αὐτοῖς' ὡς P$, ἁγία Σάῤῥα 
4 9 94 9 ρ 
τὸν ᾽Αθραλμ ἑτίμα, οὐδὲ ἐξ ὀνόματος αὐτὸν ὑπομέ- 
νουσχ Ὑχλεῖν,. ἀλλὰ κόριον αὐτὸν προσαγο:-ύουσα. 


CQ « Uxores, subjecta; estote propriis maritis, eosque 


honorat2, ac cum timore οἱ aujore eis servite : ut 
Sara femina sancta honore: habebat Abralim, 

quem ne nomine quidem suo appellare sustinebat, 

sed dominum vocabat ; » quie in hac epistola bre- 

vius ita suut expressa : αἱ γυναῖκες τ'μάτωσαν τοὺς 

ἄνὸ ας, ὣς σάρκα ἰδίαν' quoi ἐξ OvjuaToQ οὐτος 

τολικάτωσαν «24239. « Uxores honarent viros suos ut 
propriam carnein : nez ex nouiine eos appellareau- 
deant, » quasi mariti non gauderent. quo gaudent 
alii. « praenomiue dici, » inquit Cocus noster, qui 

addit, leviculum esse, sive sic, sive secus, molo 

honesto aliquo nomine uxores compellent viros in 

salutationibus suis simul conjungit auctor om20tz- 

νους, ἀναγνώστας, ψαλτὰς, πυλωροὺς. XYRUDvtAi,. 
el ἔπορχκιστᾶς, « subdiaconos, lectores, cantores, 

ostiarios, laborantes οἱ exorcistas ; » quin omnia 
officia unico laborantium. excepto: et a. pseudo- 

Clementein tpostolicissnis Constitutionibuslaudata, 

et Clementis atque lunatii temporibus posteriora 

fuisse, in Prolegomenorurn cap. 16, indicavi:nus. 

UsskR. 

(40) Ἐχλελεγμένη ὑπὸ Χριστοῦ. Vel. διὰ Χ;:- 
στοῦ, ut. habet Nydpruccianus codex Anglican. 
« dilecte ἃ Cliristo, « pro. « elect». Vulgatus in. 
terpres neutrum habet. 1p. 

(41) Χαίΐρειν. Χαίρε ἐν ἐπ'στολῆ πρῶτος AL vratut 

ρᾶψαι Κλέων ᾿Αθηναίοις, μετὰ τὸ λαοςὶς τὸν Πόλο». 
ἔνθε, καὶ τὸν ]ζωμ’κὸν Σπισκώπτοντα εἰπεῖν « Πρω- 
τος γὰρ ἡμᾶς, 0 Κλέων, Χαίρε προσ-ἵπας m5 X 
λυπῶν τήν x6À:v.»Ita Eumcarides Atticista,in Lexico 
suo, qued, ex bibliotheca Cisarea Viennensi a se 
descriptum, cominunicavit mihi diffusi politissi- 
moque doctrino vir Joannes Pricaus. Ip. 

(43) Μαθόντα. Μαθόντι ex Florentino codice le- 
gendum ; ut cum µοί congruat. De pace vero Ec. 


899 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


900 


tendatis vero apostolicze doctrinm, et legi ac. pro- A τῷ (49): προσέχειν δὲ τῇ τῶν ἀποστόλων διδαχᾖ, καὶ 


phetis credatis: abjiciatis omnem gentilem et Ju- 
daicum errorem : et nec multitudinem introduca- 
tis dcorum ; nec pramtextu unius Dei, negetis Chri- 
stum. 

II. Moyses enim Dei famulus fldelis, dicens: 
«Dominus Deus tuus,Dominus unusest ?? ;»»pet unum 
solumque pr«edicans Deum ; continuo confessus 
est etiam Dominum nostruim, dicens : « Dominus 
pluit super Sodomam et Gomorrham a Domino 
ignem et sulphur 50. » Ac rursus : « Et dixit Deus: 
Faciamus hominem ad imaginem nostram, et ad si- 
militudine: : etfecit Deus hominem ; ad imaginem 
Dei fecit illum **. » Deinde autem : « In imagine 
Dei fecit hominem. » Et quod futurus esset homo, 
inquit : « Prophetam vobis sussitabit Dominus de 
fratribus vestris, tanquam me ?5, » 

III. Prophetze autem, dicentes ex persona Dei : 
« Ego Deus priinus, et ego post haee, et pezeler 12e 
non est Deus 3$,» de Patre aniversorum ; dicuil 
quoque de Domino nostro Jesu Christo: Filius, 
inquiunt, « datus est nobis, cujus imperium super 
humerum ejus desuper; et vocabitur nomen ejus 
magni consilii Angelus, admirabilis, consiliarius, 
Deus,fortis,potens *? ; » de illius vero incarnatione: 
« Ecce Virgo in utero concipiet, et. pariet filium ; 
et vocabunt nomen ejus Emmanuel *? ; » item de 
passione : « Tanquam ovis ad occisionem ductus 
est, el sicut agnus coram tondente se multus *9 : 
et ego quasi agnus innocens ductus ad immolan- 
dum *!. » 


IV.Tum evangeliste,dicentes.unum Patrem solum 
verum Deum *! ; eliam que Domini nostri sunt non 
prietermiserunt,sed scripserunt : »[n principio erat 
Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat 
Verbum. lloc erat in principio apud Deum. Omnia 
peripsum acta sunt, etsine ipso factum est nihil 
quod factum est *3. » Et de incarnatione : Verbum, 
inquit, caro factum est, οί habitavit in nobis **; 


3? Deut, vi. & cum Marc. xii, 20. ?? Gon. 


Ax, 24. !! 


νόμῳ xal προφήταις πιστεύεν πᾶσαν ἸἹουδσϊκὴν 
καὶ λληνικὴν ἀποῤῤίψαι πλάνην' καὶ µύτε πλξθος 
0θεῶν ἐπεισάγειν, µήτε τὸν Χριστὸν ἀρνεῖσθαι προφά- 
σξι 759 ἑνὸς Θεοῦ. 

lI. Μωύσης τε γὰρ ὁ π'στὸς θεράπων τοῦ θεοῦ, εἷ- 
πών Κύριος 0 θεός σου, Kop:o; tic ἐστι (50), καὶ 
τὸν ἕνα καὶ µόνον χτρύξας θεὸν, ὡμολόγτσεν εὐθέως 
καὶ τὸν Κύριον ἡμῶν, λέγων Κύριος ἕθρεξεν ἐπ 
Σόδομα καὶ Γόμοῤῥα παρὰ Κυρίου πΌρ καὶ θεῖον 
Καὶ πάλιν [Καὶ] εἶπεν ὁ θεὸς ?!, Ποιέσωμεν ἆν- 
θρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν 9* (51), καὶ Ἐποίησιν 
ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον κατ εἰκόνα θερῦ ἐποίτσεν 


αὐτόν. Καὶ ἕξης ν κεἶκόνι θεοῦ ἐποίησε τὸν 
ἀ,θρωπον. Kal ὅτι evita: Άνθρωπος, rob 


Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος 34 — (52) ἐκ τῶν 
ἀδελφῶν ὑμῶν, ὡς Ot. 

Ill. 0: δὲ το 2ἆται, εἰπόντες ὡς 
Wig-. "hs ahi ποίοτως, XX. 
πλὴν ἐμοὺ οὐκ ἔστ' θεὺς (08, Tip) 65 Πκτοὺς τῶι 
ὅλων' λέγουσι xai περὶ τοῦ Κωρίου ἡἐμῶν Ἰησοῦ 
Χριστοῦ: Ylo;, φασιν 33 (64), ἐδόθη ἡμῖν, οὗ 3, ἀρχὴ 
ἐπὶ τοῦ (uoo αὑτοῦ (N5) ἐστιν ἄνωθεν καὶ καλεῖ- 
ται τὸ ὄνομα αὐτοῦ μεγάλης βουλῆς Αγγελος, 
θαυμαστὸς, σύμθουλος, θεὺὸς, Ἰσχυρὸς, ἐξουσια- 
στής' καὶ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ. Ἰδου ἡ 
Πα,θένος ἐν Ὑαστρὶ λήψέται, καὶ τέξεται υἱὺν, 
καὶ καλέσουτι, τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ἘἙμμανονήλ 
καὶ περὶ τοῦ πάθους Ὡς πρόθατον ἐπὶ σφαγὶν 
ᾖχθη, καὶ ὡς ἁμνὸς ἑναντίον τοῦ χείραντος αὐτὸν 
ἄφωνος κἀγὼ ὡς  Gzvlov ἄχακον ἀγόμενον τοῦ 
05:202. 

1V. Of τε εὐαγγελισταὶ, εἰπόντες,τὸν ἕνα Πατέρα μό. 
vov ἀληθινὸν Θεόν’ καὶ τὰ μετὰ τὸν Κύριον ἡμῶν 
o) παρέλιπον, ἀλλ᾽ ἔγραψαν (50) "Ev ἀρχῇ d»! 
Ἀόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν θΘεὸν, xai BW 
ἦν ὁ «Λόγος. Όῦτος ἦν ἐν dpyr π;ὺς τὸν Ow». 
Ηάντα δι᾽ αὑτοῦ ἐγένετο, xal χωρὶς αὐτοῦ ἔγέιτο 
οὐδὲ Év ὃ γέγονε (57). Kal περὶ τῆς ἑνανθλωπήσεως” 
'O Λόγος, φησὶ, σὰρξ ἐγένετο, xal ἐσκήνωσεν b 


ms. Κὂριος. 32 add. xal καθ’ ὁμοίωσιν. 35 Gen. 1, 20, 


4 , - 
i4 TjLaTuTWO) τοῦ 
ail lxx, xx: 


ien 
4 


21 ; Gen, v, 1 et ix, 6. 3) al. Κύριος 6 θεός, ?* Deut. xviii, 45 cum Act. in, 22 et. vri, 37. 9 Isa. xriv, 6.7 
al. φησίν. 35 Isa. ix, 6. ?? |-a vir, 14; Matth. 1, 23. *9 [sa. Lii, 7 cum Aot. viij, 32. *! Jerem. xr, 19, ** Joan. 


xvii, 13. 35 Joan.i, 1. * Joan. 1, 14. 


clesie Antiochene reddita,cujus hic facta mentio, [) Basilium iv, Conira Eunomium. Agnoscitur quoque 


videnda nota in « Epist. ad Philadelphenos.»Ussen. 

(49) Τῶν πειθομένων αὐτῷ. Anglican. « persua 
sorum ab ipso. » Vet.vulgat.« consentientiumcis;» 
αὐταῖς, haeresibus scil. Ip. 

(30: Κύριος st; ἐστι. Vel. vulgat. « Deus unus 
est. » uL in Marc. xi, 209. Nostri interpretis unum 
exemplar legit « Dominus,» alterum « Deus. » 
D. 

(51) Κατ᾽ e'xóva ἡμετέραν. Vel. vulgat. « ad ima- 
ginem et similitudinem nostram. » Anglican. « se- 
cundum imaginem nostram et secundum similitu- 
dinem. » Ip. 

I (32) Κύριος. Codex Florentinus : Κύριος ὁ θεός, 
D. 

(53) ᾿Εγὼ θΘεὸς πρῶτος, xx! ἐγὼ μιτὰ ταῦτα, 
καὶ πλὴν ἐμοῦ οὐκ ἔστι θεός. Isa xijv, 6. Eodein 
modo citatum habes Hecognit. i1, 6, el in. Exposi 
hone fidei Justino Martyri attributa, necnon apud 


primum Θεύς a vero Justino in Cohortatione ad 
Graecos. ab Eusehio Prep. evang. iu, 13 et ab. Epi 
phanio hzresi 62, cap. 2, apud quem tamen, cap. 
7 ejusdem hewr. et haer. 64, cap. 9, nequaquam 
leges. Cor. 

(34) Φασίν. Ita Augustan., ubi Nydpruccianus et 
Florentinus codex babet. φησίν, et noster inter- 
pres « ait.» Vulgatus vero παραφραστιχῶς: « ruür- 
sum prophet: proclamaverunt » (vel « clamave- 
runt,» ut est in ms. Petaviano) « dicentes.» Ussrs. 

(33) Ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ. Abest ab utroque ve- 
tere Latino interprete. Ip. 

(96) ᾽Αλλ’, ἔγραψαν. Vet. vulgat. « sed potius 
perscripserunt, » τε] « exacte scripserunt,» ul J& 
cobus Faber edidit. In. 

(57)"0 «£yovt. Abest ab utroque vetere Latino 
interprete. Ip. 


901 


EPISTOL/E SUPPOSITITLE. — AD ANTIOCHENOS. 


902 


ἡμῖν. καὶ Bog υὙενέσεως 95 Ἰησοῦ Χριστοῦ À necnon: Liber generationis Jesu Christi lii Davi, 


u:09 Δαθὶδ, 9109 'A62axp. Οἱ δὲ ἀπόστολοι, εἰπόντες 
ὅτ: θεὺς cl; (28) ἐστιν, εἶπον οἱ αὐτοὶ Ux: εἷς καὶ µ:- 
σίτης θερῦ xax! ἀνθρώπων) καὶ ti» ἐνσωμάτωσιν xii 
τὸ πάθος οὐκ ἔπῃσγύνθτσαν. TI γὰρ φησιν; "Ανθρω: 
voz ἸΙησοὺς Ἀριστὸς, ὁ ὁοὺς ἑαυτὸν ὑπὲρ τῆς τοῦ 
κόσμου ζωῆς καὶ σωτηρίας (39). 

V. Πᾶς οὖν ὅστις ἕνα καὶ µόνον (60) καταγγέλλει θεὸν 
ἐπ᾽ ἀναι ἔσει τῆς τοῦ Ἀριστοῦ θεότητος, ἐστὶ ὃ:ἀΐο- 
λος (6/), καὶ ἐχθρὺς πάσης δικχιοσΌντς' ὃ τὲ ÓnoAo- 
γῶν λοιστὸν, οὗ τοῦ ποιῄσαντος τὸν Χόσμον υἱὸν, 
8)A' ἑτέρου τινὸς ἀγνώστου, παρ) ὃν ἐκήρωξεν ὁ vó- 
Moe καὶ οἱ προφᾶται, οὗτος Οργανόν ἔστιν αὐτοῦ τοῦ 
διαθόλου. "O τε τὴν ἐνανθρώπησιν παβαιτοὀµενος, 
xa! τὸν σταυρὸν ἐπαισχυνόμενος, δι’ ὃν δεδεµαι, οἳ- 
τής ἔστιν ᾿Αντίχρίστος. Ὅ τε ψιλὸν Ἀνθρωπον λέ- 
γων τὸν Χρ:στὸν, ἑπάρατός ἐστι Χχτὰ τὸν πρωρήτην, 
οὐκ. ἐπὶ θ:ῷ πεποιθὼς, ἀλλ᾽ ἐπὶ Xvüzc mq 9:5 καὶ 
ἀλχρπὸς ἔττι, παβαπλγσίως τῖ ἁ ριομυρί1ῃι (827. 

Vl. l'ae3:a γράφω ὑμῖν. ὦ 59 99 ἄριστοῦ viilaia 
δὲ (63), οὐ συνειδὼς ὑμῖν (04) τὸ 12t02xo v2ovr ux ἀλλὰ 
προφυλαττόµενος ὑμὰς, ὡς Tacho τὰ ἑαυτοῦ τέκνα. 
Ώλέπετε οὖν τοὺς χαχεντρεχεῖς ἑργάτας, τοὺς ἐγθροὺς 
τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, τὸ τέλος ἁἀπώ- 
λεια (08), Ov. d, οὐξχ ἐν τῃ αἱσχήνῃ αὐτῶν. Βλί- 
πετε τοὺς χὂνας, τοὺς ἐνεοὺς (66), τοὺς ὄφεις τοὺς σ»- 
ρομένους (67), τὰ φ.λόδορα δὲ (68) ὁρακόντια, τὰς ἁππί- 

55 Matth. 1, 1. 
99 Joan vi, 10. 


iv 


€ ms. γεννήσεως 


*» [ Tim. 11, 5, 6. 5! T Joan. ir. 


" [ Cor. viu, &, 6 : Gal: i, 30. 
32 οἱ iv, 3 αἱ II Joan. vit. 


filii Abraham **. Apostoli vero, dicentes quod Dcus 
unus est *! ; iiden dixerunt, quod unus etiam est 
mediator Dei et hominum * ; nec. de incarnatione 
ac passione ejus erubuerunt. Quid enim inquit ? 
IIomo Jesus Christus, gdi dedit semetipsum pro mun 
di vita et salute ^9. 

Vr Omnis itaque qui annuntiat unum ac solum 
Deum, ut tollat Christi divinitatem, is est diabo- 
lus 59 et hostis omnis justtim ; et qui confitetur 
Christum non esse filium ejus qui mundum fecit, 
sed alterius cujusdam iguoti, preter eum quem 
lex praedicavit et prophete: is instrumentum est 
ipsius diaboli. Pari modo qui incarnationem reji- 
cit, et crucem erubescit, propter quam vinctus 
sum, Aic est Antichristus **. Qui vero Christum di- 
cit nudum hominem, maledictus est. jnxta pro- 
phetam, cum non in Deo confidat, sed in homine, 
quare et infructuosus est, quasi myrica silvestris 52, 

VI. Haec scribo vobis, o Christi novella oliva non 
quod conscius sim vos ita senlire, sed ut prieinu- 
niam vos, quemadmodum pater fllios suos.Cavete 
igitur improbe solertes operarios. inimicos crucis 
Christi ; quorum finis interitus, quorum gloria in 
confusione ipsorum *??. Cavete canes mutos, ser- 
pentes obrepentes, dracones squamosos, aspides, 


9 Ephes. iv, 5, 6: I Tim. n, 8. 
51 Jerem. xvii, ὅ. al, ὡς. 


ὃν al. νεολαία el νευλέα. ?? Philipp. ni, 18, 19. 5* 158. Lvi, 10... 9? al φιλόδωρα. 


(58! Et;. Deest in nostro interprete. Ussra. 

(59) Καὶ σωτηρίας. Abest ab utroque vetere in- 
terprete. Ip. 

(60) Ka! µόνον. Ποο quoque ab utroque abest. 
Ip. 

(61) Διάθολος. « Filius diaboli, » apud utrumque 
legitur. Ip. MEAM 

(027) Παραπλιησίως τῇ ἁγριομορίχῃ. Anglican. 
« proximus agresti myricee. » Vet. vulgat.« quemad- 
modum tamariscus qu:e est in deserto, » vel, ut in 
1195. legitur. « quemadmodum tamaritium (tama- 
ricum habet Petavianus codex!quod est indeserto,» 
ex Jerem xvii, 6, ubi apud. Hieronymum legitur: 
« Erit eniin quasi myrice in deserto ; » apud Áugu- 
stinum (contra Faustum.lib. xiu, cap. 1): « Et erit 
sicut tamarix qua in deserto est. » Nam « myricc » 
iliis « famarix » est. « scopis tantiim nascens ; 
"t apud. Plinium videre licet. lib. xriz, cap. 21, et 
lib. xxiv, cap. 9 cum lib. xvi, cap, 26. Ip. ] 

(63) "0 τοῦ Χριστοῦ νεελαία, Anglican. « o Chri- 
sti juventus. » Vet. vulgat. « cum sim Christi no- 
vellum oliva ; » ov, pro &, legens. In Nydprucciano 
codice νεολαία habetur ; quod Julio Polluci (libro i1 
Onomastici, cap. 6); « juvenum cotum » signiflcat. 
Cod. Florentin.: ὡς τοῦ Χριστοῦ νεολέα (pro, νο- 
Aaa). Ip. 

64) Ὑμῖν, Cod. Nydprucc. ὑμῶν. Ip. 

65) 'AmQÀt2a, ὦν ὁ θεὸς jd, χοιλία,« quorum 
Deus venter, » ex Philipp. 111, 19 additur in utroque 
vetere Latino interprete. Ip. 

(00) Κύνας τοὺς ἐνεούς. Insignis est. sed subob- 
scurus locus S. Epiphanii heresi 78, cap 3, ridiculo 
autem sensu in Latinum sermonem conversus: 
dag! γὰρ τοὺς λωτσῶντας κύνας ἐνενὺς γαλεῖσθαι, 
δὰ τὸ νωδοὺς ἀποτελεῖσθα: ix τῆς καταλιμπανοῦύστς 
αὐτοὺς διανοίας. « Narrant enim rabiosos canes ob 
id mulos esse,quoniam ipsa illos rabies edentulos 
facit. » Quís,oliseero, intellexerit hec ? Tu,secutus 


D 


magnum magistrum Hesychium qui docet per νωδόν 
mutum significari, mecum redde: « Aiunt enim 
rabiosos canes ἐνεούς (mutos) appellari, quod vocis 
expertes reddantur defectu sensus inferioris.»Cor. 
— Τους xjvaq τοὺς ἕνεους. Vetus vulgatus inter- 

res, « canes rabidos, » hic reddidit: sed supra,in 
ignalii Epistola a« Ephesios, ex Isai. Lxi, 10.« cunes 
mutos. » Noster contra interpres liic, « canes sine 
voce ; » illic, « canes rabidos, » vertit. Φασ᾽ γαρ τὠὼς 
λυσσῶντας χύνας ἐνεοὺς xaAstal)jat, 9:ὰ τὸ νωδ.ὼς ἀπο- 
τελεῖσθαι ἐχ τῆς καταλιµπαν,ύστγς αὐτοὺς δ'ανοίας͵ 
inquit Epiphanius, lieres, 78 Karà Αντιθινομχ- 
ῥιανιτῶν. « labiosos canes ob id nutos esse nar- 
rant, quoniam ipsa illos rabies edentulos facit. » 
'Eveo: enim, sive£vvsot vocabulum proprie « mutos » 
denotat: ut in Act. 1x, 7. Ussgn. 

(011 Yoo^piívouq. Verlevetur. forzan. à wonnullo 
« sibilante3, » ex Lexlei-. quae σύ-ειν etiam expo- 
nuni « sibilare. » Verba llieronymi sunt ad. fineni 
libri η Coinmentariorum in. 1suiam. ad cap. 5, vers. 
26: « Et sibilasse Dominum, vel traxisse eos de 
finibus terra. » ldemque observabis apud Olympio- 
dorum Catenz ad Job. xxvm, 23, in ἑξέλκηντα, et 
σοριγικός. Quem ad. textui. Latina Commentaria : 
« Alii dIxerunt, Plaudet (male in Hieronymo « plan- 
gel » ediderunt) super eum manibus suis. et trahet 
eum de loco suo. » Et. mox, « quasi sibilans. » 
Cor. — Τοὺς ὄφεις τοὺς sopoutoo»s. Anglican. 
« serpentes surrepentes. » Vet. vuleat. « serpentes 
super (ul. supra) pectus repentes : » Drunnerus :« si- 
nuosos serpentes; » Vedelius: « serpentes qui se 
trahunt per terram, » transtulit. Lsszn. 

(58) Φιλόδορα. Fronto Ducmus, «5X:30t4. Πο- 
chartus in Hierozoico, αἴολοδορα. Ego minori mu 
latione, φολίδηρα coujiciebam, Cor. — Τὰ φιλόδηρα 
ὀρακόντια, Vetus vulgalus : « drucones squamosos;» 
80 si φολίόωτά legisset, ἀπὸ τῆς ooAtBoz(Suide enim 

^ , . 
φολιδωτόν est λεπ,δωτήν, et Hesychio «olent, ν΄ 


903 


AD EPISTOLAS S, IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


904 


basiliscos, scorpios. Hi namque sunt thoes astuli δας, τοὺς Αατιλίσκοῦς, τοὺς σκ,ρπίους. ÜOÀ-o: v12 
, p P P UT 


simise hominum imitatrices. 

V]I. Pauli et Petri fuistis discipuli: ne perdatis 
depositum. Me.nentote Evodii digne beati pastoris 
vestri, qui primus constitulus est. ab apostolis ve- 
sler antistes. Ne probro afficiamus patrem ; simus 
genuini filii. non autem adulterini.Nostis quo modo 
vobiscum conversatus sim ; quiz presens dicebam 
vobis, hz:ec et absens scribo: Si quis non amat 
Dominum Jesum, sit anathema. Imitatores mei esto- 
(ο 0, Vice animarum vestrarum sim, eum Jesum 


55 al. παραχαταθήκην.  9* al. X; el ὡς οὖν. 


εἰσι θῶες (09) ἁλωποὶ (10), ἀνθρωπόμιμοι viz xot, 

VII. Παύλου καὶ Πέτρου γεγόνατε µαθηταί. μή ἀπο- 
λέσητε τὴν παραθήκην " (11). Μνημονεύσατς Εὑο- 
δίου (15) τοῦ ἀξιομαχαρίστου ποιµένος ὑμῶν, ὃς πρῶ- 
τος ἐνεχειρίαθη παρὰ τῶν ἁποστολων (73) τὴν ύμε- 
τέραν προστασίαν. Mi, Χαταισχύνωμεν τὸν πατέρα, 
Γενώμεθα γνήσιοι malc, ἀλλὰ μὴ νόθοι. Οἴβατε 
ὅπως συνανεστράφην (14) μεθ ὑμῶν ἃ 5) παρὼν (15) 
ἔλεγον ὑμῖν, ταῦτα xal ἀπὼν γράφω: Ei τις οὗ φιλεῖ 
τὸν Κύριον ᾿]ησοῦν, ἔστω ἀνάθεμα. Μιμηταί uoo 


60 [ Cor, xvi, 22, tv, 10. 


πίδας ἔχοντι). Anglican. « infoveatos dracones ; » B apostolorum successor ? » Ip. 


hoc est, φωλ'δωτά ἀπὸ τοῦ φ'ωλξοῦ (unde et ϱω- 
λεώλης τοῦ ὀρΊχηντος χ:'4. « latebrosum diaconis 
cubile. » a Plutarcho in libello de vefectu oraculo- 
rum noininatur). Vairlenius, «  dracunculos pel- 
lium amictu gaudentes,» hic reddidit,2zó τῆς δορᾶς. 
Brunnerus vero nazis ridicule : « amantes munera 
dracenes ; » quia in codice Nydprucciano, τὰ 2:25- 
2w22 Α2αχόντια legerat, qum etiam Florentini ms. 
lectio est. UssER. 

(69) θῶξς. « Bestio sunt ex hy:ena et luno gene- 
rata» et dicuntur lyc »ipantheri : vsloces enin sunt, 
licet habeant tibias breves : » ait liie nostri inter- 
pretis glossator. partim (οσα . illum lexicogra- 
phum secutus, ex quo ista trans-ripsit Phavorinus 
Cainers: θὼς ὁ JXoxoziwnaoq κα. *?biz3: Ow. 
Τα /εἲς γὰρ εἶσι., waiuio Όσα /Ωσκελεῖς ὄντες partim 
etiam llesychium, qui 6/02; exponit £722; ἐς ὑαΐνης 
xxi λύκ γινοένους. l)e lycopantlieri quoque. no- 
mine consentiunt alii. apud. Eustatlinum, in illud 
]liad. V: 

'Qusex;wt μὲν θῶες ἐν ὀχρδἁπτουσ.ν. 
Ωὓς λυκοτιοῇ Sum ἕννκὸ τσι) 0 ιο ο το στο) 
λυκοπανθήρων γλῆσιν ἔντεῦθεν ἴσως εὖρον o! πολλοί. 
Thoum vero meminerunt, llerodotüsio Melpoiuene, 
Aiistoteles in .Animalnea histor. lib. à, cap. 131 et 
cap. 4; Plinius lib. ver. Natur. Πιν cep. 35: 
Solinus Polvhist. cap. 30. ;Elianus De. annmalib. 
lib. 1. cap. 7: Oppianus lib. it Halieuticon :: Julius 
Pollux in Oomtustiz. lib. v, cap. 13 : Hesychius in 
θώς. el alii. Ip. 

(10) 'A? «^. Uterque vetus. interpres (ut et το: 
contior Joannes Brunuerus, « vulpes, » reddidit : ac 
αἳ 02oziuic scriptum fuisset. Et quidem tar in Di- 
lingana Paeciei editione qua «in Tierrina Brunneri, 
θῶςς, iX ozo*. distincte loguntuv. Verum po-terias 
lioc $£z:02z:x»: rectius accepit Morelius, et ad t^eos 
retalit, Hesychii auctoritito. fretus apud. quein 
legimus : "Nos, aree) Oni, πανοῦρ"ος, «on. 
Xs Ooirun xw ναχῳ Οἱ δὲ azavhg [να] κατὰ 
τιν CEU REIR apud quein καί del: πάση notavit 
Tnorndikins noster. οἱ 22zvc5 intellizenduin,ut in 
ilo Evangelii, αθανίζουσι τὰ πρύσωπα οτὼν, 
οἱ sic mani.estum crit quare sequatur : ἀνθτωπς- 
μιμοι ly cus. Dp. 

(11) Πααθήκην. Florentin. πι «κατ γην. In:5. 

(151 Μὐηδιορ. « Evodii » in cclibum catak go 
supra etiam faeta est menlio ab Epistolv ad Phila- 
delphenos. interpolatore. l558ov posteriores Graci 
appellant: eumdemque E3w2tizv e-se existimant, 
cujus inPhilipp. iv, 2 Paulus meminit: uti ex 
eorum Men:ro, ad Aprilisdiein 20 et Septemhris 7, 
collizitur. Ad hujus nominis vero ἐτυμολογίαν allu- 
dit Joannes Constantinopolitanus archiepiscopus 
(sive Chrysostomus ille fuerit sive Nesteuta potius) 
14 sermon^ De pseudo prophetis (tomo VII editionis 
Savilian:, pag. 2153): lJo3 Εορύδιος, 5, ελοθία τῆς vx- 
Χλησ-ας, καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων 9:190452: « Ubi 
Evodius ille, bonus odor Ecclesie, οἱ sauctorum 


')0£3: 
} 


ο 
* 


13) Ὃς πρῶτος ἐνεχειρίσῆη παρὰ τῶν  dmo- 
στόλων, Suidas: 'Lxi Ἀλκωδίου βασ.λίως Ῥωμπαίων, 
lii:209 τοῦ ἀποστ,λο» χε:ροτονήσαντος Eol6:0v ἓν 
Αντιοχείχ, Μετωυνοα«Ζθσαν οὗ παλχί λε μα τνοι Να- 
ζωραῖν. καὶ Ta^iAiio, Χριστιανοί. « Sub Claudio 
ltomanorum imperatore, Petro apostolo Enodium 
Antiochi: cntistidem ordinante ; qui olim Nazarzi 
et Galilei, mulato nomine Christiani sunt dicti ; » 
et in Ignatii nostri Actis, Melaphrastes : Ηέτρον μὲν 
γὰρ τὸν μέγαν E9,80o; ὁιαλέγετα", Eb3oóov ἐὲ 'byvi 
τ'ος «€ Magno Petro successit. Evodus. Evodo vero 
Igna!ius; » quem idcirco in sede Ántiochona ter- 
Lum post Petrum apostol.im episcopum exstitisse 
altirimant Hieronymus in. Neriptor. ecclesiast (αία- 
logo (in Ignatio) et Socrates lib. v1 Histor. ecclesiast. 
cap,8,licet :ecundum Origenes (homilia 6 in Lucam) 
et. Eusebius clib. 11, Histor. ecclesiast. vez. λε) eum 
nominet, ipso videlicet Petro excluso, ut communi 


ϱ totiusorhisapo-tolo,potius quamproprioAntiocheni 


gregis episcopo, Evodius enim, ut idem docet Eu- 
sehius (lib. i1, Hist. κεφ. x6), primus Antiochie 
fuit episcopus ; secundus Ignaltius.Et Actorum lzna- 
lii vetus scriptor ineditus : "Lrvaztoz ἐπίτκωπος τῆς 
5, ντι χείᾳ ἁγίας τοῦ θτοῦ ᾿γκλησίας δεύτερος oti 
τοὺς ἀπωστόλους γενόμενος, [ύδιον γὰρ δισδέκτὸ 
quanquam Baronius (ad annum 45, S 14 et an. 71, 
5 ΕΙ) et Haiioixius οί in. Vit. Ignatii, cap. 3, 
p.335: duos istos simul Antiochi constitutos fuisse 
episcopos colliguntex pseudo Clementis verbis illis, 
libro vi Coastitul. apostol. cap. &7: Αντιοχείας οἱ 
K355:02 μὲν ὑπ' ἐμοῦ Πέτρου, νότιος δξ ὑπὸ ll2»- 
λου. « Antiochi: Evodius a me Petro, Ignatiuse 
Paulo » episcopus ordinatus est, ita scilicet, ut alter 
iis qui ex circumcisione, alter vero iis qui ex gen- 
tibu- ad Ecelesiain venissent. priefectus faezit fiet 
ο: Ignatium ipsius Petri dextra episcopatum susce- 
pisse. doceant Theodoretus in 'Azz£zzo,et Felix Ill 
P2pà3 in epistola ad Zenonem imp.; quod post mor- 
tem Evodii faetuin, tradit Joannes Malela Antiache- 
nus, de Petro, in x Guroniel sui libro, ita scribens: 
δν τῷ 5ὲ Xetini αὐτὸν ἐν c4 CÜopq. διεργομένο 


"- ^ , * - . .! - e - . 4 ^ 
295090 9: Αντ. ες τος MIqXATQ. Guvsbr, τελευτῖ” 
LRL 4 9 , 
σοι lo060€ τὸν ἐπίσκυπων καὶ τατρ:ἄργην ἸΆΑντ- 
9 "ία , 8 - —- 9 .. .. , 
Jta 40. EAXOE τὸ σ(ζμα της ETITX TELS Αντιοχεῖσς 


soyAlus Ἰγνάτιος, τοῦ ἁγίου Ἰέτρου τοῦ ἀποστόλο» 
/ειροτονισαντος αὐτὸν καὶ ἐιθρονίσαντος « Dum 
Homam contenderet. per Antiochiam magnam itet 
co faciente, Evodum episcopurm elt patriarcham η’ 
Liochenum mori contigit ;et episcopatus magna Ai 
tiochie: ordinem suscepit lgnatius;sancto Petroape- 
stolo manus illiinponente,et in sede collocante.-lp. 

(τά  Xovawigvliozw«. [ία codex Nydpruccianus 
et l'lorenlinus ; consenliente etiain utroque vetere 
Latio interprete : nou zvv2v£to-ov,», ut legebalur 
in Auguslaro. Ip. 

(19) ᾽Απαρών. Pro ὡς codicis Augustani et Flo: 
renlini,et à; οὖν Nydprucciani, & Morelius reposuit: 
consentiente quoque utroque Latino interpr. I». 


905 


EPISTOL/E SUPPOSITITIJE. — AD ANTIOCHENOS. 


906 


γ/νεαθε. ᾿Αντιψυχον ὑμῶν γενοίµην, ὅταν Ἰησοῦ A adeptus fuero. « Memores estote vinculorum meo- 


ἐπιτύχω. Μνημονεύετέ uoo τῶν δεσμῶν. 

VII. Οἱ πρεσθύτερο!ι, ποιμάνατε τὸ ἐν ὑμῖν 
ποιµνίον, ἕως ἀνχλείξῃ, 0 θεὸς τών μέλλοντα ἄργειν 
ὑμῶν. Ἐγὼ γὰρ δη σπένδοµαι 9 (10), ἵνα Χριστὸν 
x1527,00. Οἱ G:x«ovot γινωτκετωσαν οἵου εἰσὶν ἀξ,ώμχ- 
τος, γαὶ σπουθαζέτωσαν ἀάμεμπτο: εἶναι, ἵνα dat 
μιμηταὶ Χριστοῦ. 'O λαὸς ὑποτασσίσθω τοῖς πρὲ- 
σθυτέροις xai τοῖς διχχόνοις. Αἱ maxpüivo: γινωσκε» 
τωσαν τίνι καθιέρωσαν ἑαυτάς. 

ΙΧ. Οἱ ἄνδρες στεργέτωσαν τὰς ὁμοζύγους, pv, µο- 
νεύοντες ὅτι µία ἑνὶ, οὐ πολλαὶ ἐνὶ (711) ἑδόθησαν ἐν 
tn κτίσε,. Al γυναῖκες τιµάτωσαν τοὺς ἄνδρας, ὡς 
σάρχα ἰδίαν' μηδὲ ἐξ ὀνόματος αὐτοὺς τολµάτωσαν 
χαλεῖν (78): σωφρονιζέτωσαν δὲ, µόνους ἄνθρας τοὺς 
ὁμοζύγους εἶναι νοµίζουσαι, οἷς καὶ ἠνώθτσαν κατὰ 
γνώμην θεοῦ. Ol Ἱονεῖς, τὰ τέχνα παιθεύετε παι- 
δείαν ἱεράν. "Τὰ τέχνα, τιμᾶτε τοὺς Ὑονεῖς, ἵνα εὖ 
ὑμῖν 1. 

X. Οἱ ὀεσπόται, μὴ ὑτερηφάνως τοῖς δούλοις προσ- 
έχετε’ μ'µούµενοι τὸν τλητικὸν (19) Ἰὼδ εἰπόντα" 
El δὲ καὶ ἐφαύλισα κρῖμα θερἀποντός µου, f; θερα. 
παΐνης µου, κρινοµένων αὐτῶν πρὸς μὲ" «xl γὰρ 
ποιήσω, ἐὰν ἔτασιν (80) µου ὁ Κύριος ποιῄήσηται ; 
καὶ τὰ ἑξῆς ἐπίστασθε. Ol δοῦλοι, μὴ παροργίζετε 
τοὺς δεσπότας ἐν μυδενὶ (81), ἵνα μὴ κακῶν ἀντηκέ- 
στων (82) ἑαυτοῖς αἴτιοι γένησθε, 

ΧΙ. Μηδεὶς ἀργὸς ἐσθιέτω, ἵνα μὴ ῥέμδος (83) γὲ- 
νηται καὶ πορνοσκόπος 7" μέθη, ὁρὴ, φθόνος, λοι- 
δορία , κραυγὴ , βλασφημία, μηδὲ ὀνομαξέσθω ἐν 
ὑμῖν. Al χῖραι μὴ σπαταλάτωσαν, ἵνα μὴ χατα- 
στρηνιᾶσωσι τοῦ λόγο». Τῷ ἹΚαίσαρι ὑποτάγητε (84/, 
ἐν οἷς ἀκίνδυνος ἡ ὑποταγή. Τοὺς ἄρχοντας μὴ ἔρε- 


δι [ Cor. tiv, 16 et xi, 1 ; Col. iv, 18. 
nt, 8. 


70 ms. πορνοχόπος, ^?! Ephes. v, 3. 


(16) Σπένδοµα:. Vet. vulgat. « festino ; » σπεύδω. 
Anglican. « sacriflcor, et tempus resolutionis mew 
instat, » ex II Tim. iv, 6. Ussrn. 

(71) O3 πολλαὶ ivi. Vet vulgat. « et non multe 
uni, » qu: verba ex Magdalenensi ms. reposuimus 

18:10, 

(78) Μηδὲ ἐξ ὀνόματος αὐτοὺς τολµάτωσαν xa- 
λεῖν. Roberti Coci dicacitatem non sequi, sed ex 


loco Constitutionum lib. vi, cap. 29 castigare debuit D 


Usserius. Itaque Epistol auctor consilium dat uxo- 
ribus, ut viros suos ex nomine non appellent ; quia 
sciebat a principe apostolorum laudariSaram,quod 
maritum vocaverit dominum. Exrecentioribus vide 
Casaubonum ad Theoplirastum, lüittershusium ad 
Salvianum, alios. 

Mitténda est domino (nunc nunc properale, puella,) 
Quamprimum nostra facta lacerna manu. 
Lucretia de Collatino marito, apud Nasonem Fa- 

storum 2. Cor. EM 
(79) Τλητικόν, Vet. vulg. « patientissimum, » 
quod Jobi Epitheton in nostro interprete deest. 
SSER. 
(80) Ἔτασιν. Hoc est, ἔξετασιν: ut ad locum 
hunc, Job xxxi, 13, Olympiodorus notat. Iain. 
(81) Ἐν μηδενὶ. Anglican. « in ira; » ac si, εν 
µηνιδι, legisset. πιο. 
(82) Κακῶν ἀνηχέστων. Anglican., « malorum in- 


PaTROL. GR. V. 


6*[ Petr. v. 2. 
*$ Ephes. v, 25 ; Col. ur, 19; Matth. xix, 4 ; Const. ap. vi. 29; I. Tertull. Apolog. 40. Min. l'el in 
Octavio. δἳ sphes. vi, 1-3 ; Const. ap. p. vut, c. 32 et vir, 19. 

7? [ Tim. v, 6, 11. 


rum *!, » 

VHI. Presbyteri, « pascite qui in vobis est gre- 
gem ?* ; » donec Deus designaverit eum qui prin- 
cipatum in vobis habiturus est. « Ego enim jam 
delibor δὲ, ut Christum lucrifaciam 95, » Diaconi 
agnoscant cujus sint. dignitatis; ac enitantur in- 
culpati esse, ut sint Christi imitatores. Populus 
pareat presbyteris et diaconis. Virgines agnoscant, 
cui seipsas consecrarunt. 

IX. Viri ament conjuges suas; memores quod 
una uni viro, non plures uni dale sint in creatione. 
Mulieres honorent viros suos ut propriam carnem 
nec ex nomine cos appellare audeant ; sint autem 
castae, solos conjuges suos, viros esse existiman- 


p tes quibus juxta Dei voluntatem junctre sunt 66, 


Parentes, erudite liberos vestros sacris disciplinis. 
« Filii, honorate parentes, ut bene sit vobis 97. » 


X. Domini, nolite superhe servis uti: imitantes 
patientissimum Johum, qui dicit: « Si vero et des- 
pexi judicium famuli moi, aut ancill:e mese, dis- 
ceptantium adversum me: quid enim faciam, si 
inquisitionem mei faciat Dominus 9*? et ea qua 
sequuntur scitis, Servi, nolite ad iram provocare 
dominos in ulla re; ne ipsi vobis sitis auctores 
immedicabilium malorum. 

XI. Nemo otiosus edat 9$?; ne vagus fiat et scor- 
tator. Ebrietas, ira, invidia, convitium, clamor, 
blasphemia, nec. nominetur in vobis?!. Viduo» non 
dedantse deliciis ; ne luxurientur in verbo?*, Cesari 
subjecti estote in iis, in quibus subdi nullum peri- 
culum est. 1 Principes nolite irritare ac exacerbare, 
93 al, σπεύδοµαι, 93 IE Tii. 1v, 6. 95 Philipp. 
68 Job. xxxi, 13, 14. δ II Thess. ui, 10. 

7 Damasc. Parall. 1, 21. 
sanabilium. » Vet. vulgat: « aliquid mali flat vo- 
bis ; » vel, ut Faber edidit, « aliqui male faciant 
vobis. » Igip. 

(13) Ῥέμθος. Anglican. « negligens » Vet. vul- 
gat. « vagus : ut in additionibus Epistole ad Phil- 
adelphenos. IBip. 

(84) Ti Καΐσαρι ὑποτάγττε, ἐν οἷς ἀγίνδυνος d 
ὑποταγή. Citatur a Jo. Damasceno in Paurallelis, lib. 
i, cap. 21, haec sententia : eoque respexit ineditus 
Actorum lgnatii nostri scriptor, cum "Trajanum 
inip. ila affatum eum fuisse refert : Tivac δε ἡ μῶν 
ἔγνως, στήσιν xal móÀsuov ἀγαπῶντας ; οὐγὶ δὲ ὑπο- 
τασσοµένους ἄρχίουσιν, ἐν οἷς ἀκίνόυνος dj ὑποταγή : 
quod a vetere interprete ita Latine est redditum : 
« Quem enim nostrum cognovisti bellum meditari ? 
εἰ non potius subjectos esse principibus, ubi non 
est periculosa subjectio? » Quo spectat et Polycarpi 
illa professio, in Smyrneusis Ecclesie epistola de ip- 
sius martyrio: Δελιδάγμεθ«α ἀργαῖς xai ἑξουσίαις 
ὑπὸ τοῦ θεου τεταγµέναις τιμΏν xata τὸ προσῆχονι 
τὴν μὴ βλάπτουσαν ἡμᾶς, ἀπονέμειν. Magistratibus 
οἱ potestatibus a Deo constitutis eum honorem,qui 
nostra saluti nihil afferat detrimenti,pro dignitate 
tribuere docemur, » et illud in Constitui. apostolic. 
lib. νι preceptum: Πάσῃ f22:2cla καὶ a2y $ ὑποτά- 
718 £v οἷς ἀρέςχει θεῷ. « Subjecti estote omui re- 
gno el potestati, in ijs que Deo placent. » IBip. 


20 


907 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


ne ansam detis eis qui iliam contra vos quarunt. A θίζετε εἲς ποροξυσμὸν, ἵνα μὴ δῶτε ἀφορμὴν τοῖς 


De incantatione, νο] obsceno puerorum amore, vel 
homicidio, supervacuum est scribere; quando et 
gentibus vetitum est illa patrare. Hac non ut apo- 
stolus przcipio, sed ut conservus vester commo: 
ncfacio vos, 

XII. ?* Saluto sanctum presbyterium, Saluto sa- 
cros diaconos ; et desiderabile mihi nomem illius, 
quem videam in Spiritu sancto locum meum te- 
nere, ubi Christum consecutus fuero: pro cujus 
anima sim. ?? Saluto subdiaconos, lectores. canto- 
res. ostiarios, laborantes, exorcistas, confessores. 
Saluto custodes sanctarum portarum, in Christo 
diaconissas. Saluto sponsas Christi virgines ; qui- 
bus utinam fruar in Domino Jesu. Saluto honestis- 


simas viduas. Saluto Populum Domini, a parvo B 


usque ad magnum ; et omnes sorores meas in Do- 
mino. 

XH. Saluto Cassianum, cum conjuge illius, οἱ 
chavissimis liberis. Salutat vos Polycarpus, dignis- 
simus episcopus ; cui et vos cura estis ; cuique vos 
commendavi in Domino. Et vero universa Ecclesia 
Smyrnsorum vestri memor est in precibus in Do- 
mino. Salutat vos Onesimus, Ephesiorum pastor. 
Salutat vos Damas, Magnesim episcopus. Salutat 


14 Gabriel Philadelph. De ordine sacerdotii cap. 3, I. ad. Heron. Ἱ. 


ζητοῦσι xa8' ὑμῶν. Περὶ δὲ γοητείας, ἢ παιδεραστίας, 
T, φύνου, περιττὸν τὸ γράφε.ν, ὁπότε ταῦτα καὶ τοῖς 
ἔθνεσιν ἀπηγόρευται πράττειν, Ταῦτα οὐχ ὡς ἀπό- 
στολος (85) παραχελεύοµαι, ἀλλ᾽ ὡς σύνδουλος ὑμῶν 
ὑπομιμνήσκω ὑμᾶς. 

ΧΙΙ. ᾽Ασπάζομάι τὸ ἆγιον πρεσθυτέριον (86). ᾿Ασπά- 
ζομα: τοὺς ἱεοοὺς διαχόνους (B7), xxi τὸ ποθεινόν uot 
ὄνομα, ὃν ἐπίδοιμι ἀντὶ ἐμοῦ (88) ἐν Πνεύματι &vlo, 
ὅταν Χριστοῦ ἐπιτύχω' οὗ ἀντίψυχον γενοίµην. ᾿Ασπά- 
ζομαι ὑποδιακόνους, ἀναγνώστας, ψΨάλτας, πυλωροὺς, 
τοὺς κοπιῶντας (89), ἐπορχιστὰς 76 (90), ὁμολογτ- 
τάς 191). ᾿Ασπάζομαι τας 77 φρουροὺς τῶν ἁγίων πυ- 
λώνων, τὰς Ev Χριστῷ δ.αχόνούς (913). 'Aaratoyuat 
τὰς γριστολήπτους παρθένους, àv ὀναίμην ἐν Kuply 
'Iroo5 (92) 19. ᾽Ασπάζομαι τὸν λαὸν Κυρίου ἀπὸ µι- 
κροῦ ἕως μεγάλου, καὶ πάσας τὰς ἁδελφάς µου ἓν 
Κυρίῳ. 

XIII. ᾽Ασπάζομαι Κασσιανὸν (93), καὶ τὴν ὁμόζυγον 
αὐτ' Ὁ, καὶ và οἰλτατα αὐτοῦ (94) τέχνα. ᾿Ασπάτε- 
ται ὑύμᾶς Ι]ολύχαρπος, ὁ ἀξιοπρεπὴς ἐπίσκοπος, ὃς 
καὶ µέλει περὶ ὑμῶν ᾧ καὶ παριθέµην ὑμᾶς ἐν Κν- 
pip 79. Καὶ πᾶσα δὲ ἡ Εκκλησία Σµυρνχίων µνηµο- 
νεύει ὑμῶν ἐν ταῖς προσευγαῖς ἐν Κυρίῳ. ΄Ασπάτετιι 
ops Ὀνήσιμος ὁ Ἐφεσίων ποιµήν. ᾿Ασπάζεται 9uà: 
*5 Const. ap. vut, 26. 23, 20, 28 


elu, 57. *?*al. ἐξορχ,στάς, 7 al τοῖς. 7? add. ex interpp. et Ep. ad. Her. ἁἀστάζομαι τὰς σεµνοτᾶτας 


χήρας. 7? ams. Φριστῳ. 


(83) Ταῦτα. οὐ ὡς ἀπόστολος. Vid. Prolegomen. 
ο. 5. UssER. ι 

(86) Πρεσθυτἐρ:ον. Ita legit etiam uterque vetus 
Latinus interpres : licet in vulgato Faber ediderit, 
« Presbyterum vestrum. » Ini. 

(87) ᾿Ασπόζωμαι τοὺς ἱεροὺς διακόνους. Gabriel 
Philadelpliis Metropolita apud Morinum : 'O ἅγιος 
μάρτυς γνατιος ἐν ταῖς αὐτοῦ ἐπιστολαῖς, κάν τῇ 
πρὸς Άντιοχον (i.e ᾽Αντιοχεῖς) saocd qnot « ᾽Ασπά- 
ζομαι ἱεροὺς θ:ακόνους, ὑποδιχκύνους, ἀναγνώστας, 
φάλτος, πυλωροὺς ἐπιορχκιστας, καὶ τοὺς λοιποῦς. D» 
Cor. 

(88) "Ov ἐπίδοιμ: ἀντὶ ἐμοῦ. « Heronem » diaco- 
num intelligit ; ut et postea, sub Epistoli finem: 
᾽Ασπάζομαι τὸν Gvv' ἐμρῦ μέλλοντα G3oyttv ὑμῶν. 
« Saluto eum qui pro me vobis futurus est antis- 
tes. » UssER. 

(89) Too; κοπιῶντας. Clero ascriptos vel annexos, 
quibus (ul cuui clero. Hoinano. apud Cyprianum 
loquar; incumbebat hoc opus,corporaa artyrumaut 
citeroruni sepelire. Copialas, χοπιατᾶς. χοπιῶντας, 
lipe est, laborantes, et laboratores, commemorant 


χάριτος θεοῦ, διὰ Χριστοῦ, ἐπιφοιτήσει τοῦ ἁγίο 
Πνεύματος ὁ γὰρ λαθὼν χάρισμα ἰαμάτων, δι) ἆπο- 
κα) Ίψεως ὑπὸ θεοῦ ἀναδείχνυται, φανερᾶς oar c πᾶσι 


 τῖς ἓν αὐτῷ χάριτος, « Exorcista non fit ordinatione. 


Spontanem enim benevolentirw est hoc certamen et 
gratiae Dei per Christum, superventione Spirilus 
sancti; nam qui accipit charisma curatjonum, 
per revelationem a. Deo declarutur, cum pateat 
ouinibus yratia quae est in ipso. IBip. 
.. (90) Ὁμολογητάς. Constitut. lib. vm, cap. 83: 
Ὁμολογητῆς 09 χειροτονεῖται, γνώμης γαρ τοῦτο χαὶ 
ὑπομονής' τιμῖς δὲ µεγαληγς Εἐπάξιος, ὡς οµολογήσας 
το ονυµα τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ αὗτου ἑνωςιο 
ἐθνῶν καὶ βασιλέων. « Confessor non fit ordinatione: 
hoc enim voluntatis est, et tolerantite , magno au- 
tein honore dignus est, ut qui nomen Dei et Cbristi 
ejuscoram gentibus etregibus confessus sit. » Ip. 
(91") Ασπάζομσι τὰς φρλυροὺς τῶν ἁγίων Tv 
λώνων, τὰς ἐν Χριστῷ διαχόνους. Anglican. « Saluto 
custodes sanctarum portarum, exsistentes in 
Cliristo ministros, » masculina pro femininis sub- 
stiltuens ; quod apud alium fortasse veterum nul- 


Constantius imperator Cod. Th. D. 1, lib. xui, tit. p lum, preeter hunc, et (quem eumdem nos quidem 


4, L. 15, lib. xvi, tit. 2; Epiplianius in Expositione 
tidei nur. 21. Justinianus novella 59 ; Grieci inOra- 
tionibus Lucernarii, Eucehologii p. 39 et Gloss» a 
Vulcanio collecte p. 30. Fossariorum etiam clerico- 
rum inentio in Epistola de septem gradibus Ecclesize 
tom. IX IHlieronyini. « Clerici, inquit verus Hierony- 
mus epist. 49, quibus id oflicii erat, cruentum linteo 
cadaver obvolvunt, et fossam humum lapidibus con- 
struentes, ex more tumulum parant » Mitto nota 
noinina vespillonuin. lecti-ariorum, decanorum.ba- 
julorum, sandapilariorum, νεκροθαπτῶν, νεκροφό- 
βων. τῶν τῇ κλίνῃ ὑπηρετουμένων, Ti (oupisov τῶν 
χλινῶν vel τῆς κλίντς. elc., item locum Epiphanii 
her. 76, num. 1 aliaque sexcenta. Gor. — KRortov- 
τας. Vid. Prolegomen. cap. 16. UssER. 

(90, Ἐπορκιστάς. Cod. Nydprucc . εξορκιστάς. 
Constitut. apostol. lib. vui. eap. 26: Επορκιστὴς οὗ 
χειροτονεῖται, εὐνορίας Υὰρ ἐκουσίου τὸ &rz0AOv καὶ 


esse existimamus) Clementinarum Constitutionum 
(lib. viu, cap. 28) interpolatoaem, portarum custo- 
dia diaconissis commissa fuisae legeretur. Àpo- 
graphum vero nostrum Florentinum hic habet: 
Ασπάζομαι: τοὺς opoopouc τῶν ἁγίων πυλώνων' tX 
ἐν Ἀριστῷ διακόνους ἀσπάζομαι, τὰς χριστολήπτοκ 
παρθένους. IBID. 

(92) Ἰησοῦ, Noster interpres hic addit: « Saluto 
venuerabilissimas viduas, » ut et vetus alter : « Se 
luto pudicissiwas viduas. » Sic enim ex Magdale- 
nensi codice edidimus : ubi alii « virgines » b&- 
bent. IBiv. 

. (93) Kaco:avóv. « Hospitem meum, » addit edi- 
tio vulgata Latina : ut in Epistola ad Heronet., 
et (quod notandum) ad Marian. Castabalensem quo- 
que. Ibip. 

1 (94) Φίλτατα αὐτοῦ. Abesta nostro interprete. 

Bib. 


909 


EPIJSTOL/E SUPPOSITITLE. — AD EERONEM. 


910 


Δημᾶς 9 (05), ὁ Μαγνησίας ἐπίσκοπος. ᾿Δσπάτεται A vos Polybius, Tralleorum. Salutant vos Philo et 


ὑμᾶς Πολύθιος, ὁ Τραλλαίων. ᾽Ασπάζονται 9! ὑμᾶς 
Φίλων xal ᾽Αγαθόπους, οἱ διάκονοι, οἳ συνακόλουθοί 
μου. ᾿Ασπάσασθε ἀλλήλους ἓν ἁγίῳ φιλήματι. 

XIV. Ταῦτα ἀπὸ Φιλίππων Ἱγράφ ὑμῖν. 'Ej2w- 
µένους (06) ὑμᾶς ὁ ὢν μόνος ἀγέννητος, διὰ τοῦ πρὸ 
αἰώνων γεγεννηµένου, διαφυλάξοι πνεύµατι xal σαρχί᾽ 
καὶ ἴδοιμι ὑμᾶς ἐν τῇ του λριστωῦ βασιλεία (91). 
ἑΑσπαάζοµαι τὸν ἀντ ἐμοῦ μέλλοντα ἀρχειν ὑμῶν) οὗ 
xal ὀναίμην ἐν Ἀριστῷ. "B2puc0e Ot καὶ Χριστῷ, 
πεφωτισμµένοι τῷ ἁγίῳ Ηνεύματι. 


ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ 


ΠΡΟΣ HPQNA. 


Διάκονον Αντ'οχείας (98). 

Ἰγνάτιος, ὁ xai θεοφόρος, τῷ θξεοτιμήτῳ καὶ ποθει- 
νοτἁτῳ, ὃἓ σεµνοτάτῳ (99), Χριστοφόρῳ, Πνευ- 
µατοφόρῳ, Ὑνησίῳ τέχνῳφ (1) ἐν πίστει xai 
ἀγάπῃ, "Hpwvi διακόνῳ Χριστοῦ, ὑπηρέτῃ θεοῦ, 
χλρις, ἔλεος, xai εἰρήνη ἀπὸ τοῦ παντοκράτο- 
poc θεοῦ, xai Χριστου ᾿ἴησου του Κυρίου ἡμῶν, 
του µονογενους αὐτοῦ 1ἱοῦ, « του θόντος tav. 
τὸν ὑπὶρ τῶν ὁμαρτιῶν ἡμῶν (2), ὅπως ἐξέλι- 
ται ἡμᾶς ἐκ του ἐνεστῶτος αἰῶνος Άπονηρου (3), » 
xai σώσῃ tq τὴν βασιλείαν αὐτο τὴν ἔπου- 
ράνιον. 

I. Παραχαλῶ σε iv θΘεῷ προσθεῖναι τῷ δρόµῳ σο», 
xai ἐκδικεῖν 209 τὸ ἀξίωμα. Της συµρωνίας τῆς πρὸς 
τοὺς ἁγίους φρόντιζε. Τοὺς ἀτθενεστέρους βάσταζε, 
ἵνα πληρώσῃς τὸν νό μον του Χριστου. Νηστείαις καὶ 
δ«ήσεσι σχόλαζε, ἀλλὰ μὴ ἀμέτρως, ἵνα μὴ σαυτὸν 
καταθάλῃς. Οἶνου καὶ κρεῶν μὴ πάντη ἀπέχου' οὗ 


50 f. Δάμας. 
αρ. vir, 20. 


(95) Av uae. Vet. vulgat. « Damas ; » rectius, ut 
in Epistola ad Magnesianos, indeque apud Euse- 
bium, lib. i Hist. κεφ. As. Ilic vero desideratur 
nomen hoc in nostro interprete. UssER. 

(96) Ἐῤῥωμένους. Anglican. « Sanet ; » sed le- 
gendum « sanos, » 1βιο. 

(97) Βασιλείᾳ. Anglican. « adventu. » Inip. 

(98) [n hac epistola notata sunt nonnulla, Cle- 
mentinarum Constitutionum imaginem proferentia: 
ut illa.sub ipsum epistola initium : 0ἴνου xai κρεῶν 
μὴ πάντη ἀπέχον οὐ γάρ ἐστ'. βδελυκτά (Τὰ γὰρ 
ἀγαθὰ τῆς γῆς, φησὶ, φάγεσθε, καί: "δδεσθε κρὲκ ὡς 
λάχανα, εἰο.), ἀλλὰ μµεμετρηµένως xai εὐτάχτως, 
ὡς Θεοῦ γορηγοῦντος. Τίς γὰρ φάγεται, ἡ τίς πίεται 
παρὲς αὐτοῦ ; ὅτι εἲ τι κχλὸν, αὐτοῦ: καὶ εἰ τι ἆγα- 
θὸν, αὐτοῦ. « Vino et carnibus ne prorsus abstineas: 
nec enim abominanda sunt.Bona terrz,inquit, co- 
medite. Et : Edite carnes ut olera,etc. Sed omnia haec 
moderate et ordinate usurpa, velut. Deo suppedi- 
tante. Quis enim edit, aut. quis bibit, sine eo? Quo- 
niam sí quid pulchrum, ipsius est ; et si quid bonum, 
ipsius est ; » quibus consimilia sunt ista, libro vn 
Constitut. cap. 21: Περὶ δὲ βρωµάτων λέγει σοι ὁ Κύ- 

toc* Τὰ ἆγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε, xat [ᾶν κρέας 
eser ὣς Àxyava Χλόης. οἱο., ὅτι εἲ τι καγὸν, αὖ- 
τοῦ, καὶ εἲ τι ἀγαθὸν. αὐτοῦ. Σῖτος νεανίσκοις, καὶ 
οἶνος εὐωδιάζων παρθένοις. "Tig γὰρ φάγετα:, fj τίς 
πίεται παρὲξ αὐτοῦ ; « De cibis vero ait. Dominus : 
Bona terras comedite ; et : Omnem carnem edite, ut olera 


C 


ει al. ἀσπάζεται, 9)! 1 Cor. xur, 12. 


D 


Agathopus,diaconi,comiles mei. « Salutate invicem 
in osculo sancto 53. » 


XIV. Hoc e Philippis scribo vobis. Is qui solus 
ingenitus est, per eum qui ante semcula natus est, 
custodiat vos incolumes spirituetcarne ;et videam 
vos in regno Christi. Saluto eum qui vobis pro me 
princeps erit ; quo etiam fruar in Christo. Valete 
Deo et Christo, illuminali Spiritu sancto. 





EJUSDEM 
AD HERONEM. 


Diaconum Antiochio 


Ignatius, qui et Theophorus, a Deo honorato et ez- 
optatissimo, ornatissimo, Christifero Spiritifero, 
germano filio in fide et charitate, Heroni diacono 
Christi, famulo Dei, gratia, misericordia et paz 
ab omnipotenti Deo, et Christo Jesu Domino πο: 
stro, unigenito ejus Filio, « qui dedit semetipsum 
pro peccatis nos(ris, ut eriperet nos de praesenti 
saculo nequam **, » et salvaret in. regnum suum 
celeste. 


I. Obsecro te in Deo, utadjiciasad cursum tuum, 
et dignitatem tuam vindices. Concordie erga san: 
ctos curam habe. Imbecilliores porta, ut impleas 
legem Christi *5. Jejuniis et precibus vaca, at non 
immodice,ne ipse te dejicias. Vino et carnibus ne 
prorsus abstineas : nec enim abominanda sunt 16: 


5 deest in ms. δὲ (αἱ. 1, 4. 55 Gal. vi, 2. 8* Const. 


herba etc. ; qnoniam « si quid pulchrum,ipsius est ; 
et si quid bonum,ipsiusest.Frumentum adolescen- 
tibus etodoratum vinum virginibus.Quis enim edit, 
aul quis bibitsineeo? » Lbi utrobique eodem modo 
citatur locus Zacharia ix, 17,qui apud LXX ordine 
inverso legitur : 'Oz: εἴ τι ἀγαθὸν, αὐτοῦ, καὶ εἶ τι 
x1À5v, αὐτοῦ. Adverbia vero illa, µεμετρηµένως xat 
εὐτάκτως, ex Constitutionum lib. 1, cap. 9, traducta 
fuiss^, Carolus Bovius observavit, ut quod ix τῶν 
τεσσάρων στοιχεων( « ex quatuor elementis » ), 
Adami corpus confectum fuisse dicitur,ex libro vri 
Constitut., cap. 12. et ejusdem libri capite 32, quee 
de mutuo conjugum officio hichabentur : quemad- 
modum et ex variis Constitutionum locis, que de 
diaconi et episcopi munere hic leguntur. Ipip. 

99) Σεµνοτἀτφ. Neque in Nydprucciano codice 
habetur, neque in Florentino,neque in nostro in- 
terpre'e. Isi. 

(1) Ενευματοφόοῳ,  Yvralip -ixw. Prius epithe- 
ton abest a Nydprucciano codice ; posterius, ut vi- 
detur, a nostro interprete: apud quem « spirituali 
filio, » tantum legitur. [sip. 

(2) Ὑπὲρ τῶν ἁλαρτιῶν ἡμῶν. Noster interpres 
legit : ὑπὲο ἡ ιῶν καὶ τῶν ἆμαρτῶν ἡμῶν. IBrp 

(3) Πονη οοῦ. Vet. vulgat. « maligno » (non, ut 
editi libri habent, « in ligno ») vel, « nequam : » 
ut in Baliolensi codice legitur, et in nostro inter- 
prete. IBip. 


911 


AD EPISTOLAS $. )IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


912 


Bona enim terrz, inquil,comedetis 9, Ac: « Edetis Α (22 ἐστι βδελυκτά (4). Τὰ 430. ἀγαθὰ τῆς £c, φησὶ, 


carnes sicut οἰογᾶ ἴδ, » ]tem: « Vinum lwtificat cor 
liominis,et oleum exhilarat,et panis confirmat $9 ;» 
sed moderate ac ordinate,vclut Deo suppeditante. 
« Quis eniin comedet,aut quis bibet sine illo *9? » 
Quoniam « si quid pulchrum, ejus est. ; et si quid 
bonum,ipsius δὲ. » Lectioni attende ; ut non modo 
ipse leges noveris,sed et aliis casdem interpreteris, 
tanquam Dei athleta. « Nemo militans implicat se 
negotiis secularibus ; ut ei placeat qui illum in 
inilitiam ascripsit. Si vero etiam quis certet, non 
coronabitur, nisi legitime certaverit **, » Vice ani- 
mo (ue sim ego vinctus. 

II. Quicunque dixerit quidpiam, prater ea qua 
constituta sunt, tametsi fide dignus sit, jejunet 
licet, quamvis in virginitate degat, quamvis signa 
edat,quamvis prophetet ; lupus tibi censeatur, sub 
ovina pelle, ovium necem moliens 9?, 51 quis cru- 
cem neget, el passionem erubescat, sit tibi ut ipse 
adversarius : « Etsi distribuatin cibos pauperum 
facultates suas, etsi montes transferat, etsi tradat 
corpus suum incendio 95,» sit tibi detestandus. Si 
quis aspernatur legem, aut prophetas, qua Chri- 
stus pri»sens implevit, sit tibi ut. Antichristus. Si 
quis Dominuin dicat inerum hominem, Judaus esl 
Christi interfector 58, 

Iit.«Viduas honora,qua vere vidu:e sunt *5.»Pu- 
pillis patrocinare. Deus enim est pater orphano- 
rum, et judex viduarum ?. Nihil sine episcopis 


n 


or[c20t. Kal Ἔδεσθε  x2ía ὡς λάχανα. Hat 
Oivog; εὐφραίΐνι µαχαρδίαν ἀνθρώπου, xai ἔλαιον 
Ἱλορύνει, xal ἄρτος στηρίζει ἁλλὰ µεμετρηµένως 
καὶ εὐτάχτως, ὡς θεοῦ γοργγοῦντος. Τίς γὰρ φάγε- 
ται, T, τίς πίεται παρὲς αὐτὸ»; "Ότι εἴ τι (ὅ) x22, 
οὐτοῦ (0) καὶ εἳ τι ἀγαθὺν, αὐτοῦ. Τζ ἀναγνώτει 
πρόσεχε, ἵνα μὲ µήνον αὐτὸς εἷθῃις τοὺς νόµους, ἀλλὰ 
καὶ ἄλλοις αὐτοὺς ἐξηγῇ, ὡς θεοῦ ἀθλητής (7). 05- 
δεῖς στρατευόµενος (8) ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου 
πραγµατείαις, ἵνα τῷ στρατολογγέσαντι ἀρέσῃ. ᾿Εὰν 
δὲ καὶ ἀθλτ τις (0), οὐ στεφανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως 
ἀθλγέσῃ. ᾽Αντίψυγόν σου ἐγὼ 6 λέσµιος. 

ll. Ilà; ὁ λέγων παρὰ τὰ (10) ὁ-ατεταγμένα, xiv 
ἀξιόπιστος 3, χλν ντστεύῃ (101), xav παρθενεῦῃ, κὰν 
σημεῖα παιῖι, XA προφητεύχ, λόχος σοι φαινέσθω, 
ἐν προθάτου δορᾷ (12), προθάτων φθορὰν κατεργα- 
ζόμενος. Et τ.ς ἀρνεῖται τὸν σταυρὸν, xai τὸ πάθος 
ἐπαισγ”νέται, ἕστω σοι ὡς αὐτὸς ὁ ἀντικείμενος (13) 
Κἄν Ψωμίσῃ τὰ ὑπάργοντα πτωχοῖς,  xXv Όὅρη 
μεθιστᾷ, κἄν παραὸῷ τὸ σώμα tl; καυσιν, Es. 
σοι βδελυχτος. EU τις φαυλίζει τὸν νόµον, ἤ τοὺς 
προφήτας, οὓς 6 Χριστὺς παρὼν ἐπλήρωσεν, ἕστω 
σοι ὡς ᾽Αντίχριστος. Εἴ τις ἄνθρωπον (14) ψιλὸν Am 
τὸν Κύριον, ᾿]ουδαῖός ἐστι Χριστοκτόνος (12). 


. » ρ 
lI. Ἁήμας τίμα, τας Όντως χνµρας. Όργανων 
τρωστατο. 'Ü θεὺς γὰρ ἐστι πατὶρ τῶν ὀρφανῶν, 
b] 9 -— - ^ ,* - 
καὶ κριτὶς τῶν yrzpv. Mróoiv ἄνευ τῶν ἐπισχόπων 


8? [s3. 1, 19. 9? Gen. ix, 3... 99. Psal. cii, 15 ; Const. ap. 1, 9. 9 Eccl. 5, 22 in LXX. ?! Zach, ix, 107. 


*? I] Tim. i, 4. 
3. ? Psal. στι, 6. 


(4) O2 γάρ ἐστι (α]. eis) βθελυκτά. Vel. vulgat. ϱ textu desiderabatur) restituimus. IBip. 


« non enim [ex toto] sunt abominabiles.»Sed illud 
[ « ex toto » 1 a codice Magdalenensi et Petaviano 
recte abest. l'ssEn. E 

(8) "Oct εἲ τι Augustan. 6 τι e^. Ipip. 

(6) Αὐτοῦ. Anglican. legit, ἀπ᾿ αὐτοῦ 10. 

(1) Ὡς θεοῦ ἀθλητής. Patricius Junius supplen- 
dum existimat ex Apostolo, II Tim. 11, 3, «4«ozz- 
07,25», ὡς 8:02 ἀθλ. Ίπιυ. 

(8) Στρατευόμενος. « Christo, » additur in edit. 
vulygat. Latina ; vel « Deo, » ut iu Petaviano codice 
legitur. lsip. 

(9) ᾽Αθλῆ τις. Vet. vulgat. « vir athleta, » sic 
enim habent libri editi :ubi ms. Baliolensis et Mag- 
dalenensis, « ut athleta ; » Petavianus vero, multo 
rectius, « qui athleta, » legit. Inip. 

(10) 'O λέγων παρὰ τά. Cilatur à Jeremia pa- 
triarcha Constantinopolitano, in responso 1l, ad 
Wittenbergenses. Imp. mE 

11) Kzv νηστεύῃ. llabetur etiam in. Eclogis ins. 
Hegii 2445, cap. 104, sed abest a codice 040. Mox 
uterque liber, προθάτων loco προθάτου. Cor. — κάν 
ντστεύῃ. Deest in patriarcha citatione.  Ussen. 

(13) Αόκος so: φαινέσθω, ἓν προθάτηυ δορᾷ. 
Jerem. CP. : οὗτος προθατόσχηµος Άντικους. Vet. 
vulgat. : « Lupus tibi pareat » (sic enim habet ms., 
h. e. appareat) « in grege ovium.» nip. 

(13) Ὡς αὐτὸς ὁ ἀντ'πείμενος. Vet. — vulgat. 
« tanquam adversarius ; » Anglican. e sicut Anti- 
christus et adversarius. » Inip. 

(44) Ανθρωπον. Vet. vulgat. « hominemtantum ; » 
unde Morelius vocem µόνον : Anglican. « hominem 
nudum, » unde nos vocem $:2)2v que in Groco 


C 


*3 αν. vii, 15. 9 I Cor. xiu, 2. 99 I. Const. ap. n, 61 et vi, 5, 29 et vii, 38... 9. ] Tim. v, 


(10) Ἰουδαῖός ἐστι Ἀριστοκτόνος.  Salmasium, 
virum omni exceptione majorem, si meditate scri- 
psisset,secuti imprudenter honines docti affirmant 
non tantum etate Ignatii habuisse odium Eccle- 
siam in Judaeos, quantum in pseudo Ignatio hic el 
alibi apparet. Sed aut ego fallor, aut ipsi errant. 
Cur enitn, rogo te, apostolicis temporibus non au- 
dierint Judei quod erant, χριστοκτόνοι, χυριοκτόνοι 
γριστοφόνοι, γριστοµάχοι, προφιτοκτόνοι, ἀποχτεί- 
ναντες τὸν Νύριον xal τοὺς ἀποστόλους αὐτοῦ, ὁεδο- 
Ἱουραῖοι, etc. Quid vero acrius dici potest his que 
subjungo? Matth. xxit1,37:« Jerusalem,Jerusalem, 
qu:r occidis prophetas, etlapidaseos qui ad te missi 
sunt, etc. Act. ti1,13: Quem vos quidem tradidislis, 
et negastis aute faciem Pilati.judicante illo dimitti. 
Vos autem sanctum et justum negastis, et petislis 
virum homicidam dari vobis: Auctorem vero vite 
interfecistis. Act. vri, 51 : Dura cervice, el incir- 
cumcisi cordibus et auribus, vos semper Spiritut 
sancto resistitis; sicut patres veslri, ita el vos. 
Quem prophetarum non sunt persecuti patres vestri? 
Et occiderunt eos qui proeenuntiabant de adventu 
Justi,cujus vos nunc proditores et homicide fuistis. 
Qui accepistis legem in dispositione angelorum, el 
uon custodistis. 1 Thessal. v, 15 . Sicut et ipsia 
Judaeis, qui et Dominum occiderunt Jesum,et pro- 
plietas,et nos persecuti sunt.et Deo non placent, el 
omnibus hominibus adversantur,etc. Apocal. 1,9; 
Blasphemaris ab his qui se dicunt Judeeos esse, el 
non sunt, sed sunt synagoga Satanee. » Et cap. iij 
vers. 9 ; capite autem xi, vers. 8: ]n plateis aw 
tatis magna, qua vocatur spiritualiter Sodoma tt 


| 


913 EPISTOL/E SUPPOSITITIE. — AD HERONEM. 914 


πράττε (10): ἱερεῖς γάρ εἶσι' σὺ ὃξ διάκονος τῶν 1:- A facito ; sacerdotes enim sunt: tu vero sacerdotum 
ρεων. ᾿Εκεῖνοι βαπτίζουσιν, ἱερουργυῦσι, 99 γε:ροτο- — minister. 95 Illi baptizant, sacrificant, ordinant, 
νοῦσι (17), χειροθατοῦσι’ σὺ OE αὐτοῖς Orzxovetz ' (18), — manus imponunt : Lu vero illis ministras, ut Hiero- 
ὡς Στέφανος ὁ ἅγιος ἐν Ἱεροσολύμοις Ἰακώθῳ καὶ — solymis sanctus Stephanus Jacobo et presbyteris. 
τοῖς πρεσουτέροις (19). Τῶν συνάξεων μὴ ἂμξ-  Synaxes ne negligas. Omnes nominntim inquire. 
As: (20). 'BE ὀνόματος πάντας ἐπιζήτει. Ἀηδες — Nemo adolescentiam tuam contemnat ; sed exemplum 
σου, τῆς νεότητος καταφρονείτω, ἀλλὰ τύπος  csto fidelium in verbo, in conversatione *. 

γίνου τῶν πιστῶν ἐν λόγῳ, ἐν ἀναστροφῃ. 

IV. Οἰκέας μὴ ἐπαισχύνου:. κοινωνεῖ 5 γὰρ ἡμῖν IV. Famulorum te non pudeat; communis est 
xai αὐτοῖς ἡ φύσις *. Γυναῖκας μὴ βοελύττου' αυταί — enim οἱ illis et nobis natura. Feminas non abomi- 
Gs γὰρ γεγεννήχασι *, xai ἐξέθρεψαν (21). 'Ayaza» — naberis; ipse enim te genuerunt et educarunt. 
οὖν χρὴ τὰς αἰτίας τῆς Ὑεννήσεως, µόνον δὲ ix Kv- — Amare itaque eas oportet causas nativitatis, verum 
pie 9- ἄνευ δὲ γυναικὸς ἀνὴρ οὗ πα!θοπο:ήσει' τιμᾶν — duntaxat in Domino; sine femina quippe nunquam 
οὖν χρὴ τὰς συνεργοξὺς τῆς γεννήσεως, Όῦτε ἀνὴρ liberos procreabit vir; honorare igitur oportet 
χωρὶς γυναικός, οὖτε γυνἡ γωρὶς ἀνορὸς, εἰ μὴ —cooperatrices generationis ?. Neque vir sine mulie- 
ἐπὶ τῶν πρωτηπλάστων. Τοῦ γὰρ ᾿Αδὰμ τὸ σῶμα ἐκ B "ο, neque mulier sine viro *, nisi in primo formatis 
ἀῶν τεσσάρων στοιχείων’ τῆς δὲ Ευας, ἐκ τῆς πλε- — hominibus. Ad» namque corpus ex quatuor ele- 
px; τοῦ Αδάμ. Kal ὁ παράδοξος δὲ τοκετὸς τοῦ — montis ; Eve autem ex Adeo οοβία3. EL vero admi- 
Κορίο», ix µόντς τῆς llapüívoo* οὐ βδελυκτῆς οὗ- rabilis partus Domini, ex sola Virgine; non quod 
σης (22) τῆς νομίμου µίξεως, ἀλλὰ θεοπρεποῦς vz« — detestanda sit legitima commistio, sed quod ejus- 
γεννύσεως. Ἔπρεπε γὰρ τῷ Δημιουργῷ, μὴ xf, συν- modi partus deceret Deum. Decebat namque Crea- 
ήθει ἀποχρήσασθαι γεννήσει !0, ἀλλά τῇ παραδύξῳ — torem, non consueto sed admirando novoque uti 
xai ξένῃ, ὡς δημιουργῷ. partu, utpote opificem. 

V. Ὑπερηφανίαν — osoqz. Ὑπερηφάνοις γὰρ ἀν- V. Superbiam fuge. Superbis enim resistit Domi- 
τιτάσσεται Κύριος. Ψευλολογίαν βδελύττου. Απο — nus !! Mendacium detestare. Perdes enim, inquit, 
λεῖς γὰρ, φυησὶ (23), πάντας τοὺς λαλοῦντας τὸ — omnes qui loquuntur mendacium 13. Invidiam fuge ; 
ψεῦδος. Φθόνον φυλάττου (24y ἀρχηγὸς γὰρ !* auctor siquidem illius diabolus est; et successor 
αὐτοῦ ἔστιν {9 (25) 6 διάδολας, καὶ διάδοχος ὁ Κάῑν, — Cain, qui fratri invidit, ac ex invidia homicidium 
ἀδελφῷ βασκάνας, καὶ ἐκ φθόνο» φύνον Χατεργασά- ., perpetravit. Sorores meas hortare,ut Deum ament, 
µενος. Taic ἀδελφαῖς poo παραίνει ἀγαπᾷν τὸν θὲὸν, C solisque viris suis contente sint **, Itidem hortare 

** Const. αρ viu, 28. 9 deest in ms, ! al, διχκουῇ et Giaxóvet,. * I Tim. 1v, 19. ? ms. κοινή. 4 ms. 
πίστις. 5 ms. Tetevnsev. 5 ms. Χριστῷ. Ἅᾖ Const. ap. vi, 99. 9 I Cor. xi, 1. 3 Const. ap. vii, 12. 


19 ms, γενέσει. ac. 1v, 6 οἱ I Petr. v, ὕ. !*Psal. v, 7. '? desuntin ms. | πι, ἀδελφόν, '!*1. Const. 
apost. 1. vin, c. 32. 


4Egyptus, ubi et Dominus eorum crucifieus est. Cor. — constitutionis et χειροτονίας voce electionem intel- 
---- Ιουδαῖὸς ἐστι Χριστοχτόνος. Vid. Prolegomen., ligit; » etad quintum Laodiceni concilii canonem : 
cap. 14. Ussen. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τὰς  y&tpotovia; ἐπὶ παρουσἰᾳ 

(46) Νιδὲν ἄνευ τῶν ἐπισκόπων πράττει {0ηπ- ἀκροωμένων Ὑίνεσθαι. « Non oportere crealiones 
stitut. apostol. lib. n, cap. 27: "Avo τοῦ ἐπισκό- — fleri in prossentia audientium, » notam hanc ap- 
που μηδεν ποιεῖτε’ εἰ δὲ τις Ryo τοῦ ἐπισκόπου ποιεῖ — ponit: Χκιροτονίας ἐνταῦθα τὰς ψήφους ὠνόμασεν ὁ 
tt, εἲς μᾶτην ποιεῖ αὐτό) « Sine episcopo nihil fa- ακανών. « Creationes hoc loco electiones canon no. 
cite. Quod si quis sine episcopo faciataliquid,fru- ^ minavit. » Quomodo et ab Hesychio χειροτονία, 
stra illud facit. » Vid. Prolegomen. cap. 10. ΙΠιρ.  ἐχλογή exponitur. Vide Frontonem Duceum, iu 

(17) Χειροτονοῦσι, γειροθετοῦσ.. Conslitut. apo- notis ad initium homilie 1 Jo. Chrysostomi ad po- 
stol. lib. vin, cap. 28: ἸἨπίσκοπος χειροθετεῖ, χει- — pulum Autiochenum. 1810. 


ροτονεῖ, προσφέρει. « Episcopus manum imponit, (18) Διακονεῖς. Ita cod. Nydprucc. ubi Augustan. 
ordinat, offert, » ubi per χειροθεσ[αν confirmationis διακονΠ. Florentin. διαχόνει. IBtp. 
ritus designari putatur, ut ordinationis per χειρο- ( 9) lot; π;εσθωτέροις. « Caoteris » presbyteris, 


τονίαν: de qua Joannes Zonaras, in canonem 1 in editione vulgata Latina legitur ; sed contra ma- 
apostolorum : Nov μὲν fetoosovia χαλεῖτα, ἡ τῆς [) nuscriptorum, quibus nos usi sumus, fldem. Inpiv. 
χαθιερώσεως τοῦ ἱερᾶσθαι λαγόντος τελεσιουργία τῶν (20) Τῶν συνάξεων μὴ ἀμέλει. Vetus vulgat. 
εὐχῶν, καὶ τοῦ ἁγίου Ηνεύματος ἐπίκλησις ἀπὸ τοῦ — «Congregationem noli negligere. » Anglican. « Con- 
τὸν ἀρχιερέα τείνειν τὴν χεῖρα εὐλογοῦντα τὸν χειρο- — gregationes non negligas. » IBip. 


τονούµενον. Ἱάλαι δὲ καὶ αὐτὴ ἡ φῆφος χειροτονία (21) ᾖεγεννήκασι, καὶ ἐξέθρεφαν. Florentin. 
ὠνόμαστο. « Nunc quidem chirotonia vocaturabso- ὙΣγέννηχκαν καὶ ἀνέθρεψαν. TBip. 
lutio precum. sanctique Spiritus invocatio, dum 22) 03 βδελυκτῆς οὔστς. Vetus vulgatus, « Exse- 


sacerdotio quis initiatur, et consecrationem sorti-  crabilis quidem non videtur, » ubi negationem ex 
tur: ex eo dicta, quod pontifex extendat manum — Magdaleneusi ms. restituimus. Ipip. 

benedicens homini ad sacra deligendo, Sed ipsum (93) Φησί. Additum ex codice Nydprucciano. Ab 
suffragium quondam nominatum est chirotonia. » —. Augustano enim et Florentino aberal ; sicut etiam 
Indeque quartum Nicene synodi canonemcumillo — a nostro interprete, et Petaviano vulgate versionis 
apostolorum ita conciliat : 'O piv τῶν ἁγίων ἀπο- — exemplari. Ipip. 


στόλων “/ειροτονίαν τὴν καθιέρωσιν καὶ χειροθεσίαν (Φ4) Φθόνον φυλάττου. Vet. vulgat. « Invidiam 
ὀνομάζει" 6 δὶ τῆς συνόδου ταύτης χανὼν ΧΚαϊάστασιν — cave. » Anglican. » Ab invidia te custodi. » IBrp. 
xai χειροτονίαν τὴν ψῆφον χαλεῖ. « Apostolorum illo (235) Αὐτοῦ ἐστιν. Desunt in cod. Florentino. 


(canone), χειροτονίας nomine consecratio manuum- — nip. 
que impositio signiflcatur; hujus vero synodi canon, 


918 


et fratres meos, ut uxoribus suis sint contenti. Α xa! µόνον ἀρχεῖσθχι τοῖς ἰδίωις ἀνδράσιν. Ομοίως 


Virgines serva, sicut pretiosa Christi monilia. Lon- 
ganimis esto, ut sis multus in prudentia 15, Pauperes 
noli negligere, in bonis que tibi suppetunt. Elee- 
mosynis enim et fide purgantur peceata 18. 


VI. Teipsum castum custodi, ut Christi habhita- 
culum ; templum Christi es: Spiritus es inestru- 
mentum. Nosti quomodo te enutriverim. Nisi mi- 
nimus sum, xmulator mei esto ; imilare conversa- 
tionem meam. Non glorior in mundo, sed in Do- 
mino, Heronem filium mcum adhortor. Qui autem 
gloriatur, in Domino glorietur. *!. Utinam fruar te, 
fili exoptate ; quem custodiat solus ingenitus Deus, 
et Dominus Jesus Christus. Ne omnibus credas, ne 
oninibus confidas, neque si quis blandiatur tibi. 
Multi enim sunt ministri Satane ; οἱ qui cito credit, 
levis est corde *?, 

VII. Memento Dei, et nunquam peccabis. Ne sis 
duplex animo in precatione tua **. Beatus enim qui 
non ambipit ?*. Credu namque in Patrem Domini 
Jesu Christi, et in unigenitum ejus Filium ; quod 
ostendet mihi Deus Heronem superthronum meum. 
15 Adjice ergo ad cursum ; precipio tibi coram Dco 
universorum, et coram Cliristo, praesente et sancto 
Spiritu. et coram ministratoriis ordinibus ; custodi 
depositum meum, quod ego et Christus tibi com- 
mendavimus ; nec indignum te judices iis qui de 
te ostensa sunt a Deo. Coinmendo tibi Ecclesiam 
Antiochenam 3. Polycarpo vos commendavi in Do- 
mino Jesu Christo. 


16 Prov. xiv, 29; Const. apost. vi, 7. 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


Damasc. Parall. w:, 30. 





916 


καὶ τοῖς ἀθελφοῖς µου παραίνει αρκεῖσθαι ταῖς Ouo- 
ζύγοις (26). Ιίαρθένους φύλαττε, ὡς Ἀριστοῦ χειµή- 
λια. Μακρόθυμος ἔτο, ἵνα dj; πολὺς ἐν φρονή- 
σει (27). Τῶν πενήτων μὴ ἀμέλει, ἐν οἷς ἂν εὖπο- 
ρῆς !U. Ἐλεημοσύναις γὰρ καὶ πίστεσιν ἀποκα- 
θαΐροντα! ἁμαρτίαι. 

VI. Σεαυτὸν ἀγνὸν τήρει, ὡς θ5τοῦ οἰχητήριον 
νχὸς Χριστοῦ !9 ὑπάργεις' ὅ-νανον tb «53 [lvsóna- 
τος. Οἶδας ὅπως σε ἀνέθρεψα. E? καὶ ἐλάχιστός tips 
ζηλωτής µου Ὑενοῦ, µίμχσαί µσυ την ἀναστροφήν. 
U9 καυχωμιι ἓν κύόσµῳ, GÀÀ ἐν Κυρίφ' Ἡρων: τῷ 
ἐμῷ τέκνῳ 30 παραινὼ (28). Ὁ δὲ κα»χώμενος, lv 
Κυρίῳ καυχάσθω. ᾿Οναίμην σου, πα:θίον ποθεινόν 
οὗ φύλαξ γένητα: 3* ὁ μόνος (29) ἁγέννητος θεὸς, καὶ 
ὁ Κύριος ἸΙησοὺῦς Ἀριστός. Mi, πᾶει πίστευε, μὴ 
πᾶσι θάῤῥει, px 0E ἄν τις ὑποκορίζηταί σε. Πολλοὶ 
429 εἶσιν ὑπτηρέται τοῦ Σατανᾶ' xai ὁ ταχὺ ἐμπί- 
στεύων, κοῦφος τῇ, καρδίφ. 

VII. Μέμντσο τοῦ θεοῦ, καὶ οὐγ ἀμαρτήσεις mo: 
Mi, γίνου ὃψυχος ἓν mpostoyr σου. ἨΜακάριος 
3p 9 pi, διστάσας. Πιστεύω γὰρ εἰς τὸν Πατίρα 
τοῦ Κυρίου (30) Ἰτσου Χοιστοῦ, xal εἷς τὸν µονο- 
ενζ (31) Yióv, ὅτι δείξει uo: ὁ θεὸς (32) ρωνς 
ἐπὶ τοῦ θρόνου uo». Πρόσθες οὖν ἐπὶ τῷ δρόμῳψ’ ταρ- 
αγγἑλλω σοι ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων, καὶ ἐτὶ τοῦ 
Χριστοῦ, παρόντος καὶ τοῦ ἁγίου Ηνεὐματος, xal 
τῶν λειτουργικῶν ταγμάτων, φύλαξόν µου τὴν τχ- 
ραθήχην 37 (33), ἦν ἐγὼ και ὁ Χριστὸς παρεθἰμιθέ 
σοι, καὶ μὴ ἑαυτὸν ἀνάξιον Χρίντις τῶν δειχθέντων 3 
περὶ σοῦ τῷ θεῷ (94). ΠΗαρατίθηµί σοι τὴν ᾿Εχχλτ- 


C σίαν ᾿Αντιοχέων. Πολυκάρπῳ παρεθέμην ὑμᾶς iv 


κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ. 


UÜ al. εὐπορεῖς. |δ Prov. rv, 27. 


19? ms. θεοῦ. — 9 al. Ἴρωνα τὸ ἐμὸν τέχνον. — *! 1 Cor. 1, 31 οἱ ll Cor. x, 11. ?! ms. Qqivo:vo,. 9 Eccli. 
xix, & ?*Jac.1, 6 8. ?* ]. Const ap. viui, !1..— t9 1. ad Antioch. 12.— f' al. παρακαταθήχκην. — ? al. ór- 
χθέντων, ms. δοχθέντων. 1 1 inf. in 2 interpr. 

(26) ᾽Αγαπᾷν τὸν θΘεὸν, xxl μόνον ἀγκεῖσθαι .— licet a libro Magdalenensi pronomen absit, uta 
τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν. 'Ομρίως καὶ τοῖς ἀθελφοῖς — Grreco. ]Brp. 
µου πἀραίνει αρχεῖσθαι ταῖς ὁμοζογνις. Pro his (31) Tóv povoysvz. Αὐτοῦ additum reperitur in 


omnibus, in nostro interprete tantum legimus: 
« Sufficere conjugibus. » Conferendus locus siinilis, 
lib. vni Constitut. apostol. cap. 32: Ei μὲν οὖν ἔχει 
uvatax, 3, 7, γυνὴ ἄνδρα, ὃιὁαχσκέσθωταν Gpzsistjat 
ζαυτοῖς, « Si uxorem habet, aut mulier si virum, 
doceantur suis maritis uxores, οἱ suis uxoribus 
mariti contenti esse. » Usszn. 

(27) Maxoofüiuuog ἔσο, ἵνά ἧς πολὺς iv φρο- 
νήσε,, A Damasceno, libro in Parallel., cap. 3, 


producitur similis sentenlia, tauquam ex Ignatio : D 


« Nulla virtus ita sapientiain parere consuevit, ut 
lenitas. » Cui plane gemina etiam occurrit, in Con. 
sLitut. apostol. lib. vn, cap. 9: Γίνη» μαχρόβυμος' 
ὁ γὰρ το:οῦτος πολὸς ἐν φρρνήσε' Quo omnes origi - 
nem suam debent loco illi. Proverb. xiv, 20: Μα- 
κρόθυμος ἀνὴρ πολὼς iv ρρονήσει. Vir longani- 
mus multa prudentia preeditus est. [yip. 

(38) "Ἱρωνι τῷ ἐμῷ τέχνῳ παρχινῶ. Nydprucc. 
Ἡρωνα 55 ἐμὸν τέκνου παραινῶ. Priorem syntaxin 
noster expressit interpres, vertens: » EKroni filio 
meo moneo. » [InBip. 

(29) Μόνος. Vocem, « solus, »in editione vulgata 
LatinL, ex mss. restiiuimus. lpip. 

(30) Τοῦ K»p!ou. « Domini nostri. » vel, « mei » 
(variant enim hic mss.) luterque legit interpres, 


utroque vetere Latino interprete. IgBip. 

(32) Δείξει µηι 6 θεός. Vet. vulgat. « ostendit » 
(sic enim et vulgati libri habent, et noster legitin- 
terpres) « mihi Deus, » quod Dei nemen, in editis 
desideratum, ex mss. reposuimus. Huc vero (velad 
inscriptionem saltem hujus epistol:, quz in vul- 
gatis Latini interpretis collicibus legitur) respezil 
Ado : in cujus Martyrologio, ad xvi Kal. Novem- 
bris, adnotatur : « Natalis sancti Heronis, de quo 
beatissimo gnatio pergenti ad passionem revelatum 
est, quod Antioclienam post eum recturus essel 
Ecclesiam. » lai. 

(33) d)ofóv µου τὴν παραθήχκτν. Codex Flo- 
rentin. T2z02zat2(7x7». ut in I Timoth. vi, 20. 
Παρακαταθήκην ᾿Αττικῶς, παραθέκην Λ᾿)λληνικῶ, 
dici, notat in diclionum Atticarum et Hellenicarum 
Lexico Eumoerides. Vide quz supra notata sunt in 
Epist. ad Polycarp. lgin. 

(34) Tiv 6sc48ivttov περὶ σοῦ τῷ Op. Vet. vul- 
gat. « quam ostensa suul mihi de te a Domino » 
(licet a Petaviano codice postrema du:e voces ab- 
sint). Anglican. « exspectatis de te a Deo, » ac si 
δεχθέντων vel ἐκδεχθέντων legisset. Vedelius mavult 
δοχθέντων, « quam placuerunt, decreta sunt. s Cod. 
Florentin. τῶν δοθέντων περὶ σοῦ θε. Inrp. 


91'1 


VIII. 'Aenatovzal σε οἱ ἐπίσκοποι, Ὀνήσιμος, Βίτος, 
Δάμας,Πολύθιος, καὶ πάντες ol ἀπὸ Φιλίππων, àv Ἆρι- 
cti, ὅθεν καὶ Ἐπέστειλά σοι. "Ασπασαι τὸ θ:οπρε- 
πὲς πρεσθυτἑριον (335). "Ασπασαι τοὺς ἁγίους συν- 
ὁιακόνους σου, (v Ἐγὼ ὀναίμην ἐν Ἀριστῷ, σαραί τὲ 
xal πνεύματι. "Λσπασαι τὸν λαὸν Κυρίου, ἀπὸ μικροῦ 
ἕως µεγάλο», κατ ὄνομα οὓς παρατίθηµἰ σοι, ὡς 
Μωσῆς Ἰησοῦ τῷ μετ αὐτὸν στρατχγῷ. Καὶ μὴ σοι 
φανΏ βαρὺ τὸ λεχθέἐν. El γὰρ xai µή ἔσμεν το:οῦτοι, 
οἷοι ἐκεῖνοι; &ÀÀ' οὖν γε εὐχόμεθα γενέσθαι, ἐπειδὴ 
καὶ τοῦ ᾿Λθραάμ ἐσμεν παϊδὲς, "Ισχνε οὖν, ὦ Ἡρων, 
ἠρωϊκῶς (36) καὶ ἀνδρικῶς. Eb Qàp εἶσάξεις ἀπὸ 
τοῦ νῦν xal, ἔξαξεις τὸν λαὸν Kuploo τὸν ἐν Αντιο- 
χείᾳ καὶ ουχ ἔσται ἡ Συναγωγὴ Κυρίου, ὡς πρό- 
6ατα otc οὐκ ἔστι ποιµήν. 


EPISTOL/E SUPPOSITITLE. — AD HERONEM. 


À 


918 


VIII. Salutant te episcopi, Onesimus, Vitus, Da- 
ias, Polybius et omnes qui sunt Philippis, in 
Christo, unde et tibi scripsi. Saluta Deo decens 
presbyterium. Saluta sauctos condiaconos tuos : 
quibus ego fruar in Christo, et corpore et spi- 
ritu. Saluta populum Domini no:rinatim, a parvo 
usque ad magnum : quos commendo tibi, ut Moy- 
ses Jesu post se duci exercitus ?, Nec grave 
tibi videatur quod dictum est.Etsi enim non sumus 
tales, quales illi : verum optamus tales fieri ; quan- 
doquidem et Abraho filii sumus. Esto itaque fortis, 
o Hero, ut heroem ac virum decet. Nam tu indu- 
ces el educes?! posthac populum Domini, qui est 
Antioclice : et non erit Synagoga Domini, sicut oves 
quibus non est pastor 33. 


IX. "λσπασαι Καασιανὸν τὸν ξένον µου, xai τὴν σε- Β IX. Saluta Cassianum hospitum meum, el pudi- 


µνοτάτην αὐτοῦ ὁμόζυγον, xai τὰ φίλτατα αὐτῶν 
παιδία otc Our, 99 ὁ θεὸς εὑρεῖν ἔλεον παρὰ Κυρίου, 
ἐν ἐχείνῃ τῇ ἡμέρα, τῖς εἰς ἡμᾶς διακονίας (31): 
oUc xai παρατίθηµί σοι àv Χριστῷ. "Ασπασαι τοὺς ἐν 
Λαοδικείᾳ 3 (38) π᾿στοὺς ἅπαντας, κατ ὄνομα, ὲν Χρι- 
στῷ. Τῶν iv Ταρσῷ μὴ ἀμέλει. ᾽Αλλὰ συνεχέστερον 
αὐτοὺς ἐπίθλεπε, ἐπιστηρίζων αὐτοὺς εἷς τὸ Εὐκχγγέ- 
λιον (39). Μάριν τὸν ἐν Νεαπόλει τῇ πρὸς ᾿Αναζαρ- 
6ip (40) ἐπίσκοπον, προσαγορεύω ἐν Κυρίῳ 39. I1;óc- 
ειπε δὲ καὶ τὴν σεµνοτάτην Μαρίαν 51, τὴν θυγα- 
τέρα µου, ti» πολυμµαθεστάτην (Al) καὶ τήν κατ 
óixov αὐτῆς ᾿Εκκλησίαν (42), ἧς αἀντίψυχον γενοί- 
µην (43). τὸ ἐξεμπλάριον τῶν εὐσεθῶν γυναικῶν. 
Ὑγιαίνοντά σε καὶ iv πᾶτιν εὐδοχιμοῦντα, ὁ Πατὴρ 
τοῦ Χριστοῦ, δι) αὐτοῦ τοῦ Μ)νογενοῦς φυλάττοι ἐπὶ 
µήκιστον βίου χρόνον, εἰς ὠφέλειαν τῆς τοῦ θεοῦ Ἐκ- 
Χλησίας (kk). "Ἓῤῥωσο ἐν Κυρίψ, καὶ προσεύχον ἵνα 
τελειωθῶ (&5) 


39 Deut. xxxi. 
xlg Ὁ ms. Χριστῷ. 


[35] Τὸ θεοπρεπὲς πρεσθυτέριον. Tta et uterque 
vetus interpres : « Deo decens presbyterium, » li- 
cet, « Deo decentes presbyteros, » Jacobus Faber 
substituerit. Usszn. 

(36) "1oyv οὖν, ω, 'Iowv, Ttpuwixoz. Etsi affecta- 
tum hoc esse notet Vedelius, eaque ratione Igna- 
tianee simplicitati minus conveniens; tamen ex par- 
onomasia ista colligere liceat.non Eros, vel Εἴρων ; 
sed « Heros "dat apud Eusebium, lib. n1 Histor. 
χεφλ $] vel « Heron, » propriam fuisse Ignatii in 
sede Antiochena successoris appellationem. 1810, 

(37) Τῆς εἰς ἡμᾶς διχκονίας. In utroque vetere 
interprete Latino habentur ista ; sed non in Grweco 
Nydprucciano. IBip. 

(3 
Ip 


3! Deut. xxxi, 7, 27. 
7! abest a ms. 


) Ἐν Λαοδιχείᾳ. « Syri», » non « Asie. » 


ιο. 
(39) El; τὸ Εὐαγγέλιον. Anglican. « secundum 
Evangelium. » Vet. vulgat. « in Evangelio, » unde 
repositionem (que ab Augustano, Florentino et 
Nydprucciano codice aberat], in Greco hic reposuit 
Morelius. Ipip. 
(40) Ἐν Νεαπόλει τῇ πρὸς  'Avxtxo6. Non 
᾽Αναζαρκῷ, ut e Nydprucciano codice, a Tigurinis 
rperam est editum. Vide quc supra ad episto- 
am Marie Castabulensi attributam adnotavimus. 
Alia vero est Neapolis Macedonis, prope Philippos, 


cissimam ejus conjugem, charissimosque eorum li- 
beros: quibus det Deus invenire misericordiam a 
Domino in illa die?*, propter officium et ministe- 
rium erga nos: quos et commendo tibi in Christo. 
Saluta nominatiu omnes fideles qui sunt Laodices, 
in Christo. Eos qui Tarsi sunt ne negligas : verum 
studio magis continuo illos respice et visita, con- 
firmans eos in Evangetio Marim episcopum Nea- 
poleos qua cst prope Anazarbum, saluto in Domi- 
no. Saluta quoque honestissimam Mariam filiam 
meam, erudilissimam, et quz in domo ejus est Ec- 
clesiam 33, pro qua ego devovear ; qua specimen est 
piarum feminarum. Incolumem te et in omnibus 
probatum, Pater Christi per suum Unigenitum cu- 
stodiat ad longissimum vit: spatium, in Ecclesie 


C pei utilitatem. Vale in Domino, atque ora ut con- 


33 Num. xxvii, 17. 
35 Col. 1v, 45. 


D 


suumimer. 


* ips, ὁώσει. ?* JI. Tim. 1, 18... 95 al. Λαοδι- 


cujus supra in Epistola ad Polycarpum facta est 
mentio : alia heec in Cilicia, ad Pyramum fluvium 
sita, Ptolemmo (libro v, Geograph., cap. 12, Kx:- 
σάρειχ πρὸς ᾽Αναζαρθῷ appellata. Ipip. 

(4) Τὴν πολυµαθεστατην. Anglican. « multi- 
mode eruditissimam. » Vet vulgat. « qua est mul- 
tum » (ita enim habent ms., non, « abunde, » ut 
editi) « doctissima. » Inip. 

(i2) καὶ την xat οἴκον αὐτῖς ᾿ἘΕκκλησίαν. Clau- 
sula hzc que, ex Coloss. 1v, 15, desumpta in utro- 
que etiam Latino interprete habetur. a Gracco Nyd- 
prucciano abest. Ipip. 

(49) Ες &vtlyjogov γενοίμην. Anglican. « cui 
consimilis animae flam. » Vet. vulgat. « que facta 
est mihi pro anima mea, » licet postremum hoc 
pronomen in mss. non invenerim. Vid. Prolego- 
men. cap. 5. 

(44) Ττς τοῦ θεοῦ ᾿Εκχλησίας. Anglican. « Ec- 
clesie Christi. » Vet vulgat. « Ecclesie sus, » sic 
enim habet codex Magdalenensis; licet in aliis 
desit, « sum. » IBip. 

(&5) "Iva τελειωθῶ. Anglican. « ut perficiar. » 
Vet. vulgat. « ut consummer, » ita enim leyunt 
Magdalenensis et Petavianus mss. non, ut alii, « ut 
consummem. Amen. » 


919 





EJUSDEM 
AD PHILIPPENSES. 


De baptismate. 


Ignatius, qui οἱ Theophorus, Ecelesize Dei, miseri- 
cordium consecuta, in. fide et. tolerantia, et cha- 
vitate non ficta, quae est Plilippis: misericordia et 
pac a Deo. Patre, ct. Domino. Jesu Christo « qui 
est. salvator | oanniuic— hominum, | macüne  [fide- 
lium. *9. » 


I. Memores charilatis vestr:eet, propensi in Cliri- 
sto animi ; quz erga nos declarastis ; decere existi- 
nmavimus, ul. scriberemus ad celiaritatem: vestram, 
erga fratres benevolam, qua: ad Deum et animam 
perlinet ; οἱ comnionefaceremus. vos de cursu ve- 
stro iu. Christo, ut. idipsum dicatis omnes, unani- 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


, , 
wa ὁ x 
T 


920 





TOY AYTOY 


ΠΡΟΣ ΦΙΛΠΙΠΗΣΙΟΥΣ (9 


Περὶ βαπτίσματος 9? (41). 


θεοὈόρος, ἘΕκκλησίφ 0:92 ii 
, [4 - * LÀ 9 - 
Tuiru, t9 πίστει xai ὑπομονῖ, καὶ ἀγάπι 22- 
unpUpppp e M ἑ. d y l- - ἕλε - 3 4 

.. ολ τῷ. τη 05271) J tA! TOS, ον κ. £*2 "η 
ἀπὸ Θεοῦ ($8) Πατρὸς καὶ Κυρίου ᾿]ησοῦ Χρι- 
στο», «ὃς ἔστι σωτὶρ πάντων ἀνθρώπων, µἀλι- 
στα πιστῶ». » 


I. Μεν τα δνοι της αν άπες ὑμῶν X2: τῆς E) Χο.στῷ 
σπουδής, Tz ἐνελείξασθε εἷς ἡμᾶς, πρέπον (49) πι 
σ΄µεθα γράψαι πρὸς τὴν φιλάδελρον ὑμῶν κατὰ θεὺν 
quU) ἀγάπην, ὑπομιμνήσκειν (0) ὑμᾶς τοῦ ἐν 
X23: ὑμῶν δρόμου, ἵνχ τὸ αὐτὸ λέγττε πάντες, 
σ;μγ2οι, τὸ " ES 


- - * - 
φρονοῦντες, τῷ αὐτῷ κανόν. 


mes, idipsuin sentientes, in. cadem. fidei regula per- D τὶς πίστεως στοιχαῦντες (01), ὡς Παῦλος ona; ivov- 


9? deest in vet, edit. 99? I Tim. iv, 10, 

(40) Hanc ex omnibns Tenatio ascriptis epistolis 
unicam, in ea epistolarum Sylloge qua n. eter usus 
est interpres practcrmissam fuisse,initio 12 Prolego- 
menoruin nostrorum capituli declaravimus ; simul- 
que tum in eo, tum in duobus subsequentibus capi- 
tibus, scriptionis hujus et cum pseudo-Clementinis 
Constitutionibus consensioneum eta Cleimnentinorum 
atque Ignatianorum temporum rationibus dissen- 
sionem,pluribus explicavimus.Quibus et doclissimi 
Grotii censuram jam adjicimus, ex adnotationibus 
in Matth xxvir2, petitam τα Qui eam epistolam euin 
judicio leget, facile deprehendet dictionem et γσρα- 
κτζρα τοῦ λόγου loridiorem quam est !gnatii. Ni- 
mirum scripserat ad Philippenses Ignatius, ut Po- 
lycarpus meininit. Sed cum ea epistola non exsta- 


*! ms, 25:5. 


gnilàm, prorsus pernego. Ab Origene enim citatus 
locus ,« Principem seculi hujus Iatuit virginitas 
Mariie, »] in Ignatii a4. Ephesius epistola. αὐτολεξεί 
hodieque legitur: "EAage τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος 
τούτου ὃ παρθενία Μαρίας, κπὶ ὁ τοκετὸς αὐτῖς, 
cum simiolus illius in hac ad Philippenses epistola, 
sententiam tantum ejus in ista ad. diabolum apo- 
strophlie sic expresserit: Ηολλά σε λανθόνει, 3) π2ρ- 
θενία Μαρίας, 6 παράδοξως τοχξτής, « Multa te la- 
tuerunt: Mari: virginitas, et admirandus ille par- 
lus, » οἱ poslea: Ὅτι παρθένος $, τεχοῦσσ, Tyvoti. 
« Virginem esse qua parit ignorabas. » 

Sed et ex liisce. imitamentis colorem et linea- 
menta lguatii in traditis hic documentis clarius 
quàm in speculo recognoscere se profitetur Hal- 


ret, alia supposita est.Quare nec Tlieodoretus, nec ϱ loixius. « Hic enim,inquit.ut. in. Epistola ad Tral- 


Hieronymus, nec lulinus hanc agnoscunt. » 

Polycarpi tamen auctoritatem. illam premit hic 
Miestrieus. « Polvearpus ipse (inquilj vir apo- 
stolicus, expressum illius qua» ad Philippenses le- 
gitur, in suis ad illos litteris reddit testimonium.» 
Atqui vero singularem illam « quz ad Philippenses 
Ἰομίίαν » epistolum, ne vulgatus quidem Latinus 
Potycarpi Interpres (qui nou Miestroeum solum,sed 
eliam perspicacissimum Grotium decepil) sed epi- 
stolas numero plures hic. expressit : neque ullius 
omnino epistol:e ab ignatio ad Philippenses trans- 
nii3s28 genuinus Polycarpus omnino tieminit. Ubi 
enin in vulgato illius interprete « epistolas Ignatii 
quo transmisso sunt vobis, » legimus : « uobis, n 
pro « vobis, » substituendum esse constat, « se- 
cundum Eusebii lectionem eamdemque legitimam, 
et antiquioribus Groecis codicibus magis cousen- 
tientem ; » ut etiam αἆ ann. 109, 3 19, confitetur 
Baronius. De quo vidend Prologumen. noster cap 
2, et not. in ipsam Polycarpi ad Philippenses epi- 
stolam. 

Itaque Polycarpi auetoritate, ut. supervacanea, 
hic oinissa. non ignotam fuisse autiquis hanc san- 
clissimi martyris ad Philippenses epistolatn ex duo- 
hus locis inde desumptis concludit P. Ilalloixius 
(Apolog. pro scriptis Ignatii, cap. 3, p. 453) ; altero 
ab Origene, homilia 6 in. Lucam. producto ; altero 
ab Anastasio. preshylero, in Ecloge 7213tw» τῶν 
δυγατικὦν, cap. 1$, a Jacobo Sirmondo ipsi com- 
municato. Quod posterius de Anastasio,ego quidem 
facile admiserini ; uteunque Ιγνάτιος :05525«, £X 
τῆς ἐπιστολῖς πρὸς τοὺς ἓν Ταρτῷ nominatus hic 
ab eo reperiatur ; antiquioribus vero illis Origenis 
temporibus commentitiam hanc epistolam fuisse co- 


lianus, Christum vere natum, vere passum, vere 
crucifixum, non autem opinione tantum et imagi- 
natione docet, verbisque prorsus similibus. Hic 
eliam illa solita fundit monita : « Subjecti estote 
episcopo. presbyteris, diaconis. Invicem vos diligite 
in Domino, sicut Dei simulacra, » et alia ejusmodi. 
Jam illa verba nonne Ignatii ? « Orationes vestra 
ad Antiochenam usque. Ecclesiam extendantur, 
unde et vinctus abducor lhomam. » Item illa nonne 
styli ejus sunt? « Saluto sanctum episcopum Poly- 
carpum. Saluto sanctum episcopum Vitalium, et 
sacrum presbyterorum collegium, et conservos 
meos diaconos, pro quibus velim animam ponere » 
(ev ἐνὼ ἀντίψοχος γενοίµην). » Item illa : Μέμνη- 
σῃξ 90 τῶν δεσμῶν, ἵνα τελειωθῶ ἐν Xztotip, « Me- 
mentote vinculorum meorum, ut consummer in 
Christo. » Verum isla, et quie ejus generis adjici 
poterant, alia, non tam scripli germanitatem con- 
lirinant, quam idem mimi hujus artificium pro- 
dunt, quod tum generatim in Prolegomenorum no- 
strorum capite 5, Lum speciatim in dicta ad Tarsen- 
ses epistola patefecimus. UssEn. 

(11) Ηερὶ ῥαπτ.τµατος, Α codice Nydprucciano 
additamentum illud abest ; neque cum epistole ar- 
gumento convenit. Igip. 

(48) 0:99. In Miarstreei (et cum secuti Vedelii'edi- 
Lione, vox haic per incuriam est omissa. Ipib. 

(49) Πρέπον. Vet. Latin. « decenter, » vel, ul 
habent libri edili, « decens esse » Ipip | 

(201 Ἡπομιμνήσχειν. Vet. vulgat. « commonilos 
vos faciens cursus nostri, » vel, ut nos ex mss. 
edidimus, « commemorans vos cursus vestri (αἱ, 
nostri) in Christo. » lpi»p. 


($1) Τὸ Ev φρονοῦντες, τῷ αὐτῷ κακόνι τής κἰ. 


921 


EPISTOL/E SUPPOSITITLE. — AD PHILLIPPENSES. 


θέτει (82). El γὰρ εἷς ἐστιν ὁ τῶν ὅλων θεὸς, ὁ Πατὸρ A manentes **; ut Paulus vos admonebat. Si enim 


τοῦ Χριστοῦ, ἐξ οὗ τὰ πάντα' εἴς δὲ καὶ ὁ Κύριος 
ἡμῶν Ἰπσοος (53) ἎἈριστὸς, ὁ τῶν ὅλων Κύριος, 
6i οὗ τὰ πάντα. E) δὲ xai Πνεύμα ἅιου, τὸ ἑνερ- 
γῆσαν ἐν Μωσῃ καὶ προφήταις καὶ ἀποτ-όλοις ty 
δὲ x1l:0 Βάπτισμα, τὸ εἷς τὸν ϱἄνατον τοῦ Κυρίου 
ὃ,ὀυμενον 15 (53): µία δὲ zal (03) biz Ἐνκλη- 
σίχ΄ µία ὀφείλει εἶναι xal d, κατὰ ΧἈριστὺν πίστις 
Eig yàp Κύριος, µία πίστις, fv βάπτισμα" εἷς 
8:2; xa! [lato πάντων (56), καὶ διὰ πάντων (ὅ1), γαὶ 
iv πᾶσιν. 

ΠΠ. Eig οὖν 0:5; καὶ Πατὴρ καὶ οὗ δύ9,οὐθὲ τρεῖς εἷς 
ὁ ὤν, καὶ o)x ἔστι πλὴν αὐτοῦ, ὁ µόνος ἀλτθνός. 
Κύριος γὰρ, φτρσὶν, 6 θεός σου, Κύριος εἷς ἐστι (58). 
Καὶ πάλιν" Ο2Υ εἲς 0:5; ἔχτισεν ἡμᾶς (09); 027 
εἷς Πατὴρ πάντων ἡμῶν ; Ei; 65 καὶ Yló;, ἈΛήγος 
6s5« (60). Ὁ Μονογενὴς (61) γὰρ, οησὶν,ό ὧν εἲς τοὺς 
χόλπους τοῦ Πατρός. Καὶ πἀλιυ']εὲς Róptog Ἴπσους 
Χριστός. Καὶ ly ἄλλῳ' Τί ὄνομα αὐτῷ, $ τὶ ὄνομα 
τῷ Yid, ἵνα γνῶμεν (69); Et; 6$ xai ὁ Παράχλτ- 
τος (63). "Ev γὰρ, orci, καὶ Πνεύμα, ἐπειδὴ ἐκλή- 
0η μεν ἐν μ.ᾷ ἐλπίδι τῆς χλύσεως ἡμῶν. Καὶ πά- 
Àt* "Ev Πνεύμα ἐποτίσθτμεν, καὶ τὰ ἑξδῆς (61). 
Πάντα δὲ ταῦτα τὰ χαρίσματα 650» ὅτι ἐνεργεῖ EV 
καὶ τὸ αὐτὸ Πνεύμα, Oct οὖν τρεῖς Πατέρες (05), 
οὔτε τρεῖς Yiul, οὓτς τοςῖς ID 2223 6x01 ἀλλ) εἲς Haz7,2. 
καὶ sl; Σἱὸς, wa! εἷς Πα2αχλητος. Διὸ καὶ Κὐρ:ος (76) 
ἁποστέλλω» τοὺς ἀπηστόλωος μαθητεῦσαι πᾶντα τὰ 
ἔθνη, ἐνετείλατο αὐτοῖς βαπτίζειν sl; τὸ ὄνομα τοῦ 
Ηατρὺὸς, καὶ τοῦ 1οῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος" VI T: 
εἷς ἕνα τριώνυµον, οὔτε ες τρεῖς ἐνανθρωπήσαντας 
(67), ἀλλ᾽ εἰς τρεῖς ὁ-ιοτίµους (08). 


unus est universorum Deus, Pater. Christi, ex quo 
omnia ; unus autem et. Dominus nosler Jesus Chri- 
$tus, omnium Dominus, per. quem. omnia 9 ; unus 
autem et Spiritus sanctus, qui operatus est ^. in 
Moyse οἱ prophetis et apostolis ; unum vero et 
baptisma, quod in mortem Domini datur; et una 
quoque electa Ecclesia , debet esse etiam una se- 
cundum Christum fides. Urus enim« Dominus,una 
fidesjunum baptisma : unus Deus et Pateroinnium; 
et p^r omnia, et in omnibus 45, » 

II. Unus igitur Deus et Pater; et non duo.neque 
tres; unus qui est, nec est alius prieter ipsum, so- 
lus verus, Dominus enim, inquit, Deus tuus, Domi- 
nus unus est *. Et iterum: Nonne unus. Deus crea- 
vit 103? nonne unus Pater omnium nostrum ** ? Unus 
quoque et Filius, Verbum Deus. Unigenitus enim, 
inquit, qui est in sinu. Patris 9. Rursusque : Unus 
Dominus Jesus Christus V. Et alibi :« Quod nomen 
illi,aut quod nomen Filio,ut cognoscamus δὲ 2»Unus 
autem οἱ Paracletus. Unus enim, inquit, εἰ Spiri- 
tus : quoniam vocati sumus « in una spe vocationis » 
nostri 9? Et iterum:« Unum Spiritum potavimus: » 
ct reliqua. Omnes vero has gratias manifestum est 
quod« operatur unus atque idem Spiritus9?.»Neque 
igitur tres Patres, neque tres Filii, neque tres Pa- 
racleti, sed unus Pater,et unus Filius. et unus Pa- 
racletus, Quare. et Dominus mittens apostolos ad 
docendum omnes gentes, precepit illis ut « bap- 
tizarent in nomine Patris,et Filii, et Spiritus san- 
cti ^; » non in unum trinominem, neque in tres 


C incarnatos, sed in tres ejusdem honoris. 


** [ Cor. 1, 10 ; Philipp. 11, 2 et ir, 16. 59 I Cor. virt, 6. 4 I Cor. xir, 411. 9 ins. ὁιαδιθόµενον. ** Ephes. 
1v, 9. ? Deut. vr, & cuin Marc. 11, 29. ^85 Mal. 15, 10... 9 Joan. 1, 18. 9 1GCor. viui, ὐ. 9! Prov, xxx. 4. 8 


Ephes. 1v, 4. 55 [ Cor. xri, 13, 11. ** Matth. xxviri, 19. 


στεως στοιγοῦντες. Vet. Lalin. « unum sentientes ; 
in hoc ipso fidei canone fixi, » non, « tidei regulas 
praeceptaque feci ; » ut Faber edidit. Ussrn. 

(82; Ὡς Παῦλος ὑμᾶς ἐνουβέτει. [n epistola ad 
hos ipsos Philippenses, ubi eos monet, τῷ αὐτῷ 
στο:γεῖν πανόνι, τὸ αὐτὸ cosveiv, Phil. nt, 16. [pip. 

(53) Γησοῦς Χριστός in Codice  Nydprueciano 
et Florentino ; « Cliristus Filius Dei unigenitus, » 
in editione vulgata Latina additur. Inip. 

(94) Διδόμενον, Cod. Florentin. διαὸ.δόµενον. 
1810. 


(93) δὲ καὶ ὃ Ai, ex Cod. Nydprucc. additum est. 


IBib. 

(56) llavz5 πάντων. In vetere Lalina versione 
additur ex Ephes. 1v, 6, ó ἐπὶ πάντων. lip. 

(31) Kat διὰ πάντων. In codice Florentino deest. 
Ipip. 

(58) Κύριος et; i. Vet. Latin. « Dominus, » 
vel (ut habent libri impressi) « Deus unus est. » 
Vid. supr. not. in Epist. ad .iutiochen. Iuip. 

(39: 06 εἲς 8:0; ἔκτ'σεν ἡμᾶς; In Genevensi 
editione, typographi nerligentia, ista sunt omissa. 
Ι8ιο. 

(601 θεός. Ita cod. Augustanus et Florentinus ; 
et vetus interpres Latinus cod. Nydprucc. 8:05. 
15.0 

(61) Ὁ µηνογενής. Graece legi ὀμλγενής, perperam 
hic adnotavit Masireus. Ip». 

(62) Τι ὄνομα τῷ Yip, ἵνα γνῶμεν. In. Greco 
textu, Proverb. xx, 4, legitur: Τί ὄνομα τοῖς τὲ- 
Χνοις αὐτοῦ, ἵνα γνῷς ; licet in Hebreo etapud Au- 


gustin. epist. xix, quaest. 5, singulariter habeatur, 
« filii ejus. » IBip. 

(603) EX; δὲ xa: ὁ [Παράκλητος. Vct. Latin. e«Sci- 
lote autem.quia unus est etiam Spiritus sanctus » 
(abest hiec vox a Petlaviano ms) « Paracletus, sicut 
idem Paulus ait. » Igip. 

(04) "Ev Πνευμα ἐποτίσθημεν, xal τὰ ἑξῖς. Vet. 
Lat. Omnes, inquit, in. uno spiritu. potati sumus, et 
ita habent verba Apostoli 1! Cor. xu, 13. Πάντες 
εἰς & Ilveuua ἐποτίσθημεν. Inip. 

(68) Οὔτε οὖν τρεῖς Πατέρες, elc Non absimili 
modo Symbolum Athanasianum. Cor. 

(66) Διὸ καὶ ύριος. Lectionem Nydprucciani 
codicis, qui Διὸ καὶ, et Augustani, qui Ato. Κύριος 
habebat, simul conjunxi,uli et in vetere Latino in» 
terprete conjunctam reperi ; et in ms. Greco Flo- 
rentino, 4:9 καὶ ὁ Κὐρ. UssER. 

(07) Bic τρεῖς ἐνανθρωπήσαντας, ἀλλ. Yerba 
ista non reperiuutur in vetere interprete Latino :ut 
videndum sit, ne adjecta illa fuerint ad tegendam 
haresim de trium personarum incqualitate,quo in 
Latinis illis sese prodit : « Non in unum quemdam 
trinomium,neque in tres unius ejusdemque hono- 
ris. » Cum quibus comparanda, que de auctoris 
Arianismo in Prolegomenon 12 capite sunt produ- 
cta. Ipip. 

(68) Οὔτε εἷς ἕνα τριώνυµον, οὔτε slc τρεῖς ἕναν- 
θρωπήσαντας, ἀλλ᾽ εἷς τρεῖς ὁμοτίμους, In codice 
Regio 1036 cita! ετὀιώνυμαον, 


obts εἰς τρέ]ς. nunum 
trihotofnes, 








923 


neque Paracletus ; sed solus Filius ; non opinione, 
non phantasia ; s^d revera. Verbum enim caro fa- 
οί est 9. Sapicatia enim  zdificavit sibi domum *5. 
? Et natus est ut homo,Deus Verbum,cum corpore, 
ex Virgiue,sine viri cominercio. Virgo namque in 
ulero concipiet, et pariet filium **. Vere igitur. geni- 
tus est, vere crevit,vere comedit et bibit,vere ciu- 
cifixus et mortuus est,ac resurrexit. Qui hec cre- 
dit, ut res habet, prout factum est,beatus est. Qui 
non credit hac. scelestus est, non minus ac ii qui 
Dominurin cruci(ixerunt.Princeps cnim mundi hujus 
gaudet, cum quis crucem negarit, Cognoscit siqui- 
dem crucis coufessionem suum esse exiliuin ; id 
quippe trophieum est contra ipsius potentiam ; 
quod ubi viderit, norret, et audiens tinet. 


IV. Et vero ant^quam crucifixio facta esset, stu- 
debat ut fieret : et operabatur in filiis diffidentiz?? ; 
operabatur in Juda, in Pharistceis,in Sadducais, in 
senibus, in juvenibus,in sacerdotibus. Cum autem 
jam futuraesset, turbatur, et penitentiamimmittit 
proditori, et laqueum illi commonstrat, suspen- 
diumquo edocet ; terret quoque mulierculam, eam 
in somniis perturbans,atque u! a crucifigendo ces- 
saretur tentat, qui omnem rudenteimn moverat, ut 
eadem crux pararetur$ : non quod panitentia du- 
ceretur ob tantum malum,sic enim non malus esset 


AD EPISTOLAS 5. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


II. Unus enim, est homo factus; neque Pater, ΛΑ. 


ΠΙ. Eic γὰρ ὁ ἐνανθρωπήσας (60) ,οὔτε à Παττρ,ούτε 
ὁ Παράκλητος, ἀλλὰ μόνος (10) ὁ Υίός' οὗ δοχήσει, 
0) φαντασίᾳ, ἀλλ᾽ ἀλιηθείφ. Ὅ Λόγος γὰρ σὰρξ ἐγέ- 
vato (14). Ἡ γὰρ Σοφία (72) ᾠχοδόμησεν ἑαυτῇ 
οἴκον. Kai ἐγεννήθη ὡς ἄνθρωπος, ὁ θεὸς Ἀόγος, 
μετὰ σώματος, ἐκ τῆς ἸἹ[αρθένου, ἄνευ ὁμιλίας áv- 
δρός (13). Ἡ Παρθένος γὰρ (14) ἐν γαστρὶ λήψεται, 
καὶ τέξεται υἱόν. ᾽Αληθῶς οὖν ἐγεννήθη, 9? ἁλιθῶς 
ηὐξέθη (13), ἀληθῶς ἔφαγε καὶ ἔπιεν, ἀλιθῶς ἕσταυ- 
ρώθη xal ἀπέθανε καὶ ἀνέστη. 'O ταῦτα πιστε-σας, 
ὡς ἔχει, ὡς γεγένηται (10), µακάριως. Ὁ ταῦτα μὴ 
πιστεύων 99, ἐναγὴς, οὐχ Ίἅττον τῶν τὸν Κύριον 
σταυρωσάντων. Ὁ γὰρ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου, 
χαίρει ὅταν τις ἀρνῆται τὸν σταυρόν. Ὅλεθρον γὰρ 
ἑαυτοῦ (77) γινώσχει τὴν ὁμολογίαν τοῦ σταυροῦ' 
τοῦτο γάρ ἐστι τὸ τρόπαιον xazà τῆς αὑτοῦ ὄυνα µεως' 
ὅπερ ὁρῶν φρίττει, καὶ ἀχούων φοθεῖται. 

IV. Καὶ πρὶν μὲν γέντηται ὁ σταυρὸς, ἕἔσπευὸξ γενέ- 
σθαι τοῦτον 6ἱ: (78) καὶ ἐνήργει (29) ἐν τοῖς υἱοῖς 
τῆς ἀπειθείας ἐνήργει dv Ἰούδᾳ, ἐν Φαρισαίοις, lv 
Σαθδουκαίοις, iv πρεσθύταις, iv νέοις, ἐν ἱερεῦσι 
Μέλλοντος δὲ γίνεσθαι, θορυθεῖται, καὶ μµετάμελον 
(80) ἐμθάλλει τῷ προδότῃ. καὶ βρόγον αὖτῳ δείχνυ- 
σι, καὶ ἀγχόνην διδάσκει’ φοθεῖ OS καὶ τὸ ὙΥὔναιον, 
ἐν ὀνείροις αὐτὸ καταταβάττων — (81), καὶ παει 
πειρᾶται τὰ 95 (82) μετὰ τὺν σταυρὸν, ὁ πάντα κα: 
λων 95 χινῶν (89) εἰς τὴν αὐτοῦ κχατασχευήν [84/, 
oj μεταγινώσκων ἐπὶ τῷ τοσούτφ xaxo' 3 9 3p 


55 Joan. t, 14. Prov. ix, 1. V ]. Interpol. ad Smyrn. 1. * Isa vit, 44. deest in ms. 60 ms. πιστεύσας 


9! al, τουτο. ** Ephes. it, 2. 65 Matth. ** à 


τό, 95 al. χλλῶν τε xal. 66 al. εἰ. 


mirum Patres, aut tres Filios, aut tres Paracletos. { viri, » quod rectius ab aliis est expressum : « sine 


Vetus versio ob geminationem vocularum « in tres » 
ab exscriptoribus manca effecta est. Porro credere 
ἕνα τριώνυµον, μίαν ὑπόστασιν τριπρόσωπον xai τ2:ώ- 
νυµον. ἓν τριώνυμον πρόσωπον, trionymam solitarii 
Dei unionem, trinominem Deum, solam nominis 
Trinitutem sine subsislentiapersonarum,incurrere 
est in hiresim Simonis magi.et Sabellii ; quam 
catholicismalitioseimpingebant Ariani,orthodoxam 
fidem appellantes trionymamsectam,trium deorum 
hmresim. Trinitatis infidelitatem. ut et tribulorum 
seu Trinitatis professorum pertidian, atque trian- 
gulam impietatein.Ita enim deblaterant pseudo Οτί- 
genes et pseudo-Chrysostomus,ille ad Job 1, 17. hic 
in Matth. vu, 16. Omittebam monere vocem inter- 
pretis « trrnomium » reperiri in antiqua versione 
edicti Justinianei. ad calcem 3 synodi ; ut « hino- 
mius » legitur apud Festum. Cor. 

(69) Eiq γὰρ 6 ἐνανθρωπήσας, etc., usque ad 
καὶ ἔπιεν, continet idem codex. Proferunl autem 
Theodorus Graptus in opere inedito adversus lco- 
nomachos, et Nicephorus CP. in Antirrheticis &vex- 
δότοις pariter contra hereticos eosdem Inip. 

(10) Móvo;. Cod. Nydprucc. µόνον, UssEn. 

(71! Ὅ Λόγος γὰρ σὰρξ ἐγένετο. « Et habitavit 
in ea ; » addidit hic vetus interpres ; Vairlenius vero 
(eumque secuti Messtrzeus et Vedelius) « et habita- 
vit in nobis ; » ex Joan. t, 14. In Greco vero Flo- 
rentino, γὰρ hic non legitur. Inip. 

(72) 1] vào Σοτία. V. not in Ep. ad Smyrn. lgib. 

(73) * Aveo ἁικιλίας ἀνδρός. Vet. Latin. « non ex 
collocutione scilicet, aut semine viri. » quomodo et 
supra in loco illo interpolatoris Epistola ad Tral- 
[ianos, eadem verba verterat : « sine semine scili- 
cet, et collocutione viri, » licet iu. simili loco in- 
terpolato Epistole ad Magnesianos, δίχα ὁμιλίας 
ἀνδρός simpliciter reddiderit: « sine collocutione 


viri commercio. » IBip. 

15) Γάρ. « inquis,» vel (ut cod.Petav. habet'« in- 
quit propheta,» in vet. Lat. additur. lpip. 

(13) ᾽Αληθῶς ηὐξήθη. Deest in Florentino.Iarp. 

(16) Ὡς ἔχει, ὡς γεγένηται. Morel. « ut se ha- 
bent, ut facta sunt.» Maeestr. «ut res habet,et prout 
factum est.» Vet. interpr. « sicut habet, quomodo 
natus est, » pro quo Faber edidit: « ut vera ejus 
continet nativitas,» quomodo et paulo post, « nibil 
differt,» supposuit pro, « non minus est.» Inib. 

(11) 'Ραυτῶὼν. In nostra et Vossiana, qua ex ea 
expressa est, editione vitiose habetur positum, pro 
ἑχρτου. IBID. 

(78) Τουτον. Cod. Nydprucc. 
τοῦτο, οἱ Vet. Latin « hoc. » IBib. 

(79) Ενήργει. Vet. Lat. « operavit, » al. « opera- 
Ti. * IBtb. 

(80) Μετάμελον. Vet. Latin. « desperationem, * 


et Florentinus, 


D ut Jacobus Faber edidit ; nam in mss. eam vocem 


non reperi. IBip. 

(81) Λὐτὸ καταταβάττων. Cod. Nydprucc. éxxz 

Tapivtun. Vet. Latin. « ipse (αὐτός) conturbans. s 
BID. 

82) Τὰ Florentin. τό. IBip. 

83) 'O πάντα κάλω κινῶν. Cod. Νγάρταεο. ! 
πάντα χαλῶν τε καὶ xov. Et ex eo Brunnerus: 
«quiqueomnia auxiliacommoverat evocaveratque,* 
et vetus interpres consimiliter : « Ipse omnia evo- 
cans et movens, » ut habet liber Magdalenensis ; 
vel, ut alii : « Ipse omnia evocans,movet.»Sed σαν” 
τα γάλων κινεῖν, proverbiale est, ut et Gvasiluv 
apud Philonem, in libro De agricultura, xir 
γαλων εὐσεθείας ἁνασείσαντες. IBID. 

(84) El; τὴν αὐτοῦ κατασκιυτἔν. Vet. Laün.«in 
suam praeparationem ; » pro qua, « perniciem, » 
Faber substituit. Τρι. 


925 


EPISTOL/E SUPPOSITITIAÉR. — AD PHILIPPENSES. 


936 


ὃν (83), οὗ πάντα ἦν πονηρός àÀ)' ἐπῄσθετο τῆς A omnino ; sed sentiebat suam ipsius perniciem. Ini- 


ἑαυτοῦ ἀπωλείας' 'ApyT, γὰρ αὐτῷ καταδίκης, ὁ τοῦ 
Χριστοῦ σταυρὸς, ἀρχὴ θανάτου, ἀργὴ ἀπωλείας. 
Διὸ καὶ ἓν τισιν ἐνεργεί ἀρνεῖσθαι τὸν σταυρὸν, τὸ 
πἀάθος ἐπαισχύνεσθαι, τὺν θάνατον ὀόχτησιν χκαλεῖν, 
τὴν ἐκ Ιαρθένου γέννγσιν περιχαπτειν, τὴν φύσιν 
αὐτὴν διαθάλλειν (86) ὡς µυσαράν. Ἰουδαίοις συµµα- 
χεῖ (61) εἰς ἄρνησιν τοῦ σταυροὺ. Ἕλλησιν eq συχο- 
φαντίαν µαχείας (88). αἱρετικοῖς εἲς φαντασίαν. 
Ποικίλος γάρ ἐστιν ὁ της Χακίας στρατηγὸς, χλεψί- 
νους, ἄστατος, ἑαυτῷ ἑναντίως καὶ ἄλλα μὲν προ- 
θαλλύμενος (89), ἕτερα δὲ θειχνύς, Σοφὸς γάρ ἔστι 
(90) τοῦ κακοποιῆσαι, τὸ δὲ χαλὸν ὃ τί ποτέ ἐστιν 
ἀγνοεῖ. ᾽Αγνοίας γὰρ (91) πεπλήρωτα:, OU ἑκούσιον 
παράνοιαν' πῶς γὰρ uox ἔστι τοιοῦτος, ὃς μηδὲ πρὸ 
ποδῶν τῶν ἑαυτοῦ λόγον βλέπει (99); 


V. El γὰρ ψιλὸς ἄνθρωπος ὁ Εόριος, ἐκ oy tc καὶ. 


σώματος µόνον, τί περικόπτεις τὴν γέννΊησιν τῆς xot- 
τῆς τῶν ἀνθρώπων φύσεως; Τί δὲ. ὡς παρἀδοξόν 
τι ἐπ ἀνθρώπου Ὑενόμενον, τὸ πάθος, δόχκησιν κα- 
λεῖς; καὶ τὸν θάνατον τοῦ θνητοῦ, δόξαν νομίζεις (93); 
Εἰ δὲ θεὸς καὶ ἄνθρωπος (94), τί παράνοµον (93) 
καλεῖς τὸν τῆς δόξης Κύριον, τὸν τῇ φύσει ἄτρεπτον ; 
τί παράνοµον λέγεις τὸν νοµοθέτην, τὸν ἀνθρωπείαν 
doyiv ἔχοντα (96); Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, xai 
τέλειος ἄνθρωπος, οὐκ ἑν ἀνθρώπῳ κατοικήσας. llo 


*' Jerem. iv, 22. 9$ I. Const. ap. vi, 6 et viii, 2, 


1, 14. 


(85) Τῷ τοσούτῳ xaxip: 7j γὰρ ἂν. Florentin. τοσού- 
ttp xaxip* εἰ γάρ. Usskn. 

(86) Τὸν θάνατον Oóxv civ χαλεῖν, τὴν ix Παρ- 
θένου γέννησιν περικόπτειν, τὴν φύσιν αὐτὴν 
Φιαθάλλειν. Vet. Latin. « qui mortem putant vo- 
care Virginis generalionem » (quod Faber edidit : 
qui ut funestum putant vocari de Virgine generaltio- 
nem),« circumcidere ipsam naturam.et diffamare.» 
Ubi, δύκησιν. legendum (non, ut legisse videturin- 
terpres, δοκοῦσιν) et verbum περικόπτειν ad την 
γέννησιν esse referenduin. ex refutatione, quie se- 
quitur, apparet. T: περικόπτεις τὴν emos τῖς 
χοινῆς τῶν ἀνθρώπων φύσεως ; τί Ob ὡς παρἀλοξόν 
τι Ex. ἀνθρώπου γενόµενον τὸ πάθος, δόκησιν καλεῖς : 
« Quid circumcidis nativitatem communis nature 
humane ? Quid vero tanquam insolens aliquid in 
homine factum,passione:: appellas phantasiam ? » 
IBip. 

(87) Συομμαχεῖ. « Satanas » sc. vet. Latin. « au- 
riliator es, » vel ε est, » ut Faber edidit. Intp, 

(88) Μαγείας. «Μα» pro, « magic, » Faber 
perperam: hic supposuit, quod el sequens refutatio 
manifestum facit: IIàz o£ xai μάγος οὗτος; « Quo- 
modo et magus est hic?» [npip. 

(89) Προδαλλόμενος. Vet. Latin. « immiltens ; » 
pro quo Faber « suggerens, » substituit, Ipip. 

(90) Σοφὸς γάρ ἐστι. Vid. Prolegomen. cap. 12. 
IBip. 

(91) ᾽Αγνοίας γάρ. T4» ex Nydprucciano codice 
est additum, et vetere in!^rprete Latino. Inip. 

(92) Mz2& πρὸ ποδῶν τῶν ἐχυνοῦ λόγον βλέπει, 
Florentin. µήτς πρὸ ποδῶν τῶν ἑαυτοῦ λόγων βλέ- 
πει. 1810. 

931 Καὶ τὸν θάνατον τοῦ Ονητοῦ δόξαν vopl- 
ζεις. Vet. Latin. « et mortem mortalis » (ita enim 
ex Magdalenensi codice restituimus, ubi in aliis le- 


. Orig. hom. 13 in Num. 


tium quippe damnationis ei fuit, crux Christi ; ini- 
tium mortis, initium perditionis. Ideo et in quibus- 
dam efficit, ul crucem negent, ut passionis illos pu- 
deat, ut mortem opinionem vocent,paitum Virginis 
circumcidant, naturam ipsam calumnientur quasi 
deteslandam. Judiis auxiliatur ad negationem cru. 
cis, gentibus ad magi» calumuiam, haereticis ad 
phantasia praedicationem. Varius enim et multifor- 
mis est d..x ille malitiasj,animi seductor,inconstans, 
sibi ipse contrarius ; et alia quidem objiciens,alia 
vero faciens. Sapiens enim est ad malefaciendum; 
bonum vero quid sit ignorat 9?', lynorautia namque 
oppletus est, propter voluntariam dementiam ;quo 
eniin modo non est ejusmodi, qui nec ante pedes 


ῃ uos positam ralionem videt 99? 


V. Si enim nudus homo est Dominus, ex anima 
et corpore solum ; quid circumcidis et imutilas nati- 
vitatem communis hominum naturo ? Quid autem 
tanquam insolens aliquid in homine factum,passio- 
nem appellas phautasiam ? et mortem hominis inor- 
talis, censesopinionem esse solam ? Si vero Deus et 
homo. cur iniquum vocas Dominum glori 6, qui 
natura immutabilis est ? cur iniquum appellas ie- 
gislatorem, qui animam habet humanam ; Verbum 
caro factum est *?, et perfectus homo,non qui in ho- 


όν [ Cor. 1,8. 3 **Joan. 


C gitur « immortalis ») « gloriam existimas ? » quod 


à recentioribus multo rectius est redditum : « et 
mortem hominis mortalis censes opinionem esse 
solatn ? » !pip. 

(91) E? δὲ θεὺς καὶ ἄνῆρωπος. Sic et vet. Latin. 
« Si Deus et homo, » ubi conjunctionem, in aliis 
libris desideratam, ex Magdalanensi ms. reposui- 
inus. lBib. 

(93) Παράνομον. Vet. Latin. « iniquum ; » non 
« unicum, » ut habebatur in editis. Ipip. 

(96) Τὸν ἀνθρωπείαν oj» Έχοντα; etc. Non 
tanta esse debet antiqui interpretis auctoritas, 
ut hic interpolationem factam fuisse afflrmetur. 
Imo contrarium mihi fit longe credibilius.Sed quid- 
quid sit, mira est viri docti observat;o, in vulgatis 
Latinis ne lectorem crassus errorotlenderet,« Chri- 
stuin humanam auiimam non habuisse, » repositum 
fuisse « naturam » pro « anima. » Quasi non cras- 
sius et apertius errare sit. dicere Christum huma- 


D nam naturam non habuisse, quam dicere eundem 


caruisse anima humana, prasserlim cum sequatur, 
« Verbum homo. » Cor. — Τὸν ἀνθρωπείαν ψυ- 

iw ἔχοντα ; ὁ λόχος σὰρξ ἐγένετο, xal τέλειος 
ἂνθρωπος, οὐκ ἐν ἀνθρώπῳ κατοικήσας. Vid. Pro- 
legomen cap. 12 et 15, ubi Apollinariani erroris 
suspectum hunc auctorem reddidimus: ita videlicet 
Christum d:Àóv ἀνθρωπον esse inflciantom, ut in 
corpore ex Maria assumpto, loco anima, deitatem 
inhab.tasse crederet quomodo et illa sonant. in 
assumentis Epistol:e ad Trallianus  ᾽Αλιθῶς ἐγέν- 
νησε Μαρία σῶμα, Os) ἔνοικον ἔχον' καὶ ἀλιθῶς 
ἐγεννήθη ὁ θεὸς Λόγος ix τῆς ᾖἸαρθένο», copa 
ὁ.οιοπαθὲς ἡμῖν ἠμφιεσμένος. « Vere genuit Maria 
corpus, habens in se Deum hahitantem ; et revera 
uatus est Deus Verbum ex Virgine. vestitus corpore 
obnoxio iisdem passionibus nobiscum, » nullo om- 
nino animse aut ejus affectuum mentione facta. 


USSER. 


921 


olim quidem omnem naturam tam sensibilem, 
quam intelliribilem condidit voluntate Patris τη» 
carnatus vero omnem languorem et infirmitatem 
curavit ?! ? 

VI. Porro quoniodo non est Deus, ille, qui mor- 
tuos suscitat ; claudos dimittit integros ac expedi- 
tos ; leprosos mundat, cecis restituit visum ?*, ea 
qua sunt vel auget, velimmutat; ut quinque panes 
et duos pisces ; et aquam in vinum "4 ; tuum vero 
exercitum solo fugat verbo **? Quid vero Virginis 
improbas naturom, et membra turpia nuncupas ? 
qui olim hzc ipsa membra in pompis ostentabas, 
et nudari jubebas, masculos quidem in conspectum 
feminarum, feminas vero in elfrenem marium libi- 


dinem. Nunc hzc ipsa a te judicantur obscorna, at- p 


que te pudicum simulas, tu spiritus fornicationis; 
iguorans tunc demum aliquid esse obscenum, cum 
scelere pollutum fuerit ; at quando abest peccatum, 
nihil turpe est, nihil malum, eorum quz factasunt, 
sed omnia bona valde. Verum tu qui non vides, 
improbas ea. 

ΥΠ. Et quo modo rursus necdum tibi videtur 
Christus esse ex Virgine, sed esse ille qui est super 
omnia Deus, quique omnipotens est ? Quis igitur, 
dicito, hunc misit ? quishujus dominus est? cujus 
vero voluntati hic obedivit? et quas leges implevit, 
qui nec alicujus voluntati, nec potestati cedit? Cum 
Christum eximis a nativitate; ingenitum sancis, 
genitum esse ; et qui principio caret, hunc dicis 
cruci affixum ; quo permittente, non habeo dicere. 
Enimvero tua minime me latet versutia, nec ignoro 
te obliquo et gemino gressu incedere. Tu autem 
ignoras, quis sit genitus, qui omnia scire te fingis. 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


mine habitavit. Quo modo autem et magus hic,qui À δὲ καὶ μάγος αὗτος, 6 πάλαι µεν πᾶσαν αἰσθόττὴν 


C ᾽Αλλὰ γὰρ οὐ λέληθάς µε τοῦ 





καὶ νοητὶν Qus κατασκευάσας vem Πατρός dv 
δὲ τῇ ἐνανθρωπήσε', misa» νόσον καὶ µαλακίαν θι- 
ραπεύσας (97) ; 


ΥΙ.Πῶς δὲ οὐχ οὗτος 855, ὁ νεκροὺς ἀνιστῶν,χωλοὺς 
ἁρτίους ἀποστέλλων, λεπροὺς χαθαρίζων, τυφλοὺς 
ὀμματῶν, τὰ ὄντα 7, αὐξων, f, µεταθάλλων (98) ὡς 
τοὺς πέντε ἄρτους, καὶ "9 τοὺς δύυ ἰχθύας, καὶ τὸ 
ὕδωρ εἰς οἵνον' τὸν σὸν στρατὸν ῥήματι µόνον φ»- 
γαδεύων (99) ; Τί δὲ κακίζεις (4) τὴν φύσιν τῆς Παρ- 
θένο», καὶ τὰ µόρια ἀποκαλεῖς (2) αἶσχράι πάλαι 
ταῦτα ποµπεύων (3), καὶ γυμνοῦσθαι χελεύῳν (4j 
ἄῤέενας uiv εἷς ὅψιν θηλειῶν, θᾳηλείας δὲ dh 
ἀκόλαστου ἐπιθυμίαν ἀδῥένων, N3v. αἱσχρά σοι ταῦτα 
νενύμὶσται (5), καὶ σεμνὸς εἶναι προσποιῃ, σὺ τὸ 
τῆς πορνείας πνεῦμα, ἀγνοῶν ὅτι τότε γίνεται ois- 
χρόν τι, ὅταν παρανοµίᾳ $ozav0n* ἁμαρτίας δὲ ἀπού- 
σης, οὐδὲν τῶν γενοµένων αἰσχρὸν, οὐδὲν φαῦλον, ἀλλὰ 
πάντα xxÀX λίαν. Καὶ σὺ μὴ βλέπων, κακίζεις a212. 


ΥΙΙ.Πῶς δὲ πάλιν οὐκ ἔτι σοι δοχεῖ ὁ Χριστὸς εἶνα, ἐκ 
τῖς Παρθένου, ἀχλ᾽ ὁ ἐπὶ πάντων θεὸς (6) ὁ ὧν ὁ 
παντο»ράτωρ; Tic οὖν ὁ τοῦτον ἀποστείλας, giri 
τίς ὁ τούτου χυρ'εύων ; γνώμῃ δὲ τίνος οὗτος ἔπειῇ- 
άρησε: νόμων Cb ποίων (7) αλιρωτὴς γέγονε, ὁ 
μύτε γνώµῃ τινὸς μήτε ἐξουσίφ εἴκων (B) καὶ τὸν 
Χριστὸν ἐξαιρῶν τῆς γεννήσεως, 76 τὸν ἀπγεννιτο 
νομοβθετεῖς 75 γεγεννῇσθαι, καὶ σταυρῷ προσηλῶσθ:: 
τὸν ἄνα; Κον’ τίνος συγχωρήσαντος, οὐχ ἔχω εἰπεῖν. 
παλ.µθόλου (9 
090' ἀγνοῶ, ὅτι διὰ λοξὰ καὶ δίδυµα βαΐνεις [10]. 
᾽Α]νοεῖς 05 a5 τίς ὁ γευνηθεῖς, ὁ πᾶν εἶδέεναι mpos- 
πο!ούµεγνος. 


"! Matth. 1v, 23 et 1x, 95, 7? Matth. χι, 5, 7? ms. 7. Ἡ Joan. vi et iu. "5 Luc, vi, 50, Τὸ deestin ms. 
7 ms, νομοθετῖς. 
(97) Πᾶσαν νύσον καὶ µαλαχκίαν Οεραπεῦύσας. (8) Nüw αἰσγρά σοι ταῦτα νενόµισται' — Vet. 


Ex Matth ix, 35, ut et supra, in additamentis Epi- 
stolz? ad Magnesianos. UssER. 

(08i "Η αὖξων, fj µεταθάλλων. Veteri edilioni 
La'ino, ex ms. Magdalenensi, restituimus : « de 
quinque panibus et duobus piscibus tot mi)lia ho- 
minum saturavit. » Ipip. 

(99) Μόνον φυγαδεύων. 
φυγαδσύει». IBID. 

(1) Κακίζεις. Vet. Latin. « pessimas ; » ut et in- 
fra, licet in priore loco pro ea voce Faber, « deji- 
— » in posteriore, « pessundas » substiluerit. 
BID. 

(2) ᾽Αποχκαλεῖς, Ita cod. Nydprucc. ubi Augustan. 
et Florentin. ἀπολαλεῖς. Ipip. 

(3) Ta2«a ποµπεύων. Cod. Nydprucc. ταῦτα 
ποµπευειν, Vet. Latin. « Hiec. praeseminans. » Ad 
ethnicorum vero Phallos et ltyphallos ista refe- 
renda docent hic in Notis suis Vairlenius et Ma- 
Sstreeus. IBip. 

(4) Kai γομνοῦσθαι κχελείων. Huc pertinent 
q9vatxioy ἀπογυμνώσεις, Epiphanio memorata in 
Ezpositione fidei, ο. 10. Itein illa apud. Gregorium 
Nazianzenum invect. 1, adversus Julianum : 

"Oc εἰποῦσα rx, δοιοὺς ἀνεσύρατο μτροῦς' 
ἵνα τελέσῃ τοὺς ἑραστάς. ἃ xal νῦν ἔτι τελεῖ τοῖς 
σγήµασιν. Aliaque nimis nota. Cor. 


Cod. Nydprucc- μόνφ 


Latin. « Nunc omnia tibi turpia videntur. » lta 
enim ex Magdalenensi codice restituimus; ubi edili 
libri habent : « Tunc omnia turpia videntur. » 
UssER. 

(0) Αλλ’ ὁ ἐπὶ πάντων θεός. Vid. Prolegomen. 
cap. 12. Inpip. 

(7) Νόμων δὲ ποἰων. 1ta codex Florentinus: non, 
ut Augustanus et Nydpruccianus : νόµον οἱ ποίων. 
Vet. interpres: « cujus legem, » unde, νόµων 5i 
ποῖου, restituit Morelius, ]Bip. 

(8) 'O μήτε γνώµη τινὸς quce ἐἑξουσίᾳ εἴχων. 
Ista vetus interpres non ad prwcedentia, sed ad 
sequenlia, ad Satanam videlicet, non ad Christum, 
retulit. Imp. 

(9)05 λέληθας µε τοῦ παλιμθόλου. Vet. Latin. 
« Non me latuisti tuo antiquo consilio, » vel, ut 
Faber edidlt : « Non me latuit tuum antiquum con 
silium. » Inip. 

(10) Ὅτι διὰ λοξὰ xal δίδτμα βαΐνεις, lia ei 
cedice Nydprucciano Greco (ubi tamen ὅτε lege- 
batur) et vetere Larino interprete edidimus ; ubi 18 
Florentino, διὸ δόξη xai δίδυµα Balverc, legebatur; 
et in Augustano adhuc corruptius : διὸ δόξη καὶ 
ὀίδυμα βέννει, pro quo, ex conjectura, subsütuil 
Morelius 915 λοξὰ καὶ δίόυµα βαίνεις, quod, in notis 
ad hunc locum, pluribus Meestreus explicat. Isi. 


029 


ΕΡΙΞΤΟΙ.Ε SUPPOSITITLE. — AD PHILIPPENSES. 


ΥΠΙΠ.Πολλὰ γάρ σε λανθάνει (11): 3, παρθξνίαν Μορίας. Α 


ὁ Ππαράδοξος τοκετὺὸς, ὅστις ὁ ἐν τῷ σώματι, ὁ 
ἐγούμενος ἀστὴρ τῶν ἐν ἀνατολῇῆ, τῶν τὰ ὀῶρα xo- 
µιζόντων μάγων, ἀρχαγγέλου ἀσπασμὺς πρὸς Παρθξ- 
vov. Παρθένου παράθοξος σύλληψις μεμνηστευμέντς, 
παιδὸς προὀρόμου χηβυχεία (12) ἐπὶ τῷ ἐκ τῆς Ἡαρ- 
θένου, καὶ ἐν χοιλίᾳ σκίρτησις ἔκ τοῦ προθεωρουμέ- 
νου (13): ἀγγέλων Όμνοι ἐπὶ τῷ τεγθέντι ποιμένων 
εὐσγγελία (14). ᾿Ηρώδου φόδος ἐπὶ ἀφαιρέσει βασι- 
λείας, ντΏπιοκτόνων 78 πρόσταγμα (10): ei; Λἴγυπτον 
Π 9 9 9 -3 3 , ^ , 

µετανάστασις, ἔχεεθεν ἐπὶ τὰ τῄος ἐπάνοδος, στἁρ- 
γανα πα'δικὰ, ἀπογραφὴ ἀνθρωτίνη, γαλλκτοτροφίφ, 
, Ll 9 , "Nw * 4 
ὄνομα πατρὸς 09 σπειραντος' φάτναι, δ:ὰ τὸ μὴ 
εἶναι τόπον (16) οὑὐδεμία παρασκευὴ ἀνθρωπίνῃ 
ν ν LÀ - h νο 4? 
αὐξύσεως προκοπὴ, ἀνθρώπινα ῥύματα, πεῖνα, δίψα, 
ὁὀδοιπορίᾳ, κόπος, θωσιῶν προσκομιδαί: ἔπειτά ({1) 
γαὶ περικομὴ, βάπτισμα" φωνὴ θεοῦ ἐπὶ τῷ βαπτι- 
ζομένῳ, ὅστις καὶ πόθεν, μαρτυρία Πνεύματος vai 
Ἱ]ατρὸς *? (18) ὑπεράνωθεν' φωνὴ Ἰωάννου προφήτο», 
σηµαίνουσα πάθος διὰ τῆς τοῦ ΆἉμνου προσηγορίας" 
σημείων διαφόρων ἔνέργειαι, ἰάσεις monas ἐπι- 
τίμητις δεσπηωτικἡ, προστάττουσα θαλάττιι γαὶ ἀνέ- 
µοις πνεύματα ποντρὰ φυγαδευόµενα, σεαυτὸν στρε: 

78 |. νηπιωκτόνον. ᾖ9 al. 8zo5. 


(I4) Ηολλὰ γάρ σε λανθάνει. Ex doctrina Pa- 
trum, diabolus de Christo magis, οἱ sepius igno- 
ravit quam scivit, plus suspicatus est quam cogno- 
vit, resque potius perspectas habuit, quam rerum 
mysteria, ut firmari posset sexcentis testimoniis, 
si necessum foret. Veruut in paucissimis notabilis 
est locus Clementinarum Hypotyposcon pag. 808, 
initio col. 1, ad psalmum 18 : Καὶ νὺς vox! ἄναγ- 
{ἆλλει γνῶσιν. Ὁ διάθολος Ίδει ἐλευσόμενον τὸν R5- 
piov* et δὲ αὐτὸς eim, οὐκ ἡπίστατο" διὸ καὶ ἐπεί- 
ραζεν αὐτὸν, ἵνα qvip εἰ δυνατός ἐστιν. ᾿Βὰν, oral. 

at ἀπέστῃ ἀπ᾿ αὐτοῦ cel; xapóv τουτέστιν, ἀνε- 
ϐάλλετο τήν εὕρεσιω εἷς τὴν ἀνάστασιν' δει γὰρ 
τοῦτον εἶναι τὸν Róp:ov τὸν ἀναστγσόμενον' ἁμρίως 
καὶ ol δαίμονες insi καὶ Σολομῶντα ὑπώπτερσαν 
εἶναι τὸν Κύριον ἔγνωσαν οὲ μὴ εἶναι, ἁμαρτόντος 
αὐτοῦ. Νὺυξ νυκτ'. Πάντες οἱ δαίμονες ἔγνωσαν ὅτι 
Κύριος 7» ὁ ἀναστὰς μετὰ τὸ πάθος. lta lego. hoc 
est: « Et noz nocti indicat. scientiam. Diabolus 
sciebat, Dominum venturum : un vero is esset, 
ignorabat: propterea et tentavit eum, ut cogno- 
rceret utrum esset potens. Si, inquit. Et recessit ab 
illo usque ad tempus, id est, distulit inventionem 
in resurrectionem. Noverat enim cum esse Domi- 
num, qui resurrecturus esset. Similiter et demo- 
nes: quandoquidem etsuspicati sunt quod Salomon 
esset Dominus : nonesse autem agnoverunt,quando 

eccavit. Noz nocti. Omnes Diemones cognoverunt 

ominum esse, qui post passionem resurrexit. » 
Corrige epistolam Acacii CP. ad Petrum Antioche- 
num Fullonem dictum, in Conciliis ton. lI, part. 1, 
et in Zonara editione: K2^yzi γὰρ τὸ ἀγχιστρον 
τς αὐτοῦ θεότητος, ἔνδον τῖς ψυχῆς τοῦ ἁγίου αὐτοῦ 
σώματος, οὕτως τῷ Φδῃ συνεκρθη. Ac rescribe 
συνεχρύθη, ex antiqua interpretatione ; « Abscon- 
dens enim hamum sus deitatis, intus animam san- 
cti sui corporis,sic inferno occultatus est. » Cor. 
— Ηολλὰ γάρ σε λανθάνει. Vid. Prolegomen. c. 12. 
UssERn. 

(12) Μεμντστευμένης, παιδὸς προδρόµου xmnpo- 
χεία. Cod. Nydprucc. πεπιστευµένη πχιδὀς προδρή- 
µου κτρυκίῳ. Vetus interpres μεμνηστευμένης legit; 
sed ad sequentem, non praecedentem, sententiam 
vocem illam referens, παιδὸς προὀθρόµου mentione 
preetermissa, « desponsate puelle praedicationem » 


B 


D 


930 


VII, Nam multa te latent : Marie virginitas, 
admirabilis partus, quis sit ille qui in corpore 
est ; stella qum duxit eos magos, qui in Oriente 
erant, quique dona obtulerunt, archangeli saluta- 
tio Virgini facta ; Virginis viro desponsata mira- 
bilis conceptus ; pre:cursoris pueri praeconium su- 
per filio Virginis, illiusque intra maternum uterum, 
ob id quod previdebat, exsultatio ; angelorum 
hymni propter natum puerum ; pastoribus facta 
bona nuntiatio; Ilerodis timor ne regnum sibi 
eriperetur, mandatum de necandis infantibus ; in 
Xgyptum commigratio, et inde in ista loca rever- 
sio ; fascio pueriles ; humana descriptio, lactatus ; 
patris nomen in eo qui non genuerat; praesepe, 
quod locus non esset ; nullus humanus apparatus, 
incrementi accessio, humana verba, fames, sitis, 
itineris confectio, lassitudo, sacrificiorum oblatio ; 
deinde etiam circumcisio;baptismus, vox Dei super 
baptizato, quis esset, et unde profectus, testiflcalio 
Spiritus et Patris desuper facta ; vox Joannis pro- 
phetz significans passionem appellatione Agni ; 
diversorum signorum operationes, curaliones va- 
riv; increpatio Dominica,imperans mariac ventis ; 


tantum hic exhibuit. Inip. 

13) ᾿Επὶ τῷ ἐκ τῆς Παρθένου, xal iv xoa 
σκίρτησις tx τοῦ πρ,θξωλουμένου. Vet. Latin. 
« et Virginis in utero gestientis » (eam vero vocem 
ex mss. reposuimus) « infantis pravisio. » ἶβιο. 

(14) Αγγέλων ὄμνοι ἐπὶ τῷ τεχθέντ:, ποιμένων 
εὐαγγελία. Vet. Latin. « Angelorum hymnus µ]ο- 
riam agentium,et pas'orum annuntiatio,» ]lta ms. 
Magdalen. ; pro quibus. in aliis libris legitur: « An- 
gelorum hymno glorie ad gentium pastores an- 
nuntiatio. » Iuip. 

(13) Ἀηπιοκτύνων πρόσταγμα. Edidit Georgius 
Remus Heidelberg hoiniliam ignoti sibi auctoris εἰς 
Th vnmiovovims. Πάλιν 6 τἆλος, elc In qua lle- 
rodes παιθυκτόνος appellatur, et usurpatur nomen 
παιθοχτονίσς, insuperque joculare erratu:u apparet 
ἀπὸ δικτοῦς γὰρ Tv τὸ πρόσταγια τοῦ O:Àaino xa 
παρανόµου “Πρώδου. Interpreli : « Nam edictum 
tyranni meticiulosi et tamen crudelis erat instar re- 
lis, » quasi esset ὀίκτυος. Sed legendum ἀπὸ διε- 
τοὺς, « a bimatu, » ex Matth. n, 16. Eam porro 
homiliam esse Joannis monachi et presbyteri Eu- 
base me docuit Leo Allatius, vir de (Grecis litteris 
optime meritus Ita enim in Catalogo operum qua 
misit ad Joannem aubertum lego, apud Phil.Lab- 
beum ad calcem Conspectus nova editionisJoannis 
Damasceni ; Ἰωάννου μοναγοῦ καὶ π2ρεσθυτέοου 
Μὐδοίας λόνος εἲς τὰ νήπια τὰ ὑπὸ Πρώδου àvat2t- 
θέντᾳ. Principium: Πάλιν ὁ τἆλας ἐγὼ τὸν νῦν ἐπὶ 
τὴν Βηθλεεµ ἐκπατράσαι (pro ἐχπετάται) θοῦζλίμαι, 
Et Diatriba de Symeonum scriptis, p. 105, I. 9: 
Η4λιν 0 τάλας ἐγὼ τὺν νοῦν ἐπὶ τὴν Πιηθλεέμ ἐκπε- 
τάσαι βούλομα.. Joannis monachi et presbyteri 
Euba: λόγος, εἷς τὰ ἅγια νήπια, τὰ dv BifArky 
ἀναιρεθέντα, καὶ εἰς τὴν Ῥαχήλ. Cor. --- Νηπιο- 
κτόνων πρόστανμα. Νηπιοκτόνον substituit More- 
lius. Vet. Latin. « praceptio ad parvulorum ne. 
cem » Usszn. 

(16) διὰ τὸ μὴ εἶνχι τόπον. Ἐν τῷ καταλύµατ: 
ex Luc, u, 7. forte supplendum udnotavit hic. Pa- 
tricius Junius. 1810. 

(11? Ἔπειτα Ita Cod. Nydprucc., non. ἐπειδή, ut 
in Augustano et Florentino. IBip. 

(18) Ἡατρός. Codd. Florentino. et vet. Latin. 
0109, « Dei. » IBip. 


931 


ejus qui apparebat flagellatus, non habens quid 
faceres. 

ΙΧ. Hmc videns, vertigine mstuas. Et virginem 
esse qua pareret, ignorabas; at. obstupefaciebant 
te angelorum hymni, magorum adoratio, stellz 
exortus. Ad ignorantiam tu reverteris, ob vilia; 
exigua enim quadam tibi videnturfascim,erumnam, 
circumcisio, lactatus : hec Deo. indigna tibi visa 
sunt. Rursus videbas hominem quadraginta dies 
et noctes perdurare jejunum, sine humano ali- 
mento, angelos ministrantes, quos et horrebas; 
cum primun vidisses eum, ut communem liomi- 
nem, baptizatum, causamque ignorares. Post je- 
junium vero, esurientem, sumpta denuo audacia 
tenlabas, tanquam communem hominem, nesciens 
quis esset. Dicebas enim : S? Filius Dei es, dic ut 
lapides isti panes fiant 8*. lllud quippe. Si Filius es, 
ignorantiz est. Nam si revera agnovisses, scivisses 
ex quo posse rerum conditorem, et facere quod 
non est, et mutare quod est. ἃς ventris ingluvie 
tentas eum, qui omnes nutrit cibi indigos. Et 
tentas Dominum glori; *, oblitus ex auimi male- 
volentia, quod non in solo pane vivit homo, sed 
in omni verba quod procedit de ore Dei 5. 81 Sj enim 
cognovisses Dei Filium esse, scivisses quod is qui 
quadraginta diebus οἱ totidem noctibus ne corpus 
corruptibile egeret fecerat, etiam perpetuo idem 
facere poterat. Cum igitur esurit ? ut ostendat, a se 
revera corpus assumptum fuisse iisdem obnosium 
perpessionibus, quibus liomines Per primum qui- 
dem, ostendit ::e Deum esse ; per secundum vero, 
etiam hominem. 

X. Tu itaque qui escidisti de altissima gloria, 
sicut fulgur 9, audes Domino dicere : Mitte te hinc 
deorsum '? ; cui ea quie sunt, repulantur quasi non 
sint *! ; et ad vanam gloriam provocare alienuin 
ab omni ostentatione? Preeterea simnlas te Seriptu- 
ram de eo legere: Quia anyelis suis mandavit de te; 


9 a] xai i4. δί al. ὑμνῳδίαχ. 8 f. vacat prmpositio κατα. 31 al. τεινῶντ.. 
9? Citat Anastasius preshyter eclog. 14, χρήσεων τῶν Coypa- 


u, 85; LI. Const. ap. vut, 5. ' *$ Matth. 1v, 4 
τ'κῶν. — 5 Anast. τὸ c(2210« 3tuj2. 


(19) Ἐκ. Καὶ ἐκ, legi! Cod. Nydprucc. Similiter ῃ 


et vetus interpres : « et de, » licet illud, « de, » in 
editis desid^retur. Ussrn. 

(20) Ὑμνολογία, Cod. Florentin. ὑμνφδία. Inip. 

(21) "A4s03:ov. In. Cod. Auguslano perperam, 
ἀγεύετον. Vet. Latin. « ingustabilem existentem ; » 
pro quo Faber, « ingustato » substituit. Ipip. 

32) Πεινώντα. Πεινῶντι, in. Augustano, Floren- 
lino et Nydprucciano codice legitur. Inip 

(23) bi γὰ2 ὄντως. Vid. Prolegomen. lgip. 

(2&) El γὰρ, etc. Cilantur hec αἱ Anastasii 
presbyteri apud Halloixiuin et Usserium : desum- 
pta, ut videtur, ex illo optinie noto libro ms. qui 
ornatissimam bihliothecam Claromontanam exor- 
nat, de quo inulta Philippus Labbeus in conspectu 
novi editionis S. Damasceni, quemque evolvendum 

erhumaniter mihi dedit Gabriel Cossarlius tlieo- 
ogus Societatis Jesu,laudibus ingenii, eruditionis, 
eloquentie precellens. Cor. — E: γὰρ ἑγνωσκες, 
Citantur ista ab Anastasio presbytero : qui El γὰρ 


AD EPISTOLAS S. 1GNATII GENUINAS APPENDIX. 


maligni spiritus fugati, tu ipse tortus, οἱ potestate Α θληύμενον, ἐκ 80 (19) της τοῦ Φαινομένου ὄυναμεως 


*? [uc. x, 18; Const. ap. viu, 7. 





αἰκιζόμενον, οὐχ ἔχοντα ὃ τι mor/ qme. 


ΙΧ. Ta30' ὁρῶν, Ἱλιγγ.ᾶς. Καὶ δτιπαρθένος $; τεκοῦσᾳ, 
Ἠννόεις, ἀλλ) ἐξεπληττὲ σε 4 τῶν ἆγ'ξλων ὕμνολο- 
qa 8 (20), $, των μάγων προσχύνττις, ἡ τοῦ ἀστέρας 
ἐπιτολή. Elq ἄνοιαν σὺ πολινδρομεῖς, διὰ τὸ αὐτελῆ 
μικρὰ γάρ σοι θοκεῖ σπάρνανα, mim, τεριτομῆ, 
(2).2xx01202la* ἀνόξιά σ». ταῦτα 33 κατὰ θεοῦ χητ- 
εραίνετο. Πάλιν εἶλες ἄνθρωπον, τεσσσ2άχην-α 
ἡμέρας xal νύκτας ἄγευστον (21) µείναντα τροφῆς 
ἀνθοωπίντς. ἀγγέλους διακονοῦντας, οὓς καὶ ἔφοιτ- 
τες, ἰδὼν πρῶτον, ὡς κοινὸν ἄνθρωπον, βαπτ:ζόμενον, 
καὶ τὴν αἰτίαν ἀγνοῶν. Μετὰ δὲ τὴν νηστείαν πιι- 
νῶντα 35 (22) κατεβάρσεις πάλιν, xa! ἐπείρατες ὡς 


B Κοινὸν ἄνθρωπον, ἀγνοῶν ὅστις εἴη. Ἔλεγες qd 


El Yi; εἴ τοῦ θεοῦ, εἰπὶ Ίνα οἱ λίθοι οὗτοι ἄρτοι 
γένωνται. Τὸ γὰρ, Et YU £7, ἀγνοίας ἑστίν. E! 
4X9 ὄντως (23) ἑγίνωσκες, Ἡπίστω ὅτι ὃτμ.ουργῷ 
καὶ τὸ pui, 9v πηιῆσαι, καὶ τὸ ὃν μεταθαλεῖν, ἐπ) ἴσης 
ὀυνατόν. Καὶ διὰ Ὑαστρὸς πειράζεις τὴν τρέφοντα 
πάντας τοὺς τροφῖῆς δὁτημένους, καὶ πειράζεις τὸν 
τῆς ὀόξτς Κύριον, ἐπιλαβόμενος ἐκ xaxovola;, ὃτι 
οὐκ ἐπ᾿ ἄρτῳ µόνῳ Γζήσεται Άνθρωπος, ἀλλ ik 
παντὶ ὀήματ. ἐχπηρξωομένῳ διὰ στόματος Ow. 
E: γὰρ (94) ἐγίνωσκες ὃτι Yíóg θεοῦ Tv, ἑγίνωσκες 
ὅτι ὁ ἐν τεσσαράκοντα ἡμέραις xai ἰσαρίθμοις v» 
E1y (23) ἀνενδεὶς (90) ποιήσας τὸ σῶμο 55 (27), καὶ εἰς 
τὸ ὃ,τνεχὲς ἐδύνατο τοῦτο ποιῆσαι. 3x τί οὖν πεινᾷ; ἵνα 
δείξη, ὃτι xav' ἀλήθε.αν (28) ἀνέλάθε σῶμα ὁμοιοτα- 
ὃς Ἀθθρώποις. Aix μὲν τοῦ πρώτου (29), ἕδε fev ὅτι 


, 93 Άν. 


θεύς’ 0:x Oi τοῦ ὀξυτέρο», Ut: va! ἄνθρωπος. 


X. Σὺ οὖν ὁ ἐκπεσὼν ἐκ τῆς (30) ὑψιλοτάττς δόξης, 
ὡς ἁττραπὴ. τολμᾶς Λέχεν τῷ Κυρίφ' Bai 
8 - , ?» 9 , 
gx010v ἐντεῦθεν x4tw* d τὰ ἑνόντα λελόγισαι 
ε ο s 9 * ^ , *. 
ὡς μὴ ὄντα (31): καὶ εἰς xcvoOolixv προχαλέσαι τὸν 
οὐκ ἐπιδεικτιῶντα; Καὶ προσπποιῇ τὴν Γραφήν dva 
γινώσχειν περὶ αὐτοῦ "Ότι τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ 


* Matth, i, 3... 5 Που. 


9 Matth αν, 6... *! Ποπ. iv, 47. 


12:4 hic legit. DssEn. 

(25, Kai ἱσαρίθμοις νυςίν. Vet. Lalin. « et qua- 

draginta noctibus. » Desunt vero ista in Anastasio. 
BID. 

(26) 'Avevószz. Vet. Latin. « inindigens, » pro 
quo à Jacobo Fabro est substitutum « nullo egens. » 
]nuip. 

(21) Ποιήσας τὸ σῶμα. Anaslas. ποιήσας τὸ φὔα,- 
τὸ, σῶμα, οἱ vel. Latin. « faciens (Fab., reddens.) 
corruptibile corpus. » IBip. 

(:8, Kaz' ἀλίθειαν. Auastat. ἀλιθῶς, ct vel 
Latin. « vere. » Igip. 

(28) Διὰ μὲν τοῦ πρώτου. Anastas. διὰ μὲν γὰρ 
τοῦ πρ. Vet. Latin. « Propterea in primo, » ul 
abet codex Petavianus ; vel, « et primo » ut alii. 

BID. 


1 (30) 'O ἐκχπεσὼν ix τῆς. Vide Prolegomen. 
B'D. 
(31) "Q τὰ ivóvia Ἀλελόγισαι ὡς μὴ ὅνι, 


Confer. lom. rv, 17 et I Corinth. 1. 28. Igip. 


933 


EPISTOLAE SUPPOSITITLE. — AD PHILIPPENSES. 


934 


Ἐντελεῖται περὶ σοῦ, x1! ἐπὶ χειρῶν ἀροῦσί σε, A et in manibus tollent te, ut non offendas ad. lapidem 


τρῦ μὴ m2osxója: πρὸς λίθον τὸν πήδα σοῦ: Kal 
τὰ λοιπὰ προσποιῇῃ ἀγνοεῖν, κλέπτων ἆ περὶ σοῦ (32) 
καὶ τῶν σῶν πβρηπόλων (33) π-υεφήτε»σεν. "Ex! 
ἀσπίδα καὶ βατιλίσκον ἐπιθήσῃ, καὶ καταπατή- 
σεις Λέοντα καὶ δράκοντα. 

XI. E! τοίνυν σὺ πάτηµα τῶν ποδῶν τοῦ Κυρ/ίου,πῶς 
πε!ράζεις τὸν ἀπείραστον, ἐπιλαθόμενος τοῦ vopo- 
θέτου παρακελευοµένου, ὅτι, Οὐκ ἐκπειράσεις Κύ- 
piov τὸν Θεόν σου; Λλλὰ xe! τολμᾶς, ἐναγέστατε, 
τὰ τοῦ θεοῦ ἔργα οἰκειοῦσθαι, xal σοι παραδεδό- 
σθα: λέγειν (34) τὴν τούτων ἀρχήν' καὶ τὴν civ 

τῶσω προτείνεις τῷ Κυρίῳ (35), καὶ διδόναι τὰ 
αὐτοῦ αὐτῷ ἐπαγγέλλῃ, ἐὰν πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς 
προσκυνέσῃ σοι. Καὶ πῶς οὐκ ἔφοιξας τοιαύτιν 
φωνὴν κατὰ τοῦ Δεσπύτου (26) προϊέσθαι, ὦ πάντων 


pedcm tuum **? Ac cetera fingis te ignorare,furtim 
ea subtraliens, quo de te tuisque ministris prophe- 
tavit: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et 
conculeabis leonem et draconem **, 


XI. $i itaque tu es conculcatio pedum Domini, 
quomodo tertas eum qui tentari non potest, obli- 
tus legislatoris precipientis: Non tentabis Domi- 
num Dewn tuum ** ? Sed etiam audes, scelestissime, 
Dei opera tibi vindicare, tibique traditum ** horum 
dominium dicere: et lapsum tuum proponis Do- 
mino;quaque ipsius sunt, hec ipsi te daturum 
promittis, si cadens in terram α/ογαυετίί te 9. Et 
quomodo non horruisti ejusmodi vocem adversus 
Dominum emittere, omnium malorum spirituum 


ποντρῶν πνευμάτων πηνηρότερον Ex καχονοίας (37) D spiritus pessime ob malignitatem ? Per ingluviein 


πυέῦμα; Aix γαστρὸς ἑττήθης, χαὶ διὰ κενοδοξίσς 
ἠτ'μάσθης' διὰ φιλοχρηματίας xal φιλαρχίας slo 
ἁσίθτ'αν ἐφέλκῃ (38): Σὺ ὁ B:Xlap *' (39), ὁ δράκων, 


9? Matth. 1v, 6. 9 Psal. xc, 19. Ὁν Deut. vi, 16. 


(32) Κλέπτων ἆ περὶ σοῦ. Pronomen d, in Au- 
gustauo codice desideratum, ex Nydprucciano re- 
stituiinus : quod et a vetere Latino interprete est 
agnitum, ita locum reddoente : « furans, » (auferens 
substituit. Faber) « ea qua de te. » Sensus enim est 
(ut in libro n Observat. sacr., cap. 7, notavit Bil- 
lius: « diabolum Christo quidem hos Davidis 
versus callide proferre: Angelis suis mandavit de 
te. ut custodiant te in manibus suis ; αυ autem 
sequuntur, dissimulare se scire; versute, nimirum, 
reticentem qui deinde de eo propheta valticinaba- 
tur : Super aspidem et basiliscum | amhulabis. » 


56 Luc. iv, 6. 


victus es, per vanam gloriam dedecore affectus ; 
per avaritiam et ambitionem pertrahis ad impieta- 
tem. Tu. Deliar, draco. desertor. serpens tortuose, 


?* Matth. iv, 9, 


igne soleal exponi, facilliuumque sit eo Hebrai- 
cam originationem adducere. Quas inter interpre- 
tationes, has quoque invenit in cod. Regio 772 : Bie- 
λίαρ' ἀποστάτης | παραθάττς. 4 ἐκζητὴς, ἤ τυφλῶν 
(f. τυολον] φῶς. Cor. — Σὺ 6 Βελίαρ. In pseudo- 
Sibyllinis carminibus aliquoties nomen istud oc- 
currit Anlichristo attributum, ut in libro n: 

Καὶ Βελίαρ 9' ἂξει, καὶ σήµατα πολλὰ ποιύσει. 

Et in ipso libri ui initio : 


97 ms. Βελίας. 


Ἐκ δὲ Σεβασττνῶν ἵξει Βελίαρ μετόπισθεν. 


Apostolus, in loco superius (in additamentis Epi- 


Morelius vero (et eum secutus Vairlenius) loco (1 stola» ad Ephesios) ex Il Corinth. vi, 15, citato, 


ronominis &, negativum o) supponens (quod etiam 
in ms. Florentino nos invenimus)participium xÀA£- 
π;ων ad preecedentem sententiam retulit,et sequen - 
tem interrogative huncin modum reddidit: « Nonne 
de te ac tnis ministris prophetavit ? » Ussen. 

(33) Προπόλων. Vet Latin. « ministris, » unde 
Graecam vocem restituit hic Morelius ; pro qua, et 
in Augustano et in Nydprucciano codice, legeba- 
tur, πρὸ πολλῶν, dudum ; in Florentino προπολκῶν, 
conjunctim. Ipip 

(34) λέγειν. Vox hrec. ex. codice Nydprucciano 
reposita hic est, ex vetere Latino interprete. lpip. 

(35) Προτείνεις τῷ Κυρίῳ. Vet. Latin. « extendis 
contra Dominum ; » vel, ut Faber edidil, « osten- 
dis contra Dominum Deum tuum, » Igip. 

(38) λεσπότου. Cod. Florent. Κυρίου. Igip! 

(37) 'Ex κακονρίας. Vet. Latin. « pro malitia, » 
vel, « pro tua malitia, » ut alii libri habent. Vid. 
Prelegomen. 1810. 

(35) Ἐφίλυῃ. Cod. Nydprucc. ἀφέλκῃ. Vet. Latin. 
« deductus es, » quod tamen aclive exponendum 
censet Jacobus Billius (Observat. sacr. lib. i1, cap. 
ult.) « pertrahis, » vel, « allicere conaris, » In hoc 
enim (inquitisensu Graeci semper ἐφέλκεσθαι dicunt, 
non ἐφέλχειν : quemadmodum in superiore ad Ma- 
riam Castabalitam Epistola : Ἐκεῖναι τοὺς παριόν- 
τας τῷ εἶδει ἐφέλκονται. Et licet. ἀφέλχῃ Jacobus 
Brunncrus hic legerit, active tamen illud et ipse in- 
terpretatus est ; totum hunc locum ista explicans 
pararhrasi : « Ventris libidine vincere Dominum 
non potuisti: honoris cupiditate aggressus cum 
dedecore recessisti ; nunc habendi amure, impe- 
randique aviditate, eumdem pertrahere ad impie- 
tatem non desistit. » Ipip. 

(39) Βελίαρ. Interpres, « incensor. » Nihil enim 
necesse est mutare. Cum Bel seu Belus de sole ac 


ipsum diabolum BzA:az, ut antiquiores habent co- 
ices, vel ut alii cum editione vulgata Latina (ter- 
minalione Hebraica retenta) ΠΒελίαλ appellat, « hoc 
est absque jugo ; quod de collo suo Dei abjecerit 
servilutem ; » ut libro n, Conment. in Epist. ad 
Ephes., cap. 4, habet D. Hieronymus. Sed Hebrai- 
cum 5yi53 quod ille a5ny 191 deducit.alii a ym 53 
derivare malunt : ut « filius Belial » sit homo 5vza3 
103 ἀγρήϊος ἀνήρ, Hesiodo dictus. id est « nequam. » 
Ita enm in  Philoxeni Glossario Latino Greco: 
Nequam est ἀχρεῖος, mequitie αγρειότττος in 
alio anonymo : Nequior ἀχρεῖος' et in alio: 
Nequam ἄχρηστος, nequitia ἁχοειότης, et in Gre- 
co-Latino  Cyrili — Glossario, &/0::o nequam, 
ἀχρειότατος mnequissimus, et ἀγρειότις nequitia, 
quemadmodum et apud A. Gellium, lib. it, cap. 
44. οἱ 1 xvi, cap 6, nequam et nmihili sive 
nullius pretii, pro iisdem accipiuntur. Hoc vero 
in loco pro σὺ ὁ Ηελίαρ. tu « incensor. » in vetere le- 
gitur interprete : ad quam ἐτυμολογίχν, in illis libri 
n Sibyllinorum de conflagtatione mundi versiculis, 
allusionem esse factam fortasse quis putaverit. 


'AÀÀ' ὁπόταν µεγάλωιο θ5οῦ πελάσωσιν ἀπειλαὶ, 
Καὶ ὀύναμις φλογέουσα δι) οἵδματος εἷς γαῖαν Ίξει, 
9 ^ 4; 4 μα , , ἐν 
Καὶ Ὀξλίαρ φλέξει, καὶ ὑπερφιάλους ἀνθρώπους 
Πάντας, ὅσοι ιω7τῳ πιστιν ἐνεποιώσαντο. 

, p i 


Verum quando Dei predicta minacia magni 
Avdvenienl, terraque petet flammata potestas 
Inflata, exuret Beliar, hominesque superbos 
Omnes, quotquot ei fuerint. per federa juncti 


Sed « incensor » hic legendum Thorndikius noster 
conjicit : « ut tangat interpres fabulam (sive para- 
bolam appellare placet) veterum Hebreorum, de 
qua in More Nebochim, 2, 3, et apud Abrebanaelem 


935 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


936 


qui a Deo defecisti, qui a Cliristo separalus es, qui A 9 ἀποστάτης (£0), 6 σκολιὸς ὄφις (41), ὁ τοῦ θεοῦ 


a Spiritu sancto alienatus, qui e choro angelorum 
pulsus es, lezibus Dei injurie, legitimorum hostis, 
qui contra primum formatos homines insurrexisti, 
οἱ a Dei praecepto expulisti eos a quibus lesus non 
fueras ; qui adversus Abelem excitasti homicidam 
Cainum, qui contra Jobum arma sumpsisli 9? ; Do- 
mino dicis: Si cadens adoraveris? O audaciam ! 
o vesaniam ! serve fugilive, serve flagrio, rebellas 
contra bonum dominum ? Tanto domino, Deo om- 
nium intelligibilium el sensibilium dicis : Si cadens 
adoraveris me ? 


XII. Dominus vero longanimis est, ncc in nilii- 
]um redigit talia ex inscitia audentem, sed placide 


respondet: Vade, Satana. Non ait: Vade post me ; B 


nec enim fleri potest, ut convertatur ; sed: Vade, 
Satana !, in ea qum elegisti, vade in ea ad quo 
per malevolentiam provocatus es. Ego enim qui 
sim, ef a quo missus sim cognosco, et quem ad- 
orare oporteat scio. Dominum enim Deum tuum ad- 
orabis, οἱ illi soli servics ? Novi unum ; scio solum, 
cujus tu desertor factus es. Non sum Deo adversus. 
Confiteor excellentiam ; cognovi generationis mea 
auctorem, Patrem. 


XIII. Πως, fratres, ex affectu. quem habeo erga 
vos, coactus sum scribere; ad Dei gloriam vos 


98 al. ἠχίσες et 7, ἀποτήσας.  l. Interpol. ad Smyrn. 7. 


4x07734, ὁ τοῦ ριστοῦ Γωρισθεὶς (82), 6 τοῦ ἁγίου 
Πνεύματος ἀλλοτρωθξὶς, ὁ τοῦ yopou τῶν ἀγγέλων 
ἐξωσθσὶς, ὁ τῶν νύµοων τοῦ θεοῦ ῥδριστης, ὁ τῶν 
νοαἴμων ἐχθρὸς, ὁ τοῖς πβωτοπλάστοις ἐπαναττὰς 
καὶ της ἐντολῆς ἑξώσας (43) τοὺς οὐδὲν ἀδικάσαντάς 
σε ἵὃ, ὁ τῷ "Αδελ ἐπαναστήσας τὸν ἀνθρωποκτόνον 
Κάῑν, ὁ τῷ ᾿Ιὼδ ἐπιστρατεύσας, λέγεις τῷ Κυρ’ 
Ἰὰν πεσὼν προσκ»νήσῃς µοι; Ὦ τῆς τόλµης, à 
τῆς παραπληξίας ν θοῦλος ὁραπέτης, δοῦλος μαστι- 
ql, ἀφτνιᾷς τοῦ γαλ.ῦ δεσπότου; Δεσπότῃ ττλ.- 
Z02ty, Oti πάντων τῶν νοητῶν xal αἰσθιτῶν λέ- 
γεις' C Exv πεσὼν προσχυνήσῃς uot. 

ΧΙ]. Ὁ δὲ Κύριος μακροθυμεῖ, καὶ οὐκ εἷς τὸ yi, 
ὃν ἀναιρεῖ (44) τὸν ἀπὸ ἀγνοίας τοιχῦτα θρασυνύ- 
vov, ἀλλὰ πρέως (43) ἀποχρίνεται. "Fai, Σα- 
τανᾶ. Od εἶπεν Ὕπαγε ἀπίσω µου" οὐ γὰρ ὑπο- 
στρέναι οἷός τε ἀλλά. Ἴπαγε, Σατανὰ, ἐν oW 
ἐπελέζω (40), ὕπσγε dv οἷς ἡσεθίσθης (41) ἐκ xaxo- 
νοίας. Ἐγὼ γὰρ ὅστις tlg! γινώσκω, xal ὑπὸ τίνος 
ἀπέσταλικαι, καὶ ὃν yp? προσκυνεῖν ἐπίσταμαι. Kj- 
ριν γὰρ τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ 
μόνῳ λατρεύσεις. Οἶδα τὸν ἕνα, ἐπίσταμχι τὸν uó- 
vov (48), οὗ σὺ ἀποστάττς Ὑέγονας. Οὐκ εἶμ) ἀντί- 
θεος (40). ν Ὁμολογῷ τὴν ὑπεροχὴν' ἐπίσταμαι τὸν 
τῆς ἐμῆς γεννήσεως αἴτιον, τὸν Πἀτέρα (30). 

XIII. Ταῦτα, ἀδελφοὶ ἀπὸ ὁιαβέσεως. τῆς πρὸς ὑμᾶς, 
ἠναγκόσθη ἐπιστεῖλαι, ei; δύξαν Θεοῦ παραιῶν, 


! Matth. iv, 10... ΣΝαΠΠ.1ν, 10 ; Deut. vi, 43. 


in Genesim, de Sammacle serpentem inequitante, ( dato Dei eos avertisti. » Pro ἐξώσας, in Augustano 


quo alludere videtur Methodius in Origenem, apud 
Epiphanium : Ὢ 2zi6aiwov ὁ ποντρὸς xdi ἐπογού- 
μῖνος, πολλακις καθ ὁἁμῶν ἐγχελεύετα:. Eodem re- 
spicit et alicubi homiliarum in Legem Origenes.»1ta 
ille. Ussrn. 

(40) 'O ὀράκων, ὁ ἀποστάτης. Sic et. idem supra, 
in assumentis Epistola: ad Philadelplienos τὸν ὁρά- 
xovtx τὸν ἀποστάτην nominat, ex Job xxvi, 13, ut 
et Joann^s in Apocalyps. xi, 9, et xx, τὸν ὃρά- 
Χοντα, tüv ὄφιν, τῶν ἀλγαῖων ὃς ἔστι ὁ,άθθλος χαὶ 
Σατανᾶ-. Videtur autem hic additum ut interpreta- 
mentum illius quod proxime priecesserat, σὺ ὁ 
Βελίαρ. Ita enim Hesychius : Εελίαρ, 623«ov.Theo- 

bylactus. in 11 Corinth. vi: ΕΗελίαο σηµαίνει τὸν 

ποστάτην. OEcumenius: Βελίαρ τῇ 'h62aíwv φωνῇ 
τὸν ἀποστέτην ὀηλοῖ, quod uterque ex Chrysostomi 
in eam Epistolam homilia 13 hausit. Sic ct Hiero- 
nymus in Nahum cap. 11: « Nequaquam ultra per- 
transibit per te privariealor οἱ azoziizwc hoc 
enim interpretatur » *y153 Id enim « Aquila apo- 
statam transtulit, » ul in commentariis ad cap. 1v 
Epistole ad Ephesios notavit idem. Indeque virum 
Belial, Proverb. xvi, 27, virum αποστατίας sive 
« rebellionis » Aquila reddidit : et ubi in LXX edi- 
tione, HI Reg. xxi, 13: Yoi παρανόμων pro « filiis 
Belial » leguntur ; in vulgatis nostris libris, ἄνδρες 
τῆς àn03t1a37:2; positi reperiuntur. Ini». 

(41) Ὁ σκολιὸς ὅρις. Ex Isai. xxvi, 1: Ἐπὶ τὸν 
δράκοντα 0c:v σχολιόν, unde et Gregorii Naziauzeni 
illud (in orat. 10) de Juliano Apostata : líatx τὸν 
0x^)-0v 0otv, ὃς τὴν ἐκείνου κατέτχε Φυγήν, « instar 
flexuosi illis serpentis, qui ipsius animam obside- 
bat. » IBip. 

(2) Ὅ τοῦ θεοῦ ἀποστὰς, ὁ τοῦ Χριστοῦ χω- 
ρισθείς, Desiderantur ista in apographo nostro Flo- 
rentino. Iaip. 

(43). Της ἑἐνσολῆς ἑξώσας. Yet. Latin. « à man- 


et. Florentino codice habetur ἠχίσας, in. Nydpruc- 
ciano Ἡ ἀπατήσας' sed emendavisse se dicit More- 
lius, « ex collatione loci alterius, ubi lhi:ec  prope- 
modum verba repetuntur. » Locus ille habetur in 
additamentis Epistolae ad Smyrnaos, τοῦ τὸν ᾽Αδὲμ 
0:3 τῆς γυναικὸς τῆς ἐντολῆς ἑξώσαντος, τοῦ τὸν 
ἼΑ6ελ διὰ τοῦ Κάῑν ἀποχτείοαντος, τοῦ τῷ Ἰὼθ im- 
στρατεύσαντος. « Qui Adam a Dei mandato avertit 
per feminam, Abel per Cain occidit, adversus Job 
arma sumpsit. » IBib. 

(44) Καὶ οὐκ ti; τὸ pg, ὃν ἀναιρεῖ. Vet. Latin. 
« non in praesenti interficit, » vel, ut Faber edidit, 
« qui non in pr:esenti et illico interficit. 1510. 

(43) Πράως. Ita cod. Nydprucc. et Florentin. si- 
milterque vet. Latin. « mansuete. » Augustan. 
πρπος. Inip. 

(46) δν ot; ἐπελέξω. Vet. Latin. «in ea quà 
tibi elegisti, » nam « loca, » qus» addit Faber in 
miss. non invenio. Inip. 

(41) Ἐν οἷς ἠρεθίσθης. Florentin. ἐν οἷς tet- 
θήσόης. Vet. Latin. « in (ea addit l'aber) quibus pro- 
vocatus es.» Vairlenius sine causa legendum putat, 
1,2:15207« (nam in Pacei codice, ἠρήθης, forte le- 
gisse, inepte notavit hic Mestraus) id est « elegi- 
sli, sectalus es sive amplexus 65. » IBip. 

(48) Ot2a τὸν ἵνα, ἐπίσταμαι τὸν µόνον, Vet. 
Latin. « Scio enim et novi unum solum,non denego 
servire. » Vide Prolegomen. cap. 12. Iprp. 

(49) O2x εἰμὶ ἀντίθεος. Vct. Latin. : « Non enim 
sum antitheus ; » deinde explicationis gratia addi- 
tur, « hoc est (vel, id est) contrarius Deo. » Vetus 
Glossarium ineditum : ἸΑντίθεος, ὁ τῷ θιῷ ἀντι- 
πράττων, 1, ἐχθρὸς, 7, ἰσόθεος. Ι8ιὈ. ] 

(30) 'Exic:apat τὸν τῆς ἐμῆς γεννήσεως Gitt0v, 
τὸν Πατὲρχ. Vetus interpres Latinus longe plura 
hic habet : « Et non recuso adorare eum, quem 
novi nativitatis mea auctorem et Dominu, atque 


93 


EPISTOL/E SUPPOSITITI/E. — AD PHILIPPENSESs. 


938 


οὐχ ὡς * ὤν τὶ (31), ἀλλ’ ὡς ἀἁδελφός. Ὑποτάσσε- Α cohortans, non quasi aliquid sim, sed tanquam 


σθε τῷ ἐπισκόπῳ, τοῖς πρεσθυτἑροις, τοῖς δ:ακόνοις, 
Αγαπᾶτε ἀλλήλους ἐν ΚΜυρίῳ, ὡς θεοῦ ἀγάλματα, 
* ^" 1 6 7^ M e, έλ e *P^Ppy em ^ 5 
Osavs, oi ἄνδρες, ὡς ἴδια μέλη τὰς γαμετὰς στὲρ- 
qst (32). AV γυναῖκες, ὡς £v οὖσαι τῇ σουσφείᾳ 9 (53), 
, N $ - »^". wv * και 2 
στέργετε τοὺς ἑχυτῶν ἀνόρας. Et: τις ἀγνεύει (95), f 
ἐγχρατεύεται, μὴ ἔπαιρέσθω, ἵνα ui ἀπολέσῃ τὸν 
µισθόν. Τὰς ἑορτὰς μὴ ἀτιμάζετε (93). Τὴν τεσσα- 
. a - wv 4 
ραχοστην μὴ ἐξουθενεῖτε (ὔ0λ, µέµησιν γὰρ περιέχει 
tT, "n Kk: ! , λτει Msz3 6 ον - 9 H 10 το 
“6 του 39:02 πο ντε ὰς. g£*X ντ, του p! 923 
, * 4 —- 8 4 
ἑδδομάλα (91), μὴ παρορᾶτε τετράδα xal παρα- 
9 μ . 
OxtUi,, νηστεύοντες, πένησιν ἐπιχοβηγουντες τὴν 
πεθισσεἰσν. E? τις Κυριακὴν 
(88), πλὴν ἑνὸς Σαδύάτον 
Χριστοκτήνος ἐστίν (60). 


$4 Σάθθατου vrac) 
7 τοῦ Πάσχα (59), οὖτος 


v. 43 ; Can. ap. 64. 


frater. Subjecti este. episcopo, presbyteris, dia- 
conis*. Diligite vos mutuo in Domino, ut Dei 
simulacra. Videte, viri ; uxores vestras velut. pro- 
pria membra amate. Itidem, mulieres, diligite ve- 
stros viros, utpote quz» unum estis conjunctione. 
Si quis caste vel continenter vivit, non extollatur, 
ne perdat mercedem.Festos dies ne delionestetis?, 
Quadrazesimam n^ spernatis : continet enim imi- 
tationeai conv2rasalionis Dominica ?. Post Passio- 
nis hehdomadam,ne quartam et sextam feriam ne- 
gligatis ; sed jejunate, reliquias pauperibus elar- 
gientes 1^. Si quis Dominicam aut Sabbatum joju- 
narit, uno excepto Sabbato Pasche, liic Christi in- 


B terfector cst !t. 
* deest in ms. * Ephes. v ; Const. ap. vi, 29. 5 ms. «zc συναφείας. *al. «af. ? ms. μόνου. ? 1. Const. ap. 


l. Const. ap. v, 43, 20 et vii, 23. !" |. Const. αρ. v, 13, 15, 18, 19, 90 ct vir, 23 et 


Can. ap. 56. !! 1. Const. ap. 1, 61 et vr, 5, 25 et vin, 38. 


mere perseverantim custodem. Ego enim, inquit, 
vivo propter Patrem. » Üssrn. 

(91) Oo4 ὡς ὢν τί. Florentin. οὐκ ὢν τί, Vet. 
Latin. « non quasi extraneus. » Ivi». 

(52' 'Opx-e, ^ a.?zti. ὡς ἴδια µέλη τὰ: γαμε- 
τὰς στέργετε. Vet. Latin., « Videte ergo. viri ; dili- 
gite (ut diligatis, Faber edidit) uxores vestras,sicut 
propria memura. » Quoad sententiaui habetur prie- 
ceptum hoc apud B. Paulum, Ephes. v, 28: Ὀφεί- 
λουσιν ol ἀνδρὲς GYGrzv τὰς Ἑχυτῶν γυναῖνας, ὡς 
τὰ ἑαυτῶν σωµατα, οἱ quoad ipsa verba fere, in 
Conslitutjon. apostol. lib. vi, cap. 25 : OY ὄνόρες, 
g:íoyste τὰς ἑαυτῶν γωναῖκας ὡς ἴδια µέλτ. lup. 

(93) Ὃς ἓν οὗσαι τῇ συναφείᾳ. Florentin. ὡς 
ἕν οὖσιι τὶς συναγείας. Vet. Lalin. « sicut. unitatis 
tactu. » Vid. not. in. pist. ad Philadelph. Yniv. 

(34) E" τις &v52ct. Usque ad finem capitis, pro: 
fertur a Nicone serm. 35, το αν έκτου, cod. Reg. 
0$23, 3194. Ubi habetur τὸν μισθὸν αὗτου, quo. 
modo legebat antiquus interpres; et τοῦ llazya 
deest, sicul in codice Juliano aliisque. Cor. 

(55) Τὰς ἑορτὰς μὴ ἀτιμάζετε. Vid. Prolegomen. 
cap. 13. UssEn. 

(6) TZ» τεσσχρακοστὸν u3, ἐξουηενεῖτε. Vid. ibid. 
In:5. 

(331) Μετὰ τὴν του Πάθους ἑώθομάδα. Aut indili- 
genter versatus est in imitandis aposloelicis Consti- 
tutionibus, aut sciibi debet etiam ex interprete, 
xai τὴν του Πάθους ἑωόρμάλα pi, τα «ορᾶτε τετρᾶδα 
καὶ παχρασκευῖν νηστεύετε, πἔνησιν ἔπιχορηγουντες 
τὴν περ:σσείχν, nisi malis cum laudato ms. 2123, 
τετράδα καὶ παρασκευὴν νηστείονυτες, πένησιν ἔπι- 
Jhp"[eise τὴν περισσεῖαν. Cor. — Miti τὴν του 
ll£ügouc ἑδδομάδα μὴ παρορᾶτε, τετράδα xal παρα- 
σχε»ὴν ντστεὀοντες Id ita Vairlenius et Miestroeus 
interpretantur : « Post passionis Dominici hebdo- 
inadam jejunare quartis et sextis ne negligatis,» et 

ost eos Halloixius in Vitz Ignatii cap. 22 : « Post 

assionis hebdomadam diei quarte et sext» jejunia 
nolite despicere. » Atqui post Passionis Dominicam 
hebdomadam, per septein. continuas septimanas, 
quarte et sext; ferio jejunium in vetere Ecclesia 
intermitti fuissesolitum,ex iis qu: in 8 Prolegome- 
non capite sunt dicta, satis liquet. Vedelius (exer- 
eit. 10 1n hanc Epistolam,cap.&)duplicem ab inter- 

retibus istis errorem commissum esse asserit. 

num,quod τὸ µετά ab illis cum sequentibus male 
faerit conjunctum : cum hic more Greco absolute 
ponatur,et ad antecedentia referatur,ut sensus sit: 
« Postea, » id est « post Quadragesimam,0ne neyii- 
gite hebdomadam Passionis.» Alterum, quod cum 
verbis τε:ράδος. etc , det^rmigetur modus .quo ce- 
lebranda sit Sancta,quatn vocant,hebdomas ;nimi- 
rum, per quarti diei et parasceves jejunium istius 


PATROL Gn. V. 


C 


n 


ipsius tantum lieblomadis (id quod vocem parasce- 
ves sufficienter notare, tofumque textum arguere 
uit) illi omnes ferias quartas et sextas interpreten- 
Lar. ουσ ad vocein e parasceves » quod attinet: 
ea ab evangelista Marc. x, 42, simpliciter exponi- 
tur 720235*2z09 οἱ a scripforibus ecclesiasticis non 
pro sanct:e tantum, sed etiam pro cujusvis hebdo- 
madis feria sexta indifferenter sumitur : ut et loca 
illa, qum a doctissimo Brissonioin libro Pe specta- 
culis sunt citata, evincunt, et qui a nobis ex libris 
Apostolicarum constitutionum in dicto illo 8» Prole- 
gomenon capite sunL producta, in quo et ex Epi- 
plianio est ostensum,veteris Ecclesio: catholicas, in 
partibus praesertim orientalibus,eam fuisse consue- 
tudiuem, uL omnibus tolius anni quarlis et sextis 
feriis(septem hebdomadibus, Paschalem Dominicam 
proxime insequentibus, tantum exceptis) jejuniuin 
observaretur.Itaque textu integriore veterem Igna - 
tii iuterprelem usum fuisse apparet ; duo hic pra- 
cepta ita distiuguentem : «Hebdomadam etiam Pas- 
sionis nolite despicere. Quarta feria et sexta »/ut 
nos ex Magdalenensi codice edidiuius), vel (ut alii 
habent libri) « quarta vero et sexta feria jejunate.» 
Ubi, in priore, pro µετά legit. xat, quomodo etiam 
in Nydprucciano codiceadhuc legitur,in posteriore 
νηστεύετε pro vmszz2ovi:c invenisse videtur. Simili- 
ter Brunnerus quoque reddidit : nisi quod, festi- 
nans, « quintum » diem pro « sexto » substituerit. 
« Et Passionis hebdomadam ne despicite : quarto 
quintoque die (qui Parasceve cst; jejuniis vacate.» 
UssER. 

(38) E? τις xopiaaiv 7 sáo0avov ντ 
Prolegomen. cap. 13. Iniv. 

(39; HAZ,» ἕνος σαθύἀ-ου του Πάσχα. Cod. Flo- 
rent, xÀ?vt»üg μόνου. Augustan. πλήν ἑνὸς σαθθά- 
του. Ab utroque vero aberat. του ll22/z, quod ex 
Nydprucciano,et vetere Latino interprete,restitui- 
mus.Paschalis autem,sive magna liebdomas, vete- 
ribus eaappellata est,quie Dominicain Resuirrectio- 
unis proxime antecessit ; de cujus jejunio, in Prole- 
gomen.cap. 8 est dictum. Huc vero referatur canon 
apostul. 06 : ET τις κλησικὺς εὗρεθῃ civ Κυριακὴν 
.μέραν νηστεύων, T, to Xaó0zcow, πλὴν του tvüQ 
μόνου, καθχιρείσθω. « Si quis clericus die Dominico, 
vel Sabbato, uno duntaxat excepto,jejunare depre- 
hensus fuerit, deponatur; » et Constitutionibus 
apostol. libri v, cap. ult.: Πᾶν μέν τοι Σάθθατον, - 
ἄνευ του ἓνὸς, καὶ πᾶσαν Kopuxwiw ἔπιτελουντες 

[συνόδους 

(60) Χρ.στοκτόνος ἐστιν. loc est Christianarum 
legum contemptor, instar Judeeorum. Sed modum.; 
exeedit! Grieculus : sicut vice *ersa αμα 
Sabbati jejunator, adversus quem S. Av 
scripsit epistolam 86. Cor. 


στεύει. Vid. 





932 


AD EPISTOLAS S. 1GNATII GENUINAS APPENDIX. 


910 


XIV. Orationes vesireo extendantur usque ad A — XIV. A! «zostoyal ὑμῶν ἐκταθείησαν εἷς τὴν Αν-.ο- 


Antiochenam Ecclesiam, unde οἱ vinctus Homam 
abducor. Saluto sanctum episcopum Polycarpum ; 
saluto sanctum episcopum "Vitalium, et sacrum 
presbyterium, conservosque meos diaconos ; pro 
quorum animabus ego sim. Extremam iterum sa- 
lutem dico episcopo et presbyteris in Domino. $i 
quis cum Judieis celebrat Pascha,aut symbola festi 
illorum recipit, particeps est eorum qui Dominuin 
occiderunt et apostolos cjus. 


XV. Salutant vos Philo et Agathopus diaconi. 
Saluto coetum virginum, et ordinem viduarum ; 
quibus utinam fruar. Saluto populum Domini, a 
parvo usque ad magnum 7. Transmisi vobis has 
litteras meas per Euphanium lectorem,virum a Deo 
honoratum, ac fidelissimum, nactus eum circa 
Rhegium, cum jam uave subvehendus esset. Me- 
mores estote vinculorum meorum !?,ut consummer 
in Christo. Valéte corpore, anima, spiritu, perfecta 


14 abest hzc salutatio a ms. !* al. ἀντίψυχον. !* 
15 αἱ, '"Prylovx f. 'Pr viov. !9 Col. iv 18. 


συνόδους.εὐφρα(νεσθαι.«Οιωίὶ Sabbato,praeterunum, 
et cunctis Dominicis dichus. conventus ecclesiasti- 
cos celebrantes, laotitia fruimini. : Quodnam vero 
Sabbatum illud unum fuerit, in libri vii capite 25, 
explicatur : ^E» à µύνον Xaób0azo» ὑμῖν φυνλαχκτέον 
ἐν ὅλῳ τῷ ἐνιχκυτῷ, τὸ τῖς του ορίου τοῖς, Oz: 
ντ,στεύειν προσ χεν, ἀλλ) oy ἑλρτάτειν. « Unum au- 
tem Sabbatum servandum vobis est in toto anno, 
illud nimirum sepulturie Domini ; in quo jejunare 
oportet, non festum agere ;» εἰ lib. v, 1$: 0327 
ὅτι δεῖ τὸ Σ40φατου wvrstióst, watizi000) ὀτμιου2- 
γίας ὑπάρχον, ἀλλ᾽ ὅτι ἐκεῖνο μόνον gr, νηστενευν, 
του Δημ:οὐργο» ἐν αὐτῷ ἔτι ὑπὸ γῆς οὖτος. « Non 
quod conveniat in Sabbato jejunium servare, cum 
in eo cessatio conditi operis sit: sed quod in illo 
tantum jejunare oportct,in quo ipse Conditorsub- 
tus terram mansit. » Unde ratio intelligitur, cur 
Augustinus in epist. 19. ad. Hicronymum, cap. 2, 
Sabbatico jejunto diem Paschalis vigilie, id est 
Sabbatum magnum excipiat. Dsskn. 

(04) ᾿Ασπαζομαι τὸν ἅγιον ἐπίσχοπον Πολῦ- 
καρπον. Non habentur ista in Nydprucciano codice. 
Inip. 

(02) 'Avc'joxos. Cod. Florentin., 3v:65270v. Vid. 
Prolegzomen. cap. 5. Inip. 

03) δυντάσσοµχ, τῷ Lmxonug. Vel. Latin. 
« dico episcopis ; » vel « episcopo, » ut habentlibri 
editi, Xov:z7seopa: autem, et pro διατάσσοµα», 
« edico, » quandoque sumilur; et pro ἁποτάσσομαι, 
e valedico, » ut ostendit Billius, Sacrar.. οσο ται. 
lib. 1, cap. 22, et lib. 11, cap. 7, quomodo οἱ hioc 
in loco accipiendum esse putat, pro « exlIremam 
salulem dico. » Hesych. : Σοντάξασθαι, ἀσπάσασθχι, 
lut. 

(04) E? τις (ez "Ioo0atr,v, ete. Lege If Esd. viu, 
12 ; Esth. ix :. Canones. apostelorin, v, 62 ; Laodi- 
cenos xiv, 37, 38 ; Trullanum 11 ; Gregorii theologi 
epistolas 03, 34, 87, 113 ; Basilii 404, synodum 
Berytensem actione 10; concilii Chalcedonensis p. 
386, et Uranium D» obitu S. Paulini Nolens s sub 
finem. 

Sequuntur alia adultevina : ad qua abunde dili- 
gentiam adliibuit doctissimus Usserius. Ego iu Ca- 
taloro manuscriptorum ecclesie S. Petri. Beltova- 
censis ita legi : « Epistolze du: aut tres, Bj. Ignatii 
martyris ad B. Mariam virginem et ad S. Joannem 
evangelistam, que inventa fuerunt Lugduni, tem- 
pore concilii Innocentii papse IV. οἱ de Greco in 


χείας Ἐκκλισίον, ὅθεν καὶ δέσµιος ἀπάγομαι 65 
Ῥώμην !3, ᾽Ασπάζομα!: τὸν ἅγιον ἐπίσκοιπον Tlolj- 
χασπην (01) ἀσπάζομσι τὸν ἆγιον ἐπίσκοτον Hii. 


μου τοὺς θιακήν ως ὦ, ἐγὼ 
paw. τι συντάστο αι τῷ ἐπισχότῳ (03) x7: τοῖς 
πρεσθωτέροις ἐν Ἱυρίῳ. Et τις μετὰ Ιουδαίων (64) 
ἐπιτελεῖ τὸ Πάσγα, 7, τὰ σύµθολα tzc toph; αὑτῶν 
δέγεται (0ὔ), κοινωνός ἐστι (06) τῶν ἀποχτεινάντων 
τὸν Koptov καὶ τοὺς ἀποστόλους αὐτοῦ. 

XV. Ἀσπάζονταιὑμᾶς Φίλων καὶ Αγαθύπους οἱ 91άκο» 
vot. Ασπάζομαι τὸ σύστημα τῶν παρένων, τὸ τἆγμα 
τῶν yov (Qv χαὶ ὀναίμην. ᾿Λσπάζομαι τὸν λαὺν 
Κυρίου, ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου. Απέστειλα ὑμῖν 
ταῦτά uoo τὰ γράμματα διὰ Πὐφανίου (67) τοῦ ava- 


λ]ἐμνγσθέ µου τῶν δεσμῶν, ἵνα τελειωθῶ ἐν Χριστῷ, 
"Eióws0: exp, uA, πνιόµατι (09), τέλεια φρο- 


|. inf, Can. ap. v, 62 ; ]. Ignat. interpol. ad Trail. χι 


C 


[.Atinum conversa.» Quod autem vulgo existimatur 
5. Bernardum sermone 7 in Psalmum xc meminisse 
epistole ad Mariam matrem Domini,hoc refellitur 
cuin per orationis contextum, tum per vocabulum 
« quamdant, » quod ex mss. addidit Joannes Mabil- 
lonius, pietate juxla et doctrina spectabilis mona- 
chus lienedictinus : « Marnus ille lgnatius, » verba 
-unt Bernardi, ediscipuli quem diligebat Jesusaudi- 
(ov, martyr noster ; eujus pretiosis reliquiis nostra 
ditata est paupertas ; Mariam quaindam in pluribus, 
quas ad eam scripsit. epistolis Christiferam consa- 
lutat.Vgregius plane titulus diguitatis, et commen- 
datio honoris iinmmensi.Neinpe cui servire, regnare 
est ; gestare hunc, non onerari est, sed honorari.» 
Per « Mariam quamdam, » Mariam proselytam de- 
signat, non Mariam Dei genitricem Cor. — E:-« 
μετὰ ᾿Ιορδαίων ἐπιτελεὶ τὸ Ιάσχα. Vid. Prolegomen. 
cap. 14. D'ssEn. 

(03) "Hl τὰ σύμβολα τῆς ἑοζτῆς αὐτῶν δέχεται. 
Vid. ibid. Imp. 

(00) Kotvtuvóz ἐστι. Vet. Latin. « communis est 
cis, » ut habent mss., vel, ut Faber edidit, « com- 
participahit eis. » Vide Prolegomen. ]nip. 

(07) ᾿Απέστειλα ὑμῖν ταῦτα µου τὰ γράμμπτε 
6:X Εὐφανίου, elc. Circumstantiarum, qua hic me- 
morantur, 2:2::20À0*t2v non sapere TIenatii gravita- 
tem arbitratur Vedelius, qui et ex Miestreei Latina 
versione (cum qua consentit et Petavianum veteris 
interpretationis exemplar) Εὐφρανίου nomen textui 


D Grieco inseruit; cum Εὐφανίου in omnibus libris 


antea legeretur. [nip. 

(G8) σΣωντογὼν περὶ Ῥηγείονα (vel 'Prylovs, 
ut cst in ins. Florentino) ἀναγομένου ἐν molt. Vet. 
Latin. « qui mihi occurrit in regionem jam navem 
üscensuro.»Vairlenius, et eum secutus Maestreeus : 
« forte nactus eum circa regionem,cum jam navem 
ascensurus esset; » lalloixius (Notat. in cap. 9 
Vit» lguatrt) : « nactus eum circa Rhegium, jam 
navigium conscendentem.» In prima enim etanti- 
quissima Valentini Pacei editione, voci Ῥηγίουε 
ultimum α, vitio typographis,ex sequenti voce dv1- 

γοµένου 


(69) Xa»x!, Ψυχῇ, πνεόµατι. Oratio ἀσύνδετος, 
quam ex Vairleniana versione supplevit Messtreeus, 
καὶ πνεύµατι legendo ; cum pari ratione ex veteris 
interpretis translatione reponere potuisset, xz 
v2f3 xz πυεύµατι. [Br." m 


MELOS Ml 


EPISTOLJE SUPPOSITITLE. — AD S. JOANNEM APOST. 


914 


e, ἀποστρεφόμενοι τοὺς ἐργάτας τῆς ἀνομίας, A sentientes, aversati operarios iniquitatis,et corru. 


3 λόγου τῆς ἁληθείας φθορεῖς, ἐνδυναμυύμενλι 
γάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Ἀριστοῦ. 





ptores verbi veritatis; confortati in gratia Domin 
noslri Jesu Christi !", 





B. IGNATII 


AD S. JOANNEM APOSTOLUM ET EVANGELISTAM EPISTOLA. 


: sancto seniori  1gnatius (10), et qui cum eo 
sunt fratres (11). 

ua mora dolemus graviter, allocutionibus οἱ 

ationibus tuis roborandi. Si tua absentia pro- 

ur, multos de nostris destituet. Propere igi- 


mis 15 quinque mensibus (75) apud eam commo- 
rans (76), et quidam (77) alii noti referunt (78) eam 
(19) omnium gratiarum abundam (80), et omnium 
virtutum 13, more virginis, virtutis et gratie (81), 
fecundam. Et, ut dicunt (82) in persecutionibus 


nire, quia credimus expedire. Sunt et hic p et afflictionibus est liilaris ; in penuriis et indigen- 


. de nostris mulieribus, Mariam Jesu videre 
ites, et quotidie a nobis (72) ad vos discur- 
jlentes, ut eam contingant, et ubera ejus 
1t, que Dominum Jesum aluerunt,et quedam 
ora ejus percunctentur ipsam. Sed et Salo- 
^ quam diligis, filia (71) Annae, Hicrosoly- 


ic. xir, 27 cum Matth, vir, 23. 
estata. 


» adhzsisse aflirmat, atque ad posteriores 
ires sic transisse. Sed longe antiquius hoc 
mendum, veteris interpretis versio arguit, 
egionem » transtulit: licet ab auctore non 
antiquo 'PZ3:o» hic lectum fuisse ego mihi 
deam.Neque enimaliundeineditumActorum 
. scriptorem nomen illud hausisse existima- 
extremum ipsius ita percurrentem : Τὸν 
δι Ασίας ὀέσμιν Cdopowo ἐκεῖθέν τε ἐπὶ τὴν 
(xx) Ρήγιου, διὰ γης xal θαλάσσης, ὖπο- 
τες τὸν ὅσιον νυπτὸς wai ἡμέρας. ᾿Απάραντες 
Ῥηγίου τὸν ἆγιον, παραγίνωνται ἐν cf Ῥώ- 
am eamdem urbem (Mamvertino freto a Sici- 
emptam) Italicarum primam fuisse ad quam 
y appulerat, cum Homam similiter ex Ásia 
' abducendus, apostolica (Act. xxvii, 13) nos 
historia. UssFR. 
Ignatius. « Suus Ignat. » in quibusdam edi- 
itur. Inip. 
Qui cum eo sunt. fratres. lta libri mss. et 
va editio, anni 1495. In aliis enim Fratris 
ι ad initium epistole est translatum.« Frater 
IDOra, » etc. Inn. 
4 nobis. « Ad vos, » in iisdem additur. Inpip. 


Percunctenlur. Ipsam enim et Salome. Ibid. [) 


unctentur ipsam Mariam Jesu. Est et Salo- 
Edit. Paris. an. 1595 ; « percunctentur ipsam. 
ialome. » 1n ms. Cantabrigiensi et D. Mon- 
, post « percunctentur, » sequitur : « In Maria 
humans nature natura sanctitatis angelici 
ar, » omissis reliquis omnibus, usque ad Epi- 
finem. Inpip. 

Filia. Edit. Paris. an. 14?8  « filiam. » Inip. 
Annae, Hierosolymis quinque mensib. lta et 
tio; cum 2 mss, collegii Magdalenensis et 
niensis apud Oxonienses, ubi nonnulli libri 
egunt : « Hierosolymis anno et quinque men- 
Christophorus de Castro, in Historia Deipara 
3: « In priori scripta ad Joannem meminit 
e filis Annae; quam probavimus cap. 3, n. 16, 
lisse Anne filiam, Deipareque sororem ; 


15 al. [lierosolymis anno, etc. 


C 


liis non querula ; injuriantibus grata (83), ad mo- 
lesta*? ]mtatur (85); miseris et afflictis conflieta(83) 
condolet, et subvenire non pigrescit, Contra vitio- 
rum autem pestiferos conflictus (86) in pugna fidei 
(87) disceptans (88) enitescit. Nostrae (89) novre re- 
ligionis et peenitentiz (90) est magistra ; et apud 


19 ql. virtutum fecundam. 39 al. 


quamvis hoc verba aliter sic rectius legantur : 
« Est et Salome quam diligis fllia, anno Hierosol. et 
quinque mensibus apud cam commorata. » IpIp. 

(160. Commorans. Edit. Paris. an. 1495 « commo- 
rantes. » Colon. an. 1557 « commorata. » Ini. 

(11; Et quidam. Edit. Paris. « Et quidem. » Inip. 

(18) Alii noti referunt. Ita edilio illa Paris. et ms. 
Magdalen. ubi Lincoln. « alii vociferant, » edit. Co- 
lon an.1536 οἱ Fr. Bivarius (in Dextri Chronic. 
an. Dom. 35, commentar, 1) « forte notificavere, » 
edit. Colon. an. 1537, οἱ P. Halloix, simpliciter: 
« notificavere. ο Intp. 

(19; Eam. Pro hac voce, quam in ms. Magdalen. 
desideralam ος Lincolniensi restitiumus, primeeva 
editio labet, « eam Mariam ; » alie, « eamdem 
matrem Dei. » Inip. 

(80) Abundam. Primaova editio, cum 2 mss. Oxo- 
niensib. legit « habundam: » alii libri editi, 
« abundantem ; » edit. Colon. an. 1559: « esse 
abundantem » Inpip. 

(81) More virginis, virtutis et (απ. « Virtutis » 
vox a Divarii editione abest ; in duobus tero Oxo- 
niensib. mss. et prima edit. anni 1595 nihil horum 
habetur. Τις, 

(82) Et, ut dicunt. Tta duo illi mss. et prima edi- 
tio ; alie : « Qua ut dicunt. » Imp. 

(83) Grata. Ms. Magdalen. « lzta. » Im. 

(84) Ad molesta letatur. Ita Magdaien. ; edit. Pa- 
ris. an. 1495 « et molesta» (vel «molestata,» ut est 
in ms. Lincoln.) « ketatur. » Edit. Colon. an. 1656 
et Bivar. «οί molesta re lietatur. » Colon. an: 1937 
et P. Halloix. « et modesta in re lzeta. » Intp. 

(83) Coaff[licta. Bivar. « afflicta. » Igi. 

(80) Con[lictus. Edit. Paris. « insultus. » Ieip. 

(87) In pugna fidei. Ead. « impugna flde; » ms. 
Lincoln. « impugnat, flde. » Inn. 

(88) Disceptans. Edit. Paris. « discooperta tuin. » 
Ipin. 

(89) Νους. Ms. Magdal. « vero. » Intp. 

(80) Et penitentia. Deest iu edit. Paris. et ms 
Lincoln. IBip. 


943 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


9H 


fideles omniumoperum pietatisministra.Humilibus A ratur, in Maria matre (94) Jesu, humane nature 


quidem est devota, el devotis devolius huiniliatur: 
et mirum *! (91; ab omnibus magunificatur: cum (92) 
a Scribiset Pharisaeis ei detraliatur.Prieterca multi 
multa (99) alia nobis referunt de eadem; tamen 
omnibus per omnia non audemus fidez: concedere 
nec tibi referre, Sed, sicut nobis a fide dignis nar- 


[ mated ο ----. 





natura sanctitaiis angelicie sociatur. Et heec talia 
excifaverunt viscera (93) nostra ; et cogunt valde 
desiderare aspectum | hujus [si fas sit fari 1 (96) ] 
calestis (91) prodigii, οἱ sacratissimi (98) mon- 
stri (99). Tu autem diligenti modo disponas cum 
desiderio nostro 1), et valeas. Amen (2). 





AD EUMDEM. 


Joanni sancto seniori, suus (3, Ignatius. 


Si licitum est mili apud te, ad Hierosolyma 
partes volo ascendere, et videre fideles (4) sanctos 
qui ibi sunt ; precipue Mariam matrem (3) Jesu, 
quam dicunt universis admirandam, et cunctis ἆς- 
siderabilem.Quem enim (6) non delectet videre eam 
et alloqui, qua verum Deuuni de se (7) peperit, si 
nostre sit fidei et religionis amicus ? Similiter et 





illum venerabilem Jacobum, qui cognominatur Ju- 
stus; quem r»^ferunt Christo Jesu ,8) simillimum 
facie (9), vita οἱ modo conversationis, ac si ejus 
dem uteri frater esset. gemellus. Quem dicunt si 
videro, video et ipsum(10) Jesum secundum oninia 
corporis cjus lineamenta. Praeterea caeteros sanc- 
tos εἰ sanctas. Heu, quid moror? quid detineor 
(:1)? Bune preceptor, properare me jubeas, et 
valeas (12). Amen (13). 








AD S. MARIAM VIRGINEM. 


MATREM DOMINI ΝΟΡΤΗΙ JESU 


Christiferz (141 Maria, suus Ignatius. 

Me neophytuin (153), Joannisque tui discipulum, 
confortare et consolari debueras. De Jesu enim tuo 
percepi mira (16) dictu, et stupefactus sum ex a"- 
ditu. A te autem, que semper ei fuisti familiaris 


*! a], mirum in modum. 33 al. est ila. 

(91) Mirum. Ms. Lincoln. « mirum in modum. » 
Ussza. 

(92) Cum. Ip. ms. « cum tamen. » Ipip. 

(93) Multa. ld. ms. et edit. Paris. « inulta Πο” 
bis. » Ms. Magdel. « 1nulta alia. » ]Bip. 

05 Matre. Habetur in edit. Halloixii et ms. Lin- 
eoln. Deest in aliis. lui. 

(95) Viscera. Ms. Lincoln. « corda. » Edit. Paris, 
perperam « in sancta. » Igin. 

(95) Si fas sit fari. Ms. Lincoln. 
fari. » IgBip. 

(97) Celestis. Deest in ms. Lincoln. 
ris. IBip. 

(98) Sacratissüni. In iisd. « sanctissinii. » lpip. 

(99) Monstri. Edit Colon. an. 1537 et Ilalloixii 
« spectaculi. » Ipiv. 

(1) Cum desiderio nostro. Ibid. « super desiderio 
nostro. » Ms. Lincoln. « cuin desiderio meo. »]uip. 
i Amen. Non liabetur in ins. Lincoln. lbid. 

3) Suus. Non habetur in edit. Colon. ann. 1:557 

"n Halloix. Ip'p. 

(4) Fideles. Deest in ms. Lincoln., Cantabrig. et 
Montacutii. Ipip. 

(35) Matrem. Ita ms. Lincoln Deest in reliquis. 
BID. 

(0) Enim. Edit Paris. an. an. 1495 « vero. » 18/0. 

(71) De se. Edit. Paris. cum ums. Cautabrig. et 
Montacut. « deorum. » Ipip. 

(8) Christo Jesu. Ms, Cantabrig. et Montacut. 


« Sl fas est ita 


et edit, Pa- 


CHRISTI. 


C ^t conjuncta (17), et secretorum ejus conscia, de- 


sidero ex animo (:8) fieri certior de auditis. Scripsi 
tibi etiam alias (19), et rogavi de eisdeiu. Valeas; 
et Neophyti (20) qui mecum sunt, ex te et per le 
et in te confortentur. Amen (21). 


« Domino Christo. » IBip. 

Facie. Deest in edit. Paris. IBip. 

(10) Et ipsum. Conjunctio non habetur in edil, 
Paris. 1&29, neque Colon. an. 1337, neque ms. 
Cantabrig. et Montacut. Ιπιο. 

(11) Quid detineur ? Πα ms. Magdalen. et P. Hal- 
loix ; reliqui : « cut detineor? » Ip:p. 

(12; Et valeas. « In Christo, » addilur in ms. 
Lincoln. Inip 
1 ,13) Amen. Non habetur in edit. Colon. an. 13557. 

DIn. 

(14; Christifer:. Vid. Prolegomen. cap. 19. Ip. 

(15) Me neophytum. Vid. Christoph. de Casim 
listor. Deipare, cap. 23. Ipip. 

(16; Mira Edit. olon. an. 19537 et Bivarii, «in 
nuniera. Ipip. 

(11) Ε nniliarit et conjuncta. Conjanclio deest in 
edit. Colon. an. 1236 et 1557. In edit. Paris. an. 
1400 et ms. Lincoln, Cantabrig. et Montacl 
« familiarius conjuncta. » Ipip. 

(18) Er animo. Ms. Cantabrig. et Montacut. « ex 
nunc » Divarius /in Dextri Chronic an. 116) « on 
nino. » 1010. 

(19) Etiam alias. Edit. Paris. « et etiam alias, » 
vel, « aliis; » ut in ms. Magdolen., Cantabrig., e 
Montacut. Vid Prolegomen. Ingip 

(20, Neophyti. Edit. Paris. « tui neophyti » lur 

(31) Amen. Non habetur in ms. Magdalen. d 
Cantabrig. Ipip. 





ELOGIUM 5. IGNATII. 





946 


CHEM UUREEMMENENMMMMMMEMMRMEMMEEMDNEMMMMMMMMMMMEMMMEMMERMDMMMMMEMM MEME 


BEATISSIM.E VIRGINIS AD HANC EPISTOLAM RESPONSIO (22). 


dilecto condiscipulo (23), 
Christi Jesu. 
su qui a Joanne. audisti et didicisti, vera 
a credas, illis inh;reas; et Christianita- 
susceptae votum firmiter (25) teneas, οἱ 





humilis ancilla 4 mores et vitam voto conformes (26). Veniam autem 


una cum Joanne, te et qui tecum sunt visere. Sta 
in fide, et viriliter age * : nec te commoveat perse- 
cutioni3 austeritas ; sed valeat et exsultet spiritus 
tuus in Deo salutari tuo 14. Amen. 





S. ΙαΝΑΤΗ ELOGIUM 


Ipsius in sede Antiochena suecessori Heroni falso attributum (28). 


onis 3), in B. Ignatium, discipuli ejus et B cum angelis laudem canens, Primogenili certe ami- 


joris, qui ei per revelationem fuerat. osten- 
tod. esset sessurus in cathedram ipsius. 


losetassertor?*(29) sapientissimi ei,Tgnati 
lata stola indute, perenni fonte saturate, 


jr. xvi, 19. ** Luc. r, 47. 


An heata Virgo aliquid scripserit, non con- 
m epistola quedam ad Ignatium quao ejus 
circumfertur incerte auctoritalis est. Si 
'&L eam a B. Virgine scriptam, nemo, ut 
», dubitaret. quin inter canonicas Scripturas 
meranda, » inquit Franciscus Suarez, in i1, 
oin. qu. 37, art. 4, disp. 20. Quanquam 
iinem prudentem dubilaturum existimave- 
vatas beatissima Virginis litterulas longe 
endas fuisse loco, quam divinum ipsius 
α in sacrum canonem relatum, Luc. rt, 16, 
mpostor postremam epistole hujus clau- 
mendicavit ; « et exsultet spiritus tuus in 
iari tuo; » sicut et ex Paulina Epistola, 
tum Virginis scripta, parenesim illam: 
de, et viriliter age (1 Corinthi. xvi, 13;. Ut 
n omnino esse oporteat,qui non in plumbea 
agenda (cui eam Jacobus Genuensis curavit 
lam) quam in aureo divinarum Scriptura- 
ione, epistolium istud collocandum esse 
rit. UssER. 

ondiscipulo. Ita ex prima editione et inss. 
is exhibuimus ; ubi vuIgati libri legunt « di- 
» Magdalen. codex habet « et condiscipulo.» 


hristianitalis. « Suscepte, » additur in pri- 
lone, anni 1405 ; pro quo in ms. Lincoln., 
ig. et Montacut. male legitur « ejus cepta. » 


irmiter. Ms. Magdalen. « firmum. » [nip. 
onformes. Edit. Paris. an 14953 οἱ Colon. 
« confirmes. » Ista vero locutio, « de mo- 
vita voto confirmandis,» Magdeburgensibus 
is (centur. 1, lib. r, c. 10) a Christi et 
rum verbis videtur alienior. Isip. 
ία in fide, et viriliter age. lta legit D. Hal- 
ui has epistolas edidisse se dicit, « prout 
rimis reperiuntur exemplaribus. » In aliis 
m ordo paululum habetur inver:us.In Án- 
juidem (parte 1 Chronic. tit. 7, cap. 4. & 41) 
a editione Parisiensi an. 1493 cum mss. 
n. Lincoln. Cantabrig. et Montacut.: « Sta 
.er age in fide; » in editione vero Colon.an. 
1537 et aliis : « Sta, et in fide viriliter age.» 


σε” al. Hironis l. s. tit. Epist. ad Heron. 


- 


ce, a peccatis liberate, a diabolo separate, agonista 
constitutus in stadio veritalis; acquisisti pretio- 
sam salutem ; confudisti Trajanum. et senatum 
Rome (30) prudentiam nunc non habentem ; do- 


33 al. assessor. 


(28) Ad calcem veteris vulgato» Ignatii Epistola- 
run) versionis adjectum habebatur hoc illius elo- 
gium : indeque ex Vaticano primum codice a Ce- 
sare Daronio (ad annum Christi 110, 8 9) et cum 
aliis tribus mss. collatum, Baliolensi, Magdalensi 
et Pelaviano, nunc denuo a nobis editum. Lt et 
liujus elogii, et litlerarum Maris Castabalito,et sex 
Groecarum epistolarum Ignatio affictarum, idem 
omnino artifex fuisse videatur; idemque interpres, 
qui secundae interpolat:»»Ignatianarum Epistolarum 
sylloges, ex tribus illis mss.multo quam antea inte- 
grior et correctior a nobis est hic exhibitus. Et in 
Petaviano quidem codice, post Epistolam ad Ro- 
manos, majusculis litteris apposita sunt ista: Ez- 
pliciunt Epistolae sancti Ignatii martyris Antiocen- 
sis. Incipit laus, Hironis discipuli sui atque succes- 
soris, in eum ; in Baliolensi vero, titulus hic, mi- 
niatis litteris descriptus, legebatur : Laus Yronis, 
in beatum lgnatium, discipuli ejus et successoris ; 
qui οἱ per. revelationem fuerat  ostensus, quod esset 
sessurus in. cathedram ipsius. Cujus Heronis dies 
natalitius, sive mnartyrii memoria, in Bede Marty- 
rologio ad xvii, in. lomano, Usuardi, Adonis, et 
Notkeri, ad xvi Kalend. Novembris, celebratur. 

BID. 

(29) Assertor. Ms. Petavian. « assessor, » Iptp. 

(30) Confudisti Trajanum, et senatum Roma. 
Improbata illa Acta secutus fuisse videtur auctor, 
in quibus (contra historio fldem) Ignatius Rome 
ante martyrium prolixa disputatione cum Trajano 
et senatu concertavisse fingitur. Sic enim in iis le- 
gimus :Ἱ]αραγίνονται ἐν τῇ Ῥώμῃ, καὶ προσήνεγ- 
xav τῷ αὐτοχκράτορι Τραιανφ τὴν ἄφιξιν αὐτοῦ. Καὶ 
ἐκέλευσεν ὁ οὐτοχράτωρ εἰσαχθῆνα: αὐτὸν, παρούσης 
τῆς συγκλήτου. « Pervenerunt ad urbem Romam: 
et nuntiaverunt imperatori de adventu ejus.Etjus- 
sit imperator adduci eum, priwsente senatu. » Tum 
longi sermonrs inter eos ihi habiti (cum tamen Tra- 
janus longissime abesset, in partibus Orientis) et 
varia cruciatuum genera lgnatio imposita, comme- 
morantur. Que fabula inde non in alia solum La- 
tinorum Martyrologia est traducta, sed etiam in 
novissimum Romanum, in quo (ad Kalend. Fe- 
bruar.) Ignatius. « Romee, presente Trajano, cir- 
cumsedente senatu, immanissimis ο Ἀτοσο voY- 


9471 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 





td. 


mesticus factus es (31) Christo, in dilectione et fide A nisti, pater Ignati ; currus Israel et auriga ** (23) 


et vita. Memor esto mei, filii tui Heronis : ut et 
ego de hac vita exiens sancte (32), sanctis connu- 
merer, et dignum (33) nomen merear adipisci,et de 
injusta statione atque a Deo aliena extraneus inve- 
niar (34). Ter quaterque beate, qui ad talia perve- 








ls - -- ibn Pau IP nadDon END ADogRoaE. Mum. cm-in-qenp di-sruueemMMEPQRasRa dum a MERE 


ejus **. Evasisti mortem fugiendo ** (30), et de ter- 
ris ** (37) ad caelestia evolasti.Coronam deiflcam et 
magnam meruisti, et in amabili Dei agone vicisli. 
Memento ejus quem nutrisli, beate martyr; et 
presta mihi colloquium, siculi prius (38) faciebas' 





FRAGMENTA. 


Seu sententicw sancti Ignatii, qua in ejus Epistolis non exstant. 


(GALLAND., 


"et, Patr. Biblioth. I, 981.) 


Apud JoaNx. CunvsosroxUx homil. de Anathemate, num. 3, Ex edit. BB. Paris. tom. I, pag. 693. C. 


Vulti3 discere, quid dixcrit vir quidam sanctus, B 


qui ante nos et de successione apostolorum fuit,ac 
martyrio dignatus est? Ut hujus verbi molestiam 
indicaret, hoc usus exemplo est: « Quemadmodum 
si quis, privatus cum sit, regiam purpuram in- 
duerit, tum ipse; tum commilitones ejus, quasi 
tyranni e medio tolluntur: sic qui Dominico utun- 
tur decreto,et hominem Ecclesi: anathema faciunt, 
in extremam se perniciem abduc"nt, dignitatem 
Filii usurpantes. » 


Βούλεσθς μαθεῖν οἷά τις ἐφθέγεκτο ἁγιός τις mp 
ἡμῶν τῆς διαδοχῆς τῶν ἀποσιτόλων γενόμενος, ὃς 
xc! μαρτυρίου ἠξίωτο; Δειχνὺς τούτου τοῦ λόγο 
τὸ φορτικὸν, τοιούτῳ ἐχρήσατο ὑποδείγματι α "Ov 
τρόπον ὁ περιθεὶς ἑαυτῷ ἁλουργίδα βασιλικὴν ἰδιὼ- 
της τ’γχάνων, αὐτός τε xai ol αὐτῷ συνεργίσαν- 
τες, ὡς τόραννοι ἀναιροῦνται' οὕτως, ἔφη, oi τὴ 
δεσποτικῇ ἀποφάσει χρησάµενοι, xal ἀνάθεμα τῆς 
Ἐκκλησίας ποιήσαντες ἄνθρωπον, tiq παντελῆ ὅλε- 
θ2ον ἀπάγουσιν ἑανυτοὺς, τὴν ἀξίαν τοῦ Υοῦ áosp. 
πάζοντες, » 


Videgis Epist. ad. Smyrn. interpol., cap. 9. 


Apud eumdem Cunvsosrouux homil. xi in Epist. ad Ephes.. tom. XI, pag. 86. C. 


Dixit autem sanctus quispiam vir quiddam quod (C 
magnam pre se fert audaciam : sed tamen est elo- 


cutus. Quid hoc est autem? « Ne quidem sangui- 
nem martyrii delere posse hoc peccatum [schi- 
sma]. » 


III. 


'Avip δέ τὶς ἅγιος sTrÉ. τι, δοκοῦν εἶναι copAnp, 
πλὴν ἀλλ᾽ ὅμως ἐφθέγξατο. Τί δὲ τοῦτό ἐστιν ; « 074 
μαρτυρίου αἷμα ταύτην δύνασθαι ἐξαλείφειν τὴν $ 
μαρτίαν. » 


Ex 4οαΝΝΙ5 ΑΝΤΙΟΟΗΕΧΙ Orat. In donat. monaster., etc. Apud CorELERIUM, Monum. Eccl. Gr. (om. I, 
pag. 1190. 


Ei qui Ecclesiam Dei offenderit, neque martyrii 
sanguis, juxta Ignatium Theophorum, ad veniam 
sufficit. 


Τῷ δὲ Ἐκκλησίαν θεοῦ cxavbalcavtt οὐδὶ μαριυ 
plou αἷμα, κατὰ τὸν θεοφόρον Ἰγνάτιον, ἀρκεῖ εἰς 
συγχώρυσιν. 


56 αἱ. equester. 31 IV Reg. xir, 14. 3 f. cupiendo vel non fugiendo. ** al. terrenis. 


liciis primo affectus, leonibus dehinc objectus » Ὦ 


uisse legitur. Usszn. 

.(34) Factus εδ. « Nunc factus es; » apud Baro- 
nium. l1uip. 

(32) Sancte. Deest hec vox in Baronio. Inip. 

(33) Et dignum. Baron. « ut dignum. » Ipip. 

2u Atque a Deo aliena extraneus. ἐπυεπίαγ. Ms. 

Baliol.: « non inveniar alienus a Deo. » Petavianus: 
« atque a Deo alienus inveniar, » Isip. 


(39) Auriga. Ms. Magdalen. « equester. » Inn. 
(36) Fugiendo. lta Vaticanus, et tres nostri Mss., 
ro quo, ex conjectura, « cupiendo, » substituit P. 
lalloixius ; in Vila Ignatii, cap. 16. Ipip. 
(38! Terris. Baron. « terrenis. » Ipip. 
(38) Siculi prius. Ms. Magdàlen. « sicut et prius» 
Er Halloixio, vox « prius, » pet incuriam ezcidit 
BID. MEE 


- 
Uva 





vio FRAGMENTA GENUINA. 950 
IV. 


Apud JoaxxEx DaxascENva in Sacr. Parallel. litt. a tif. xxi. Ez edit. Paris. 1712, tom. vt, pag. 358. D. 


Tà Καΐσαρι ὑποτάγητε, iv οἷς ἀκίνδυνος ἡ ὑπο- Α — Caesari subjecti estote in iis rebus, in quibus ei 


za. parere periculo caret. 

Εὐεργεσία τοῖς ὑποδεεστέροις, xal ἄρχειν ἑαυτῶν Inferioribus οἱ iisquisibiipsis imperare nesciunt, 
μὴ ἐπισταμένοις, τὸ δουλεύειν τοῖς κατ’ ἐπιστήμην — beneflcii pars est, ut iis serviant qui recte et scite 
άρχουσιν. presunt. 


Adi, si placet, Epist. ad Philadelph. ἱπίθτρο]. cap. iv. 


V. 
Igip. lit. y, tit. xvir, pag. 171. B. 
Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου τοῦ θεοφόρου. B Sancti Ισνατι Theophori. 


Μόνους ἄνδρας τοὺς ὁμοζύγους εἶναι νοµιστέο) Solos viros conjuges esse suos existiment mu- 


* 


ταῖς γυναιξὶν, oic καὶ ἠνώθησαν κατὰ Ἰώμτν — lieres, quibus et unito sunt secundum consilium 
θεοῦ. Dei. 


VI. 


Inin.. litt. x, tit. x, pag. 649, C. 


Ἰγνατίο». ΙΟΝΑΤΙΙ 
Παρθενίας ζυγὸν μηδενὶ ἐπιτίθει. Ἐπισφαλὲς γὰρ Virginitatis jugum nemini impone. Periculosa 
τὸ xtnua xai ὀυσφύλακτον, ὅταν κατ ἀνάγχην yl- — quippe res est, et servatu difficilis, quando neces- 
νηται. sitate fit. 
Toi νέοις ἐπίτρεπε Υγαμεῖν, πρὶν διαφθαρῶσιν εἷς Junioribus ante nubere permitte, quam com 
Ickpac. (f. ἑταίρας.) scortis corrumpantur. 


Hac Melissa perinde Ignatio tribuit ; nec aliunde accipi potuerunt quam ex alterutra Fpistota ad Po- 
ycarpum, cum tamen in neutra occurrant. Sed nec in Epistola ad Antiochenos, ad quam pertinere ferun- 
ur in cod. Rupefulcad. LeQuix. — Videsis Grabium in Spicil. tom. II, pag. 24, ubi eadem exhibentur 
nonnihil diversa. 


VII. 


Ipip.. [it. ε (it. xvin, pag. 515. B. 


To) αὐτοῦ. D Ejusdem. 

Χρὴ τὸν πῥοεστῶτα ἀνεπίληπτον μµελετᾷν, xal d- Prosulem oportet ab omni reprehensione alie 
σκεῖσθαι βίον, xal μηδὲν ἀνεπιτήδερτον ἔχειν τῶν — num esse, et vitam exercitationibus excolere ; nec 
ἀρεσκόντων θεῷ. ullius rei que Deo grata sit, studium pretermit- 

tere. 


Apud Cl. LeQuieN, ex cod. Rupef. hic locus dicitur Κυρίλλου, ἐκ τοῦ iz βιθλίου τῶν κατὰ Ἰουλιανόν. 
Quod pridem monuerat GnaBivus l. c. pag. 25. 





FRAGMENTA. 


Epistolarum genuinacum sanoli Ignatii, ex Parallelis Damascenicis Rupefucaldinis, 
potissimum descripta: quibus quamplurime lectiones ms. Medicei vel confirman- 
tur, vel in primis emendantur. 


JoaxNEs DamascENus in Sacr, Parallel. Litt. e, tit. xvn, ex edit. Paris. 1712, tom. II, pag. 779, B. 


l'o3 ἁγίου "'ITNATIOY τοῦ Otopópou, ix της πρὸς Sancti IcNaTI Theophori, ex Epistota ad 
ΣΜΥΡΝΑΙΟΥΣ. SMYRNENSES. | 


Πάντες τῷ ἐπισκύπῳ ἀκολουθεῖτε ὡς Ἱησοῦς Xpi- —— Omnes episcopum sequimini ut Jesus Christus 





051 


autem ut Dei mandatum. Nemo sine episcopo ali- 
quid agat eorum qux ad Ecclesiam spectant. llla 
eucharistia firina censeatur, quc ab episcopo fit, 
aut cui ipse permiserit. Ubi apparuerit episcopus, 
illic multitudo sit; quemadmodum ubi est Jesus 
Christus, illic est Ecclesia catholica. Non licet sine 
episcopo, neque baptizare, neque agapas facere ; 
sed quod ille probaverit, hoc Jesu Christo corn- 
placitum est, ut tutum firmunique sit omne quod 
agitur. De cietero equum est ut evigilemus,quando 
lempus habemus, ut nos Dei causa paeniteat. Opti- 
mum est, Deum atque episcopum nosse. Qui ho- 
norat episcopum, a Deo honoratur ; qui in scio epi- 
scopo aliquid agit, hicdiaboli cultor est. Epis t.ad 
Smyrn. capp. 8 οἱ 9. 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 


Patrem, et presbyterium ut apostolos; diaconos A στὸς τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ πρεσθυτερίῳ ὡς τοῖς dro. 


στόλοις τοὺς δὲ διακόνους ἐντρέπεσθε ὡς θεοῦ iv. 
τολήν. Μηδεὶς χωρὶς ἐπισκόπου τι πρασσέτω τῶν 
ἀνηκόντων ἐν ᾿Εκκλησίφ. Βεθχία εὐχαριστία ἡγείσθω 
$ τοῦ ἐπισκόπου οὖσα, Tj ᾧ ἑάν αὐτὸς ἐπιτρίψῃ, 
Ὄπου àv φανῇ ὁ ἐπίσκοπος, ἐκεῖ τὸ πλῆθος" ὥσπερ 
ὅπου ἐάν d Ἰχσοῦς Χριστὸς, exei Jj xagoA vcr) Ἐκκλη- 
, 9 3 4 , » f 
σία. ()ὺκ ἐξόν ἐστι χωρὶς ἐπισκόπου, οὔτε βαπτί- 
ζειν, ουτε αγάπας ποιεῖν, ἀλλ᾽ ὃ ἐὰν ἐκεῖνος Oox- 
µάστι, τοῦτο xal τῷ Ἰησοῦ Χριστῷ εὐάρεστον, ἵνα 
* * 9. 4 t ^ ' [i "* , 
ὀσφχλξς ἡ καὶ βέθαιον πᾶν ὃ πράσσετχι. Εὐλογόν 
ἐστι λοιπὸν ἀνανΏψαι ἡμᾶς, ὡς καιρὸν ἔχομεν i 
θεὸν μετανοεῖν. [ζαλῶς ἔχει θΘεὸν καὶ ἐπίσκοπον 
εἰδέναι. Ὁ τιμῶν ἐπίσκοπον, ὑπὸ θεοῦ τετίµητα:' 
ὁ λάθρα ἐπισκόπου τι πράσσων, τῷ διαθόλῳ λα- 


Β τρεύε!. 


Ibidem pag. 514, eadem occurrunt in Parallel. Vatic., alicubi tamen diversa nonnihil a Rupefucaldinis 


hic descriptis. 


InEx :bid., litt. a, tit. 1, pag. 1&1, C. 


Sancti IuNATI. 
Qui perfecti estis, perfecta sapite. Illis enim qui 
bene agere volunt, Deus ad dandum presto est. 
Ad Smyrn. cap. 11. 


Τοῦ ἁγίου 'ITNATIOY. 
Τέλειοι ὄντες, τέλεια φρονεῖτε. θέλουσ; γὰρ ἡμῖν 
εὖ πράττειν, θεὸς ἔτοιμος εἰς τὸ παρέχειν. 


Ibidem pag. 314, Parallela Valic. exhibent tantum posterius membrum. 


]pew ibid., litt. e, €t. xvi, pag. 915, A. 


Ejusdem ! pist. ad Po.ycanPuM Smyrn. 


Omnes supporta, quomodo et te Dominus. Omnes 
suffer in dilectione: orationibus assiduis vaca. 
Ampliorem quam habeas intelligentiam postula. 
Vigila, oculum non dormientem possidens. Ad Ρο- 
lyearp. cap. 1. 


Ejusdem. 


Omnium :gritudines porta, veluti perfectus 
athleta. Ubi major fuerit labor, ihi et majus lu- 
crum est. Bonos discipulos si diligas, non est tibi 
gratia: magis fac ut contumaciores in lenitate 
subjicias. Non omne vulnus eodem emplastro cu- 
ratur. Acredines perfusionibus seda. Propterea 
carne simul et spiritu constas, ut que conspectui 
tuo manifesta sunt, blande corrigas ; quie autem 
aspectum tuum fugiunt, pete ut tibi retegantur, ut 
in nullo deficias. Ad P'olycarp. capp. 1 οἱ 2, 


To3 αὐτοῦ πρὸς ΗΟΑΥΚΑΡΠΟΝ Σμύρνης. 
Ἱάντας βασταζε, ὣς xai σε ὁ Κύριος. Πάντων 
ἀνέ ου ἐν ἀσάπῃ προσευχαῖς σχόλαζε ἁδιαλείπτοις, 
Αἰτοῦ σύνεσιν πλείονα ᾖς ἔχεις. Γρτγόρει, ἀχοίμτ- 
τον ὄμμα κεχτηµένος, 


Τοῦ αὐτοῦ. 

Πάντων τὰς νόσους βάσταζε, ὡς τέλειος df) nir. 
Ὄπου πλείων πύπος, πολὺ κέρδος. Καλοὺς uri 
ἐὰν Φ.λῖς, χάρις go: οὐκ ἔσται' μᾶλλον τοὺς drc- 
θεστέρους ἐν πραότητι ὑπότασσε, Οὐ πᾶν τραῦμα 
-  - 3 , , MJ 
τῃ αὐττ ἐμπλάστρῳ  Orpamsósza:. Τοὺς παρον 
σμοὺς ἐμθροχαῖς ma)s. Διὰ τοῦτο σαρχιχὸς ci xai 
πνευματικὸς, ἵνα τὰ φαινόμενἁ σοι εἷς πρόσωπον 
κολακεύῃς' τὰ δὲ ἀόρατα, αἵτει ἵνα σοι φανερωθῇ, 
ἵνα μηδενὸς λείπῃ. 


Ipex :ibid., litt. », tit. xvii, pag. 188. B. 


Sancti Ι0ΝΑΤΙΙ, ec Epistola ad PoLycanPUx. 


Sta velut incus qua percutitur. Magni athleta est 
verberari εἰ vincere. Maxime auteni propter Deum 
omnia nos sustinere oportet, ut et ipse nos susti- 
neat. Ad Polycarp. cap. 3. 


D Τοῦ ἁγίου ITNATIOY, ix της πρὸς ΠΟΑΥΕΛΡ. 


ΗΟΝ ᾿Επιστολῆς. 


Στῆκε ὡς ἄχμων τυπτόµενος. Μεγάλου ἀθλητοῦ 
ἔστι ὄέρεσθα. xal νικᾷν. Μάλιστα δὲ ἕνεκεν θιοῦ, 
πάντα ἡμᾶς ὑπομένειν δεῖ, ἵνα καὶ αὐτὸς ἡμᾶς 
ὑπομείνῃ. 


Ipex ibid., litt. 0, tit. xxxiv, pag. 118, C. 


Sancti IcNAtII, ex. Epistola ad PoLycanRPUM' 


Servi non desiderent a communi liberi fleri ; 


Too ἁγίου ΙΓΝΑΤΙΟΥ, ix τῆς. πρὸς ΠΟΛΥΚΑΡ- 
OON Ἐπιστολῆς. 


Οἱ δοῦλοι μὴ ἑράτωσαν ἀπὸ κοινοῦ ἐλευθεροῦ” 





9353 


FRAGMENTA GENUINA. 


954 


σθαι, ἀλλ᾽ εἰς δόξαν τοῦ Θεοῦ τὸ πλεῖον δουλευέτω- A sed ad gloriam Dei magis serviant, ut potiorem 


σαν, ἵνα κρείττονος ἐλευθερίας ὑπὺ Θεοῦ τύχωσιν. 


libertatem a Deo consequantur. Ad Polycarp. 
cap. &. 


Ipzu ibid., litt. e, tit. xcu, pag. 179, D. 


Ἐκ τῆς πρὸς ΠΟΔΥΚΑΡΗΟΝ. 

TQ ἐπισκόπῳ προσέχετε, ἵνα xal ὑμῖν ὁ θεός. 
Ἐγὼ ἀντίψυχον τῶν ὑποτασσομένων ἐπισκύπῳ, 
πρεσθυτερἰῳ, διαχόνοις' μετ αὐτῶν µοι τὸ µέρος 
γένοιντο ἐν θεῷ. 


Ex Epistola ad Ῥοιχολαρυκ- 

Episcopo attendite, ut et Deus vobis. Unanimis 
ego sum cum iis qui subjecti sunt episcopo, pre- 
sbyterio, diaconis: cum his pars mihi sit in Deo. 
Ad Polycarp. cap. 6. 


Ing ibid., litt. o, tit. xvn, pag. 188, B. 


Έκ τῆς αὐτῆς. 
Μακροθυμεῖτε μετ ἀλλήλων i» πραύτητι, ὡς ὁ 
θεὸς μεθ) ὑμῶν διὰ παντός. 


Ex eadem. 


Patienti animo invicem vos ferte cum mansuetu- 


DB dine, uti Deus vos semper. Ad Polycarp. cap. 6. 


Ipgx tbid., litt. x, tit. v, pag. 124, E. 


"ITNATIOrY. 
Χριστιανὸς ἑαυτοῦ ἐξουσίχν οὐκ ἔχει, ἀλλὰ τῷ 


θεῷ σχολάζει. 


Ipzx ibid., litt. a, tit. 


Ἐκ τῆς πρὸς 'ESEZIOYEX ᾿Ἐπιστολῆς τοῦ ἁγίου 
'ITNATIOY τοῦ θεορόρου. 

Μητδεὶς πλανάσθω. ᾿Βὰν µή τις f| ἑντὸς τοῦ θν- 
σιασττρίου, ὑστερεῖται τοῦ ἄρτου τοῦ θεοῦ. El γὰρ 
ἑνὸς xal δευτέρου προσευχὴ τοσαύτην laybv ἔχει, 
πόσῳ μᾶλλον f, τε τοῦ ἐπισχόπου xal πάσης τῆς 
Ἐχκλησίας ; Ὅ οὖν µη ἐρχόμενος ἐπὶ τὸ αὐτὸ, 


IcNATII. 


Christianus sui ipsius potestatem non habet, sed 
Deo vacat. Ad Polycarp. cap. 7. 


Lxxvi, pag. 112, D. 


Ex Epistola ad ΕΡΗΕΘΙΟ8 sancti IcNaTII Detferi. 


Nullus erret. Si quis non est intra altare, Dei 
pane privatur. Si enim unius et alterius oratio 
tantum virtutis habet, quanto magis episcopi et 
omnis Ecclesie ? Qui ergo simul non convenit, 
hic jam superbus est, ac se ipsum dijudicat. Scri- 


οὔτος Ίδη ὑπερηφανεῖ, xai ἑαυτὸν διακρίνει. l'é- ϱ P'um est enim : Deus. superbis resistit. Ad Ephe- 


Ὑπερηφάνοις ὁ θεὸς ἀντιτάσσεται. 


γραπται δέ 


9105, cap. 5. 


Ipex ibid., litt. e, tit. xuvin, pag. 719, D. 


Πρὸς ΕΦΕΣΙΟΥΣ. 


Σπο»ᾷασωμεν μὴ ἀντιτάσσεσθαι τῷ ἔπισχοπῳ, 
ἵνα ὦμεν θ:ῷ ὑποτασσόμενο,. Καὶ ὅσον βλέπει τις 
σιγῶντα ἐπίσκοπον, πλέον αὐτὸν φοθείσθω. Πάντα 
γὰρ ὃν πέµπει ὁ οἰκοδεσπόττς εἰς ἰδίαν οἰχονομίαν, 
οὕτως δεῖ ἡμᾶς δέχεσθαι, ώς αὐτὸν τὸν πέµποντα. 
Τὸν γοῦν ἐπίσκοπον, ὡς αὐτῶν τὸν Κύριον δεῖ προσ- 
θλέπειν, 


Ad ΕΡΗΡΟΙΟΝ. 


Operam ponamus, ut non episcopo resistamus, 
ut simus Deo subjecti. Et quo magis episcopum 
tacentem quis videt. eo plus ipsum timeat Omnem 
enim quem paterfamilias ad suam dispensationem 
mittit, sic nos oportet recipere velut ipsum a quo 
mittitur. Episcopus itaque aspici debet uti Domi- 
nus ipse. Ad Ephes. capp. 5 et 6. 


Hic locus, nonnullis demptis, aliisque leviter immutatis, occurrit ibidem, pag. 750, D. 


Ineu ibid., litt. α, tit. xxvi, pag. 112, C. 


Ἐκ τῆς πρὸς ᾿ΕΦΗΒΣΙΟΥΣ ᾿Ἐπιστολῆς τοῦ 
ἸΓΝΑΤΙΟΥ τοῦ θεοφόρου. 

Tob μερισμοὺς φεύγετε, ὡς ἀρχὴν "xaxov. Elo- 
θασί τινες δόλῳ ποντρῷ τὸ ὄνομα Χριστοῦ περιφέ- 
pev, ἄλλα τινὰ πράσσοντες ἀνάξια θεοῦ, οὓς δεῖ 
ὑμᾶς ὡς θηρία ἐκκλίνειν, Eiot γὰρ χύνες λυσσῶντες 
λαθρόδηκται’ οὓς δεῖ ὑμᾶς φυλάσσεσθαι, ὄντας δυσ- 
θεραπεύτους. 


ἁγίου Ὦ 


Ez sancti ἵσνατι Deiferi Epistola ad EPnBEsIOs. 


Fugite divisiones, uti malorum initia. Solent 
aliqui malo dolo Christi nomen circumferre, alia 
quadam indigna Deo factitantes; a quibus vos 
oportet tanquam a feris declinare. Sunt enim ra- 
biosi canes clam mordentes : a quibus vos debetis 
cavere, ceu qui difficile mansuescant. Ad Ephes. 
cap. 1. 


Àd hunc locum C]. Lzqvizx adnotat minus recte, verba ista, τοὺς μερισμοὺς φεύγετε, ὡς ἀρχὴν κακῶν, 


055 AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. "πι 


neque in sinceris, neque in interpolatis Ignatii epistolis legi. Exstant enim in fine cap. 7 Epist. ai 
Smyrnaos, ut jampridem monuit doctissimus Cotelerius ad cap. 7 Epist. ad Ephesios, ad quod .pertineri 
reliqua iis suhjecta ; licet omnia isthaec velut ex Epistola ad Ephesios descripta nobis obtrudere auctori 
Parailelorum placuerit. 


Ipngx ibid., litt. c, tit. xt, pag. 687, Α. 


Carnales spiritualia operari non possunt, neque 
spirituales carnalia. Ad Ephes. cap. 8. 


Olcapxixol tà πυευματικὰ πράσσειν οὗ δύνανται, 
οὔτε οἱ πνευματικοὶ τὰ σαρκ!χά. 


Ing ibid., litt. v, tit. xxv, pag. 185, C. 


Fides autem nostra, dux noster est : charitas au- 
tem, via nos sursum ad Deum provehens. Ad 
Ephes. cap. 9. 


'H misti; ἡμῶν, ἀναγωχεὺς ἡμῶν, ἡ δὲ ἀγάπη, 


ὁτὸς ἡ ἄνω φέρουσα πρὸς θεόν. 


Inzx ibid., litt. 9, tit. xu, pag. 171, E. 


Sancti IcNATIi. Theophori, ex Epistola ad 
ΕΡΗΕΘΦΙΟ8. 

Novissima tempora sunt, fratres. Ceterum pu- 
deat nos ac vereamur patientiam Dei, ne in judi- 
cium nobis convertatur. Vel enim futuram iram 
timeamus, vel presentem gratiam diligamus, modo 
saltem in Christo Jesu reperiamur. Ad Ephes. 
cap. 11. 


Τοῦ ἁγίου ΊΓΝΑΤΙΟΥ τοῦ θεοφόρουν lx τῆς 
πρὸς ἘΦΕΣΙΟΥΣ Ἐπιστολῆς. 

Ἔσγατο: xatpoi, ἀδελφο[. Λοιπὸν αἱσχυνθῶμεν' 
φοθηθῶμεν τὴν µακχροθυµίαν τοῦ θεοῦ, μὴ εἷς χκρῖμα 
ἁμῖν γένηται. Π γὰρ xz,» μέλλουσαν ὀργὴν φοθτθᾶ- 
μεν, Tj τὴν ἐνεστῶσαν Ὑάριν ἀγαπήδωμεν iv. τῷ vov 
Bl, µόνον ἐν Χριστῶ Ἰησοῦ εὑρεθῶμεν. 


Ipgx ἐδίᾳ., tit. xxx, pag. 118, B. 


ἵσκατι Theophori ad EpPnEs10s. 
Quando crebro convenitis, virtutes Satane de- 
struuntur. Deletur interitus ejus per concordiam 
fidei vestre. Ad Ephes. cap. 13. 


'ITNATIOY τοῦ θεοφόρου, πρὸς ΕΦΕΣΙΟΥΣ. 
Ὅταν πυχνῶς ἐπὶ τὸ αὐτὸ γίνησθε, χκαθαιροῦνται 
δυνάµεις τοῦ Σατανᾶ. Λύεται ὄλεθρος αὐτοῦ bv τῇ 
ὁμονοίᾳ ὑμῶν τῆς πίστεως. 


Inzw ibid., litt. B, tit. I, pag. 115, A. 


S. Icnartit, ez Epistola ad ErnEsios. 


Nihil pace presstantius, in qua bellum omne ex- 
stinguitur. Ad Ephes. cap. 13. 


Τοῦ ἁγίωυ 'ITNATIOY ἐκ τῆς πρὸς ἘΦΕΣΙΟΥΣ 
Ἐπιστολῆς. 


Οὐδέν ἐστιν ἄμεινον εἰρήνης, ἐν f mac πόλεμος κατ- 


αργεῖται. 


Exstat hoc dictum et in Parrallelis Vatic. ibid., pag. 394. C, ubi minus recte notatum, illud ex £pist. 


ad Ephesios interpolata desumptum. 


Ipew ibid., litt. x, tit. xxv, pag. 785, B. 


Sacrosancti martyris Ιονλτιι Theophori ex 
Epistola ad ΕΡΗΚΦΙ09. 

Nihil vos latet, si in Christum Jesum fidem et 
dilectionem habeatis, que sunt vite principium et 
finis. Ac fides quidem principium est; (flnis vero 
charitas.Hec autem duo in unitate conjuncta,Deus 
est ; cetera vero omnia ad eximiam bonitatem con- 
sectaria sunt. Nemo fidem habere promittens, pec- 
cat. Nemo dilectionem possidens, odit. Manifesta 
est arbor a fructn suo. Sic qui promittunt sc Chri- 
sti futuros, ex his qua agunt, videbuntur. Non 
enim nunc est repromissionis opus, sed in virtute 
fldei, si quis inveniatur in finem. Ad Ephes. 
cap. 13. 


Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος ἸΓΝΑΤΙΟΥ τοῦ θεοφόρου, 
ix τῆς πρὸς ἘΦΕΣΙΟΥΣ αὐτοῦ Ἐπιστολῆς. 

Οὐδὲν λανθᾶνει ὑμᾶς, ἐὰν εἲς Χριστὸν ᾿]ησοῦν 
ἔχητε τὴν πίστιν xol. oiv ἀγάπην, Tj τις ἐστὶν ἀρχὶ 
ζωῆς καὶ τἐλός, ᾽Αῤχὴ piv dj πίστις τέλος δὲ ἡ 
ἀγάπη. Τὰ δὲ δύο ἐν ἑνότητι Ὑενόμενα, θεός ἐστι 
Tà 5E ἆλλα πάντα εἷς καλοκαγαθίαν ἀχολουθά εἴσυ, 
Οὐδεὶς πἰστιν ἐπαγγελλόμενος ἔχειν, ἁμαρτάνει. Οὐ- 
δεὶς ἀγάπην κεκτηµένος, μισεῖ. Φανέρὸν τὸν δένδρον 
ἀπὸ τοῦ καρποῦ αὐτοῦ. Οὕτως ol ἐπαγχελλόμενοι 
Χριστοῦ εἶναι δ ὧν πράσσουσιν ὀφθήσονται. 0ὐ 
γὰρ νῦν ἐπαγγελίας τὸ ἔργον, ἀλλὰ δυνάµει πίστεως, 
ἐάν τις εὑρεθῇ εἰς τέλος,- 


Ine: é:bíd., litt, a, ΕΜ. 1xxvi, pag. 172, D. 


. Ba Epistola ad Epuzsios. 


Nolite errare, fratres mei : corruptores domo- 


'Ex τῆς πρὸς 'EPREZIOYZ Ἐπιστολῆς. | 
Mi πλανᾶσθε, ἁδελφοί µου. οἰκοφθόροι βασιλεία» 


i. 


Φδ] 


FRAGMENTA GENUINA. 


8:02 οὐ κληρονομήσηυσιν. Ei οὖν οἱ κατὰ σά-χα A rum regnum Dei non possidebunt.Si ergo qui haec 


ταῦτα πάσχοντες ἀπέθντσχον, πύσῳ μᾶ)λον ἐὰν πί- 
στιν ἐν κακρδιδκσκαλίᾳ οηττεῖ (leg. z6e'06), ὑπὲρ 75 
:t - (3o Φφθσρει 1086. ερ] Όπερ TS 
ησοῦς λριστὸς 
* 8 - 9 » ' 
γενόμενος, εἰς τὸ πῦρ τὸ ἄσθεστον χωρήσει, ὁμοίως 
xai ὁ ἆκονων αὐτοῦ. 


ἑσταυρώύη ; Ότι οὔτος ῥωπ2 ὃς 


secundum caruem patiuntur, mortui sunt ; quanto 
magis si fidem aliena doctrina labefactet, propter 
quam Jesus Christus crucifixus est ?. Quoniam hic 
contracta sorde, in ignem inexslinctum abibit, 
quemadmodum ei qui ipsum ausculat. Ad Ephes. 
cap. 16. 


Ipgx ibid., litt. s, til. xvvin, pag. 119, E, 780, A. 


Τοῦ αὐτοῦ πρὸς ΜΑΓΝΣΙΟΥΣ. 


Εἰς τιμὴν θεοῦ τοῦ θελήσαντος ἡμᾶς, πρέπον ἔστὶν 
ὑπακούειν τῷ ἐπισκόπῳ κατὰ µηδεµίαν ὑποκρισιν, 
Ἐπεὶ οὐχὶ τὸν ἐπισκόπον τοῦτον τὸν βλεπόμενονυ πλα- 
νᾷ τις, ἀλλὰ τὸν ἀόρατον παραλογίζεται θεόν, Τῷ δὲ 
τοιούτῳ, οὐ πρὸς σάρχα ὁ λόγος, ἀλλὰ πρὸς Θεὸν τὸν 
τὰ κρυπτὰ εἰδότα, Πρᾶπον οὖν ἐστι, μὴ µόνον καλεῖ- 


σθαι Χριστιανοὺς, ἀλλὰ καὶ εἶναι, ὥσπερ xal τινες C 


ἐπίσκοπον μὲν χαλοῦσιν, χωρὶς δὲ αὐτοῦ πάντα πράσ- 
σουσιν. Οἱ τοιοῦτοι οὐκ εὐσυνείδητοί µοι φαίνονται, 
διὰ τὸ μὴ βεθαίως κατ’ ἐντολὴν συναθροίζεσθαι, 


1νεν ibid., cap. 


Πάντες ὁμοήθειαν θεοῦ λχήόντες, ἀλλήλους ἑντρέ- 
πεσθε, χαὶ μηδεὶς κατὰ σάρκα βλεπέτω τὸν πλησίον, 


ἀλλ ἐν Χριστῷ ἀλλήλους διαπαντὸς ἀγχπᾶτε, 


Ejusdem ad MaAcNEs105. 


In honorem Dei qui nos vult, decens est nos 
episcopo sine simultatione obedire, Quia nequa- . 
quam episcopum hunc qui oculis videtur, seducit 
quispiam, sed invisibilem Deum fallere putat. Tali 
autem viro, non ad carnem sermo est, sed ad 
Deum qui occulta cernit. Quocirca consentaneum 
est, ut non solum Christiani vocemur, verum etiam 
simus ; quo nempe modo aliqui episcopum quidem 
vocant, cuncta vero sine ipso peragunt. Tales au- 
tem mihi bon conscientio non esse videntur,quia 
non firmiter secundum mandatum congregantur 
Ad Magnes. capp. 3 εί 4. 


Περὶ φιλαδελφίας. 


Omnes acceptis jisdem divinis moribus, vos mu- 
tuo revereamini ; et nemo secundum carnem spe- 
ctet proximum, sed in Christo vos invicem semper 
diligite. Ad Magnes. cap. 6. 


Hec recitat CorgLEMIUs in notis ad hunc locum, ex Parallelis Rupefucaldinis, tunc &dhuc ineditis, 
descripta ; que tamen omisit in preclara sua editione Cl. LEQuiEN. | 


Inzu ibid., litt. e, ti. xivur, pag. 180, Α. 


Ἐκ τῆς αὐτῖς. 


Μη δὲν ἔστω idv ὁμῖν ὃ δυνήσετα, ὑμᾶς µερίσαι, 
ἀλλ’ ἑνώθητε τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς προκαθηµένοις, 
εἷς τόπον xal διδαχὴν ἀφθαρσίας. Ὥσπερ οὖν ὁ Κύ- 
ριος ἡμῶν ἄνευ τοῦ Πατρὸς οὐδὲν ἐποίησεν, οὔτε δι 
ἑαυτοῦ, οὔτε διὰ τῶν ἀποστόλων, οὕτως μηδὲ ὑμεῖς 
ἄνευ τοῦ ἐπισκόπου μηδὺν πράσσετε, μηδὲ πειράσητε 
εὐλογόν τι φαίνεσθαι ἰδίᾳ ὑμῖν. 


Ex eadem. 


Nihil sit in vobis quod vos disjungere queat, sed 
copulamini cum episcopo et iis qui president, se- 
cundum normam et doctrinam incorruptionis. Que: 
madmodum igitur Dominus noster nihil sine Patre 
gessit, neque per seipsum, neque per apostolos ; 
sic neque vos sine episcopoet presbyteris quidquam 
agatis ; neque tentetis quidpiam quod vobis seor- 
sim-equum appareat. Ad Magnes. cap. 6 et 1. 


Ipew ibid., litt. v, tit. xxv, pag. 185, C. 


Ἐκ τῆς πρὸς MAYNIIZIOYZ τοῦ αὐτοῦ 
Ἐπιστολῆς. 
ἩΜάθωμεν χατὰ Χριστιανιαμὸν Qnv . "Ost γὰρ 
ἄλλῳ ὀνόματι καλεῖται πλεῖον τούτου, οὐκ ἔστι τοῦ 
8s25. 


Ex Epistota ejusdem ad MaGNEsi0s. 


Discamus secundum Christianismum vivere. Qui 
enim alio ultra nomine vocatur, non est Dei. Ad 
Magnes. cap. 10. 


Ipex ibid, , litt. «, ti. xzvin, pag. 180, B. 


Τοῦ αὐτοῦ. 


Τέχνα φωτὸς ἀληθείας, φεύγετε τὸν μερισμὸν, xai 
τὰς καχοδιδασκαλίας. "Ono δὲ ὁ ποιµήν ἐστιν, ἐχεῖ 
ὡς προθατα ἀχολουβθεῖτε, 


Ejusdem. 


Filii lucis veritatis, fugite divisionem et malas 
doctrinas. Ubi autem est pastor, illuc tanquam 
oves sequimini. Ad. Philadelph. cap. 2. 


959 


AD EPISTOLAS S. IGNATII GENUINAS APPENDIX. 





Ipr« ibid., litt. a, tit. uxxvi, pag. 113, Α. 


Ez Epistola ad PuitADELPRIENSES. 


A malis herbis abstinete, quas Jesus Christus 
non colit, propterea quod non ipsi sunt plantatio 
Patris. Ne erretlis, fratres 1ei; si quis eum qui 
scissioneni facit sequitur, regnum D»i hereditate 
non possidebit. Ad Philadel. cap, 3. 


Inrw ibid., litt. e, tit. 


Ejusdem . 


Testis autem mihi est, in quo vinctus sum, quo- 
niam a carne hnumana non cognovi. Spiritus vero 
hac praedicavit : Sine episcopo nihil faciatis ; car- 
nem vcstram tanquam Dei templum custodite ; 
unionem diligite, scissiones fugite; imitatores 


Ἐκ τῆς πρὸς ΦΙΛΑΔΕΛΦΙΟΥΣ Ἐπιστολης. 
Απέ/εσθε τῶν κακῶν βοτανῶν, Gv ΧἎριστὸς 'In- 
σοῦς οὗ γεωργεῖ. διὰ τὸ μὴ εἶναι αὐτοὺς φυτείαν τοῦ 
Πατρύς. M7, πλανᾶτθ:, ἀθελφοί µου" ct τ'ς σχίτοντι 
ἄλολμ0εἳ, βκσιλείαν 8:55 05 κληρονομεῖ. 


xLviur, pag. 7180, B, C. 


Τοῦ αὐτοῦ. 
. Νάρτυς µου ἓν ᾧ δέδεµαι, ὅτι ἀπὸ σαρκός ἀνθρω- 
πίνης οὐκ ἔγνων. Τὸ δὲ Πνεῦμα ἐχήρυσσε τάδε 
Χωρὶς ἐπισκόπου μηδὲν ποιεῖτε' tv σάρκα ὑμῶν ὡς 
v3óv θεοῦ τηρεὶτε' τὴν Ένωσιν ἀγαπᾶτε' τοὺς µεοι- 


σμοὺς φεύγετε΄ μιμητα) Ὑίνεσθε Ιησοῦ Χριστοῦ, 


estote Jesu Christi, velut et ipse Patris. Ad Phila- B ὡς αὐτὸς τοῦ ΙΙ χτρὸς αὐτοῦ. 


delph. cap. 7. 


ἵοεν ibid., B. 


Ejusdem. 

Quando subjecti estis episcopo, mihi videmini, 
non secundum hominem viventes, sed secundum 
Jesum Christum, qui nostri causa mortuus est. Ad 
Trall. cap. 2. 


Τοῦ αὐτοῦ. 
Ὄταν τῷ ἐπισκόπῳ ὑποτάσσεσθε, φαίνεσθὲ µοι, 
οὐ κατὰ ἄνθρωπον ζῶντες, ἀλλὰ κατὰ Ἰησοῦν Xpi- 
στὸν, τὸν Ov ἡμᾶς ἀποθανόντα. 


IpEx ibid., lit. a, tit. rxxvi, pag. 712, E. 


Ex Epistola ad TRALLENsEs. 


Hortor vos, non ego, sed gratia Domini nostri 
Jesu Christi, solo Christianorum cibo uti, ab ex- 
tranea vero herba abstinere, qu: est hzresis, Et 
venenum perperam implicant, cum juxta atque di- 
gni sunt, fidem habeant ; utpote qui mortiferum 
pharmacum una cum mulso praebeant; quod qui 
nesciat, lubenter accipit, ut in delectatione mala 
moriatur. Observemini igitur a talibus. Ad Trall. 
cap. 6. 


"Ex τῆς πρὸς TPAAATANOYZ Ἐπιστολῖς. 

Παοαχαλῶ ὑμᾶς, οὐκ ἐγὼ, ἀλλ᾽ ἡ χάρις τοῦ Κυ- 
ρίου ἡμῶν ᾿Ι[ησοῦ Χριστοῦ, µόνῃ ti Χριστιανιχῇ 
τρονῇ χρῇσθαι, ἀλλοτρίας δὲ βοτάνης ἀπέχεσθα,, $- 
τις ἐστὶν αἴρεσις. Καὶ παρεμπλέχουσιν Ἰησοῦν Χρι- 
στὸν (leg, cum interpol. xai πσο, τὸν 0v) καταξιο- 
πιστευόµενοι, ὥσπερ θανάσιμον φάρµακον διδόντες 
μετ’ οἰνομέλιτος, ὅπερ ὁ ἀγνῶν, ἡδέως λαμθάνει, ἐν 
ἡδονῃ κακζι τὸ ἀποθανεῖν . Φυλάσσεσθε οὖν τοὺς 
τοιούτους. 


Inz« ibid, iitt. ὁ, tit. xi, pag. 102, E. 


IcNaTIH. 


Nemo vestrum adversus proximum quidquam ha- 
beat, ne occasionem gentibus detis ; ne paucorum 
stultorum culpa flat, ut multitudo divina virtute 
predita maledictis impetatur. Ad Trall. cap. 8. 


InEgx ibid., litt. α tit. 


Ex eadem. 


Fugite malas propagines, que mortiferum fru- 
ctum generant : quem si gustet aliquis, statim mo- 
ritur. Isti enim non sunt plantatio Spiritus. Ad 
Trall.cap 11. 


'ITNATIOr. 
Μηδεὶς ὑμῶν κατὰ τοῦ πλησίον ἐχέτω τι ul 
ἀφορμὰς δίβοτε τοῖς ἔθνεσιν, ἵνα μὴ δι ὀλίχος 
ἄφρονας τὸ ἔνθεον πλῆθος βλασφημῆται, 


Lxxvi, pag. 118, E. 


Ἐκ τῆς αὐτῆς. 


Φεύγετε τὰς xaxàc παραφυάδας , τὰς γεννώσας 
xzpmóv βανατηφόρον, οὗ ἐὰν γεύσεταί τις παραν- 
τίκα ἀποθνισκει. Οὗτοι γὰρ οὐκ εἶαὶ φυτεία τοῦ 
Πνεύματος. 


961 EXCERPTA EX EPISTOLIS S. IGNATII SYRIACE EDITIS. 


903 








EXCERPTA. 


Ex Epistolis S. Ignatii Syriace a «1. Cureton editis et ab eodem Latine redditis (39). 


NOTA. Hanc versionem confecit cl. Cureton, ut inserviret editioni epistolarum TIgnatianarum a Bun- 
senio adornandee. Subjecimus ex opere majori Curetonii, cui titulus Corpus l1gnatianum, variantes lec- 
tiones, tum ex codicibus Excerptorum, tum ex aliis fragmentis Syriacis, qui», ut ostendimus, eamdem 
versionem Syriacam exhibent, ex qua Excerpta confecta sunt. Usus est autem Curetonius tribus Excer- 
ptorum cedicibus : {9 codice British Museum Additional MS. 12175, descripto in priori parte seculi vr, 
qui solam ad Polycarpum exhibet; hunc nota a signavit. 2. Codice altero saculi vir. vel vi, qui. tres 
epistolas continet. (Brit. Mus. add. ms. 14618) ; quem nota β insignivit. 3. Codice tertio v, seculi vr vel 
vit (Brit. Mus. acd, ms. 17192), qui tres epistolas exhibet. 


EPISTOLA AD POLYCARDUM (9. 


I;natius qui-is Tüeopnorus Polycarpo episcopo A qua incorruptibilis, quibus etiam tu persuasus. 


Sinyrnam, illi quis-is potius visitatus a. Deo Patre 
et-a Jesu Christo Domino nostro, multam pacem! 


I. 1. Propter quod-accepta apud. me inens-tua, . 


illa, qua-in-Deo firmata ut super petra, qua-non 
mobilis, maxime glorifico Deum (40*).quod-signifi- 
catus-sum facie-tua, illa, quam-in-Deo desidero. 
Petoizitur a-te in-gratiailla quam induistiut-addas 
super cursum-tuum et-petens pro omnibus filiis 
hominis (i. e. hominibus), ut-vivant (f. e. salven- 
tur), et vindicans decentia in-omni diligentia cor- 
poris et.spiritus. Super unanimitate curm-sit tibi : 
quia non-est aliquid, quod-quam ea melius. Sus- 
tine omnem-hoininem, quemadmodum te sustinet 
Dominus noster. Cum omni-homine protrahe spi- 
ritum -tuuin in-charitate,sicut facis. In orationibus 
persevera.Boga intellectum ampliorem quam illum 
qui est tibi. Vigila, quia-:spiritum,qui-non dormit, 
possides Cum omni-homine, ut voluntas Dei, lo- 
quere. Morbos omnis-hominis sustine, αἱ athleta 
perfectus ; ubi enim. quod multus labor, multum 
etiam lucrum. 

2. Si discipulos bonos amas tantum, gratia non 
(est) tibi: potius illos qui- mali subjice in- mansue- 
tudine. Non omnia vulnera in-una medicina sanata. 
Abscissiones in lenitate quieta.Sis prudens ut ser- 
pens,in-omni-re.et simplex ad illa,que-requisita, 
ut columba. Propter hoc es e-corpore et-e spiritu, 
ut-illa,qum-visa ante faciem-tuam allicias,et. super 
illis, quze-abscondila a-te, ores, ut-manifestentur 
tibi, ut-in-ulla-re non sis deficiens. et in-omnibusa 


donis abundes.Tempus postulat, ut gubernator na- C 


vem, et ut is qui-stat in procella portum,ut-digni- 
ficeris Deo.Vigila ut athleta Dei ; id quod-proposi- 
tum nobis vita, qum ad cternum (i. e. vita ceterna), 


In omni re ego ero pro anima-tua, ct-vincula-mea 
illa qui-amasti. 

3. Illi (41) qui-existimantur quod.sunt aliquid, 
et-docent doctrinas alienas,ne stupefaciant-te. 1ta 
autem in-veritate,ut athleta,qui-percussus:athletee 
id enim magni ut- percutiatur et-incat.Maxime (42) 
propter Deum omnem rem decet nos, ut sustinea- 
mus, ut-sustineat nos etiam ipse. Sis diligens plus 
quam id quod-es. Discernas in-temporibus : illum 
qui-altior quam tempora,exspectes, illum cui-non 
(sunt) tempora, qui non visus, illum, qui propter- 
nos visus fuit,illum qui-non palpatus,illum qui-non 
patiens, illum qui-propter.nos passus-est, illum 
qui omnem-rem omni modo sustinuit propter-nos. 

II. 4. Viduem ne negligantur: propter Dominum- 
nostrum tu sis curator earum ; neve quid fiat se- 
orsum a mente-tua ; neve tu facias quid seorsum 
a mente Dei : neque quidem facis tu.Sta bene! Con- 
gregationes sint continuzm.Omnem hominem qua- 


, ras e nomine-ejus.Servos et. servas ne contemnas 


sed neve illi contemnant,sed velut ad gloriam Dei 
magis serviant, ut diznillcentur libertate potiore, 
qui-a Deo : ne ament, ut-e communi liberentur, 
ne inveniantur servi cupiditatum. 

5. Ab artibus malis fuge ; magis autem loquaris 
propter eas.Sororibus meis dicas, ut. ament in Do- 
mino-nostro et sufficiant iis viri- earum in-corpore 
et-in-spiritu. Rursus autem etiam fratribus- meis 
precipiasin nomine Domini-nostri Jesu Cliristi.ut. 
ament uxores-suas, ut Dominus-noster Ecclesiam- 
suam.Si homo polest in fortitudine manere in-ca- 
stitate,in-lionorem corporis Domini nostri,maneat 
sine gloriatione : si glorietur,perit ; si notus- fuerit 
seorsum ab episcopo,corruptus-est sibi (a se ipso) 


(39) Vide supra Dissertationem quam de genuinitate textus recepti epistolarum S. Ignatii contra Cu- 
retonium scripsit Dr Henricus Denzinger, Wirceburgensis, theologie» professor, qui ipse hec nobis ex- 


cerpta transmisit. Epir. PATR. 


(40) [Inscriptio in codice a est haec : Epistola Do- 
mini mei lgnatii episcopi ; β : Epistola Ignatii ; 4 : 
Epistola Ignatii episcopi Antiochia. 

(40*) Hanc vocem Deum addunt fi et v ; deestautem 


in Grreco. 

(41) Cod. canonum Syriacus (Corp. Ign. p. 198) 
addit : autem. 

(42) Idem add. autem. 


903 


EXCERPTA EX EPISTOLIS 8. IGNATII SYRIACE EDITIS. 


9 


Decet igitur (49) viris et mulieribus, qui-conjuncti, A bellet. Baptisma-vestrum sit vobis (45) ut armatura, 


ut-in-consilio episcopi sint conjuncti,ut-sit matri- 
monium in-Domino nostro,et-non-in-concupiscen- 
tia. Omnis-res igitur ad-gloriam Dei fiat. 

III. 6. Spectetis in-episcopum, ut-etiam Deus 
spectet in. vos.Ego ero pro animis illorum qui-sub- 
jecti episcopo et-presbyteris et-diaconis : cum eis 
sit mihi portio apud Deum. Laborate simul, facite 
agonem simul,currite simul, patimini simul, dor- 
mite simul (&&), surgite simul. Sicut magni do- 
muum i. e. economi) Dei et-fllii domus (i. e. do- 
mestici)ejus et-ministri-ejus. Placete ei et-servite 
ei,uL-accipiatis ab eo obsonia.Ne homo e-vobis re. 





εἰ fides ut galea, οἱ chrritas ut lancea,et-patientia 
ut omnis armatura (i. e. panoplia). Thesauri vestri 
sint opera-vestra bona, ut-accipiatis donum Dei 
sicut justum. Sit patiens spiritus-vester ad (vos) 
invicem in-mansuetudine, sicut Deus ad-vos. Ego 
gaudeam in-vobis in-omni-tempore. 

1. Christiano (46) non-est ei potestas super se- 
ipso, sed Deo paratus ut-subjiciatur (47). Rogo 
pacem illius (i. e. saluto illum) qui-dignifilcatus, 
ut-eat ad Anliocliiam loco-meo,sicut praecepi (48)- 
tibi. Explicit (49). 


EPISTOLA AD EPHESIOS. 


Ejusdem secunda que-adEphesios(50.Ignatius, B. . . . . . . .. . 


qui-is Theophorus, Ecclesim qua-benedicta in- 
magnitudine Dei Patris et-perfecta : illi que se- 
parata a smculis, ut-sit. in-omni-tempore ad- 
gloriam quo manens et. non mutata, et-perfecla 
et-electa in passione íemend. Cureton. Cod. in pro- 
posito) veritatis, in-voluntate Patris Jesu Christi 
Dei-nostri : illi qu»-digna beatitudine,illi qure est 
in Epheso. inJesu Christo in gaudio qued-incul- 
pabile, multam pacem. 

I. 1. Propter quod-acceptum apud-me in-Deo 
nomen vestrum,illud quod-multum amatum, illud 
quod-acquisivistis in-natura, in-voluntate proba 
et-Justa, et-etiam in-flde et-in-charitate Jesu 
Christi Salvatoris-nostri, et.estis imitatores Dei, 
et-ferventes (31) in-sanguine Dei et-opus frater- 
num-vestrum in-festinatione perfecistis, cum (32) 
audivistis quod. vinctus ego a Syria (53' (cod. ac- 
tionibus) propter nomen et.speim communem, et- 
sperans ego in-orationibus-vestris utl devorer a 
bestiis in- Roma, ut-eo quod dignificatus ego, con- 
firmer vi ut-sim discipulus Dei ; diligentiam- adhi 
ο buistis,ut veniretis et-videretis-me. Propter igitur 
quod abundantiam-vestram accepimus in noinine 
Dei in-Onesimo illo, qui-est episcopus vester in- 
charitate quz ineílabilis;ille quem-oro-Jesu Christo 
Domino-nostro ut-diligatis.eum.et-omnes-vos sitis 
similitudine-cjus, benedictus is enim, illequi-dedit 
vobis hujusmodi episcopum, velut digni vos. 


(&3) In Corpore Iynatiano Cureton ex codd. β. y. D 


lectionem autem,que Graco magis consonat,usur- 
avit. 

(414) Hac verba ; dormite simul desunt in B. 

(45) B et y : apud tos. 

(46) Cod. canonum Syr. ( Corp. Ign., p. 201) ]ο- 
git : Christianus.. non est ipsi, cum textus Cureto- 
nii habeat: Christiano... non est ipsi. Cod. can. 

orro add. cnim. 

(11) Idem legit : Sed sempe? paratus est Deo. 


3. Sed propter quod-charitas non sivit me ut- 
silerem a-vobis, propter hoc prwoccupavi ut 
orem a- vobis, ut-diligentiam-adhibeatis in volun- 
tate Dei... . ........... 
8. Dum enim non plantata in-vobis una e con- 
cupiscentiis, illa quz potens crucians (cruciare) 
vos, ecce in-Deo vivitis. Gaudeo in-vobis et-sup- 
plico propter vos Ephesio (qui estis) Ecclesiam, 
qui:e-celehrata in-omnibus seculis. llli enim quid- 
sunt carnales, spiritualia ut-facian!, non possunt, 
neque spirituales carnalia, quemadmodum neque 
fides illa quz-sunt-aliena a-filde, neque defectus 
fidei quae-fidei. llla enim quz in-corpore fecistis, 
eliam ea spiritualia, quod-in-Jesu Christo omnem 
rem fecistis, et parati vos. . . . . 
9.Ad-zdificationem Dei Patris, et-sublati vos ad- 
excelsum in-machina Jesu Christi, qum-est. crux, 
el tracli (54)in-fune qui-est Spiritus sanctitatis, et- 
trochlea-vestra est fldes-vestra, et-charitas-vestra 
via qua-ascendere-facit ad-excelsum ad Deum. . 
II 10.0rate super omnibus flliis-hominis ; est eis 
enim spes penitentim ut-dignificentur Deo. Ex 
operibus-vestris potius flant discipuli. . . 
Contra verba-eorum dura in-mansuetudine men. 
tis placate etin lenitate, contra blasphemias 


(48) * legit : Sicut. przcepisti nobis. 

(49) B Completum est ^ : Completa est prima. 

(50) Ita B ; Y vero: Altera epistola ad. Ephesios. 

(91) v : Et fuistis ferventes. 

(52) * : enim. 

(93) v : visitatione : est apertum mendum textus 
Syriaci ex similitudine vocabulorum ortum pro 
a Syria. 

(54) v addit : vos. 


eorum vos sitis orantes, 
eorum armati-sitià in-flde, et-contra ferocitatem- 
eorum sitis placantes et quieti . . . . . « «* 


neve sitis-similes (emend. Cnreton. cod. obstupefa- 
cli sitis) in-eis. Simus igitur imitatores in-Domino- 
nostroin-mansuetudine. . . « . ὁ « « ὁ ο 
et-quod-quis potius opprimatur et-fraudetur;et-pri- 
vetur . . e . 9 . e ο 9 . ο . ο , 9 9 

14. Non suasionis id opus (non quod promissio 
ea opus) ; nisi quod-in-potestate fidei inveniatur 
homo usque ad-flnem. 

15. Melius hoc (55) ut-sit silens homo cum est 
aliquid, quam ut-sit loquens cum non est; . 
ut-in-.manu illorum (i. e. per illa) que loquitur 
operetur, et-per illa qua&-silet cognoscatur. . . 


EXCBRPTA EX EPISTOLIS S. ΙΑΝΑΤΙΗ SYRIACE EDITIS. 


et-CConira errorem- À. . . « . «ο « ο ο ὁ ο ο ο ὁ ὁ o. ο ο 


"B 


966 


18. Adorat spiritus-meus crucem, illa que- 
est scandalum illis qui-non persuasi, vobis au- 
tem ad salvationem  et-ad-vitam — que-ad-eter- 
num . . e e e. L] . e. ο . e . ο e 


19. Latuit ab archonte seculi hujus virginitas 
Marie, et.partus Domini-nostri (56) et (37) tria 
mysteria clamoris, qua-facta-sunt in-lenitate Dei 
abapudstelim: . ο ο ο .... 


et-hic in-manifestatione Filii cepit cessare magica 
et-omnia vincula soluta et-regnum antiquum et- 
error malitio perditus fuit. . . . . ο ο ο 


Ex inde commota fuerunt simul onnia et-solutio 
morlis meditata fuit, etfuit initium illi quod in- 
Deo perfectum. Explicit (58). 





EPISTOLA AD ROMANOS. 


Epistola tertia ejusdem sancti Ignatii (59*. 

Ignatius, qui-is Theophorus, Ecclesie, qua mi- 
sericordiam-assecuta-est in- magnitudine Patris ex- 
celsi , «. . . «ο . «4 4... « ὁ ο 
illi qua-sedet in-capite in-loco regionis omano- 
rum, quaz-digna Deo et digna vita (60) et-beatitu- 
dine et-laude et-recordatione et-digna esse felix et. 
sedens in-capite in-charilate et perfecta in-lege 
Christi . . . 4. « «4. ο» ὁ ὁ ὁ ο ο ο 
qua inculpabilis, multam pacem ! 

I. 1. Ex antiquo oravi Deum ut-dignificer ut. 
videam facies vestrum, illas que-digne Deo : nunc 
igitur cum vinctuo ego in-Jesu Christo, spero ut- 
occurram vobis et.rogem in-pace vestra (604) (t. e. 
et salutem vos), ai erit voluntas ut dignificer usque 
in- finem. Principium enim bene dicpensatum-est, 
si dignificer attingere ad finem, ut accipiam por- 
tionem-meam sine impedimento patienter (i. e. pa- 
tiendo) (62). Timeo enim a charitate-vestra ne 
ladat-ne (63): vobisquidem facile vobis-facere quod 
vultis ; mihi autem difficile mihi ut digniflcer Deo, 
si quidem (64) vos non parcilis super-me. 

2. Non (63) est enim tempus aliud hujusmodi ut- 
Deo digniflcer, neque vos, ei taceatis 66), in opere 
quod melius quam hoc inveniemini.Si relinquatis: 
me,verbum Dei ero: sin autem corpus-meum ame- 


33) Hoc additur a codice Y. 

(56) addit : et mors ejus. 

(51) € Pr (5; sed a omittit et. 

(58) 4 add.: Finila est epistola secunda ; B vero : 
fnitum est. . 

(39) B : Tertia epistola ejusdem lgnatüi ; 4: Epi- 
stola tertia. 

(60) Legendum videtur : dígna decore, ἀξιοπρεπής, 
cum illnd digna vita facile permutatis quibusdam 
litteris similibus oriri potuerit. 

61) « : Spero ut rogem pacem vestram. 

(62) y : Patíendo. 


tis, rursus factus ego mihi vox. Non dabitis mihi 
quidquam quod-melius,quam hoc ut-sacriflcer Deo, 
dum paratum altare, ut-in charitate sitis, in-una 
concordia et-JaudetisDeum Patrem in-Jesu Christo 
Domino-nostro,quod-episcopum(67) dignificavit ut- 
sit Dei, cum vocavit eum ab oriente ad-occidentem. 
Bonum (68) id ut-occidam a mundo in-Deo, ut-in- 
co oriar in vita. 

J. Non-unquam invidistis in-homine : alios do- 
cuistis; solum fortitudinem rogate,ut-detur mihi ab 
intra et-ab extra, ut/non solum dicam, sed etiam 
velim, et-non quod-Christianus sum vocatus (επι), 
ego solum, sed etiam inveniar quod-sum. Si enim 
inveniar quod-sum, etiam (ut) vocer potens ego. 
Tunc factus (ero) ego fidelis, cum in-mundo non- 
amplius visus-ego. Non (est) enim (69) quod-visum, 
quod-sit bonum. Neque persuasionis id opus, sed 
magua ea Christianitas, dum odit eam mundus. 

II.&.Egoscriboomnibus Ecclesiis et-notifico omni- 
homini quod-cum volo (i.e. libenter) morior proDeo, 
si-id (sit), quod-vos non impediatis-me (70). Peto à- 
vobis,ne sitisapud-me(71) in-amorequi-non in-tem- 
pore suo.Sinite-me ul-sim bestiarum:ut-per-eas di- 
gnificer Deo. Triticum Dei sum, et-in-dentibus (72) 


D bestiarum molitus ego,ut-inveniar panis purusDei. 


(63) Y omittit me. 
65) Υ omittit quidem. 
63) Y add. mihi. 
66) Syriace : Si relinquatis me. 
(63) y add. : Syriz. 
(68) v add. : mihi. 
(69) xy add. quidquam. 
(70) Hiec verba : si vos non impediatis me desunt 
in fragmento Corp. Ign. p. 201. 
(71) fuid. desunt hzc : apud me. 
(72) Fragmentum Corp. Ign. p. 296, legit : are. 


907 


EXCERPTA EX EPISTOLIS S. IGNATII SYRIACE EDITIS. 


008 


Provocando provocate illas bestias, ut-sint mihi se- A 6. Dotores partus stant super me(79), . . . . 


pulcrum (73), et-quidquam ne relinquat e corpo- 
re-meo, ut-neque cum occubuero, sim onus super 
homine. Tunc ipse factus ezo eiscipulus in-veritate 
Jesu Christo; cum-neque corous-meum videt mun- 
dus: Rogate:a Domino-nostro pro-me, ut.per in- 
strumenta hac inveniar sacrificium Deo. Non fa- 
ctus ut Petrus ct-Paulus priecipiens ego vobis : illi 
qui-s:nL apostoli, ego autem (74) condemnatus : 
ili quidem (13) filii liberorum (liberi), ego autem 
servus usque ad-nunc ; sed si patior, manumissus 
Jesu Christi factus (ero) ego et-surgam in-eo ab 
inter mortuos filius liberorum (liber;. 

: HE. Et nunc cum vinctus ego, disco ut-quidquam 
ne cupiam. 5. Α Syria et-usque ad-Romam inter be- 
tias jactus ego, in-mari et-in-terra, in-nocte et-in- 
die, cum vinctus ego inter decem leopardos, qui- 
sunt ordo militum, qui-etiam dum bene-facio iis, 
magis male facientes mihi. Ego autem in-injuriis- 
eorum magis factus-discipulus cgo. Non autem pro- 
pter hoc justificatus-sum mihi. Gaudeo in-bestiis 
quz-parate mihi, et-oro ut in-festinatione inventa; 
mihi, et-provocabo eas ut-in-festinatione devorent. 
me, et-non sicul id quod timet ab hominibus aliis 
et-non appropinquat ad-eos : etiam si illa non ve- 
. lint appropiquare ad-me, ego iu-violentia ibo su- 
per-eas. 

IX. Noscite πιο a me ipso quod expedit mihi (76). 
Nihil invideat in- me quidquam ex iis quie-visa et- 
quie-non visa, ut-Jesu Christo dignificer. Ignis(77) 
et-crux et-bestire qum-parate, amputatio membro- 


rum, et-sparsio ossium οἱ- molitiones totius corpo- C 


ris, tormenta dura (78) diaboli super-me veniant, 
et-solunm Jesu Christo dignificer. . . . . 


(73) Fragm ibid. p. 201, legit: tn sepulcrum. 

(14) Deest autem in fragmento Corp: ]gn. p. 296. 

(19) Υ omittit quidem, ct ita quoque fragmentum 
Corp. Ign. p. :96. 

10) In versione Anglica Corp. Ign. p. 231,ita haec 
reddidit Cureton : Noscite mihi a me ipso Quid con- 
venit mihi ? Frugm. vero in Corp. Ign. p. 201 : No- 
scile nihi a ie {8ο quid mandatum mihi. 

(11) Fragm Corp. Ign. p. 201 hoc ita legit: 1gnis 
et ογι et bestig, qux parate mihi. οί divisio el spur- 
810 ossium el amputatio membrorum et tormenta to- 
tius corporis et mali cruciatus diaboli. 

(78) Vox Syriaca ob similitudinem cum alia im- 
mutata videtur, ita ut genuina leclio Syriaca foret : 
mala ; ita revera legit Iragmentum Corp. Ignat p. 
201. 

(19) Fragm. p. 201 corp. Ign. : et dolores mortis 


7.et-amor-meus crucifixus:et-non (est) in-me ignis 
in-amore-alio (80). Non cupio cibum corruptionis 
neque concupiscentias mundi hujus. Panem Dei 
quiero, qui-est corpus Christi, et-sanguinem ejus 
(81) quiero potum, qui est charitas qua-non cor- 
ruptio(incorruptibilis) : ;: . . . . 1 

V. 9. Rogat pacem-vestram (i. e. salvare vos ju- 
bet ,spiritus-mcus-et- charitas Ecclesiarum qua-ac- 
ceperunt. me velut nomen Jesu Christi : etiam enim 
ili qui (82; propinqui ad-viam in-corpore in-omni- 
civitate, obviaverunt mihi. Nunc prope ego ipse, 
(ut) accedam ad-Romam (Trail. 4) : multa scio in- 
Deo, sed moderor meipsum, ut-ne peream in glo- 


B riatione. Nunc id enim decet me, ut-timeam abun- 


dantius, neve aspiciam in-illos qui -iuflant mihi. Illi ' 
enim qui-dicunt mihi qua-(sunt) sicut hec, flagel- 
láànt 119 Amo enim ut-patiar, sed non scio, si di- 
gnus ego. Zelus enim mullis non visus,mecum vero 
bellum est ei. Ulilis ea mihi igitur mansuetudo, 
quod-in-ea dissolutus archon mundi hujus (Trall. 
9). Potens. ego (sum! ut scribam vohis calestia,sed 
timeo ne damnum faciam vobis. Noscite me a me- 
jpso : cautus ego enim ne non inveniatis sufficere 
ct-impediamini. Etiam ego enim non propter quod- 
vinctus ego, et-possum scire celestia et. (83) loca 
angelorum. et-staliones potestatum, qure-visa et- 
quie-non visa, propter hoc factus-sum (84) disci- 
pulus. Multum enim deficio a perfectione quz-di- 
gna Deo (85) (om. 10). Sitis sani perfecte in-pa- 
tientia Jesu Cbristi Dei nostri. 


init: sunt epistola tres Ignatii episcopi et inar- 
tyris (86). 


stant, quae vox. mortis Syriace simillima est voci 
partus 
(80) 1 : amoris alius. 
(81) Sic interpunctionem nabet Υ ; al. est com- 
ma post sanguinem ejus. 

(85) Υ add. non. 

(83) Coll. canonum Syriaca (Corp. lgn. p. 198, 


-. 19) legit : etiam. 


re Idem codex legit : facti estis 
83) Idem legit : Multum enim nobis deficit ne a 
Deo excidamus. 

(86) Ista verba cod. B non sunt ita vertenda, ut 
recte docuit Cl. Peterinann. Voces Syriacce hanc 


D versionem non requirunt : les trois lettres, sed et 


istam admittunt : la lettre trois, b. c. epistola tertia 
vel trois lettres, sine articulo ; cod. Υ habet : finita 
est tertia. 


909 LITURGIA S. IGNATII. 


LITURGIA SANCTI IGNATII. 


(Βενλτροτ, Liturgiarum Orientalium Collectio, edit. 2, Francofurti, 1847, in-4e, t. 1I, P. 214.) 


270 








Longa oratione non opus est ad istius Liturgiz novitatem probandam, cum satis ipsa se prodat. Stylus 
enim synonymis et epithetis inflatus ultra modun, nate infelicibus seculis eloquentiae magis convenit 
qam primavs apostolicorum tempor um simplicitatis, quam genuina Ignatà Martyris scripta repra- 
sentant. [lla aput Syr osvulgari sua. lingua olim exstitisse docent no« multa. ez illis testimonia, qua in 
Libris Theologicis occurrunt, se pra coteris excerpta ez ejus genuinis Epistolis non pauca, qua Con- 
ciliorum Canonibus adjuncta reperiuntur in vetusta versione Syriaca. quam Coder Mediceus mem- 
branaceus repraesentat. Addidit interpres, illas sententias vulgo inter. Canones non referri, verum ez 
nomine tanti viri, 2qualem quodammodo habere auctoritatem. Factam esse ez optimis Codicibus inter- 
pretationem iliam agnovünus, et ab auctore quicunque fuerit non imperito : tum illud. etiam animad- 
versione dignum observavimus, codices illum, similes Florentino ili celeberrimo quo Latinus interpres 
usus fuerat, serutum fuisse, nec alias, nisi veras Epistolas aguovisse. At nulla, preter. Jacobiticam 
Antiochenam Ecclesiam, habuit hue usque. Liturgiam [gnatio attributam : neque de ista quitquam. 
aliud cogitare possumus, nisi quod ab aliquo scripta, cum singularem titulum non praf[erret, essetque 
Antiochenz E'cclesiz propria, Ignatii nomen, tanquam illius insignis Episcopi, acceperit. Potuit etiam 
ab aliquo [qnatio scripta fuisse, qui illam sedem tenuerit, aliquot enim tta appellati sunt; inter Jacobi- 
tarum Patriarchas, et librariorum culpa ad Martyrem referri, quz novi hominis foret. Sed quid de 
istiusmodi titulis statuendum sit, quantum opus erat, dictum est alibi. 

[n ista quidem Liturgia Monophysitarum | hareseos ne levissimum quidem vestigium deprehenditur, 
qua majoris, quam ezxistinanus, antiquitatis nota, verisimtlis videri aliquibus posset. Meminisse tamen 
oportet, quod alibi observatum est, raro inter Jacobitas Syros, Liturgicis precibus, en. qug adsua de 
Incarnationis mysterio doctrinz confirmationem pertinent, inseri solere. Solis Zgyptiis proprium illud 
fui, qui C'onfessioni de veritate corporis et sanguinis Christi in £ucharistia, alleram de una in Christo 
natura conjunzerunt. [taque quod nihil ad eam pertinens in ista Ignatii Liturgia reperiatur, ad illius 
antiquitatrem. probandam nullius momenti est, cum recentioris evi tam multa aliunde praeferat mdicia. 
Inter illa tamen commemoratio in Diptychis facta, sanctorum qui consumpto dudum per martyrium. 
1gnatto in Ecclesia floruerunt censeri non debet : nomina quippe illa adjici potuerunt, ut in aliis ob- 
servatur, quia tales commemorationes erant ez usu ecclesiastico. Quod vero Dioscorus et Severus nomi- 
natim commemorantur, illam L:turgiam Jacobitis propriam [uisse manifestum facit. 


Primum Oratio ante Pacem. A lum tuum fidelem, Doniine, gratia tua divina, sed 


placide et benigne, mitte benedictiones tuas super 
congregationem hanc adorantium te: imple nos 
gralia et lumiue scientis tux, et suscipe depre- 
cationes gregis tui,ut in contemplatione pura, cum 
primitiis feracibus operum bonorum, festum aga- 
mus tibi simul, teque exaltemus et unigenitum Fi- 
lium tuum et Spiritum tuum sanctum. 

Populus. Amen 

Sacerdos elevans voce:n. Quis possit verbis expli- 
care beneficia clementi: tux, Domine ? aut quis 


Deus Pater sancte, genitor propaginis mternm, 
largitor bonorum et dator tranquillitatis et pacis, 
qui ultra omnem comprehensionem mentium et 
animarum ralionalium magnificus es in donis tuis 
divinis quo: nobis peccatoribus et filiis tuis con- 
cessisti,cum praestitisti nobis,ut ea quemadmodum 
aequum est et justum administraremus : presta no- 
bis, ut cumsumma puritate et castitate, atque im- 
munitate abomni dolo, demus invicem pacem,cum 


amplexibus Spiritus sancti, et in vinculo vere 
charitatis, ut in una concordia spirituali consisten- 
tes, et unanimitatem pacificam observantes, digni 
efficiamur convivio beato et sanctificatione unige- 
niti Filii tui, cum quo te decet gloria, honor et po- 
testas, cum Spiritu tuo sanctissimo. 

Populus. Amen. 

Sacerdos. Pax. 

Populus. Et cum spiritu tuo. 

Diaconus. Det unusquisque pacem. 

Populus. Omnes. 

Diaconus. Post. 

Populus. Coram te. 

Sacerdos. Bonus, beatus et demissor benedictio- 
num es erga eos omnes qui credunt in te. EL nunc, 
Domine, ne aspicias quod indigni sumus, nec ob 
defectum fiducise nostrum, coram te, prives popu- 


PATROL. GA. V. 


possit narrare abundantiam amoris tui erga homi- 
nes, o beate? qui nos cum multitudineimpietatum 
detineremur, et catenis peccatorum compediti es- 
semus,dignos fecisti hujusmodi ministerio excelso 
et magno. Presta nobis, ut abstersi a sordibus 
peccati,et purissime nos secundum corpus et ani- 
mam habentes,digni efficiamur beatitudine illa que 
a te promissa est illis qui faciunt voluntatem tuam; 
et illuminatione atque illustratione Spiritus tui 
sancti, ut etiam functione sacerdotii unigeniti Filii 
tui, per quem et cum quo te decet gloria, honor 
et imperium cum Spiritu tuo sancto. 

Populus. Ainen. 

Diaconus. Stemus, etc. 

l'opulus. Misericordis, etc. 

Sacerdos. Charitas, etc. 

Populus. Et cum spiritu tuo. 


391 


971 


Sacerdos. Sursum corda. 

Populus Habemus ad. De:inum. 

Sacerdos. Gratias agamus Deo. 

Populus. Dignum et justum est. 

Sacerdos inclinatus. Vere decet tibi adorationem, 
cuin honore,laude et exaltat one. exiiberi ab om 
nibus creaturis tuis rationalibus, simulque vnigoe- 
nito Filio luo, et Spiritui luo sancto. 

Elevans vocem. 'Tu ille es qui a. substantiis sub 
limibus. et. iminaterialibus, decore summo, et 
Lriumphaliter in. excelsis, honoraris, laudarig et 
gloriticatione perpetua celehraris, cantibus puriset 
sanctíis. citharis suavibus, et jucundis, exaltationi- 
busque et hymnis triumphalihus, festis indesinen- 
tibus, et canticis non cessantibus, per ora incor- 


porea,per linguas non carneas,per precona eximia p 


spiritualium, per aqualem concentum igueorum, 
per puras voces thronorum, per sonum magnum 
cherubim et sanctiticationes purissimas seraphim, 
qui terribiliter alis plaudunt, volantesque ter san- 
ctificant, clamant, vociferantur et dicunt : 

Populus. Sanctus, Sanctus, Sanctus. 

Sacerdos inclinatus. Sanctus enim es,Deus Pater, 
Sanctus etiam unigenitus Filiustuus Sanctus etiam 
Spiritus tuus sanctus : qui similes edlestibus per 
amorem tuum erga. homines, nos fecisti; et. tan- 
topere dilexisti nos. ut. etiam unigenitum Filium 
tuuin tibi consubstantialem milteres. ad. salutem 
nosli:am : qui incarnatus est, inef'abilitev,et factus 
est homo, quomodo voluit et novit et omnia qum 
nosíra erant, excepto peccato, pro nobis perfecit. 

l:levans vocem, Qui totam. dispensationem salu- 
tarem pro nobis perfecit.et per passi«nes suas san- 
ctas. adventus sui in carne, veritatem deimonstra 
vit. In nocte Paschatis in qua tradebatur pro vita 
et salute mundi, accepit panem in manus suas sarn- 
ctas, sanctiflcavit eum 4, et fregit t deditque (di- 
scipulis suis apostolis sanctis, dicens : Accipite, 
edite ex eo : Hoc est. corpus meum «quod vos et 
multos prieparat ad. remissionem peccatorum οἱ 
vitam atecnam. 

Populus. Amen. 

Sacerdos. Similiter etiam et calicem vite, vino 
et aqua cum iniscuisset T, sanctificavit { eum, et 
dedit { discipulis suis sanctis dicens: Accipile,bi- 
bite ex eo vos emnes : Ilic est sanguis meus,quem 
pro vità mundi do ego vos autern et. multos pr:- 
parat ad remissionein. peccatorum, et ad vitam 
ielernam. 

Populus. Amen. 

Sacerdos. Hoc. facite in mei memoriam: quo- 
liescunque enim manducabitis panem hunc et ca- 
liceu hunc bibetis.mortis neg commemuoralionem 
agetis, et resurreclionem meam confltebimini do- 
nec veniam. 

Populus. Mortis tuin, etc. 

Sacerdos inclinatus. Mente igitur recolenles ea 
omnía quir pro nobis,et propter nos dispensatorie 
ate perfecta fuerunt. nativitatem tuam salutarem, 


LITUAGIA S. IGNATII. 
À baptismum tuum divinum, sepulturam tuam viri- 


912 


licanteni,resurrectionem tuam Dominicam, ascen- 
sionem taam gaudii plenam, sessionemque tuam 
ad dexteram majestatis Dei et Patris : ilerumetiam 
adventum tuum secuuduin timendum, et tremoris 
plenum commemoraa us,quando exoriens cum elo- 
ría,terrihiliterque conspiciendum te prm bens vivos 
et mortuos judicabis ; quando Angeli a. splendore 
judicii tui contremiscent. et. Archangeli trement, 
Potestates cunculientur, throni conturbabun ur, 
et Ordines caelestes terrore obstupescent Tuncum- 
nes homines in dulore stantes,judicem timendum 
et potentem exspectabunt,tunc cum justitia conve 
niens locus erit, gratia autem nullam premstabit 
misericordiam ; cum carbones ardentes, flamma 
comburens.gehennainexstinguibilis: quando preces 
repellentur, et deprecationes non. acceptabuntur, 
oralionecs non audientur, et. obsecrationes cujus- 
cunque preecidentur : parce nobis, Domine,et ex- 
tende dexteram tuam super nos omnes. Ne intre: 
in judicium nobiscum, non reducas in memoriam 
iniquitates nostras,non ad examen strictum, voces 
nos εί constituas: ne simus exsules a. gratia tua, 
neque alieni ab hireditatetua:ne diriscruciatibus 
tradamur, non ad. vermem rodentem praecordia, 
cum impiis amandes nos; non in parte eorum qui 
le crucifixerunt censeaimur : non. cum impiis sla- 
tuamur : non participes iniquorum sinus non 18 
supplicia el stridores dentium projiciamur : non 
abueges nos.veluti eos qui te non noverunt : neque 
perdas nos simul cum illis qui te non dilexerunt. 
Verum illucescere. nobis fac salutem tuam ; parce 
nobis secundum amorem tuum erga homines.Wille 
nobis divitias clementiiw tue, statue nos ad derte- 
ram luam ; memento omnium nostrum per miseri- 
cordiam tuam : salva nos secundum multitudinem 
grati tuc, et adjuva nos per clementiam tuam. 
Adjungoe nos gregi tuo,et numera nos inter ordines 
dilectorum tuorum, fac nos dignos regno tuo, et 
induc nos in thalamum tuum. Et propter hac Ec 
clesia tua et grex tuus deprecatur te, et per te el 
tecum Patrem tuum, dicens : 


Popuhts. Miserere. 

Sacerdos. Nos quoque, etc. 

Populus Tc glorificamus. 

Diaconus. Quam timenda est hac hora, etc. 
Sacerdos dicit invocationem Spiritus a«ncti. 


Miserere nobis,Deus Pater omnipolens, et mitte 
super nos Spiritum tuum sanctum qui omnia re- 
plet.Deusque est super omnia, tibique consubstan- 
tialis et unigenito Filio tuo ; qui omni hora dena 
distribuit ; dividitque et dat singulis, prout vult: 
qui omnibus presens est,neque loco circuinscribi- 
(ur, qui vitam continet eorum qui vivunt, et perfe: 
clor sanclitatis sanctorum est : ut illapsu suo san 
clificans mysteria becpura,me quoque a sordibus 
mundun efliciat. 

Sacerdos. Exaudi ine, Domine. 


915 


LITURGIA 8. IGNATIT. 


974 


Populus. Kyrle, eleison ; Kyrie, eleison; Kyrie, À — Populus. Kyrie, eleison. 


eleison. 

Sacerdos. elevans vocem. Ipseque illapsus et san- 
ctiflcans, efficiat panem quidem istum, corpus san- 
ctum et sanctiflicans ; corpus puriflcaus et propitia- 
torium ; corpus donans. incorruptionem : corpus 
Domini Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, ad 
remissionem peccatorum et vitai sternam susci- 
pientium. 

l'opulus. Amen. 

Sucerdos. Et calicem lunc, efficiat sanguinem 
vivum οἱ vivificum, sanguinem purum et sanctum, 
sanguinem purificantem et sanctiflcantem ; sangui- 
nem Domini Lei et Salvatoris nostri Jesu Christi, 
ad remissionem peccatorum et vitam eternam 
suscipientium. 

Populus. Amen. 

Sacerdos.Nos igitur illatione mysteriorum i-torum 
sanctoruin digni effecti; et per veritatisagnitionem 
illuminatum habentes mentis oculum, rogamus et 
obsecramus, ut mysteria hac proposita, sint nobis 
et illa suscipientibus, ad excitandam vigilantiam 
animi, ad sanitatem corporis, ad participationem 
veram adoptionis flliorum, ac communicationem 
Spiritus sancti, ad hereditatem regni caelestis : ad 
remissionem delictorum et peccatorum. quia te 
decet bonitas et amor erga homines, tibique glo- 
riam referimus et gratiarum actionem, simulque 
unigenito Filio tuo, etc. 

Populus. Amen. 

Sacerdos inclinatus. Coram te, Domine, obsecra- 
mus, per hoc sacriflcium quod perfectum et com- 
pletum est per Spiritam sanctum, pro Ecclesía tua 
sancta Catholica et Apostolica, ut conservetur se- 
cure et inconcusse, nec porte inferni prwvaleant 
adversum eam. Et pro patribus nostris sanctis et 
rectoribus nostris, precipte pro beatis,Patriarcha 
nostro D. N. et Episcopo nostro D. N. cum reliquis 
Episcopis Orthodoxis. Conserva eos ab incursioni- 
bus malis, et a pascuis perniciosis. Pro Sacerdoti- 
bus et Diaconis, omnique ordine ecclesiastico, 
unumquemque conservans in ea vocatione qua 
vocatus est, absque crimine, et accusatione. Mise- 
rere etiam tenuitatis mem secundum misericordiam 
et clementiam neque simul perdas me cum iniqui- 
tatibus meis, sed exhibe erga me bonitatem tuam, 


C 


quamvis sim indignus : salva me secundum multi- D 


tudinem misericordie tue. ut peromniaglorificem 
te omnibus diebus vite» mee: ut a terrenis cogita- 
tionibus me removeas,purusque et nitidus, etabsque 
macula sim, el sicut vigilantie in ministerio re- 
quisit:» convenit, sancte tractem hiec mysteria. Pro 
illis etiam qui infirmantur corpore, et anima, et 
pro illis reliquie qui in purgationibus timendis, 
periculis scilicet exailiisque versantur, ut illis qui- 
dem sanitatem, et respirationem, istis vero liber- 
tatem et liberationem concedas Benedic etiam co- 
rona anni per benignitatem tuam ; aeris quoque 
et omnium terre fructuum, perpetuo recordare. 


Sacerdos elevans vorem. Et conserva, Domine, po- 
pulum tuum fidelem,et libera ns ab omnibus ma- 
culis et nn-vis peccati,et abomni genere atflictionis, 
et machinationibus malis et perniciosis de?monum 
et hominum nequam, et ab omnihus doloribua in- 
tolerabilibus ; a tyrannide capitibus nostris impo- 
sita. et tentationibus gravissimis nos eripe : et da 
nobis, ut cum ornatu operum honorum et beato- 
rum, ingrediainur in sanctuaria tua sancta, et pra- 
clare gaudeamus donis spiritualibus, et simul sa- 
criflcemus tibi sacriflcia acceptabilia, et indesi- 
nenler gratias agamus tibi et unigenito Filio tuo. 

Populus. Amen. 

Sacerdos inclinatus. Memento Domine, congrega- 


B tionis hujus benedicta adorantium te,que cum Gimo- 


re et fide in te,stat coram te: et illorum, quioratio- 
nesintirmitatis nostre postulant.Memento,Domine, 
omnium generaliter,et uniuscujusque singulariter, 
quod ip*is adjumento, necessariumque esse po- 
test, concedens. Eorum etiam qui preclare agunt, 
et qui producunt fructus Ecclesie tua» sancte ! 
eorum etiam qui oblationes obtulerunt non oblivi- 
scere : et illorum, qui offerre voluerunt et non po- 
tuerunt, recordare. 

Populus Kyrie, eleison. 

Sacerdos elevans vocem. Suscipe.Domine,oblatio- 
nes, decimas et primitias, fructusque pacis, sacri- 
ficiorum servorum tuorum in odorem suavitatis, 
et relribue atque mitte nobis, o retributor bone, 
gratiam donorum,amplitudinemque munerum ques 
ad auxilium nostrum spectant, abundantiamque 
etternorum bonorum, divites nos et illos faciens 
operibus pietatis, et justitiee : communiens nos cu. 
stodiis angelicis, et per confessionem immacula- 
tam et apostolicam : quia tu magnificus in mune- 
ribus es, tibique gloriam et gratiarum actionem 
referimus, et unigenito Filio tuo, et Spiritui sanoto 
tuo. 

Populus Amen. 

Sacerdos inclinatus Memento, Domine, Regnm 
fidelium Orthodoxorum, et paciflca imperium eo- 
rum, et da illis ut subditos sibi gubernent cum 
aquitate. 

Populus. Kyrie, eleison. 

Sacerdos. elevans. vocem. Defensor, et salvator 
esto Domine, Ecclesim tuo» sanctis, et omnib rs ovi- 
bus spiritualibus pascue tue ; et salvanos perfor- 
titudinem tuam. cui nihil impossibile est, ab omní 
fame acerba, mortalitate perniciosa, a bellis et 
tumultibus, a persecutionibus ezxitialibus, et in 
tranquillitate et pace guberna nos cum cura. om- 
nibus dieb s viti nostrm, quia non est nobis spes 
alia salutem consequendi, nisi in te, Domine. Pe- 
strue etiam per potentiam tuam.potentiam illorum 
qui stant adversum imperium tuum,et unumquem- 
que subjice servituti nominis tui sancti: quia tu 
victor es, et bellator solus, et tibi gloriam et gra- 
tiarum actionem referimus. 


915 


Populus. Àmen. 
Sacerdos inclinatus. Commemorantes, memoriam 


agimus coram te, Domine, et ad obsecrandum te 
adducimus, primum quidem sanctam genitricem 
Dei Mariam, et precursorem Joannem Baptistam, 
Stephanum primum Diaconorum, et proto-marty- 
rem, agmenque sanctorum Prophetarum, Aposto- 
lorum, Martyrum, Confessorum et reliquorum, 
quorum nomina scripta sunt in libro vita». 

Populus. Kyrie, eleison. 

Sacerdos elevans vooem Ut deprecationesillorum 
tuorum, placide suscipiens, orationes eorum gratas 
pietati (18 acceptes. Nos quoque conjunctim obse- 
crationem imperfectam nostram, coram te simul 
effundimus, rogamusque et deprecamur, et non 


avertas faciem tuam a nobis, neque in ira elongeris p 


a nobis : non in furore tuo disperdas nos, verum 
secundum benevolentiam tuam posside nos, et per 
abundantiam bonitatis tua, parce nobis. Illumina 
vultum tuum super nos, et super omnem plebem 
haereditatis tuse, quia tibi placet salutem prestare, 
et tua est pax et salus : tibique gloriam et gratia- 
rum actionem offerimus, et unigenito Filio tuo. 

Populus. Amen. 

Sacerdos inclinatus. Memento etiam, Domine, Pa- 
trum electorum et sauctorum, Patriarcharum, et 
eorum qui interpretes et ministri fuerunt mysterio- 
rum sacrorum Ecclesise tuo» sanct» : maxime vero 
Ignatii, Dionysii, Julii, Athanasii, Basilii, Gregorii, 
Dioscori, Severi, reliquorum Apostolorum et Pa- 
storum, qui ad te migraverunt. 

Populus. Kyrie! eleison 

Sacerdos elevans vocem. Doctores, Episcopos, et 
rectores ovium spiritualium,gregum tuorum sacer- 
dotalium suscipe, Domine, et eos qui cum sancti- 
tale primitias, more apostolico, ceperunt lhimre- 
ditatis pacifice, Theologiam scilicet acquisitam 
sanguine salutari Christi unigeniti Filii tui : eorum 
qui in Ecclesiis tuis sanctis explicaverunt verbis, 
gloriam magnificentia regni tui gloriosi, et super 
fundamentum fidei ediflcaverunt scientiam univer- 
sam verw religionis, salubremque doctrinam : ut 
per intercessiones eorum puras et acceptabiles, 
Domine, non reliquas nos expositos insidiis et 
decipulis erroris multiformis dogmatum reproban- 
dorum: verum per dectrinam patrum illorum no- 
strorum beatorum, confirma nos, et fidem illorum 
funda in nobis, bonisque eorum eos dignos effice 
et cum illis referemus tibi gloriam et gratiarum 
actionem. 

Populus. Amen. 

Saecrdos inclinatus. Ut etiam eorum memineris, 
qui ex hac vita ad te migraverunt, te deprecamur, 
Domine, Sacerdotum et Diaconorum, qui coram 
altari tuo, Sacerdotio et ministerio functi sunt, cum 
puritate et sanctitate : Subdiaconorum, Lectorum, 
Religiosorum, Monachorum, et omniuin eorum, 
quos unusquisque animo suo designat. 

Populus. Kyrie, eleison. 


LITURGIA S. IGNATII. 
À Sacerdos elevans vocem. Placide et tranquille sus- 


916 


cipe per benignitatem tuam, Domine, animas et 
spiritus servorum et adoratorum tuorum qui er 
hac presenti vita ad te migraverunt : maxime vero 
illorum pro quibus et per quos sacrificium hoc 
oblatum et perfectum est.Memento eorum, quietem 
illis praesta, et colloca eos in habitaculis lucis, in 
locis spiritum beatorum, in Jerusalem coelesti, 
in Ecclesia primogenitorum descriptorum in crelis, 
memoriamque et. quietem maxime felicem, per 
amorem tuum erga homines praestans illis,Domine, 
concede illis vitam senii expertem,bona non trans- 
cuntia, et delicias finem non habentes. Veniam 
obtineant per clementiam tuam : quietem conse- 
quantur per misericordiam tuam : abscondantur 
sub alis gratize tux», neque condemnentur ; quia 
speraverunt in te, et unigenitum Filium tuum, 
per quem nos quoque speramus misericordiam 
consequi, etc. 

Populus. Quietem praesta. 

Sacerdos. inclinatus. Parce, Domine Deus, el 
dimitte omnes iniquitates nostras, et illorum, ne- 
que illas imputes,quia non justificatur in conspectu 
tuo omnis vivens, neque ullus est purus a sordibus, 
et maculis peccati, nisi tu,Domine. Obsecramus et 
deprecamur abyssum imperscrutabilem clementiae 
tuz, ut nobis infirmis, et ad peccatum propensis, 
veniam concedas per misericordiam tuam, neque 
dimittas nos in manibus a quibus abripiamur in 
errorem perniciosum,qui nosad interitum deducat. 
Sed concede ut gradiamur in viis tuis, et faciamus 
voluntatem tuam, inveniamusque misericordiam, 
finem tranquillum, fiduciamque tibi placentem, et 
consistentiam absque confusione coram solio ter- 
ribili unigeniti Filii tui, ut in hoc, sicut et in omni- 
bus, glorificetur et laudetur nomen tuum valde 
honorandum et benedictum, simulque Domini no- 
stri Jesu Christi et Spiritus tui sancti, nunc, etc. 

Populus. Ut. 

Sacerdos. Pax. 

Populus. Ut cum spiritu tuo. 

Sacerdos. Misericordia Dei, etc. 

Populus. Et cum spiritu tuo. 

Diaconus dicit Catholicam. Sacerdos frangit et 
signat Oblatam. 

Diaconus. Angelus. 

Sacerdos dicit Orationem ante Pater noster. 

Vere enim et absque dubio, tu es Pater sanctus 
Filii sancti, qui sanctitate equalis est cum Spiritu 
sancto: qui perfecte et cum summa potestate in 
sanctis requiescis, et perpetuo sanctificationes eo- 
rum qui te sanctificant suscipis. Tu es fons inco- 
lumitatis, et origo auxiliorum, tu es genitor mise 
ricordie, et pater clementise, miserator, fautor, 
adjutor et auxiliator, curam habens pauperum, et 
relugium afflictorum, comes itineris navigantium, 
portus et requies jactatorum, refugium peccato- 
rum: medicus bonus infirmorum : qui amas la- 
crymas ponitentium, emundator sordium, in illi: 


αυ... — m-— 


9T' 


LITURGIA S. IGNATII. 


qui inquinati sunt, largitor donorum, thesaurus Α 


divitiarum. Tu ab initio, ab eterno, a seculo et 
perpetuo,sanctus es, plenusque sanctitate, sancti- 
ficator et perfector sanctorum, et nos glorificatio- 
nem, hymnorumque decantationem offerimus tibi 
eam ipsam quam a Filio sancto tuo, Filio tuo di- 
lecto amanter didicimus : petimusque ut nobis 
omnibus priestes, ut corde puro,sed ardenter suc- 
censo per zelum laudabilem, orationes et depreca- 
tiones nostras coram te effundendo, cum mentium 
illuminatione,aunimorum castimonia,linguaruimque 
triumphali laudatione, clamemus ad te, oremus et 
dicamus, Pater noster qui es in calis. 

Populus. Sanctificetur nomen tuum. 

Sacerdos elerans. vocem. Ne, Domine, perinittas 
nos jactari vexationibus mundanis, sive diabolicis, 
ultra id quod possumus, ita ut omnino in infirini- 
tate, egritudine et confractione cordis simus, et 
a domestica familiaritate tua alieni efficiamur, si 
nostri curam non habueris. Ne sis immisericors, 
Domine,neque avertas faciem tuam a nobis, neque 
procul facias auxilia tua ; sed aspice nos, et mitte 
gratiam tuam ad nostrum subsidium. Ab omnibus 
criminibus libera nos, neque inducas nos in tenta- 
tionem, quia tihi est. potestas, et imperium eter- 
num, et tibi gloriam οἱ gratiarum actionem refe- 
rimus. 

Populus. Amen. 

Sacerdos. Pax. 

Diaconus. Ante susceptionem mysteriorum isto- 
rum sanctorum, quie» oblata sunt, iterum coram 
Domino miscricordi capita nostra inclinenius. 

Populus. Coram te, Domine. 

Sacerdos elevans vocem. Cum omni natura et 
creatura celestium et terrestrium, que te adorat» 
Domine, ut animo concipimus, nos quoque adora* 
tionem veram cum cervicis demissione tibi offeri- 
mus ; eta summa charitate tua postulamus, ut il- 
lumines animas nostras veritate tua. Munda nos 
hyssopo tuo : sanctifica nos sanctitate tua : converte 
nos ad timorem tu::m, placeat tibi ut miltas nobis 
benedictiones tuas,etin hunc modum atque talibus 
bonis locupletans nos,ne permittas, ut rei acceda- 
mus ad communionem hanc vivificam corporis et 
sanguinis unigeniti Filii tui, per quem et cum quo 
te decet gloria etimperium cum Spiritu tuo sancto. 

Populus. Amen. 

Sacerdos. Pax. 

Populus. Et cum spiritu tuo. 

Sacerdos. Sit benedictio, etc. 

Populus. Et cum, etc. 

Diaconus. Cum timore. 

Sacerdos. Sancta sanctis. 

Populus. Unus Pater sanctus. 

Diaconus. Stemus decenter. 

Populus. Gratias agimus. 


C 





918 


Sa-erdos. Juste et secundum veritatem, valde- 
que rationabiliter, debentur magnificentim tue 
laudes omnes indesinentes, hymni et exsultationes 
triumphales,quia nos fecistidignos per clementiam 
tuam dono hoc bono, et celesti, alimenti hujus in- 
corruptibilis: rogamusque amorem tuum erga ho- 
mines ineffabilem, ut non convertas festa nostra 
in luctum, neque cantica nostra in ejulatum,ueque 
dejicias capita nostra coram judicio : neque erube- 
scamus in die novissimo,in quo unusquisque con- 
gruam remunerationem accipiet ; cum Angeli in 
timore corsistent, et unigenitus Filius tuus judi- 
cabit. Sed. quemadmodum summe misericordem 
erga nosteexhibuisti, parce pusillanimitati nostrae, 
miserere inficmitatis nature nostra, non in judi- 
cium, aut condemnationem reputans nobis lioc 
munus tuum,sed ad sanctitatem, et vigilantiam et 
viaticum salutis nostre.Et te decet gloria, honor, 
et imperium, simulque unigenito Filio tuo et Spi- 
ritui sanctissimo tuo. 

Populus. Amen. 

Sacerdos. Pax. 

Populus. Et cum spiritu tuo. 

Diaconus. Post, etc. 

Populus. Coram te. 

Sacerdos elevans vocem. Tibi qui genitus est ab 
eterno,ex lumine eterno, et incarnatus es absque 
ulla mutatione, ex utero virginali, gratias agimus, 
οἱ ut requiescat dextera tua super nos omnes per- 
petuo, postulamus. Sacerdotes altaris tui gloria 
affice, et ministrantes tibi in honore constitue. 
Senes mansuetudine orna et adjuva ; impetus ju- 
venum coerce ; pueros educa in modestia, et ad 
summum scienti: apicem perducito.Sana,Domine, 
infirmos,ablue maculas peccatorum ; obsigna cruce 
tua virgines ; custodi lectum conjugatorum ; mitte 
egenis saturitatem; esto orphanorum curator, et 
confortator viduarum. Parce illis qui acceperunt 
corpus tuum ; et eos qui biberunt ex sanguine tuo, 
perfecte purifica.Benedic illis qui per crucem tuam 
salutem consecuti sunt ; sanctifica etiam agnos 
gregis tui, oves tuas adduc ad ovile tuum : agnos 
tuos in doctrinis tuis confirma, uuumquemque in 
gradu et ordine suo visita,per misericordiam tuam. 
Nos autem, Domine, servos tuos,et sacerdotio fun- 
gentes tibi. dignos effice visione tui ; nos omnes 
adduc ad habitaculum tuum ; mentes nostras flr- 
mas effice in dilectione tua ; oculi nostri videant 
majestatem timendam tuam ; ora nostra repleantur 
sanctificationibus tuis ; labia nostra, Domine, lau- 
des tuas pronuntient, Patrisque tui benedicti et 
beati. et Spiritus tui, vivi, sancli, vivificantis et 
tibi consubstantialis. 

Populus. Amen. 

Diaconus. Benedic, Domine. 

Sacerdos. Benedic omnibus. 


979 


8, IGNATII 


980 











MAPTYPION 


TOY ATIOY IEPOMAPTYPOZ 


ITNATIOY ΤΟΥ ΘΕΟΦΟΡΟΥ " 


MARTYRIUM 


SANCTI HIEROMAATYRIS IGNATII TIIEOPITO 1 


(HzrzLz, Patr. apost., ed. 3, Tubinge 18&7, in 89.) 


I. Ignatii cura pastoralis et martyrii desiderium. 


Cum non ita pridem imperium ΠΟΠΙΒΠΟΓΙΠΙ ex- Α 


cepisset Trajanus, Ignatius. apostoli Joannis disci- 
pulus vir erat in omnibus apostolicus,et Ecclesiam 
Antiochenorum summa cura regebat, cum veteres 
procellas multarum sub Domitiano persecutionum 
segre preeteriisset ; quippe qui instar boni guber- 
natoris gubernaculo precun: ac jejunii, etassidui- 
tate docendi,et perpetua contentione spiritus,tem- 
pestati contrarie restitit; veritus,ne quem titnidio- 
rum aut simpliciorum amitteret.Quamobrem gau- 
debat quidem Ecclesie tranquillitate, quiescente 
ad breve tempus persecutione ; dolehatautem ani- 
mo, quod nondum veram erga Christum charita- 
tem,neque perfectum discipuli ordinem esset asse- 
cutus. Reputabat enim animo, confessione. qus 


per martyrium flt,fore, ut ipse similior fleret Chri. D 


sto Unde paucis annis adhuc in Ecclesia moratus, 
' et divino» instar lucerna ?? intellectum cujusque 
interpretatione [di'inarum] Scripturarum illus- 
trans, votorum suorum compos factus est. 


ρτι διαδεξαµένου τὶν ᾿Ῥωμαίων dpy?v Τραῖα- 
νοῦ (88), Ἰγνάτιος, ὁ τοῦ ἀποστόλου ᾿Ἰωάννου µαῦγ- 
τὸς, 143,2 Tv (89) τοῖς πᾶσιν ἀποστολικὸὺς, καὶ ἔκυ- 
θέρνα τὴν ᾿ἘΕκκλησίαν ᾿Αντιοχέων ἐπιμελῶς, τοὺς 
πάλαι χειμῶνας μόλις παραγαγὼν τῶν πυλλῶν iri 
Δομετιχνοῦ διωγμῶν, καθάπερ κχυθερνήττς ἀγαθὸς, 
τῷ οἵαχκι τῆς προσε»οχΏης xai τὶς νηστείας, καὶ τῇ 
σονεγείχ τῆς διδασκαλίας, τῷ τόνῳ τῷ πνευματ- 
xi» (90), ποὸς ti» ζάλην τὴν ἀντικειμένην ἀντεῖγεν 
δεδοιγὼς, µή τινα τῶν ὁλιγοψύχων Ἡ ἀκεραιοτέρων 
&1003)n. Τοιγαροῦν τὐφραίνετη μὲν ἐπὶ τῷ τῆς Ἐκ- 
κλητίας ἁσα)λεύτῳ, λωφήσαντος πρὸς ὀλίγον τοῦ 
διωγμοῦ. ἤσγαλλεν δὲ καθ’ ἑαυτὸν, ὡς py moo τῆς ὄν- 
τως εἷς Χριστὸν ἀγάπις ἐφαψάμενος, urbi τῆς te 
λείας τοῦ μαθττοῦ τάξεως. ᾿Ενενόει γὰρ «v bà 
μαρτυρίου γινομένην ὁμολλγία» πλεῖον αὐτὸν προς- 
ο.πειοῦσαν τῷ Κυρίψ. "O0tv. ἔτεσιν ὀλίγηις ἔτι σα: 
ραμένων τῇ Ἐκκλτσίᾳ, «2l λύχνου δίκην θεὶκοῦ τὴν 
ἑκάστου φωτίζων διάνοιαν ξιὰ τῆς τῶν [θείων (9!) 
Γραφῶν ἐξηγήσεως, ἐπετόγχανεν τῶν κατ’ εὐχτν. 


II. 4gnatius a Trajano condemnatur. 


Posthec enim Trajanus, nono imperii eui anno 
victoriade Scythis et Dacis aliisque multis gentibus 


39 Joan. v, 35. 


(87) Syriacam versionem capilum hujus martyrii 
1-& incl. nuperrime Curetonus e codice ms. Musei 
Londinensis typis vulgavit. Codex hic, paucos ante 
annos ο bibliotheca Claudii Jacobi Rich.legati Bri- 
tannici in urbe Bagdad, Londinum delatus, eliam 
fragmentum Epistola? S. Ignatii ad Romanos conti- 
net. Versio autem martyrii Syriaca non ubique ad 
verbum textui Graeco codicis Colbertini respondet, 
cum Syrus nonnunquam Greca. male intellexerit, 
sepissime autem paraphrasi sit usus. Ceterum 
qmnes varia lectiones,inde ortz, nullius sunt pon- 

eris. 


Τραϊανοῦ 4x5 μετὰ ταῦτα ἐννάτῳ ἔτει τῆς auto) 
βασ,λείας /92), ἐπαρθέντος ἐπὶ τῇ νίκῃ τῇ κατὰ Σχυ- 


(88) I. e. a. 98 p. Ch. n. 

89) Lege cum veteri versione Latina, ab Usserio 
edita, ἐν pro 7,», particula xal, qua sequitur, de- 
leta. Suirn. 

(90, Ms. τῷ πνεύµστι, male. Legendum aut τοῦ 
mvE^17t0:, aut τῷ rveopazuxtp. Posterior emendatio 
pra'ferenda est ; nam uterque vetus interpres Lati- 
nus habet : « spirituali. » Clerico placet τῷ ἑντόνῳ 
πνεῦµατι, « firmo εἰ constanti; » Smithio, πόνψ 
πνευματική. ἆλα. 

(91) Neuter interpres Latinus θείων agnoscit Jac. 

(92) I. e a. 107 p. Ch. Vet. uterpres habet. 





981 MARTYRIUM 988 


θῶν xai Δακῶν xal ἑτέρων πολλῶν ἐἔθνων, καὶ voul- A reportata elatus, ad subjectionem omnium sibi ad- 
σχντος ἔτι λείπει αὐτῷ πρὸς πᾶσαν ὑποταγὴν τὸ — huc pium Christianorumecorpus deesse ratus.per- 
τῶν Χριστιανῶν θεοσεθὲς σύστηµα, καὶ el μὴ τὴν — secutionemque, nisi daemonuin cultum cum omni- 
τῶν ὁα.µόνων Ἑλοιντο λατρείαν μιτὰ πάντων ὑπεισ- — bus gentibus amplecterentur, minatus, omnes reli- 
ιέναι τῶν ἐθυῶν, διωγμὸν ὑπομένειν ἀπειλήσαντος, — giose viventes aut sacrificare aut mori cogebat. 
πάντας (93) τοὺς εὐσεθῶς ζῶντας f, θὐειν fj τελευτᾶν ἍΤΙΠΙ vero pro Antiochena Ecclesía pertimescens 
κατηναγκαζεν, Τότε τοίνων φοθηθεὶς ὑπὲρ τῆς 'Av- generosus Christi miles, sponte ductus est ad Tra- 
τ'ογέων Ἐκκλησίας ὃ γενναῖος τοῦ Χριστοῦ στοατιώ- — janum, qui eo tempore Antioclii:e quidem moraba- 
της, ἑκουσίως dTetto πρὸς Τραϊχνὸν (04), διάγοντα — tur, sed contra Armeniam et Parthos ire festinabat. 
μὲν κατ᾽ ἔκεῖνον τὸν καιρὸν κατὰ τὴν ᾿Αντιόγεια, — Ul vero in conspectu Trajani imperatoris stetit : 
srou6itov:a δὲ ἐπὶ ᾽Αρμενίαν καὶ Πάρθους, "Uc δὲ — « Quis es, inquit, o cacodemon, qui nostra man- 
xz:X πρόσωπον ἔστη Τραϊχνοῦ τοῦ βασι)έως'« Τίς — data transgredi eniteris, simulque aliis suades, ut 
si, xxxó0ómiuov, τὰς ἁμετέρας σπουδαζων διατάξει — male pereant ? » :gnatius respondit : « Nemo Theo- 
ὑπερθαίνειν, μετὰ τὸ (93) xal Ἱτέρους ἀνχπείθειν, ἵνα — phorum vocet cacodemonem ; abscesserunt enim 
κακῶς inoÀüwzxt; o Ἰγνάτιος εἶπεν' « Οὐδεὶς θεοφό- — demonia a servis Dei. Sin vero, quia iis infestus 
pov ἀποχαλεῖ κακολαἰμηνα” Ἀφεστήκασι γὰρ ἀπὺ τῶν p sum, me etium malum in denionas vocas, assen- 
δούλων τοῦ 8253 τὰ δαιμόνια. El δὲ, ὅτι τούτοις Exa-— tior. Cum enim habeam Cliristun celestem regem, 
γθής ciui, [καὶ (96]] xaxóv µε πρὸς τοὺς δαίµονας — insidias illorum dissolvo. » At Trajanus: « Quis 
ἀποκαλεῖς, συνομρλογῶ. Χριστὸν γὸρ ἔγων ἐπουρά- — est,ait, Theophorus? » Ignatius respondit : « Is,qui 
νιον βασιλέα, τὰς τούτων καταχλύω ἐπιθουλός. » — habet Christum in pectore. » Tum Trajanus : « ΑΠ: 
Tzaíavhs εἶπεν «Καὶ τίς ἐστι θεοφόρος; » ᾿γνάτιως — non videmur tibi, inquit, et nos in animo gestare 
πεκρίνατη' «'ÜO Ἀριστὸν £jtov iv στέρυοις. » Ἱραία- — deos nostros, quibus adversus hostes adjutoribus 
v5; εἶπεν « Ημεῖς οὖν so: δηκοῦμεν κατὰ νοῦν gj) utimur? » Ignatius respondit: « Ώωπιοπία gentium 
ἔγειν θεοὺς. oig xai χ:ώμεθα συμμµάχοις πρὸς τοὺς — errans vocas deos ; est enim unus Deus, qui ccelum 
z5Àsuíoog ; » Ἰγνάτιως εἶπεν « Τὰ δαιµήνια τῶν — el terram et mare.et omnia quz sunt in iis, fecit ; 
έηνων 0:05; προσαγορεύεις πλανώμενος' εἷς y3p — et unus Christus Jesus, Filius Dei unigenitus, cujus 
ἔστιν O0:50;, ὁ πηιήσας τὸν οὐρχνὼν xol τὴν γῆν καὶ — regno utinam fruar ! » Trajanus dixit: « Illum dicis, 
τὴν θάλασσαν, καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς καὶ sí; Ἆρι- — qui sub Pontio Pilato crucifixus est?» Ignatius 
στὸς Ἰτσοῦς, ὁ Υἱὸς τοῦ θεοῦ ὁ uovoqtvic, οὗ τῖς — respondit: « Eum, qui in crucem sustulit peccatum 
βασιλείας ὀναίμην ! ». Τραϊανὸς εἶπεν" « Τὸν στα»2ω- — meum cum ejus inventore, et omnem errorem die- 
θέντα λέγεις ἐπὶ Ποντίου Ηιλάτου; » Ἰγνάτιος εἶπεν' σ moniacum omnemque malitiam damnans subjecit 
« Tóv ἀνασταυρώσαντα ti» ἐμὴν ἁμαρτίαν μετὰ τοῦ ^ pedibus eorum, qui ipsum in corde gerunt. » At 
ταύτης εὑρετοῦ, καὶ πᾶσαν καταδικάσαντα δαιμονιχὴν — Trajanus: « Ergo, ait, geris in te crucifixum? » 
πλάντν καὶ κακίαν ὑπὸ τοὺς πόδας τῶν αὐτὸν lv — Ignatius respondit: * Imo ; scriptum enim est: Ha- 
καρδίᾷ φοροῦντων. » Τραϊανὸς εἶπεν « Σὺ obviv — bitabo et ambulabo inter. cos?!. » Trajanus senten- 
ἑαυτῷ Φφέτεις τὸν στα»ρωβέντα; » Ιγνάτιος εἶπεν' tiam tulit: « Ignatium, qui in se ipso circumferre 
« Nat γένοαπται γάρ' ᾿ἨΒνοικήσω ἐν αὐτοῖς xal crucifixum contendit, jussimus in vincula a uiiliti- 
ἐμπεριπατήσω. » Τραϊχνὸς ἀπιφήνατο: « ᾿Ιγνάτιον — bus conjectum abduci Romam magnam, ut sit pa- 
προσετάξαµεν, τὸν ἐν ἑαυτῷ λέγοντα περιφἑρειν τὸν — stus ferarum ad delectationem populi. » Senten- 
ἐστχυριωμένον, θέσμιον ὑπὸ στρατιωτῶν Ὑενόμενον — liam hanc cum sanctus martyr audiss^t, pre gau- 
ἄγεσθα: ππρὰ ti» μεγάλην "Pour, βρῶμα γενησό- — dio exclamavit: « Gratias tibi ago, Domine, quia 
µενον θηρίων εἷς cioq:v τοῦ δήμο» :97). » Ταύτης ὃ me perfecta erga te charitate honorare dignatus es, 
Ytos potus Emaxo)sac τῆς ἀποφάπεως, μετὰ γαρᾶς — qui me cum apostolo tuo Paulo in lerrea vincula 
ἑθόκσεν «Εὐχαριστῷ σοι, Δέσποτα, ὅτι µε τελεία — conjeceris.» Hec cum dixisset, et hilari animo vin- 
τῇ πρΏς σὲ ἀγατῃ τιμῆσαι καττξίωσας, τῷ ἀποττόλῳ — cula suscepisset, cumque prius orasset pro Eccle- 
σου lla) δ:σιοῖς συνδήσας τ'δηροῖς,. » Ταῦτα el- — sia, et eam cum lacrymis Domino commendaesset, 
zt. καὶ uet! εὖρρησοτς πεο[θέἔμενος τὰ δεσμλ, D instar ar:etis insignis qui egregium gregem ducit, 
emiofiuivos πβήτερον τῇ ᾿Εκκλησία, καὶ ταύτην — ferina et militari acerbitate correptus est. abducen. 
πα: αθέαενος μετὰ Αγ ων τῷ Κωρίῳ, ὥσπερ χριὸς — dus llomam ad pastum cruentarum ferarum. 

ἐπίσεμος. ἀγέλης καλῆς ἑγούμενος, ὑπὸ θηριώλουνς στρατιωτικῆς ὀδεινότΏτως συνηρπάσετο, θηρίοις αἶμο- 


Όοροις emt τὴν "Pour ἀπαθησόμενος πρὸς βοράν, 


?*! Levit. xxvi, 12; II Cor. νι, 46. 


« anno quarto. » Grabius corrigit δεκάτῳ ἑννάτῳ οἱ minus eum placare posset.totam iram ejus ipse 


ἔτει, i. a. 116. exciperet, Ecclesiamque Antiochenam sic metu 
(93) 'O eo6^»; ante πάντας in ms. male additum — liberaret. CLER. 

assumentium est, quod neuter vetus int. Latinus in (95: Melius τοῦ. SuirH. 

codice suo legebat. ἆλα. (96) Ka: abundat. ΞΝΙΤΗ. 
(9*) Ignatius sponte se contulit ad Trajanum.ut (97; Ctr. Ign. ad Hor. e. 0. 


eum placaret expositione doctring Chritians, aut, 


988 


S. IGNATII 


III. S. Ignatius Smyrnam navigat. 


Cum multa ergo alacritate et letitia, patiendi A — Mexà πολλῆς τοίνυν προθυµίας xai χαρᾶς, ixtgo- 


cupiditate, Antiochia Scleuciam descendit, et illinc 
navi vectus est; cumque post multos labores ad 
Smyrnensium urbem appulisset, multa cum letitia 
e navi descendit, ac sanctum Polycarpum, Smyr- 
nensium episcopum,quondam condiscipulum suum 
videre festinavit : fuerant enim olim sancti apostoli 
Joannis discipuli. Apud quem diversatus, cum eum 
spiritualium charismatum participem fecisset,suis 
etiam vinculis esset gloriatus, orabat eum, ut vel- 
let propositum ipsius adjuvare ; et maxime quidem 
hoc rogabat totam Ecclesiam (exceperant enim san- 
ctum illum virum civitates atque Ecclesie Asia per 
episcopos et presbyteros et diaconos,cum omnes ad 
eum festinarent,si forte partem charismatis spiri- 
tualis ab eo acciperent ??) ; ac pre caeteris sanctum 
Polycarpum, ut citius per feras, inconspicuus in 
mundo factus, coram Christo compareret. 


µίᾳ τοῦ πάθους, κατελθὼν ἀπὸ 'Avttoyslac εἷς τὴν 
Σελεύχειαν, ἐκεῖθεν εἴχετο τοῦ πλοός' καὶ προσγὼν 
μετὰ πολὺν χάµατον τη Σμµυρναίων πόλει (98), σὺν 
πολλῇ χαρᾷ καταθὰς τῆς νηὸς, ἕσπευλε τὸν ἆγιον 
Πολύκαρπον, τὸν Σµυρνα΄ων ἐπίσκοπον, τὸν συναχροᾶ- 
τὴν, θεάσασθαι' ἐγεγόνεισαν γὰρ πάλαι μαθτταὶ τοῦ 
ἁγίου ἀποστήλου Ἰωάννου. Παρ) ᾧ κατα-κθξὶς, xii 
πνευματικῶν αὐτῷ κοινωνγσας Ὑαρισματων, καὶ τοῖς 
δεσμοῖς ἐγχαυχώμενος, παρεχάλει συναθλεῖν τῇ αὐ» 
τοῦ προθέσε: (99), µάλιστα μὲν xov, πᾶσαν Ἐκχλιτ- 
σίαν (ἐδεξιοῦντο γὰρ τὸν ἅγιον διὰ τῶν ἐπισκόπων 
xai πρεσθυτέρων καὶ διαχόνων αἱ τῆς ᾿Ασίας πόλεις 
xai Εκκλησίαι, πάντων ἐπειγομένων πρὸς αὐτὸν, c 
πως µέρος χαρίσματος λάθωσι πνευματ'κοῦ) ἑξαι- 


B ρέτως δὲ τὸν ἅγιον ΙΠΙολύκαρπον, ἵνα, διὰ τῶν θτρίων 


θἄᾶττον ἀφανῆς τῷ χόσμῳ γενόμενος, ἐμφανισθῇ τῷ 
προσώπῳ τοῦ Χριστοῦ. 


IV. 1gnatius scribit Ecclesiis, presertim Romanz. 


Atque hac sic dicebat et sic contestabatur,usque 
adeo extendens amorem in Christum, ut per pul- 
chram confessionem et studium eorum,qui pro ejus 
certamine simul Deum orabant,ca:um esset acce- 
pturus, utque Ecclesiis, qua ipsi per rectores suos 
occurrerant, mercedem redderet, gratias agens lit- 
teris ad eas missis, e quibus gratia spiritualis cum 
votis et adhortattonibus stillabat. Cum ergo omnes 
erga se benevole affectos cerneret, veritus est, ne 
fratrum charitas studium eundi ad Deum incide- 
ret, dum pulchra ipsi esset aperta martyrii janua. 
Que ad Ecclesiam Romanorum scripsit subjecta 
sunt. 


Καὶ ταῦτα Οὕτως ἔλεγεν, καὶ οὕτως διεµάρτ΄ρατο, 
τοσοῦτον ἐπεκτείνων τὴν πρὸς Ἀριστὸν ἀγάτιν, ὡς 
οὐρανοῦ μέλλων (4) ἐπιλαμθάνεσθαι διὰ τῆς χαλῆς 
ὁμολογίας καὶ τῆς τῶν συνευχοµένων ὑπὲρ τῆς ἀθλή- 
σεως σπουδτς, ἀποδοῦναι δὲ τὸν µ:σθον ταῖς Ἐκκλη- 
σίχις ταῖς ὑπαντησάσαις αὐτῷ διὰ τῶν ἡγουμένων, 
γραμμάτων εὐχαριστῶν (9) Ἐχπεμοωθέντων πρὸς αὐ- 
τὰς, πνευμάτικὴν μετ εὐχῆς καὶ παραινέσεως ἀπο- 
σταζόντων "ipw (3). Τοιγαροῦν τοὺς πάντας ὁρῶν 
εὐνοῖνῶς διακειµένους περί αὐτὸν, φοθηθεὶς, po ποτε 
ἡ τῆς ἀδελφότητος στοργἡ τὴν πρὸς Κύριον αὐτοῦ 
σπουδἠν ἐκκόψῃ, γαλῆς ἀνεφχθείσης αὐτῷ θ0ρας τοῦ 
μαρτυρίου, οἵκ πρὸς τὴν ἨΕκχλησίαν ἐπιστέλλει Ῥω- 
µαίων, ὑποτέτακται. 


Legitur hic Epistola S. Ignatii ad Romanos. Vide supra col. 685. 


V. ]gnatius a Smyrna. Romam dicitur. 


Postquam ergo , ut volebat, epistola sua repu- 
gnantes fratres Romanos composuisset, a Smyrna 
solvens (urgebatur enim a militibus Christophorus, 
ut ad publica spectacula magna: Rome properaret, 
quo pre oculis populi Romani feris bestiis traditus 
coronam certaminis consequeretur! appulit Troa- 
dem. Deinde illinc Neapolin ductus, per Philippos 
peragravit Macedoniam et ad eam Epiri partem, 
quie ad Epidamnum sita est, in maritimis locis navi 


33 Rom. i, 14. 


(98) Cfr. Ign. ad Rom. c. 5. 

(99) I. e. precibus a Deo petere,ut 'gnatium gloria 
martyrii donaret.eique constantiam preberet.CLzn. 

(4) [ta Toupius et Jacobsonus. Ms. µελλειν. 
' (2) Lege εὐχαριστικῶν. GRAB.. εὐχαρίτων. Toup. 

(3) Similem fere locutionem habes in Ep.ad Magn. 
ο. 14, ὁροσισθζναι. 

(4) I. e. componere animos aliter sentientium, 
eosque ad id probandum, quod ipse cupiebat, ad- 
. ducere. CLER. 


Καταρτίσας τοίνυν, ὡς ἠθούλετο, τοὺς ἐν 'Poug 
τῶν ἀδελφῶν ἄκοντας διὰ τῆς έπιστολης (4), οὕτως 
ἀναχθεὶς ἀπὸ τῆς (Σμ΄Ίρνης κατεπίγετο γὰρ ὑπὸ τῶν 
στρατιωτῶν ὁ Χριστοφόρος (3) φθάσαι τὰς φιλοτ'- 
μίας (6) ἐν τῇ µεγάλῃ "Pen, ἵνα ix' ὄψεσι τοῦ δή” 
µου Ῥωμαίων θτραὶν ἁἀγρίοις παρχδοθεὶς, τοῦ στε- 
φάνου τῆς ἀθλήσεως ἐπιτύγτ!) προσέσχε τῇ Τρωάδι. 
Εἶτα ἐκεῖθεν καταχθεὶς ἐπὶ τὴν Νεάπολιν, διὰ Φι- 
λίππων παρώδευεν Μακεδονίαν (7), καὶ περὶ (8) τὴν 


(5) Cfr. Ign. ad Eph. ο. 9. 

(6) I. e. ludi, inagno sumptu a candidatis ma 
gistratuum exhiberi soliti. uir. 

(7) Adde πεζῃ. ut legebat vet. int. Swira. Cfr. 
Act. xvi, 11, 12. Ignatius via Egnatia, Thessaloni- 
cam cum Dyrrachio (Epidamno) jungenti usus est. 
Cfr. Tafel, Epistola gratulatoria ad wniversitatem 
Gotting. 1837, pp. 3, 15, et Dissert. de vía Egnatia. 
Tubing. 1841, p. 16 sqq. 

(8) Ms. περὶ xal, 


985 


MARTYRIUM. 


Ἔπειρον τὴν πρὸς Ἐπίδαμνον, ἐν τοῖς παραθαλατ- Α inventa, per Adriaticum mare navigavit ; inde Tyr- 


τίοις νηὸς ἐπιτυχὼν, ἔπλει τὸ "Aópiacixóv πέλαγος, 
κἀχεῖρεν ἐπιθὰς τοῦ Τωῤῥηνικοῦ, καὶ παραμείβων 
νήσους ve xal πόλεις, ὑποδειχθέντων τῷ ἁγίῳ Ποτιό- 
λων, οὐτὸς μὲν ἐξελθεῖν ἔσπευδεν, κατ) ἴχνος βαδίζευν 
ἐθέλων τοῦ ἀποστόλου Ηαύλοὺ. ς δὲ ἐπιπεσὸν βίαιον 
πνεῦμα οὐ συνεχώρει, τῆς ντὸς ἐκ πρύμνης ἔπειγο- 
μένης, µακαρίσας τὴν Ev ἐκείνῳ wp τόπῳ τῶν ἆδελ- 
φῶν ἀγάπην, οὕτω παρέπλει. Τοιγαροῦν ἐν μιᾷ ἡμέ- 
pq xa: voxti τῇ αὐτῇ οὗρίοις ἀνέμοις προσχτσάµε- 
vot, ἡμεῖς μὲν ἄχοντες ἀπηγόμεθα, στένοντες ἐπὶ τῷ 
ἀφ᾿ ἡμῶν μέλλοντι χωρισμῷ τοῦ δικαίου γίνεσθαι’ Tip 
δὲ κατ’ εὐχὴν ἀπέθχινεν σπεύδοντι θᾶττον ἀναχωρτ- 
σχι τοῦ χήσµου, ἵνα φθάσῃ πρὺς ov ἠγάπησεν Κύ. 
piov. Καταπλεύσας γοῦν εἷς τοὺς λιμένας Ῥωμαίων, 


rhenum ingressut, insulas et civitates transiit, 
ostensisque sancto viro Puteolis, ipse quinem egre- 
di cupiebat, cum vellet per vestigia Pauli apostoli 
incedere 9. Cum vero irruens ventus veleementior 
id non pateretur nave a puppi impulsa, beatam 
praedicavit charitatem fratrum illius loci, et sic 
przternavigavit. Igitur uno die et nocte eadem se- 
cnndis ventis usi abducebantur, nos quidein inviti, 
gementes ob separationem justi illius a nobis mox 
futuram.At ei ex voto res contingebat,festinanti e 
mundo discedere ut ad dilectum Dominum porve- 
niret. Quare cum navigando pervenisset in portus 
Romanorum, finisqueimmundi spectaculi immine- 
ret, milites tarditatem egre ferebant ; at episco- 


µελλούσης λέγειν τῆς ἀκαθάρτου Φφιλοτιμµίας, οἱ μὲν B pus gaudens urgentibus parebat. 
στρατιῶται ὑπὲρ τῆς βραδυτῆτος ἤσχαλλον, ὁ δὲ ἐπίσχοπος χαΐζων κατεπείγουσιν ὑπήκουσεν. 


VI: Ignatius Rom? a bestiis devoratur. 


Ἐκεῖθεν οὖν ἑώσθησαν ἀπὸ τοῦ χαλουμένου llóp- 
του (6) διεπεφήµιστο γὰρ ἤδη τὰ κατὰ τὸν ἅγιον 
μάρτυρα) σοναντῶμεν (10) τοῖς ἀδελφοῖς φόθῳ καὶ 
χαρᾷ πεπληρωµένοις, χαίρουσιν μὲν ἐφ᾽ οἷς ἑξίων- 
το τῆς τοῦ θερφόρου συντυχίας, φοθουμένοις δὲ, διότι 
περ ἐπὶ θάνατον ὁ τοιοῦτος Ίγετο. Tisi δὲ καὶ παρ- 
ήΥγελλεν ἡσυ(άζειν, ζέουσι xal λέγουσι χαταπχύειν 
τὸν ὁῆμον πρὸς τὸ μὴ ἐπιζητεῖν ἀπολέσθαι: τὸν 2ἱ- 
Χαιον. "Oc εὐθυς Ὑγνοὺς τῷ πνεύµατι. xal πάντας 
ἀσπατάμενος, χἰτήσας τε πχρ᾽ αὐτῶν τὴν ἀλτθινὴν 
ἀγάπην, πλείονά τε τῶν ἐν τῇ ἐπιστολῃ διαλεχθεὶς (11) 
καὶ πείσας uj, φθονῖσα: τῷ σπεύδοντι πρὸς τὸν Κύ- 
piov, οὕτω μετὰ Ὑονυνλισίας πάντων τῶν ἀδελφῶν, 
παρακαλέσας τὸν Γἱὸν τοῦ θεοῦ ὑπὲρ τῶν Ἐκκλη- 
σιῶν. ὑπὲρ τῆς τοῦ διωγμοῦ καταπχύσεως, bro τῆς 
τῶν ἁἀδελφῶν εἰς ἀλλήλους ἀγάπις, ἀπήχθη μετὰ 
σπουδῆς εἰς τὸ ἀμφιθέατρον. Εἶτα εὐθὺς ἐμθλτθεὶς 
χατὰ τὸ πάλαι πρόσταγµσ τοῦ Καΐταρος (12), µελ- 
λουσῶν καταπα”ειν τῶν φιλοτιμιῶν (79 γὰρ ἔπιφα- 
wie, ὡς ἐδόχουν, ἡ λεγομένη τῇ ᾿Ρωμαϊκῃ φωνῇ 
τρισκαιθέἐκάτη (13), xag! ἣν σπουδαίως συνᾗεσαν), 
οὕτως θτοσὶν ὠμοῖς παρὰ τῷ vaip παρεθάλλετο (14), 
ὡς παρ) αὐτὰ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ἰγνατίου πληροῦ- 
σθαι τὴν ἐπιθυμίαν (15), κατὰ το γεγραμμένον' "Em:- 
θυµία δικαίου δεκτή ἵνα μιδενὶ τῶν ἀδελφῶν ἐπα- 
χ0 ἐς διὰ τῆς συλλογῆς τοῦ λειψένου γέντηται, καθὼς 
φθασας ἐν τῇ ἐπιστολῇ τὴν ἰδίαν ἐπεθῦμει γενέσθαι 
τελείωσιν. Móva γὰρ τὰ τραχύτερα τῶν iov αὐτοῦ 
λε:ψάνων περιελείφθη , ἅτινα ες τὴν ᾿Αντιόχειαν 


93 Act, xxvin, 13, 14. ὃ Prov. x, 24, 


(9) Hodie Il Porto prope ostiam. 

(10) Ita monente Smithio restituit Jacobsonus e 
codice Pariensi pro vulgata leclione σὺν αὐτῷ 

iv. 

(t1) 5ο in Epistola sua ad Romanos. 

(12) Sic loquitur Martyrii scriptor, quia ante ali- 
quot menses sententiam pronuntiarat Trajanus 
CLER. 

(13) Sc. ante Kalendas Januarias, ut. ex cap. 7 
apparet: Εγένετὸ δὲ ταῦτα τῇ πρὸ δεκατριῶν Καλαν- 


Illinc ergo abierunt ab eo, qui dicitur Portus 
(jam vero sparsa erat sancti martyris fama) ; obvia- 
mus fratribus metu et gaudio repletis, gaudentibus 
quidem,quod congressu Theophori Deus ipsos esset 
dignatus, timentibus autem, quod talis vir ad mor- 
tem duceretur.Quosdam etiam monuit, ut quiesce- 
rent. qui fervebant aiebantque, se populum esse 
sedaturos, ne virum justum ad necem qusreret. 
Qui cum confestim rem spiritu cognovisset et om- 
nes salulasset, et ab iis verum amorem pluribus 
verbis, quan in epistola, petiisset, iisque persua- 
sisset, ne sibi inviderent ad Dominum festinanti, 


(| nune, postquam cuncti fratres genua flexissent, 


ipseque Filium Dei pro Ecclesiis et pro cessatione 
persecutionis et pro mutuo fratrum inter se amore 
precatus esset, abductus est confestim in amphi- 
theatrum. Dein illico in id immissus ex mandato 
Casaris pridem dato, fine spectaculorum immi- 
nente (erat enim solemnis, ut putabant, dies, qui 
dicitur Romana lingua tertius decimus, quo stu- 
diose convenerant), sic crudelibus feris juxta tem- 
plum est objectus, ut illico sancti martyris Ignatii 
impleretur desiderium, prout scriptum est : Desi- 
derium justi est acceptum ?* αἱ nempe nulli fratrum 
gravis fieret ob suarum reliquiarum collectionem, 
quemadmodum prius in epistola optaverat, suam 
consummationem fieri. Sola enim durtiores sancta- 
rum ejus reliquiarum partes relictae, et Antiochiam 
ablat:e sunt,atque in linteo depositee, ut thesaurus 


δῶν Ἰπννουαχρίων, Die illo celebrabantur binis die- 
bus Sigillaria, adjectA Saturnalibus. 

(14) Erat amphitheatrum aut Jovi Latiari, aut 
Stygio, et Diana sacrum ; quamobrem mirum non 
est, hic templi mentionem fleri. Cn. Vetus in- 
terpres non legii τῷ vatp, habet enim : ab tmnpiis, 
fortasse legens : παπὰ τῶν ἀνησίων sive ἀνομων. 
SMITH. 

(15) Vide Ign. ad. Rom. 


987 


8. IGNATII 


inmstimabilis, ob martyris gratiam sanote Eocle- À ἀπεκομίσθη, καὶ iv λίνῳ ααιετίθη, θησευρὸς ἀἁτί. 


si& relictu. 


µττος, ὑπὸ τῆς ἐν τῷ µάρτυρι χάριτος τῇ ἁγίᾳ Ἐχ- 
κλγσίᾳ καταλειφθέντα (46). 


VII. Ignatius mortuus apparet dormientibus. 


Contigerunt vero hec a, d. xin Kalendas Janua- 
rias, hoc est, Decembris vigesima. consulibus apud 
Romanos ite:um Sura et Senecione. Horum nos 
ipsi spectatores facti, cum in lacrymis totam no- 
ctem exegissemus, et genibus flexis multaque ora- 
tione Dominum ut nos infirmos de iis, que facta 
fuerant, certos faceret, essemus precati, ac paulu- 
lum obdormissemus ; alii statim astantem eum 
nosque complectentem vidimus, alii rursus pro no- 
bis orantem beatum lgnatium conspeximus, alii 
vero sudore stillantem, tanquam a multo labore 
advenienlem, atque astantem Domino. Cum ergo 
inulto cum gaudio ista. vidisseinus, el somniorum 
visa contulissemus, Deum «datorem bonorum lau- 
davimus, sanctum virum beatum pradicavimus, 
vobis et diem et tempus significavimus, ut tempore 
martyrii ejus convenientes communionem nostram 
' testiflcemur cum athleta et generoso martyre 
Cliristi, qui conculcavit diabolum. et desiderii sui, 
ex amore Christi profecti, cursum explevit, in 
Christo Jesu, Domino nostro, per quem et cum 
quo Patri sit gloria et potentia cum Spiritu sancto 
in secula. Amen. 





B 


Εγένετο δὲ ταῦτα τῇ ποὺ δεκατριῶν Καλανδῶν 
Ἰπννουαρίων, ταυτέστιν Δἐκεμδρίῳ εἶκάδ', ὁπατεόν. 
των παρὰ ᾿Ῥωμαίοις Σύρα καὶ Σενεχίου τὸ δεύτε- 
pov (17). Τούτων αὐτόπται γενήµενοι, μετὰ ὀαχρύων 
κατ olxÓv τε παννογ{σαντές, καὶ πολλὰ μετὰ γονυ- 
χλισίας καὶ δεήσεως παραχαλέσαντες τὸν 
πλι 2οφηρῇσαι τοὺς ἀπθενεῖς, ἡμᾶς ἐπὶ τοῖς Ίρογε- 
γονόσιν (18), μικρὸν ἁθυπνώσαντες, οἱ μὲν ἐξαίοντς 
ἐπιστάντα xal πεοιπτυσσόµενον ἡμᾶς ἐθλέπομεν, o! 
δὲ πάλιν ἐπευγύμενον ἡμῖν ἑωρῶμεν τὸν μακάριον 
Ἰγνάτιον, ἄλλοι δὲ σταζήµενον ὑφ᾽ Ἱδρῶτος ὡς ἐκ κα. 
µάτου πολληῦ παραγενόµλνον, καὶ παρεστῶτα τῷ 
Κωρίῳ. Μετὰ πολλΏς τοίνυν» χαρᾶς ταῦτα ἰθόντες, 
καὶ συμθαλοντες τὰς ὄψεις τῶν ὀνειράτων, ὑμνήσαν- 
τες τὸν θεὸν, τὸν ὄρττρα τῶν ἀγαθῶνι καὶ μαχαρί- 
σαντες τὸν ἅγιον, ἐφανερώσομεν ὑμῖν καὶ τὴν ἡμέραν 


Κύριον 


καὶ τον χρήνον, ἵνα κατὰ τὸν Χπιρὸν τοῦ μαρτυρίου 
συναγόµενοι (19), κοινωνῶμεν τῷ ἀθλητῇ καὶ γ.ν- 
ναίῳ µχρτυρι Χριστοῦ, καταπατήσαντι τὸν ὀιάθοληνι 
κεὶ τὸν τῆς φιλογρίστου αὐτοῦ ἐπιθυμίας τελειύ- 
σαντι δρόµον, ἐν Ἀριστῷ Ἰησοῦ, τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ὃν 
οὗ καὶ μεθ οὗ τῷ Πατοὶ fj δέξα καὶ τὸ κράτος σὺν 
τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, elc αἰῶνας. ᾽Αμήν. 





MARTYRIUM 5A4NCiI ΙΟΑΝΙΙΠ 


EPISCOPI ANTIOCHLE SYRLE 


Ex vetere Interpretatione, in membranis Cotlonianis reperta, atque 8 Jacobo Us-erio 
primum edita. 


(GALLAND.. V et.Patr. Biblioth., I, 299,: Venetiis 1705, in-fol. 


CAPUT I. 

Cum Trajanus Romanorum suscepit imperium, 
Ignatius discipulus sancti Joannis apostoli et evan. 
gelistm, vir in omnibus apostolicus, suscepit Eccle- 
siam Ántiochénorum gubernandam; que olim a 
tempestatibus et persecutionibus agitabatur. Tan- 
quam bonus gubernator, omnes infestationes auis 
orationibus repellebat et jejuniis, atque assidua 
doctrina et labore spirituali incumbentem tempe - 
statem sua virtute avertebat ;timens ne aliquem 


(16) Reliquias S. Tgnatii ab urbe Roma relatas 
omnes ex ordine civitates susceperunt et humeris 
gestaverunt. Preterea Clirysostomi adhue teinpori- 
bus reliquis S. lgnatii magnopere Antiochia: cole- 
bantur. Cfr. Chrysost. orat. in S. Ignat. c. 5, Opp. 
t. Il, p. 060. ed. Montf. 

(17) 1. e. cum ambo conjuncti unacum secundo 
consules essent Primo illi unacum consules erant 
anno Christi 102, οἱ quidem Senecio III, Sura Il. 


C pusillanimum aut infirmum amitteret. Denique lz- 


tabatur de Ecclesie immobilitate, cam. quiesceret 
paululum a persecutione.Considerabat etiam apud 
semetipsum. quod nunquam posset ad dilectionem 
Dei in plenum pertingere,neque perfectum ordinem 
doctrin: obtinere,nisi per martyrii factam confes- 
sionem Domino appropinquaret. Unde paucis an- 
nis permanens in Ecclesia, lucerna deifica, singu- 
lorum corda illuminare per Scripturarum exposi- 
tionem precibus assiduis meruit. 


Secunda vice ii juncti numere fungebantur anno 
Christi 107, et quidem Senecio IV, Sura III. Vi- 
deatur Pagi Crifica ad ann. 102 et 107. 

(18) 1 e. ut nos certiores faceret, num Ignatii 
martyrium Deo esset acceptum. CLER. 

(19) 1. e. ut τὰ γενέθλια sancti. inarlyris celebre- 
mus. Ea Chrysostomi adhuc temporibus esse cele- 
brata. ex sermone ejus in S.lygnatium perspicimus. 
Vide Chrysost. Opp. ed. Montf. t. 11, p. 600 seqq. 


989 
CAPUT II. 


Postea vero cum nono anno regni sui Trajanus 
remeasset de victoria Scytharum et Dacum et di- 
versarum gentium ; et putaret quod posset suum 
imperium amittere, nisi Christianorum piissimum 
cultum ad idololatriam inclinaret; omnes Dei culto- 
res nut sacrificare, uut certe mari compellebat. 
Tunc timens pro Ecclesia Antiochenorum fortissi- 
mus Christi miles Ignatius, ultro perrexit ad Tra- 
jonum. transeuntem illo tempore per Antiochiam, 
et festinantem ad Armeniam et Parthos.Cumque in 
faciem regis Trajani astitisset, Trajanus dixit ; 
« Quis es tu, cacodzemon, qui nostra preecepta fe- 
stinas transgredi, et aliis persuades ut male per: 
eant ? » Ignatius dixit: « Nemo Theophorum ca- 
coda moner vocat ; longe enim ἃ servis Deí rece- 
dunt demones. Scio quidem quia molestus eissum ; 
propterea me male cacodemenem vocasti, Conll- 
teor enim me Cliristum regem habere : et dissolvo 
illorum consilia. » Trajanus dixit: « Et quis est 
Theophorus ? » Ignatius dixit : « Qui Christum ha- 
bet in pectore. » Trajanus dixit : » Et nos nontibi 
videmur habere deos in pectore, quos habemus 
auxiliatores contra hostes ? » Ignatius dixit: « Et 
d:monia gentium deos existimans,erras. Unus est 
enim Deus, qui fecit culum et terrum, mare et om- 
nia qua in eis sunt: οἱ unus unigenitus Jesus 
Christus Filius ejus, cujus amicitiam acquisivi. » 
Trajanus dixit: « Crucifixum dicis a. Pontio Pi- 
lato? » Ignatius dixit : « Illum qui cruciflxit pec« 
catum, et inventorem ejus; et qui non justiflcat 
idolorum servitorem, sed qui in corde suo lioc sa- 
pit. » Trajanus dixit: « Tu ergo in teipso Chri- 
etum yestas ? » [gnatius dixit: « Utique. Scriptum 
est enim : Habitabo in els, et inambulabo. » Traja- 
nus dixit : « [gnatium censui, dicentem in seipso 
continere crucifixum, vinctum a militibus perduci 
ad magnam urbem Romam escam bestiis pro avo: 
catione populi. » Παπο sententiam audiens sanctus 
maityr Ignatius, cum gaudio exsultavit, dicens: 
« Gratias Libi ago, Domine, quoniam me perfecte 
honorasti in tua dilectione, et dignum me fecisti 


(20) Integrum caput 4, cum parte proxime se- 
quentis, abest a ms. Cottoniano; quz quidem e 
tertio Ignatianarum epistolarum collectore Usse- 
rius supplevit. 

21) Leg. « Tyrrhenicum. » 

22: Alter vetus interpres: « Ostensis sancto 
Pociolis, » ubi legendum « Puteolis. » Hic autem 
Cottonianus interpres. « Pontiolum episcopum » 
fabricavit, qu^m et sancto lgnatio obviam exisse 
finxit, Grecorum quie. verlebat. Actorum minus 
recte percepta sententia. Üssrn. 

(231 Exactior quidem alius vetus interpres. 

(24) Reliqua horum Actorum similiter presti- 
tissein. nisi interpretis obstitisset αχρισία, qui in 


MARTYRIUM. 


À cum apostolo tuo Paulo ferreis vinculis alligari. » 


2, 


Hoc dicens, et cum lmtitia suscipiens vincula, et 
orans primo pro Ecclesia, et eam cum lacrymis 
commendans Domino ; sicut aries magnus boni 
gregis dux, a ferocissimis militibus ducebatur,cru- 
delissimis manibus,Romam bestiisad comestionem. 


CAPUT Π. 


Tollentes igitur beatum Ignatium, pervenit ad 
Seleuciam ; unde et navigare habuerunt. Et respi- 
cienssanctus Ignatius post multum laborem ad 
Smyrnworum civitatem, cum inulto gaudio descen- 
dens de navi, festinabat sanctum Polycarpum epi- 
scopum Smyrnieorum coadjutorem suum videre. 
Fuerunt autem ambo discipuli Joannis apostoli. 
Quem sibi adductum beatus Polycarpus videns, et 
spiritualiter ei communicans, et vinculis ejus coex- 
sultans, rogat eum ire ad propositum suum. Magis 
autem communiter omnis Ecclesia rogat cum per 
sanctum episcopum Polycarpum, et per sanctos 
presbyteros et diaconos. Sed et omnes Ecclesie 
Asim festinabant ad eum, ut participarentur de 
spirituali ejus benedictione. Maxime autem et san- 
ctum Pl'olycarpum hortabantur, ut cum animaret, 
quo consummatus a bestiis, invisibilis mundo cf- 
fectus, prissentaretur obtutibus Christi. 

(0. . . . . . . . ...2^.^^^4..-. 


E CAPITE V. 


ος... Et exinde proficiscens, Trojce appro- 
pinquavit. Adductus autem Neapolim,per Philippe. 


C sios transiit Macedoniam pedibus, et Epirum que 


est juxta Epidamnium secus mare; atque exinde 
navim conscendens, navigavit per Adriaticum pela. 
gus. Et cum inde ascenderet ad Tyranicum (21), 
ostensum est sancto Pontiolo (22) episcopo, quod 
ipse Lransiturus esset. Et obviam ei exiens, festina- 
bat sequi ejus vestigia tanquam apostoli Pauli. Et 
non potuit sequi, spiritu navis prore incumbente. 
Et Ignatius, beatiflcans in eo loco fratrem suum in 
dilectione (23), ita navigavit. Denique una die et 
ea nocte prosperis ventis usi, pervenerunt ad ur- 
bem Romam (24). 


rebus postquam Ilomam attigisset Ignatius expo- 
nendis, posthabita eorum qui agoni martyris pra- 
sentes adfuisse «e dixerunt narratione,recentiorem 
biographum sequi magis voluit; qui poetica plane 
fide longos sermonesinier imperatorem etIgnatium 
ibidem intercessisse, οἱ varia tormentorum genera, 
ante extremum supplicium, pertulisse martyrem 
commentusest ; cum oruciatuum illorum neque an- 
tiquior& Acta, neque ipse Metaphrastes mentionem 
ullam fecerit ; et post Parthicamn expeditionem Tra- 


janum nunquam Homam rediisse, ideoque rebus 


istis interesse omnino non potuisse, Romana nos 
doceat historia. Usskntus, in preefat. 


991 TRAJANI IMP. 992 





a ———ent—— o X -- -------αφω--ρ--------ᾱ--α-. E Ds gu cuum 





Tiberiani, Palsestine Prime  presidis, ad  Trajanum imperatorem, de Christianis 
Relatio (25). 


Imperatori invictissimo, Cesari  divinissimo, 
Trajano. 

Defatigatus sum puniendo et neci tradendo Ga- 
lileos qui nobis veniunt sub nomine Christiano- 
rum) secundum vestra mandata. Illi vero non ces- 
sant ad ci»dem sese patefacere. Et licet tam adhior- 
tationibus, quam rminis, multum laboraverim, ut 
dogmatis illius esse se professores indicare mihi 
non auderent; persecutionem tamen passi, non 
quiescunt, Quis igitur imperio vestro visa fuerint, 
edicere mihi dignetur majestas vestra. 


(90) Cum Troadem pervenisset Ignatius, Ecclesie 
su: Auntiochena pacem fuisse redditam intellexit: 
quod hujus Tiberiani Relationis occasione conti- 
gisse, ex Joanne Malela Antiocheno et Suida, nota 
in Epistolam ad Philadelphenos indicavimus, Suida 
de Trajano verba liec sunt : Οὗτος τοῖς Χριστιανοῖς 
ἀνακωχήν τινα τῆς τιμωρίας Tapisyev. Οἱ γὰρ κα- 
τὰ χαιρὸν ὑπο τῶν Ῥωμαίων τὰς ἀρχὰς ὠνούμενο:, 
πρὸς Qepamilav τῶν τότε βασιλέων, διαφόρους ἐπῖ- 
J^ toit χρ:στ'ανοῖς πολάσεις, Ὅθεν xai Τιθεριανὸς, 
Ἰγεμονευων τοῦ πρώτου Παλαιστινῶν ἔθνους, αντγα- 
γεν αὐτῷ, λέγων ὡς οὐχ ἐπαρλεῖν λοιπὸν τρὺς γρ:- 
στιανοὺς φονεύειν, ἐχείνων αὐτομάτως ἐπεισαγόντων 
ἑαυτοὺς tr, κυλάτει. Ἐντεῦθεν ὁ Τραϊανὺς πᾶσιν ua 
τοῖς ὑπ᾿ αὐτὸν ἀπτγόρευε τιμωρεῖσγαι τούτους. « llic 
aliquas suppliciorum inducias Christianis concessit. 
Qui enim illis temporibus magistratus a Romanis 
redimebant, ad captandam gratiam imperatorum 
qui tunc vivebant, varia supplicia Christianis in- 
fligebant. Quamobrem etiam Tiberianus,qui primae 
Palestinorum renti prierat, ad eum retulit, se iu 

osterum Christianis occidendis imparem fore,quod 
illi ultro ad supplicia seipsos offerrent. Quare Tra- 
janus omnibus imperio suo subjectis sitnul inter- 
dixit, ne suppliciis eos aflicerent. » Quam tamen in- 
dulgentiam ita universaleni non fuisse, sed ad Pa- 
lestinam, Syriam, et eas Orientis partes, in quibus 
tunc agebat imperator, magis spec(avisse ; vel ex 
deprecationeilla Ignatii,in amphitheatrum jam pro- 
ducendi, « pro persecutionis quietatione. » eujus in 
Actis martyrii ipsius fit mentio, promptum fuerit 
colligere. Ussgn. 
lgnatii martyrio, in Eusebii Chronico, Relationis 
hujus commemoratio statim subjungitur ; eamque 
tum factam,ineditusActornm ipsiusscriptorita enare 
rt: "Hxs: δὲ αὐτῷ γράμματα παρὰ Μαιωνίου (pro 
Πλιν/[ο») Σεκούνδου Ἰγεμόνος, νικηθέντος | 1σ. κιντθὲν- 
τος] ἐπὶ τῷ πλήθει τῶν γινοµένων μαρτύρων, καὶ ἁπ.υς 
ὑπὲρ τῆς πίστεως ἀδίκως ἀνηροῦννο, ἃμα δὲ ἐν ταὺτῷ 
καὶ umvovtoc ur Ev ἀνότιον μηδὲ παράνομον πράττειν 
αὐτοὺς, πλὴν τὸ ἅιια τῇ Ep διεγειροµένους Χριστὸν 
τον μηνωγενη Yióv τοῦ θεοῦ προσκωνεῖν' ὑπὲρ τούτου 
μόνου δίκην ὐπέχειν. Τὸ δὲ µοιγεειν καὶ φονεύειν͵ καὶ 
τὰ συγγενῖ, τούτοις ἀθέμιτα πλημμελήματα, xa! αὺ- 
τους ἀπαγορεῦειν πάντας. Ηρὸς à τὸν Τραϊανὸν ἔννοιαν 
λαθήντά τὰ [:σ. τῶν] κατὰ τὸν ιμακάριον Ίγνατιον (Tv 
1X2 πρύμαχος τῶν λοιπῶν μαρτέρωνὶ δόγμα τοιοῦτον 
τεβεικέναι τὸ τῶν Χρ.ιστιανῶν φῦλον »ἐκζητεῖσθ αι 
μὲν, εὗρεθὲν δὲ μὴ κηλ΄ζεσθᾳ.. Quam narrationem 
cum ille ex Erclesiastica Eusebii Aistoria (lib. m, 
xe. ài) mutuatus fuerit (ut ipsa verba inde tran- 
scripta evincunt),mirum profecto est, decretum im- 
peratorium, quod ex Tertulliano recte ille propo- 
suerat (τὸ τῶν Χριστιανῶν φῦλον py, ἐκζητεῖσθαι 
μεν, ἔμπεσὸν δὲ κολάζεσθαι) in. sententiam plane 
contrariam ab incerto isto biographo ita fuisse per- 


À  Abtoxoatopt vixrtü Καΐσαρι, θειοτάτῳ Τραϊανῳ. 


Απέχαμον τιμωρούμµενος xai φονεύων τοὺς Ta 
λιλαίους τοὺς τοῦ δύγµατος τῶν λεγομένων Xp:- 
στιανῶν, κατὰ τὰ ὑμέτερᾳ θεσπίσµατα. Καὶ οὐ ma- 
ονται ἑαυτοὺυς µΊνΌοντες tiq τὸ ἀναιρεῖσθαι' ὅθιν 
ἐχοπίασα τούτοις παραινῶν, καὶ ἀπειλῶν, μὲ  τολμᾶν 
αὐτοὺς Mr,SEtv MO: ὑπάρχοντας ἐκ τοῦ πρηειρτµένου 
δύγματος" καὶ ἀποδιωχόμενοι οὗ παύονται. θῖστίστ. 
Mot οὖν χατοξιώσατε τὰ παριστάµενα τῷ ὑμετέρῳ 
χράτε:, τροπχιοῦχοι. 


versam. Hunc itaque errorem vetus Latinus ipsius 
interpres in sua versione corrigenduin putavit ; li- 

B cet eum Metaphrastes 'qui hunc tantum auctorem, 
non Eusebium, ob oculos habuit) retinuerit, οἱ 
quibusdam, more suo, additis locupletaverit. Et 
Latini quidem interpretis versio ita sese habet: 
« Venerunt Trajano scripta a Plinio Secundo duce, 
permoto super inultitudine qua facta fuerat marty- 
rum pro fide interemptorum ; in quibus omnino 
nihil sceleris deprehenderetur admissum, aut ali- 
quid contrarium legibusgestum ; przeter hoc solum, 
quod ante lucem surgentes causa Dei Christi hym- 
nos canebant. Adulteria vero,vel cietera hujusmodi 
crimina. abominabantur; et omnia agebant legibus 
convenientia, Trajanus vero, his auditis, poenitens 
de iis qua in beatum et sanctum Ignatium inges: 
serat (erat enim propugnator ceterorum marty- 
rum, tale decretum proposuit : ut Christianorum 
quidem gens non inquireretur ; si quis tamen in. 
cideret, funiretur. » 

Metaphrastes vero, tacito Plinii nomine (fortasse 

C quod depravatum in Actis illis reperisset) ita rem 
totam proposuit: Βασ.λεὺς 6& Tzatovhe, τὰ γατὶ 
τὸν θεηφόρον Ἰγνάτιων ὕστερον ἔκμαθὼν, ὅπως τὲ 
Υενναίως τὸν τοῦ μ.9οτυρθίου ὀθλον ανοσεε, 7. ὅπως 
κατὰ τῶν ἐκείνου φῖφον βτρίων βορὰ γένριτο: dxo- 
σας 0E πολλὰ καὶ περὶ τῶν κατὰ γώρας Ἀδιστιανῶ,, 
ὡς 393 οὐδὲν παρὰ τοὺς νόμους πράττοιεν, ἀνώσιών 
τε ὄρωσιν οὐδὲν, αλλ ἅμα Eq δεανιστάµενοι Χριστόν 
tz ὡς 1 ὸν θεοῦ πεοσκονοῦσ.ν, ἐγκράτειάν τε πᾶτν 
ἀσκοῦτιν Ev τε βρωτῶν ὁμοίως καὶ ποτῶν µεταλήψει, 
x1! Όσα νόμος ἀπαγορεύει τούτων οὐδενὸς ἅπ-ονται' 
ταῦτα ἐκεῖνον ἀκούσχντα, μξτάνοιάν τε εἰσελθεῖν τῶν 
167, Ἰεγεντ µένων, καὶ δόγμα τοιοῦτον ἐχκθεῖνα. Atq 
τα: ὥστε τὸ Χριστιανῶν φὔλον ἐκζητεῖσθαι uiv xr 
γνώριμον πανταγ οὗ καθιστασθαι. εὑρισκο µένους 5 
μή, αναιρεισθαι μεν, ΤΑην μµτος TXÀht Oy Y, ὁτ- 
µοσίων πραγμάτων ἐγχειρίζεσθαι διο:χησεις. Ούτως 
οὐχ *, ζωὴ µόνον Ἰγνατίου, Ίδη δὲ καὶ d$ τελευτὶ 
πολλῶν πρόξενος ἀγαθῶν κατέσττ. « Imperator Tra- 

D janus cum de divino Ignatio postea didicisset, et 
quam fortiter peregisset certamen martyrii, et quod 
ut ipse tulerat sententiam. a bestiis fuisset devo- 
ratus, et multa etiam audivisset de Christianis qui 
erant in regione, quod scilicet, nihil prater leges 
facerent, neque rein ullam agerent impiam ; se 
diliculo surgentes et Christum adorarent tanquat* 
Dei Filium, et oninem exercerent abstinentiam 1? & 
ciho et in potu, et nihil tangerent ex iis qui» le * 
prohiberet ; cum ille, inquam, haec audisset, ducte 
est penitentia eorum que factafuerant ; et dicituw ὰ 
tale decretum proposuisse : ut gens quidem Clis- 7 
slianorum exquireretur, et omnibus esset cognitas 
inventi autem non interficerentur; sed neque mags 
tratus gererent,nequesusciperent ullam reipublic— 
administrationem, Sic non vita solum Ignatii, se 


993 


RESTRICTUM DE CHRISTIANIS. 


994 


C. Plinii Seeundi, Bithynie propretoris, ad eumdem de eisdem, Relatio (96). 


Solemne est mihi,domine, omnia de quibus du- A res annos, non nemo etiam ante viginti quoque ; 


bito, ad te referre. Quis enim potest melius vel 
cunctationem meam regere, vel ignorantiam in- 
struere ? Coguitionibus de Christianis interfui nun- 
quam : ideo nescio quid, et .quatenus, aut puniri 
soleat, aut quxri. Nec mediocriter hesitavi, sitne 
aliquod discrimen wtatum? an quamlibet teneri 
nihil a robustioribus differant? deturne penitentiam 
venia?anei, qui omnino Christianus fuit, desiisse 
non prosit ? nomen ipsum, etiamsi flagitiis careat, 
an flagitia cohaerentia nomini puniantur ? Interim 
in iis, qui ad me tanquam Christiaui deferebantur, 
hunc sum secutus modum. lnterrogavi ipsos, an 
essent Christiani ? confitentes iterum ac tertio in- 
terrogavi, supplicium minatus : perseverantes duci 
jussi, Neque enim dubitabam (qualecunque esset, 
quod faterentur) pervicaciam certe et inflexibilem 
obstinationem debere puniri. 

Fuerunt alii similis amentiz, quos (quia cives 
Romani erant) annotavi in Urbem remittendos : 
mox ipso tractatu,ut fieri solet, diffundente se cri- 
mine plures species inciderunt. Propositus est li- 
bellus sine auctore, multorum nomina continens, 
qui negarent se esse Christianos, aut fuisse, cum 
praeeunte me deos appellarent, et imagini tue 
(quam propter hoc jusseram cum simulacris nu- 
minum afferri) thure ac vino supplicarent, pree- 
terea maledicerent Christo(quorum nihil cogi posse 
dicuntur, qui sunt revera Christiani) : dimittendos 
putavi. Alii ab indice nominati,esse se Christianos 
dixerunt, et mox negaverunt ; fuisse quidem, sed 
desiisse, quidam antetriennium, quidam ante plu- 


omnes et imaginem tuam deorumque simulacra 
venerati sunt, et Christo maledixerunt. 

Affirmabant autem hanc fuisse summam vel 
culps» sus, vel erroris, quod essent soliti stato 
die arte lucem convenire, carmenque Christo, 
quasi Deo, dicere secum invicem ; seque sacra- 
mento non in scelus aliquod obstringere, sed ne 
furta,ne latrocinia, ne adulteria committerent, ne 
fidem fallerent,ne depositum appellati abnegarent, 
quibus peractis, morem sibi discedendi fuisse, rur- 
susque coeundi ad capiendum cibum,promiscuum 
tamen et innoxium ; quod ipsum facere desiisse, 
post edictum meum, quo secundum mandata tua 
heterias esse velueram. Quo magis necessarium 
credidi, ex duabus ancillis,qua ministra: diceban- 
tur, quid esset veri et per tormenta qusrere. Sed 
nihil aliud inveni, quam superstitionem pravam et 
immodicam : ideoque dilata cognitione ad consu- 
lendum te decurri. 

Visa est enim mihi res digna consultatione, ma- 
xime propter periclitantium numerum. Multi enim 
omnis :etatis,omnis ordinis,utriusque sexus etiam 
vocantur in periculum, et vocabuntur.Neque enim 
civitates lantum,sed vicos etiam atque agros super- 
stitionis istius contagio pervagata est, quee videtur 
sisti et corrigi posse. Certe satis constat, prope 
jam desolata templa coepisse celebrari, et sacra so- 
lemnia diu intecmissa repeti, passimque venire vi- 
ctimas ; quarum adhuc rarissimus emptor invenie- 
batur. Ex quo facile est opinari, qu; turba homi- 


C num emendari possit, si sit penitentie locus. 


Trajani imperatoris, de Christianis, Hescriptum. 


Trajanus Plinio S. Actum quem debuisti, mi Secun- 
de,in excutiendis causis eorum,qui Christiani ad te 
delati fuerant, secutus es. Neque enimin universum 
aliquid,quod quasi certam formam habeat, constitui 
potest.Conquirendi non sunt ;si deferantur et ar- 


se Christianum esse, idque reipsa manifestum fe- 
cerit (id est supplicando diis nostris), quamvis 
suspectus in preteritum fuerit, veniam ex poni- 
tentia impetret. Sine auctore vero propositi libelli 
nullo crimine locum habere debent. Nam et pes- 


guantur, puniendi sunt : itatamen ut qui negaverit D simi exempli, nec nostri scculi est. 


jam mors etiam fuit multorum bonorum concilia- 


trix; »quia lioc, nimirum, decretum mitiorem 
effecisset persecutionem, τὸν διωγμὸν µετριώτερον, 
ut in Trajani historia habet Zonoras. 

Sub tertio Trajani consulatu, qui in annum serie 
Christians incidit centesimum, C. Plinium Kalen- 
dis Septembribus consulatum suum honorarium 
iniisse,in primorum annorum Trajani tabella clro- 


nologica jam indicavimus ; quo ipso etiam anno et 


die insignem illum panegyricum ad Trajanum ab 
ipso fuisse liabitum, in ejusdem argumento confir- 


mat Lipsius. Sub quarto tamen Trajani consulatu 


factum hoec vault. Baronius: qui et. anno proximo 
Plinium provinciain suscepisse administrandam ,at- 
que has ad Trajanum litteras dedisse existimat ; 


indeque « erroris redargui jure posse » Eusebium 
sibi videri significat, apud quem posite ee fuerint 
anno « undecimo » ejusdem imperatoris, vel « de- 
cimo » potius, αἱ ex emendatioribus Eusebiani 
Chronici codicibus Josephus Scaliger edidit. Vider- 
tur ipse Baronius, ad annum Christi 105 (num. 4 et 
9), quem cra Christian:z vulgaris 102 in Chronico 
suo recte numerat D. Petavius ; licet ad eum histo- 
riam hanc non recte referat. Quam intirmis enim 
Baroniana, quam ille secutus est. sententia innixa 
fuerit fundamentis, a P. Halloixio pluribus jam 
pridem est ostensum, Notat. in Vit. Ignatit, cap. 
41^, quiest. 1. Ὄνδεν 
(26) Plin. lib. x, epist. 7. 


995 


8. POLYCARPUS MARTYR. 


Tertulliani de hoc Trajani Rescripto sententia. 


Plinius Secundus, cum provinciam regeret, dam- A ut nocentes. Parcit et sevit: dissimulat et anim- 


natis quibusdam Christianis, quibusdam gradu 
pul: is, ipsa tamen multitudine perturbatus, quid 
de cijero ageret consuluit tunc Trajanum inipera- 
torem : allegans. praeter obstinationem non sacri- 
ficandi, nihil aliud se de sacramentis eorum com- 
perisse, quam cetus antelucanos ad canendam 
Christo, ut Deo, et ad confederandum discipli- 
nam,homicidium, adulterium, fraudem, perfidiam 
et colera scelera prohibentes. Tunc Trajauus re- 
scripsit, lioc genus inquirendos quidem non esse ; 
oblatos vero puniri oportere. 

O sententiam necessitate confusam ! Negat in- 
quirendos ut innocentes, et mandat puniendos 


advertit. Quid tenietipsum. censura circumvenis ? 
Si damnas, cur non et inquiris? Si non inquiris, 
cur non et absolvis ? Latronibus vestigandis per 
universas provincias militaris stalio sortitur: in 
reos majestatis et publicos hostes omnis homo 
miles est; ad socios. ad conscios usque inquisitio 
extenditur. *olum Christianum inquiri non licet, 
offerri licet, quasi aliud actura esset inquisitio, 
quam oblatio. i'amnatis ergo oblatum, quem nemo 
voluit requisitum ; qui, puto, jam non ideo meruit 
pénam. quia nocens est : sed quia, non requi- 
rendus, inventus. 





s. POLYCARPUS 


MARTYR 





SMYRN/EORUM EPISCOPUS 


PROLEGOMENA 


(HErELLE, Patrum apostolicorum Opera, ed. 3, Tubinge 1841, in-8o.) 


DE EPISTOLA S. POLYCARPI. 


I. De patria. genere, loco ac tempore nativitatis B χα. ὑπηρετῶν τοῦ Κυρίου, τὴν ἐπισκοκὲν iyusgu- 


S. Polycarpi nihil compertum habemus. Quz autem 
de apostolici hujus viri vita ad nos pervenerunt, ea 
Gallandius bene congessit (1). « Ab apostolis eum 
edoctum, οἱ cum multis, qui Dominum viderant, 
familiariter versatum esse testatur Irenmus |), ejus 
discipulus, his verbis Καὶ Πολύκαρπος ὑπὸ ἀπηστή- 
λων μαθητευθεὶς, καὶ αυνανχστραφεὶς πολλοὶς τοῖς τὸν 
Χριστὸν ἑωραχόσιν. Deinceps ΘΠΙΥΓΏΦΟΓΟΠΙ episco- 
pum ab ipsis familiaribus ac ministris Domini con- 
stitutum, post Ireneum l. c. tradit Eusebius (3), 
sic scribens : 'l'ev ἀποστόλων ὁμιλητὴς Πολύναρπος, 
τῆς κατὰ Σμµύρναν Ἐκκλησίας πρὸς τῶν αὐτοπτῶν 


(1) Bibl. vet, PP., t. Proleg., p. Lxt sq. 
(2) Ad. har. m, 3. Apud Euseb. H. E , 1v, 14. 
(9) H. B., 11, 36. 


ρισµένος. Ejus tamen Ecclesie episcopatum ab 
Joanne apostolo ipsum accepisse, prodit Tertullia- 
nus (4: « Edant ergo, inquit, origines Ecclesiarum 
suarum ; evolvant ordinem episcoporum suorum, 
ita pes suece:siones ab initio decurrentem, ut pri- 
mus ille episcopus aliquem ex apostolis vel apos 
licis viris, qui tamen cum apostolicis perseverave- 
rint, habuerit auctorem et antecessorem .. sicut 
Smyrnaeeorum Ecclesia Polycarpum ab Joanne col- 
locatum refert. » Neque aliter sane Hieronymus 
(9) : « Polycarpus, Jeannis apostoli discipulus, et 
&b eo Smyrno episcopus ordinatus. 


(&) De prascript., c. 39. 
(5) Catal. script. eccl., c. 17. 


991 


PROLEGOMENA. -- I. DE EPIST. S. POLYCARPI 


908 


Num pr«elarumillud testimonium,quod in Apo- A — Mortem S. Polycarpi Acta mariyrit ejus nobis 


calypsi Joannis (11, 8. 41), « Anyelo Smryrno Ecole- 
αἱ » Lribuitur,ad Polycarpum nostrum sit referen- 
duin jure dubitamus, cum noc annus nativitatis S. 
Polycurpi, nec tempus. quo Apocalypsis conscripta 
esl, nobis plane iunotuerit. 

« [jus autem aniini et corporis doles. pielatem, 
doctrinam,uinoruim gravitatem corum spectLatus gra: 
phice depingit Irenasus (6), his verbis Florinum ullo- 
cutus : « Vidi te,cuin aduuc puer esseim,in inferiore 
Asiuapud Pulycarpum, splendide agentem in pala- 
Lio,et magnopere luborantem.ut te illi approbarea. 
Etenim eaque tine temporis gestasunt,nelius me- 
moria teneo, quam illa queenuperacoiderunt ;. . . 
adeo ut et locum ipsum possim dicere in quo beu- 


tus Polycarpus sedens disserebat ; processus quo- B 


que ejuset ingressus,vitas tolius l'ormam et corporis 
speciem ; sermones denique quos ad populum ha- 
bebat, εἰ familiarem consuetudimmem quee illi cum 
joanne,ut narrabat, et cum reliquis qui Dominum 
ipsuin vidissent,intercesserat οἱ qualiter dicta il- 
lorum commemorabat ; et quecunque de Domino 
ab iisdem audierat. De miraculis quoque illius ao 
de doctrina. prout ab iis qui Verbum vito ipsi con- 
spexerant, Polycarpus acceperat, eodem prorsus 
inodo referebat, in omnibus cum Scriptura sacra 
consentiens. »llactenus [rene us, qui etalibisumma: 
tim in eamdem sententiam hao ltadit (7; : « Sed et 
Polycarpus...quemnos quoqueadhucadolescentea 
vidimus (vixit enim diutissime, etin ultima seuec- 


tute,summa cum gloria illustre perpessus martyri - C habit 


um,excessit e vita:, ea semper docuit qua ab apo- 
stolis didicerat. el quee etiamnum tradit Ecclesia, 
et qua sola sunt vera. » 

« His autem enarratis.paucisque interjectis, illud 
quoque refert S. Pater, memoratu dignum : ε Ipse 
enim Polycarpus,inquit, cum ei aliquando Marcion 
occurrisset dixissetque, ἸἨπιγίνωσχε ἡμᾶς respon- 
dit, »'Entvtvoxw τὸν πρωτότωχον τοῦ Σατανᾶ. » 

livc Rome flebant. Antonino enim imperante el 
Aniveto Ecclesiam gubernante, S. Polycarpus Ro- 
mam est profectus, αἱ diversas de celebrando Ρ8 - 
schate opiniones componeret.Sed neuter ulteri, ut 
a more suo discederet, persuadere potuit. Ín pace 
igitur, vinculo charitatis minime rupto, Polycarpus 
a S. Anuiceto discessit,postquam non paucos, deser- 
tis Valentini et Marcionis erroribus, ad Ecclesiam 
reduxerat. 

(6) Ep. ad Florin. apud Euseb. Hist. eccl. v, 20. 

(1) Adv. hr. ui, 3, apud Euseb. Hist. eocl.iv.14. 

(8) Biblioth, veterum Patrum, V. 1l, Proleg., p. 
xc Sq. 

(9) Stierenius (Uberdas Todesjahr Justin's d. Mart. 
in Illeg^nii Zestschrift für die hist. Theol, 18$2.fasc. 
1, p. J4) conjicit. Polycarpum anno 16! martyrio 
esse coronatum, quia Eusebius ,Hist. | eccl. 1v, 15) 
narrationem de martyrio Polycarpi cum fine capitis 
14 arctissime conjungit ubi de morte Antonini Pii 
et de initio imperii Marci Aurelii verba fecerat. Cf. 
Tübinger theol. Quurtalsehrift 1849. p. 145. 

(10: Vide Jacobson. edit. Patrum apostol., ed. 11, 
t. np Lvill. 

r Ep. ad Florin., apud Euseb. Hist. eccl. v, 20. 
12) Apud Kuseb. Mist. ecel. 1v, 4. 


tradunt.Quo autem anno prwsul optimus e vita dis- 
cesserit, inter doctos οἱ rerum chronologicarum 
magtistros disputatur Po ycarpum auno 1&7 passuni 
esse vult Pearsoniu-, quem sequuntur Dodwellus, 
Caveus, Lardnerus et. Gallandius (8). Secundum 
Barateriun et 3tierenium (9: Polycarpi niartyrium 
referri debet ad annum 161; juxta Norisium etTil- 
lemontiuim ad annum 166 ; juxla Scaligerum, Va- 
lesium, Gieselerum ct Neandrum, ad annum 167 ; 
Baronius denique, Usserius, Nourrius οἱ alii, anno 
169 olycarpum :uartyrio coronutum fuisse slaà- 
tuunt. Petitum si audias, Polycarpi passio ad. an- 
nuin 175 pertinet ; Basnagius. in annum 178 mor- 
temi ejus rejicit (10). 

Hl. « Neque solum verbo etexemplo gregem suuni 
instituit pa-ter oplimus,verum eliam scriptis eru- 
divit sacra doctrina refeirtis, atque viro apostolico 
plane dignis.De his hic habet in epistola inodolau- 
data lIrenreus /41) : kx! ἐκ τῶν ἐπ'στολῶν δὲ αὐτοῦ, 
Qv ἐπέστειλεν Tivot ταῖς γειτν.σα:ς Ἐγκλησίαις, ἐπι- 
σττρίζων αὐτὰς, ἤ τῶν ἀλελςῶν τισι, νουθετῶν αὐ- 
τοὺς καὶ προτρεπόµενος, ὀύναται φανερωθῆναι. Ex 
variis lamenepistolis Polycarpianis ad nos una per- 
venit qua est ad Philippenses ; luculentissima sci- 
licet, jidice ipsolrenmo(12^,« ex qua.quicunque sa 
lutis sum curii. eerunt. polerunt,si volent, et fur- 
mam fidei illius,et priedicationem veritatis cogno- 
scere ; » adeo ut liaud. mirari subeat, si apud pri- 
mevos Christianos tanto in pretio et honore fuerit 
a.ut in sacris eorum caetibus legi consueverit, 
quemadmodum ad u-qu^ Hieronymi (13, statem 
factitatum fuisse novimus. » 


III. De cpistolo: nostre authentia, a Centuriatori- 
bus Magdeburgensibus. Dalleo et aliis (44) in du- 
bium vocata, optime disputavit vir doctissimus Ni- 
colaus le Nourry (15), cujus verba referens, lecto- 
ribusgrati aliquid facere puto : « Netno est,inquit, 
qui hac in epistola omnes scriptorisapostolici notas 
etcharacteres facile non animadvertat.Übiqueenim . 
verba,stylus, ingenium, aliaque omnia illam a viro 
vere aposlolico, imo et ab ipsomet Polycarpo scri- 
ptam esse apeite produnt. 


« Neque vero ipsatantum epistola.sed testes etiam 
locupletissimi, omnique exceptione majores, illud 


D igem firmissime asseverant. Horum agmen ducit 


Ireneus, Lugdunensis episcopus, et Polycarpi no- 


(13) Catal. script. eccl. c. 17. 

(14) Dallieum maxime seculi sunt Semlerus (ad 
Baumgarlen , Untersuchnng theol. Streil. II, 36 sq.) 
et Roster, Bibliothek d. K. Valer 1,95 sq. Nuperrime 
epistolam S. Polycarpi in dubium vocavit Schwe- 
glerus, Tubingensis : Das nachapostol. Zeitalter, t. 1I, 
p. 134 sqq ). 

(13) Appar. ad Biblioth. mar. Patrum, t. I. Pro- 
ter Nourriuim. efr. Pearson. Vindie. Ignat., p. 11, 
cap. 9 (supra) ; Mosheim, Comment. de reb. Christ , 
p.162 ; Tillemont, Mémoires, 1l, 327 ; Ittig, Diss. 
de lvresiarchis apostolice aetatis, p. 186 et in Ap- 
pendice, p. 73 sq ; Luchke, Commentar über d. Briefe 
des Evang. Johannes, p. 3, 4 ; Mohler, Patrolog., 
t. I, p. 155—163. 


999 


S. POLYCARPUS MARTYR. 


1000 


stri discipulus,qui in agnoscendis vel designandis A suis ipsis sodalibus, ejusdem secte viris a vero ita 


magistri sui epistolis falli non poterat. Is enim de 
hac Polycarpi epistola hiec memoria tradidit (16) : 
Ἔστ' 68 καὶ ἐπιστολὴ Πολυκαρπου πρὸς Φιλιππησίους 
γεγραμμένη, ἱκανωτάτη, ἐξ T καὶ τὸν /αρακτῖρα 
τῆς πίστεως αὐτοῦ, xal τὸ γήβυγμα τῆς ἀληθξίας, 
oi βουλόμενοι,καὶ Φφροντίζοντες τῆς ἑσυτῶν σωτηρίας, 
0227912: μαβεῖν.. . . Irene οεηίομ subscripsit 
Eusebius. Ac ne quis,de qua Polycarpi epistola lo- 
quatur, ullam unquam litem movere posset, ille 
plures ex eadem epistola locos, quiin ea etiam nunc 
reperiuntur,lideliter transeripsit.Sic autem ille(17): 
Kai ὁ Πολύκαύπος δὲ τούτων αὐτῶν (epistolarum S. 
Ignatii) μέμνηται ἐν τῇ φερομέντ αὐτοῦ πρὸς Φιλιπ- 
πητίους ἐπιστολῇ, φάτκων αὑτοῖς ῥήματσι, Χ. 5. À. 


(Sequuntur verba Polycarpi ex cap. 9 et 13). Et in B 


alio libro Eusebius (18): 'O μέν τοι Ιἱολύκαρπος ἐν 
τῇ δηλωθείσῃ πρὸς Φιλ'ππησίους αὐτοῦ γραφῃ, ot- 
ρομένῃ εἰς ὀεῦρο χέχρηταί τισι µαρτυρίαις ἀπὸ τῆς 
Ηέτρου π,οτέρας ἐπιστολῆς (e.g. c.1,2,5, 7, 8, 
10). Eusebio accedit Hieronymus, qui eidem epi- 
stole suum quoque dedit Lestimonium(19) : « Poly- 
carpus,Joannis apostoli discipulus,et ab eo Smyrna 
episcopus ordinatus ; totius Ásic; princeps tuit, etc. 
Scripsit ad Philippenses valde utilem epistolain,quee 
usque hodie in Asi; conventu legitur. » Ex quibus 
Hieronymi verbis discimus.non solum ab illo hanc 
epistolam Polycarpo ascribi,sed eam insuper,sum- 
ma cura in ecclesiis asservalam, ibi maximo fuisse 
in pretio. 

« Hisautem tribus locupletissimistestibus innu- 
merabiles alios,si quid opus esset, adjungere pos- 
semus,Photium, Maximum, Theodoretum ceteros. 
que omnes, qui de hac Polycarpi epistola aliquid 
deinceps scriptis mandaverunt. Sed cum illorum 
quos jam citavimus, diligentia et fide nulla major 
desiderari queat,inutili aliorum nominatim appel- 
landorum opera lubenter supersedemus. 

« Constat itaque,hanc epistolam non alium quam 
Polycarpum habuisse auctorem.Mirandus ergo Dal- 
σας, qui omnes ingenii sui vires eo intendit, ut 
aliquam hujusce epistolm, quam falsis opinionibus 
suis non favere sentiebat, dubitationem, vel saltem 
suspicionem quocunque tandem modo injiciat. 
Nullo enim alio ad id probandum nititur firma- 
mento, quam Stichometria, que in calce Chrono- 


alienam videri,ut Moynius(22)de ea sic aperte pro- 
nuntiet :« Nunquam potui pedibus nec animo ire in 
sententiam celeberrimi Dallei,qui hanc Polycarpi 
epistolam tam celebrem, ac ubique terrarum ita 
predicatam, suspectam reddere conatus est.... 
Neque enim video quomodo opus tantnm,omnibus 
ita notum, vel minimam de se possit excitare sus- 
picionem.Nullum quippe exstat opus cujus certiora 
animadvertantur veritatisargumenta.quam epistola 
ad Philippenses; ac si de illa dubitare liceret, 
nullum esset antiquitatis monumentum cujus fides 
etiam incerta ac dubia non labasceret. » » 

ΙΥ. Jam de integritate dicendum. Dalleus, cum 
totam epistolam rejicere se posse non speraret.ul- 
tima cer:e ejus partem Polycarpo suppositam 
contendit, assentiente Moynio. Sed. 

a) Jam Eusebius (Hist. eccl. 1n, 360) posteriorem 
hanc epistole partem citat, atque ex ea (c. 13), 
ut ex priwcedentibus, quaedam Polycarpi verba 
transcripsit. 

b) Eusebius ut bene Pearsonius docet (23-54), 
nec falli,nec fallere potuit.Erat enim tota epistola 
omnibus exposita ; erat in Ecclesiis Asiaticis tunc 
temporis, cum scriberet Eusebius publice lecta ; 
norat eam Hieronymus, cujus versioni, nisi aliis 
occupatus, incubuisset, et tamen Eusebiana nun- 
quam recusavit. De illa igitur particula quam ϱχ- 
scripsit Eusebius,dubitari non potest, nisi etiam de 
tota epistola simul absque ulla ratione dubitemus. 

Que Dalleus ex epistola ipsacontra integritatem 
profert, nullius momenti esse, facile perspicies. 

a) Decentissimam epistola clausulam c. 19 in- 
veniri,reliqua igitur postea adjecta esse, contendit 
vir criticus. Sed clausulis ejusmodi ante finem to- 
tius epistole S.Paulus quoque et Clerens Romanus 
usi sunt ; cfr. ad Rom. xx, 33 ; ad Ephes. in, 21; 
I Clem. ad Cor. capp. 20, 38, 45, 50, 50. 

b) Impostor, si Dalleum audias, ita loquitur, 
ut Ignatium,quo tempore hac scripta sunt, adhuc 
superesse significet. De ipso,inquit c. 13, « Ignatio, 
et de his,qui cum eo sunt,quod certius agnoveritis, 
significate. »Prioris autem partis auctor (c. 9) aper- 
tissime affirmat,Ignatium jam fuisse mortuum.Fu- 
tile hoc argumentum. Si enim verba illa c. 13, 
mendacii accusata, Greca adhuc exstarent (xai 


graphize Nicephori Constantinopolitani adjecta est D περὶ Ἰγνατίου xai περὶ τῶν μετ αὐτοῦ), nemo 


(20). » Hoc autem fragmentum a Nicephoro nequa- 
quam scriptum fuisse, eique perperam a Dalleo 
ascribi, invictis rationum momentis docuerunt 
Nourrius et Pearsonius (21). 

Preterea Nourrius adjicit, « opinionem Dallai 


(16) Adv. her. 11, 3. Apud Eusebium Hist. eccl. 
iv, 14. 

(17) Hist. eccl., 11, 36. 

(18) Hist. eccl., 1v, 14. 

(19) Catal. script. eccl., c. 47. 

(20) Quisquis auctor sit Stichometrie, ille non 
pronuntiat, epistolas S.Ignatii et Polycarpi esse sup- 


certe contenderet,Ignatium adhuc vivum illis signi- 
ficari aut innui. 

V. Epistolam S. Polycarpi paulo post martyrium 
S. Ignatii exaratam esse, ex epistola ipsa erudi 
mur, c. 13. Cfr. supra, que de tempore mortis S. 


posititias.Nuda enim hicIgnatii et Polycarpi nomina 
ponuntur,neque vel de epistolis vel de suppositione 
quidquam affirmatur.E contextu potius patet,duos 
hos Patres a canone solum S. Scriptures arceri. 

21) Vindiciz lgnatianz, p. 1, c. & (supra). 

22) Proleg. ad Varia sacra. 

23-24) Vindic Ignat., p. n, cap ο. 


1001 


PROLEGOMENA. -- II. DE MARTYRIO S. POLYCARPI. 


1002 


Ignatii disputavimus (in prefatione ad ejus Epi- A ex Andree Schotti apographo Claudius Salmasius 


stolas). 

VI. Hoc epistola manca habetur in omnibus στα- 
cis codicibus motis. Ubi autem codices deflciunt, 
ioi continenter subnectitur epistola Barnabe, sed 
capite trnncato (25). 

Totam vero Polycarpi epistolam vetus notis ser- 
vavit versio, quam primus 1298 Parisiis, ab ipso 
inventam, evulgavit Jacobus Faber Stapulensis. 

Griece et Latine primus epistolam in lucem pro: 
tulit Duaci 1633 Petrus Halloixius, ex apographo 
Francisci Turriani, a viro doctissimo Jacobo Sir. 
" mondo S. J. ad illum transmisso (26). Post annos 
14 Jacobus Usserius aliud nactus exemplar, quod 





manu sua descriptum cum Isaaco Vossio commu- 
nicaverit, illud contulit cum edito Halloixiano, at- 
que hanc Polycarpianam epistolam cum vetere in- 
terprete Londini evulgavit 1647 ; quam deinde nova 
interpretatione adornatam exhibuit Cotelerius, 
Anno 1709 prodiit Thom Smithii editio praestans, 
eamque secutus est Gallandius.Novam denique edi- 
tionem 1838 et 1840 (edit. 11) adornavit Guilielmus 
Jacobsonus, codicibus Vaticano, Parisino et Medi- 
ceo Laurentiano usus. 

VII. De Polycarpi doctrina disputaverunt Lum- 
perus (27), Heynsius, Junius ac van Gilse (28), 
Mohlerus (29) et alii. 





DE MARTYRIO S. POLYCARPI. 


I. « Inter preclariora ecclesiastice antiquitatis B borum serie in omnibus retenta, soloque particu- 


monumenta merito recensetur Epistola Ecclesie 
Smyrnensis de martyrio S. Polycarpi, adeo, ut il- 
lam pene integram Eusebius Historie sus nece$- 
sario inserendam existimaverit (30). Quinimo illu. 
stris ejus interpres Valesius eo processit, ut affir- 
marit (31), Polycarpi ejusque sociorum martyrium 
litteris traditum esse omnium primum, Actaque 
martyrum nulla exstare antiquiora ; nec dubitarit 
proinde, quin illa Smyrnensium epistola primo 
loco posita fuerit ab Eusebio,in libro quem inscri- 
psit Αρχαίων μαρτυρῶν συναγωγή. Molliter tamen 
excipiendus vir doctissimus ; nondum quippe de- 
tecta, quo tempore ille sic sentiebat, Acta martyrii 
S. Ignatii sincera. » Ita Gallandius (32). 

lI. Insignis hec de martyrio S.Polycarpi epistola 
rectissime, ut Smithius docet (33), « dici potest 
ἐγκύχλιος si encyclica, ut. ex imscriptione patet ; 
utpote ad varias Ecclesias, tam in Asia minori vi- 
cina, quam alibi in aliis provinciis, κατὰ πάντα 
τόπον transmissa ; que de iis solis, que κατὰ 
Πόντον, juxta Pontum sita erant, male interpreta- 
tur Eusebius (934), pro πάσαις ταῖς κατὰ πάντα 
τόπον, cum ad omnes Ecclesias, ubi Christiane 
religionis professio vigebat,per Orientem precipue 
sparsas,debeat propagari et extendi ab ipsis Phila- 
delphensibus (33),quantum in ipsis erat, τοῖς ἐπέ- 
χεινα ἀδελφοῖς communicanda (36); eadem ver. 


(235) Vide Proleg. ad epist. S. Barnabe, hujusce 
Patrol. t. Π. Ευιτ. 

(26) Cfr. Proleg. ad S. Barnabam. 

(27) Hist. theol. crit. t. I, p. 351-346. 

os Commentationes de theologia Patrum apost. 
morali, p 60-69, p. 78-85, p. 15-78. 

(29) Patrolog. t. I, p. 159-162. 

(30) Ilist. eccl. iv, 15. 
m Jbid. not. 1. 
(32) Biblioth. veterum Patrum l. c. p. ixxxix. 
(33) Schol. in Ep. Smyrn. Eccl., p. 113. 
(3&) Hist. Eccl. 1v, 15. 
(35) Non Philadelphensibus, sed fidelihus Philo- 


PATROL. GB. Y. 


laris Ecclesie, ad quam dirigitur, nomine mu- 
tato. » 

IIl. Hancepistolam non continuo post Polycarpi 
martyrium, sed aliquanto post tempore a Smyr- 
ns&eis scriptam fuisse contendit Valesius(37),dicens: 
« Cum Philomelienses de Polycarpi martyriofama 
tantum ac rumore tenus audiissent, litteras dede- 
runt ad Smyrnsorum Ecclesiam, rogantes, ut 
cuncta, qu& in beatissimi viri passione gesta fue- 
rant, singillatim perscripta ad ipsos mitterentur. 
Quod quidem libentissime praestiterunt Smyrnei, 
scripta ad ipsos epistola, quam in manibus habe- 
mus. ld autem subindicant his verbis (c. 20) : 
ὑμεῖς μὲν οὖν ἠξιώσατε διὰ πλειόνων δηλωθῆναι ὑμῖν 
τὰ γενόµενα. » Sed primo anno post mortem S. 
Polycarpi acta hac conscripta esse inde ex eo ap- 
paret, quod primus dies anniversarius hujus mar- 
tyrii nondum celebratus fuit, ut ex cap. 18 perspi- 
cimus. 

IV. Epistolam de martyrio Polycarpi, nomine 
Ecclesie Smyrnensis ab Evaresto conscriptam, 
Marcus quidam, seu Martianus (38), ad Philome- 
lienses pertulit (39). Exemplar autem hujus epi- 
stole habuit Irenseus, quod Gaius ejus discipulus 
descripsit,et post eum Socrates quidam Corinthius, 
atque alius,Pionius nomine (40). 

V. Epistolae Smyrnensis Ecclesie optimum Eu- 


melii epistolam nostram inscriptam fuisse statuit 
Jacobsonus,quem nos secuti sumus. Cfr. que infra 
ad inscriptionem hujus Epistole adnotavimus. 

36) Ep. Eccl. Smyrn., c. 20. 

7) Not. 1 ad Euseb. Hist. eccl. 1v, 15. 
te Ita exhibet vetus interpres. 
(39) Vide Martyr. Polycarpi, c, 20. 

(40) lbid. c 22. Acta quedam S. Polycarpi spu- 
ria, Pionio huic auctori falso tributa, Petrus Hal- 
loixius in Vitis Patrum Oriental., t. I, post eum 
Bollandus edidit in Actis Sanctorum, ad diem 206 
Januar. 


1003 


S. POLYCARPI MARTYRIS. 


1004 


sebius prbuit testimonium, qui potiorem ejus Α false ascribuntur, genuin:» Smyrnseorum epistole 


partem Histori? sus inseruit, hisce verbis (41): 
Ἐν τούτῳ δὲ (tempore) ὁ Πολύχαρπος, µεγίστων 
τὴν Ασίαν ἀναβορυθησάντων διωγμῶν, μαρτυρίφ 
τελειοῦται. ᾿Αναγκαιότατον δὲ αὐτοῦ τὸ τέλος, ἐγ- 
γράφως ἔτι φερόµενον, ἡγοῦμαι δεῖν µνήμῃ τῆς 
Ἱστορίας τῆσδε καταθέσθαι. "Eoi δε d γραφὴ ἐκ 
πρὀσώποὐ Tc αὐτὸς ᾿Εκκλησίας ἡγεῖτο, ταῖς κατὰ 
Πόντον παροικίαις τὰ κατ αὐτὸν ἀποσημαίνουσα 
διὰ τούτων, κ. x. λ. Sequuntur verba Epistole no- 
stre. 

Ibidem,postquam Eusebius multa protulit ex ea 
epistola, concludit his verbis ; Tà piv δὴ κατὰ τὸν 
θαῦµασιων καὶ ἀποστολικὸν Πολύκαρπον, τοιούτου 
κατηξίωτο τέλους, τῶν κατὰ τὴν Σμυρναίων Ἐκκλη- 
σίαν ἀδελφῶν τὴν ἱστορίαν, ἐν 7j δεδηλώκαμεν αὐτῶν 
Ἐπιστολῇ, κατατεθειµένων. 

De martyrio S. Polycarpi Irenzesus (49) quoque 
verba fecit: Ἐπὶ πολὺ γὰρ παρέμεινε (Polycarpus) 
καὶ πάνυ γηραλέος, ἑνδόξως xal ἐπιφανέστατα µαρ- 
τυρήσας, ἐξῆλθε τοῦ βίου. 

Similiter Hieronymus (43), « Postea vero,regnante 
M. Antonino et L. Aurelio Commodo, quarta post 
Neronem persecutione, Smyrne,sedente proconsu- 
le, et universo populo in amphitheatro adversus 
eum personante, igni traditus est. » 

VI. Totam Ecclesi: Smyrnensis epistolam nemo, 
quem sciam,in dubium vocavit, ipsique critici rigi - 
dissimi laudem ei tribuerunt (44). lis, quae supra 
(n.1) ex Valesio protulimus, ea addemus, que il- 


. lustrissimus Scaligerusin Anidmadversionibus suis 


Eusebianis (p. 121) effatus est. « 19ο sunt, inquit, 
vetustissima illa Ecclesie martyria,quorum lectione 
piorum animus ita afficitur, ut nunquam satur inde 
redeat; quod quidem ita esse, unusquisque pro cap- 
tu suo etconscientie modo sentire potest. Certe 
ego nihil unquam in historia ecclesiastica vidi, a 
cujus lectione commotior recedam,ut non amplius 
meus esse videar. » 

Nostris temporibus presertim Mohlerus episto- 
le hujus causam egit (45). 

Nonnullas lacinias, praesertim fabulam de co- 
lumba c. 16, Epistolae nostre a posterioribus ad- 
ditas csse, contenderunt Heumanus (46) et alii ; 
non plane, ut videtur, injuste. 

Equidem ultimam capitis 22 particulam, qus de 
Piono loquitur, spuriam censeo etab illo confe- 
ctam, qui supposititia ista S. Polycarpi acta, quo- 
rum supra mentionem fecimus, queque Pionio 


Hi Hist. eccl. 1v, 15. 
(2 Adv. [lgr. 11, 2. Apud Euseb. Hist. eccles. 
tv, 14. 

(&3) Catal. script. eccl. c. 17* 

(44) Vide Tillemont, Mémoires, etc., t. lI, p. 341 
seqq., edit. Veneta,1732 et Fabric. Bibl, Gr., edit. 
Harles., t. VII, p. 51. 


mala fraude adjunxit. Verbis enim καθὼς δηλώσω 
iv τῷ χαθεξῆς Pseudo-Pionius indicat, sequentibus 
(i. e. Acti3 spuriis adjectis) se declaraturum esse, 
qua Polycarpus per revelationem ipsi manifesta- 
verit. 

VII. Epistolam Ecclesie  Smyrnensis primus 
Greece et Latine (sed Grece non integram) edidit 
Petrus Halloixius in Vitis Patrum Orient., t. 1 (47). 
Integram autem eam anno 1647 Londini ex Me- 
nologio Graeco mss. Barocc. evulgavit Usserius, 
Parisiis Cotelerius. Eamdem deinde Actis marty- 
rum sinceris Ruinartus intexuit, et Smithius edi- 
tioni Epp. Ignatii et Polycarpi addidit 1709. Smi- 
thium secutus est. Gallandius. Novissimam et ele- 
gantissimam editionem 1838 et 1840 (edit. r1) 
Oxonii evulgavit 'Jacobsonus, tribus codicibus, 
Barocciano,Parisino et Ceesareo- Vindobonensi usus. 

VIII. De doctrina hujus epistole cfr. Lumper., 
Hist. theol. crit., t. lt p. 453-459. 

IX. Addamus denique que Thomas Smithius, 
testis αὐτόπτης, de Smyrnensi amphithartro, quo 
S. Polycarpus martyr gloriosus obiit, deque ejus 
sepulcro enarrat his verbis (48) : « Ad latera, an- 
quit, alterius porte arcis, que ad orientem est, 
adhuc visuntur due aquile, Romanorum insignia, 
largiuscule et belle quidem delineate. Hinc inter 
descendendum, amplum amphitheatrum ad Nota- 
peliotem, quo S. Polycarpus martyrio coronatus 
est, intravimus. gradibus saxeis a Turcis ad or- 


C nandas edes illinc sublatis. [n cujus lateribus du» 


caverne, quibus claudebantur leones, sibi invicem 
opponuntur. Sepulcrum S. Polycarpi, quod in la- 
tere montis adversus Euro-austrum adhuc conser- 
vatur. Greci die festo, ipsius memorie consecrato, 
pro more. qui apud ipsos obtinet, solemniter in- 
visunt. Situm est in quadam «aedicula, ecclesie 
forte sacello,alii,per quam illuc transeunduum est 
contigua. In hoc monumento instaurando, si ab 
impressionibus aeriis, si a Turcis, si a Christia- 
nis Occidentalibus, qui fragmenta marmoris quasi 
tot reliquias exinde tollunt, ledatur temeretur- 
que ; laudabilis illorum collocatur opera, olla fi- 
ctili quoque illic apposita, in quam quisque fere 
pre veneratione, qua erga τὸν Μεγαλομάρτυρα 
pro Christo invicta animi presentia mori sustü- 
nenlem fertur, illic ductus pauculos aspros con- 
jicit, ut in omne s&vum  perennet. « Hec Smi- 
thius. 


(43) Patrolog., t. I. p. 410. Cfr. Neander, Kirch. 
Gesch. t. I, p. 739. 

(46) Vide not. ad c. 16. 

(47) Dux exstant versiones antique, quarum al- 
tora metaphrasis potius quam versio est. 

(48) Notit. sept. Asi  Eccl., p. 16&, edit. Oxon., 
1672. Lumper. I. c., t. lI, p. 461. 


1005 


EPISTOLA AD PHILIPPENSES. 


1006 








TOY ΑΓΙΟΥ IIOAYKAPIIOY 


ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΜΥΡΝΗΣ ΚΑΙ IEPOMAPTYPOZ 


ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΠΣΙΟΥΣ ΝΠΣΤΟΛΗ 


SANCII POLYCARPI 


SMYRNJEORUM EPISCOPI ET HIEROMARTYRIS 
. EPISTOLA 
AD PHILIPPENSES 


Ηολύκαρπος καὶ ol σὺν αὐτῷ πρεσθύτεροι τῇ 'Ex- A Polycarpus et qui cum eo presbyteri Ecclesise Dei, 


χλησίᾳ τοῦ θεοῦ τῇ παροικούσι Φιλίππους (49) 
ἔλεος ὑμῖν καὶ εἰρήνη παρὰ Θεοῦ παντοκράτορος 
καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν πλη- 
θυνθείη. 


qua peregrinatur Pbilippis : misericordia vobis 
et pax a Deo omnipotente, et a Domino Jesu 
Christo Salvatore nostro multiplicetur. 


I. Laus ob benignitatem erga fratres vinctos et ob firmam fidem. 


Συνεχάρην ὑμῖν µεγάλως ἐν Κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ 
Χριστῷ, δεξαµένοις τὰ μιµήµατα τῆς ἀληθοῦς ἀγά- 
πης, καὶ προπέµψχσιν, ὡς ἐπέθαλεν ὑμῖν, τοὺς ivet- 
λημμένους τοῖς ἁγιοπρεπέσι δεσμοῖς, Ἁτινά ἐστι δια- 
δχµατα τῶν ἁἀληθῶς ὑπὸ θεοῦ xal τοῦ Κυρίου ἡμῶν 
ἐκλέλεγμένων" καὶ ὅτι fj βεθαία τῆς πίστεως ὑμῶν 
ρίζα, ἐξ ἀρχαίων καταγγελλομένη χρόνων, μέχρι 
νῦν διαμένει, καὶ καρποφορεῖ εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν 
ἸΓησοῦν Χριστὸν, ὃς ὑπέμεινεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν 
ἡμῶν ἕως θανάτου χαταντῆσαι, « ὃν ἤγειρεν ὁ θεὸς, 
λύσας τὰς ὠδῖνας τοῦ ἄδου. Rl; 6v οὐκ ἰδόντες πι- 
στεύετε, πιστεύοντες δὲ ἀγαλλιᾶσθε χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ 
καὶ δεδοξασμένῃ’ » slc fjv πολλοὶ ἐπιθυμοῦσιν εἶσελ- 
θεῖν, εἰδότες ὅτι « χάριτί ἔστε σεσωσμένοι, οὖκ ἐξ 
ἔργων, » ἀλλὰ θελήµατι θεοῦ, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. 


Magnopere congavisus sum vobis in Domino no- 
stro Jesu Christo, quod vers charitatis imagines 
suscepistis, et quod prout decuit vos, comitati estis 
eos, qui implicati sunt vinculis, qus sanctis conve- 
niunt, quaeque diademata sunt eorum, qui vere 
sunt a Deo et Domino nostro electi ; et quod firma 
fidei vestre radix, ab antiquis temporibus annun- 
tiata, usque adhuc ! permanet ac fructum affert in 
Domino nostro Jesu Christo, qui pro peccatis no- 
stris usque ad mortem devenire sustinuit, « quem 
resuscitavit Deus, solutis doloribus inferni *. In 
quem non videntes creditis,credentes autem exsul- 
tatis l:titia inenarrabili et gloriflcata *; » in quam 
multi desiderant introire, scientes, quod « gratia 
estis salvati, non ex operibus *, » sed voluntate Dei 
per Jesum Christum. 


II. Adhortatio ad virtutem. 


(60) « Διὸ ἀναζωσάμενοι τὰς ὀσφύας ὑμῶν (51) 
δουλεύσατε τῷ Osip ἐν φόδῳ » καὶ ἀληθείᾳ, ἀπολί- 
πόντες τὴν χενὴν µαταιολογίαν xai τὴν τῶν πολλῶν 
πλάνην, «πιστεύσαντες tig τὸν ἐγείραντα τὸν Κύ- 


! Philipp. 1,5. ? Act. 11, 24. 51 Ροίΐγ.ι, 8. 


« Propter quod succincti lumbos vestros 5 servite 
Deo in timore 5 » et veritate,relinquentes inane va- 
niloquium et vulgi errorem, « credentes in eum, 
qui Dominum nostrum Jesum Christum e mortuis 


* Ephes. 11, 8,9. 5IPetr. 1,13; Ephes. vi, 17. * Psal.1,11. 


(49) Ita Jacobsonus e cod. Vat. Alii Φιλίπποις. Cfr. (| ad Corinth. c. 9. Cfr. Prolegomena nostra αἆ epi- 


I Clem. 4, et inscriptionem Epist. Eccl. Smyrn. de 
martyrio Polycarpi. 
(50) Similia leguntur apud Clementem, Epist. » 


stolas S. Clementis, n. 3 (Patr. Gr. t. 1) 
(51) Pronomen restituit Jacobsonus ex codd. 


1001 S. POLYCARPI MARTYRIS 1008 


suscitavit, eique gloriam dedit ? » ac sedem ad dex- À p:ov ἡμῶν Ἱτσοῦν Χριστὸν ἐκ νεκρῶν, xal δόντα 
tram suam ; cui subjecta sunt omnia οαεβίῖα εἰ αὐτῷ δόξαν (52) » xai θρόνον ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ: ᾧ 
terrestria : cui omnis spiritus servit; qui venit ju- ὑπετάγη τὰ πάντα ἐπουράνια καὶ ἐπίγεια. ᾧ πᾶσα 
dex vivorum et mortuorum ?; cujus sanguinem  mvo?, λατρεύει’ ὃς ἔρχεται κριτὶς ζώντων xal vexpav 
Deus requiret ab iis qui non credunt in illum. Is οὗ τὸ αἷμα ἐκζητήσει 5 θεὺς ἀπὸ τῶν ἀπειθούντων 
vero, qui ipsum suscitavit e mortuis, et nos susci- αὐτῷ. Ὁ δὲ ἐγείρας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν καὶ ἡμᾶς ἐχερεῖ, 
tabit 8, si fecerimus voluntatem ejus et in ipsius ἐὰν ποιῶμεν αὐτοῦ τὸ θέλημα, xal πορευώµεθα dv ταῖς 
mandatis ambulaverimus, ac dilexerimus ea qua ἐντολαῖς αὐτοῦ, καὶ ἀγαπῶμεν & ἠγάπησεν, ἀπεχόμενοι 
ipse dilexit,abstinentes ab omni injustitia, frauda- πάσης ἀδικίας, πλεονεξίας, Φιλαργυρίας, καταλαλιᾶς, 
tione, avaritia, obtrectatione, falso testimonio 19; µΨευδοµαρτυρίας' « μὴ ἀποδιδόντες κακὸν ἀντὶ χακοῦ, 
« non reddentes malum pro malo, nec maledictum — 1j λοιδορίαν ἀντὶ λοιδορίας' » ἤ γρόνθον ἀντὶ γρόνθο», 
pro maledicto !!, » nec pugnum pro pugno, nec ex« — 3| xa:apazv ἀντὶ χατάρας' μνημονεύοντες (53) δὲ dw 
secrationem pro exsecratione; inemores autem eo- εἶπεν ὁ Κύριος διδάσκων᾽ (34) « M) κρίνετε ἵνα μὲ 
rum,qui dixit Dominus docens: « Nolite judicare, µκριθῆτε' ἆφιετε, xal ἀφεθήσεται ὑμῖν ἐλεεῖτε, 
ne judicemini !? ; dimittite, et dimittetur vobis !?; ἵνα ἐλεηθῆτε΄ [ἐν (55) ] ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε, ἀντιμε. 
miseremini,ut misericordiam consequamini !*;[in] p τρηθήσεται ὑμῖν » xal ὅτι «Μαχόριοι οἳ πτωγοὶ 
qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis 15; » ^ (56) xai οἱ διωκόµενοι ἕνεχεν δικαἱοσύνης, ὅτι αὖ- 
et: « Beati pauperes, et qui persecutionem patiun- τῶν ἐστιν f; βασιλεία τοῦ θεοῦ. » 


tur, quoniam ipsorum est regnum Dei. » 
]II. Non arroganter hzc scríbo. Paulus preceptor vester est. 


Hec, fratres, non quod mihi arrogem, , scribo Ταῦτα, ἀδελφοὶ, οὐκ ἐμαυτῷ ἐπιτρέψας γράφω ὑμῖν 
vobis de justitia ; sed quia vos provocastis me. περὶ τῆς δικαιὀσύνης (51). ἀλλ᾽ ἐπεὶ ὑμεῖς προιπι- 
Neque enim ego, neque alius mei similis beati et καλέσασθὲ µε. Όυτε γὰρ ἐγὼ, ουτε Άλλος ὅμοιος tol 
gloriosi Pauli sapientiam assequi potest ^9; quicum δύναται χατακολουθῆσαι τη gola τον μακαρίου καὶ 
esset apud vos, coram hominibus tunc viventibus ἐνδόξου x 2462" 9s yevoptvos ἐν ὑμῖν, ατα πρότ- 
perfecte ac firmiter verbum veritatis docuit ; qui et — 979v τῶν τοτε ἀνθρώπων ἐδίδαξεν ἀχριθῶς καὶ Bi 
absens vobis scripsit epistolas in quassiintueamini, δαίως τον περι ἀλτθείας λόγον" ος καὶ ἀπὼν μυ 
edificari poterilis in fide, αι vobis est data, ἔγραψεν ἐπιστολὰς (58), Σις &c ἐὰν ἐγκύπτητε, ὃν- 
« quaeque est mater omnium nostrum ", » subse- ο Υηθήσεσθε ο-κοδομεῖσθαι εἷς τὴν δοδεῖσαν ὑμῖν πίστι», 
quente spe, Ρτωοεάοπίο charitate in Deum et in (1 * Ἶτις ἐστὶ uxo πᾶντων ἡμῶν (39), » ἔπαχολου- 
Christum οἱ in proximum. Si quis enim intra hec  θοῦσης τῆς ἐλπίδος, προαγούσης τῆς ἀγάπης, τῆς 
fuerit, mandatum justitizv implevit; nam qui cha- — tl« θεὸν καὶ Ἀριστὺν καὶ eic τὸν πλησίον. ᾿Κὰν γάρ 
ritatem habet, longe est ab omni peccato. τις τούτων ἐντὸς 7j (60), πεπλήρωκεν ἐντολὴν δικαιο- 
σύνης ὁ γὰρ ἔχων à γάπην, µακρἀν ἐστι πόσης 
ἁμαρτίας, 


IV. Fugiamus avaritiam ; doceamus nos ipsos, uxores et viduas. 


« Principium autem omnium malorum est ha- «᾿Αρχὴ δὲ πάντων χαλεπῶν φιλάργυρία. » Β'δότες 
bendi cupiditas !*. » Scientes ergo, quod « nihil οὖν ὅτι « οὐδὲν εἰσηνέγχαμεν εἰς τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ 
intulimus in hunc mundum, sed nec auferre quid οὐδὲ ἐξενεγχεῖν τι ἔχομεν, » ὁπλισώμεθα τοῖς ὅπλοις 
valemus '?, » armemur armis justitie 30, et docea- τῆς δικαιοσύνης. xal διδάξωµεν ἑαυτοὺς πρῶτον, mo- 
mus primum nos ipsos, ambulare in mandato Do- µρεύεσθαι iv τῇ ἐντολῇ τοῦ Κυρίου (01) ἔπειτα καὶ 

? [ Petr. 1, 24. 8 Act. xvin, 94. 9 I Cor. vi, 44 ; II Cor. iv, 1&; Rom. vin, 44. !? I Thess v, 20. {| 
Petr. 111, 9, — !? Matth. vir, 1. !? Luc. vi, 37 ; Matth. vil, 12, 14.  !* Luc. vi, 36. |) Matth. vir, 2; 
Luc. vi, 38. !* I1 Petr. nt, 15: !! Gal. 1v, 26. !8 I Tim. vi, 10. !* Ibid. 7. 19 Ephes. τι, 11. 


(32) Cfr. Igu. ad Smyrn., c. 6, ad Trall. c. 9, ad [) S. Luce in animo habuiise? Crednero, qui (Bei- 


Smyrn. c. 2: ὡς . . . ἑαυτὸν ἀνέστησεν, trage zur Einleitung in dic bibl. Schriften 1, 21) vi- 
(01) Ita Jacobsonus ex codd., pro vulg. Mvzuo- detur suspicari, τῷ πνεύµατι apud S. Matthaeum 

νεὂσαντες. assumentum esse recenlioris evi, neutiquam as- 
'&) Simili fere modo varia loca ex Evangeliis in sentiri possum. Ip. 

unum contraxit Clemens Romanus ep. 1, c. 13. (97) Similiter loquitur S. Ignatius in Epist ad 

Confer Proiegomena nostra ad Epistolas S. Cle. Ephesios c. 3: OS διατάσσοµαι ὑμῖν ὡς ὢν τις. 

mentis, n. 3. (58) Epistolas de « una epistola dici monet Co- 


(55) Praeepositionem t», quam deletam vult Smi- — telerius, qui et plura exempla afferi. Consentit ei 
thius non agnoscunt codd. Laur. Vat. JAcoBsox. De Wette, Binl. in d. N. T. edit. tertia, 8 150, 
ι (56) smithius et Ruchatus addunt ex veteri in- μοι, ἆ 

erprete et e S. Matth. v, 3, τῷ πνεύµατι (post 39) Ita 1: i ji ὑμᾶ 
Ττωχοί). quam quidem vocem omittit S. Lucas vi, (60) μαμα Mese Boora d Alii opt. 
20. Quid autem vetat, S. Patrem locum parallelum (01) Similia leguntur in epistola 1 Clem. Rom. 


1009 


EPISTOLA AD PHILIPPENSES. 


1010 


τὰς γυναῖχας ὑμῶν ἐν τῇ δοθείσῃ αὐταῖς πίστει καὶ Α mini, deinde et vestras uxores, ambulare in fide 


ἀγάπῃ καὶ ἀγνείᾳ, στεργούσας τοὺς ἑαυτῶν ἄνδρας 
M , à 0 , M 9 , . i » 

εν πάσῃ ἀληθείᾳ, καὶ ἀγαπώσας πάντας ἐξ "oou tv 
πάσι ἐγχρατείᾳ, κχὶ τὰ τέχνα παιδεύειν τὴν παι- 
δείαν τοῦ φύθου τοῦ θεοῦ ,62) τὰς χόρας σωφρο” 
γούσας περὶ tiv τοῦ Κυρίου πίστιν, ἐντυγχανούσας 
ἀθ[χλείπτως περὶ πάντων, μακρὰν οὖσας πασης δια- 
θολῆς, κάταλαλιᾶς δ ΐ λ ὶ 
Οολῆς, κάταλαλιᾶς, γευδοµαρτυρίας, φ'λαργυρίας καὶ 
παντὸς Χακοῦ γινωσχοῦσας ὅτι εἰσὶ θυσιαστέριον 
(63) θεοῦ, καὶ ὅτι πάντα μωμοσκοπεῖται (74), καὶ λά- 
ληθεν αὐτὸν οὐδὲν, οὔτε λογισμῶν, οὔτε ἐννοιῶν, οὔτε 
τι τῶν κρυπτῶν τῆς καρδίας, 


ipsis tradita et in charitate et castitate, amantes 
viros suos in omni veritate, ac diligentes cunctos 
equaliter, in omni continentia, et erudire filios in 
disciplina timoris Dei ; viduas vero doceamus, esse 
prudentes circa fidem Domini, interpellantes sine 
intermissione pro omnibus *!, longe recedentes ab 
omni calumnia, detractatione, falso testimonio, 
avaritia et omni malo ; cognoscentes, quod altare 
Dei sint, et quod ille omnia clare perspiciat, ni- 
hilque eum lateat, nec ratiociniorum, nec cogita- 
tionum, nec quidquam occultorum cordis. 


V. Officia diaconorum, juvenum et virginum. 


Eióóteq οὖν ὅτι « θεὸς οὗ μυκτηρίξεται, » ὀφείλο- Β Scientes ergo, quod « Deus non irridetur ?*, » 


μεν ἀξίως τῆς ἐἔντολης τοῦ xai δόξης περιπατεῖν. 
Ὁμοίως διάκονοι ἄμεμπτοι κχατενώπιον αὐτοῦ τῖς 
δικαιοσύνῃς, ὡς θεοῦ xal Χριστοῦ :65) διάκονοι, καὶ 
οὐκ ἀνθρώπων] μὴ δ.άθολοι, μὴ δίλογοι (66), ἀφιλάρ. 
γυροι, ἐγκρατεῖς περὶ πάντα, εὔσπλαγχνοι, ἐπιμελεῖς, 
πορευόμενοι κατὰ τὴν ἀλήθειαν τοῦ Κωρίου, ὃς ἐγέ- 
veto διάκονος πάντων’ ᾧ ἐὰν εὐαρεστήσωμεν ἐν τῷ 
νῦν αἰῶνι, ἀποληψόμεθα xai τὸν μέλλοντα, καθὼς 
ὑπέσχετο ἡμῖν ἐγεῖραι ἡμᾶς Ex νεκρῶν, καὶ ὅτι ἐὰν 
πολιτεύσώμµεθα ἀξίως αὐτοῦ, « xal συµθασιλεύσο- 
μεν (67) » αὐτῷ, εἴγε πιστεύοµεν. Ὁμοίως καὶ 
νεώτεροι ἄμεμπτοι ἐν πᾶσι, πρὸ παντὸς προνοοῦντες 
ἀγνείας, xal χαλιναγωγοῦντες ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς 
καχοῦ. Καλὸν γὰρ τὸ ἀνακόπτεσθαι (68) ἀπὸ τῶν ἔπι" 
θυμιῶν τῶν (69) ἓν τῷ κόσμῳ, ὅτι πᾶσα « ἐπιθυμία 
κατὰ τοῦ πνεύµατος στρατεύεται' » xai «οὔτε πόρ- 
νοι, οὔτε μαλαχοὶ, οὔτε ἀρσενοχοῖται βασιλείαν θεοῦ 
Χληρονομήσουσιν, » οὔτε οἱ ποιοῦντες τὰ ἄτοπα. 
Διὸ δέων ἀπέχεσθαι ἀπὸ πάντων τούτων, ὑποτασ- 
σοµένους τοῖς πρεσθυτέροις καὶ διακόνοις, ὡς θεῷ 
καὶ Χριστῷ (10) τὰς παρθένος ἐν ἁμώμῳ καὶ 
dvi) συνειθήσει περιπατεῖν. 


debemus digne mandato ac voluntate ejus ambu- 
lare. Similiter diaconi in conspectu justiti, ejus 
inculpati esse debent, sicut ministri Dei et Christi, 
non hominum ; ne calumniatores sint, ne bilin- 
gues 35, nec avari; sed continentes in omnibus, 
misericordes, seduli, incedentes juxta veritatem 
Domini, qui omnium minister factus est ** ; cui si 
in hoc seculo placuerimus, recipiemus et futurum, 
quemadmodum pollicitus est nobis, quod resusci- 
tabit nos e mortuis, quodque, si digne ipso viva- 
mus *5, « etiam cum eo regnabimus 18,» siquidem 
credimus. Simili modo et juvenes in omnibus in- 
culpabiles sint, ante omnia solliciti de castitate, 
ac se ab omni malo refrenautes. Bonum enim est, 


0 abscindi a cupiditatibus hujus mundi, quia omnis 


« cupiditas militat adversus spiritum *', » et « ne- 
que fornicarii, neque molles, neque masculorum 
concubitores regnum Dei possidebunt f*, » neque 
qui absona faciunt. Quare oportet ab his omnibus 
abstinere, subjici autem presbyteris et diaconis, 
tanquam Deo et Christo ; virgines vero oportet in 
immaculata et casta conscientia degere. 


VI. Officia presbyterorum et officia communia. 


Καὶ οἱ πρεσθύτεροι δὲ εὔσπλαγχοι, εἷς πάντας 
ἑλεήμονες, ἐπιστρέφοντες τὰ ἀποπεπλανημένα (71), 
ἐπισκεπτόμενοι πάντας ἀσθενεῖς, μὴ ἁἀμελοῦντες 
χήρας, Tj ὀρφανοῦ, fj πένητος ἀλλὰ « προνοοῦντες 
ἀεὶ τοῦ καλοῦ ἐνώπιον Oto) xal ἀνθρώπων, » ἀπε- 


Et presbyteri sint. ad commiserationem proni, 
misericordes erga cunctos, aberrantia reducentes, 
visitantes infirmos omnes, non negligentes vi- 
duam, aut pupillum, aut pauperem ; sed « solliciti 
semper de bono corarm Deo et hominibus 9». » abs- 


Xóutvot πάσης ὀργῆς, προσωπαληφίας, κρίσεως D tinentesabomniira,acceptione personarum judicio 


Σι [ Thess. v, 17. 


1? Ga]. vi, 7. 
37 [ Petr. n, 11. 


93 [ Tim. in, 8. 


ad Corinth., capp. 1 et 21. Cfr. Prolegomena nostra 
ad Epistolas. S. Clementis, n. 3. 

(62) Sc. διδάζωµεν ἑαυτούς. 

(63) Ita Jacobsonus ex tribus codd. et vet. in- 
terprete. Alii θυσιαστήρια. Constitutiones  apostolo- 
rum lib. 1, c. 26, hanc comparationem viduarum 
cum altaribus a Polycarpo mutuate esse videntur. 

(64) 1ta Jacobsonus ex cod. Vatic. Alii ἡμῶν 
σκοπεῖται. Cfr, 1 Clem. ad Cor., ο. 41. 

(65) Ita Jacobsonus cum tribus codd. et vet. in- 
terprete. Huic lectioni etiam Syriacum hujus Epi- 
stole fragmentum favet, quod Curetonus, κ 


(cfr. sup. p. 154) nobiscum communicavit. Alii le- 


3 Matth. xx, 28. Ὁ Philipp. 1, 27. 
* I Cor. vi, 9, 10. 3 Rom. xr, 17; II Cor. viu, 24. 


?6 I] Tim. i1, 12. 


gerunt iv Χριστῷ. 

(66) Ita Jacobsonus e tribus codd. 

(07) Legendum βασιλεύσομεν cum codd., non 
βασιλεύσωμεν eum libris impressis. Jac. 

(68) Ita Jacobsonus ex tribus codd. et vet. in- 
terprete. Male alii ἀνακύπτεσθαι, emergere. 

το] Addidit Jacobsonus τῶν ex cod. Vatic. 

70) Polycarpus episcopi non facit mentionem, 
quippe qui, verecundia impeditus, eum nollet co- 
hortari. Vide Rothe, Anf. p. 409 sq. . 

(14) Lege τοὺς ἀποπεπλανημένους, nisi forte 
πρόθατα intelligatur. Juw. 


1011 


S. POLYCARPI MARTYRIS 


1012 


injusto ; longe recedentes ab omniavaritia;non cito Α à9:xov: μακρὰν ὄντες πάσης φιλαργυρίας μὴ τα- 


credentes adversus aliquem ; non severi nimium in 
judicio,scientes, nos omnes debitores esse peccati. 
Si ergo deprecamur Dominum, ut nobis dimittat, 
debemus et nos dimittere ?? ; nam coram Domini et 
Dei oculis sümus, et « omnes ante tribunal Christi 
stare, et unumquemque pro se rationem reddere 
oportet ?!, » Sic itaque serviamus illi cum timore 
et omni reverentia, sicut precepit ipse, et apostoli, 
qui nobis Evangelium annuntiarunt, et prophete, 
qui Domini nostri adventum presignificarunt ; 
studiose, quod bonum est, sectantes, abstinentes 
a scandalis et a falsis fratribus et ab iis qui in 
hypocrisi nomen Domini ferunt, qui vanos homi- 
. nes in errorem inducunt. 


χέως πιστεύοντες κατὰ τινος μὴ ἀπότοµοι ἓν κρὶ, 
σει, ε-θότες ὅτι πάντες ὀφειλέτα: ἐσμὲν ἁμαρτίας, 
E! οὖν δεύµεθα τοῦ Κυρίου ἵνσ ἡμῖν ἀφῄ, ὀφείλο- 
μεν xai ἡμεῖς ἀφιέναι' ἀπένσντι γὰρ τῶν τοῦ Κυ- 
pio» xal θεοῦ ἐσμενόφθαλμῶν, καὶ « πάντας δεῖ 
παβαστῆναι τῷ βήµατι τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἕκαστον 
ὑπὲρ ἑαυτοῦ λόγον δοῦναι. » Οὕτως οὖν δουλεύσω- 
μεν αὐτῷ μετὰ φόθου xal πάσης εὐλαθείας, καθὼς 
αὐτὸς ἐνετείλατο, καὶ οἱ εὐαγγελισάμενοι ἡμῖν (72) 
ἀπόστολοι, καὶ οἱ προφῆται, οἱ προντρύξαντες τὴν 
ἔλευσιν τοῦ Κυρίου ἡμῶν, ζηλωταὶ περὶ τὸ καλὸν, 
ἀπεχόμενοι τῶν σκανδάλων xal τῶν ψευδαδέλφων 
xai τῶν ἓν ὑποκρίσει φερόντων τὸ ὄνομα (19) τοῦ 


Β Κυρίου, οἵτινες ἀποπλανῶσι χενοὺς ἀνθρώπους. 


VII. Fugite Docetas, εί perseverate in jejuniis et oratione. 


« Omnis enim qui non confessus fuerit Jesum 
Christum in carne venisse, Antichristus est ?! ; » 
et qui non confessus fuerit martyrium crucis, ex 
diabolo est; et qui Eloquia Domini ad desideria 
sua traduxerit, dixeritque nec resurrectionem nec 
judicium esse, hic primogenilus est Satana. Ideo 
relinquentes vanitatem multorum et falsas doctri- 
» Las, ad traditam nobis ab initio doctrinam re- 
vertamur ?*, « vigilantes in orationibus ?* » et per- 
severantes in jejuniis, precibus rogantes omnium 
conspectorem Deum, « ne nosinducat in tentatio- 
nem *, » sicut dicit Dominus: « Spiritus quidem 
promptus est, caro autem infirma *€. ο 


« llác γὰρ, ὃς ἂν μὴ ὁμολογῇ, Ιησοῦν Χριστὸν 
ἐν σαρχὶ ἐληλυθέναι, ᾽Αντίχριστος ἐστι » καὶ ὃς ἂν 
μὴ ὁμολογῇ τὸ μαρτύριον τοῦ σταυροῦ, ἓἔκ τοῦ δια- 
θόλου ἐστί: xai ὃς ἂν µεθοδεύῃ τὰ Λόγια τοῦ Ku- 
plou πρὸς τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας, καὶ λέγῃ, μήτε 
ἀνάστασιν μήτε χρίσιν εἶναι, οὗτος πρωτότοχός iati 
τοῦ Σατανᾶ. Διὸ ἀπολείποντες (14) civ µαταιότητα 
τῶν πολλῶν καὶ τὰς ψευδοδιδασκαλίας (75), ἐπὶ τὸν 
ἐξ ἀρχῆς ἡμῖν παβραδοθέντα λόγον ἐπιστρέψωμεν, 
« νήφοντες πρὸς τὰς εὐχὰς, » xal προσκαρτεροῦντες 
νηστείαις, δεήσεσιν αἰτούμενοι τὸν παντεπόπτην 
Osóv, « μὴ εἰσενεγχεῖν ἡμᾶς εἰς πειρασμὸν, » 


6 «αθὼς εἶπεν ὁ Κύριος « Τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυµον, 
ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής. » 


VIII. Perseverate in spe et in patientia. 


 Indesinenter ergo perseveremus in spe nostra 
et pignore justitie nostre, quod est Christus Jesus, 
« qui peccata nostra in corpore suo super lignum 
pertulit 51, qui peccatum non fecit, nec inventus 
est dolus in ore ejus ?? ; » sed propter nos, ut in 
ipso vivamus?*?, omnia sustinuit. Imitatores igitur 
simus patienlim ejus; et si patiamur propter no- 
men ejus^**, gloria illum afficiamus. Hoc enim 
exemplum nobis posuit in se ipso, et nos id 
credidimus. 


ΙΑδιαλείπτως οὖν  mpooxaptsppev τῇῃ ἐλτίδι 
ἡμῶν xai τῷ ἀῤῥαθῶνι τῆς δικαιοσύνης ἡμῶν, ὃς 
ἐστι Χριστὸς Ἰησοῦς, « ὃς ἀνήνεγχκεν ἡμῶν τὰς 
ἅμαρτίας τῷ ἰδίῳ σώματι ἐπὶ τὸ ξύλον, ὃς ἁμαρ- 
τίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόµατι 
αὐτοῦ. » ἀλλὰ δι ἡμᾶς, ἵνα ζήσωμεν ἐν αὐτῷ, 
πάντα ὑπέμεινε (Ἴθ). Μιμηταὶ οὖν γενώµεθα τῆς 
ὑπομονῆς αὐτοῦ" καὶ ἐὰν πάσχωµεν διὰ τὸ ὄνομα 
αὐτοῦ, δοξάζωμµεν (77) αὐτόν. Τοῦτον γὰρ ἡμῖν τὸν 
ὑπογραμμὸν ἔθηκε Ov ἑαυτοῦ, xoi ἡμεῖς τοῦτο (78) 


D ἐπιστεύσαμεν. 


IX. Ezerceatis patientiam exemplo lgnatii, etc. 


Rogo itaque vos omnes, ut obediatis verbo ju- 


9 Mtth. vi, 12, 14... ?! Rom. ziv, 10, 12. 


3* [ Joan. 1v, 3. 


(79) Ἡαρακαλῶ οὖν πάντας ὑμὰς πειθαρχεῖν τῷ 


35 Jud. 3. *"*IPetr. rv, 7. 335 Matth. vi, 


13; xxvi, 41... 9* Matth. xxvi, 41; Marc. xiv, 38. ?! 1 Petr. 11, 4. 35 Ibid., 22. 9? [Joan. iv, 9. '9 Act. 


v, 41; 1 Petr, iv, 16. 


(12) Ms. ἡμᾶς. 

(19) Cfr. Ign. ad Eph. c. 1: δόλῳ πονηρῷ τὸ 
ὄνομα περιφἑρειν. Jac. 

(74) Ita ex tribus codd. restituit Jacobsonus pro 
vulg. ἀπολιπόντες. Polycarpus respexisse videtur 
locum S. Clementis, ep. 1 ad Corinth., c. 1. 

13) Cfr. supra c. 2. 
16) Cfr. Ign. ad Polyc. c. 3: τὸν χατὰ πάντα 


τρόπον δι’ ἡμᾶς ὑπομείναντα. 

(TT) Ita Jacobsonus e cod. Medico-Laurentiano. 
Vulg. δοξάζομεν. 

(18) L. τούτφ' vel, si retineatur τοῦτο, subintel- 
lige εἶναι Sui. 

(19) Totus hic locus usque ad ἀἁναστάντα est ab 
Eusebio repetitus, Hist. eccl. 11, 36. 


1013 


EPISTOLA AD PHILIPPENSES. 


1014 


λόγῳ (80) τῆς δικαιωτόνης, xal ἀσκεῖν πᾶσαν ὑπο- Α stitie, et omnem patientiam exerceatis, quam et 


pov», fj» καὶ (81) ἴδετε xav' ὀφθαλμοὺς, οὐ µόνον 
ἐν τοῖς µακαρίοις ᾿Ιγνατίῳ καὶ Ζωσίμῳ καὶ Ῥού- 
qp (82), ἀλλὰ καὶ iv ἄλλοις τοῖς ἓξ ὑμῶν, καὶ ἐν 
αὐτῷ Hag καὶ τοῖς λοιποῖς ἀποστόλοις" πεπεισμέ- 
νους (83), ὃτι οὗτοι πάντες οὐκ ες χενὸν ἔδραμον, 
ἀλλ᾽ tv πίστει xal δικαιοσύνῃ᾽ xal ὅτι εἰς τὸν ὀφει- 
λόμενον αὐτοῖς τόπην εἰσὶ παρὰ τῷ Kopi (84), d 
xai συνἐπαθον. Οὐ γὰρ τὸν νῦν ἠγάπησαν, αἰῶνα, 
ἀλλὰ τὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανό,τα, καὶ Ov ἡμᾶς ὑπὸ 


oculis ipsis vidistis. non solum in beatis Ignatio 
et Zosimo et R.fo, sed etiam in aliis, qui ex vo- 
bis, ac in ipso Paulo ceterisque apostolis ; utque 
sitis persuasi, quod hi omnes in vacuum non cu- 
currerint *!, sed in flde ac justitia ; et quod in 
debito ipsis loco sint apud Dominum, cum quo et 
passi sunt. Non enim praesens seculum dilexerunt, 
sed eum,qui pro nobis mortuus est,ac propter nos 
a [Deo est resuscitatus]. 


[τοῦ θεοῦ ἀνασταθέντα (85)] (86). 
X. Adhortatio ad virtutes. 


(Desiderantur Graca, que sequentibus respondeant, prater pauca, Kris servavit Eusebius, queque ad 
caput "d pertinent. Latina autem exstant. in veteri α Jacobo Faber Stapulensi a. 1498 Parisiis 
evulgata. 


In his ergo state, et Domini exemplar sequimini, flrmi in flde et immutabiles, fraternitatis 
amatores (87), diligentes invicem, in veritate sociati, mansuetudinem Domini (88) alterutri preestantes, 
nullum despicientes. Cum potestis benefacere, nolite differre, quia « eleemosyna de morte liberat **. » 
Omnes vobis invicem subjecti estote, « conversationem vestram irreprehensibilem habentes in gentibus 
5» uL ex bonis operibus vestris et. vos laudem accipiatis, et Dominus in vobis non blasphemetur. Vt 
autem illi, per quem nomen Domini blasphematur **. Sobrietatem ergo docete omnes ; in qua et vos 
conversamini. 

XI. Contristatus sum pro Valente ; cavete vobis ab avaritia. 


Nimis contristatus sum pro Valente,qui presbyter factus est aliquando apud vos ; quod sic ignoret is 
locum, qui datus est ei. Moneo itaque vos ut abstineatis ab avaritia (89), et sitis casti et veraces. Absti- 
nete vos ab omni malo. Qui autem in his non potest se gubernare,quomodo alii (90) boc pronuntiat ? Si 
quis non abstinuerit se ab avaritia, ab idololatria coinquinabitur, et tanquam inter gentes judicabitur. 
Qui autem ignorant judicium Domini ?« An nescimus,quia sancti mundum judicabunt 5 ? » sicut Paulus 
docet (91). Ego autem nihil tale sensi in vobis,vel audivi,in quibus laboravit beatus Paulus (92*,quiestis 
[laudati (93)] in principio epistole ejus.De vobis etenim gloriatur in omnibus Ecclesiis, que Deum sole 
tunc cognoverant; nos (94) autem nondum noveramus. Valde ergo,fratres,contristor pro illo et pro con- 
juge ejus ; quibus de Dominus paenitentiam veram.Sobrii ergo estote et vos in hoc ; « et non sicutinimi- 
cos tales existimetis *6, » sed sicut passibilia membra et errantia eos revocate,ut omnium vestrum cor- 
pus salvetis. Hoc enim agentes, vos ipsos sdiflcatis 41. 


XII. Ισποσείίε ei. Deus vobis virtutes tribuat. Orate pro omnibus, etiam pro inimicis. 


Confido enim vos bene exercitatos esse in sacris litteris,et nihil vos latet ; mihi autem non est conces- 
sum modo (95).Ut his Scripturis dictum est : « Irascimini et nolite peccare *$, ο et : « Sol non occidat 


^! Philipp. i1, 16 ; Gal. n, 2. ** Tob. 1v, 41 ; xi, 9. 9 I Petr. n, 12. Isai, rit, 5 et Ign. ad Trall. ο. 8. 


55 I Cor. vi, 2. ** ]I Thess. iu, 15. *? I Cor. xii, 26. 55 Psal. iv, 5. 


(80) T. q. « mandato. » WOocHER. 

(81) Καὶ ex tribus codd. restituit Jacobsonus. 

(82) Teste Martyrologio Romano, Philippis in 
Macedonia 18 Decembris celebratur natalis SS. 
martyrum Rufi et Zosimi. 

(83) Conjunge hac cum παραχαλῶ, 

(84) Cfr. 1 Clem. Rom. ad Cor., c. 5. 

(85) Ita leg. pro ἀναστάντα, quod Eusebius ha- 
bet. Usszn. 

(86) Hzc posteriora verba, uncinis inclusa, ex 
Eusebii et Nicephori citalione supplevit Usserius. 
Codices mss., nulla interposita istinctione post 
ὑπό. exhibent τὸν λαὸν xevóv[i. e. xawóv] ἑτοιμά- 
Qv, x. *. λ., aquibus scilicet verbis incipiunt Bar- 
nab:z que Graece supersunt. Jac. 

, (87) Cfr. I Petr. 11, 17; τὴν ἀθελφότητα ἀγαπᾶτε. 
AC. 
(88)« Domini » restituit Jacobsonus ex cod. 


(89) Presbyter iste pecunias pauperum avertisse 


6 videtur,cujus facinoris uxor ejus particeps fuerat. 


WocH. — Jacobsono autem et aliis ὁ πλεονέχτης est 

«adulter, » quia sua uxore non est contentus ; ut 

docet Suicerus e Clem. Alex. Strom. m, p. 552 ; 

« avaritia, » πλεονεξία, « adulterium, »cujus flagitii 

et presbyter Valens et ejus uxor accusari videntur. 
) L., « aliis. » GALL. 

(94) Verba: « sicut Paulus docet, » Crednero 
(Einl. i. d. N. T. p. 445) suspecta sunt, quia Po- 
lycarpus nusquam nomen scriptoris ab ipso citati 
proferat. 

(92) Similia apud Ign. ad Magn. c.11 et ad Trail. 

. 8. 

(93) Hanc vocem addendam suadet Smithius. 
Laus ea reperitur Philipp. t, 5 sq. 

(94) Per « nos » Polycarpum ipsum intelligit Us- 
serius ; rectius forsitan « 5myrnenses » Cotelerius, 
Smith, Ruchat. Cfr. Act. xvi, 6, 12, cum xix, 40. 
Jac. 

(95) Varie hunc locum explicuerunt viri docti. 


1015 S. POLYCARPI MARTYRIS 1016 


super iracundiam vestram 99. » Beatus qui meminerit (96) ; quod ego credo esse in vobis. Deus autem 
et Pater Domini nostri Jesu Christi,et ipse sempiternus pontifex, Dei Filius Jesus Christus, sdificet vos 
in fide et veritate, eLin omni mansuetudine,et sine iracundia,et in patientia et longanimitate et toleran- 
tia et castitate ; et det vobis sortem et partem inter sanctos suos,et nobis vobiscum et omnibus qui sunt 
sub colo,qui credituri sunt in Dominum nostrum Jesum Christum et in ipsius Patrem, qui « resuscita- 
vit eum amortuis9), » Proomnibus sanctis crate.Orate etiam pro regibus et potestatibus et principibus! 
atque pro persequentibus et odientibus vos 53, et pro inimicis crucis : ut fructus vester manifestus sit 
in omnibus, ut sitis in illo perfecti. 


XIII. Epistolas vestras Antiochenis tradam. Vobis epistolas Ignatii mitto. 


Scripsistis ad me et vos et Ignatius, ut, si quis A — (97) Ἐγράψατέ µοι xal ὑμεῖς xai 'Iyvác:oc (98), 


forte [e Smyrna] in Syriam proficisceretur, vestras 
quoque litteras eo deferret; quodquidem perficiam, 
si tempus opportunum nactus fuero ; vel ego ipse, 
vel per alium quempiam. quem legatum et pro vo- 
bis mittam.Epistolas Ignatii, quas ad me misit, et 
cunctas alias quas habemus,ad vos misimus, sicut 
mandastis; quas quidem huic epistole subjecimus. 
Ex eis magnum fructum percipere vobis licebit. 
Continent enim fidem et patientiam et smdifica- 
tionem omnem,ad Dominum nostrum pertinentem. 


ἵνα, idv τις ἀπέρχηται εἷς Συρίαν (99), καὶ τὰ παρ’ 
ὑμῶν ἀποχομίσῃ γράμματα ὅπερ ποιήσω, ἐὰν λάθω 
χαιρὸν εὔθετον, εἴτε ἐγὼ, «ice Ov πἐµψω πρεσθεύ- 
σοντα xai περὶ ὑμῶν. Τὰς ἐπιστολὰς ᾿]γνατίου (1) 
τὰς πεωφθείσας ἡμῖν ὑπ αὐτοῦ, xal ἄλλας, ὅσας 
εἶχομεν παρ᾽ ἡμῖν, ἐπέμψαμεν ὑμῖν, καθὼς ἑνετεί- 
λασθε' αἵτινες ὑποτεταγμέναι εἰσὶ τῇ ἐπιστολῇ ταύ- 
τῃ΄ ἐξ ὧν µεγάλα ὠφεληθῆναι δυνήσεσθε. Περιέχουσι 
γὰρ πίστιν καὶ ὑπομονὴν xai πᾶσαν οἰκοδομὴν, τὴν 
εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν ἀνήκουσαν. 


(2) Et de ipso Ignatio (3), et de his, qui cum eo sunt, quod certius agnoveritis, significate. 


XIV. Commendo vobis Crescentem. Valete. 


Hoc vobis scripsi per Crescentem,quem in presentem (4) diem commendavi vobis,et nunc commendo. 
Conversatus est enim nobiscum inculpabiliter ; credo quia et vobiscum similiter. Sororem autem ejus 
habebitis commendatam, cum venerit ad vos.Incolumes estote in Domino Jesu Christo. Gratia cum om- 


nibus vobis (5). Amen. 





ANTIQUA VERSIO 


EPISTOLAE S. POLYCARP]1 AD PHILIPPENSES. 


(CorgLERius, Patres apostolici, ed. Amstelod. 1724, t. I, p. 190.) 


Polycarpus, et qui cum eo sunt presbyteri, Eccle- Ὦ nostro Jesu Christo, suscipiens imitabilia verba 


si; Dei αι est Philippis, misericordia vobis, et 
paz a Deo omnipotente, εἰ Jesu Christo Salvatore 
nostro abundet. 

I. Congratulatus sum vobis magniflce in Domino 


dilectionis quam ostendistis in illis, qui premissi 
sunt, viris sanctis, decorosis 9 vinculis connexis, 
qua& sunt corone electe Deo, illius veri regni, per 
Dominum nostrum Jesum Christum ; et quia firmi- 


0 Ephes. 1v, 26. 59 Gal. 1, 1. 5! I Tim. rn, 2. 5* Matth. v, 44. ** al. decoris. 


Mihi sensus esse videtur: « Vos librorum sacro- 
rum scientia polletis, qua ego adhuc non gaudeo. 
Igitur, ut in his libris dictum est, nolite ita irasci, 
ut peccetis. » 

196) Sc. « hujus Scripture sacre mandati. » Alii 
legunt : « crediderit.» 

(97) Habentur hac Greca apud Eusebium Hist. 
eccl., i, 36. Cfr. supra c. 10. Cfr. de hoc capite 
Rothe, Anf., p. 483. 

(98) Vide Ign. ad Polyc., c. 8. 

(99) I. e. « Antiochiam. » Ignatius (c. 7) Poly- 
carpo mandaverat, ut ipse legatum ad Ecclesiam 


rant,ut ipsorum epistolam suo legato traderet ad 
Antiochenos perferendam. His votis se responsu- 
rum esse Polycarpus pollicetur. 

(0) Designantur due Ignatii Epistole ; una ad 
Polycarpum, altera ad Polycarpi seu Smyrnensem 
Ecclesiam. Cor. 

(2) Hac iterum apud solum veterem interpretem 
exstant. 

(3) Polycarpus de morte Ignatii jam certior fa- 
ctus erat (vide c. 9) ; sed circumstantias,dicta, etc., 
ut videtur, ignorabat. Jac. 

(4) Ita Jacobsonus. Vulg. « in presenti. » For- 


Antiochenam mitteret, ob pacem restitutam, et (c. (; tasse Polycarpus scripsit : ἀεὶ μέχρι τοῦ παρόντος, 


8)huic legato simulepistolas aliarum Ecclesiarum 
gratulatorias traderet.Preeter lioc Ignatii mandatum 
hilippenses quoqueipsi Polycarpumprecibus adie- 


« semper, usque ad hanc diem. » 
(3) Ita Jacobsonus. Vulg. «in gratia cum omni- 


bus vestris. » 


1017 


ΕΡΙΡΤΟΙΙΑ AD PHILIPPENSES. 


1018 


tas fidei vestre a principio usque nunc permanet, Α mum, ambulare in mandatis Domini ; et post hoc 


et fructificat in Domino Jesu Christo, quisustinuil 
pro peccatis nostris usque ad mortem : « quem 
resuscitavit Deus, dissolvens dolores inferni 54: 
quem cum non videritis, nunc diligitis ; in quem 
nunc non aspicientes, creditis; credentes autem 
gaudebitis gaudio inenarrabili,et glorificat . 5; » in 
quod multi desiderant introire; scientes quia « gra- 
tia salvi facti estis, » non ex operibus "5, sed in 
voluntate Dei, per Jesum Christum. 

II. « Propter quod succincti lumbos vestros !, 
servite Deo cum timore 5, » et in veritate ; dimisso 
inani vaniloquio et multo *? errore. « Credite ergo in 
illum qui resuscitavit Dominum nostrum Jesum 
Christum ex mortuis, et dedit ei gloriam 69, » et 


etiam mulieres vestras, in fide que data est cis, et 
dilectione, et castitate ; amantes suos viros in omni 
veritate et charilate, diligentes omnes σα μα] ευ in 
omni continentia. et filios erudire in disciplina et 
timore Dei. Vidua vero pudice circa fidem Dei in- 
terpellent incessanter pro omnibus : elongantes se 
ab omnibus diabolicis 68 detractionibus,et falso te- 
stimonio, et ab omni malo ; cognoscentes seipsas; 
quia sunt sacrarium Dei; quoniam omnia Deus 
prospicit, et nihil euim latet ; neque cogitalio, ne- 
que conscientia, neque aliquod abditum cordis. 
V. Scientes ergo quia « Deus non deridetur *?, » 
debemus digne in mandatis ejus, et gloria ambu- 
lare. Similiter diaconi inculpabiles sint in conspe- 


sedem in dextera sua: cui subjecta sunt omnia ο p ctu justitice ejus, sicut Dei et Christi ministri, et 


lestia, et terrestria, et subterranea *! : cui. omnis 
spiritus servit ; qui venturus est judicare vivos et 
mortuos : cujus sanguinem requiret Deus ab eis 
qui non crediderunt in eum: qui et resuscitavil 
eum a mortuis : qui οἱ nos resuscitaturus est in 
vita ?*, si fecerimus voluntatem ejus, et ambulave- 
rimus in mandatis ipsius, et dilexerimus qua ipse 
dilexit : abstinentles nos ab omni injustitia,hoc est, 
a concupiscentia, ab avaritia, a detraclione, a 
falso testimonio: « non reddentes malum pro 
malo, aut injuriam pro injuria 9, » aut contume- 
liam pro contumelia, aut maledictum pro maledi- 
cto. Mementote quod Dominus docens dixit : « No- 
lite judicare,ne judicemini ; dimittite, etdimittetur 
vobis : » miseremini, et Dominus miserebitur ve- 
stri. « Qua enim mensura mensi fueritis, remetie- 
tur eadem vobis 5*, » Et quod dictum est : « Beati 
pauperes spiritu, et qui persecutionem patiuntur 
propter justitiam : quoniam ipsorum est regnum 
celorum $5. » 

111. Hzc autem, fratres mei, non a meipso im- 
perans 95, scribo vobis de justitia ; sed quoniam 
vos provocastis. Propler quod neque ego, neque si- 
milis alius mei, poterit sequi sapientiam beati et 
gloriosi Pauli ; qui fuit apud vos, el visus est se- 
cundum faciem illis, qui tunc. erant, hominibus : 
qui docuit certissime atque firmissime verbum ve- 
ritatis : qui et absens scripsit vobis epistolas; ad 
quas detlectamini, ut possitis eedificari in fide que 
data est vobis, quae est mater omnium nostrum, 


non hominum ; non criminatores, neque detracto- 
res, neque avari ; sed omnia tolerantes, in omni- 
bus misericordes, diligentes in omnibus,ambulan- 
les in veritate Domini, qui factus est minister om- 
nium ; cui si complaceamus ?? in hoc sc-culo, per- 
cipiemus ea qus futura sunt ; secundum quod re- 
promisit resuscitare nos a mortuis, etsi digne eo 
conversati fuerimus, et si crediderimus, conregna- 
bimus cum eo. Juvenes similiter inculpabiles sint 
in omnibus ; omnem ignorantiam ?!* preevidentes, 
refrenantes se ab omni malo. Bonum est enim ab- 
scindi ab omnibus concupiscentiis mundi.Quoniam 
omnis concupiscentia « adversus spiritum mili- 
tat ?* ; » quia « neque fornicarii, neque molles, ne- 
que masculorum concubitores, regnum Dei possi- 
debunt 12 » neque illicita facientes. Propter quod 
abstineri oportet ab omnibus his. Subjecli estote 
presbyteris et diaconis,sicut Deo et Christo. Virgi- 
nes, immaculata et casta conscientia ambulate. 
VI. Presbyteri simplices sint, in omnibus mise- 
ricordes, omnes ab errore convertentes, omnes ine 
firmos visitantes, viduas et pupillos et pauperes 
non negligentes; sed semper« providentes bona co- 
ram Deo et hominibus ^. » Abstinete vos ab omni 
iracundia, a judicio injusto, longe ab omni avari- 
tia estote : non cito consentiatis adversus aliquem, 
ne prevaricemini in judicio ; scientes quia debito- 
res sumus peccau. Si ergo deprecamur Dominum, 
ut nobis dimittat ; debemus etiam nosdimittere?*, 
Ante conspectum enim oculorum Dominisumus; et 


subsequente spe, precedente dilectione, que est in D « omnes oportet astare ante tribunal Christi, et 


Deo, et in Christo, et in proximo. Si enim quis 
horum intrinsecus repletus fuerit mandatis justi- 
159, et habuerit dilectionem, longe est ab omni 
peccato. 

IV. Principium autem omnium malorum est 
avaritia. Scitote ergo, quia « nihil intulimus in 
hunc mundum,neque auferre possumus ?'. » Arme- 
mur armis justitie ; et doceamus nosmetipsos pri- 


33 Act. 11, 24. 5 IPetr. 1, 8. 5 Ephes. ri, 8, 9. 


unumquemque pro se rationem reddere "*, » Sic 
ergo serviamus ei cum timore, et omni reverentia ; 
secundum quod evangelizaverunt nobis apostoli 
Domini, et prophete annuntiaverunt adventum 
Domini nostri Jesu Christi : zelantes bona ; absti- 
nentes à scandalis, et falsis fratribus, et qui in 
hypocrisim portant nomen Domini, qui aberrare 
faciunt inanes homines. 


V IPetr. i, 13. 5 Psal. τι, 41. ** f. multorum. 


9? [ Petr. 1, 21. *! Philipp. n, 10. 9* al. ad vel in vitam. 65 I Petr. ii:, 9. δὲ Matth. vn, 1 ; Luc. vi, 37. 


$9 Matth. v, 3, 10; Luc. vi, 20. 
7 al, huic si placemus. — *! αγνοίας. 


47. ?* Matth. vi, 12, 14. 7t 


66 f. impetrans. 
7! [ Petr. ii, 14. 
om. xiy, 10, 12 et II Gor. v, 10. 


68 διαθολικῆς. — Gal. νι, T. 
4 II Cor, viit, 21 ; Rom. xu, 


k 


€ [ Tim. vi, 7. 
*3 1 Cor. vi, 9. 10. 


1019 


5. POLYCARPI NX ARTYRIS 


1020 


ΥΠ. «Omnts enim ααὶ non confitetur Jesum Chri- A ut abstineatis ab avaritia, et sitis casti et veraces. 
« Abstinete vos ab omni malo 8. » Qui autem in his 
non polest se gubernare, quo modo alii pronuntiat 
hoc ? Si quis non abstinuerit se ab avaritia, ab ido- 
lolatria coinquinabitur 09, et tanquam inter gentes 
judicabitur. Qui autem ignorant *! judicium Do- 
mini ? « An nescimus, qui sancti mundum judica- 
bunt ?1? » sicut Paulus docet. Ego autem nihil tale 
sensi in vobis, vel audivi, in quibus laboravit beatus 
Paulus, qui estis in principio epistole ejus **. De 
vobis etenim gloriatur in omnibus Ecclesiis, que 
Deum sola tunc cognoverant ; nos autem nondum 
noveramus (6). Valde ergo, fratres, contristor pro 
illo et pro conjuge ejus,quibus det Dominus poni- 
tentiam veram' **. Sobrii ergo estote et vos in hoc, 
et non sicut inimicos tales existimetis, sed sicut 
passibilia membra et errantia eos revocate, ut om- 
nium vestrum corpus salvetis. Hoc enim agentes, 


stum in carne venisse, hic Antichristus est ?*; » et 
qui non confitetur martyrium crucis, ex diabolo 
est ; et qui deviaverit eloquia Domini ad propria 
desideria, et dixerit neque resurrectionem, neque 
judicium esse ; hic primogenitus est Satans. Pro- 
pter quod relinquentes vanitatem multorum, et fal - 
sas doctrinas, ad illud quod traditum est nobis a 
principio verbum revertamur.Sobrii simus in ora- 
tionibus ?8, jejunia tolerantes ; et supplicationibus 
petentes omnium perspectorem Dominum, « ne nos 
inducat in tentationem ?*; » secundum quod dixit 
Dominus : « Spiritus quidem promptus est, caro 
autem infirma 9», » 

VIII. Indeflcienter ergo toleramus propter spem 
nostram et pignus justitie, quod est Jesus Chri- 
stus ; « qui sustulit peccata nostra in corpore suo 
super lignum ; qui peccatum non fecit,necinventus 
est dolus in ore ejus *!, » sed propter nos omnia 
sustiuuit, ut vivamus in ipso. [mitatores ergo effi- 
ciamur tolerantiem ejus : et, si passi fuerimus pro 
nomine ejus, glorificemus eum.lloc enim nobis in- 
dicium posuit de seipso; et nos hoc credidimus. 

IX. Rogo igitur vos omnes insistere verbo justi- 
tie et patienti, quam et oculata flde vidistis,non 
solum in beatissimis illis Ignatio et Zozimo et Rufo, 
'sed et in aliis qui ex vobis sunt, et in ipso Paulo, et 
ceeteris apostolis : confidentes quia hi omnes non in 
vacuum cucurrerunt 53, sed in fide et justitia ; et ad 
debitum sibi locum a ** Domino, cui et compassi 
sunt, abierunt ; quia non hoc seculum dilexerunt, 
sed eum qui pro ipsis el pro nobis mortuus est. et 
a Deo resuscitatus. 

X. In his ergo state, et Domini exemplar sequi- 
mini ; flrmi in fide et immutabiles, fraternitatis 
amatores, diligentes invicem, in veritate sociati: 
fnansuetudinem Domini alterutri presstantes **,nul- 
lum despicientes. Cum potestis benefacere, nolite 
differre : quia « eleemosyna de morte liberat 95. » 
Omnes vobis invicem subjecti estote ; « conversa- 
tionem vestram irreprehensibilem habentes 96 in 
gertibus *' ; » ut ex bonis operibus vestris et vos 
laudem accipiatis,et Dominus in vobis non blasphe- 
metur. « Va autem illi, per quem nomen Domini 
blasphematur **, » Sobrietatem ergo doceteomnes, 
in qua et vos conversamini. 

XI, Nimis contristatus sum pro Valente, qui pre- 
sbyter factus est. aliquando apud vos; quod sic 
ignoret is locum qui datus est ei. Moneo itaque vos 

7 I Joan. w, 3. 
Πρρ. 1, 16. ** al. cum.  ** al. presentantes. 
8 Isa. Lr), ὃς |. Iguat. ad Trail. 8. 


*: | Gor. vi, 2. Philipp. |. 
n1. ο I Tim. 1, 2. 3 Matth. v, 4. * f nobis. 


(6) In omnibus Ecclesiis, qua Deus sole tunc 
cognoverant ; nos autem nondum noveramus. Per nos 
Polycarpum intelligit Usserius. Ego Smyrnenses. 
Vide cap. 3. Cor. — Nos autem nondum noveramus. 
Vixisse bis verbis se innuit, cum suas Paulus ad 
Meclesias scripsit epistolas, licet nondum Christo 
nomen dedisset. Α quo tempore, cum ad.annum 


D 


15] Petr. iv, 7. Ἱ Matth. vi, 19. 
56 Tob. χι, 9. 
59 | Thess. v, 22. 


vos ipsos «diflcatis. 


XII. Confido enim vos bene exercitatos esse in 
sacris litteris, et nihil vos latet, mihi autem non 
est concessum modo. Ut his Scripturis dictum est : 
« Irascimini, et nolite peccare 9*5. » Et ; « Sol non 
occidat super iracundiam vestram *9. » Beatus 
qui meminerit ?', quod ego credo esse in vobis. 
Deus autem et Pater Domini nostri Jesu Christi,et 
ipse sempiternus Pontifex, Dei Filius, Christus Je- 
sus, &diflcet vos in flde et veritate, etin omni man- 
suetudine, et sine iracundia, et in patientia et lon- 
ganimitate et tolerantia et castitate ; et det vobis 
sortem et partem inter sanctos suos,et nobis vobis- 
cum, et omnibus qui sunt sub celo, qui credituri 
sunt in Dominum nostrum Jesum Christum et in 
ipsius Patrem, « qui resuscitavit eum a mortuis? » 
Pro omnibus sanctis orate. Orate etiam pro regi- 
bus et potestatibus et principibus *?, atque pro 
persequentibus et odientibus vos !, et pro inimicis 
crucis ; ut fructus vester manifestus sit in omnibus, 


ut sitis in illo perfecti. 


XIII. Scripsistis mihi 
et vos et Ignatius, ut si 
quis vaditad Syriam, de- 
feral litleras meas, quas 
fecero ad vos, si habue- 
rimus tempus opportu- 
num, sive ego, seu lega- 
tus quem misero pro vo- 
bis. (7) Epistolas sane 
Ignatii, qu:e transmissee 
sunt vobis * ab eo, et 


50 Matth. xxvi, 41. 


δι [ Petr. n, 24, 22, 
*6 al. considerantes. 
5 Ephes. v, 5 ; Col. tir, 5. 
* gl. vestram. Ὁ Psal. iv, 5. 9*9 Ephes. iv, 26. ?' al. crediderit. 


Apud Rusebium, Hist, 
eccl. ut, 36. — Ἔγραφατι 
pot xai ὑμεῖς xai Ἰγνὰ, 
τιος, ἵνα ἐαν τις ἀπέρχη. 
ται εἷς Συρίαν, καὶ τὰ 
παρ ὑμῶν (Nicephorus 
cap. 19, ἡμῶν) ἀποκομί, 
σι γράμματα᾽ ὅπερ ποιή, 
σω (B), ἐάν λάδω καιρὸν 
εὔβετον, εἴτε ἐγὼ, εἴτε ὅ, 
πέµψω πρεσθεύσοντα καὶ 


55 phi. 
V! [ Petr. ii, 12. 
*! al. Quis ignorat. 
99 Ga], 


vsque Christi 169, quo martyrium subiit, vitam ille 
produxerit ; admodum longevum illum fuisse ne- 
cesse est. de quo in. Presloquio, Smyrneorum de 
excessu ipsius Epistole prefixo, diximus. Ussxa. 
(7) Photius, Biblioth , cod. 126. 
(8) Τὰ παρ ὑμῶν ἀποχομίσῃ γράμματα, ὅπερ 
ποιήσω. Pro ὑμῶν, in Nicephoro et quibusdam Eu- 


1021 EPISTOLA AD 


alias quantascunqueapud περὶ ὑμῶν. Τὰς ἐπιστολὰς 
nos habuimus, transmi- ]γνατίου τὰς πεµφθείσας 
simus vobis, secundum ἡμῖν ὑπ'αὑτοῦ (9), xai 
quod mandastis : qus a2À)Àaq ὅσας s"yojav map 
suntsubjecte huic epi- ἡμῖν (10), ἐπέμψαμεν 
stole, ex quibus magnus ὑμῖν, καθὼς ἐνετείλασθε- 
vobis erit profectus.Con- αἵτινες ὑποτεταγμέναι el- 


Et de ipso Ignatio (11), ut supra in fine epistolas. 


PHILIPPENSES 


cl τῇῃ ἐπιστολῆ ταύτη' ἐξ tinentenim fldem,patien" 
dv μεγάλα ὠφεληθῖναι tiam et omnem «difica- 
θυνήσεσθε. εριεχουσι tionem ad Dominum no- 
γὰρ πίστιν καὶ ὑπομονὴν, strum pertinentem. 

καὶ πᾶσαν οἰκοδημὴν τὴν 

εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν ἀνί- 

κουσαν. 





MONITUM IN SUBSEQUENTIA FRAGMENTA. 
(GarLAND., Vet. Patr. Biblioth:, I, Proleg., p. αυ.) 


I. Exstant fragmenta V Responsionum Capitulo- À mentaquorum maximam partem vetustas consum- 


rum S. Polycarpi Smyrnensis episcopi, qua circa 
seculi vy medium Victor Capuanus e Graco Latine 
reddita, Catenz in 1v Evangelia intexuit. Ea pri- 
mus edidit Parisiis 1575 Franciscus Feuardentius 
in calce Adnotationum ad Irenai lib,ur,cap. 3, ex 
ms. codice Virduni reperto ac vetustissimis chara- 
cteribus exarato, ut ipsemet testatur.Eadem dein- 
ceps evulgarunt Halloixius (12), Usserius (13) 
aliique. 

De horum fragmentorum sinceritate, varia cir- 
cumfertur virorum eruditorum sententia. Tanquam 
legitima videtur agnoscere Grotius(14*, dum exci- 
tans Polycarpum interprete Victore Capuano, inte- 
grum fragmentum v exscribit. Neque aliter illu- 
stris Huetius (15) : siquidem inter antiqua monu- 


sebii exemplarib. legitur ἡμῶν, quod et Rufinus 
secutusfuisse videtur,cum reddidit,«deferat litteras 
ad vos, » et Polycarpi vetus interpres cum vertit : 
« Deferat litteras meas,quas fecero ad vos;»ita enim 
illud, ὅπερ ποιήσω, exprimere volebat : quod non 
animadvertens Jacobus Faber,»quas et dedero ad 
vos,» hic substituit; contra manuscriptorum fidem. 
Ubi tamen et nostrum hunc Polycarpi et Eusebii 
interpretem Rufinum deceptum fuisse apparet,de 
litteris ad Philippenses deferendisista accipientem 
cum ad Antiochenos danda littere intelligantur ; 
vel ab ipsis Philippensibus, si παρ ὑμῶν, vel a Po- 
lycarpo, et Smyrnieis suis, si παρ" ἡμῶν hic legen- 

uin fuerit ; quod posterius ex Ignatii verbis illis, 
in Epistola ad Smyrnzos, firmamentum accipit: 
"O ἔφανη µοι ἀξιον, τοῦτό ἐστιν, ὥστε πἐμψαι τινὰ 
τῶν ὑμετέρων µετ'ἐπιστολῆς, ἵνα συνδοξάσῃ τὴν xxcà 
Θεὸν αὐτοῖς γενομένην εὐδίαν. « Quod mihi dignum 


factu est visum, hoc est : ut aliquem vestrum mit- (j posse 


tatis cum Epistola (ad Antiochenos videlicet in Sy- 
ria),ut una cum illis glorificet Deum de tranquil . 
tate, quam in Deo consecuti sunt. » Usskan. 

(9) Τὰς ἐπιστολὰς Λ᾿γνατίον τὰς πεµοθείσας 
ἡμῖν ὑπ' αὐτοῦ. lta locum hunc citant Eusebius, 
Nicephorus, et Graecus Actorum [Ignatii scriptor 
anonymus : quam legitimam esse lectionem,agno- 
scit etiam Daronius, pro «ua vetus Latinus Poly- 
carpi interpres hic habet : « Epistolas Ignatii,qua 
transmisse sunt vobis ab eo, » ubi illud, » ab eo» 
(Greco ὑπ᾽αὐτοῦ respondens)ex Magdalenensis col- 
egii exemplari restituimus ; quod alii codices in 
«habeo » transmutarunt. lv. 

(10) Kai ἂλλας ὅσας εἴχωμεν map' ἡμῖν. Vide 
nostram de Ignatii et Polycarpi scriptis disserta- 
tionein, cap. 2. 1n eo vero quod sequitur : Ἐξ ὧν 
μεγάλα ὠφεληθῆναι δυνήσεσθε, anonymus martyrii 
B. Ignatii descriptor legit ὠφεληθγήσεσθε, quomodo 
et vetus Polycarpi interpres reddidit : «Ex quibus 


psit,recenset etiam Responsionum Polycarpi librum, 
unde quinque illa fragmeuta que a Feuardentio 
edita sunt, Latine reposuit Victor Capuanus. Ita 
quoque Georgius Bullus (16) qui ex aliis Polycarpi 
EpistolisIreneo memoratis qua interciderunt,esse 
desumpta ejusmodi fragmenta non aspernanda, 
omnino verisimile arbitratur : adeo ut ex eorum 
tertio, velut Polycarpiano, de Filii τῷ ὁμόουσίῳ ar- 
gumentum depromat. 

II. Dubitant vero alii, quos inter Halloixius et 
Usserius. Et ille quidem nonnulla forte iis frag- 
mentis assuta existimat ; cujusmodiest illud,quod 
sub finem secundi occurrit : Legitur et in dolio 
ferventis olei, pro nomine Christi, beatus Joannes 


D fuisse demersus. « Neque enim, inquit, Polycarpus, 


magnus vobis erit profectus. » Ip. — uu 

(14) Et de ipso Ignatio, etc. Hujus ita in Biblio- 
theca sua,de Polycarpi hac ad Philippenses Epistola 
agens, meminit Photius : Λέγει xat τὰς ἐπιστολὰς 
αυτοῖς Ἰγνατίου τοῦ Θεοφόρου ἀπεσταλχέναι, καὶ 
αἰτεῖται ἀναδιδαχθῖναι παρ αὐτῶν, «t τι περὶ ἐχεί- 
νου διακούσαιεν. « Dicitet epistolas Ignatii Theo- 

hori ad eos se misisse ; peutque ab illis, si quid 

e eo inaudierint, edoceri. »In Halloixii tamen edi- 
tione verba ista sunt omissa : que docent circa an- 
num Dom. 106, eodem videlicet tempore, quo 8 
Syria ad martyrium Romam abductus est Ignatius 
scriptam a Polycarpo istam fuisse epistolam, « in 
qua, inquit idem Halloixius, cum color et linea- 
menta. quibus eam Irenzsus, Eusebius, et Photius 
describunt,reperiantur ;quin ipsius martyris ger- 
mana sit, dubitari non potest.Nam et forma l[idei 
ejus, atque prexdicatio veritatis(quam Ireneusinde 

addisci admonet),clare in ea elucet ; et testi- 
monia,que illic citari e priore Petri Epistola Euse- 
bius docet, multa comparent : et frequentes com- 
monitiones cum perspicuilate sermonis atque sim- 
licitate,juxtaecclesiasticam interpretandilormam 
quibus eam abundare Photius profitetur!, passim 
sese offerunt atque ostentant : ita ut ad perfectam 
ejus recognitionem vix desiderari amplius quid- 
quam possit. » Haec ille. In Datino vero codice D. 
Alexandri Pelavi, tota Epistola ita concluditur: 
« Incolumes estote in Domino Jesu Christo,et gra- 
tia ipsius cum omnibus vobis. » Ip. 

(12) Halloix., Vit. PP. orient., tom. I, p. 322. 
(13) Usser. in Append. Ignat, post Smyrn.epist. 
Ju Grot. in Joan. xvn, 4. Critic. sacr. tom. VI, 
col. 289. 

(19) Huet. De inlerpr. lib. π. 


p. 195. 
q8) Bull Defens, fid. Nic., sect. n, cap. 3. 8 7, 


cap. 7, 8 2, 


1039 


κε ga vaa. 


1023 


5. POLYCARPI MARTYRIS 


1024 


qui omnia a B. Joanne acta,tanquam ejus discipu- À gravius, accedamus, quod in fragmento secundo 


lus, vel videbat ipse, vel ex eo audiebat, vel ex co- 
mitibus addiscebat, scripsisset, legitur, quasi sci- 
licet, id non aliunde quam ex libris sciret ; sed po- 
tius simpliciter atque absolute dixisset : ldem 
Joanne in dolio ferventis olei, Christi nomine de- 
mersus fuit : quod longe majorem vim haberet, 
quam istud legitur.Est enim haec vox de rebus ante 
nostra tempora preeteritis,non vero de iis que no- 
stra memoria,nobisque viventibus et fere videnti- 
bus, circa amicos nostros et magistros accidunt. » 
Hac Halloixius. Et recte sane. Hinc locus ille vel 
ex Tertulliano (17), vel ex Hieronymo qui ab hoc 
scriptore Africano eam narrationem accepit (18), 
videtur adjectus. Quid vero si membrum illud, ab 
aliena manu ore codicis Graeci quo usus est Victor 
additum, interpres exinde aliud agens in suam 
versionem intulerit? Quid si librarius, Catenam 8 
Victore Latine redditam exscribens, atque idem 
membrum quod aliquis eruditus margini adjecerit, 
perlinere ad suum textum existimans, in suum 
exemplar conjiciendum putarit ? 

Aliud insuper censura notandumin his fragmen. 
tisdelexisse sibi videtur Usserius, eorumque au- 
. €etorem ἀχυρολοχεῖν pronuntiat, dum in quinto 
Christum crucis vexillum conscendisse scribit.«Nam, 
ait, gestari quidem vexillum crucis non semel au- 
divimus ; sed conscensum a Christo fuisse vexillum 
illud, nullibi adhuc invenimus. » At hoc demum 
tanti non est, utea de causa fragmenta illa penitus 
rejicienda quis jure definiat.Nullam certe ἀχυρολο- 
γίαν ibidem advertit Grotius vir summus. Quid 
porro si Greece scripserit σημεῖον Polycarpus, cru- 
cem intelligens, atque huic voci verbum consenta- 
neum aptarit? Sic sane locutus est Barnabas in 
Epist. cap. 12. Sic item Ignatius in Epist. ad 
Smyrn. cap. 1, ubi phrasin atpetv σύσσημον 
usurpat S. Martyr : σύσσημον, inquam, quod 
Hesychio et Suide est σημεῖον. Hoc itaque for- 
tasse imitatus sanctus Smyrnensis antistes, pari 
loquendi ratione usus fuerit, quam minus apposite 
reddiderit vetus interpres. 

Verum, his missis, ad illud potius, οἱ quidem 


(17) Tertull. De Przscript., cap. 36. 

(18) Hieron. adv. Jovin., lib. 1, cap. 26. 

(20) Tillem. Mém. eccl., tom. II, p, 645, not. 4. 
(20) Pind. Nem. od. x, 59. 


notat Tillemontius [19) ; ubi fertur Jacobus Joan- 
nis frater, novissimus martyrio sublatus; qui tamen 
primus inter apostolos pro Christo sanguinem fu. 
disse perhibetur : ut proinde sententia ejusmodi 
Polycarpo prorsus indigna videatur. Verum ne ista 
quidem objectio negotium ullum facessere com- 
peritur ; Agesis, fac demum, in suo textu ἔσχατον 
legisse interpretem ; quam quidem vocem obvio 
sensu acceptam, novissimum Latine reddendam 
duxerit ; an ideo statim erroris arguendus Frag- 
mentorum auctor ? Imo vero ille rectissime scri- 
pserit, Jacobum ἔσχατον martyrio consumptum,ea- 
que vox vertenda fuerit primum, non autem novis 
simum. Vadem ultro hic sese mihi o(Tert Ilesychius: 
"Eex*atow — πρῶτον. Glossam Hesychianam con- 
firmaturus eruditus Abreschius in Miscell. Pinda- 
rum excitat sic loquentem (20) : 


ἁμιλλὰται περὶ 
Ἐσχάτων ἀέθλων πορυφαίς 


Videsis praestantem Hesychii editionem, a cl. 
Joanne Alberti adornatam (21). Ex quibus libet, 
horum fragmentorum auctoritati parum aut nihil 
officere qua objiciuntur ; eaque demum ut vim 
haberent aliquam, e Greco potius textu quam ex 
versione essent definienda. 

Ceterum si quid adbuc animadvertere liceat, 
putaverim equidem fragmenta illa esse Responsio- 
num excerpta, ut fert quidem inscriptio, quas Po- 
lycarpus, a suis interrogatus,sive praesentibus sive 


C absentibus,edere consueverat; quzeque proinde ab 


aliquo vel auditorum vel eorum quibus ejus epi- 
stole inscribebantur, deinceps exceptee fuerintac 
litteris tradite. Siquidem beatus ille antistes ple- 
rumque sedens disserebat, atque ad populum sermo- 
nes habebat : : Καθεζόμενος διελέχετο, καὶ τὰς διαλέ- 
ξεις ἐποιεῖτο πρὸς τὸ πλῆθος, ut nos edocet Ire- 
naus αὐτόπτης (22) ; qui et ipsum ad quosdam er 
fratribus epistolas missitasseibidem refert.Accedit, 
fragmenta illa seculi apostolici genium exprimere, 
eamque simplicitatem sapere quam ipsamet Poly- 
carpi Epistola spirare dignoscitur. 


(24) Hesych. edit. Alb. tom. I. col. 1&75, not. |. 
(22) Iren. epist. ad Florin., apud Euseb., H. δ., 
lib. v, cap. 20. 


FRAGMENTA 


1026 





FRAGMENTA 


E RESPONSIONUM CAPITUL'!S S. POLYCARPO ASCRIPTIS, 


Victoris episcopi Capuani Cateno in 1v. Evangelistas inserta. 


15 Dominum dixisse testatur *, quod A inspiratione divina prophetavit, ipse a Moyse hoc 


:ribit Adam locutum fuisse boc modo: 
ic os ex ossibus meis, et caro ex carne 
pter hoc relinquet homo patrem et ma- 
etc. Sed concordant Domini verba cum 
nonibus ; qui Ádam praebens officium, 


dixisse refertur. Deus vero qui per inspirationem 
divinam in corde Adam ista verba formavit, ipse 
Pater ἃ Domino recte locutus fuisse refertur. Nam 
et Adam hanc prophetiam protulit; et Pater qui 
eum inspiravit, recte dicitur protulisse, 


Ίαν, ad hzc verba Christi : « Calicem meum bibetis, etc. (Matth. xx, 23.) 


usmodi potum, signiflcat passionem. Et 
Juidem novissimum martyrio consum- 
| fratrem vero ejus Joannem transiturum 
artyrio : quamvis etafflictiones plurimas, 
oleraverit;sed preparatam martyrio men- 
stus martyrem judicavit 5. Nam apostolus 
Quotidie (inquit) morior *: » dum impos- 


sibile sit quotidie mori hominem ea morte, qua 
semel vita hac finitur. Sed quoniam pro Evangelio 
ad mortem jugiter erat preparatus, se mori quo- 
tidie sub ea significatione testatus est. Legitur et 
in dolio ferventis olei, pro nomine Christi, beatus 
Joannes fuisse demersus. 


IngM, De initio Evangelisi secundum Marcum. 


ibiliter evangeliste principiis diversis u- B incipit : ut ejus filii miraculo nativitatis, et tanti 


amvisuna eademque evangelizandi eorum 
intentio. Μαίίπσας, ut Hebraeis scribens, 
6 Christi ordinem texuit : ut ostenderet, 
istum descendisse progenie, de qua eum 
m universi prophet: cecinerant.Joannes 
Ephesum constitutus,qui legem tanquam 
1s ignorabant, ἃ causa nostri» redemptio. 
'elii sumpsit exordium : qua causa ex 90 
[uod Filium suum Deus pro nostra salute 
arnari. Lucas vero a Zacharia sacerdotio 


predicatoris officio, divinitatem Christi gentibus 
declararet. Unde et Marcus antiqua prophetici my- 
sterii competentia adventui Christi declarat; ut non 
nova, sed antiquitus prolata ejus praedicatio pro- 
baretur. Aut per hoc evangelistis cure fuit, eo uti 
prooemio, quod unusquisque judicabat auditoribus 
expetere. Nihil ergo contrarium reperitur,ubi licet 
diversis scriptis, ad eamdem tamen patriam per- 
venitur. 


IV. 


Iprx, in illud : « Noli vocare amicos tuos, sed pauperes et debiles, » etc. (Luc. xiv, 12.) 


it, non amicos, sed infirmos quosque vo- (] amicos, arbitror, intelligi hoc loco debemus illos, 


| prandium. Quod si claudus aut quilibet 
,amicus, sine dubio talis pro amicitia 
st rogandus ; unde ipsa quasi videntur se 
'e mandata. Nam si non amici,sed claudi 
int invitandi, ipsosque quoque amicos 
ingat, nequaquam rogare debemus. Sed 


i. xix, 5... * Gen. i. 24. 5 Act. ΧΙ, 2, 


quos pro mundi hujus terrena consideratione dili- 
gimus, non pro divinse contemplationis intuitu. Hi 
sunt igitur amici relinquendi. Denique, ideo debi- 
lium exempla proposuit,quos pro nullius possumus 
appetere necessitate negotii, nisi tantum profructu 
retributionis sterne. 


6 I Cor. xv, 34. 


8. POLYCARPI MARTYRIS FHAGMENTA. 
V. 


Ipew, in illud : « Opus consummavi, quod dedisti mihi ut facitam. » (Joann. xvn, &.) 


1027 1028 


Quomodo opus salutis humane adimplesse com- A nerands passionis insignia adire decreverat, jure 
memorat, cum necdum crucis vexillum conscende- — se opus perfecisse significat, etc. 
rat ? Sed definitione voluntatis, de qua cuncta ve- 


VI-VII. 


Spicilegium Solesmense (23), t. I, p. 266. Ex codice olim Sangermanensi Sub n. 60, nunc in bibliotheca 
nuper Regía Parisiensi sub n. 838 asservato, s:culi plus minus decimi, titulum hunc prz se ferente: 
Expositum Johannis Romanz Ecclesi diaconi in Genesim. — « Hac ex libro Responsorum frustula, inquit 
« doctissimus Editor Spictlegii Solesmensis (Proleg. p. n) preclare confirmant sinceritatem quinque alio- 
« rum fragmentorum ejusdem libri quae primus edidit Feuardentius ad calcem adnotationum in Ire- 
« nazeum. Collata enim codicis nostri inscriptione : In libro Responsorum capitula xxi, cum titulo codicis 
« Feuardentii : Ez Responsione capitulorum sancti Polycarpi, simulque altero per alterum correcto, autu- 
« mavi eumdem esse Polycarpi, forsitan discipulis interrogantibus respondentis librum seculo τι adhuc 
« exslantem ; nostra vere desumi e capitulo 21, totumque opus inscriptum fuisse : Liber Responsorum 
« S, Polycarpi Smyrnensis episcopi et martyris. » 


« S. Polycarpus cuidam discipulo, ex more veterum, magistrum sciscitanti de hominis opificio, res- 
pondet in homine primigenio coaluisse, plasmante Deo, quatuor elementa ; mulierem vero ex pulvere 
e£ costa in Ecclesie typum efformatam ». 


I.« Formavit igitur Dominus Deus hominem delimo B aque» ; dehinc etiam ignis ex siccitate qus ei ter- 
terree (Gen n, 7). reque communiter inest. 


II. « Cumque obdormisset, tulit unam de costis 
ejus οἱ replevit carnem bro ea, et ediflcavit 
Dominus Deus costam » (Gen. it, 24). 


Victor (2&) episcopus Capusm in libro Raespomso- 
rum, capitulo vigesimo primo,secundum Hebremam 


translationem. un . 
Nos nascimur (26), quia ille ex alia natura pro- 


ducitur ; mulier ex costa jam hominis facti, nos 
autem ex semine. Quare tria colliguntur esse prin- 


Refert Scriptura divina quod humanum corpus 
assumpto Deus limo terre plasmaverit; quo limo 


nomine (25) humidam voluit significari substan- 
tiam. Ergo duo elementa evidenter ostendit, terre 
simul et aque. Sed ex horum quibusdam qualita- 
tibus reliqnorum duorum introducitur intellectus, 
id est aeris ex humore qui communis est ei, et 


cipia hominum creandorum : pulvis, costa et se- 
men. Et causa lateris sui, id est uxoris, Adam de 
paradiso projicitur. Et sacramento lateris Christi, 
de quo manavit sanguis martyrii et aqua baptisma 
tis, Ecclesia recipit paradisum. 


(23) « Spicilegium Solesmense,complectens sanc- (; mensi opem conferentibus. Parisiis, ap. Firmin 


torum Patrum scriptorumque ecclesiasticorum 
anecdota hactenus opera, selecta e Grecis Orien- 
talibusque et Latinis codicibus, pubiici juris facto, 
curante Domno J. B. Θιταα, O. S. B. monacho e 
congregatione Gallica, nonnullis ex abbatia Soles- 


Didot fratres. » MDCCCLII, in-4. 
(2&) Inseritur fragmentum illud in cod.,fol. 13 :ὃ). 
(25) Quo limo nomine Appositionis casu, Latinis 


et Grecis familiari. 


(26) Exstat locus ille in cod. fol. 18 (b). 


1029 





ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΑΙΩΝ 


EPIST. ECCLESIE SMYRN. ΡΕ MARTYRIO S. POLYCARPI 


1030 





ΒΚΚΛΗΣΙΑΣ 


ΠΕΡΙ MAPTYPIOY 


TOY ΑΓΙΟΥ IIOAYKAPIIOY 
ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ὁ 


ECCLESLE SMYRNENSIS 


DE 


MARTYRIO SANCTI POLYCARPI 


EPISTOLA CIRCULARIS 


H ᾿Εχκλησία τοῦ θεοῦ, ἡ παροικοῦσα Σμύρναν (29), Α Ecclesia Dei quae Smyrne peregrinatur, Ecclesie 


τῇ ᾿Ἠκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ τῇ παροικούσγ ἐν Φιλο- 
μηλίῳ (30), καὶ πάσαις ταῖς κατὰ πάντα τόπον 
τῆς ἁγίας καὶ καθολικῆς Ἐκκλησίας παροιχίαις 
(31). ἔλεος, εἱἰρήνη καὶ ἀγάπη ἀπὸ θεοῦ Πατρὸς 
xai τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ πληθυν- 
θείη, 


Dei αυ Philomelii peregrinatur, et. omnibus 
ubique terrarum sancte et catholice Ecclesie 
pareciis: misericordia, pax et charitas a Deo 
Patre et Domino nostro Jesu Christo multipli- 
cetur. 


I. De martyrio Polycarpi et sociorum scribimus. 


Ἐγράψαμεν ὑμῖν, ἀδελφοὶ, τὰ κατὰ τοὺς papto- 
ρήσαντας, καὶ τὸν µακάριον Ιολύκαρπον, ὅστις ὥσ- 
περ ἐπισφραγίσας τῇ µαρτυρίᾳ αὐτοῦ κατέπαυσε 
τὸν διωγµόν. Σχεδὸν γὰρ πάντα τὰ προάγοντα ἐγέ- 
νετο, ἵνα ἡμῖν ὁ Κύριος ἄνωθεν ἐπιδείξῃ τὸ κατὰ τὸ 
ΒΕὐαγγέλιον μαρτύριον. Περιέμενεν γὰρ, ἵνα παρα- 
δοθᾷ, ὡς καὶ ὁ Κύριος, ἵνα μιμηταὶ ἡμεῖς αὐτοῦ 
γενώµεθα, μὴ µόνον σκοποῦντες τὸ καθ) ἑαυτοὺς, 
ἀλλὰ xai τὸ κατὰ τοὺς πέλας. ᾽Αγάπης γὰρ ἀληθοῦς 
καὶ βεθαίας ἐστὶν, μὴ µόνον ἑαυτὸν θέλειν σώζεσθαι, 
ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἀδελφούς. 


Scripsimus vobis, fratres, de martyribus et de 
beato Polycarpo, qui martyrio suo, velut signaculo 
quodam, persecutioni flnem imposuit. Fere enim 
cuncta, que preecesserunt, ideo evenerunt,ut nobis 
Dominus desuper ostenderet martyrium, Evangelio 
congruum. Exspectavit enim tradi, sicut et Domi- 


6 nus, ut et nos ipsius essemus imitatores,non solum 


nostra considerantes, sed et ea, que ad proximos 
pertinent. Charitatis enim vers ac solides est, non 
modo se ipsum velle servari, sed etiam omnes fra- 
tres. 


II. Martyrum mira constantia. 


Μακάρια plv οὖν xal γενναῖα τὰ μαρτύρια πάντκ τὰ 
κατὰ τὸ θέληµα τοῦ θεοῦ γεγονότα. Ast γὰρ (23) εὖλαθε- 
στέρους ἡμᾶς ὑπάρχοντας, τῷ θεῷ τὴν χατὰ πάντων 
ἐξουσίαν ἀνατιθέναι (33). (34) Τὸ γὰρ γενναῖον αὐτῶν 


(28) Cfr. Neander, Kirchen Gesch. t. Ἱ, p. 107, 
sqq. et Euseb. Hist. eccl. lib. iv, c. 15. 

(29) Vide que ad epist. 1 Clem. ad Corinth. c. 1, 
not. 3 adnotavimus. 

(30) Ita legendum cum cod. Vindob., cum vet. 
int. et Euseb. Histor. eccl. iv, 15.Reliqui codd. Φιλα- 
θελοἰφ, Jac. Philomelium est urbs Phrvgise. 

( 3) Cfr. Ign. ad Smyrn. c. 8. 
(32) Ita Jacobsonus e codice Vindob. Male Editi: 


Beata et generosa fuerunt cuncta martyria, que 
juxta voluntatem Dei evenerunt. Cum enim nos 
religiosiores simus, Deo omnium rerum pote- 
statem ascribamus oportet. Quis enim generosita- 


καὶ γάρ, sensu plane nullo. Cotelerius e conjectura 
χρή ad oram libri posuerat. Sensus est : « Cum Dei 
voluntate omnia regantur, etiam Polycarpus et 
socii juxta divinam voluntatem martyrio suat co- 
ronati. » 

(33) lta Jacobsonus, qui multis locis textum e 
codice Vindobonensi emendavit. 

(3&) Probatur nunc, quod initio capitis dictum 
est, martyria illa fuisse beata et generosa. 


1031 


S. POLYCARPUS MARTYR. 


1032 


tem eorum et patientiam et erga Dominum chari- A xx! ὑπομονητικὸν καὶ φιλοδέσποτον τίς οὖκ Hv θαυ- 


tatem non admiretur, qui flagellis adeo lacerati, ut 
ad intimas usque venas et arterias corporis stru- 
cLura cerneretur, tamen sustinuerunt ; ita,ut etiam 
astantes miserarentur et plangerent, ipsi vero eo 
fortitudinis venirent, ut nemo illorum neque mur- 
muraret neque ingemisceret,omnibus ostendentes, 
quod martyres Christi hora ista qua torquebantur, 
extra carnem fuerint, aut potius,quod Dominus 
assistens cum ipsis esset collocutus ? Atque ad Chri- 
sti gratiam attendentes mundana tormenta sperne- 
bant, unius horw spatio se ab sterna pana redi- 
mentes.Frigidusque ipsis videbatur ignis crudelium 
carnificum. Pra» oculis enim habebant fugam illius 
ignis, qui eeternus est et nunquam exstinguetur, 
et oculis cordis respiciebant ad ea bona,que reser- 
vantur sustinentibus, « qua nec auris audivit nec 
oculus vidit, nec in cor hominis ascenderunt ', » 
qua vero a Domino monstrata sunt iis, utpote qui 
non homines amplius, sed jam angeli essent. Simi- 
liter qui ad bestias erant condemnati, graves cru- 
ciatus pertulerunt, super murices prostrati, va- 
riisque aliis tormentis excruciati, ut, si fleri po- 
tuisset, tyrannus eos assiduitate supplicii ad nega- 
tionem Christi adduxisset. 


III. Germanici constantia. 


Multa enim adversus illos diabolus machinatus 
est. Sed gratia sit Deo ; nam neminem iste vincere 
potuit. Fortissimus enim Germanicus eorum timi- 
ditatem constantia sua corroboravit ; quippe qui 
splendide cum bestiis pugnaverit. Nam cum pro- 
consul eum flectere vellet diceretque, ut suam ipse 
&tatem miseraretur, ille bestiam ultro ad se attra- 
xit eique vim intulit, cupiens velocius ex injusta et 
iniqua illorum hominum vita effugere. Exinde au- 
tem universa multitudo, fortitudinem pii ac reli- 
giosi Christianorum generis admirata, exclamavit : 
« Tolle impios ; Polycarpus requiratur ! » 


p.Xazisv ; 0t µάστιξι μὲν καταξανθέντες, ὥστε μέχρι τῶν 
ἔσω φλεθῶν καὶ ἀρτηριῶν τὴν τῆς σακρὸς οἰκονομίαν 
θεωρεῖσθα:, ὑπέμειναν, ὡς χαὶ τοὺς περιεστῶτας 
ἐλεεῖν καὶ ὀδύρεσθαι' τοὺς δὲ καὶ εἲς τοσοῦτον γεν- 
ναιότητος ἐλθεῖν, ὥστε pte γρύξαι µήτε στενάξαι 
τινὰ αὐτῶν, ἐπιδεικνυμένους ἅπασιν ἡμῖν, ὅτι év 
ἐχείνῃ τῇ 022 βασανιζόμένοι, τῆς σαρκὸς ἀπεδήμουν 
ol μάρτυρες τοῦ Χ2.στοῦ, μᾶλλον 6t, ὅτι παρεστὼς ὁ 
Κύριος ὠμίλει αὐτοῖς; Καὶ προσέχοντες τῇ τοῦ Χρι- 
στοῦ χάριτι τῶν κοσμικῶν κατεφρόνουν βασάνων, διὰ 
μιᾶς ὥρας τὴν αἰώνιον κόλασιν ἐξαγοραζόμενοι. Καὶ 
τὸ Tp Tw αὐτοῖς ψυχρὸν τὸ τῶν &nr, viv βασανιστῶν, 
Πρὸ ὀφθαλμῶν γὰρ εἶχον φυγεῖν τὸ αἰώνιον καὶ µη» 
δέποτε σθεννύµενον πῦρ, καὶ τοῖς τῖς καρδίας ὀφθαλ- 
μοῖς ἀνξθλεπον τὰ τηρούµενα τοῖς ὑπομείνασιν dya- 
θὰ, « ἃ οὔτε οὓς Ίκουσεν, οὔτε ὀφθαλμὸς εἴδεν, οὔτε 
ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου ἀνέθη, » ἐκείνοις δὲ ὑπεδεί- 
χνυτο ὑπὸ τοῦ Κυρίου, οἶπερ μηχέτι ἄνθρωποι, ἀλλ’ 
ἤδη ἄγγελοι ἦσαν. Ὁμοίως δὲ xal clo τὰ θηρία χρι- 
θέντες ὑπέμειναν (39) δεινὰς Χχολάσεις, κήρυκας μὲν 
ὑποστρωννύμενοι, xai ἄλλαις ποιχίλαις βασάνοις xo- 
λαφ.ζόμενοι, ἵνα, εἰ δυνηθείη ὁ τραννος διὰ τῆς 
ἐπιμόνου κολάσεως εἰς ἄρνησιν αὐτοὺς τρὲψῃ. 


Polycarpi mors postulatur. 


C µΠολλὰ v30 ἐμηχανᾶτο xav! αὐτῶν ὁ διάθολος. 


᾽Αλλὰ χάρις τῷ θεῷ' κατὰ πάντων γὰρ οὐκ Ίσχυσεν, 
'O và» γενναιότατος Γερμανικὸς (30) ἐπεῤἑώνννεν 
αὐτῶν τὴν δειλίαν διὰ τῆς ἐν αὐτῷ ὑπομονῆς' ὃς xal 
ἐπισήμως ἐθηριομάχησεν. Βουλομὲνοῦ γὰρ τοῦ ἀνθ- 
υπάτου πείθειν αὐτὸν (37), καὶ λέγοντος (38), τὸν 
ἡλικίαν αὐτοῦ κατοικτεῖραι, ἑαυτῷ ἐπεσπάσατο τὸ 
θηρίον προσθιασάµενος, τάχιον τοῦ ἀθίκου καὶ ἀνόμου 
βίου αὐτῶν ἀπαλλαγῆναι βουλόμενος. Ἑκ τούτου οὖν 
πᾶν τὸ πλῆθος, θαυμάσαν (39) τὴν Ὑενναιότητα τοῦ 
θεοφιλοῦς καὶ θεοσεθοῦς Ὑένους τῶν Χριστιανῶν, 
ἐπεθόησεν' « Aloe τοὺς ἀθέους ξητείσθω Ἱολύκαρ- 
πος. » 


IV. Quintus apostata. 


Quidam vero, nomine Quintus, 
qui nuper ex Phrygia advenerat, cum vidisset be- 
stias, timore perculsus est. Hic autem erat, qui se 
ipsum et alios quosdam impulerat, ut ultro acce- 
derent. Huic proconsul multis obsecrationibus per- 
suasit jurare ac sacrificare. Propter hoc igitur, 
fratres,non laudamus eos, qui sponte sese offerunt; 
quandoquidem non ita docet Evangelium. 


Ἱ [ Cor. 11i, 9. 


(33) Ita Jacobsonus e codd. Vindob. et Paris. In 
Editis pro ὑπέμειναν legitur χρόνον. 

(36) Ejus memoriam Jan. 19 Latinorum celebrant 
Martyrologia. Usskn. 

(37) Nomen proconsulis, Lucii Statii Quadrati, 
habes infra c. 24. 

i9) lta dedit Jacobsonus e cod. Paris. Editi: 

Υειν. 


natione Phryx, D — Etc δὲ, ὀνόματι Κέϊνντος, Φρὺξ, προσφάτως ἐληλν- 


θὼς ἀπὸ τῆς Φρυγίας, ἰδὼν, τὰ θηρία ἐδειλίασεν. 
Οὗὖτος δὲ ἦν ὁ παραθιασάµενος ἑαυτόν τε καί τινας 
προσελθεῖν ἑκόντας (40). Τοῦτον ὁ ἀνθόπατος, πολλὰ 
ἐκλιπαρήσας. ἔπεισεν ὀμόσαι καὶ ἐπιθύσαι. Διὰ τοῦτο 
οὖν, ἀδελφοὶ, οὐκ ἐπαινοῦμεν τοὺς προσδιδόντας ἔαυ- 
τούς (41). ἐπειδὴ οὐχ οὕτως διδάσκἑι τὸ Εὐαγγέ- 
λιον /42). 


(39) Ita Jac. e codd. Vindob. et Paris. reposuit 
pro vulg. 92op.áca«. 

(40) 1. e. « sponte se persecutoribus offerrent. » 

"m lta Jacobsonus. Editi : προσιόντας ἑαυθοῖς. 

(42) Jubet enim potius Evangelium, fugere ad 
aliam civitatem (Matth. x, 25; ita tamen ut, si 
fugere non liceat, mors constanter feratur. ΟΕΚ. 


1033 


EPIST. ECCLESIE SMYRN. DE MARTYRIO 8. POLYCARPI. 


1034 


VI. Polycarpi secessus et visio. 
Ὁ δὲ θαυμασιώτατος Πολύκαρπος, τὸ μὲν πρῶτον À Polycarpus autem, vir maxime admirabilis, pri- 


ἀκούσας obx ἐταλάχθη, ἀλλ᾽ ἐθούλετο κατὰ πόλιν 
µένειν' ol δὲ πλείους ἔπειθον αὐτὸν ὑπεξελθεῖν. Καὶ 
ὑπεξῆλθεν s'q ἁγοίδιον, οὐ μακρὰν ἀπέχον ἀπὸ τῆς 
πόλεως" καὶ διἐτοιθε (45) μετ ὀλίγων, νύκτα vai 
fuipaw οὐδὲν ἕτερον ποιῶν, fj πβοσευχόµενος περὶ 
πάντων, καὶ τῶν κατὰ τὴν οἰχουμένην Ἐκκλησιῶν' 
ὅπερ ἦν σύνηθες αὐτῷ. Καὶ π2οσευχόµενος ἐν ὁπτα- 
σίᾳ γέγονε πρὸ τριῶν ἡμερῶν τοῦ συλληφθῆναι αὖ- 
τόν" καὶ εἶδεν προτκεφάλαιον αὐτοῦ ὑπὸ πυρὸς κα- 
τακχιόµενον. Kai στραφεὶς εἶπεν πρὸς τοὺς συνόντας 
αὐτῷ προφητικῶς' « Aet µε ζῶντα καυθῆναι (44). » 


mum, re audita non turbatus, in urbe permanere 
volebat : plerique tamen ei persuaserunt, ut sece- 
deret. Et secessit in villam, non multum ab urbe 
dissitam ; ubi cum paucis mansit, diu noctuquenil 
aliud agens, nisi quod oraret pro universis et pro 
omnibus per orbem Ecclesiis; quod ipsi erat so- 
lemne. Et cum oraret, triduo antequam compre- 
henderetur, visio ei obtigit, viditque cervical suum 
incendio conflagrans. Et conversus ad socios pro- 
phetice dixit : « Oportet me vivum comburi. » 


VI. Polycarpus a servulo proditur, Herodes irenarcha. 


Kal ἐπιμενόντων τῶν ζητούντων αὐτὸν, µετέθη εἷς 
τερον ἁγρίδιον' καὶ εὐθέως ἐπέστησαν οἱ ζητοῦντες 
αὐτὸν. Καὶ μὴ εὐρόντες, συνελάθοντο παιδάρια δ7ο, 
Qv τὸ ἕτερον βασανιζόµενον ὡμολόγησεν, "Hv γὰρ 
xai ἀδύνατον λαθεῖν αὐτὸν, ἐπεὶ xal ol προδιδόντες 
αὐτὸν οἰκεῖοι ὕπῆρχον (&3) Καὶ ὁ εἰρήναρχος (46), 
6 καὶ κληρονόμος (47), τὸ αὐτὸ ὄνομα (48), "Ηρώδης 
ἐπιλεγόμενος, ἔσπευδεν εἰς τὸ στάδιον αὐτὸν εἶσαγκ- 
γεῖν' ἵνα ἐκεῖνος μὲν τὸν ἴδιον κλῆρον ἀἁπαρτίσῃ, 
Χριστοῦ Χκοινωνὸς γενόμενος οἱ δὲ προδόντες αὐτὸν 
τὴν αὐτοῦ (49) τοῦ '[o50a ὑπόσχοιεν τιµωρίαν | 


C 


Instantibus a;tem iis qui querebant eum, in 
aliam villam migravit ; et statim aderant explora- 
tores Cumque illumnon reperissent, duosservulos 
comprehenderunt, quorum alter, tormentis subdi- 
tus, confessus est. Impossibile autem erat latere 
ipsum, cum proditores domestici ejus essent.Iren- 
archa vero, vel cleronomus, quodidem munus est, 
nomine Herodes, in stadium illum ducere prope- 
rabat, ut hic sortem suam impleret,Christi consors 
factus ; proditores autem ejus Jude ponas sub- 
eant ! 


VII. Polycarpus a persecutoribus invenitur. 


”΄μχοντες οὖν τὸ παιδάριον, τῇ παρασχευῇῃ, δείπνου 
dpa, ἐξζλθον διωγμῖται καὶ ἰππεῖς, μετὰ τῶν σον- 
ἆθων αὐτοῖς ὅπλων, ε ὡς ἐπεὶ λῃστὴν τρέχοντες. » 
Καὶ ὀψὲὶ τῆς ὥρας συνεπελθόύντες (30), ἐκεῖνον μὲν 
£505» ἔν τινι δωματίῳ καταχείµενον, ἐν (04) ὑπερῴφ' 
κάκεῖθεν ἡλύνατο εἷς ἕτερον χωρίον ἀπελθεῖν, ἀλλ᾽ 
οὐκ ἐθουλήθη, εἰπώων' «Τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ (52) 
Ἱευέσθω 9. » ᾿Ακούσας δὲ αὐτοὺς παρόντας (53), καὶ 
καταθλὰς, δ:ελέχθη αὐτοῖς' θαυμαζόντων» τῶν παρόν- 
των tA ἁλιχίαν αὐτοῦ xxl τὸ εὐσταθὲς, καὶ ὅτι 
τοσαύὐτῃ σπου»δῇᾷ ἐχρήσαντο τοῦ συλληφθῆναι τοιοῦτον 
πρεσθύτην ἄνδρα (54). Εὐθέως οὖν αὐτοῖς ἐχέλευσε 
παχρατεθῖνα: φαγεῖν καὶ π͵εῖν &v ἐκείνῃ τῇ ὥρφ, ὅσον 
Ἂν βούλωνται΄ εξῃτήσατο δὲ αὐτοὺς, ἵνα δῶσιν αὐτῷ 
ὥραν πρὸς τό προσεύξασθαι ἀδεῶς. Τῶν δὲ ἔπιτρε- 
Φάντων, σταθεὶς προσπύξατο, πλήρης ὢν τῆς χάριτος 
τοῦ θεοῦ, οὕτως, ὥστε ἐπὶ δύο ὥρας μὴ δύνασθαι 
σ.ωπῖσαι, καὶ ἐκπλύττεσθαι τοὺς ἀκούοντας, πολλοὺς 
τε μετανοεῖν ἐπὶ τῷ ἑληλυθέναι ἐπὶ τοιοῦτον θεοπρε- 
πῆ πρεσθύτην. 

* Matth. xxvi, 55. ὃ Matth. vi, 10; Act. xxr, 14. 

(43) Ita Jacobsonus e cod. Paris. Editi ἔτριθε. 

(44) Ita Jacobsonus e codicibus Vindoh., Paris. 
et Barocc. Editi : χατακαυθῖναι. 

(43) "Hv γὰρ... mt eyov ex interpolatoris manu 
esse censet Dalrymplius. Jac. E 

(46) Irenarche munus erat, seditiosos homines 
et pacis publicae turbatores comprehendere. VALEs. 

47) kÀmpovópot sunt « magistratatus, » sorte 
electi. Cor. Mihi idem magistratus tum εἰρήναρχος, 
tum κληρονόμος vocatus fuisse videtur. 

( 48) Ὄνομα, ut ssepius, « munus, officium, ho- 
nor. » 

(40) Lege αὐτὴν. Jac. 


PaATROL. GR. V. 


C 


Habentes ergo puerulum,feria sexta, sub horam 
cane, egressi sunt persecutores et equites cum 
consuelis armis, «tanquam adversuslatronem pro- 
ficiscentes *. » Et. sub vespertinum tempus adve- 
nientes, illum in superiori cubiculo parve cujus- 
dam domus discumbentem invenerunt; unde in 
aliud predium abire poterat, sed noluit, dicens: 
« Fiat voluntas Dei?.» Cum vero eos astantes au- 
disset ac descendisset, cum eis collocutus est, 
mirantibus 118, qui aderant, etatem ejus et con- 
stantiam, quodque ipsi tanto studio usi fuerint ad 
hujusmodi virum senem comprehendendum.Statim 
nunc illa hora iis cibum et potum apponi jussit, 
quantum vellent; petiit autem ab illis, ut ipsi da- 
rent hore spatium ad libere orandum. Quod cum 
concessissent, stans orabat, plenus gratia Dei ; 
adeo ut per duas horas tacere non posset, ac 009 
stupescerent auditores, multosque eorum paenite- 
ret, quod adversus senem, Deo tantopere gratum 
venissent. 


(60) Ita Usserius εἰ Smithius ex Eusebii (E. H. 
IV, 15) lectione ἐπελθόντες corrigendum esse pu- 
tant. Editi : συναπελθόντες. 

(51) Prepositionem εν ab aliis omissam reposuit 
Jacobsonus e cod. Vindob. 

(92) Ita Jacobsonus e tribus codd.; Vulg. Kvo- 

QU. 

(33) Ita Jacobsonus e codd. Vind. et Paris.Vulg. 
ἀκούσας οῦν τοὺς παβόντας. 

(54) Ita Jacobsonus e cod. Paris Vulg. : εὔὐστα- 
θὲς, τινὲς ἔλεγον' 'H τοσαύτη σπο»δὴ, ἡ τοῦ τοῦ συλ- 
ληφθῆνα: τοιοῦτον πρεσθύτην ἄνδρα ἦν ; 


33 


1055 


S. POLYCARPUS MARTYR. 


1036 


VIII. Polycarpus in urbem ducitur. 
Cum autem precationem flniisset,inquamentio- À Ὡς δὲ κατέπαυσε τὶν προσευχὴν , μνημονεύσας 


nem fecerat omnium qui aliquando cum ipso con- 
gressi fuerant, parvorum quidem et magnorum, 
clarorum et obscurorum, totiusque per orbem ter- 
rarum catholice Ecclesie : cumque hora profici- 
scendi venisset, asino eum imponentes, in urbem 
duxerunt die magni Sabbati. Etoccurit ei Herodes 
irenarcha, ac pater ejus Nicetas,curru vecti,qui et 
eum in carrucam suam transtulerunt, assidentes- 
que hortabantur, dicentes: « Qui enim mali est, 
dicere « Domine Cesar, » et sacrificare, atque ita 
salvum evadere ? » Ille autem primum quidem eis 
non respondit ; sed cum instarent,dixit: «Facturus 
non sum, quod suadetis mihi. » Tum illi, frustrati 
spe flectendi eum, contumeliosa ei verba dixerunt, 
et cum vehementia dejecerunt eum e curru, adeo 
ut e carruca exiens tibiam distraheret. Sed nequa- 
quam commotus, et quasi nihil mali passus esset, 
alacriter et propere pergebat, ductus ad stadium. 
Tantus vero erat in stadio tumultus, ut nemo pos- 
set audiri. 


ἁπάντων xal τῶν πώποτε (95) συµθεθηκότων αὐτῷ, 
μικρῶν τε xaicis[XÀwv, ἑνδόξων τε καὶ ἀδόξων, xal 
ἀπάσης τῆς κατὰ τὴν o χουμένην καθολικῖς Ἐχκλη- 
σίας, τῆς ὥρας ἐλθούσης τοῦ ἐξιέναι, ἐν ὄνω καθί- 
σαντες αὐτὸν, ἦγον slc τὴν πόλιν, ὄντος Σαθθάτου 
μεγάλου (560). Καὶ ὑπήντα αὐτῷ ὁ εἰρήναρχος 'Hpo- 
δης καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ Νικήτης ἐπὶ τὸ ὄχημα (51), 
οἳ καὶ µεταθέντες αὐτὸν ἐπὶ «iv καροῦχαν, ἔπειθον 
παρακαθεζόµενοι xai λέγοντες' « Τί γὰρ κακόν ἔστιν 
εἰπεῖν. Εύριος (58) Καΐσαρ, xal ἐπιθῦσαι, καὶ τὰ 
τούτοις ἀχόλουθα, καὶ διασώζεσθαι,» 'O δὲ τὰ μὶν 
πρῶτα οὐκ ἀπεχρίνατο αὐτοῖς ἐπιμενόντων δὲ αὖ- 
τῶν, ἔφη᾽ « Οὐ µέλλω ποιεῖν, ὃ συμθουλεύετὲ poc. » 
Οἱ δὲ ἀποτυχόντες τοῦ πεῖσαι αὐτὸν, δεινὰ ῥήματα 
ἔλεγον αὐτῷ, καὶ μετὰ σπουδῆς καθῄρουν αὐτὸν ἀτὸ 


Β τοῦ ὀχήματος (59), ὡς xai κατιόντα ἀπὸ τῆς χαρού- 


χας ἀποσυρῆναι τὸ ἀντικνήμιον. Καὶ μὴ ἔπιστρα- 
φεῖς, ὡς οὐδὲν πεπονθὼς, προθύµμως μετὰ σπουδᾶς 
ἐπορεύετο, ἀγόμενος εἰς τὸ στάδιον, θορύδου τηλι- 
χούτου ὄντος ἐν τῷ σταδίῳ, ὡς μηδὲ ἀκουσθῆναί τινα 
δύνασθαι. 


IX. Polycarpus Christo Domino suo non maledicit. 


Polycarpo autem,intranti in stadium, vox e colo 
contigit : « Fortis esto et viriliter age, Polycarpe!» 
Et eum quidem, qui vocem emisit, nemo vidit; vo- 
cem autem ii audierunt, qui ex nostris presentes 
erant. Ceterum introducto illo magnus erat tumul- 
tus eorum, qui Polycarpum comprehensum esse 
audierunt. De ceetero adductum eum interrogavit 


Τῷ δὲ Πολυκάρπῳ, εισιόντι εἰς τὸ στάδιον, φωνὴ 
ἐξ οὐρανοῦ ἐγένετο" « Ἴσχυε xai ἀνδρίζου, [Πολύκορ- 
πε.» Kal τὸν μὲν εἰπόντα οὐδεὶς εἶδεν' τὴν δὲ φωνὴν 
τῶν ἡμετέρων οἱ παρόντες ἤκυυσαν. Καὶ [λοιπὸν (60)] 
προσαχθέντος αὐτοῦ,θόρυθος ἦν μέγας ἀκουσάντων, ὅτι 
Πολύκαρπος συνεἰληπται. Λοιπὸν προσαχθέντα αὐτὸν 
ἀνηρώτα ὁ ἀνθύπατος, εἰ αὐτὸς εἴη Πολύκαρπος. Το 


proconsul,an ipse esset Polycarpus.Cumqueannue- (; δὲ ὁμολογοῦντος, ἔπειθεν ἀρνεῖσθαι, λέγων" « Αἱδέ- 


ret, hortabatur ille ut negaret, dicens: « Reverere 
statem tuam, » aliaque his consentanea, quae isti 
proferre solent: «Jura per fortunam Cesaris,resi- 
pisce, conclama : Tolle impios. « Tunc Polycarpus 
gravi ac severo vultu turbam omnem sceleratorum, 
qui in stadio erant,gentilium contuens,manumque 
in eos porrigens, simulque gemens ac celum sus- 
piciens dixit : « Tolle impios. » Urgente vero pro- 
consule atque dicente: « Jura, et dimitto te, male- 
dic Christo; » Polycarpus respondit : « Octoginta 
et sex anui sunt, ex quo servio ei, nec me ulla affe- 
cit injuria; et quomodo possim maledicere regi 
meo, qui salvum me fecit ? » 


σθητί σου τὴν ἡλικίαν, » xal ἕτερα τούτοις ἀχόλου- 
θα, ὡς ἔθος αὐτοῖς λέγειν (64) « "Opocov τὴν Καΐσα- 
ρος τύχην, µετανόησον, εἶπέ: Alps τοὺς ἀθέους (69). » 
'O δὲ Πολύκαρπος ἐμθριθεῖ τῷ προσώπῳ ἐὶς πάντα 
τὸν ὀχλον τῶν ἐν τῷ σταδίῳ ἀνόμων ἐθνῶν ἐμθλέψε;, 
καὶ ἐπισείσας αὐτοῖς τὴν χεῖρα, στενάξας τε xal dvz- 
θλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶπεν: « Αἴρετοὺς ἀθέους (63). » 
Ἐγκειμένου δὲ τοῦ ἀνθυπάτου xal λἐγόντος: « 'Oyo- 
σον, xai ἀπολύω σε, λοιδόρχσον τὸν Χριστόν" » ὁ Ilo- 
λύκαρπος ἔφη « Ὀγδοήκοντα καὶ EE ἔτη ἔχω ὃου- 
λεύων αὐτῷ, xai οὐδὲν µε ἡδίκησεν καὶ πῶς δύνα- 
μαι βλασφημῆσαι τὸν βασιλέα µου, τὸν σώσαντέ 
Ut 3 » 


X. Polycarpus se Christianum profttetur, el de Christo loqui vult. 


Urgente rursus illo et diceate : « Jura per fortu- ἢ 


nam Cesaris, » respondit : « Si vanam ex eo quae- 
ris gloriam, ut ego per Cesaris fortunam, ut tu ais, 
Jurem, simulas autem nescire quis sim : palam 
audi: Christianus sum. Si vero Christiane doctri- 
ne rationem vis discere, da diei spatium et audi.» 


(55) ItaJacobsonusetribus codicibus. Vulg. πετέ. 

96) I. e: Vigilia Paschatis. 

5) Ἐπὶ τὸ ὄχημα glossema esse videtur. Jac.. 
, (98) Codices omnes habent Κύριος. Editi: Kóp:s. 
AC. 

(59) ᾽Απὸ τοῦ ὀχήματος glossema esse videtur.Jac. 

(60) Vocem λοιπὀν, que statim recurrit, uncinis 


Ἐπιμένοντος δὲ πάλιν αὐτοῦ xai λέγοντος' « "Ouo- 
σον τὴν Καίσαρος τύχὴν, » ἀπεκρίνατο « El χενοδο- 
ξεῖς, ἵνα ὁμόσω τὴν Καΐσαρος τύχτν, ὡς σὺ λέχει, 
προσποιεῖ (64) δὲ ἀγνοεῖν µε, τίς εἰμι' μετὰ παῤῥι- 
σίας ἄκουε, Χριστιανὸς sivi, El δέ μαθεῖν θέλεις tiv 
τοῦ Χριστιανισμοῦ λόγον, δός ἡμέραν, καὶ ἄκουσον, » 
inclusit Jacobsonus. 

ὃν) Ita Jacobsonus e cod. Vindob. Editi : λέγων. 

62) I. e. « Una cum paganis Christianorum op- 
tes interitum. » 

(63) I. e. paganos persecutores. » 


ιθ4) lta Jacobsonus e codd. Barocc. et Vindob. 
Editi : προσποιεῖς, male. 


1031 


EPIST. ECCLESIE SMYRN. DE MARTYRIO S. POLYCARPI. 


1038 


'O ἀνθύπατος ἔφη' « Πεῖσον τὸν δῆμον (65). » 'O δὲ A Proconsul dixit: « Persuade populo. Polycarpus 


Πυλύχαρπος sixtv: « Eb piv xai λόγου ἠξίωσα' δε- 
διδάγµεθα γὰρ ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις ὑπὸ τοῦ θεοῦ 
τεταγµέναις τιμὴν χατὰ τὸ προσῆκον, thv μὴ βλά- 
πτουσαν ἡμᾶς, ἀπονέμειν ἐχείνους δὲ οὐχ ἡγοῦμαι 
ἀξίους τοῦ ἀπολογεῖσθαι αὐτοῖς. » 


respondit: « Te quidem sermone dignum puto; 
edocti enim sumus, principibus et potestatibus a 
Deo ordinatis,prout decet, honorem nobis non no- 
centem deferre; illos vero indignos puto, quibus 
rationem reddam t9, » 


XI. Nec bestiarum, ncc ignis ming Polycarpum perterrent. 


'O δὲ ἀνθύπατος πρὸς αὑτὸν εἶπε' « θηρία ἔχω, 
τούτοις σε παραθιλῶ, ἐὰν μὴ µετανοήσῃς.» 'O δὲ 
εἴπεν' « Κάλει, ἀμετάθετος γὰρ ἡμῖν 4 ἀπὸ τῶν κρειτ- 
τόνων ἐπὶ τὰ χείρω μετάνοια’ χαλὸν δὲ µετατίθεσθαί 
µε ἀπὸ τῶν χαλεπῶν ἐπὶ τὰ δίκαια.» 'O δὲ πάλιν 
πρὸς αὐτόν' « llupí σε ποιῶ δαπαντθῆναι, εἰ τῶν 07- 
plv καταφρονεῖς, ἐὰν μὴ µετανοήσῃς. » Ὁ δὲ Πολύ- 
χαρπος « Πῦρ ἀπειλεῖς τὸ πρὸς ὥραν καιόµενον, 
xai ust' ὀλίγον σθεννύμενον΄ ἀγνοεῖς γὰρ τὸ τῆς µελ- 
λούσης κρίσεως xai αἰωνίου χολάσεως τοῖς ἀσεθέσι 
τηρούµενον πῦρ. Αλλὰ τί βραδύνεις; dios, 6 βού- 
λει. » 


At proconsul ad ipsum dixit: « Bestias habeo; 
his te objiciam, nisi convertaris. » Ipse vero re- 
spondit : «Arcesse eas, nos enim mutari non possu- 
mus conversione a melioribus ad deteriora; bonum 
autem est, me a malis) ad justa transire.» Rursus 
iste ad Polycarpum: « Quandoquidem bestias sper- 
nis, igni te tradam consumendum, nisi sententiam 
mules. » Cui Polycarpus : « Ignem minaris, qui ad 
hore spatium ardet, ac paulo post exstinguitur; 
ignoras enim illum futuri judicii et eterne pans 
ignem,qui impiis reservatur. Verum quid moraris? 
Profer, quodcunque volueris. » 


XII. Polycarpus ad rogum damnatur. 


Ταῦτα δὲ καὶ ἄλλα πλείονα λέγων, θάρσους xai 
χαρᾶς ἐνεπίμπλατο, καὶ τὸ πρότωπον αὐτοῦ χάριτος 
ἐπληροῦτο, ὥστε οὗ µόνον μὴ συμπεσεῖν, ταβαγχθΞν- 
τα (06) ὑπὸ τῶν λεγομένων πρὸς αὐτὸν, ἀλλὰ τούναν» 
τίον τὸν ἀνθύπατον ἑχστῆναι, πέμψαι τε τὸν ἑαυτοῦ 
χήρυκα, lv μέσῳ τῷ σταδίῳ κτρύξαι cpltov: « Mo- 
λύχχρπος ὡμολόγησεν ἑαυτὸν Χριστιανὸν εἶναι. » 
Τούτου λεγθέντος ὑπὸ τοῦ χήρωκος, ἆπαν τὸ πλῆθος 
ἐθνῶν τε καὶ Ιουδαίων τῶν τὴν Σμύρναν κατοινούν- 
των, ἀκατασχέτῳ θυμῷ καὶ µεγάλῃ φωνῇ ἐπεθόα. 
« Οὗτός ἐστιν ὁ τῆς ἀσεθείας (07) διδάσκαλος, ὁ πα- 
τὴρ τῶν Χριστιανῶν, ὁ τῶν ἡμετέρων θεῶν xagat- 
ρέτης, ὁ πολλοὺς διδάσκων μὴ θύειν, μηδὲ προσχυνεῖν 
τοῖς θεοῖς. » Ταῦτα λέγοντες ἐπεθόων xal ἠοώτων 
τὸν ᾿Ασιάρχην (68) Φίλιππον, ἵνα ἑπαφῃ τῷ Πολυ- 
χάρπῳ λέοντα. 0 δὲ Φίλιππος ἔφη, μὴ εἶναι ἐξὸν 
αὐτῷ, ἐπειδὴ πεπληρώκει (69) τὰ κυνηγίσια. Τότε 
ἔδοξεν αὐτεῖς ὁμοθ»μαδὸν ἐπιθοῖσα:, ὥστε τὸν Πολ/- 
χαβρπον ζῶντα (70) κατακαυθΏνχι. "Eóst γὰρ τὸ τῆς 
φανερωθείσης ἐπὶ τοῦ προσχεφαλαίου ὁπτασίας πλη- 
ρωβθῆναι, ὅτε ἰδὼν αὐτὸ γαϊόμενον προσευχόµενος 
εἶπεν ἐπιστραφεὶς τοῖς σὺν αὐτῷ πιστοῖς προφητι- 
κῶς « Δεῖ µε ζῶντα χαταχκαυθῆναι. » 


Hac vero atque alia plura cum diceret,fiducia et 
gaudio replebatur, illiusque vultus plenus gratie 
erat, adeo ut non solum non concideret, ipso per 
dicta conturbato ; sed contra proconsul stuperet, 
suumque mitteret ΡΓΦΟΟΠΕΠΙ ter in medio stadio 
proclamaturum: « Polycarpus confessus est, Chri- 
stianum se esse. » Quod ubi pronuntiasset praeco, 
universa multitudo gentilium ac Judaeorum, qui 
Smyrnam incolebant, effrenata ira et magna voce 
conclamabat : « Hic impietatis est prsceptor,pater 
Christianorum, deorum nostrorum eversor, qui 
multos docet, ne sacrificent, neve deos adorent. » 
Hac dicentes clamabant rogabantque Philippum 
Asiarcham, ut leonem adversns Polycarpum emit- 
teret. At Philippus id sibi licere negavit, quia lu- 
dum bestiarum jam explevisset. Tunc placuit illis, 
uno consensu clamare, ut Polycarpus vivus combu- 
reretur. Necesse enim erat, ut visio illa de cervi- 
cali impleretur, qua ei ostensa fuerat cum inter 
orandum illud ardens videret, et conversus ad fide- 
les astantes prophetice diceret: « Oportet me vi- 
vum comburi. » 


XIII. Rogus ezstruitur. 


Ταῦτα οὖν μετὰ τοσούτου τάχους ἐγίνετο, θᾶττον 
τοῦ λεχθῆναι, τῶν ὄχλων παραχρῆμα συναγόντων ἕκ 


19 Rom. xut, 1, 7; Tit. ii, 4. 


(63) I. e. « audire te volo, si a populo 
nem supplicii poteris impetrare. » Nean ro pro- 
consul Ignatium servare voluisse videtur. Vide 
ejus Historiam eccles. 1, p. 107-110. 

66) Ita Jacobsonus e codd. Vindob. et Paris. 

[νο] Pro ἀσεθείας restituendum esse ᾿Ασίας ,Ει99 - 
bii, Rufini et veteris interpretis consentiens hic 
evincit auctoritas. UssEn. 

(68! Asiarche erant, qui ludos sacros in hono- 
rem deorum pro salute provincie suc stalis tempo- 
ribus procurabant. Quod vero spectacula, que ab 
illis dabantur, sacra erant, inde sacerdotes sunt 


Hac porro citius peracta sunt,quam pronuntiata; 
cuncta plebe confestim ex officinis ac balneis ligna 


rolatio- D appellati. MApER. Valde oncrosum erat hoc sacer- 


dotium, atque idcirco nonnisi opulentiores ad id 
gerendum eligebantur. Hinc est, quod Strabo ob- 
servat, Asiarchas fere ex Trallianis desumptos 
fuisse, propterea quod ejus urbis cives totius Ásiee 
opulentissimi essent. Vares. Idem iste Philippus 
infra c. 21 ἀρχιερεὺς Τραλλιανός appellatur. Jac. 

(69) Ita codices, testes Jacobsono, omisso aug- 
mento plusquamperfecti, quod sepius fieritestatur 
Winer Gramm.. ϐ 12, n. 8. p. 69, ed. iv. 

(70) E codd. Vind. et Parisiensi Jacobsonus re- 
posuit ζῶντα, 


1039 


S, POLYCARPUS MARTYR. 


1010 


et sarmenta congerente ; precipue Judzis, alacri Α τε τῶν ἐργαστηρίων xal βαλανείων ξύλα xal φρύγα- 


animo, ut solent, ad ista juvantibus. Cum autem 
rogus apparatus esset, Polycarpus, sibi detractis 
omnibus vestimentis et cingulo soluto, conabatur 
etiam se excalceare ; quod prius non faciebat,quia 
semper cuncti fideles contendebant, quisnam cele- 
rius corpus ejus tangere ; omni enim bono propter 
sanctos mores suos ille etiam ante martyrium or- 
natus erat. Illico nunc ille omnibus instrumentis 
cireumdabatur, qua pro rogo parata erant. Cum 
vero et clavis ipsum affigere vellent, dixit: « Si- 
nite me sic ; qui enim mihi dat ignem pati, da- 
bit, et sine vestra ex clavis cautione, immotum in 
pyra permanere, » 


να’ ud toca Ἰουδαίων προθύµως, ὡς ἔθος αὐτοῖς, εἰς 
ταῦτα ὑπουργούντων. Ὅτε δὲ fd, mopxatà ἀτυιμάσθη, 
ἀποθέμιν:ς £22: πάντα τὰ ἱμάτια, xat λύσας τὴν 
ζώνην αὐτοῦ, ἐπειρᾶτο xai ὑπολύειν ἑαυτόν μὴ πρὀ- 
τερον τοῦτο ποιῶν, διὰ τὸ el ἕκαστον τῶν πιστῶν 
σπουδάζειν, ὅστις τἆχιον τοῦ γρωτὸς αὐτοῦ ἄψηται" 
παντὶ (71) γὰρ χαλῷ, ἀγαθῖς ἕνεκεν πολιτείας, καὶ 
πρὸ τῆς µκχρτυρίας ἐχεχόσμητο. Εὐθέως οὖν αὐτῷ 
πεγιετίβετο τὰ πρὸς τὴν πυρὰν ἁρμοσαένα ὄργᾳ- 
να (72). Μελλόντων δὲ αὐτῶν καὶ προσηλοῦν (79), 
εἶπεν. «᾿Αφετὲ µε οὕτως) ὁ γὰρ δούς pot ὑπομεῖνει 
τὸ πῦρ, δώσει xai χωρὶς τῆς ὑμετέρας Ex τῶν Ίλων 
ἀσφαλείας, ἀσάλευτον ἐπιμεῖναι τῇ πυρᾷ. » 


XIV. Polycarpi precatio. 
Illi ergo non quidem clavis defixerunt, sed liga- Β Οἱ δὲ οὐ καθήλωσαν μὲν, ἔδησαν δὲ αὐτον. Ὁ δὲ 


verunt eum. Hic vero manibus in letgum rejectis 
8ο vinctus, tanquam aries insignis ex magno grege 
δἆ oblationem, victima acceptabilis Deo preparata, 
celum intuitus dixit: « Domine Deus omnipo- 
tens, Pater dilecti ac benedicti Filii tui Jesu Chri- 
sti, per quem tui notitiam accepimus, Deus ange- 
lorum et virtutum, ac universe creature, totiusque 
generis justorum in conspectu tuo viventium ; be- 
nedico tibi, quoniam me hac die alque hac hora 
dignatus es, ut partem acciperem in numero mar- 
tyrum tuorum, in calice Christi tui !!, ad resurre- 
ctionem in vitam s;ternam, anime et corporis, in 
incorruptione per Spiritum sanctum ; inter quos 
utinam suscipiar hodie coram te in sacrificio pin- 
gui et accepto, quemadmodum preparasti et mihi 
premonstrasti et nunc adimplevisti, Deus, menda- 
cii nescius ac verax. Quapropter de omnibus laudo 
te, benedicto tibi, glorifico te, cum sempiterno et 
celesti Jesu Christo, dilecto tuo Filio, cum quoti- 
bi et Spiritui sancto gloria, et nunc et in futura 
secula. Amen. » 


ὀπίσω τὰς χεῖρας Toujcac καὶ προσδεθεὶς, ὥσπερ 
κριὸς ἐπίσημος ἐκ μεγάλου ποιμνίου ti; προσου- 
ρὰν (14), ὁλοχάρπωμα (75) δεκτὸν τῷ Θεῷ ἠτοιμασ- 
µένον, ἀναθλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶπε « Κύριε 
ὁ θεὸς, ὁ παντοκράτωρ, ὁ τοῦ ἀγαπητοῦ xal εὖλογη- 
τοῦ Παιδός σου Ἰησοῦ Χριστοῦ Ηατὶρ, 9v οὗ τὴν 
περὶ σοῦ ἐπίγνωσιν εἱλήφαμεν, 6 θεὸς ἀγγέλων καὶ 
δυνάµεων, καὶ πάσης τῆς κτίσεως, καὶ παντὸς τοῦ 
γένους τῶν δικαίων, ot ζῶσιν ἐνώπιόν σου’ εὐλογῶ σε, 
ὅτι ἠξίωσάς µε τῆς ἡμέρας καὶ ὥρας ταύτης, τοῦ 
λαθεῖν µε µέρος ἐν ἀριθμῷ τῶν μαρτύρων σου, ἐν 
τῷ ποττηρίῳ τοῦ Ἀριστοῦ σου εἷς ἀνάστασιν ζωῆς 
αἰωνίου, ψυχῆς τε καὶ σώματος, iv ἀφθαρσίᾳ Πνεῦ- 
µατος ἁγίου: ἐν ot; προσδεχθείην ἐνώπιόν σου σήμε- 
pov ἐν θυσἰᾳ πίονι καὶ προσδεχκτῇ, χαθὼς προητοίµα- 
σας xxl προεφανέρωσας καὶ ἐπλήρωσας (76), ὁ ἀγευ- 
δὲς καὶ ἀληθινὸς θεός. Δ.ἁ τοῦτο xal περὶ πάντων 
αἰνῶ σε, εὐλογῶ σε, δοξάζω σε, σὺν τῷ αἰωνίῳ xal 
ἐπουρανίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ, ἀγαπητῷ σου Παιδί: μεθ’ 
οὗ σοι xal Πνεύματι ἁγίῳ ἡ δόξα, καὶ νῦν xal ci 
τοὺς μέλλοντας αἰῶνας. ᾽Αμήν. » 


XV. Polycarpus igne non ἰφαίΐέμν. 


Et postquam «Amen» emisisset, precationemque 
complevisset,ministri ignisignem accenderunt.Cum 
vero ingens flamma émicasset, grande miraculum 
vidimus, nos, quibus illud spectareconcessum fuit 
qui et ideo reservati sumus, ut aliis, que contige- 
runt, annuntiaremus. Ignis enim fornicis speciem 
prebens, tanquam navis velum a. vento repletum, 
in circulo corpus martyris circumdedit ; quod, in 
medio positum, non ut caro assa videbatur, sed 
velnti panis coctus, vel sicut aurum et argentum in 


!! Matth. xx, 22 ; xxvi, 39; Marc. x, 38. 


(71) Prepositio ἐν, que legitur in éditis,abest a 
ms. et plane mihi redundare videtur. Jac. 

12) E. g. « palus, catens, funes, » etc. 

73) Non videntur hec ita intelligenda,quasi Po- 
lycarpi manus clavis transfixuri essent, et palo 
affixuri; non fuisset enim haec exigua pars suppli- 
cii [quam carnifices non remisissent]. Crediderim 
ergo, catenas, quibus revincte erant ad tergum 
manus, palo clavis affixas fuisse ne moverentur. 

LER. 


᾽Αναπέμψαντος δὲ αὐτοῦ τὸ «᾽Αμὴν, » καὶ πληρώ- 
σαντος τὴν εὐχὴν, ol τοῦ πυρὸς ἄνθρωποι ἀξῆψον τὸ 
πῦρ. Μεγάλης δὲ ἐκλαμψάσης φλογὸς, θαῦμα µέγ: 
εἴδομεν, οἷς ἰδεῖν ἐδόθη: ol καὶ ἐτηρήθημεν, slo τὸ 
ἀναγγεῖλαι τοῖς λοιποῖς τὰ γενόµενα. Τὸ γάρ mop 
χαµάρας εἶδος ποιῆσαν, ὥσπερ ὀθόνη πλοίου ὑπὸ 
πνεύματος πληρουμένη, κύχλῳ περιετείχισε τὸ σῶμα 


D τοῦ μάρτυρος) καὶ ἣν μέσον οὐχ ὡς σὰρξ καιομέντ, 


ἀλλ᾽ ὡς ἄρτος ὁπτώμενος, f, ὡς χρυσὸς καὶ Eo» 
pos ἐν καμίνῳ πυρούµενος (77). Καὶ γὰρ εὐωδίας 


(14) Similia in Martyrio Ignat. c. 2, 

(19) A graecis interpretibus Hebreorum ΠΟΥ non 
peróàoxa5twja solum redditur, sed interdum etiam 
per ὁλοχάρπωμα, ut Lev. i, 14, xvi, 24. Usskn. 

(16) Patefecerat enim ei Deus ignem martyrii.Cfr. 
supr. c. 3. 

i Quod ignis fornicis prz: bens speciem stete- 
rit, id causis physicis tribui posse censet Dalrym- 
plius. Jac. 


1041 


EPIST. ECCLESIE S$MYRN. DE MARTYRIO S. POLYCARPI. 


1043 


τσαύτης ἀντελαθόμεθα, ὡς λιθανωτοῦ πνέοντος, fj A fornace candens. Tantam autem nos percepimus 


ἄλλου τινὸς τῶν τιµίων ἀρωμάτω, (18). 


suavitatem odoris, ac si thus aut aliud quoddam 
pretiosorum aromatum oluisset. 


XVI. Polycarpus pugione transfigitur. 


Πέρας οὖν Ἰβόντες oi ἄνομοι, οὐ δυνάµενον αὐτοῦ 
τὸ σῶμα ὑπὸ τοῦ πυβὸς διαπαντθῖναι, ἐκέλευσαν 
προσελθόντα αὐτῷ κομφέκτορα (79) παραθῦσαι ξιφἰ- 
διον. Καὶ τοῦτο πο:ήσαντος, ἐξῆλθε περιστερὰ (80) 
καὶ πλῖθος αἴματος, ὥστε χατασθἑσαι τὸ πῦρ, καὶ 
üxouásxt πάντα τὸν ὄχλον, εἰ τοσαύτη τίς διαφορὰ 
μεταξυ τῶν ἀπίστων καὶ τῶν ἐκλεκτῶν (v εἷς καὶ 
οὗτος γεγόνει (81) ὁ θαυμασιώτατος µάρτυς Πολυχαρ- 
πος, lv τοῖς καθ) ἡμᾶς χρόνοις διδάσκαλος ἀποστολι- 
κὸς καὶ προφητικὸς γενόμενος, ἐπίσκοπός τε τῆς iv 
Σμύρνῃ καθολικής ᾿Εκκληαίας. Πᾶν γὰρ ῥῆμα, ὃ 
ἐξαφῆκεν ἐκ τοῦ στόµατος αὐτοῦ, xal ἐτελειώθη xal 
τελειωθήσεται. 


Tandem igitur cernentes improbi, corpus ejus 
ab igne non posse consumi, jusserunt confectorem 
propius accedere pugioneque eum transflgere. 
Quod cum ille fecisset, evolavit columba et effluxit 
tanta sanguinis copia, ut ignem exstingueret,utque 
universa plebs miraretur, tantum esse discrimen in- 
ter infideles et electos ; quorum unus hic fuit ma- 
xime admirandus martyr Polycarpus qui nostris 
temporibus apostolicus et propheticus doctor ex- 
stitit,atque catholicae Ecclesie Smyrnensis episco- 
pus. Omne enim verbum, quod ore suo emisit, 
aut impletum est aut implebitur. 


XVII. Polycarpi corpus Christianis non. traditur. 


'O δὲ ἀντίζηλος καὶ βάσκανος xai πονηβὸς, ὁ áv- 
τιχείµενος τῷ γένει τῶν δικαίων (82), ἰδὼν τὸ τε µί- 
Ύεθος αὐτοῦ τῆς µαρτυρίας, καὶ τὴν ἀπ᾿ ἀρχῆς 
ἀνεπίληπτον πολιτείαν , ἐἑστεφανωμένον τε τῷ τῆς 
ἀφθαρσίας στεφάνῳ, καὶ βραθεῖον ἀναντίῤῥητον &nt- 
νηνεγµένον, ἐπετήδευσεν, ὡς μηδὲ τὸ λείψανον αὐ- 
τοῦ ὑφ᾽ ἡμῶν ληφθῆναι (83), καἰπερ πολλῶν ἐπιθυ- 
μοῦντων τοῦτο ποιῆσαι, καὶ κοινωνῆσαι τῷ ἁγίῳ 
αὐτοῦ σαρχίῳ. Ἀπέθαλε oov Νικήτην τὸν τοῦ Πρώ- 
πατέρα, ἀθελφὸν δὲ ἝΑλκης (84), ἐντυχεῖν τῷ ἄρ- 
χοντι, ὥστε μὴ δοῦναι αὐτοῦ τὸ σῶμα vao « Mi, 
φησὶν ἀφέντες τὸν ἑσταυθωμένον, τοῦτον ἄρξωνται 
σέθεσθαι. » Καὶ ταῦτα εἴπονρ, ὑποθαλλόντων xal ἑνισ- 
χυόντων τῶν Ιουδαίων, οἳ καὶ ἐτήρησαν, µελλόντων 
ἡμῶν ἐκ τοῦ πυρὸς λαμθάνειν ἀγνοοῦντες, ὅτι οὔτε 
τὸν Χριστήν ποτε Χαταλιπεὶν δυνησόµεθα, τὸν ὑπὲρ 
τῆς τοῦ παντὸς xÓsuou τῶν σωζομένων σωτηρίας 
παθύντα [ᾶμωμον ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν (85)], οὔτε ἔτε- 
póv τινα σέθεσθαι. Τοῦτον μὲν γὰρ, Yióv ὄντα τοῦ 
8:02, προοκυνοῦμεν' τούς δὲ μάρτυρας, ὡς μαθητὰς 
καὶ μιμητὰς τοῦ Κυρίου, ἀγαπῶμεν ἀξίως, ἕνεχα 
εὐνοίας ἀνυπερθλήτου τῆς εἷς τὸν ἴδιον βασιλέα καὶ 
διδάσκαλον' Qv γένοιτο xai ἡμᾶς συγκοινωνοὺς (86) 
τε xai συμμαθητὰς γενέσθαι. 


(78) Inter ligna, e balneis et officinis comportata 
fortasse nonnulla fuisse odorata et aromatica sus- 
picatur Jacobsonus. 

(79, Confectores, qui bestias in amphitheatro 
conficiebant ; si quando enim bestie efferatm stra- 
gem populo minarentur, ii immittebantur, qui eas 
conficerent et occiderent. Jac. 

(80) De hac columba ne verbum quidem legitur 
apud Eusebium, Rufinum et Nicephorum ; quo fit, 
ut falsa a multis lectio codicum sit putata. Moynius 
pro περιστερά conjecit ἐπ᾽ ἀριστερᾷ, « a sinistra. » 
lpsi accesserunt complures viri docati. Ruchatus 
Scribendum censuit περὶ στέρνα, Editor Bibliothec:e 
Bremonsis cl. m, p. 429, conjicit περὶ στέρνου vel 
περὶ στέρνων. Heumanas in Eram. fabulr de co- 
lumba et Polycarpi rogo evolante, statuit monachos 
hoc prodigio Acta nostra auxisse.Mihi quidem longe 
verisimilius videtur, lectorem quempiam in animo 
habuisse, ad oram codicis notare locum epistole, 


Sed cum emulus ille et invidus et malus, justo- 
rumque generi adversus, insigne illius martyrium 
cerneret, moresque ab ineunte tate irreprehensos 
eteum corona immortalitatis coronatum,premium- 
que sine controversia reportantem ; operam dedit, 
ne reliquie ejusa nobisauferrentur, quamvis multi 
id facere et sancto illius corpore participes fleri cu- 
perent. Suggessit ergo diabolus Nicete, Herodis 
patri, fratri autem Alces, adire proconsulem, ne 
corpus illius ad sepeliendum traderet : « Ne,inquit 
relicto crucifixo, hunc colere incipiant. » Atque heec 
dicebant, suggerentibus et instantibus Judaeis, qui 


C quoque observaverant nos, ex igne eum ertractu- 


D 


ros; ignari, quod nec Christum, qui pro salute 
omnium, qui in toto mundo salvi flent, passus est 
[inculpatus pro peccatoribus]. unquam derelinquere 
poterimus, neque alium quemquam colere. Illum 
enim utpote Filium Dei adoramus ; martyres vero 
tanquam Domini discipulos et imitatores merito 
diligimus, propter illorum eximiam erga regem ac 
magistrum suum benevolentiam; quorum utinam 
et nos fiamus consortes ac condiscipuli. 


ubi animam suam efflavit B. Polycarpus ; ideoque 
mori Ecclesise veteris obsecutum, vocem περιστερά 
margini ascripsisse, qua scilicet signiflcaret, ani- 
mam B. martyris illo temporis momento e corpore 
liberatam, sub columba specie ad celum evolasse. 
Columbarum enim imagines etiam Christianorum 
sepulcris frequenter exsculp!ee sunt. Jac. 

(81) Ita Jacobsonus e codicibus. Plusquamperf. 
sine augmento ut ο. 12. Vulg. γέγονεν. 

(82) Cfr. 1 Clem., ο. 54. 

(83) Ita Jac. e cod. Paris. Vulg. ληφθείη. 

(85) « Alce » notum est. mulieris inter Smyr- 
ngos nomen. Cfr. Ignat. ad Smyrn. c. 13, ad Polyc 
c. 8. 

(85) Parenthesis ista neque in Eusebio habetur, 
neque in Rufino, neque in vetere nostro interprete. 
Ussrn. — Interpolata fuisse videtur a librario quo- 
piam, qui in animo habebat I Petr. i1, 48, Jac, 

(86) lta Jac. e. cod, Paris. Vulg. κοινωνούς, 


1043 S. POLYCARPUS MARTYR. 10H 


XVIII. Polycarpi corpus comburitur. Reliquiae. 


Videns autem centurio a Judeis ortam conten- A ᾖἸδὼν οὖν 6 [ἑκατόνταρ'ος (87) | κεντυρίων τὴν (88) 
tionem, corpus in medio ignis positum exussit. τῶν Ιουδαίων vtvopévrv, Φφιλονεικίαν θεῖς αὐτὸν ἐν 
Atque ita nos postea ossa illius gemmis preliosis- sq τοῦ πυρὸς ἔκαυσεν. OU:w τε ἡμεῖς ὕστερον 
simis exquisitiora et super aurum probatiora tol- ἀνελόμενοι τὰ τιμιώτερα λίθων πολυτελῶν xai δσχι- 
lentes,ubi decebat, deposuimus. Quo etiam locino- µμµώτερα ὑπὲρ χρυσίον ὁστᾶ αὐτοῦ, ἀπιβέμεθα ὅπου 
bis, ut fieri poterit, in exsultatione οἱ gaudio con- καὶ ἀκόλουθον ἦν. Ἔνθα ὡς θυνατὸν uiv συναγοµέ- 
gregatis, Dominus prebebit, natalem martyrii ejus — voi; iv ἀγαλλιάσει καὶ 4223, παρέχει ὁ Κύριος tz:- 
diem celebrare, tum in memoriam eorum qui cer- —«eÀsiv τὴν τοῦ μαρτυρίου αὐτοῦ ἡμέραν γενέθλιον, 
tamina pertulerunt, tum ut posteri exercitati sint — ei τε τὴν τῶν Ἠθληχότων µνήµην, καὶ τῶν µελλον- 


et parati (ad eadem sustinenda]. των ἄσχησίν τε xai ἑτοιμασίαν. 
XIX. Laus Polycarpi martyris. 
Hzc de beato Polycarpo, qui cum iis, qui ex Phi- Τοιαὺτα τὰ χατὰ τὸν µαχάριον Ηολύκαρπον, ὃς σὺν 


ladelphia, duodecimus Smyrns martyriumest pas- τοῖς ἀπὸ Φιλαδελφίας ὁωδέχατος (89) ἐν Σμύρνη uxp- 
sus, sed solus obomnibus celebratur, ita ut a gen- Ἅτωρήσας, µόνος ὑπὸ πάντων (90) μνημονεύεται, ὥστε 
tilibus quoque ubiquelocorum memoretur;quinon καὶ ὑπὸ τῶν ἐθνῶν ἐν παντὶ τόπῳ λαλεῖσθαι οὐ 
solum doctor insignis exstitit, sed etiam martyr B µόνον διδάσκαλος γενόμενος ἐπίσημος, ἄλλα xai uio- 
eximius, cujus martyrium, Evangelio Christi con- — tu4 ἔξοχος, οὗ τὸ μαρτύριον πάντες ἐπιθυμοῦσιν µι- 
gruum, omnes imitari desiderant. Postquam enim — quis02t, κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον Χριστοῦ — qivÓusvov, 
sustinendo injustum przsidem vicit,esicque immor- — At τῆς ὑπομονῆς Υὰρ καταγωνισάµενος τὸν δικον 
talitatis coronam recepit, cum apostolis omnibus- ἄρχοντα xai οὕτως τὸν τῆς ἀἆφθαρσιας Grígavo 
que justis exsultans, Deum ac Patrem glorificat, et ἀπολαθὼν, σὺν τοῖς ἀποστόλοις xai πᾶΆσι διχαίοις 
benedicit Domino nostro Jesu Cbristo, animarum ἀγαλλιώμενος, δοξάζει τὸν θεὸν καὶ Πατέρα, χα) 
nostrarum Salvatori, et corporum nostrorum gu- εὐλογεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰ ησοῦν Χριστὸν τὸν Σω- 
bernatori, nec non pastori catholice in toto orbe Ἅτῆρα τῶν φψυχῶν ἡμῶν (90, καὶ κθερνήτην τῶν 
Ecclesiz.t σωμάτων ἡμῶν, xxi ποιμένα τῆς κατὰ τὴν οἴχουμέ- 
νην καθολικῆς Ἐκκλησίας (93). 
XX. Mittite hanc epistolam fratribus. 


Vos quidem petieratis, ut cuncta, que gesta sunt ϱ ἍὙμεῖς μὲν οὖν ἡξιώσατε διὰ πλειόνων δηλωθῆναι 
fusius vobis exponerentur ; nos vereimpresentia- ὑμῖν τὰ qsvóptva ἡμεῖς δὲ χατὰ τὸ παρὸν ἐπὶ κε- 
rum summatim iudicavimus per fratrem nostrum φαλαίῳ μεμτνύκαμεν διὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν Μάρκου. 
Marcum. Qua quidem cum Jlegeritis, epistolam  ἡΜαθόντες οὖν ταῦτα, xai τοῖς ἐπέχεινα ἀδελφοῖς τὴν 
fratribus remotioribus transmittatis, ut etipsi ἐπιστολὴν διαπέµψασθε (93), ἵνα καὶ ἐκεῖνοι δοξάζω- 
glorificent Dominum, qui ex suis famulis delectum — atv τὸν Κύριον, τὸν ἐκλογὰς ποιοῦντα ἀπὸ τῶν ἰδίων 
facit. Ei, qui omnes nos gratia sua atque indul- δούλων (94). Tip óovxpévq (95) πάντας ἡμᾶς sioayz- 
gentia in regnum suum eternum potest inducere µγεῖν ἐν τῇ αὐτδὸ χάριτι καὶ δωρεᾷ elc τὸν αἰώνιον αὑτοῦ 
per unigenitum Filium sunm Jesum Christum ipsi βασιλείαν, διὰ τοῦ Ηαιδὸς αὐτοῦ τοῦ μονογενοῦς Ἰησοῦ 
sit gloria, honor, imperium, majestas in secula. Χριστοῦ. d ἡ δόξα, τιμὴ, κράτος, µεγαλοσύνη, ik 
Amen. Salutate omnes sanctos. Vos, qui nobiscum αἰῶνας. ᾽Αμὴν. Προσαγορεύετε πάντας τοὺς ἁγίους. 
sunt, salutant, et qui scripsit hrec, Evarestus cum Ὑμᾶς οἱ σὸν ἡμῖν προσαγορεύουσιν, xai εὐάρεστος, 
omni domo sua. ὁ γράψας, πανοικεί. 

XXI. Martyrii tempus. 

Martyrium autem passus est beatus Polycarpus [ ἍΜαρτυρεῖ δὲ 6 µαχάριος lloÀóxapmoc μηνὸς Eav- 
Xanthici mensis ineuntisdiesecundo,anteseptimum — $ixoU δευτέρᾳ ἱσταμένου (96), πρὸ ἑπτὰ Καλανδῶν 
Kalendas Maias,magno Sabbato,hora octava.Captus ^ Maiwv (97) Σαθθάτῳ µεγάλῳ (98), Gpq ὀγδόῃ (99). 


(87) Codex Vindob. vocem ἑκατόνταρχος ΠΟΏ agno- (94! I. e. « qui nonnullos e numero fidelium ad 
scit. Jac. martyrium vocavit. » 

(88) Articulum e codice Vindobonensi restituit (95) Ti... ᾧ. Simili constructione utitur D. Pav- 
Jacobsonus. . UN lus Rom. xvi, 25-27. Jac. 

($9) Eusebius habet ὁώδεχαχ. Apud Eusebium (96) Smyrnei a 25 die Martii Xanticum suum 
Strothius et Henichenius exhiqent δώδεκα τοῖς iv — incoharunt. Ussga. De chronologia hujus capitis 
ΣμΌρνῃ µαρτυρήσασι. Jac. cfr. 'deler.. Hanab. der Chronol. t. 1, p. 419, 430. 

(90) Eusebius addit μᾶλλον. (97) Longe meliori codice usus est Constantino: 

(91) 'Inco9v... ψυχῶν ἡμῶν e codice Parisiensi politanus. 
restituit Jacobsonus. (98) I. e. Sabbatum, quod Paschalem solemnits- 

(92) Codex Vindob. addit: καὶ «à παντάγιον καὶ — tem antecedit, Sabbatum sanctum. Paci. 

worotóv Ηνεῦμα. Jac. In veteri int. legitur: « et (99) Ι. e. ante meridiem non enim de Romans, 


piritussanctum, per quem cuncta cognoscimus. » — sed de Astatica horas computandi ratione hic eit 


1 9) Usserius et Smithius mallent διαπέµφατε, sermo, eadem scilicet, qua nos hodie utimur. Jic 


1015 


EPISTOLJE. 


1046 


Συνελήφθη δὲ (4) ὑπὸ Ἡρώδου, ἐπὶ ἀρχιερέως (2) A est autem ab Herode, sub pontifice Philippo Tral- 


Φιλίππου Τραλλιανοῦ, ἀνθυπατεύοντος Στατίου (3) 
Κοδράτου, βασιλεύοντος δὲ εἲς τοὺς αἰῶντας Ἰησοῦ 
Χριστοῦ ᾧ ἡ δόξα, τιμὴ, μεγαλοσύνη, θρόνος αἰώνιος, 
ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεᾶν. ᾽λμήν. 


liano,proconsule Statio Quadrato, regnante autem 
in secula Jesu Christo ; cui sit gloria, honor, ma- 
jestas, thronus sempiternus,a generatione in gene- 
rationem. Amen. 


XXXII. Salutatio. Epistola transcriptores. 


Ἑῤῥωῶσθαι ὑμᾶς εὐχόμεθα, ἀδελφοὶ, στοιχοῦντας 
τῷ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον λόγῳφ Ἰησοῦ Χριστοῦ μεθ) 
οὗ δόξα τῷ θεῷ xai Ι]ατρὶ καὶ ἁγίῳ Ηνεύματι, ἐπὶ 
σωτηρίᾳ τῇ τῶν ἁγίων ἐκλεκτῶν' καθὼς ἐμαρτύρη- 
σεν ὁ μακᾶριος Πολύκαρπος, o0 «évotto dv τῇ βασι- 
λείᾳ Ἰησοῦ Χριστοῦ πρὸς τὰ ἴχνη εὑρεθῆναι ἡμᾶς | 

Ταῦτα µετεγράψατο piv Γάΐος (4), ἐκ τῶν Elpn- 
ναίου, μαθητοῦ τοῦ Πολυκάρπου, ὃς xal συνεπολι- 
τεύσατο τῷ Εἴρηναίῳ. Ἐγὼ δὲ Σωγράτης ἐν Κορίνθφ 
ἐκ τῶν Γαΐου ἀντιγράφων ἔγραψα. Ἡ Ἱάρίς μετὰ 
πάντων. 

Ἐγὼ δὲ πάλιν Πιόνιος ἐκ τοῦ προγεγραμµένου 
ἔγραφα, ἀναζητήσας αὐτὰ, χατὰ ἀποκάλυψιν φανε- 
ῥρώσαντός uot τοῦ µακαρίου (5) Μολυκάρπου' καθὼς 
δηλώσω iv τῷ χαθεξῆης' συναγαγὼν αὐτὰ ἤδη σχεδὸν 
àx τοῦ χρόνου χεκµηκότα , ἵνα xápk συναγάχῃ ὁ 
Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς μετὰ τῶν ἐχλεκτῶν αὐτοῦ, 
εἴς τὴν οὐράνιον βασιλείαν αὐτοῦ (6), ᾧ ἡ δόξα, av 
Πατρὶ xai ἁγίῳ ἨΠνεύματι, εἷς τούς αἰῶνας τῶν 
αἰώνων. ᾽Αμήν. 


politanus Chorographus Siculorum fastorum auctor 
qui legit ᾽Απριλλίων. Verum enim Polycarpi nata- 
lem in 26 Martii esse statuendum, et Asiani anni 
ratio et magni Sabbati character evincit, licet apud 
Latinos 26 Jan., apud Crecos 23 Febr. celebretur. 
Ex quibus etiam characteribus manifeste deprehen 
ditur anno vulgaris ere Christiane 169, et imperii 
M. Aurelii nono passionem ejus contigisse. UssER. 
cui antipulatur ius ad ann. 167, n. 3, et 4. 
Anni 161 rem agit Stieren, Ucber das Todesjahr Ju 
stin's, in Illegenii, Zeitschrift fur die histor. Theol. 





Optamus,fratres,vos valere ac incendere in evan- 
gelico sermone Jesu Christi; cum quo gloria sit 
Deo,et Patri et Spiritui sancto, ob sanctorum ele- 
ctorum solutem ; quemadmadum beatus Polycarpus 
martyrium pertulit,ad cujus vestigia utinam inve- 
niamur in regna Jesu Christi ! 

Atque hac ex codice Irenei,discipuli Polycarpi, 
descripsit Caius,quiet ipse cum Ireneoconversatus 
est. Ego vero Socrates Corinthi et Caii exemplari 
heec descripsi. Gratia sit cum omnibus. 


Et posthec ego Pionius ex suprascriptis hsec 
exaravi, postquam illa perquisivissem, et beatus 
Polycarpus ea perrevelationem mihi manifestasset, 
ut in sequentibus declarabo,collegi ea, propemo- 
dum ex temporis diuturnitate fatiscentia, ut me 
quoque cum electis suis in regnum suum coleste 
colligat Dominus Jesus Christus,cui sit gloria,cum 
Patre οἱ Spiritu sancto, in secula seculorum. 
Amen. 


1842, fasc. 1, p. 34. 

(1) Particulam δὲ addit Jac. e cod. Paris. 

(2) Qui prius (c. 12) ᾿Ασιάρχης, nunc ἀρχιερεύς 
appellatur. Usszn. 

|3) Ms. male Σταρτίου. 

&) Fortasse Caius, presbyter ille Romanus. 

s Hac verba τοῦ µακαρίου e codd. Paris.et Ba- 
rocc. restituit Jacobsonus. 

(6) Verba elc τὴν.... αὐτοῦ  prstermiserat Usse- 
rius. JAc. 





EVARHISTUS PAPA 


NOTITIA 


(Ex libro pontilicali Damasi papes, ap. Mansi, Concil., ), 621. — Varias lectiones et notas ad hanc locum Libr 
Pontificalis vide Patrologia Latinae tom. CXXVHM, col. 1185). 


Evaristus natione Grascus, ex patre Judeo nomine Juda, de civitate Bethlehem, sedit annos novem, 
menses decem, dies duos. Fuit autem temporibus Domitiani et Nerve Trajani, & consulatu Valentis et 
Veteris, usque ad Gallum et Braduam consules. Martyrio coronatur. Hic titulos in urbe Roma divisit 
presbyteris.Et septem diaconos ordinavit.qui custodirent episcopum preedicantem, propter stylum veri- 
tatis. Hic fecit ordinationes tres per mensem Decembrem,presbyteros sex,diaconos duos,episcopos per 
diversa loca quinque.Qui etiam sepultus est juxta corpus beati Petri in Vaticano sexto Kalendas Novem. 
bres. Et cessavit episcopatus dies xvi. 


1047 


EVARISTI ΡΑΡΑ. 


1048 





EVARISTI PAP 4 
EPISTOLAE ὢ 


(Mansi, Concil., collect., t: I, col. 623.) 


EPISTOLA PRIMA. 
AD OMNES FPISCOPOS AFRICANOS, 


De ordine diaconorum et legitimo conjugio, atque de 
fide et non. ! injuriandis episcopis aut. lacerandis. 


Dilectissimis fratribus universis Africo regionis 
episcopis, Evaristus. 

Consulentibus vobis, fratres charissimi, * quid 
super his que in vestris continebantur scriptis vi- 
sum nobis esset,vel quid docilis ratio persuaderet, 
aut quid a beatis apostolis nobis traditum aut cu- 
stoditum remaneret,optantes,ut retulistis, nostris 
institui * documentis,hec vero rescribimus : Siqui- 
dem dilectio vestra normam secuto prudentium,ad 
sedem apostolicam referre maluit,quasi ad caput, 
quid deberet de rebus dubiis custodire, potius 
quam usurpatione presumerit. 


Quot in civitate diaconi esse debeant 

» Diaconi,qui quasi oculi videntur esse episcopi 
in unaquaque civitate,juxta apostolorum constituta 
septem debent esse, *qui custodiant episcopum 
pri dicantem,ne aut ipse ab insidiatoribus quoque 
modo infestetur, aut laedatur a suis, aut verba di- 
vina, detrahendo aut insidiando, polluantur vel 
despiciantur,sed veritas spirituali redoleat fervore, 
et pax pr«edicata labiis,animi cum voluntate con- 
cordet. 

II. 
De uxore ducenda. 
6 Similiter custoditum et traditum habemus, ut 


! [n ms. collectionis Isidori Paris. soc. Jesu desunt qux sequuntur ; et de non, etc. 


99. 3 instrui. 


* detur. | detur. 
14 ms. dubitantur. 


...4 93, distinct.: Diaconi, qui quasi oculi. 9? Neocws. 14, ex versione Dionysii. 
quaest. 5: Aliter legitimum non ; Et in Decr.Ivo. lib.vi. 


1.90, quist. 5 : Taliter legit, 8 Ita peracta. 
15 [ία libri omnes mss. et editi, cum Gratiano, Magistro sentent. 1v, dist. 23. lvone 


A uxor legitime ? viro jungatur. Aliter enim legiti- 


mum (ut a patribus accepimus, et a sanctis apo- 
stolis, eorumque successoribus traditum  inveni- 
mus), non sit conjugium *, nisi ab his (2) qui su- 
peripsam feminam dominationem videntur habere, 
et a quibus custoditur, uxor petatur, et a parenti- 
bus aut propinquioribus sponsetur, et legibus do- 
tetur ?, et suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, 
cum precibus et oblationibus a sacerdote benedica- 
tur,ct a paranymphis,ut consuetudo docet, custo- 
dita et consociata a proximis, tempore congruo 
petita legibus dotetur !?,et solemniter accipiatur, 
et biduo vel triduo orationibus vacent, et castita- 
tem custodiant,ut bone soboles generentur,et Do- 
mino in actibus suis placeant, !! Taliter enim et 
Domino placebunt,et filios non spurios,sed legiti- 
mos atque hereditabiles generabunt !*. Quapropter, 
filii charissimi et merito illustres, fide catholica 
suffragante,ita peracta legitinia 5 scitote esse con- 
nubia. Aliter vero presumpta, non conjugia, sed 
aut adulteria,aut contubernia,aut stupra, vel for- 
nicationes,poliusquam legitima conjugia esse non 
dubitate!*, nisi voluntas !* propria suffragata fu- 
erit'*, et vota succurrerint legitima. Nam fructus 
divinus est,precepta divina custodire. Ea quoque 
deserere, presumptionem fleri, nulli dubium est. 
Cur ergo indignum est,unitatem Ecclesise custodi- 
re? Idemque omnes pariter et sentiamus, et pro- 
nuntiemus.Si enim aliter presumplta fuerint, per- 
duntprofecto ipsi transgressores seipsos,qui semet- 


* Innoc.ep. itis, 
ὁ 30, 
5 [lincmar. de divortto. Lotharü. 
!* ms. generantur. 35 ms. ms. legitime. 


! ms.legitimo. 


in Decr. et Pannom., aliisque. Nec Contio credimus ad edictum Henrici II, pag. 14 et alibi, legi dicenti 


in suo ms. etiamsi voluntas... vel vota, etc. HanpvuiNUS. 


(1) Supposititio Contio aliisque eruditis catho- 
licis. 

(2:« Aliter enim legitimum non flit conjugium nisi 
ab his.» Qua ratione Evaristus hac epistola sequen- 
tibus verbis, ad legitimum matrimonium requirit, 
ut sponsa a paranymphis ad ecclesiam deducatur, 
uxor cum precibus et eblationibus a sacerdote be- 
nedicatur,et ut postea biduo aut triduo vacent ora- 
tioni, etc.,eadem ratione consensum parentum ad 
legitimum et verum connubium exigit; scilicet, 

uod in foro externo licitum ac validum esse non 

ebeat prresumi, sed potius pro adulterio haberi, 
nisi cum praedictis conditionibus sit. contractum. 
Cur igitur ipsis hereticis testantibus certum sit.in 
foro conscientie,ad veritatem et essentiam matri- 
moniiduas praedictas conditiones non requiri; etiam 
certum essefateri debent,quod consensus parentum 
ad verum matrimonium contrahendum non sit ita 


16 ms. suffragaverit. 


necessarius, quasi sine hoc, matrimonium inter 
duas personas habiles contractum, in foro c.n- 
scientie nullum sit. Evaristus igitur hoc decreto 
hujus epistole non voluit significare pra:dictas om- 
nes conditiones esse necessarias,ita ut, si una vel 
altera desit,irritum sit matrimonium ; sed ita legi- 
timum esse conjugium, si illa omnia adhibentur; 
contra autem,si nulla earum adhibita sit, et con- 
jugium occulte sine testibus, et sine illa celebri 
tate contrahatur,legitimum haberi non possit,non 
quidem in conscientia,sed in foro externo,et apud 
Ecclesiam,quae de occultis non judicat.Coutracturi 
ilaque matrimonium, non ex necessithte sacra 
menti,sed tantum ex honestale et pietate,qua pet 
legem Dei parentibus suis obstringitur, parentum 
suorum consensum requirant.Ita Bellarminus « De 
sacramento matrimonii,» lib.1,c.20, et communiter 
omnes scholastici, hunc locum Evaristi interpre- 


1049 EPISTOL.E. 1050 


ipsos decipiunt. Hac cunctis !? recitanda per om- A per salutem et speciem, » inquit, « dilexi illam, et 
nes Ecclesias Africanas, scripta dirigite, et istis — pro luce proposui habere eam, quoniam inexstin- 
connectite quas adjunximus litteras Ργω[εοίο — guibile est lumen ejus ?6. » Hanc ergo David pro- 
rum 18, ut de his !? qu» inique laudantur, si quid — pheta lucem desiderans, anxius proclamat, dicens: 
tale, probari poterit, judicium flat, et inhibita — « Emitte lucem tuam et veritatem tuam ?', » Ite- 
coerceantur, et preterita mala etillicita conjugia, rum: « In lumine tuo videbimus lumen 15. » In 
si doceantur admissa, digna severitate corripian- hujus igitur luminis claritate Filius seipsum in 
tur. De catero vero caveantur talia per omnes  montetribus discipulis praostendit; qui, metu mor- 
Ecclesias, ne Ecclesie sanctitas, per nostram fa- — tisperterriti, prostratique in faciem,sibi vitze flnem 
tigata negligentiam, perdat privilegia que est per — adesse senserunt *?, Hanc (inquam) lucem in se 
viros venerabiles consecuta. fuisse demonstrans Filius proclamabat, et, ut in 
eadem incederent, discipulos premonebat: « Cum 
lucem habetis, » inquit, « ambulate in luce 9^. » 
Et iterum: « Egosum lux hujus mundi : qui sequi- 
tur me non ambulat in tenebris, sed habebitlumen 
vite cternam ?!, » Et evangelista : « Erat lux vera, 
ait, qu» illuminat omnem hominem venientem in 
huncmundum δὲ »Sihec lux, qua credentibus pro- 
mittitur, in Filio esse probatur, et cum seterno 
teterna esse dicitur,quomodo a vobis ab inaccessi- 
bili luce Patris Filius separatur? Si enim Filius, 
« Deus veruset vita x»terna est ?*, » sine dubio in 
hac luce simul cum Patre habitare credendus est, 
quam nullus modo nostrum. in hoc mortali corpore 
constitutus, potest aliquatenus contueri ; sed dum 

Quod si ita est, quonam modo idem Filius ad dex- — apparuerit, tunc vere illum videbit sicuti est, qui 
teram Patris astansa beato martyre Stephano dici- ejus csnspectibus fuerit dignus coaptari. Et non 
tur conspici, si Pater secundum eos solus dicitur — sicut Moyses ceterique prophetz per wnigmata et 
sedibus lucis contineri. Absit hoc a sensu fidelium — figuram, sed ipsam veraciter in Filio, secundum 
Christo in unitate fldei adherentium ; quoniam, — Apostolum. contuebitur deitatis imaginem. Nam si 
sicut non obest Filio, cum solus dicitur Pater lu- hunc eumdemque prophet sub testimonio, subse- 
cem inaccessibilem habitare, ita non obest Patri, € quente sereno mentis intuitu, invesligare volueris, 
cum Sapientia, qure est Filius dicitur gyrum celi — invenies Filium non posse ab hac luce Patris peni- 
sola circuire. Pater itaque, cum sit invisibilisetin- — tus separari ; quoniam cum solum Filium dixeritin 
geuitus in se, in Filio, a se inenarrabiliter genito, terra cum hominibus conversatum, Patrem ab illo, 
mansisse ac requievisse monstratur, ipso Filio in non est credendum fleri alienum. «3* Si testimo- 
propheta loquente : « Qui me genuit, requievit in nium enim hominum accipimus, testimonium Dei 
tabernaculo meo 17, » Et in Evangelio : « Pater in majus est. Quoniam hoc est testimonium Dei quod 
me manens, facit opera hac !*. » EL: « Deum nemo — majus est, quia testificatus est de Filio suo. Qui 
vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in credit in Filium Dei, habet, testimonium Dei in 
sinu Patris **. » Si enim in sinu Patris erat Filius — se, Qui non credit in Filium, mendacem facit eum, 
ab initio, et ex corde Patris verbum bonum eructa- quia non credit in testimonium, quod testiflcatus 
tum est, quomodo non in corde paterno consistens, — est Deus de Filio suo. Et hoc est testimonium, 
jucem cum eodem inaccessibilem habitasse creden- — quoniam vitam eternam dedit nobis Deus, et heec 
dus est ? Nunquid Pater absque ulla luce in Filio — vita est in Filio ejus. Qui habet Filium, habet vi- 
potuit commanere, aut in tabernaculo Filii sineea- — tam ; qui non habet Filium Dei, non habet vitam. 
dem potuit requiescere, eum idem Filius « candor [) Hac scribo vobis, ut sciatis, quoniam vitam habe- 
sit eterne lucis,etspeculumsinemaculadeitatis 15» — tis eternam qui creditis in nomine Filii Dei. Et htec 
Salomon, superquam salutem suam dilexisse sedi- ^ est fiducia quam habemus ad eum,quiaquodcunque 
cit, in cujus specie semper delectari gestivit?« Su- — petierimus secundum voluntatem ejus, audit nos. 


De his vero. quibus ab insidiatoribus fatigamini, 
unde et nos consulere, et a nobis edoceri inter 
οδίετα voluistis, eo quod sint quidam qui arbi- 
trantur de Patre solo dictum esse (3), « quia ipse 
solus habet immortalitatem, et lucem habitat inac- D 
cessibilem ?? ; » ita eos apostolicis percutite fe- 
rulis, et divinis redarguite preceptis *!. Non enim 
solus Pater sine Filio lucem inaccessibilem habi- 
tat ; quia ubi Pater est, ibi etiam Filium esse in- 
dubitabili fide credendum est. Nam si solus Pater 
sine Filio, quod dicere nefas est, lucem habitat 
inaccessibilem, necesse est, ut sequestratam Pater 
a Filio liabeat mansionem, 


11 [nnoc. ep. 12 ad Aurc'ium Carthag. ep. sub finem : « Unde plagii merito arguas Mercatorem, eumve 
à quo delusus est. » '!* prophetharum iu qq. cc. !? ms. unde his. *" I Tim. vi, 16. *! Ithac. ad vers. 
ULvar. 60. 3 Eccli. xxiv. 12. ?? Joan xiv, 10. ** Joan, 1, 18. 3 Sap. vi, 26. *9 Ibid, 10. 
1 psal. xri, 3... ?* Psal. xxxv, 10. 3 Matth, xvi. 30 Joan, xii, 35... ?!1. Joan, vin, 19, 3 Joan. 1, 9. 
33 [ Joan. v, 20. ὃν Hactenus verca ipsissima resp. Ithacii sive Idacii Clari adversus Warimadum Aria- 
nuin, cui fabricator hujus epistole laciniam pro more attexit ex ep. I Joan. v. 


tantur. Sev. Bix. — De hoc loco, qui certe lubri- — solo dictum esse. Basilidem. Saturninum, aliosque 

cus est vide decr. concil. Trid. De reformatione — ejus sectatores intelligit ; de quibus Baronius anno 

matrimonii. Domini 120, num. 5, et sequentibus, ubi impura 
(3) Quod sint quidam qui arbitrantur de Patre οί scelestissima eorum dogmata recenset. Ip.: 


1084 


EVARISTI PAPA. 


1052 


Et scimus quia audit nos, quidquid pelierimus, À causa conjungat. Et sicut uxori non licit dimittere 


scimus quoniam habemus petitiones quas postula- 
mus ab eo. Qui scit fratrem suum peccare pecca- 
tum non ad mortem, petat, et dabitur ei vita pec- 
canti non ad mortem. Est peccatum ad mortem ; 
non pro illo dico, ut roget quis. Omnis iniquitas 
peccatum est, et est peccatum ad mortem. Scimus 
quia omnis qui natus est ex Deo, non peccat, sed 
generatio Dei conservat eum, et malignus non tàán- 
git eum. Scimus quontam ex Deo sumus, et mun- 
dus totus in maligno positus est. Et scimus quo- 
niam Filius Dei venit et dedit nobis sensum, ut co- 
gnoscamus verum Deum, et simus in vero Filio 
ejus. Hic est verus Deus et vita seterna. » Hec, fra- 
tres, predicate, heec omnibus nuntiate. Vos vero 
invicem exhortamini, perfecti estote, semperque 
gaudele ; pacem autem sectamini in omnes, et Deus 
pacis et dilectionis erit vobiscum, Deo autem et 
Patri nostro gloria in secula seculorum. Amen, 

Data ix Kalendas Aprilis, Valente et Vetere viris 
clarissimis coss. 35, 


EPISTOLA 11. 


De episcopis ejectis, οί aliis loco eorum subtitutis, 
vel, ut habet ms. Just. : Quod Christus sit caput 
et sponsus Ecclesiz, el. sacerdotes qui ejus vice le- 
gatione funguntur, similiter sint. Ecclesiis suis : et 
qualiter sacerdotes suas Ecclesias et eorum  Eccle- 
sie eos debeant diligere. 

Evaristus, urbis Roma episcopus, omnibus per 
Egyptum Domino conglatinatis fratribus in Do- 
mino, salutem. 

Unum nos, fratres, 36 sentire oportet et agere, ut, 
sicut legimus ??, in nobis unum cor et una anima 
esse probetur. Scimus namque, sicut et a patribus, 
accepimus, Christum esse caput, cujus et membra 
sumus. Ipse enim est sponsus, et Ecclesia sponsa, 
cujus filii nos sumus : et ideo unum Patrem habe- 
mus Deum in colis. Sacerdotes vero vice Christi 
legatione ?* funguntur in Ecclesia. Et sicut ei sua 
conjuncta est sponsa, id est Ecclesia ??, sic episco- 
pis junguntur Ecclesiz,unicuique pro portione sua. 
Et sicut vir non debet negligere uxorem suam,sed 
diligere et caste custodire etamare atque prudenter 
regere : sic episcopus et multo magis custodire et 
amare alque prudenter regere debet Ecclesiam. Et 
velut uxor, quae sub manu est viri, obedire debet 


B 


C 


virum suum, ut alteri se, vivente eo, matrimonio 
societ, aut eum adulteret,licet fornicatus'sit vir ejus, 
sed, juxta Apostolum, « aut viro suo reconciliari 
debet, aut manere innupta *!; » ita Ecclesise non 
licet dimittere episcopum suum, aut ab eo se se- 
gregare ut alterum, vivente eo, accipiat ; sed aut 
ipsum habeat, aut innupta maneat, id est alterum 
episcopum, suo vivente, non accipiat, ne fornicatio- 
nis aut adulterii crimen incurrat. Nam si adulte- 
rata fuerit, id est si se alteri episcopo junxerit,aut 
super se alterum episcopum adduxerit, aut esse 
fecerit, vel desideraverit : per acerrimam peniten- 
tiam aut suo reconcilietur episcopo, aut innupta 
permaneat. Undeet Dominusloquiturin Evangelio, 
dicens : « Si quis viderit mulierem ad concupiscen- 
dum eam, jam mochatus est eam in corde suo 43, » 
5 Episcopum vero oportet opportune et importune 
atque sine intermissione Ecclesiam suam docere, 
eamque prudenter regere et amare, ut a vitiis se 
abstineat, et salutem consequi possit eternam. Et 
illa cum tanta reverentia ejus doctrinam debet sus- 
cipere, eumque amare et diligere, ut legatum Dei 
et preconem veritatis; quia, testante Veritate: 
« Quacunque ligaverit super terram, erunt ligata 
et in celo: et quecunque solverit super terram, 
erunt soluia et in coelo 44, » Nimis timenda est, fra- 
tres,hac sententia, et previdendum vobis,ne offen- 
datis eos qui tantam a Domino habent potestatem. 
Et ideo potius obediendi, diligendi et summopere 
venerandi sunt, non detrahendi, vel lacerandi aut 
ejiciendi, sed portandi et amandi, ipso dicente Do- 
mino : « Qui vos audit, me audit : et qui vos sper- 
nit, me spernit **. » Ideo hac vobis et omnibus flde- 
libus scribimus, fratres, ut ab his vos caveatis, et 
posteris vestris non malum, sed bonum exemplum 
relinquatis ; quoniam injuria episcoporum ad Chri- 
stum pertinet, cujus vice funguntur. *5 Audivimus 
enim quosdom a vobis infamatos et dilaceratos epi- 
Scopos, ac e civitatibus propriis pulsos, quia alibi 
episcopi constitui non possunt, nisi in civitatibus 
non minimis ; et alios in eis, ipsis viventibus, con- 
stitutos. Ideo heec vobis scribimus, ut sciatis hoc 
fleri non licere, sed proprios revocari, et integer- 
rime restitui debere. Illos vero qui adulterina fe- 
ditate sponsas suas, quas et uxores eorum,preefixo 


viro suo, eumque diligere et amare,ita potius etiam [) tenore. esse intelligimus, tenent ; ejici ut adulteros 


Ecclesia episcopo suo in omnibus obedire,eumque 
diligere et amare ut animam suam debet,quia illud 
fit carnaliter,istud spiritualiter. * Et sicut vir non 
debet adulterare uxorem suam, ita nec episcopus 
Ecclesiam suam ; id est ut illam dimittat, ad quam 
sacratus est absque inevitabili necessitate, autapo- 
stolica vel regulari mutatione, et alteri se ambitus 


*5 Coss. fuerunt anno Christi 96, quo nondum obierat.S. Clemens. 565, Leo. eo. 18. 


atque infames fleri, eosque ab ecclesiasticis hono- 
ribus arceri jubemus. Si autem adversus eos ali- 
quam qnerelam habueritis, his peractis, inquiren- 
dum erit, et auctoritate hujus sancte sedis termi- 
nandum *', Et ne omnia nunc singulatim dicamus, 
omne bonum, si ipsa per se in vobis fuerit, chari- 
tas facere docebit, sicut et e contrario eos qui & 


3 Act. iv, 39. 


3 S. Greg. xu. 32. 9? S. Ambr. De dignit sacerd. wv. 39 7, q. 1: Sicut vir non. *! I Cor. wr. 11. 


4» 


** Matth. v, 28, 


1, q. 1 : Sicut vir & Episcopum vero. Et in epist. 4 Clementis ad Jacobum. — '* Matth. 


xvi, 19. 5 Luc. x, 16. 59 3, q. 2; Audivimus quosdam ; etin ep. 1 Clementis Ad Jacobum. "' Clemens 
epist. 1, ex Ruffini interpretatione, qui post trecentos annos ab Evaristi electione vixit. Vide Patr. Gr. 


t. I. Eni. 


1053 


EPISTOL.E. 


1064 


salute alieni sunt, omne malum facere,odium do- À tur.Inde ipse ait; « Descendam, et videbo, utrum 


cet. Unde et vos, qui veri Dei estis discipuli abji- 
cite a cordibus vestris ante omnia discordias et 
animorum dissensiones, ex quibus omne malnm 
opus procedit, et benignitatem ac simplicitatem 
tota mente servate. ** Verumtamen scitote cuncti, 
quod supra omnes vos laboret episcopus;quia unus- 
quisque vestrum suum proprium fert laborem, ille 
vero et suum, et singulorum. Et ideo sicut ille pro 
vobis omnibus, ila et vos omnes summopere labo- 
raro pro eo debetis, in tantum,ut, si etiam neces- 
se fuerit, animas vestras pro eo ponatis, sicut et 
ipse animam suam pro vobis, si necesse fuerit, po- 
nere debet,ipso dicente Salvatore : « Bonus pastor 
animam suam dat pro ovibus suis 9, Vos vero obe- 


dite eis, οἱ vigilate pro eis, quia ipsi pervigilant, B 


quasi rationem pro animabus vestris reddituri, 
ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes 99 », 
*! Non cst itaque a plebe aut vulgaribus homini- 
bus arguendus vel accusandus episcopus, licet sit 
iuordinatus ; 5 quia pro meritis subditorum, dis- 
ponitus a Deo vita rectorum, exemplo David pec- 
cantis, ac comparatione principum, qui ex merito 
plebis prevaricantur. Sacerdotes enim exquirere 
debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine 
unumquemque probare, juxta testimonium Domi- 
ni ad Jeremiam loquentis : « Probatorem, » in- 
quit, « dedi te populo meo robustum, et scies, et 
probabis viam eorum 9,» Ideo ista dico, quia insi- 
diator bona siepissime solet convertere in malum, 
et in electis ponit maculam *. Unde si qui sunt 
vituperalores aut accusatores episcoporum, vel 
reliquorum sacerdotum, non oportet eos a judici- 
bus Ecclesi: audiri, antequam eorum discutiatur 
e,sslimalionis suspicio vel opinio, qua intentione, 
q"a fide,qua temeritate, qua vita,qua conscientia, 
quove merito, si pro Deo, aut pro vana gloria, aut 
inimicitia, vel odio, aut. cupiditate, ista presum- 
pserint, necne. 

Hec omnia fideliter sunt perscrutanda,et diligen- 
ter periractanda **. Nam sunt nonnulli qui preposi- 
tos suos perverse reprehendunt,si vel parum ipsis 
molesti exstiterint. Idcirco recto oculo primates 
Ecclesiarum utiliter prevideant, ne quisquam eo- 
rum innocens vexetur aut scandalizetur, intenden- 
tes sententie Domini, qua ait; « Si quis scandali- 
zaverit unum de pusillis istis,melius est illi ut sus- 
pendatur mola asinaria in collo ejus, et demerga- 
tur in profundum maris 55,» etc." Deus autem om- 
nipotens,ut nos a pracipitala sententia prolatio- 
ne compesceret(cum omnia nuda etaperta sint ocu- 
lis ejus),mala tamen Sodome noluit audita 95 judi- 
care,priusquam mani:este agnosceret qua diceba- 

45 Idem. Vide ibid. "Joan. x, 11. 
lib. iv. *: Isid. sentent. 39 et 46. 
55 2, quaest. 7 : Sunt nonnulli qui. 
Ivo, lib. iv. 
*' Matth. vir, 1, 3. 9* 30, qussst. 9 : Nullum ante. 
quaest. 5: Nallum ante. | *' Rom. xiv, 4. 


trecentis post Evaristum annis vixit. 
1 II Cor. i1, 6 8. 


5! Heb. xm, 17. 
33 Jer, vi, 27. 
55 Mati. xvii, 6. 

85 S. Greg. xix. Moral. 1&, concil. Aquisgr. 37. 

€ hominum. ο 30, 
*5 Pgal. rxxiv, 6-18, ex interpretatione S. Hieronymi qui 
60 Psal. Lxxv, 7-10, eodem interprete Hier. 


clamorem qui venit ad me, opere compleverint ; 
annon est ita, ut sciam 9, » Deus omnipotens, cui 
nihil absconditum est,sed omnia ei manifesta sunt, 
etiam antequam fiant,non ob aliud hec et alia mul- 
ta (qua hic, prolixitatem vitantes, non inseruimus) 
per seinquirere dignatus est, nisi ut nobis exem- 
plum daret, ne praecipites in discutiendis et judi- 
candis negoliis essemus, et ne mala quorumdam 
prius preesumamus credere, quam probare. Cujus 
exemplo monemur*,ne ad proferendam sententiam 
unquam praecipites simus,aut temere indiligenter- 
que indiscussa quieque quoquo modo judicemus, 
dicente Veritatis voce : « Nolitejudicare,ut non ju- 
dicemini. In quo enim judicio judicaveritis, judi- 
cabimini *! », et reliqua. ** Nam mala audita nul- 
lum moveant, nec passim dicta absque certa pro- 
batione, quisquam unquam credat,sed ante audita 
diligenter inquirat, ne precipitando quidquam 
aliquis agat. Si enim Dominus omnium *? Sodo- 
morum mala,quorum clamor ad celum usque per-* 
venerat,omnia sciens, prius nec credere nec judi- 
care voluit,quam ipse eacum fidelibus testibus dili- 
genter investigans **,que audierat, opere ^ veraci- 
ler cognosceret : multo magis nos humani et pecca- 
tores homines quibus incognita sunt occulta judicia 
Dei,ha»c precavere,et nullum ante veram justam- 
que probationem judicare aut damnare debemus $6, 
manifeste apostolo dicente Paulo,qui ait: « Tu quis 
es,qui judicas servum alienum ? Suo enim domino 
stat, aut cadit 9. » Unde et per prophetam David 
Dominus loquitur,dicens : « Nolite extollere in ex- 
celsum cornu vestrum,loquentes in cervice veteri; 
quia neque ab oriente, neque occidente, neque à 
solitudine montium,sed Deus judex hunc humilia- 
bit, et hunc exaltabit, quia calix in manu Domini 
est, vino meraco ad plenum mixtus, et propinabit 
ex eo. Verumtamen faces ejus potabunt bibentes 
omnes impii terre. Ego autem annuntiabo in sem- 
piternum, psallam Deo Jacob 55. » Et alibi idem ait 
propheta : « Ab increpatione tua,Deus Jacob, con- 
sopitus est et currus et equus.Tuterribilis es,et quis 
stpbit adversum te ? Ex tunciratua.De celo annun- 
tiabis judicium,terra timens tacebit, cum surrexe- 
rit adjudicandum Deusut salvos faciatomnes mites 
terra 9*. » Et Apostolus ait: « Mihi vindicta, ego 


D retribuam 9.» Et alibi inquit idem apostolus:«Suf- 


ficit unicuique objurgatio,qua fit a pluribus,ita ut 
magis donetis, et consolemini, ne forte abundan- 
tiori tristitia absorbeatur isquiin angustia est.Pro- 
pter quod obsecro vos,ut confirmetis in illo chari- 
tatem ?.» Et Dominus in Evangelio ait : « Diliges 
Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota 


51: 2, q. 7: Non esta. Et in Decr. Ίνοη. 
δι 9, quest. 7 : Si qui sunt. Et in Decr. Ivo lib. iv. 
$' 29, quest. 1: Deus omnipotens, ut. et in Decr. 
δ0 Genes. xvitt, 21. 5* Gregor. ibidem. 

66 uirum. 95 complevissent. *5 30, 


"? Rom. χα, 19. 


1058 


EVARISTI ΡΑΡΑ EPISTOLAE. 


1020 


anima tua,et ex omnibus viribus tuis,et proximum À pter remissionem precedentium delictorum,insu- 


tuum sicut teipsum ?*, » Dilectio enim proximi ma- 
lum non operatur ?.« Propter quod, juxta Aposto- 
lum,inexcusabilis es, o homo omnis,qui judicas.In 
quo enim judicas alterum, teipsum condemnas, 
eadem agens que judicas. Scimus enim quoniam 
judicium Dei est secundum veritatem in eos qui 
talia agunt. Existimas autem hoc, o homo omnis, 
qui judicas eos qui talia agunt,et facis «a, quia tu 
effugies judiciuni Dei ? An divitias bonitatis ejus et 
patientim, οἱ longanimitatis contemnis ? Ignoras, 
quoniam benignitasDei ad pa:nitentiam te adducit? 
Secundum autem duritiam tuam etimpenitens cor, 
thesaurizas tibi iram in die irc et revelationis jus- 
ti judicii Dei, qui reddet unicuique secundum ope- 
ra ejus ; his quidem.qui secundurn patientiam bo- 
ni operis, gloriam et lionorem et incorruptionem, 
quarrentibus vitam eternam ; his autem qui ex con- 
tentione, et qui non acquiescunt veritati, credunt 
autem iniquitati, ira et indignatio; tribulatio et 
angustia inomnem animam hominis operantis ma- 
lum,Judei primum et Greci ; gloria autem et honor 
et pax omni operanti honum **. » Et alibi idem ait 
Apostolus : « Causati enim sumus,omnes sub pecca- 
lo esse sicut scriptum est: Quia non est justus quis- 
quam,uon est intelligens,non est requirens Deum. 
Omnes declinaverunt, simulinutiles facti sunt, non 
estqui faciat bonum,non estusquead unum. Sepul- 
crum patens est guttur eorum,linguis suis dolose a- 
gebant.venenum aspidum sub labiis eorum.Quorum 
os maledictione et amaritudine plenum est,veloces 
pedes eorum ad effundendum sanguinem.Contritio 
et infelicitas in viis eorum,et viam pacisnon cogno- 
verunt,et non est timor Dei ante oculos eorum.Sci- 
mus autem quoniam quecunque lex loquitur, his 
qui in lege sunt loquitur, ut omne os obstruatur, 
et suhditus fiat omnis mundus Deo; quoniam ex 
operibus legis non justificabitur omnis caro coram 
illo.Per legem enim cognitio peccati. Nunc autem 
sine lege justitia Dei manifestata est, testiflcata a 
lege et prophetis. Justitia autem Dei per fidem Je- 
su Christi in omnes et super omnes qui credunt. 
Non enim est distinctio. Omnes enim peccaverunt, 
et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam 
ipsius, per redemptionem que est in Christo Jesu 
quem proposuit Deus propitiatorem per fldem in 


stentationem Dei, ad ostensionem justitise ejus in 
hoc tempore,ut sit ipsejustus,et justificans eum,qui 
ex fide est Jesu Christi?5*.»Item idem : « Quis accu- 
sabitadversus electos Dei? Deus qui justificat? Quis 
est qui condemnet? Christus Jesus qui mortuus 
est, imo qui et resurrexit,qui est ad dexteram Dei, 
qui etiam interpellat pro nobis. Quis ergo nos se- 
parabit a charitate Christi? Tribulatio ? angustia? 
an persecutio ?anfames ?an nuditas ?an periculum 
an gladius ?sicut scriptum est : Quia propter te 
mortificamur tota die, estimati sumus sicut oves 
occisionis. Sed in his omnibus superamus propter 
eum qui dilexit nos. Certus sum enim, quia ne- 
que mors, neque vita. neque angeli, neque prin- 
cipatus,neque virtutes,neque instantia,neque futa- 
ra, neque fortitudo,neque altitudo, neque profun- 
dum, neque creatura alia poterit nos separare a 
charitate Dei, que eat in Christo Jesu Domino no- 
stro ?9.»Debemus autem nos,ut ait idem apostolus, 
firmiores imbecillitates infirmorum sustinere,et 7 
nobis placere.Unusquisque vestrum ? proximo suo 
placeat in bonum ad sedificationem. Etenim Chri- 
stus non sibi placuit, sed, sicut scriptum est, im- 
properia improperantium tibi,ceciderunt super me 
7. Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu 
Christi, Pater misericordiarum,et Deus totius con- 
solationis,qui consolatur nos in omni tribulatione 
nostra,ut possumus et ipsi ccnsolari eos qui in om- 
ni pressura sunt, per exhortationem qua exhorta- 
mur et ipsi a Deo ; quoniam sicut abundant passio- 
nes Christi in nobis, ita et per Christum abundat 
consolatio nostra Sive autem tribulamur pro vestra 
exhortatione et salute, sive exhortamur pro vestra 
exhortatione,qua operatur tolerantiam earumdem 
passionum,quas et nos patimur,et spes nostra fir- 
ma est pro vobis,scientes quoniam sicut socii pas- 
sionum estis,sic eritis, et consolationis*?, Fidelis 
autem Deus, qui non patietur vos tentari super id 
quod potestis,sed faciet cum tentatione etiam pro- 
ventum, ut possitis sustinere *!. » ?* Propter quod, 
charissimi, sectamini charitatem, et emulamini 
meliora et spiritualia 9, et adjuvate vas invicem, 
ut Deo semper in omnibus placere valeatis. Deus 
autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen. 

Data Kalend. Novemb. δὲ, Gallo et Bradua viris 


sauguine ipsius, ad ostensionem juetitiz sue pro- D clarissimis coss. 


EX DECRETIS EVARISTI PAPE (4). 


Secundum codicem librorum quinque (5) lib. v. c. 8. Tamen secundum Decretum Gratiani, est 
constitutio Hygini pape. 


7 Matth. xxii, 37. 7 Rom. xm, 10. 
usque ad finem.  ?* non.  ?* nostrum.. 
ep. 3, Patr. t. I. ΒἘνιτ. 9 Ι Cor. xiv, 1. 


(&) Vetus collectio ms. librorum quinque cap. 8. 
tribuit preterea Evaristo decretum quod consarci- 
natum 


* Rom. un, 1-10. 
7 Rom. xv, 1-3. 
54 an, Christi 108, adhuc vivente Anacleto. 


75 Rom. 111. 9-96. 


76 Rom. vin, 33, 
ο 1] Cor. 1, 3-7. 


δι 1 Cor. x. 19. ** Clem. 


(5) Due sunt adhuc inedite collectiones cano- 
num,quorum altera in quinque libros, et altera in 
sexdicim 


ALEXANDRI I PAPJ/E EPISTOL E. 


Ut sine missa ecelesia dedicari non debeat. 


1057 1058 


Omnes basilice cum missa semper debent consecrari, altaria vero placuit non solum unctione chris- 
matis, sed etiam sacerdotali benedictionesacrari. Si vero altaria nonfuerint lapidea, ad celebranda divina 
officia,non consecrentur. Ubi etiam ecclesia est,de cujus ambigitur consecratione, a vicinis presbyteris 
et parochianis fideliter requiratur.Hi ergo cum ceteris omnibus in synodali concilio ab episcopo pro suo 
sunt contestandi sacerdotio,si illorum temporibus vel antecessorum suorum sciant ecclesi: illius dedi- 
cationem, die velofíicio unquam fuisse celebrem.Quod si afirmando in hoc concordant, non fiat injnria 
ecclesie legitimo» vel suo defensori ; sin autem, in arbitrio sit episcopi, claudere seu aperire eam (6). 


Ex decretis Evaristi, cay.. 555. 


Ut presbyteri de ocultis peccatis jussione episcopi paenitentes reconcilient et sicut supra scripsimus 
infirmantes absolvant 3*6 et communicent. 


*5 Ex nov. suppl. P. Mansi pag. 6. * Ex veter. penitentiali apud Canis. Vet. lect. tom. II, p. n, 
pag, 130. edit. Basnag. 


(6) Usque ad verbum consecrari apud plerosque 
collectores citatur ex Evaristo: reliqua aliter haben- 
tur apud Grat., De consecr., dist. 1, cap. Omnes ba- 


ALEXANDER I PAPA 


NOTITI*. 


Ex Libro pontificali Damasi papse, ap. Mast, Concil, I, 633. — Varias lectiones et notas ad hunclocum 
Libri Pontificalis vide Patrologie Latinz t. CXXVII, col. 1145,) 


silice. cap. Altaria, cap. Altaria placuit, ex diver- 
sis conciliis. Sev. Βιν. 








Alexander natione Ramanus, ex patre Alexandro, de regione Caput tauri, sedit annos 10, menses 1, 
dies 2. Fuit autem temporibus Trajani usque ad /£lianum et Veterem consules. Hic passionem Domini 
miscuit in precatione sacerdotum quando misse celebrantur. Martyrio coronatur, et cum eo  Eventius 

resbyter et Theodulus diaconus. Hic constituit aquam aspersionis cum sale benedici in habitaculis 
hominum, Hic fecit ordinationes tres per mensem Decembrem, presbyteros sex, diaconos duos, episcopos 
er diversa loca quinque. Qui et sepultus est uia Numentana, ubi decollatus est, ab urbe Roma non 
onge, milliario 7, quinto Nonas Maias. Et cessavit episcopatus dies xxv, 





ALEXANDRI I PAPZE 
EPISTOL E. 


MaNsi Concil. collect., t. 1, col. 663. 


Cogitantibus*",$*nobis metum divini judicii,fratres 
charissimi,et post vitam hanc unumquemque prout 
gesserit, recepturum, quid veniat in querelam, 
tacere non licuit ; sed nobis,vobis loqui, necessitas 
imperavit,dicente propheta: «Exaltauttuba vocem 
tuam*?'. » Et cui omnium Ecclesiarum commissa 
reddemus, *? Isa. rviri, 4. 


EPISTOLA PRIMA (7) 
AD OMNES ORTHODOXOS. 
De sacerdotibus non. vezandis, etc. (8). 


Alexander episcopus, omnibus orthodoxis per 
diversas provincias Christo Domino famulantibus. 


87 588 [dem initium ep: 3 Siricii pape ut suo loco reddemus. 


natum est ex cap. 3, De consecrat., distinct. 1, Om- 
nes basilice. Quod Hygino Gratianus asserit,ex cap- 
32, Altaria placuit; ex concil. Agathensi anni 596, 
cap. 1&, et ex cap. 31, Altaria si; ex concil. Epau- 
nensi anni $17, cap. 26 et 21. Hanputx. 

sexdecim digeste sunt. Του binos sodices mss.pas- 
sim citant, et ex illis canones quosdam referunt 
conciliorum collectores. Verum sero tandem intelle- 
ctum est hos codices sexdecim, quatuordecim, et 
quinque librorum nihil esse aliud, quam varios co- 


*? Isa. Lviri, 1. 


dicis canonici a Buchardo editi mss. codices mu- 
tilos, prput in nonnullis bibliothecis hodie pariter 
visuntur MaNst. 

(7) Hi»c et dum sequentes viris apprime catho- 
licie νοθείας suspecta sunt. 

(8) Titulus integer : De sacerdotibus non vexandis, 
nec scriptis ab eis per metum, aut aliquam fraudem 
exigendis: εἰ de pasione Domini in consecratione 
corporis ejus miscenda, et de aqua cum sale populis 
benedicenda : et de fide sancta Trinitatis. 


1059 


ALEXANDRI I PAPJE 


est cura, si dissimulem. audiam Domino dicente: Α Vastabuntur, quia prevaricati sunt in me ; et ego 


« Rejecistis mandatum Dei, ut statuatis traditiones 
vestra ??. » Quid enim aliud est rejicere mandatum 
Dei, quani privato consilio judicio humano, novis 
rebusconstituendis liberius delectari? Unde etalibi 
scriptum est: «Ne transgrediaris terminosantiquos, 
quos posuerunt patres tui *!, » Terminos indubi- 
tanter transgreditur, qui statuta patrum postponit 
atque confundit. Pervenit ** namque ad conscien- 
tiam apostolice sedis, quod nonnulli sunt tam 
stolidi, qui Dominica precepta, et apostolorum, 
eorumque successorum statuta minime observant, 
et eos de quibus Dominus ait: «Qui vos tangit, 
tangit pupillam oculi mei 35: » non solum tangere 
minime dubitant,sed etiam persequi non formidant. 
Et licet nos persequatur, quia nec nos sine illis, 
nec illos sine nobis persequi possunt, quoniam 
illius sumus discipuli, qui animas pro fratribus 
precepit ponere **;tamen eis pericula et perditiones 
eorum nonsumusaussi celare, ne prophetica (quod 
absit) damnemur sententia, que ait: « Si annun- 
tiaveris iniquo iniquitatem suam, animam tuam 
liberasti: si autem nonannuntiaveris ei, sanguinem 
ejus de manu tua requiram **. » * Est etiam et hoc 
ad hanc sanctam sedem perlatuin (quod pudet di- 
cere, et non solum sacerdotali, sed etiam omni 
Christiano nomini est inimicum), id est quod non- 
nullos ?! episcopos vel sacerdotes, aut metu com- 
pellunt, aut vi extorquent, aut fraude decipiunt, 
aliquas confessionis sum in alteram partem quam 
debeant, aut pro suarum non requisitione rerum*5, 
aut, quod deterius est, pro alieni erroris secta 
scripturas facere, et propriis manibus roborare, 
et coram populis recitare atque confiteri. Aliquos 
dicunt carceribus et ergastulis recludi, ut saltem 
his territi insidiis, devient Domini sacerdotes, et 
suis faveant voluntalibus?*. ! Relatum insuper est 
ad hujus sanctse οἱ apostolicz sedis apicem, cui 
summarum dispositiones causarum, et omnium 
negotia Ecclesiarum ab ipso Domino tradita sunt, 
quasi ad capat, ipso dicente principi apostolorum 
Petro: « Tu es Petrus.et super hanc petram Eccle- 
siam meam «edificabo?:» quod quidam memuli 
Christi, ejusque sancte Ecclesiz insidiatores, sa- 
cerdotes Dei ad judices publicos accusare presu- 
mant,cum magis Apostolus Christianorum causas ? 


redemi eos et ipsi locuti sunt contra me mendacia. 
Et non clamaverunt ad me in corde suo, sed ulula- 
bant in cubilibus suis. Super triticum et vinum 
ruminabant, et reeesserunt a me. Et ego erudiri, 
et confortavi brachia eorum, et in me cogitaverunt 
malitiam.Reversi sunt,ut essent absque jugo, facti 
sunt quasi arcus dolosus*. Abjiciet eos Dominus, 
ait idem propheta. quia non audierunt eum, et 
erunt vagi in nationibus ?. » 
I. 

Dc iis qui sacerdotes accusant, vel persequuntur. 

De his enim, clericis et laicis, qui episcopos vel 
reliquos sacerdotes, tam ad primates eorum quam 
ad reliquos accusant judices, prius quam auribus 
eorum, a quibus se lassos eslimant, inculcent. ut 
ab eis aut jus suum, aut justam recipiant: apolo- 
giam, item pereumdem ait Dominus prophetam : 
« Audi, dorrus Israel. et domus regis, ausculta, et 
attendite, sacerdoles, quia vobis, judicium est,quo- 
niam laqueus facti estis speculationi, et rete ος- 
pansum super Thabor, victimasque declinastis in 
profundum : et ego eruditor omnium vestrum *. » 
Et alibi: « Omnes calefacti estis quasi clibanus. 
quia devoratis judices vestros*, ipsi autem decli- 
nant victimas Domini in profundum '!9, » qui eos 
devorant vel injuste lacerant qui oculi Domini di- 


7 cuntur. Nam si modo quisquam principis secularis 


oculos laceret aut amoveret, esset reus criminis 
majestatis, an non? Profecto aut morti traderetur, 
aut perpetua notasetur infamia. Si pro seculi po- 
testatibus talia ab hominibus fiunt, quid pro his 
fieri putatis, de quibus Dominus ait: « Qui vos 
tangit. tangit pupillam oculi mei!!?» !? Procul dubio 
hi qui eos persequuntur, et amovere nituntur in- 
juste contra apostolicam actoritatem, etsi a morte 
proibentur, dicente Domino : « Nolo mortem 
peccatoris, sed ut convertatur et vivat !3;» perpetua 
tamen notantur infamia,et exsilio digni judicantut 
finitimo. De quibus, a temporibus apostolorum,et 
infra, ista tenemus, atque decreta habemus quibus 
eorum accusandi episcopos, veltestificandiin eos vo- 
cem obstruimus,quos non humanis,sed divinis acti- 
bus mortuos esse scimus.De quibus Dominus loqui- 
tur per eumdem prophetam : « Calumniam patiens 
Ephraim, fractus est judicio, quoniam capit abire 


ad Ecclesias deferri,et ibidem terminari preecipiat*. [) post sordem. Et ego quasi tinea Ephraim. et quasi 


Taliter prevaricates; prevaricati sunt in Deum 
suum, et non obediunt preceptis ejus. De quibus 
Dominus per prophetam Osee loquitur, dicens: 
« Quasi vacca lascivientes declinaverunt, et dile- 
xerunt afferre ignominiam protectoribus suis 5. » 
Et idem: * Ve eis, quoniam recesserunt a me. 


*? Marc. vir, 9. 
Iu, 18. 
! 11, quaest. 1: Relatum est. * Matth. xvi, 18. 
* Ose. vu, 10-16. " Gse. ix, 17. * Ose. v, 1, 2. 
quest. &: Hi quis epicopos. — !* Ezech. xvin, 23. 


*! Prov, xri, 28. 


13 Perlatum est. 
? 1$, quesst. 6: quandoquidem a sacerdotibus. 


? 059. vit, 7. 
'5 0se. v 11. 


putredo domui Juda. Et vidit Ephraim languorem 
suum, et Judas vinculum suum. Et abiit Ephraim 
ad Assur, et misit ad regem ultorem ; et ipse non 
poterit sanare vos,nec solvere poterit a vobis vin- 
culum !*.» Qui enim sacrilega persequuntur per- 
suasione et lacere nituntur episcopos, vel eos qui 


9$ Zach. n, 8. **I Joan, πῃ, 16. — *5 Ezech. 
5. — nonnulli. —** causarum. — ** voluptatibus. 
? concil. Carth. ni, 9. *ICor. vi, 6.  * Ose. iv. 16. 


19 0596. v, 2. i Zach. n 8. 113, 


4061 EPISTOLAE. 1062 


Domino recte sacrificant,indubitanter eum perse- A abeo,cuiipsum sentitis adversum ; » **sed nec loqui 
quuntur et dilaniant, cujus vice funguntur. Unde — his quibus ipse non loquitur,et unusquisque qui in 
ait Dominus per Joel prophetam : « Nunquid ultio- — culpa est, dum omnium vestrum cupit amicitias. 
nem reddidistis mihi ? Et si ulciscimini voscontra — ferre, festinet citius reconciliari et qui omnibus 
me, cito, velociter reddam vicissitudinem vobis ^ preest,ut per hoc redeat ad salutem.cum obedire 
super caput vestrum !*. » Et per Osee prophetam ceperit monitis presidenlis.Si vero quis amicus 
Dominus inquit: « Quis sapiens,et intelliget ista ? — fuerit his quibus ipse amicus non est, et locutus 
intelligens,et sciet ea ? Quia rect vie Domini, et — fuerit his quibus ipse non loquitur,unus est et ipse 
justi ambulabunt in eis; prevaricatores vero cor- — ex illis qui exterminare Ecclesiam Dei volunt ; et 
ruent in eis !€. » Et ipsa per se Veritas ait : « Qui cum corpore vobiscum esse videatur, mente et, 
vos audit, me audit ; et qui vos spernit, me sper- — animocontra vos est.Et est multo nequior hostis hic 
nit !?. » His et aliis fulti quamplurimis Dominicis — quam illi qui foris sunt,et evidenter inimici sunt. 
preceptis,vitantes hominum perditiones,cum om- . Hic enim per amicitiarum speciem, quo inimica 
nibus hujus sancte sedis, quam Dominus caput sunt gerit, et Ecclesiam dispergit ac vastat. 


totius Ecclesie constituit,membris,talia fleri pro- 
MP II. 
hibemus,ne confundatur populus Domini in eter- p 
num.Nam et a praedecessoribus nostris inbibitum De scriptura vel confessivne per vim ectorta. 
legimus,ut nemo contristet doctores, neque accu- * Similiter si hujusmodi personis quedam 


sationem adversus eos suscipiat. ! Ipse namque — scripture quoquo modo per metum, aut fraudem, 
apostolorum princeps in ordinatione beati Clemen- — aut per vim extortefuerint,vel ut se liberare pos- 
tis populum instruens. ait; «Quicunque contrista- sint, quocunque ab eis conscriptae vel roboratm 
verit doctorem veritalis, peccat in Christum, et — fuerintingenio, ad nullum eis prejudicium aut no- 
Patrem omnium exacerbat Deum,propter quod οἳ cumentum pervenire ** censeumus,neque ullam eis 
vita carebit.» Et Doctor gentium inquit: «Si preoc- — infamiam vel calumniam, aut a suis sequestratio- 
cupatus fuerit homo in aliquo delicto,vos qui spi- nem bonis, unquam, auctore Deo, et sanctis apo- 
rituales estis,sustentate illum in spiritu lenitatis, — stolis,.eorumque successoribus,sustinere permitti- 
considerans teipsum,ne et tu tenteris.Alteralterius — mus. Confessio vero in talibus non compulsa, sed 
onera portate,et sic adimplebitis legem Christi!?.;» — spontanea fleri debet,ipso attestante qui ait: « Ex 
Has considerantes pietates et pericula vitantesani- corde enim procedunt homicidia, adulteria, forni- 
marum,una cum omnibus Dominisacerdotibus,qui — cationes,blasphemie 9,» etcextera qua sunt ad heec 
nobiscum in hanc sacram convenerunt urbem, et { pertinentia.Nec tantum attendenda sunt que fiunt, 
cum omnibus hujus capitis membris,sicuta beatis  quantumquo animo flant,quorum exemplasi omnia 
apostolis, et a reliquis sanctis Patribus, et a $uc- — scribere ceperimus,ante dies quam exempla defi- 
cessoribus eorum accepimus, statuentes decerni-  cient.Undeetilludest,quod Doninusad munera Abel 
mus, omnes qui sanctos Palres persequuntur, aut  respexit,etnon ad Cain ; quia magisintendit ad offe- 
amovere vel dilacerare manifeste nituntur,infames —rentisanimum,quam ad ea qus offeruntur.Inde et 
esse et alienos a liminibus Ecclesie usque ad sa- — DominusperProphetaminquit: « Dominus scitcogi - 
tisfactionem fleri, quia sic odit Deus eos qui ad- tationes hominum **.» Et per Osee ait : « In gutture 
versus *' Patres armantur,ut Patrum invasores vel tuo sit tuba,quasi aquila super domum Domini ??,» 
destructores. Qui ideo infames efflciuntur, quia — etreliqua.Et Dominus ait in Evangelio : « Tu autem 
Patres persequuntur. Quod si nec loqui eis licet, cum oraveris, intra incubiculum tuum : et clauso 
quibus doctores summi, quos Episcopos vocamus, — ostio, ora Patrem tuum ?5, » Omnis enim confessio, 
propter eorum scelera adversantur ; quanto magis — quie fit ex necessitate, fides non est. Et Apostole, 
eis qui eos infestant, nec consentiendum est, nec — ait: « Corde enim creditur ad justitiam,ore autem 
loquendum,ne participes eorum inveniantur scele- — confessio fit ad salutem 9.» Amplius autem respi- 
ribus,quia non solum qui faciunt, sed et qui con- p) cit Deus ad cogitationes et spontaneas voluntates, 
sentiunt facientibus, rei sunt ? !! Unde et beatus — quam ad actus,qui per simplicitatem, aut per ne- 
princeps apostolorum Petrus, qui in ordinatione — cessitatem flunt.Confessio ergo in talibus non ex- 
sancti predecessoris nostri Clementis, instruens — torqueri debet, sed potius sponte profiteri. Pessi- 
clerum et populum,ait: « Si inimicusfueritClemens mum estenim desuspicione aut extorta confessione 
alicui pro actibus suis, vos nolite exspectare, ut quemquam judicare, cum magis inspector cordis 
ipse vobis dicat : Cum illo nolite amici esse; sed — sit Dominus,quam operis ; et potius requirit Domi- 
prudenter observare debetis, et voluntati ejus nus cogitationes puras et voluntates bonas, quam 
absque commonitione obsecundare,et avertere vos — labia mendacia. Unde et Dominus per prophetam 


55 Joel. it, ἆ. !9 Ose. xiv, 16. !' Luc. x, 16: !* in epistola Clementis ad Jacobum. circa initium. 
ex interpr. Bufflni : Patr. t. I. Epir. !* Gal. vi, 4,2. 3 Procli ep. ad Domnium Antioc. episc. *' in 
1 Clementis epistola, et in epist. Anacleti papi, et similiter Fabiani pape. 35 ex vers Ruffini ejusdem 
ubi supra. 35 43, q. 6 ; Si quandoque a sa. Et in Decr. lvo lib. 1v. Hincmar. de divortio Lotharii et 
Thentberge. 3 provenire. ?* Matth. xv, 19. 3 Psal. xuin, 11. *' 056. vin, 41. 3 Matth. vi, 6. 
9 Rom. r, 10. 


1063 


ALEXANDRI I PAPJE 


1064 


Ioquens, ait: « Populus iste labiis me honorat, cor A tamquam apostolorum, Patrumque aliorum con- 


aulem eorum longe est a me 59, » Pejus malum fore 
non o-timo.quain Christianos suis invidere sacer- 
dotibus.Novit enim Dominus qui sunt ejus. *! Non 
potest autern humano condemnari examine, quem 
Deus suo reservavit judicio. Si omnia namque in 
hoc szculo vindicata essent, ?? Jocum divina non 
haberent judicia. 
III. 


Si quis adversus episcopum vel actores | Ecclesim 
querelum habuit. 

Quod autem ad alios judices prius non debeant, 
quam ad sacerdotes (9) vel auditores ?* Ecclesim 
accusari, ita a tempore apostolorum et infra, ob- 
servatum et diffinitum invenimus. ** Si quis erga 


episcopum, ** aut auctores ?? Ecclesi», quamlibet B 


querelam vel actionem juste se habere crediderit, 
ipse Redemptoris sui (cujus actio nostra est in- 
sLitutio) viarum non immemor, sed sectator egre- 
gius,qui cum malediceretur,non maledicebat, sed 
tanquàm ovis coram tondente se obmutuit ?", ac 
pro suis persecutoribus in cruce prudens, apud 
Patrem intercessit ?3,non prius primates aut alios 
judices adeat,quam ipsos a quibus se lesum ssti- 
mat, conveniat familiariter, et non semel,sed sm- 
pissime, ut ab eis aut suam justitiam accipiat,aut 
justam excusationem. Boni nempe et vere Chri- 
tiani hominis est,rem ipsam omnibus a micitie ac 
pacis legibus prius tentare, quam in judicio (ubi 
fre [uenter amarissimus auim:e rancor innascitur) 


suum jus pertinaciter experiri. Si quis enim cnin C 


Deo, qui pacis est auctor, habitare cupiat, ei ne- 
cesse est, ut pacem inquirat. Si autem secus ege- 
rit, et ab ipsis et ab aliis communione privetur, 


30 [sa. xxix, 13; Matth. xv, 8. ?'! Const. imp. 
11, ep. 19. ?? actores. ?* 2, q. 7 : Si quis erga. Et 
Decr.Ivon.lib. 1v. 


dotes, vel actores Ecclesi: accusare. | ?9 actores. 


ad Patres Nicmnos. 
in decr. episc. Sixti IT; et in decr. Julii pape ; et in 
35 ms,Paris,collegii soc. Jesu, a quo et sequentes varic lectiones : Quam ad se sacer- 
? [ Petr. n. 23; Isa. Lir, 9. 


temptor. De quibus ait propheta : « Erunt quasi 
non sint,et peribunt viri qui contradicunt vobis 5 
IV. 

Ut in oblatione sacramentorum commemoretur passio 
Christi, et ut panis tautum et vinum aqua mistum 
offeratur. 

*! [n sacramentorum quoque oblationibus, quim 
inter missarum solemnia Domino offeruntur, pas- 
sio Domini miscenda est, ut ejus, cujus corpus et 
sanguis conficitur,passio celebretur, ita ut. repul- 
sis opinionibus superstitionum.panis tantum et vi- 
num aqua per mistum in sacrificio offerantur.Non 
debet enim (ut a Patribus accepimus,et ipsa ratio 
docet) in calice Domini aut vinum solum,aut aqua 
sola offerri, sed utrumque permistum (10), quia 
utrumque ex latere ejus in passione suo profluxisse 
legitur. Ipsa vero Veritas nos instruit calicem et 
panem in sacramento offerre, quando ait : « Ac- 
cepit Jesus panem, et benedixit,deditque discipu- 
lic suis, dicens : Accipite et manducate, hoc est 
enim *! corpus meum, quod pro vobis tradetur. 
Similiter, postquam cenavit, accepit calicem, de- 
ditque discipulis suis, dicens : Accipite, et bibite 
ex eo omnes, quia hic est calix sanguinis mei, 
qui pro vobis fundetur in remissionem peccato- 
rum *?.» 8 Crimina enim atque peccata,oblatis his 
Domino sacriflciis,delentur. Idcirco et passio ejus 
in his commemoranda est, qua redempti sumus, 
et swpius recilanda, atque hec Domino of;e- 
renda. Talibus hostiis delectabitur et placabitur 
Dominus, et peccata dimittet ingentia 44, *» Nibil 
enim in sacrificiis majus esse potest quam corpus 
et sanguis Christi. Nec ulla oblatio hac potior est 


Vide coll. Hard. 41. 3? Enn. 


35 Luc. xxii,34. 3? ]sa. 


xLi 11. 3 De consecr. dist. 2, In sacramentorum. *! in ms. deest enim. 3 Matth. xxvi, 9060, 28. *! 
concil. Bracar. iri, c. &. *! ms. dimittit indulgentia. ** De consecr. dist. 2 : Nihil in sacrificiis. 


(9) Ad sacerdotes. Turrianus cap. 22, lib. 1 ad- 
versus Magdeburgenses in vetusto exemplari Vati- 
cano,sic legi scribit : Quod autem ab alios judices 
prius non debeant quam ad se. sacerdotes, ve 
res Ecclesi: (id est episcopi) accusari, ία α tempore 
apostolorum, et infra, observatum et definitum tnve- 
nimus. Si quis erga episcopum, vel actores Ecclesie 
quamlibet querelam vel actionem juste se habere cre- 

derit, etc.Dicuntur autem episcopi Ecclesie acto- 
res,quia ipsis lege apostolica (de qua supra in Ca- 
nonipus apostolorum) rerum ecclesiasticarum cura 
ac dispensatio commissa est. Nam ut ex collatione 
Greci et Latini contextus sacri,Luce c.xii, et Pauli 
ad Galatas cap. iv patet.qui Grecis dicitur ο]κονό- 
pos, eum Latini interpretantur dispensatorem. et 
actorem. Quanto tepore hares parvulus est, habet 
Latina interpretatio, sub futoribus,et actoribus est, 
Grece est olxovópooc. Sev. Bix. 

(40) Utrumque permistum. Hanc mysticam et sa- 
cram vinum cum aqua miscendi ceremoniam a 
Christo Domino in ultima ccena (ut ex liturgia S. 
Jacobi.Clemente lib. vui Constitut. c. 12, alias 17; 
Ireneo lib. iv, cap. 57 ; Cypriano lib. i, epist. 3, 


acto- | 


alias 63,constat) mystice usurpatam apostolica Ec- 
clesia exemplum Christi imitata, apostolica lege 
deincepssemperobservari precepit Ideoque certis- 
simum est Alexandrum ponüficem non fuisse hujus 
preecepti auctorem, sed id potius ab apostolorum 
temporibus inanasse. Quod non modo ex liturgia 
S. Jacobi apostoli,conciliorum ac Patrum testimo- 
niis, verum etiam ex hzc ipsa Alexandri epistola 
aperte colligitur.Dicit enim infra se « tradere,quod 
a Patribus acceperat ; » et alibi dicitur Romanam 
Ecclesiam hoc ab apostolis didicisse, ac perpetuo 
observasse. Περίαί igitur ut credamus hanc care- 
moniam a Christo usurpatam, ab apostolis obser- 
vari prieceptam, ab Alexandro pontifice.scripto et 
promulgato decreto,corroboratam esse. Cyprianus 
preallegata epistola hunc ritum appellat divinum 
mandatum, quia a Christi Domini facto et exem- 
plo, tanquam a causa exemplari, et ab aqua que 
ex latere ejus manavit, tanquam a causa finali 
originem duxii. Vide Baron.anno Christi 57, num. 
143, et anno Christi 132, num. 7: Bellarm. De su- 
cram euchar., lib. 1v, cap. 10 et 11 ; Suarez tom.ll, 
disp. 4b, sectione secunda. In. 


1065 EBPISTOLJE 1066 


sed hec omnes precellit. Que pura conscientia À cendam a patribus accepimus,vobisque tradendam 
Domino offerenda est, et pura mente sumenda,  subditisdestinamus.Isaias namque propheta ait : 
atque ab omnibus veneranda. Et sicut potior est  * Vidi Dominum Sabaoth sedentem super thronum 


ceteris, ita potius excoli et venerari debet. excelsum,et seraphim stabant in circuitu ejus ; sex 
" ale uni, et sex ale alteri. Duabus velabant faciem 
j ejus,et duabus velabant pedes ejus, duabus vola- 


De benedictione salis et aquz, sive caeterorum ele- . 
mentarum, oru bant, et clamabant ad alterutrum, dicentes : San- 


ctus, sanctus,sanctus, Dominus Deus Sabvoth 55,» 
"Si Trinitas non est, quare tertio, « sanctus, » 
dixerunt ? Aut si unitas non est, quare sub trina 
repetitione unum Deum ac Dominum intimave- 
runt ? Si Trinitas non est, cur in Geneseos libro 
dicitur: «Dixit Deus,fecit Deus,et benedixit Deus? » 
Si unitas non est, quare tertio dixit, « Deus, » et 
deos plurali numero non commendavit ?Si Trinitas 
p non est,quare in Exodo dictum est tertio : « Do- . 
mine, Domine, Domine, miserator et miseri- 
cors 55? » Si unitas non est, quare cum tertio, 
« Domine, » diceret, postea singulariter,« misera- 
tor, » dixit, et non, miseratores, ut plures osten- 
deret, intimavit ?Si Trinitas non est, cur Abraham 
ad ilicem Mambre sedens tribusque occurrens, 
uni 9, « Domine, « dixit, et non, ut viderat, tri- 
bus salutationis obsequium reddidit *' ? Si unitas 
non est, cur cum Moysi « Deus Abraham, et Deus 
Isaac, et Deus Jacob » tertio doceret *5, unitatem 
ostendens : « Hoc mihi nomen es, dixit 9, » et 
non : Hec sunt nomina nostra, designavit ? Si Tri- 
nitas non est, quare David tertio dixit : « Benedi- 
cat nos Deus,Deus noster, benedicat nos Deus 992» 
Si unitas non est, quare, cum tertio Deum nomi. 
nasset, « benedicat, » dixit, et non, benedicant, 
adjunxit ? Si Trinitas non est, cur et Isais denuo 
dixit : « Dominus Deus Sabaoth, Deus Israel qui 
sedes super cherubim *! ? » Si unitas non est, cur, 
« qui sedes, » dixit, et non, qui sedetis, astru- 
xit? Si Trinitas non est, cur in libro Regum 
dicitur: « Domine, Deus omnipotens, Deus Is- 
VI. rael, sermones tui fideles sunt ** ? » Si unitas non 
De trinitate et unitate deitatis est, cur, « tui, » dicitur, el non, vestri, intimatur? 
9? Fidem quoque sancte Trinitatis (12) sic do- — Si Trinitas non est, cur in psalmo rviu ** canta- 


6 Aquam enim sale conspersam populis benedi- 
cimus (11),ut ea cuncti aspersi, sanctiflcentur ac 
purificentur ; quod et omnibus sacerdotibus facien- 
dum esse mandamus. Nam si cinis vituli: aspersus 
sanguine populum sanctificabat, atque mundabat, 
multo magis aqua sale aspersa,divinisque precibus 
sacrata,populum sanctificat atque mundat.Et si sa- 
le asperso per Eliseeum prophetam, sterilitas aque 
sanata est ' : quanto magis divinis precibus sa- 
cratus, ** sterilitatem rerum aufert humanarum, et 
coinquinatos sanctificat, atque mundat, et expur- 
gat, et cetera bona multiplicat, et insidias diaboli 
avertit,et a phantasmatis versutiis homines defen- 
dit? Nam sitactu *9 (imbris vestimenti Salvatoris, 
salvatos inürmosesse non dubitamus,quanto magis 
virtute sacrorum ejus verborum divinitus sacrantur 
elementa, quibus sanitatem corporis et anims hu- 
mana percipit fragilitas ? Hisergo et aliis instructi 
documentis, vota singulorum, Domini sacerdotes, 
respicite, et in virtute Spiritus sancti divinis pre- 
cibus. per ministerium vobis divinitus collatum, 
perficere certate. Elementa quoque, tam ea que 
praediximus, quam cetera divinis apta usibus, et 
humanis necessaria infirmitatibus, sacrate ; infir- C 
mos curate, et cetera qua ad vos pertinent, dili- 
genter perficite.Ipse enim Salvator, tribuendo no- 
bis exemplum, discipulis suis ait: « In nomine 
meo daemonia ejicite, infirmos curate, zegros sa- 
nate, leprosos mundate 99, » etc. « Superinfirnios 
etiam manus imponite,et bene habebunt 5!, » 


[3 


46 De consecr. dist. 3: Aquam sale. conspersam. Hebr.ix,13.  "'IV Heg. n, 22. 5 Sacramentarium 
S. Gregorii aliique rituales Eccclesimlibri. *9 factione. 9? Matth. x, 8. »* Marc, xvi, 18. *? Vide hinc 
etiam unicam epistolam Benedicti 1, quz» itidem conficta estab eodem plagiario. 9?1sa. νι,1. 9. "*Itha- 
cius sive Idacius Clarus Hisg. Ep. adv. Warimadum c.1, ipso fere operis initio. Vixitautem exeunte saeculo 
Christi quarto, vel potius quinto, aut sexto,si idem cum Vigilio Tapsensi ep. 9* Exod. xxxiv, 6. *6 ms. 
uno. " Gen. xvin, 1.3... 9* ms. diceretur. 5 Exod. ui, 458... 99 Psal. Ίχνι, 7, 8. 9! Isa. xxxvii, 16, ubi 
LXX : Domine Sabaoth. 9* II Reg. vii, et III Keg. vit, per totum. 5? in ms. rix. 


(44) Aquam sale conspersam populis benedicimus. ῃ summo conatu id przstarent, divinitas Christi, ab 
Vide que diximus in notis ad Vitam Alexandri, hujus seculi hereticis impugnata,tlagitabat. Unde 
verbis hisce : « Hic constituit aquam ,»etc.Sev.Biw. — S. Athanasius ad episcopos Africanos seribens,heec 

(12) Fidem quoque sancte Trinitatis. Quod hoc — ait : « Prisci episcopi abhinc annis centum et tri- 
loco tam distincte Trinitatis unitatem haec epistola — ginta,qui tum Romae, tum in nostra civitate epi- 
praedicet, quasi in Ecclesia hoc novum fuerit, a — scopatum gesserunt, accusaverunt eos, qui filium 
novatoribus nostri temporis injustam calumniam — creaturam dicerent, aut qui negarent eum consub- 
patitur. Nam antiquitus in caleclizandis fidelibus — stantialem Patri, » etc. Et quanquam heec intelligi 
mysterium gloriosissime Trinitatis, quantum ho- — velit de duobus illis Dionysiis Romano et Alexan- 
mini licuit, a catechistisinsinuatum esse adeo cer- — drino episcopis, qui hoc ipsum egregie prestite- 
tum est,ut idem impius Lucianus,scriptorgentilis, — runt, tamen non nisi majorum exemplo,traditione 
in Philopatre aperte confiteatur. Ut autem ortho- atque doctrina eos he operatos esse, nemo jure 
doxi episcopi, ac potissimum Romanus pontifex, dubitare. poterit. Baron. predicto anno num. 6. Ip. 


l'ATROL. GR. V. 94 


1067 


ΑΙΕΧΑΝΡΙΗ ] Ρας 


1068 


tur : « Domine Deus virtutum, Deus Israel, intende A universas gentes misit baptizare? Siunitas non est 


ad visitandas omnes gentes ? » Si unitas non est, 
cur, « intende, » posuit, el non, inteudite, ut prz- 
dicatus ** est, intimavit ! Si Trinitas non est, cur in 
Apocalypsi tertio dixit : « Sanctus, eanctus,sanctus 
Dominus Deusomnipotens,qui est,et qui erat $*,^etc- 
Si unitas non est, quare, « qui est, » et non, qui 
sunt, pluraliter designatur? Si Trinitas non est, 
quare in Deuteronomio dictum est: « Dominus 
Deus tuus misericors est, etaudiet vocem tuam 961» 
Si unitas non est, quare posuit, « audiet, » et non, 
audient, intimavit ? Si Trinitas non est, quare in 
Jesu Nave ?' dicitur libro: « Dominus Deus deo- 
rum * est 99? » Si unitas non est, quare « est, » 
dixit, et non, sunt, more locutionis induxit ? Si 


Trinitas non est,quare Elias loquendo in oratione : B 


« Domine, Domine Deus Israel,ostende quia tu es 
Deus meus *9, » dixit ? Si unitas non est, quare 
« ostende, » posuit, et non, ostendite ? Si Trinitas 
non est, cur Mardocheeus orando ? « Domine, Do- 
mine Deus omnipotens, omnia in potestate tua 
sunt t,» dixit ? Si unitas non est,quare « in tua, » 
posuit, et non,in vestra, signavit ? $i Trinitas non 
est,cur etiam Judith orando dixit : « Domine, Do- 
mine Deusomnium virtutum,respice in orationem 
meam ?!? » Si unitas non est.quare, « respice,» et 
non, respicite, designavit? Si Trinitas non est, 
quare in Jeremia dicitur : « Dominus Deus vester 
verax est 13? » Sij unitas non est, quare, « verax 
est, » dixit, et non, veraces, potius intimavit ? 
Si Trinitas non est, quare in Apocalypsi scri- 
ptum est : « Dominus Deus et spiritus propheta- 
rum ?*, misit angelum suum ostendere servis suis, 
que oportet fleri cito **? » Si unitas non est, cur 
cum Patrem et Filium et Spiritum sanctum nomi- 
nasset, « misit, » dixit, et non, miserunt, sub 
preetaxato trium personarum etnominum numero 
introduxit ? Si Trinitas non est, quare in Deutero- 
nomio dixit : « Dominus Deus vester hic est Deus!» 
Si unitas non est, quare, hic est, » dixit, et nun : 
hi sunt, plurali numero designavit ? Si Trinitas 
non est,quare in eodem dicitur libro : « Dominus 
Deus tuus, Deus magnus et potens ?'? » Si unitas 
non est, quare, « magnus et potens,» pluraliter 
non nominatur ?Si Trinitas non est, cur Tobias, 
cum filium suum in Rages civitatem cum Raphaele 
archangelo mitteret,benedicens eos, ita dixisse do- 
cetur: « Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus 
Jocob, ipse impleat benedictionem suam in vo- 
bis 75 ? » Si unitas non est, quare, « ipse impleat, » 
dixit, et non, ipsi impleant, intimavit ? Postremo, 
si Trinitas non est, quare Dominus discipulos suos 
« in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti ?? » 


*4 ms. precatus, 95? Apoc, iv, 8. 


** Deut. iv, 31. ' in ms, deest Nate. 


quare, « in nomine, » dixit, et non, in nomini. 
bus, precipiendo perdocuit? Si Trinitas non est, 
quare Paulus apostolus ait : « Ex ipso, et per ip- 
sum, et in ipso sunt omnia 99 ? » Si unitas non 
est, quare, « ex ipso, » posuit, et non, ex ipsis, 
astruxit?Si enim certo certius volueritis unitatem 
Trinitatis agnoscere,a sape dicto Doctore gentium 
Apostolo potestis un:versa condiscere,et sequi ca- 
tholicam fidem,et ^ horum respuere pravitatem. 
« Gratia Domini nostri Jesu Christi, inquit,et cha- 
ritas Dei,et communicatio sancti Spiritus, ipsa est 
Patris,et Filii ** et Spiritus sancti gratia 85 ; »et sic 
fidem sancte Trinitatis et intelligere, et docere, 
Domino adjuvante, pleniter potestis. 

Idcirco igitur, charissimi, fldei regulas juxta 
hujus epistolae finem posuimus, ut in ejus confes- 
sione fideliter perseveremus, et Domino auxilian- 
te **, bonam fidem habere mereamur.« Quicunque 
voluerit esee amicus seculi hujus, inimicus Dei 
constituitur, An *5 putatis, quia inaniter Scriptura 
dicit : Ad invidiam concupiscit spiritus, qui habi- 
tat in vobis,majorem autem dat gratiam ? Propter 
quod dicitur: Deus superbis resistit, humilibus 
autem dat gratiam.Subditi igitur estote Deo, resi- 
stite autem diabolo, et fugiet a vobis. Appropin- 
quale Deo, et appropinquabit vobis. Emundate 
manus **, peccatores, et purificate corda, duplices 
animo. Miseri estote, et lugete, et plorate. Risus 
vester in Juctum convertatur, et gaudium in ma- 
rorem.Humiliamini in conspectu Domini, et exal- 
tabit vos.Nolite detraherealterutrum,fratres ; quia 
qui detrahit fratri, aut qui judicat fratrem suum, 
detrahit legi, et judicat legem, si autem judicas 
legem, non es factor legis, sed judex ; unus enim 
est legislator et judex, qui potest perdere et libe: 
rare. Tu autem qui es, qui judicas proximum ? 
Agite nunc, divites, plorate ululantes in miseriis 
vestrisque advenient vobis. Diviti: vestrz putre- 
facte sunt, et vestimenta vestra a tineis comesta 
sunt. Aurum et argentum vestrum «eruginavit, et 
erugo eorum in testimonium vobis erit,et mandu- 
cabit carnes vestras sicut ignis. Thesaurizatis vo- 
bis iram in novissimis diebus. Ecce merces opera- 
riorum,qui messuerunt regiones vestras, qus frau- 
data est a vobis,clamat, vindictam poscens retenti 


D laboris,et clamor eorum in auresDomini Sabaoth 


introivit.Epulati estis super terram, et in luxuriis 
enutristis corda vestra in die occisionis.Addizistis 
et occidistis justum, et non restitit vobis '. » 
55 Vom ! fratres, his qui tribulant vos. Vos veto 
quanto amplius tribulamini, tanto purgatiores al- 
que beatiores efficiemini, si tamen ipsa tribulatio 
* ms. eorum, 58 Jos. it, 


ubi LXX: Dominns. Dominus vester Deus in calo supra, et im terra deorsum. "9 1 Reg. Στ, 99. 
"! Esth. xir, 9. ?* Judit ix, 11. 9 Jer. x, 10. 7* ubi Vulgata : Dominus Deus spirituum prophetarum. 
7 Apoc. xxt, 6. 75 Deut. xix. ?! Deut. x, 17. "Tob. vi, 13." Matth. xvin, 19. 99 Rom. χι. 36. 
Hu Arianorum expunxit nomen, ut melius falleret incautos. δὲ Hic desinunt Ithacii verba : paulo plura 
exhibet falsa Denedicti [ epistola. 5! Η Cor, xut, 43. Ἠ adjuvante. *5 aut. 86 ms. emendate volé 
eds. "Jac. 1v, & 155, v, 1.6. " Clemens, eo. 2; (Patr. Gr. Τ) et inde Felix 1, ep. 1, que paritet 
υοσυευξεται. 


1069 EPISTOL/E 1070 


patienter fuerit supportata. Unde ipsa Veritas per A autem ex vestro collegio fuerit, et ab auxilio vestro 
se dixit: « Beali qui persecutionem patiunturpro- se subtraxerit, magis schismaticus quam sacerdos 
pter justitiam *9 ; » et alibi: « Beati eritis cum vos — esse probabitur. « Ecce, inquit Propheta, quam 
oderint homines, et persecuti vos fuerint, et ejece-  bonuimn et quam jucundum, habitare fratres in 
rint nomen vestrum tanquam malum. Gaudete in unum *. » llli vero in unum non habitant,qui fra- 
illa die, et exsultate, quoniam merces vestramulta — trum solatio se subtrahunt, aut, quod deterius est, 


est in celo *?9, » fratribus insidias preparant, aut laqueos ponunt. 
Da!a ix Kalend. Augusti. Trajano et *! Kliano?* — De hisenimet eorum similibus Dominus per Oseam 
viris clarissimis consulibus 33 (13). prophetam loquitur, dicens : « Propter hoc lugebit 
EPISTOLA Il. terra, et infirmabitur omnis qui habitat in ea, in 


bestia agri, et in volucre coli , sed et pisces maris 
congregabuntur. Verumtamen unusquisque non 

Dilectissimis fratribus omnibusepiscopis,perdi- judicet, et non arguatur vir; populus enim tuus, 
versas constitutis regiones, Alexander episcopus. sicut hi qui contradicunt sacerdoti. Et corrues ho- 

δν Nulli, fratres, dubium est quia boni a malis die, et corruet etiam propheta tecum. Nocte feci 
semper perseculionem patiuntur et tribulantur. | tacere matrem tuam. Conticuit populus meus, eo 
Propter quod humiliemur ** sub potenti manu Dci, *' quod nonhabuit scientiam.Quia tu scientiam repu- 
ut. liberet nos in tenipore tribulationis. Nam sicut — listi, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi. Et 
leo rugiens circuit quierens quem devoret, sic dia — oblita es legis Dei tui, obliviscar filiorum tuorum 
bolus ?' non cessat circuire,et qucerere quos exfide- — et ego. Secundum multitudinem corum sic pecca- 
libus perdat, et maxime illos, quos ardenliores in verunt mihi. Gloriam eorum ad ignominiam com- 
servitio Salvatoris, eique familiariores invenerit:  multabo. Peccata populi mei comedent, et ad ini- 
familiariores dico eos, quos sibi sacrari, οἱ in or-  quitatem eorum sublevabunt animas eorum. Et 
dine apostolatus constitui voluit ?. « Ipsi enim pro erit, sicut populus, sic sacerdos. Et visitabo super 
populo interpellant, et populi peccata comedunt, eum vias ejus, et cogitationes ejns reddam ei. Et 
quia precibus suis et oblationibus ea delent atque — comedent, et non saturabuntur ; fornicati sunt, et 
consumunt 9*, » Qui quanto digniores fuerint,tanto — non cessaverunt,quoniam Dominum dereliquerunt 
facilius pro necessitatibus. pro quibus clamant, in non custodiendo 5. » Hac cavete, fratres, et 
exaudiuntur. « Multum enim, ut ait beatus Jacobus — bona semper agere festinate : « Quia in hoc cogno- 
apostolus, valet deprecatio justi assidua ?. » Qui scent omnes, dicit Dominus, quoniam mei estis 
enim vos persequitur, ipsum, cujus legatione ! discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem *. » 
fungimini, persequitur ; quia sicut ipse Filius Dei C * Bonum nainque est procul dubio et omnibus ti- 
mediator fuit Dei et hominum, ita et vosejus vice mentibus Deum desiderabile,cohibere dissensiones 
in Ecclesia estis constituti, ut inter Deum et ho- οἱ altercationes,fratribusque subvenire, et invicem 
mines legatione fungamini. * Si quis autem lega- non invidere, sed adjuvare. Nos ergo, qui discipuli 
tionem vestram impedit, non unius, sed multorum — Domini et dici εἰ esse cupimus, portare crucem 
pr fectum avertit. Et sicut multis nocet, ita a mul- — Christi εἰ compati fratribus debemus, etnon quas- 
tis arguendus est, et bonoruin socielate arcendus. — cunque eis insidias aut foveas preparare, quia ta- 
Et quia Dei causam impedit, οἱ slatuu conturbat — lionem meretur, qui fratribus foveam prsparat. 
Ecclesie, ideoque ab ejus liminibus arceatur. ΑΡ — « Nolite errare, fratres, quia Deus non irridetur?. » 
omnibus quoque talis est cavendus, et nonin com- — Hujus rei gratia Dominus vobis commisit Eccle- 
munionem fidelium usque ad satisfactionem reci- siam suam, ul pro omnibus laboretis, et cunctis 
piendus. Est enim statutum olim, ut qui statum — oppressis opem ferre non negligatis. Unde et Do- 
conturbat Ecclesi», ab ejus liminibusarceatur;nec ^ minus per prophetam loquitur, dicens : « Hzc dicit 
cum fidelibus communicet, quieorum bonaaverlit. — Dominus: Judicate mane Judicium, et eruite vi 
Vos ergo si dilectionem habueritis ad invicein, εἰ oppressum de manu calumniantis, ne forte egre- 
unanimes fueritis, facile tales superare poteritis. ] diatur quasi ignis indigualio mea, et succendatur, 
δ Si vero, quod absit! discordesfueritis, et canino — et non sit qui exstinguat ?. » Vos ergo, qui in 
dente vos derodere coperitis, non solum eos non summa specula a Domino constituti estis, atten- 
superabitis, sed et vobis ipsis nocebitis, atque ab — dere eos et opprimere oportet, qui in fratres sedi- 
eis superabimini, et innocenter forte peribitis. Qui — tiones et scandala excitant, ne simul cum eis per- 


De caus?s et gravaminibus sacerdotum. 


L 


8* Matth. v, 10. ?* Luc. vi, 22, 23.  ?! Julio Africano.  ** Heliano. | ?? mendosa subscriptio. 
9^ 3, quast. 1: Nulli dubium.  ** oportet nos humiliari. ὃν I Petr. v, 8. 9' 1, q. 1: lpsi sacerdotes. 
96 Ose. 1v, 8. ?* Jac. v, 10. ! vice. ? dist. 94: Si quis autem legationem. | .? 4, quest. 1 : Nulli du- 
bium.  * Psal. cxxxii, 4. 5 Osce. ιν, 9-10 Ex S. Hieronymi versione. 9 Joan. xin, 35. * Syn. Later. 
sub S. Martino, consult &, * Gal. vi, 7. ? Jer. xxi, 12 et xxr, J. 


(13) Trajano et «Βἰίαπο viris clarissimis coss. — superiorum, vel etiam posleriorum pontificum 
Scias, lector, ipsos pontifices nullos consules in — epistolis superadditos consulatus discrepare depre- 
ine epistolarum subjunxisse, sed potius aliunde — hendas, ne mireris. Sev. ΒΙΝ. 
subrepsisse. Itaque si a chronologia imperatorum 


1071 


ALEXANDRI 1 PAPAE ΕΡΙΡΤΟΙ. ΑΕ. 


1013 


eatis. Salutate omes qui recte laborant in Evan- A ** Summa enim iniquitas est, fratres, detrahereet 


gelio Christi, et juste gubernant navem ejus, ne 
cohabitantes in ea demergantur aut suffocentur. 
Salutat vos omnis apostolica Ecclesia in Domino. 
Ámen. 

Data septimo !? Kalend. Novembris, Trajano !! 
et Eliano !* viris clarissimis consulibus *?. 

In fine hujus epistole hzc addita reperi in Cod. 
Lucensi, qua interpolatoris alicujus esse non dubito, 
sed tamen danda erant : 

Praeceptum Domini est, ut exceptacausa fornica- 
tionis, uxor a viro dimitti non debeat ; etideo qui- 
cunque citra culpam criminis suprascripti uxorem 
suam quacunque occasione dimiserit, quia quod 
Deus conjunxit, ille separare disposuit, tandiu ec- 
clesiastica communione privetur, et coetu omnium 
Christianorum maneat alienus, quandiu et ad so- 
cietatem relicte conjugis redeat, et partem sui cor- 
poris honesta lege conjugii sinceriter amplectatur 
et foveat.Hi tamen qui jam ante moniti a sacerdote 
semel, et his, tortioque, ut corrigantur, ad charum 
sus conjugis redire noluerint consortium, ipsi se 
suis meritis, et a palatine dignitatis officio separa- 
bunt, et insuper generose dignitatis testimonium, 
quandiu in culpa fuerint, amissuri, quia carnem 
suam, dissidii jugulo tradiderunt. 


EPISTOLA ΠΠ. 
Ut vitentur detractiones et injuste pulsationes. 

Alexander episcopus, omnibus divino sacerdotio 
fungentibus pax et misericordia multiplicetur, et 
sapientia atque bona voluntas in oinnibus augeatur 
et fructificetur in Domino. 

« Gratia Dei sumus, fratres charissimi, id quod 
sumus 16. » Idcirco nobis providendum est, et op- 
pido decertandum, ne in ea vacui inveniamur, sed, 
eadem nobis cooperante gratia, fructum Domino 
plurimum reportemus. Quod aliter fieri non potest, 
nisi sapientiam sectando !?,ejusque precepta lectio- 
nibuset hymnis meditando,atque eo adminiculante 
implendo, orando, vigilando, voluntatem ejus, in 
quantum ipse largitus fuerit, perficere studeamus. 
Nec enim negligendamgratiam nobis Dominus dedit 
sed fideliter exercendam tribuit.Dilectio enim sine 
simulatione in nobis esse et apparere debet ; quia 
« omnis qui odit !? fratrem suum, homicida est: 
qui vero diligit eum, in Deo manet, et Deus in 


eo 17.» Unde οἱ Apostolus ait: « Nolite judicare D 


fratres invicem, sed hocjudicate magis, ne ponatis 
offendiculum fratri vel scandalum !*. » Et Dominus 
inquit : « Quod tibi non vis fleri, alteri nefacias !9?. » 
Et alibi: « In hoc cognoscent omnes quia mei estis 
discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem 20, 
Et Salomon ait: «Sacriflcium salutare est,attendere 
mandatis, et discedere ab omni iniquitate *!. » 


16 ms. xviii, neque est in fastis sequens par consulum. 


18 mendosa itidem subscriptio. 
Joan. m, 15. — !5 Rom. xiv, 13. 
Summa iniquitas. 


!* [ Cor. xv, 10. 
1 Tob. iv, 16. 
3? [ Joan. i1), 15. 


45 scrutando ita, etc , ms. noster. 
50 Joan. xiti, 35. 
** Ephes. v, 7. 
1-12, S. Hier. interpr. ?' Vide Sent. Sixii Pythag. ex Ruffini interpr. 


accusare. Unde scriptum est : « Omnis qui detrahit 
fratri suo, homicida est $9, » et omnis homicida non 
habet partem aut haiereditatem in regno Dei.Et alibi: 
« Cavete vos, fratres charissimi, ne participes effi- 
ciamini,quod absit ! malis eorum **. » Et non solum 
vos cavete a talibus, sed et cavere alios ab eis et 
avertere docete. De hisenim Dominus ait per pro- 
phetam Micheam: « Vae qui cogitatis inutile, οἱ 
operamini malum in cubilibus vestris ; in luce ma: 
tutina faciunt illud, quoniam contra Deum est ma- 
nus eorum. Et concupierunt agros, et violenter 
tulerunt, et domos rapuerunt, et calumniabantur 
virum et domum ejus, virum et hzereditatem ejus. 
Idcirco dicit Dominus hiec : Ecce ego cogito super 


B familiam istam malum, unde non auferetis colla 


vesira, et ambulabitis superbi, quoniam tempus 
pessimum est. In die illa sumetur super vos para- 
bola, et cantabitur canticum cum suavitate, dicen. 
tium : Depopulatione vastati sumus, pars populi 
mei commutata est. Quomodo recedis a me, cum 
revertatur, qui regiones nostras dividat ? propter 
quod, non erit tibi mittens funiculumy,fortis in cetu 
Domini. Ne loquamini loquentes : Non stillabit su. 
per istos, non comprehendet confusio, dicit Domi- 
nus Jacob. Nunquid abbreviatus est spirilus Do- 
mini, aut tales sunt cogitationes ejus? Nonne verba 
mea bona sunt cum eo, qui recte graditur ? ete 
contrario ; populus meus in adversarium consur- 
rexit.Desuper tunica pallium sustulistis, et eos qui 
transibant simpliciter, convertistis in bellum ?*. » 
Et e contra, de his qui accusantur vel tribulantur, 
per Nahum prophetam confortans eos,sic loquitur 
Dominus : « Bonus Dominus, et confortans in die 
tribulationis, et sciens sperantes in se. Et in diluvio 
pretereunte consummationem faciet loci ejus, εἰ 
inimicos ejus persequentur tenebra. Quid cogitatis 
contra Dominum ? Consummationem ipse faciet. 
Non consurget duplex tribulatio ; quia sicut spine 
se invicem complectuntur,sic convivium eorum μᾶ- 
riter potantium : consumentur quasi stipula aridi- 
tate plena. Ex te exibit cogitans contra Dominum 
malitiam, mente pertractans preevaricationem.Haec 
dicit Dominus : Si perfecti fuerint, οἱ ita plures: 
sic quoque attondentur, et pertransibit. Afflixi te, 
et non ifiligam te ultra **. » Facile est, fratres, 
verbo fallere hominem, ?! sed non Deum. Sapiens 
non est qui nocet, nec vir linguosus in malum se 
diriget in terra. Nihil vero mali vult, qui fidelis est. 
Malo enim et pravo ingenio fides aliena est.** Ait 
enim Apostolus de infidelium ignorantia: « Si enim 
cognovissent,nunquam Dominum glorie crucifixis- 
sent . » Cruciflgunt enim Dominum, qui eum in 
sacerdotibus suis persequuntur,quia crux a crucia- 
13 Jul. Africano. 

15 detrahit, !! 

?** 6, quiest. 1: 


256 Nghum. |. 
33 conc. Hisp. 11, c. 19. ** D Cor 


1! Triano et Heliano. 


3! Eccli. xxxv, 2. 
5 Mich. ri, 1-8, ex interpr. S. Hier. 


1073 


SIXTI I PAPJE EPISTOLAE. 


1074 


tu dicitur. 9 Magnum vero cruciatum sustinet, ubi A denda, ne veniens unusquisque ad judicium, penas 


vim patitur. Sed tamen, « beati qui persecutionem 
patiuntur propter justitiam ?!, » — « Ecce,ait Judas 
apostolus ??, veniet Dominus in millibus suis facere 
judicium,et perdere omnes impios,et arguere om- 
nem carnem, de omnibus operibus impietatis eo- 
rum. » Hec, fratres, valde timenda suntet perpen- 


cum impiisrecipíat, sed cum justis gloriam. ?* Quod 
pius Dominus preestare dignetur,qui vivit et regnat 
per secula cuncta. 

Data Kalend. Maii, Eliano et Vetere viris claris- 
simis consulibus δὲ. 


Gratianum. Ut nemo simul sit accusator et 


Ex decretis Alexandri ραρω 1] secundum 
cap. C : ut presbyter ab incestuosis xenium non 


testis ; ex codice quinque librorum lib. 1t, 


accipiat, ut eorum scelera reticeat. 


Ut nullus presbyter xenium, vel. quodcunque 
emolumentum temporale, imo detrimentum spiri- 
tuale, a quocunque publico vel incestuoso accipiat, 
ut nobis vel ministris nostris peccatum illius reticeat; 
nec profecto cujuscunque persone,aut consanguini- 
tatis, velfamiliaritatis, alienis communicans pecca- 
tis,hoc nobis vel ministris nostrisipnotescere detre- 


30 3, q. 1 : Nulli dubium. 3 Matth. v, 8. 
S. Augustini. 


ctet ; nec a quoquam ponitente gratiam, autfavo- 
rem, vel munus suscipere presumat, ut minus : 
digne pornitentem ad reconciliationem adducat, et 
ei testimonium reconciliationis ferat, et quocunque 
livore alium quemlibet digniuspanitentema recon - 
ciliatione removeat ; quia hoc Simoniacum, et Deo 
et bonis hominibus abominabile est. 


3? Henoch apud Judam, v, 14, 15. ?* Clausula sermonum 
*4 an. 116, vivente adhuc Evaristo, consules fuerunt. 











SIXTUS I PAPA 


NOTITIA 


(Ex Libro pontificali Damasi pape, ap. Massi, Concil., T, 649. — Varias lectiones et notas ad hunc locum 
Libri pontificalis vide Patrologize Latino t. CXXVII, col. 1159.) 


Sixtus natione Romanus, ex patre Pastore, de regione Via lata, sedit annos decem, menses tres, 
dies 21. Fuit autem temporibus Adriani, usque ad Verum et Anniculum : martyrio coronatur. Hic 
constituit, ut ministeria sacra non tangerentur, nisi a ministris sacratis. Hic constituit,ut quicunque 
episcopus evocatus fuerit ad sedem Romanam apostolicam, rediens ad parochiam suam, non suscipe- 
retur,nisi cum formatis salutationibus ad plebem a sede apostolica.(Et constituit,ut missarum actionem 
sacerdote incipiente,populus hymnum decantaret : « Sanctus.sanctus, sanctus Dominus Deus Sabaoth,» 
εἰς") Hic fecit ordinationes tres per mensem Decembrem,presbyteros undecim, diaconos tres, episcopos 

er diversa loca quatuor. Qui etiam sepultus est juxta corpus beati Petri in Vaticano, vni Idus. Aprilis, 
οἱ cessavit episcopatus dies 2. 


SIXTI I PAP/E 


EPISTOL.JE. 


(Mawsi, Concil collect., t. 1, col. 6&9.) 





EPISTOLA PRIMA (14). C et non infidelesinveniamini.Nolite imitari malum, 


AD OMNES CHRISTI FIDELES. 
De fide et accusatione ep:scopi. 

Omnibus in Deo Patre εἰ Domino nostro Jesu 
Christo dilectis fratribus,incharitate Domini nostri 
Jesu Christi, Sixtus Romane Ecclesie archiepi- 
scopus, salutem. 

Charissimi, fideliter agite in omnibus, ut fideles 


35 [thacius contra Warim., c. 2. 


(14) Hac et sequens νοθεύονται. — — Epistola I. 
Epistolas duas scripsit, quarum postrema, qua 


sed quod bonum est agite : quia qui ex Deo est, bene 
facit ; qui autem male, non ex Deo, sed ex diabolo 
est.Fidem enim rectam vos tenere oportet, ut dis- 
sentientes ab apostolica non sitis doctrina.** Unum 
enin verum Deum Patrem ct Filium, a prophetis 
etapostolis ostendimus predicatum,a quibus etiam 
Spiritum sanctum credimus non esse discretum, 


universalis Ecclesie apostolice episcopus inscri- 
bitur, novatoribus summopere displicet. Sub- 


1015 


SIXTI 1 PAP.E 


1016 


Isaia propheta dicente: « Ego sum Deus, et non Α talia predicat, et eumdem Filium, Deum super 


est alius prirfer me, Et. per meipsum juro, quia 
exivil ex ore meo veritas, et sermo 1mneus non re- 
vertetur, quia. milii inclinabitur omne genu, el 
omnis lingua juvabit per Dominum, dicens : Justitia 
οἱ gloria ad eum veniet ?5. » Et ut in hoc testimo- 
nio Patrein. οἱ Filium simul fuisse cognoscatis, 
Paulum apostoluin audite dicentem τα Ut in πο- 
mine,inquit, Jesu omne genu (lecltatur, ca:dlestium, 
torrestrium et infernorum, et omnis lingua confi- 
teatur, quia Dominus Jesus Christus in zloria est 
Dei Patris omnipotentis V. » Quod si, secunduin 
aliquos, Filius est minor Patre suo, ergo rainorata 
est et gloria. Patris in. Filio. Et uhi est, quod in 
Salomone Scriptura loquitur, dicens :« Sicut eniin 
in conspeelu eoruin inquil, magnificatus es in no- 
bis, ita in conspectu nostro magniflcaberis in illis, 
ut cognoscant te ; sicut el. nos cognovinius : quo- 
niain non est Deus pra ter te, Domine 77? » pili- 
genter attende, et agnosce Filium esse, qui inagni- 
ficabitur in judicio, duin venerit vivos et mortuos 
judicare. Item Isaias : « Audite, domus Jacob, et 
residui domus Israel, qui egredimini ex. utero, et 
erudiimini a puero usque ad senectutem : Ab initio 
ego sum, et quousque senescalis, ego sum : ego 
vos feci, et ego sustineo : ezo remittam, ego. sus- 
cipiam, dicit Dominus ?*, » Ε iterum : « Ego sum 
l'oininus Deus, praeter me. non. est. alius. Deus, 
annuntians novissiina, priusquam liant, et statim 
consummata sunt 99. » Item alibi : « Audi me, Ja- 
cob et Israel], quoniam ego feci. Ego sum Dorni- 
nus Deus primus, et ego novissimus: et in ea quae 
superventura sunt in novissimis, ego sum *:. » 
Item ibi : « Ego sum Deus, qui te creavi, qui te 
adjuvi, οἱ communivi dextera mea **. » Et unita- 
tem Patris οἱ Filii assignans loquitur, dicens : 
« Ego testis vester, dicit Dominus Deus, et puer 
meus tu,quem ego elegi, ut sciatis et credatis qia 
ego sum, et ante me non fuit alius Deus, et post 
me non erit 9, » Unum hi, qui non sane sapiunt, 
eligant ex duobus : aut fateantur Patrem et Filium 
Deun unum, aut si solum Patrem Deuni esse 
contendunt, ergo illi Dominus noster Jesus Chri- 
stus ** Dei Filius non erit Deus, quia scriptum est: 
« Ánte me non fuit alius Deus, et post me non 
erit 5. » 5i secundum tales ita est, cur Apostolus 

? [sa. κιν, 22.25.  *' Philip. n, 10, 11. 
*ifsa. xtv, xrv, intermistim. 
ΙΧ. 5. "Isa. xin, 6, 7. 
vit, 39, 9? v, 32. 
5 cap. ii, 20. 


9 |sa. χι, 10. 
95 [sa. χιν, 18. 
$3 cap. xix, 24, 25. 
"* cap, 1v, 9-5. "^ 


9€ Deut. 11. 


35 Fecli; xxxi, 4, 35. 
* [sa. xrin. 10. 
* Baruch. i1, 36-38. 
65 Rom. im, 40. 
upra in epist, Evaristi pap itidem supposita. 


omnia benedictum insinuat? « Quornm patres, in- 
quit, ex quibus Cliri:tus. secundur carnem, qui 
est super omn'a Deus. banedicturs in. saecula '5. » 
lem Isaias ait : « Dominus Deus 1sracl, qui libe- 
ravi eum d^ .Erypto. Ego sum primus, et ego 
post live, et prieter. me. non. est. Deus sicut. ego 
sum, qui stet, et vocct, et. prieparet. inilii. ex quo 
hominem feci in sacculo ον» Item alibi : «In te est 
Deus, εἰ nesciebamus,et non est alins Deus prater 
te *5. » Tu es enim Deus, et nesciebainus, Deus 
Israel *alvator.Unus Deus non sunt [ater et Filius? 
Quis est hie Deus,in quo esse dicitur Deus,prater 
quem alium deum non esse propheta sa:penun:eto 
profestütur ? Et Barueli : « Hic Deus noster, ait, οἱ 
nou applicabitur alter ad eum,qui itivenit omnim 
viam scientia, et dedit. eam Jacob puero suo, οἱ 
Israel dilecto suo. Post. haee. in. terris visus est, 
et infer. homines conversatus est *9. à» Et in Salo- 
mone habetur : « Miserere nobis, Deus oinniunm,l 
ostende nobis lunien miserationis,et immitte timo- 
rem fuum super gentes, quie non exquisierunt fe, 
ul cozno-ecant quia non est alius Deus, nisi tu ὃν,» 
Item alibi : « Domine Deus Israel, non est tibi si- 
milis in celo surzuimn,neque in terra deorum 5.» 
Et in psalmo xvii : ?* « Quoniam quis Deus prot r 
Dominum,aut quis Deus prater Deum nostrum ?» 
Et in Genesi 8 : Et pluit Dominus a Dominoignem 
et sulfur super Sodomam et Gomorrliain,et evertit 
civitates illas. » 3i solus Pater Deus est, qui pluit 
ignem et sulfura Domino supra priedictas vivitales, 
ut eas everteret? quaeso, responde, Et in Deutcro: 
nomio ** ; « Dominns s:lus deducebat eos, et non 
fuit eum illis deus alienus. » Et Paulus apostolu:: 
* Unus Deus, qui justificat circumcisionem ex tide 
et preputium per fldem 5 ; » Et ad. Corinthios : 
« Deus erat in Christo, mundum reconcilians 
sibi 9. , Ft iterum : « Non est Deus, nisi unus 9.» 
Et ad Galatas 9 : « Mediator autem unius non est, 
Deus autem unus est : » Et unitatem Patris et Filii 
οἱ Spiritussancti demonstrans.Ephesiis scribens?!, 
ita confirmat : « Sufferentes invicem in charitate, 
solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. 
Unum corpus et unus spiritus, sicut vocati estis in 
una spe vocationis vestrae. Unus Dominus, una ᾖ- 
des, unum baptisma, unus Deus. » ^ Si non sane 
ὃν Ίνα. κιν, 3, 4. 1 [hid , 9, 10. 
** Deus. *5 Isa. xum, 10. *6 Rom. 


9 Eccli, xxxvi 1, 2. 9! 1] Πορ. 
*5 ]LCor. v, 10. " I Cor. viu. &. 


hujus Sixti pape nomine, Si.ti philosophi Py- [) corum, qui hominem exiequant Deo.et de ejus di- 


thagoreei, hoininis ethnici ac inlidelis, commen- 
tarium a se e Gr:seo Latine translatum, Ruftinus 
Aquileiensis presbyter vulgavit; de quo illum suo 
merito 3. Hieronymus frequentissime redarguit. 
lia enint ad Ctesiphonteui scribens,ait : « Illaui au- 
tem temeritatem imo in-aniam, quis digno poterit 
explicare serinone, quod librum Siti Pytliagorii, 
hominis absque Chrisio atque. etlinici, immutai 

noinine, Sixt martyris et Hoinanw — Ecclesie cpi- 
8COpi, pranotavit ? in quo juxta dogma Pythagori- 


cunt esse substantia, mulla de perfectione dicun- 
tur : ut qui volumen philosophi nesciunt,sub mar- 
Lyris noniine libant de aureo calice Babylonis. De- 
nique in ipso volumine nulla prophetarum, nulla 
patriarcharum, nulla apostolorum, nulla fit Cluis!i 
mentio, ul episcopuin et martyrem sin fide Cliristi 
luisse contendat. » Hiec ibi Hieronymus, qui alibi 
cidem ex causa. in. eumdem graviter. invehitur. 
icon. anno Chiisti 142, num. 3. Sev. ΒΙΧ. 





1011 EPISTOL £t. 1018 


sapientes unitatem fidei voluerint simplici corde A 1, 
recipere, ex hoc itaque testimonio, in uno Spiritu | De sacris vasis. 
poterunt simul Patris et Filii unitatem condiscere. «8 Cognoscat vestra sapientia, charissimi fratres, 


Patrem igitur, ut superius comprehensum est, in — quia in hac sancta sede apostolica a nobis et reli- 
divinis litteris, ingenitum, proprie positum, nec quis episcopis, cmterisque Domini sacerdotibus 
legere possunt penitus, nec probare. Sed quia id- — statutum est, ut sacra vasa non ab aliis, quam & 
ipsum fides exigit Christiana, absque ulla dubita- — sacratis Dominoque dicatis contrectentur homini- 
tione ingenitus creditur, qui tamen secundum à3e- — pg,. Indignum enim valde est, ut sacra Domini 
riein Scripturarum, in Filio a se genito visus esse vasa,quicunque sint.humanis usibus serviant, aut 
monstratur, De cetero placuit, " propter malorum — ap aliis quam a Domino famulantibus eique dicatis 
hormninum infestationes, ut in accusatione Domini tractentur viris, ne pro talibus prasumptionibus 
ministrorum, primo persona,fides, vita,et conver- — itis Dominus, plagam ** imponat populo suo, et 
satio blasphemantium enucleatim perscrutetur. — ji etiam, qui non peccaverunt,mala patientur,aut 
Nam fides ** omnes actus hominis praecedere debet;  Ίοτοαπι, quip perit justus smpissime pro impio. 
quia dubius in fide, inlidelis est. Nec eis omnino Attendite, fratres, ne talia vestris in. Ecclesiis per- 
credendum,qui veritatis fidem ignorant, nec recta mittatis deinceps fleri, ne grex pretioso Christi 
conversationis vitam ducuut : quoniam tales facile sanguine redemptus, in precipitium, quod absit ! 
et indifferenter lacerant et criminantur recte elpie ruat.Propter quod « assumite armaturam Dei» ut 
viventes. Idcirco suspicio eorum. discutienda est — possitis resistere his qui contradicunt veritati : et 
primum,et corrigenda,neque accusatoribus SUspe- — , induite vos loricam justitim, calceati pedes in 
ctis. vel de inimicorum domo prodeuntibus, est preparatione Evangelii pacis 7, » 

credendum. Erant enim quidam, qui prius vide- Il. 

bantur esse ex nobis, « sed non erant ex nobis. 
Si vero fuissent ex nobis, mansissent utique nobis- 
cum 8,» et non conturbassent fratres.«Exacuerunt 


enim,ut ait Propheta,linguas suas sicut. serpentes, appellet sedem, et ad eam, quasi ac caput, suffu - 
aani TN e . . ! 
venenum aspidum sub labiis eorum t. » Quapro gium habeat, ne innocens damnetur, aut Ecclesia 
pter hi respuendi sunt, si incorrigibiles apparue- — sus detrimentum patiatur.Si autem ei necesse fue- 
rint,et vitandi, ne Domino famulantes decipiant. rit" eamque appellare minime ausus fuerit, et vo- 
* State ergo, dilectissimi, super vias, aspiclenle$ — (etos tamen ab hac sancta sede fuerit,non renuat 
et interrogantes de semitis Domini antiquis, et η» venire ; seq confestim,ut ei nuntiatum fuerit, ve- 
dete quie est via Domini bona et recta,et ambulate () π]γο festinet, et causas, pro quibus vocatus est, 
] l l l l i € 1 E : 1 es ο . ο 9 e 
In. ea. el E Mali cub μα 4 ver ,; prudenter disponat,atque si necesse aliquid corri- 
Data xv1" kalenc. Mail, 519 Adriano TO '* gere fuerit,cum his quos hic primos invenerit,cor- 


De appellanda sede apostolica. 
71 Si quis vero vestrum pulsatus fuerit in aliqua 
adversitate,licenter, hanc sanctam et apostolicam 


EPISTOLA II. rigat. * Ad Ecclesiam tamen suam (46) non prius 

AD OMNES ECCLESIAS. revertatur, quam litteris apostolicis vel formatis 

Sixtus, universalis apostolice (15) Ecclesie epi- pleniter instructus atque purgatus sit, si. fuerit 
scopus, omnibus episcopis in Domino, salutem unde, ut postquam domum reversus fuerit,cogno- 


δι Idem infra in epist. Julii pape II, cap. 11, ad Hadr. coll. cap. 4. ** ex Enchiridio Xysti philosophi 
desumpta sententia εδ 156, ex versione Ruflini qui 260 post 5ixtum l papam annis vixit. 65 I Joan. 
un, 19. "* Psal. cxxxix, 4. 9 Jer. vi, 16. 5? xvii, 9 falsa. consulatus nota. *9 [e consecr. dist 1: 
In sancta apostolica.Idem infra in decret. Stephani f, cujus initium est: Quanquam sperem. *? plagas. 
0 Ephes. vi, 11, 14, 15. — In Luc. additur: Jtem Süctus in secunda epistola. Ἱ 2, q. 6: Si quis vestrum. 
72 ei evenerit, Luc. : ei venire atque appellare minime fuerit. ?* 8, q. ὅ : Quillbel fratrum. 


(13) Universalis apostolici. In hujus epistolz ti- Ὦ mano pontifici soli convenire evidenter convin- 
tulo Sixtus pontifex, non, ut quidam novatores — cunt. Ut reliquis Christian: religionis episcopis, 
nostri temporis notarunt. fastu superbiz,aut titulo qui omnesaque summi sacerdotes atque pontifices 
inconvenienter usurpato se universalis Ecclesi — dicebantur (ut Baron. multis exeniplis in notis ad 
episcopum nominat,sed jureactitulo successoribus Hom. martyr. die 9 Aprilis declarat, homanus 
Petri. propter legem οἱ instituiionem Christi. jus- — pontifex. urbis et orbis totius episcopus, Petri in 
tissime debito. Cui enim universi gregis Christiani — officiis et privilegiis successor, discerneretur, me- 

astoralis cura demandata est.Joann.cnp.xxi, non — rito, propter prerogativas apostolorum principi a 
inique titulum sibi de jure divino convenientem — Christo concessas, pontifex maximus, episcopus 
usurpat.Quid ? quod. Tertulliano libro De pudicitia — episcoporum appellatus est. His titulis non omni- 
capitepriino attestante, Victor (a) papasepontificem — bus in rebus uti consueverunt, sed tum demum 
maximum et episcopum episcoporum nominet? cum quid publice in universali Ecclesia edicendum 
« Audio,in quit Tertullianus, etiam edictum propo- — esset, ut accidit tempore Tertulliani in promul- 
silam.et quidem peremptorium : pontifex, scilicet pando decreto de recipiendis in Ecclesiam fornica- 
maximus. et episcopus episcoporum dieit : Ego οἳ piis nenitentibus. Vide Baronium anno Christi 142, 
mieehis et fornicationis delicta,» etc. Qua verha — p, 4 et 2160,num. 4 et seqq usque ad 12, Sev, Bir 
size Tertulliani, sive, quod probabilius est. edicti (43: Ad. Lcelesiam tamen suam. Vide qui habet 
sint, univers;e Ecclesie regimen ac titulum Ro-  Bellarm. lib. : De Hom. pont., cap. 34., ubi intet 


(a) Zephyrinum potius intelligit. 


1079 


TELESPHORI PAPJE 


1080 


scant vicini sui,qualiter hic sua aliorumque causa À aulem aliter agere presumpserit, sciat censuram 


discussa fuerit,quatenus eam absque aliqua ambi- 
guitate nuntiare et predicare omnibus possit;'* ab 
hac enim sancta sede, a sanctis apostolis, tueri, 
defendi et liberari episcopi jussi sunt,ut sicut eo- 
rum dispositione,ordinante Domino,primitus sunt 
constiLuti,sic hujus sancte sedis,cujus dispositioni 
eorum causas et judicia servaverunt, protectione, 
futuris temporibus sint ab omnibus perversitatibus 
semper liberi. Unde culpantur hi qui aliter circa 
fratres egerint,quam hujus sedis rectoribus place- 
re cognoverint. 
III. 
De episcopis rebus spoliatis, vel a sede pulsatis. 

His taliter consideratis, atque cum reliquorum 
episcoporum decretis, tanquam 75 omnium curam 
gerentes,proptersedis propric apicem decernimus, 
ut nemo pontificum, aliquem suis rebus exspolia- 
tum episcopum, aut a sede pulsum, excommuni- 
care aut judicare presumat : quia non est privile- 
gium, quo exspoliari possit jam nudatus. Si quis 


hujus sedis cum omnibus membris suis sibi ventu- 
ram. Et sicut egerit, ita recipiet ; si bene, bene ;si 
grave,grave; si pessime,pessime :« quoniam dignus 
est operarius mercede sua 36,» Nos,fratres, nullum 
perdere volumus, sed ipse se perdit, qui pie consi- 
derata avertit, et qui apostolorum et hujus sancte 
sedis decreta libenter violat. " « Sed nunc, fratres, 
commendamus vos omnes Domino, et verbo ρταίία 
ejus, qui potest perficere et dareheereditatem vobis 
cum omnibus sanctis ?5, » Ipse autem Deus pacis 
et consolationis, « det vobis idipsum sapere in al. 
terutrum, » ut vobis invicem succurratis, et non 
sitis divisi, « ut unamines, uno ore et uno corde 
honorificemus eum in concordia ?? » et consolatione 
fratrum, « qui potens est confirmare secundum 
Evangelium ejus, juxta revelationem mysterii 9 » 
eterni, temporibus scilicet perpetuis, quibus vobis 
munera futurorum gaudiorum largienda sunt. 
Data ix Kalend. Aprilis. Adriano et Vero viris 
clarissimis consulibus 5ἱ, 


Decretum Sixti ex codice 16 librorum, lib. 1v, cap. 5, dubium tamen, an primi, secundi 
vel tertii. 


De presbyteris, per quorum negligentiam sine baptis- 
mate aliquis mortuus fuerit. 
Perpendant presbyteri, 'quanti discriminis sit, 
animas innocentum per eorum negligentiama regno 
Dei excludi. Si enim gaudium est in calo super 
uno peccatore penitentiam agente ** ; quid putas, 
quanta ira et indignatio super illum erit, qui per 


suam negligentiam januam paradisi innocentibus 
claudit ? Et ideo presbyteri summa diligentia ca- 
veant, ne anims, pro quibus sanguis Christi effa- 


C sus est, per suam incuriam a coelesti beatitudine 


separentur ; sed si, quod absit! evenerit,gravi pe- 
nitentie luctui se submittat, per cujus neglectum 
evenerit. 


δὲ Et sententialiter in dec. Sixti II, et in decr, Julii pape. ᾖὁ Verba Triparti(2 iv, 15, ex Soz. ut, 7 
Idem habetur infra in decr. Sixti II, cujus initium : Mag»o mun.. Et in decr. Julii contra Orientales. 
'" Luc. x, 7. 7' Martinus l, e syn. Lateranensi unde et finis precedentis epistole. —?* Act, xx. 39. 
7 Rom. xv, 5. 9? Rom. xvi, 25. 8! falsa itidem subscriptio. ** Luc. xv, 7. 


ost Patris, Filii et Spiritus sancti nomen aposto- 


prerogativas Petri recenset, quod in formata epi- 
orum principis Petri adjungebant. Sev. Βιν. 


stola, cujus formnlam ibidem descriptam habent, 








κ. 


TELESPHORUS PAPA 


NOTITIA 


(Ex Libro pontificali Damasi pape, ap. Maust, Concil. I, 655. — Vid. Patrologiz Latine t.CXXVII,col.1125.) 


— 


Telesphorus,natione Crecus, ex anachoreta, sedit annos 11, menses 3, dies 24. Fuit autem tenpo- 
ribus Antonini et Marci martyrio coronatus. Hic constituit ut septem hebdomadas ante Pascha jeju- 
nium celebraretur. Hic fecit, ut in Natali Domini nostri Jesu Christi noctu missa celebraretur, cum 
omni alio tempore ante hore terti cursum nullus prasumeret missas celebrare,quia ea hora Dominus 
noster ascendit in crucem ; et ut ante sacrificium hymnus diceretur angelicus, hoc est * « (Gloria in 
excelsis Deo. » Hic fecit ordinationes quatuor per mensem Deceimbrem, presbyteros 42.diaconos 8 epi- 
scopos per diversa loca 13. Qui etiam sepultus est juxta corpus beati Petri in Vaticano Nonis Januarii. 
Et cessavit episcopatus dies 7. 


1081. 


EPISTOLA AD OMNES FIDELES. 


1083 





TELESPHORI PAPJE 


EPISTOLA €? 


AD OMNES UNIVZRSALITER CHRISTI FIDELES 


De jejunio septem hebdomadarum ante Pascha: de missarum celebratione in nocte Natalis Domini : quo tem- 
pore aliis diebus missa celebrentur, et de episcoporum defensione. 


Charissimis fratribus et dilectissimis episcopis,Tele- Α ita et in jejunio debet fieri discretio. Et sicut laici 


sphorus Romane urbis archiepiscopus, salutem 

in Domino. 

Credimus ** sanctam fidem vestram,in apostolo- 
rum eruditione fundatam, hanc tenere, et hanc po- 
pulis universis exponere, que videlicet a constitutis 
apostolorum, eorumque successorum,nulla ratione 
dissentit, per quos justum est ceteros erudiri. 


I. 


Ut septem hebdomadas ante Pascha cleri a carne 
Jejunent, nec admittant laicos in accusationibus 
suis. 

Quapropter cognoscite, a nobis et a cunctis epi- 
scopis in hac sancta et apostolica sede congregatis, 
statutum esse, ut septem hebdomadas plenas ante 


sanctum Pascha, omnes clerici in sortem ** Domini B 


(18) v. cati, a carne jejunent; quia sicut discreta 
esse debet vita clericorumalaicorum conversatione 


et seculares homines nolunt eos recipere in accu- 
sationibus et infamationibus suis, ita nec clerici 
debent eos recipere in impulsationibus suis ; quo- 
niam in omnibus discreta debet semper esse el se- 
gregata vita et conversatio clericorum, ac seecula- 
rium *5laicorum. Et sicut hi amplius sunt applicati 
divinis cultibus, et familiares Domini dicuntur Sal- 
vatoris, ita moribus et conversatione atque sancti- 
tate debent esse distincti.8?? Has ergo septem hebdo- 
madas omnes clerici a carne et deliciis jejunent,et 
hymnis et vigiliis atque orationibus Domino inhe- 


- rere die noctuque studeant. 


II. 


De celebratione missarum, et hymno angelico reci- 
tando. 


55 Nocte vero sancta Nativitatis Domini (19) Sol- 
vatoris, missas celebrent (20), et hymnum angeli- 


55 ms. Ireneei lib. 1, ο. 3, Telesiphorus. Harduinus, qui e sepe citato cod. colleg. Paris. soc, Jesu de- 
cerpsit sequentes varias lectiones. ** Ipsissima verba epistole Dam. ad ep. lllyrici ex versione Epiphanii 
Schol. Trip. v, 25, vide Theodoreti et Sozomeni historias. Distinct. 4: Statuimus ut septem. Et in Decr. 
Iv., lib. in. 55 ms. tn sorte. ** ms. ac secularia. 9? Distinct. &: Stutuimus ut septem. Et in. Decr. lv., lib. ri. 


35 De consecr. dist. 1: Nocte sancta. 


17) Νοθείας suspecta 

18) Ut septem hebdomadas plenas ante sanctum 
Pascha omnes clerici in sortem Domini. Quod supra 
diximus, quadragesimale jejunium, Clementi,Tgna- 
tio et Dionysiotempore et etate prioribus cognitum, 
non à Telesphoro,sed potius ab apostolis institutum 
esse, a. Telesphoro autem non nisi scripto decreto 
firmatum aclericis perseptem integras hebdomadas 
observari exactum esse, hinc aperte constat. Non 
enim ait statuimus, ut male Gratianus dist. ἆ alle- 
gat, sed quapropter cognoscite, etc Sev. Bix. 

(19) Nocte vero sancta Nativitatis Domini. Cum 
in sacrificio misse offeratur Christus, qui est can- 
dor lucis eterno,juxta id quod de seipso dicit Joan. 
IX cap. : « Me oportet operari opera ejus qui misit 
me, donec dies est, » sitque hoc sacrificium legis 
gratie, in qua divina claritas illustrius communi- 
catur ; ordinarie ab aurora usque ad meridiem hoc 
sacrosanctum missa sacrificium celebrare licet, 
ante auroram vero, vel post meridiem illud auspi- 
cari, omnium fere theologorum ac summistarum 
consensu vel..t illicitum improbatur. Ab hac lege 
tamen propter decretum et constitutionem Tele- 
sphori, Loto Lerrarum orbe, nox sacratissima inqua 
Dominus noster Jesus Christus in hunc mun.lu:n 
homo natus est, singulari et mystico privilegio de: 
corata, merito excipitur, quippe quz propter Chri- 
sti fulgorem ac claritatem, dies potiusquam nox ab 
Ecclesia reputata sit. Eodem privilegio noctem Chri- 
sti resurgentis olim donatam fuisse, preter Walfri- 


dum Strabonem, De officiis eccles., cap. 23, cap. 
Solent. De consecr. dist. 1. et cap. Quod a patribus, 
dist. 75, recte testantur. Hac enim nocle, circa ve- 
spertinumcrepusculum, propheticlegebantur,ignis 
et cereus consecrabantur, cetermque ceremonia 
solite fiebant ; demum post medium noctis missa 
inchoabatur. Nunc autem illa consuetudo cessat, 
cum jam Sabbato sancto illa missa paulo ante me- 
ridiem celebretur. Quid de vespero cene Domi- 
nicae, et de nocte singularum vigiliarum olim rece- 
ptum fuerit, videatur Walfridus predicto loco, Ba- 
ronius anno Christi 154, n. 2, Bellarm. lib. i: De 
missa, cap. 14. Ip. 
(20) Missas celebrent. Communi ac ordinario jure 
nulli sacerdoti sepius quam semel in die sacrificare 
licet, ut constat ex cap.Suffic.. De consecrat. dist. 1, 
ubi dicit Alex. papa l[: « Sufficit sacerdoti unam 
missam in die una celebrare, quia Christus semel 
passus est, et totum mundum redemit.Non modica 
res est unam missam facere, et valde felix est qui 
unam digne celebrare potest. » Et infra : « Qui vero 
pro pecuniis,aut adulationibusssecularium.una die 
prazsumit plures facere missas,non aestimo evadere 
damnationem. » Ex quibus verbis posteriobibus pa- 
tet Aloxandrum hoc non consuluisse duntaxat, sed 
etiamsub pena damnationis preecepisse.Confirmata 
est lex ista ecclesiastica per Innocentium III, cap. 
Consuluisti, et per Honorium III. cap. De referente, 
De celebratione missarum. Sicut igitur Natali Domi- 
nico ex privilegio singulari competit, quod nocte 


1083 


TELESPHORI PAP/£ 


1084 


cum in eis /21) solemniter decantent, quoniam et À centium : Gloria in altissimis Deo, et in terra pax 


eadem nocte ab angelo pastoribus nuntiatus est, 
sicul ipsa Veritas testa!ur, dicens: « Pastores erant 
in regione eadem vigilantes, et custodientes vigilias 
noclis supra gregem suum, Et ecce angelus Domini 
stelit juxta illos, εἰ timuerunt timore magno, et 
dixit illis angelus : Nolite timere ; ecce enim evan- 
gelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni po- 
pulo, quia natus est vobis hobie Sulvator, qui est 
Christus Dominus, in. civitate David. Et hoc vobis 
signum : invenietis infantem pannis involutum, et 
positum in pr:esepio.Et subito facta est cum angelo 
multitudo militi: caelestis, laudantium Deum et di- 


hominibus bone voluntatis 8?. ». *? Reliquis enim 
temporibus,missarun celcbrationesantehoram diei 
tertiam minime sunt celebrandie :22',quia et eadem 
hora Dominus cruciflxus est, et super apostolos 
Spiritus sanctus descendisse legitur. 
Il. 
De episcopis honorandis et non detrahendis. 

*! Ab episcopis autem jdem angelicus hymnus 23) 
pro tempore et loco missarum solemniis celebran- 
dus est ntque solemniter recitandus. Ipsi enim qui 
proprio ore corpus Domini 2$jconficiunt,ab omn:- 
bus sunt audiendi, obediendi, atque timendi et non 


8? [uc. i1, 8-14, *^ iu ms. Just. quem sequitur editio Merlini, inseruntur multa ex psalmo xxxvi et ti, 


quie Crabbus et alii submoverunt. ' 
Ειεερία nocte Nativit. 6, quasst. 1: Saceilotes qui. 


?*! [ο consecr. dist. 1: Nocte sanct. Et 


in Pecr. lv. lib. n, ubi additur 


ejus dici sacratissima ante auroram míssam celo- D completum una crm pontiflcali auctore in Vita Te- 


brare liceat, ita eliam eidem diei singularis ista 
preerogaliva Telesphori pontificis auctoritate con- 
cessa est. quod liceat, non unam duntaxat,sed plu- 
res missas illo die offerre. Scribit enitn in plurali 
numero ,mis-as celeren!, Quare etiamsi de ternario 
numero sacrorum in die Natalis Domini faciendo- 
rum expresse nihil decretum essereperiatur,ah ipso 
tamen auctore legem hanc conditain esse, inde non 
male colligitur. quod $8. Gregorius in homilia IJe 
Natali Domini consuetudinis vel legis hujus meri- 
nerit, nullusque alius auctor. hactenus nominari 
potuerit. Qui ergo eodem die Natatis Domini sacri- 
ficiiiteralioneis hacepistola expresse nonsinecausaü 
mystica precepit, ad certum mysterium certo nu- 
mero repreisentanduni, ternarium definivisse,non 
possum non sentire ac credere. Mysticas causas 
irium sacrificiorum hoc die offerendorum, alias 
S. Thomas n part, quiest. 82, art. 2 ad 2, alias 
Glossa in cap. Nocte saneta, De consecrat. distinct 1, 
recenset, Prima niissa secundum Thomam signifi- 
cat wternam illam ac divinam generationem,de qua 
psalmo i : « Dixit ad me : Filius meus es tu,ego ho- 
die genui te, » et Joann. c. 1, qua Pater suam es- 
sentiam ac naturam intelligendo producit Verbum, 
quod est Filius et perfectissima imago Patris. 96: 
cunda missa generationem Cüristi illam reprasen- 
tat, qua in utero D. Marie Virziniz. virtute Spiritus 
sancti conceptus, carne hutnana indutus, in hunc 
mundum verus ποσο natus est; de qua Lucas c. 1, 
Joann. cap. 1, « Verbum caro factum esl, » etc. 
Tertia inissa significat spiritualem illam generatio- 
nem.qua velut Lucifer quidam in cordibus nostris 
oritur, de qua passii in Scriptura Glossa vero pro 
dicto capite etiam non inconvenienter dicit, Lres 
status hominum per tres missas reproesentari, ac 
significari statum nalurc ante legem, sub lege, οἱ 
post legem vel sub lege gratia. Vide Glossam ipsam 
priedicto loco, Suar. t. Il!, disp. 80. s. 3. Sev. ΕΙΝ. 
(21) Hymnum angelicum in. eis. Mymnum angelo- 
rum, qui verbis partim Luc. Ἡ, ab angelis Christo 
nato decantatis, partim ab  Ecalesia superadditis 
conlinetur his: « Gloria in excelsis Deo, ct in 
terra pax hominibus bone voluntatis : laudamus 
ία: benedicimus te. » ele , angeli inchoarunt, Ec- 
clesia consummavit, totusque est. plenus divinis 
laudibus, gratiarum actione et deprecatione. Ange- 
lica sunt : « Gloria in excelsis Deo, et in terra pax 
hominibus bone voluntatis ; » reliqua quo sequun- 
tur a quo superaddita sunt, non satis liquide con- 
stat. Ex iis quae. lib. vir. Constit. e. $7 et 58. (.]e- 
mens Itomanus scribit, si illis debita files adhibea- 
tur,ab apostolis fere totum compositum esse colli 
gitur, tolus cuim fee hymnus ibidem a Clemente 
recitatur, A Telesphoroautem totum hymnum fuisse 


leaphori. ejusque epistola decretali, asserit etiam 
Innocentius lll, lib. τι De misse sacrif.. c. 20. A. 
Symmacho papa compositum esse sentit Berno. 
De officio missz c. 25. Ab Hilario autem Pictaviensi 
liec verba angelicis verbissuperadditaesse asserunt 
Aleuinus lib. De divinis officiis, c. De celebratione 
inis ; lugo Victorinus, lib. «t De sa. vamenti. 
Utcunque vero sit, constat eum morem et antíquis- 
simum el sanctissimum esse. Dissidium auctorum 
*sie conciliari posse existimo,ut hymnum angelicum 
apostoli ad gloriam totius S. Trinitatis preedican- 
dam augere ceperitit quidem, Telesphorus autem 
euin sicut nunc exslal compleverit, et demum Sym- 
machus papa, ut is in die Dominico et Natalitis 
martyrum decantaretur, proceperit. Ita fere Inno- 
centius pradictoloco hanc auctorum discrepantia: 
conciliat. Vide Suarez tom. IlI, [je sacrament., disp. 
83, sect, 1. Cur hymnus angelicus nunquaimn in 
missis defunctorum. in diebus luctus, je;uniorum, 
ac feriatium ordinarie de:autetur, D. Thom. ἆ son- 
tent., dist 23,hanc rationem reddit : quod cum in 
hymno hoc commemoretur caelestis gloria, in so- 
lemuioribus non communibus feriis, ad ostenden- 
dam differentiam eultus divini, cantetur, et dum 
propriam amicorum miseriam lugemus, merito in- 
Lermittatur. In. 

(3231 Reliquis enim temporibus, missarum celebra. 
tiones ante horam | dici -.(erliam minime sunt. cele- 
brand:e. Totum hoc decretum exstat c. Nocte san- 
c:d, De consecrat. dist. 1. Hiec autem verba decreti 
vel exponenda suntsic, ut de missis diei solemni. 
bus, sive conventualibus tantum intelligantur: vel, 
si generatim intelligi velis, dicendum, est, hoc de- 
cretum nunc, ut ex iis qua supra hac epistola ad 
verbuin, Nocte, üadnotavimus, aperte constat. per 
contrariam consuetudinein revocatum esse. Olim 
fortasse misso tardius. inchoabantur. quia minor 
erat sacerdotum numerus, major fidelium devotio, 
ut, eliiunsi tardius inchearen!ur, ipsi tamen post. 
posilis privatis laboribus ad missam audiendam 
convenirent. Nunc autem οἱ sacerdotum numerus 
major est, et alie. circuimstantio magna ex parte 
sunt immutals, ideoqua mirum non sit, tempus 
dicendi imissam anlicipatum fuisse. Vide Suarei 
tom. III. disp. 80, sect. 4. Ip. 

(23) Ab episcopis autem. idem. angelicus hyninus. 
Hoc loco non tantum episcopis, sed etiam sacerdo- 
tibus priecipitur ut solemne sacrum celebraturi, 
etiam exira diem Natalis Dominici hymnum anuze- 
licum in sacrilicio recitent. Solus aulein episcopus 
hie nominatur, quia ad illum maxitue spectat niis- 
sas celebrare. Vide Suarez tom. lll, disp. 83, 
sect. 1, In. 

(24) Ipsi enim qui proprio ore corpus Domini. 





1085 EPISTOLA AD OMNES FIDELES. 1086 


dilacerandi aut detrahendi : quia quibus se Domini A recipientur; quia eorum wmulatio lacerat etiam 
populus benedici. salvari et instrui cupit, nullate- — innoceantes Hunc murum firmissimum * statuerunt 
nus debet eos arguere. nec vulgus in eorum accu. — patres nostri, et nos cui eis, contra persecutores 
satione suscipi. Populus enim ab eis doceudus est, — nostros?,ut hoc remedio eorum pellantur inachina- 
εἰ corripiendus, non ipsi ab co, quia « non est di- menta, et vos securiores et sanctiores farnulari 
scipulus super magistrum ?*, » Nullo modo igitur — mereamini vestroSalvatori, Caeterum, « considerat 
Doniini pontilices et reliqui sacerdotes, quibus Do- — impius justum, et quierit ut occidat eum Dominus 
mini cominissa est plebs,rite populum possuntcor- — non dorelinquet eum in nianus ejus, el non cone 
rigere, si deceptionis $e cognoverint laqueo infe- — demnabit. eum, cum judicabilur illi. ExspoctaDo- 
stari. Unde justum est omnes in universo ? orbe — minum et custodi viam ejus: et exaltabit te ut pos- 
doctores legis, ea que legis sunt sapere, et non sideas terram : cum interibunt impii, videbis. Vidi 
sacerdoles Domini labiissuis aut quibuslibetmachi- — impium robustum et fortissimum, sicitindigenam 
nationibus maculure. Dum enim ipsos disponunt — virentem. Et transivi, et ecce non erat; ct quaesivi 
ant cupiunt maculare, potius, seipsos maeulent et — eum, et non est inventus. Cuslodi simplicitatem et 
vulnerant. Dei crgo accusat ordinationem, quieos, — vide rectuin, quia eril in extremun viro pax. Prie- 
qui ab eo constituuntur, sacerdotes accusat, vel — varicatores autem interibunt pariter, et ? novissi- 
damnati ?! cupit. A quibus se omnes fideles cavere B ium iinpiorum peribit. Salus autem justorum a 
debent, quia non solum qui faciunt, sedetiam qui — Domino, fortitudo eorum tempore t:ibulaiionis.Et 
c. nsentiunt facientibus, rei sunt.Christus eniin Dei auxiliabitur eis Dominus et liberabit eus 5:5 impiis, 
Filius, Dominus noster *5, humano generi salutem et eripiet cos ab impiis, et salvabit eos, quia spera- 
condonans plenam, de nobis ait: « Qui vosrecipit veruntineo *. » Et alibi : « Quid gloria;is in 1nalitia 
ine recipil ; οἱ qui vos spernit, me spernit 9, » Sj potens? Miserlcordia Doi tota est. die. Insidias cogi- 
ergo Dominus in eis recipitur et rejicitur, procul tavit lingua tua, quasi tiovacula tua acuta faciens 
dubioipsiussun!, qui in eis rejieitur vel suscipitur. | dolum.Dilexisti inalitiam magis quam bonum, men- 
« Et tu quis ον ο πάσα servumalienum??»Pro- — dacium immagis quam loqui justitia: .Dilexisti omnia 
cul duhio transgressor es legis Deiet apostolorum. verba ad devorandum, lingua dolosa. Sed Deus de- 
atque propli-ta: um : et non solum harum,sedcetiam — struet te in sempiternum, terrebit te, ct evellet te 
lezum humanarum. Omnes enim leges tam divine — de tabernaculo tuo, et eradicabitl te de terra viven- 
quam el huiuanz, alienum servum judicare pro-— tium, Videbunt justi et timebunt, et super eum ri- 
hibent. Quid putas erit de te, cum Lruusgressores — debunt. Ecce vir qui non posuit fortitudiiiem suam 
et conculcatores legis Dei damnabuntur ? Profecto — in Deum, sed speravit in multitudine divitiarum 
et tu damnaberis, quia poslposuistimandatum Dei, ( suarum, confortatus est in insidiis suis. Ego autom 
et tuaui adimplesti voluntatem Quoniam sicut di- — sicut oliva virens in domo Dei, speravi in miseri- 
gni sunt vita, qui mandatum Dei adimplent atque — cordia Dei in »aàculuini etin &ternum *. Confitebor 
custodiunt, ita 1ei οἱ perdigni sunt. morte, qui ea.— tibi in seculum, quoniam fecisli et esspectabo no- 
postpouunt, et in vanuni ducunt. Esteniminapo- men tuum, quoniam bonum in conspectu sancto- 
stolicis seriptum institutis : "5 « Alteriusvilamnuc;;o — rum * tuorum 0, De talibus enim insidiatoribus et 
laceret, et de 1nalo alieno os suam non coinqui- accusatoribus servorum suorum loquitur Dominus 
nef. » Aeeusatores veroet accusationes, quas leges. — per Proplietam dicens : « Os tuuim dimisisti ad tua- 


δις rion admittunt, et nos submovemus. litiatn,et lingua tua concinnavit dolum. Sedens ad- 
|V. versus fratrein tuum loquebaris. et in filium matris 
D^ accusatoribus non recipieudis. tux fabricabaris opprobrium. I:c fecisti, et tacui. 


? Et aceusatori omnino non credi decernimus, — Existimasti siinilem tui me futurum ? arguam te, 
qui, seni2odversario,canzanisugzeritanteutrius — et proponam te anie oculos tuos. Intelligite hiec, 
que partis juslam discussionem, Nec hi, qui non qui obliviscimini Deum, ne forte rapiat, et non sit 
sunt idonei,suscipiantur adaccusationem,et omnes — quiliberet !!. » Languentes autem inisto conamine 
qui adversus patres armantur, iufames esse cense- ,, notandi suut. et α talibus repellendi. Tales enim: 
mus. Patres euim oinnes venerandi sunt, ΠΟΥ ΤΘ. membra sunt diaboli, qui ? sursum atque deorsum 
spuendi aut ! insidiandi *. ? Hi vero qui cum ini- — pervolans, quierit quos possit occidere, quos possit 
micis morantur,aut qui suspecti habentur, minime — se;arare. quos possit devorare. Propter quam rem 


**! Luc. vi, 40... 9 Dainasus vitata ep. Illyricos inserit verb. Homanoruin, 6, quist. 1: Sacerdotes qui. 
9* [sid. in. 39, et ex eo lladr. coll. c. 1. ?9 Roin. 01, 9. 59 Matili. x, 9; Luc. x, 16. " Itom. xiv, 4. 
?* Jsid. Synongymorum n, ο. 9 3 q. 8: Aecusutores, etc. Et in decr. Stephani pape ac Julii, 3, q. 9: 
Arcusntori o--nino.. ! Anianus const. 9, tit. 39, lib. xr, cod. Theod. * meusandi. — 9 ita in ms. Just. et 
in edit. Merlini ; primus Crabbus alteram lectionem aut correctionem substituit. *fortissimum ὃ vestros. 
5 Iniqui autem delebuutur. pariter, εἰ. ? Psal. xxxvi, 32. 49, ex vers. Hier.  5*sempiternum — * ms. 
misericordiam tuorum. ἂν Psal Lt, per totum ex. vers. Hier. 1! Psal. xnix, 19-22, ex vers. Hier. 
1? Flavianus, Epist. ad. S. Leoiein. 


Nihil hic concludit ut calumniantur Maedeburgen- — tante: dignitalis sint, ut corpus l'omini proprio ore 
ses, sed ratiouein reddit cur sacerdotuselepiscopi — consecrent et conflrment. Sev. Bix. 
non sinl temere a laicis accusandi ; scilicet, quia 


1087 


HYGINII PAPJE 


1088 


vigilandum est, el armis celestibus sumus mu- A mine, dilexi habitaculum domus tue, et locum ta. 


niendi, ne in ejus compedes incidamus, aut ejus 
foveis illaqueemur !*. Decet enim in talibus causis 
hoc maxime provideri, ut sine sirepitu concerta- 
tionum, et charitas custodiatur, et veritas defenda- 
tur, atque innocentes, et Domini ministri illesi li- 
berentur.De bonis ergo etlegem Domini custodienti- 
bus,fratribusque !'^adjuvantibus,et non nocentibus, 
sed supportantibus, ait per Prophetam Dominus 5: 
« Non sedi cum viris tanitatis, cum superbis non 
ingrediar. Odivi ecclesiam pessimoruni,et cum im- 
piis non sedebo. Lavabo in innocentia manus meas, 
et circuibo altare tuum. Domine,ut clara voce pre- 
dicem laudem, οἱ narrem omnia mirabilia tua.Do- 


13 S. Leo ep. 8. !* Πα ms. pro fratresque 


hi consules. !? Falsa subscriptio. 


15 Psal. xxv, &, usque ad finem ,Hier. interpret. 
Damasus supra citatus, quibusdam identidem mutatis. 


bernaculi glori: tue. Ne auferas cum peccatoribus 
animam meam, et cum viris sanguinum vitam 
meam. In quorum manibus scelus est, et dextra 
eorum repleta est muneribus. Ego autem in sim- 
plicitate mea gradiar, redime me et miserere mei. 
Pes meus stetit in recto, in ecclesiis benedicam Do- 


minum !6, » Concordent igitur cum omnibus Dei 


sacerdotibus he charitatis sententis,in quibus vos 
fixos et firmos exsistere judicamus. Deus vos inco- 
lumes custodiat, fllii charissimi. 

Data decimoquinto Kalendas Martii, Antonino et 
Marco 37 viris clarissimis consulibus 15. 


16 [dem 
! in ms. Antonio et Martio ; sed absunt a fastis 





HYGINIUS PAPA 


NOTITIA 


Ex Libri pontificali Damasi papse, ap. MaNsi, Concil., T, 663.— Varias lectiones et notas ad hunc locum 
Libri pontificalis vide Patrologiz Latinc t. CXXVIlI, col. 1185.) 


Hyginius natione Graecus, ex philosopho, de Athenis, cujus genealogiam non inveni, sedit annos qua- 
tuor, menses tres, dies quatuor. Fuit autem temporibus Veri et Marci, a consulatu Magni et Camerini, 
usque ad Orphitum et Priscum. Hic clerum composuit et distribuit gradus. Hic fecit ordinationes tres 
per mensem Decembrem, presbyteros quindecim, diaconos quinque, episcopos per diversa loca sex. Qui 
etiam sepultus est juxta corpus beati Petri in Vaticano, tertio Idus Januarii. Et cessavit episcopatus 

ies tres. 








HYGINII PAP/E 


EPISTOL E 
(Mansi, Concil. collect., t. I, col. 663.) 


EPISTOLA PRIMA (25). B peccatum in carne, ut justitia legis impleretur 1.» 


AD OMNES CHRISTI FIDELES. 


De fide **, et ut metropolitanus absque caterorum 
episcoporum instantia non audiat causas. 

Hyginius *? in Christi nomine almas urbis Romse 
episcopus, cunctis in apostolica fide et doctrina 
degentibus, salutem. 

I. 
De missione Filii a Patre. 

Charissimi, « Deus Filium suum misit in simili- 

tudinem carnis peccati, et de peccato damnavit 


1: Filius non secundum deitatem solam a Patre 
missus est, sed secundum carnem, quam clementer 
et pie pro nobis assumere non dedignatus est. Nam 
quod semetipsum, exinanita majestatis suse poten- 
tia, idem se Filius miserit, Apostolus contestatur, 
et dicit: « Semetipsum exinanivit, formam servi 
accipiens,et humiliavit semetipsum,factus obediens 
usque ad mortem, mortem autem crucis 9*5, » Et 
Isaias : « Non legatus, neque angelus, sed Deus 
ipse veniet, et salvabit nos **. » Item alibi: « Pa- 


!9 in ms. De fide et religionis causis. Hard. *" in ms. Viginus ; et apud Gratianum Iginus; alibi: 


Higinius : ubique recte. HanDUtNUSs. 
fraus patefit Mercatoris. *? Philipp. ti, 7, 8. 


δι Rom. vitr, 3, & 


*! [thacius contra Warimadum cap. 3. unde 


*: [sa, xxxii, 22 et. xxxv, 4. 
(25) Suspecta cum sequenti dicitur VV, eruditis. 


1089 EPISTOLAE. 1090 


lam apparui non quaerentibus me **. » EtJeremias: 4 Evangelio ait : « Ego et Pater unum sumus 3 
« Dereliqui domum meam, dimisi hereditatem — Etiterum : « Qui me videt, videt et Patrem 49, » 
meam. Veni, et factus sum illis in opprobrium *.. Et iterum : « Qui odit me, et Patrem meum 
Et in Michaa :« Ecce Dominus veniet, et commo- οί *. » Et iterum : « Ut omues honorilicent Fi- 
vebuntur sub eo montes ?'. » Et in Zacharia: lium, sicut honcrificant Patrem **. » Et iterum : 
« Gaude et exsulta,filia Sion, quia ecce ego venio, — « Ut sint in nobis unuin, sicut et nos unum su- 
et commorabor in medio tui, dicit Dominus *5. » | mus ; tu in me, et ego in eis 9. » Et iterum : 
Et Apostolus ad Timotheum : « Humanus sermo, . « Omnia mea tua sunt **. » Et iterum : « Ego in 
et omni acceptione dignus, quoniam Jesus Chri- Patre, et Pater in me **. » Et iterum : « Pater in 
stus venit in hunc mundum peccatores salvos fa- me manens, facit opera hac 8, » Et Joannes evan- 
cere 39,» Et Malachias : « Ecce subito veniet in  gelista ait : « In principio erat Verbum, et Verbum 
templo suo Dominus, quem vos quaeritis, et Ange- erat apud Deum, et Deus erat Yerbum ". » Et ite- 
]us testamenti, quem vos vultis 9. » In Evangelio: rum ipse ad Parthos : 9 « Tres sunt, inquit, qui 
« Non veni vocare justos,sed peccatores in peri- —testimoniuiu perhibent in terra : aqua, sanguis et 
tentiam ?!. » Item alibi : « Quid nobiset quid tibi, caro: et tres in nobis sunt qui ** testimonium 
Jesu Fili Dei? Venisti ante tempus perdere nos δὲ ? p perhibentin calo : Pater, Verbum et Spiritus : et hi 
Venit Filius hominis salvare et quarere quod per- tres unum sunt 9?, » Nos itaque in natura divini- 
ierat ?*. » ltem alibi : « Ego veni ut vitam ha- talis, quia unum sunt Pater et Filius et Spiritus 
beant, et abundantius habeant ?*.» [tem alibi : — sanctus, nec Patrem aliquo tempore credimus pree- 
« Nemo ascendit in culum, nisi qui de celo de- — cessisse, ut major sit Filio ; nec Filium postea na- 
scendit, Filius hominis qui est in cclo**, » Nun- tum esse, ut divinitate Patris minoretur. 

quid in his tantis ac talibus testimoniis, quibus se i 

Filius Dei a semetipso venisse testatus est, poterit 
quis dicere, ab alio, et non a semetipso, venisse ? 
dum manifestum est, quod qui carnem nostram 
dignanter assumpsit, voluntarie, et non ab alio 
missus, venerit. Nam qui in Patre manens, ubique 
potentia sua consistit, ubi quo a Patre mitteretur, 
omnimodo non habuit, quoniam nulla pars celo- 
rum ac terrae a conspectu Patris excipitur, ubi se- 
cundum vos a Patre Filius mitteretur ? Et Paulus: 

« Renovamini, inquit, spiritu mentis vestree,et in- C 
duite novum hominem,qui secundum Deum crea- 9 onuninon . 
tus est in justitia et sanctitate veritatis ?*. » Et ad Criminationes majorum natu per alios uon 
Hebraos:«lIneo enim, in quo passus est ipse et flant, nisi per ipsos qui crimina intendunt, ** si ta- 
tentatus est, potens est et eis, qui tentantur, auxi.  P!eh Jpsi digni et irreprehensibiles apparuerint, et 
liari 51. » Unde, fralres sancli, vocationis semper actis publicis docuerint omni se suspicione carere 
celestis participes,considerate Apostolum etPonti. t inimicitia, atque irreprehensibilem fidem ha- 
ficem confessionis nostre,Jesum, fidelem exsisten- bere, ac conversajionem ducere. 


De causis episcoporum. 

8! Ceterum, fratres, salvo in omnibus Romana 
Ecclesie privilegio, nullus uretropolitanus absque 
ce&lerorum omnium comprovincialium episcopo- 
rum instantia, aliquorum audiat causas eorum, 
quia irritie erunt, aliter acta quam in conspectu 
eorum omnium ventilate ; et ipse, si fecerit, coer- 
ceatur a fratribus. 

MI. 
De criminationibus majorum. 


P 


tem ei qui vocavit eum. Et ad Colossenses : « Nunc IV. 
autem deponite et vos universa, iram, indignalio- De peregrinis judiciis. 
nem, malitiam, blasphemiam, turpiaque verba ex δ Nec non et peregrina negotia et judicia prohi- 


ore vestro non procedant. Nolite mentiri invicem, — bemus, quia indignum est, ut ab externis judicen- 
exspoliantes vos veterem hominem cum actibus tur, qui provinciales * et a seelectos debent habere 
suis, et induite novum, qui renovatur in agnilio- — judices. * Nos quidem, ex omni parte carpendo, 
nem secundum imaginem ejus qui creavit eum 9.» — occasiones abscindimus. Nos, supernae qemores 
Nunquidis qui universam creaturam, visibilia et [) discipline, quibuscunquecadentibus dexteram por- 
invisibilia propria potestatis virtute procreavit ac — rigimus, eta ruina precipitio, quos possumus, re. 
fecit, seipsum antea aut postmodum, quod dicere  levamus, et defensionis adminiculum totis viribus 
nefas est, creavit,vel facere potuit ? Et Dominusin — prebere cupimus.5! Certe si vel mens sit recli con- 


*5 [sa, Lxv, 1. 36 Jer. xu, 7. *! Mich. 1, 3, 4. 33 Zach. i1, 10. ?? [ Tim. 1, 15. ** Malach. in, 1. ?! Luc. v, 
32, ?*! Matth. vir, 29.32 Luc. xix, 10. ?* Joan. x, 10. 35 Joan. i, 43... ?* Ephes. iv, 23, 24.  Hobr. 1, 18. 
38 Coloss. i1, 8-10. *? Joan. x, 30. ** Joan. xiv, 9. *! Joan. xv, 23. ** Joan. v, 23. ** Joan. xvi, 21. 18 Ibid., 
10. ** Joan. xiv, 44. 9 Ibid., 10. *' Joan. 1, 4. *? in ms. Just. deest Parthorum mentio et substituitur : 
nec non Apostolus. ** ms. noster : Et. tres in nobis sunt, qui, etc., ut habet Idacius Clarus, seu Vigilius 
Tapsensis lib. 1 contra Warimadum, seu Marivadum cap. 5. Hanpuixus 59 | Joan. v, 6, 7. 9 9, quaest. 3: 
Salvo in omnibus, Hadr. coll. 14. ?: 2, quest. 7 : Criminat. Et in. decret. Lucii et Julii.  Anianus const. 
15, tit. 1, lib. 1x. ** 3, quist. 6: Peregrina judicia. Et in decr. Fel. 1 οἱ Julii, et Sixti ΠΠ. 55 comprovinciales. 


56 Hadr. coll. 17. *' Non nulla ex Ennodii preceptione de cellulariis episcoporum descripta. Vide pag. 
450, edit. Sirm. 


1091 HYGINII PAP/E EPISTOLZE. 1093 


scia, vindicta dignus est, qui aliis exsistit causa À qui impie acturi sunt, poaens ; quid, putatis, ini- 
periculi. Qui vero innocentem,vel fratrem quocun-  quiset impiis perseverantibus in nequitia eorum 
que ingenio persequitur,ipse in sc jugulum mortis — erit 2Justum vero Lot oppressum, a nefandorum in- 
impinygit, ut ait divinus et beatus preeco : «Noli de- — juria et conversatione 68 eruit : aspectu enim et au- 
trahere, ne eradiceris ; noli aceusare,ne accuseris; — ditu justus erat, habitans apud eos, qui de die in 
noli jndicare,ne judiceris : quia in quo judiciojudi- dieu animam justam iniquis operibus cruciabant 
caveris, judicabitur de te *9,» Nemo *! crediturnos — Novit Dominus pios de tentatione eripere, iniquos 
odisse,quorum relationenon leditur.DicitenimDo- — vero in diem judicii cruciandos reservare ; magis 
minus: «Omne regnum in se divisuni,nonstabit?;» — autem eos qui post carnem in concupiscentia im- 
omnis scientia aut regula adversum se divisa, non  munditieambulant,dominationemque contemnunt, 
stabit. Ideoque necesse est, uteoncorditer salubres — audaces, sibi placentes scctas non metuunt facere, 
suscipiatis  hortatus,nihil per contentionem agen-  blasphemautes.Unde alienis erroris socium **a sui ? 
tes, sed ad omne studium devotionis unanimes, di- — proposititrami!e recendentem,aut apostolice sedis 
vinis et apostolicis constitutionibus pareatis. jussionibus inobedientem,suscipere non possurrus; 
Data xvn Kalendas Octobris, Magnoet Camerino — necimpetero?!recte credentes,velsanctoru'i Patrum 
consulibus ** B jussionibus obtemperantes permittimur,quia inter 
EPISTOLA II. fideles et infideles magna debet esse discretio. 8i 

Deus, fra!res, justis *! non pepercit, quid de nobis 


AD ATHENIENSES, peccatoribus fieri putatis?« Custodite vos ab omni 

Adhortatur eos ne vilam cum infidelibus ducant. inquinamento carnis et corporis, ut salvi sitis in die 
q P 

Hyginius ** papa, Atheniensibus, salutem. adventus Domini 3, Unum autem hoc non lateat 


« Multa mihi fiducia est apud vos, fratres, οἱ — V09, » ut ait Apostolus, « charissimi, quia unus die: 
multa gloriatio pro vobis. Repletus sum consola- 8pud Dominum,sicut mille anni,et mille anni, sicut 
tione, superabundo gaudio in omnitribulationeve- — unus dies.Non tardat Dominus promissionem suam, 
stra **. » Tribulor enim quando de vobis audio — sed palienter exspectat propter vos, nolens aliquos 
quod non oportet; consolor vero. quoties ea in- Perire.sed omnesad penitentiam reverti?*. Adveniet 
ter vos fieri cognovero.qua bonos Christianos decet — autem dies Do mini ut fur, in quo calli magno im- 
implere. « Nolite, fratres, jugum ducere cum infi- petu transient ; elementa vero calore solventur 3, 
delibus 6δ, » UndeDcctor gentium loquitur,dicens: — Cum hec ergo omnia dissolvenda sint,quales opor- 
« Quae participatio justiliie. cum iniquitate ? Quis — tet vos esse in sanctis conversationibus et pietati- 
autem consensus temploDei cum idolis ? Vosenim ϱ bus, exspectantes et properantes in adventum diei 
estis templum Dei vivi, sicut dicit Dominus: Quo- — Dei, per quem calli ardentes solventur, et elementa 
niam inhabitabo in illis,et inambulabo, etero illo- —igniscalore tabescent? Nos vero caos novos, et 
rum Deus, et ipsi erunt mihi populus 9, » 5? Sj terram novam, et promissa ipsius exspectamus, in 
enim Deus angelis peccantibus non pepercit, sed — quibus justitia inhabitat "*.Deus autem oinnis gra- 
rudentibus inferni detractos. in tartarum tradidit, — i, qui vocavit vos in ceternam suam gloriam, in 
in judicium cruciandos reservari,et originali mundo — Christo Jesu modicum passos,ipse pertficiet,conltlr- 
non pepercit, sed octavum Noe justiti; praeconem — mabit et solidabit.Ipsi gloriaetimperium in swcula 
custodivit,diluvium mundo impiorum inducens, et 8'eculorum. Amen ". » 
civitates Sodnmorum et Gomorrhworumincinerem Data x Kalendas Martii, Magno et Camerino 
redigens, eversione damnavit, exemplum eorum, consulibus '*, 


EX DECRETIS HYGINI! PAPA SECUNDUM 6RATIANUM. 
Soboles ex secundi nuptiis genita, consanguineis prioris viri copulari non debet. 


Ἡ Si qua mulier transierit da secundas nuptias, et ex eis prolem habuerit, ipsa proles non potest se 
copulare cognationi prioris viri usque ad quartam generationem. 


EX PBISDEM DECRETIS. 
Ecclesiarum consecratio absque missa fieri non debet: 


* Omnes basilic cum missa debent semper consecrari,et ecclesie destructa. Ubi autem plures sunt, 


5* Luc. vi, 57 ; Matth. vii, 1 ; Rom. 1. ὃν Idem Ennodius Apol. pro Symmacho extremis verbis,p. 355,ub. 
non, legitur. ** Matth. xu, 25; Marc. in, 24 ; Luc. xi, 17. *! S. Leo ep. 87. ** falsa consulum nota 
ms. Higinus. Hann. 59* E Cor. vir, 4. 55. II Cor. vr, 14. 66 Ibid.. 1o. € II Petr. i1, quibusdam inter- 
olatis. *5 luxzuriosa conversatione, €? 3, quaest. & : 4lieni err. Et in decr. Dionysii pape, et in decr. 
ulii. ** ms. societalem, vel a sui. Hanb. ?! impedire, ita. et ms. 7? eos utique pro levibus culpis puntens. 
73 11 Cor. vit, 4... 7* I1 Petr. ni, 8, 9. 75 [ Thess. v, 2. ?* II Petr. ni, 141. " ] Petr. v, 10, 411. 78 falsa 
itidem temporis adnotatio. ?9 35, q. 10 : Si qua mulier. ** De consecr. distinct. 4 : Omnes basilica. kt in 
Decr. 1von. lib. i1. 


1093 PIUS I1 PAPA. -- PROLEGOMENA. 1094 


quam necesse sit,aut majoris magnitudinis quam ex rebus ad eas pertinentibus restaurari possint, epi- 
scopi providentia modus inveniatur, qualiter consistere possint aut restaurari. 


EX EISDEM DECRETIS. 


Quae ecclesia est iterum consecranda, et salibus tantum ecorcizanda. 
ει Si motum fuerit altare, denuo consecrcetur ecclesia. Si tantum parietes mutantur, et non altare, 
salibus tantum exorcizetur. Si homicidio vel adulterio ecclesia violata fuerit,diligentissime expurgetur, 
el denuo consecretur. 
EX EISDEM. 
In usus laicorum non licet converti ligna ecclesie dedicata. 
$* Ligna ecclesiam dedicata, non debent ad aliud opus jungi, nisi ad aliam ecclesiam, vel igni 
sunt comburenda, vel ad profectum in monasterio fratribus. in laicorum vero usum non debent 
admitti. 
EX EISDEM. 
Necessitate cogente, in catechismo et confirmatione idem compater esse potest. 
85 In cathechismo et in baptismo et in confirmatione unus patrinus fleri potest, si necessitas cogat. 
Non est tamen consuetudo Romana, sed per singulos singuli suscipiunt: έν 


5! De consecr. distinct 1 : Si motum. Et in Decr. Iv. lib. n. 9* De consecr. dist. 1 : Ligna Ecclesiz. 3 De 
consecr. distinct. &: In catechismo. Et in Decr. lv. lib. r. 








PIUS I PAPA 
NOTITIA B 


(Ex libro pontificali Damasi papes,ap. Mausr, Concil., I, 669. — Varias lectiones et notas in hunc locum Li- 
bri pontiticalis vide Patrologiz Latinz t. CXXVIH, col. 1213). 


Pius natione Italus, ex patre Ruflno, frater Pastoris, de civitate Aquileia, selit annos novemdecim. 
menses quatuor, dies tres. Fuit autem temporibus Antonini Pii. a consulatu Clari et Severi. Sub hujus 
episcopatu frater ipsius Hermes librum scripsit (26), in quo mandatum continetur, quod ei precepit 
angelus Domini, cum veniret ad eum in habitu pastoris,ut sanctum Pascha die Dominica celebraretur. 
Hic constituit,agereticum venientem ex Judeorum heresi, suscipi et baptizari. Et constitutum de Eccle- 
sia fecit. Hic fecit ordinaliones quinque per mensem Decembrem. presbyteros octodecim,diaconos viginti 
unum, episcopos per diversa loca duodecim. Qui etiam sepultus est juxta corpus B. Petri in Vaticano. 
quinto Idus Julii. Et cessavit episcopatus dies 14. 





DISSERTATIO 
DE VITA ET SCRIPTIS S. PII I PAPE 


(GarLAND., Vet. Patr. Bíblioth., t. I, Venet., 1765, in-fol., ex Fontanini Hist. Aquil.) 


— - 


SYNOPSIS B 


SECTIO I. 


I. Sanctus Pius 1 in Cathedra Remana sedit statim αὖ Hygino, ante et non post. Anicetum. 
II. Quandiu tn pontificatu vixerit. 
SECTIO II. 
IIT. De duobus S. Pii epistolis ad Justnm Viennensem episcopum. Varie :llarum editiones. Prior eidem 
pontifici vindicatur. 


(26) Vide Prolegomena ad Hermae Pastorem, Patrologize Grace t. 1. Εοιτ. 


^» 


1095 


SECTIO III 


IV. Posterior quoque ipsi asseritur. 


PIUS I PAPJE 


V. Primi Viennenses episcopi contra Tillemontium sue sedi redduntur. 


VI Colobium fuit tunica, solis episcopis propria. 


1096 


VIII. Epittolz sanctii Pii, a Blondelio, Dalleo et Salmasio in suas sententias inique detorta. 


SECTIO I. 
Quando et quandiu sederit S. Pius I. 


I. De duabus S. Pii IEpistolis Justo Viennensi A cap. 15, Clemens qui post Linum Petri successo- 


VII. Permuljis viris doctis probata. 


episcopo inscriptis, triplex circumfertur virorum 
eruditorum sententia. Eas enim alii sincera:. alii 
vero dubias, plerique suppositilias agnoscunt. His 

ostremis haud ita pridem accessit doctissimus 
Epistolarum Romanorum Pontificum editor, qui 
propterea easdem Pii Epistolas in appendicem re- 
jecit (v) ; ubi monitum pramittens, poliores sup- 
positionis causas, ut ipse quidem putat, ex Tille- 
montio in primis petitas'2) diligenter exponit.No. 
vissimus omnium Justus Fontaninus, vir doctrina 
et eruditione prestans,Epistolas de quibus agimus, 

ermanas esse atque integras luculentissime osten- 
dit (2) : cujus proinde argumenta in medium pro- 
ferre oper: pretium duximus. Sed prius, quando 
et quandiu sederit sanctus pontifex, ex eodem 
V. C. inquirendum. Sic igitur ille (4). 

κ Sanctum Pium, quicunque summorum ponti- 
ficum res gestas, patria illorum expressa, litteris 
consignarunt, Aquileiensem et Rufini filium uno ore 
dixerunt. Pius natione ltalus ex patre Rufino de ci- 
vitate Aquileia, inquit vulgatus Anastasius, ceeteri- 

ue pontificales nomenclaltores.Utrum in Petri ca- 
thedra Anicetum vel Hyginum exceperit, non oin- 
nino inter se conveniunt auctores : quandoquidem 
apud Optatum summos pontifices enumerantem:'3), 
Hygino Anicetus, Ániceto Pius, Pio Soter succedit. 
Hanc tamen Optati seriem vitio laborare dudum vi- 
derunt praestantes viri, Franciscus Balduinus et 
Gabriel Albaspineeus ; propterea quod hac. verba, 
Damasio Siricius ΜΟΡΙΕ, scribere non potuerit Op- 
tatus,qui opus suum circa À. D. 370 perfecit : at Si- 
ricius non fuit pontifex ante A. D. 383. Quare Siri. ii 
nomen alibrario qui ejus tempore Optatum exscri- 
psit, irrepsisse notavit Baronius (6). Vulgatam 
Optati lectionem secutus videtur sanctus Augusti- 
nus (7) ; eamque Baronius fulciri putavit (28.a san- 
cto Hieronymo in Catalogo cap. 21, ubi pEciwUus 
post Petrum episcopus Anicetus vocatur ; qui nume. 
rus ἃ Petro ductus, Pium Aniceti non decessorem, 
sed successorem facit. 

« Verum nihil vetat, quin Anicetus et decimus 
post Petrum,et etiam Pii successor, non decessor 
exstiterit: nam Hieronyimus non solum in Catalo- 
go,sed etiam in Chronico Eusebiano, a se Latine 
expresso εἰ aucto, Olympiade coxxx decimum post 
Petrum episcopum Anicetum constituit ; ubi ei 
Pium praponit.quem Coma NoNUx episcopum vocat, 
excluso nempe Anacleto vel cuin Cleto confuso : 
non enim Hieronymum numerum init a Petro.sed 
ab ejus successore Lino. de quoait in Chronico : 
Post Petrum Purus Romanum Ecelesiam tenuit Linus : 
unde Soter Aniceti successor ab eodem llieronymo 
pontifex undecimus appellatur. In Catalogo tamen 


(1) Coutant. Epist. Rom. Pont. Append. pag. 18, 
seq. 
(2) Tillem. Mém. eccl. tom. ll, pag. 614, not. 4. 
(3j Fontan. Hist. Litter. Aquil. lib. rmn, cap. 4, 
pag. 82 seqq. 

4) Id. ibid. cap. 3. δ 1, pag. 70, seqq. 

(9) Optat. De schism. Donat. lib. u, cap. 3, pag. 
35, edit. Paris., 4669. 

(6) Baron. ad ann. 368, 8 17. 

(7) Aug. Epist. 53, al. 163, 8 2, Opp. tom. Il, 


pag. 120. 
"Ib Baron. ad ann. 158, $ 3. 


B 


C 


rem, Cleto vel Anacleto succedit, vocatur quartus 
post Petrum Roma episcopus; quod perinde est, 
Quare labitur Papebrochius (9;, ratus Hieronymum 
circa Pii successionem in Op:ati et Augustiui sen- 
tentiam ivisse. Ut clarius res pateat, pontificum 
ordinem Hieronymianum, et vulgatumi hic lecto- 


rum oculis subjiciam. 


J. 1. 
Pontiflcum series ex Pontificuui serics 
Hieronymo. vulgata. 
Petrus. Petrus. 
1. Linus. 2. Linus. 
2. Cletus, «altus Aua- 3. Cletus. 
cletus. $. Clemens. 
3. Clemens. 9. Anacletus. 
&. Evaristus. 6. Evaristus. 
9. Alexander. 1. Alexander. 
6. Sixtus. 8. Sixtus. 
1. Telesphorus. 9. Telesphorus. 
8. Hyginus. 10. Hyginus. 
9. Pius. 11. Pius. 
10. Anicetus. 12. Anicetus. 
11. Soler. 13. Soter. 


«Irenaeus pontifices ltomanos recensens (10;. 
Hieronymianum ordinem tanto ante his verbis ex- 
presserat : Valentinus venit. Romam sub. Ilygino, 
increvit vero sub Pio, et prorogavit tempus usque ad 
Anicetum, Cerdon autem qui ante. Marcionem, et hic 
sub Hygino gui fuit ocravus episcopus. Et paulo 
post: Marcion autem illi succedens, invaluit. sub 
Aniceto, pEciMUM locum episcopatus continente. Ergo 
nono loco fuit Pius, et decimo Anicetus, secundum 
Ireneeum et Hieronymum. Eadem ex Irenoo habet 
Eusebius (11) ; ubi tamen Hyginum nonum episco- 
pnm, non octaenm, appellat. Ita pariter Cypria- 
nus(12) : quia uterque nona Lino,ut Hierony n us,sed 
a Petro numerum iniit.Hunc posteriorem ordinem 
alibi secutus videtur Ireneus (13).Sed Renatus Mas- 
suetus qui nuper lrenjeum ab se egregie illustra- 
tum vulgavit, Ilyginum semper octavum, Pium vero 
nonum ab apostolico Patre dictos contendit. Sane 
in duplici Indiculo Mabilloniano (1v), utroque anti- 
quissimo,si numerus ducatur a Lino qui in altero 
primus occurrit, Anicetus decimis erit Piique suc- 
cessor. Astipulatur alius Indiculus (13), et hic ve- 
tuslissimus, utpote ad sanctum Silvestrum usque 
perductus. His non anitmnadversis,Eininanuel Schel- 
stratius (16) Eusebium tanquam sibi non constau- 
tem arguit, quasi in Historia (17; Pio Anicetum, 
quem decimum pontificem vocat ; deinde Aniceto 
Pium preposuissct. in Chronico. Nimirum Schel- 
stralius Eusebium legens, ulterius procedere ne- 


(9) Papebr. Propyl. part. ιτ, pag. 22. ad Acta 
SS. Mai? tom. TAM P PS 
(10) Iren. adv. Hur. lib. ut, cap. 4. 
(14) Euseb. Hist. eccles., lib. iv, cap. 11. 
12) Cypr. Epist. 74. 
19) Iren. lib. t, cap. 27, al. 28. 
(14) Mabill. Analect. tom. 11. pag. 426. 


(13) inter Opp. S. At(hanas. nov. edit. tom. 1, 


(16) Schelstr. Antiq. illustr., tom 1, pag. 417. 
(17) Euseb. Hist. eccl., lib. iv, cap. 414. 


1091 


PROLEGOMENA. 


1098 


glexit; alias Pii defuncti decimus Pontifex succes- À ficatus definiendo sibi non constant. Idem offendi: 


sor, non decessor, Anicetus statim illi occurrisset. 

« Hunc eumdem quem digessimus ordinem, te- 
stes equales undequaque contirmant. Nam Hege- 
sippus temporibus apostolicis proximus, de se ita 
loquitur (1) : Γενόμενος δὲ ἐν ᾿Ρώμῃ διαδοχην ἐποιη- 
σάµην μέχρις ᾽Ανικήτου, οὗ διάκονος ἦν ᾿Ελεύθερος 
κα: παρὰ ᾽Ανιχήτου διαδέχεται Σωτὴρ, μεθ) ov Ἐλεύ- 
0:po;. Hunc locum sic vertit Joannes Pearso- 
nius (2): Homza vero cum essem, successionem com- 
posui usque ad Anicetum, cujus diaconus erat. Eleu- 
therus : et Anicelo successit Soler, post quem Eleuthe- 
rus. Pius ergo praecessit, non successit Àniceto. 
Eusebius ex lrenao hac de Valentino heeretico pro- 
tulerat (3), secundum interpretationem Rufini que 
hic pro aliis arridet : Valentinus venit. Romam sub 
Hygino. Invaluit autem temporibus Pii, et ad Anice- 
(um usque duravit, Et post alia: Pius vero in urbe 
Roma quindecim annis in sacerdotio expletis, Aniceto 
post tradidit sedem. Cujus (Pii) temporibus Hege- 
sippus refert semetipsum Romam venisse, et perman- 
sisse inibi usque ad. Eleutherum. Rursus infra (4) : 
Tum Hyginus deinde Pius, post Anicetus illo mu- 
nere poliebatur. Ex his Hyginum inter et Anicetum 
in cathedra pontificali sedisse Pium conspicimus: 
eamdemque seriem apud omnes Gracos haberi fa- 
telur etiam Pearsonius (5). Idem constat ex subse- 
quentibus verbis Irenai (6) : deinceps Hyginus, post 
Pius, post quem Anicetus. ldem etiam ex line libri in 
poematis in Marcionein ; quod viri docti jam. me- 
morati, quin sit Tertulliani, non ambigunt. Hanc 
eamdem sententiam fulcit auctoritas Epiphanio (7), 
Prosperi in Chronico apud Labbeum (8), et utrius- 
que Nicephori, Cailisti (9) et Constantinopolita- 
ni (10). Nec certe dissentit Catalogus Bucherianus 
(11): in quo tamen post Pium, vitio codicis abest 
Anicetus, Soterem inter et Pium, loco vacuo re- 
licto Denique concinitduplex Indiculus Mabillonia- 
nus : ut jam plane, inquit nobiscum Baronius (12), 
stultitia habeutur iis non acquiescere, qui eodem tem- 
pore quo iidem pontifices, in Ecclesia claruere, ut 
Hegesippus et Irenzus: quorum alter omnium do- 
ctrinarum curiosissimus explorator dicitur a Tertul- 
liano (13) ; ille vero a Hieronymo (14) omnes a pas- 
sione Domini ad suam ἄίαίεπι — ecclesiasticorum 
actuum historias texuisse. Quare Pii et Aniceti suc- 
cessio, hujusmodi testium auctoritate firmata, qui 
Pii, Aniceti et Soteris wquales sub Eleuthero scri- 
pserunt, certissima haberi debet. » 

II. His ita enarratis, aliisque in eamdem senten- 
tiam discussis, inquirit V. C. quando et quandiu 
sederit sanctus Pontifex (15). « Certus, inquit, an- 
norum numerus quos Pius in pontificatu transegit 
ex recentium et paulo antiquiorum ecclesiasticis 
monumentis difficulter colligi potest. Nam Gilbertus 
Genebrardus (16), Baronius (17), Blondellus (18), 
Petavius (49) et Pagius (20), in spatio hujus ponti- 


(1) Heges. apud Euseb. Hist. eccl., 
cap 22. 

foy Pears. Opp. posth., pag. 

(3) Euseb. Hist. eccl. lib. iv, cap. 11. 

4) Id. ibid. lib. v, cap. 6. 

is Pears. l. c., cap. 265. 

(6 ]ren. lib. ru, cap. 3. 
(1) Epiphan. lib. 111. Heer. xxvi. 
(8) Labb. Biblioth. mss. tom. I, pag. 32. 
9) Niceph. Call. Hist. lib. n1, cap 25. 
toj Niceph. CP. Chronogr. pag. 411. 
(11) Bucher. De doctr. tempor. pag. 270. 
(12) Baron. ad ann. 138, 8 3. 
(13) Tertull. lib. contra Valentin. cap, 5. 
(14) Hieron, De Viv illustr. cap. 22. 
(45) Fontanin. |. c., cap. 3, 2 5, pag. 18 seq. 
(16) Genebr. Chronogr.. lib. ui, pag. 198. 
(11) Baron. ad ann. 167, S 1. 
t Blond. Apolog. pag. 18... 
(19) Petav. De doctr. temp. lib. xin. 


PaTROL. GR. V. 


lib. ww, D 


tur in vetustis Catalogis Henschenianis (21), Schel- 
stratianis (221, Mabillonianis (23) et Pagianis (24). 
Anastasius etiam vel Damasus, Ado Hosweydi, 
Usuardus Florentine editionis et Martinus Polo- 
nus (25), plures aut pauciores annos Pio pontifici 
tribuunt. Ab his omnibus quam longissime abiit 
Pearsonius (26), qui unum Eutychium Alexandri- 
num seculi decimi scriptorem ceteris monumen- 
tis preeferens, Pium tradidit Romanam cathedram 
implevisse ab anno Domini 127 ad annum 142, et 
licet scriptores antiqui an unum omnes sub Anto- 
nino Pium claruisse testentur, ipse tamen ex suo 
illo Eutychio Pium retro ad imperium Hadriani de- 
trusit, universa profecto antiquitate reclamante. 

« Ex hoc opinionum dissidio nihil certi educi 
potest, cum antiqui Catalogi librariorum arbitrio 
aucti et immutati fuerint. Ego tamen dum Pii an- 
nos aliis augent, alii minuunt, Livianum illud reco- 


B gito (21) : St aliquibus assentiri necesse est, media 


simillima veri sunt. Quare in ea sum sententia, ut 
religio apud me sit recedere ab Eusebio, qui pre 
aliis diu noctuque versatus in tabulis ecclesiasticis, 
res Christianas, et singulatim Romane Ecclesi&, 
centuin et quinquaginta annos post Pium litteris 
consignavit, ob oculos habens certe fidei scripta 
Hegesippi eidem Pio squalis. Contra, Eutychius 
scriptor novus et externus, cujus Historiam Eduar- 
dus Pocockius an. D. 1658 ex Arabico ab se in 
Latinum sermonem translatam vulgavit Oxonii, ve- 
terum Romanorum Pontificum tempora scire non 
potuit ; cum etiam decessorum eius gesta ignora- 
verit, qua tamen ab Eusebio discere potuisset ; sin- 
gulisque propemodum narrationibus crassos et fe- 

os errores chronologicos immiscuerit,ut bene an- 
notat Pagius (28). Barbarum &utem hujusuiodi au- 
ctorem apud Pearsonium et Dodwellum fidem me- 
ruisse, eo magis mirari subit, quo ex ejus scriptis 


C constat, non solum cujusque Pontificis tempora ab 


illo supineignorata,sed et nominaridicule corrupta 
fuisse: nam Hyginum vocat Eugenium et Pium mutat 
in Marcum. ltaque vero Guillelmus Cave (29) plu- 
rima apud Eutychium occurrere observat, anilibus 
fabulis simillima ; que si non er proprio cerebro 
finzerit, saltem ex futilibus Ecclesie sue monumentis 
hausit. 

« Eusebius ergo quindecim annos Pio tribuit his 
verbis (30(: Romae cum Pius anno episcopatus. sui 
QUINTO DEC!MO vitam cum morte commutasset, Anicetus 
Ecclesiz illius antistes factus est. Eumdem numerum 
servat Eusebiane historia interpres Rufinus, et ex- 
scriptor Joannes Zonaras (31). ltem plerique omnes 
Eusebii codices editi et mss. melioris nota, ut fate- 
tur Dodwellus (32) : Chronicon etiam Eusebianum 
a Scaligero et Auberto Mire&o vulgatum, sub Olym- 
piade coxxx, Nicephorus C. P. (33), Prosper (34) 
et Chronographus Saxo (35). Hec produnt, Hen- 


(20) Pagi. ad ann. 150, 8 20 et 165, 8 3. 
(21) Hensch. ad Act. SS. April., tom. 1, init. 
(22) Schelstr. Antiq. illustr., toin. I, pagg. 444, 
333, 630. 
(23) Mabill. Analect., tom. I, pag. 426. 
(21) Ραρί. Critic., tom. lI, pag. 1 seqq. . 
(25) Mart. Pol. Chron.. pag. 10, edit. Jo. Fabri- 
cii, edit. Colon., 1616. 
26) Pears. Opp. posth., pag. 274. 
e Liv. lib. xxvj, cap. 49. 
28) Pagi ad ann. 167, 8 3. 
29) Cav. Hist. litter., ad ann. 999. 
30) Euseb. Hist. eccl., lib. 1v, cap. 14. 
(31) Zonar. Annal, lib. xi, cap. 1, pag. 594, 
edit. Cangii. 
(33, Dodw. ad Pears. opp. posth., pag. 38. 
(33) Niceph. Chronogr., pag. 411. 
(34) Prosp. Chron. Labb., pag. 32. 
(35) Chron. Sax. Leibnit., pag. 26. 


ο 


1099 


PIUS I PAPA. 


1100 


schenio reete visuni, in suo Catalogo l, qui a Buche- A Antonini Pii ád annum I, M. Aurelii Antoni Veri. 


riano differri non debuit, numerum annorum Pii 
corruptum, et pro xv olim scriptuim fuisse xx. pro- 
clivi enim lapsu x pro v scribi potuit. Hoc idem 
amplius firmatur, quoniam a consulatu Clari et Se- 
veri usque duobus Augustis, sub quibus in Catalogo I 
pontificatum Pius tenuisse dicitur, non xx sed xv 
tantum annos preeterlapsos, ipsa consulum collegia 
ibidem expressa certissimum reddunt : nempe ab A. 
D. 146 ad A. D. 161. 

« Hunc calculum illi antefero qui arrisit Tille- 
montio (1), dum ab Α. D. 142 ad annum 157 
Pium vixisse falso arbitratur ex Chronico Eusebii. 
Cum enim in Catalogo Bucheriano Pius sedisse 
dicatur a consulatu Clari et Severi usque ad con- 
sulatum duorum Augustorum (seu M. Antonini Veri 
el L. Αυτοί Commodi) ; recte inde consequitur 
Pium pontiflcatum rexisse ab A. D. 146 ad annum 
101, ex Fastis Norisianis, sive ab anno ix imperii 


Quare non video cur Bucherianus Catalogus sit 
abjiciendus, ubi in ordine successionis fideliter ex- 
primit IHegesippum et Iren:xum : in annorum nu- 
mero lempus in Historia et Chronico per Eusebium 
Pio assignatuin, undequaque coutirmat : et duplex 
par cousulum in. eodeui Catalogo expressum. vi- 
tium id annorum numero et termino cubans lucu. 
lenter emendat. » 

Huc usque vir eruditus de tempore quo sedit 
S. Pius, mox acturus de integritate duarviu ejus 
Epistolarum ad Justum Viennensem episcopum. 
Quibus positis, easdein Epistolas (vel saltem harum 
alteram) circa Christi annum cuxi, scriptas existi 
mamus ; siquidem in earum secunda hac leguntur: 
levelatum mihi esse scias, collega beatissime, citius 
me finem hujus vitz facturum. Jam pergit Fontani- 
nus (2). 


SECTIO Il. 
De Epistola 1 S. Pii ad Justum Viennensem episcopum. 


III. « Sancti Pii duas Epistolas sinceras et ge- B set (12), et censendas esse pronuntiat tum ub re- 


nuinas, ad Justum Vienne Allobrogum episcopum 
scriptas, et nunquam ante Blondellum Pseudo.Isi- 
dorianis immistas, fusius 8 criticorum accusatio- 
nibus eidem sancto pontifici vindicandasaggredior. 
« Priorem ex veteri codice in Germania reperto, 
rimus omnium eduxit Georgius Fabricius (3). 
tramque sexennio serius Joannes Jacobus Gry- 
news prodire jussit in Monumentis sanctorum Pa- 
trum orthodo.rographis (4). Idem quem dixi Fabri- 
cius, in epistola ad Joannem llaubitium iisdem 
Monun.entis praefixa testatur illum, ut vocat, Scri- 
ptorum thesaurum (ubi est utraque epistola S. Pii) 
e bibliothecis vetustissimis erutum. Alteram Pii epi- 
stolam, Aviti versibus subjectain, se in codicibus 
ms. legisse affirmat Petrus Pithous (5): eam- 
demque laudari in duplici Martyrologio ms. Eccle- 
sim Viennensis produnt Socii Bollandiani (6), ubi 
hec leguntur: Pridie Nonas Maii natalis sancti 
Justi martyris, sexti episcopi Viennensis, qui quo 
tempore Pius Papa 1 Hom: sederet, accepit. ερἰδίο - 
lam consolatoriam ab eo de sacri pallii (quod colo- 
bium episcoporum vocat) dignitate et fidei fervore. 
Primam earumdem epistolarum jam recitaverant 
laudati Bollandiani (7). Margarinus Bigneus utram- 
que conjecit in suam Patrum bibliothecam (8): 
non tamen ex editione Grynai, neque ex tabulario 
Viennensi, ut meinorie lapsu putavit Baronius (9:, 
et ex eo Blondellus, Pagius aliique. Codicein unde 
illas Bigneus descripsit, vetustissimum fuisse, do- 
cel ipse |. c. his verbis : Ho dur epistole his tem- 
poribus a Domino revelata: sunt, et repertz in. sa- 
crario basilicze sancti Pelri in urbe Lemovica, ubi 
hactenus latuerunt, defossg in arca saxea sub. terra, 
qud pra nimia vetustate viz legi potuerunt. Ergo 
palam est falli eos, qui ut epistolarum sinceritati 
detraherent, eas ex uno tabulario Viennensi emer- 
sisse commenti sunt, ut Dlondellus, Pagius et alii. 
« Omnes porro allati scriptores utramque Justo 
episcopo inscribunt : ita ut plane aberraverit Joan- 
nes a Bosco, priorem Vero fratri directam pro- 
dens (10). Annalium parens ut plane aureas com- 
mendat (11) ; ambasque germanas et legitimas cen- 


(4) Tillem. Mém. eccl. tom. Il, pag. 312, et in 
not , pag. 654. 

'2; Fontan. l. c., cap. &, 82. pag. 84 seqq. 

(3) (eoag. Fabr. in not. ad Poet. Christ., pag. 
102, edit. Basil. 1563, apud Jo. Oporin. 

(4) Gryn. Orthod. tom. I, port. n, pag. 3, edit. 
Basil. 1509, apud Henr. Petri. 

9) Pith, Advers. lib. 1, cap. 46. 

6) Bollandd. tom. 1l Maii, pag. 99. 


C 


rum argumentum et admirabilem quamdam cum 
rebus gestis ejus temporis convenientiam, Lui ob 
simplicissimum illum antiquitatis candorem quem 
in omnibus pre se ferre noscuntur. Joannes Cardi- 
nalis Bona sic pariter judicat (13): Eas rcci;iunt 
orthodoi, nec audent omnino reprobare sectarü. 

« Berte Blondellus, qui in Pseudo-Isidoro Ge- 
nevi; impresso A. D. 1628, eas imposturz accusa- 
verat; postea senior, adeoque prudentior fzctus, 
veterem hanc suam de iis sententiam omnino exuit, 
ut ex posterioribus scriptis A. D. 1641, 1646. 1619, 
manifestum fit. Siquidem in libris de Primatu, de 
Sibyllis etin Apologia, utriusque epistola» tanquam 
ad 1llum cujus nomen proferunt certissim» perti- 
nentis, testimoniis abutitur ; quod etiam Claudium 
Salimasium et Joannem Dalleum, Henrico Ham- 
mondo reclamante, pridem fecisse inferius expo- 
nam. Cur ergo vel propter Blondellum nondum re- 
sipiscentem suspectiores nobis sint, nihil sane 
caus:e est. Nec magis movere debet, qui priorem 
illam Blondelli censuram nuper improvide exsceri- 
psit Tillemontius, vir alias in his litteris esimie 
praestans. Quis enim sententiam smplectatur,quam 
auclor prudens abjecerit? Tillemontio detractum 
minime cupio, dum hic aut alibi, ob unius stu- 
dium veritalis, quam vir pius et doctus agnitm 
mirifice coluit, ei non accedo. Sed jam tandem quae 
Criticis in Epistola | sancti Pii displicuerunt, ad- 
ditis responsionibus nostris, ordinatim recensea- 
uus. 


« Primum itaque putant, Pii seeculo Miss voca- 
bulum in ea merinoratum, ad catechumenorum unis- 
sionem subsequentemque sacramentorum | administra- 
tionem. significandam, nondum inolevisse. Addit 
Tillemontius Tertullianum, Cyprianum et Corne- 
lium nunquam illo usos, etsi alias uti debuissent; 
ideoque Ambrosio minime antiquius videri.Sed Am- 
brosius uti jamdudum usitatum, non uti recens, 
illud vocabulum usurpavit. Missa enim ad. omnia 
Ecclesim officia significanda olim adhiberi consuevit 
ceu vox Romanis frequentissima, cum a princi- 


(1) lid. tom. III, Mart., pag. 477, 8 2. 
(8) Bign Biblioth. PP. tom. I, pag. 63, ed. Paris. 
15775. 
(9) Baron. ad ann. 166, 8 4. 
(10) Jo. a Bosco Biblioth. Floriac. part. mi, pag. 
22. 
(11) Baron. ad ann. 112, S 4. 
(12) Id. ad ann. 166, S 4. 
(13) Bona, De reb. liturg. lib. 1, cap. 3. 


1101 


PROLEGOMENA. 


1102 


pum virorum basilicis et convontibus dimitteren- A Sena:oriam urbem appcllat. Blondellus enim hanc 


tur : undead ipsum etiam conventum indicandum 
Missa pro voce missio vulyo usurpabatur ; quomodo 
accessa pro accessio, ulta pro ultio, remissa pro 
remissio, offensa pro offensio et id genus alia. Missa 
pro missione, hoc est praoeritum passivum generis 
feminei pro nomine verbali apud Grammaticus fre- 
quens est, inquit Josephus Vicecomes Ἡ : missio 
autem pro dimissione, sumpta est ex re militari. Vide 
Barnabam Brissonium i2). Hinc Avitus (3) : [n ec- 
clesiis, palatüs sive pra toriis Missa fieri pronuntiatur, 
cum populus ab observutione dimittitur: nam genus 
huc nominis etiam in secularibus auctoribus invenietis. 
Hanc rem erudite pertractat Panvinius in opusculo 
115. Vaticano 4J73,quod est de Missarum et Liturgia 
vocibus. Vide etiam Baronium(4).Cangii Glossarium 
Latinum et Jacobum Benignum Bossuetum (3). 

α Dum ergo Pius scribit ad. Justum, se Missas 
agere cum pauperibus in domo Euprepio de conven- 


tibus intelligit, non de simplici missionecatechume- p 


norum aut de sacramentorum administratione, ut 
viri docti putarunt. Notanda est etiam formula 
agere missus, quae tanquam vetus communisque in 
re sacra,semel iterumque usurpatur apud Victorem 
Vitensem (6). Pearsonius ex hac eadem Epistola 
confectum existimat (7) decretum apud Gratia- 
nuur (8), ubi allare cum quatuor linteis fieri sta- 
tuitur : de quo Latinum Latinium, Franciscum To- 
letum et Franciscum Turrianum inter se disputasse 
colligimus ex Latinii lucubralionibus tom. I, pag. 
309. Profecto si id verum est quod ait Pearsonius, 
decretum illud oportet esse antiquissimum. et ex 
sincero fonte deductum : illa enim Epistolasincera 
est et antiquissima. 


lí 


« Vocem superheate quam peculiari charactere 
signavit Blondellus, nec simplicem neque Latinam 


censuit Tillemontius. Ea tamen nihil ad purioris C 


Latinitatis regulam exactius: nam superbeate idem 
e-t ac valde beate ; ut aurei saeculi scriptor Virgilius 
nos docet (9), ubi de Junone in Trojanos irata sic 
canil : 


Iis accensa suPER, Jactatos aequore toto 
Troas, etc. 


neuipe valde accensa. Et infra (10) Andromachen lo- 
quentem inducit, cum donis Áscanium oneraret : 


..... Cape dona extrema tuorum. 
O mihi sola mei surEn. Ástyanactis imago. 


Ubi super, id est valde, expresse, vehementer, expli- 
cat Servius : qua exempla in eamdem sententiam 
affert Nonius Marcellus.Ad hiec quis ignorat pri- 
mos illos Ecclesi» Patres non elegantiam sermonis, 
sed sanclam modestiam verbis et moribus expri- 
inentes, vocabulis et dicendi modis a vulgo petitis 


siepe usos ? Audiamus Hieronymum, de Hegesippo, D 


sancto Pio «quali, scribentem (11) : Ecclesiastico- 
rum texens historias, quinque libros composuit SER- 
MONE SIMPLICI ; u£. quorum vitam sectabalur, pICENDI 
quoque EXPRIMERET CHARACTEREXM. 


lI. 
« Viris doctis aqua hweret, ubi Pius Viennam 


(1) Vicecom. lib. 1, De Misse ritib. cap. 5. 

(9) Brisson. lib. iv, De formul. prope tinein. 

(3) Avit. Epist. 1. 

(4) Baron. ad ann. 3t. 3 9. 

15) Bossuet, Expl. prec. miss. $8 2. 

(6) Vict. Vit. De persecut. Vandal. capp. 2 et 13. 

(1) Peurs opp. posth. pag 268. 

(8! Gratiam. Distinct. it, de Consecr. C. Si per 

n egligentiam. 

Vide Coutant. Epist. Rom. Pont. pag 69,8 7. 
9) Virgil. lib. 1 :Eneid. v, 29. 
10) Id. ibid. lib. n, v. 489. 


notulam ibidem appendit : (ur vero SgNATORIA 
Vienna dicatur, doceat qui potest. Dodwellus item 
vel hinc utramque Epistolam respuens, h«c pro- 
fert (12) : Urbem Viennensem ΞΕΝΑΤΟΒΙΑΝ appellat 
in utraque Epistola Pseudo- Pius ; quod quo jure fe- 
cerit, plane nescio. Idem Blondellus in libro de Pri- 
matu, pag. 713,ubia sua priore sententia recedens, 
utramque Epistolam sinceram agnovit, Viennam 
quidem Senatoriam antiquitus dictam fatetur : sed 
unde illi hoc nomen adheserit,se nondum assecu- 
tum prodit,suggillatque Philippum Berterium quasi 
ab Adone illud primo inventum tradidisset : de quo 
tar en Berteriusnon cogitavit. Tillemontius vero idetn 
vocabulum,Epistole nequaquam proprium, cuique 
Viennensi magis, quam pontifici secundi seculi 
consentaneum pronuntiat. Sic critici, de rebus 
antiquis prepostere judicantes, peraviaetdevia fe- 
runtur Sed non ita quidemjudicavit ClaudiusDrusi 
filius in oratione super civitate Callis danda apud 
Gruterum (13! : ubi ante Pium seculo integro,et eo 
amplius,de eadem urbe Vienna sic loquitur impera- 
tor : Ornatissima ecce colonia, valentissimaque Vien- 
nensium, cun longo jam tempore SENATORES huic 
curie confert. Videntunde Vienna Senatori2 cogno- 
mentum acceperit? Gregorius Turonensis Vieunen- 
sem civern et episcopum,nomine Virum, Senatorem 
appellat : Obiit, inquit (44), Evantius Viennensis 
episcopus,in cujus sedem Virus presbyter de SENATO- 
RIBUS, rege eligente, substituitur. Avitus Viennensis 
episcopus a Gregorio nequaquam abludens, hec 
habet (13) ; Viennensis SENATUS, cujus tunc nume- 
rosis lllustribus curia florebat. Rursus in epistola ad 
Festum se vocat SENATOnEM llomanum, cum esset 
civis Viennensis. Ad hec in epitaphio dicitur se- 
pultus in monasterio sanctorum Petri et Pauli apud 
SExATOn]AM Viennensium urbem. Sic Avitus. Sena. 
toriz autem nomen a liomanis Vienna inditum. 
quod ejus Senatus Gallias moderaretur, auctor est 
Ado in Chronico.Sed Philippus Berterius (16)Ado- 
nem errasse contendit. At erraverit ille in causa 
nominis assignanda : in nomine ipso quidem anti- 
quitus assignato nequaquam erravit. 


IV. 


« Quod scribit Pius de presbyteris ab apostolis 
educatis: Qui a Domino vocati in cuBiLIBUS zernis 
clausi tenentur, peculiari charactere tanquam obelo 
dignum notavit Blondellus. Hic tamen verba et 
sensus perpendi possunt.In verbis nemo non videt, 
Pium respexisse illud psalmi cxrix, 9 : Exsultabunt 
sancti in gloria,letabuntur in cuBILIBUS suis ; dequo 
Lucas xvi, 19, et Augustinus (17). Vide Ludovici 
Cappelli dissertationem, quam inscripsit Mortuorum 
vitam (18). In sensu perpendi potest celebris et olim 
pervulgata doctrina de HReceptaculis animarum. De 
receptaculis animarum et statu post mortem anuti- 
qui Patres disputantes. ab ipsis apostolorum tem- 
poribus ad Gregorii XI pontiflcatum Florentinum- 
que concilium. loc est toto ferme quatuordecim 
sieculorum spatio, incerti interque se dissentientes 
fuerunt, veluti in re de qua Ecclesia catholica non- 
dum quidquam definierat : singuli enim in suis sen- 
tentiis principia sibi a divinis litteris suppeditari 
existimabant. Consulatur priefatio ad librum sancti 


(14) Hieron. De vir. illustr. cap. 22. 

(12) Dodw. ad Pears. pag 90. 

(13) Gruter. pag. 700. in tab. 1t. Lugdun. 

(14) Gregor. Turon. Hist. lib. vir, cap. 39. 

(15) Avit. Hom. de rogat. apud Sirmond. tom. 
I!, PP. pag. 136. 

16) Berter. Diatr. II, pag. 208. 

(11) Aug. lib. ii, quest. xxxviu, $3 in. Evangel. 

(18) Cappell. opp. crit. 243 258, edit. Amstel 1689, 
ubi citata dissertatio inscribitur: Destatu anumorum 
post mortem. 


1403 


Ambrosii De bono mortis (1). Nonnulli eorum, ani- A 


mas corporibus exutas et. procul a visione Dei in 
quibusdam habitaculis conclusas,ad usque genera- 
lem resurrectionem servari putabant,ibi mercedem 
operibus suis debitam, hoc est divini conspectus 
fruitionem in die ultimo reddendam ,exspectaturas: 

ua de re multa congerit clari ingenii et doctrina 
theologus Dionysius Petavius (2). Verum quidem 
est,inter hujus sententiwsectatores,Millenariorum 
soraniis quosdam imbutos fuisse,ut γόμα», Ter- 
tullianus, Apollinarius, Lactantius, Victorinus et 
alii. Non omnes tamen Patres, qui ante magnum 
diem suspensam sanctorum felicitatem astruere 
visi sunt, Chiliastarum nugis adli;:eserunt : non qui- 
dem Ambrosius, Augustinus, Nazianzenus, Chryso- 
stomus, Bernardus et alii, quorum sententias dige- 
rit Sixtus Senensis (5) et Guillelmus Estius :61. 

« Infinitus essem, si huc omnes adducerem qui 
in hac sententia fuerunt, antequam ecumericasy- 
nodus Florentina decerneret, animo nullo post 
baptismum peccato fo»datos,veljam contracto om- 
nino purgatos, in celum moz recipi, et intuericlare 
ipsum Deum trinum et unum, sicuti cst, pro merito- 
rum tamen diversitate alium alio perfectius. Ad quam 
quidem Florentini concilii sanctionem Sixtus Se 
nensis facile reduciarbitratur nonnullas eorumdem 
Patrum sententias, si duplicem scilicet beatitudinis 
statum divino conspectu fruentium consideremus ; 
unum anime sine corpore usque ad universale ju- 
dicium : quem statum veteres variis nominibus de- 
scribentes, dixerunt sinum Alrahz, paradisum pri- 
mis parentibus ademptum, Altare exterius, sub. Al- 
tare Dei, Sanctorum vestibulun, Atria Dei, prom- 
pluaria animarum. secreta receptacula, animarum 
custodiam, servitutis requiem, adeptas repromissiones 
etetiam cubilia eterna,ut noster pontifex Pins. Alter 
status anime considerari potest, resumpto corpore 

ost extremum judicium : quein statum similiter 
Hiversis appellationibus nuncuparunt, domum Dei, 
Altare interius, super Altare, sublimiora  cielorum 
et consummationem gloriz. Proinde cum apud ve- 
teres Patres legimus justorum animas vivere aut in 
sinu Abrahir, aut in paradisi nemore, aut sub altare 
Dei, aut in abditis receptaculis, aut in cubilibus 
gternis, ibique exspectare future glorim premia : 
non statim suspicari debemus,eos credidisse, ani- 
Imas sanctorum carere divini intuitus gloria, et 
nondunmi potiri perfecta illa etconsummatafelicitate, 
quam post corporisresnrrectionem exspectant. Ita 
rem explicat etiam Magister Sententiarum (5), no- 
tans ex Augustiuo, majus futurum gaudium Sancto- 
rum in resurrectione, quam fuerit ante : tunc enim 
consuminabitur felicitas. Ideo Bernardus enarrans 
cap. vi Apocalypseos. docuit animas sanctorum 
usque ad diem judicii quiescere sub altare Dei, id est 
in sola visione humanitatis Christi,donec veniat tem- 
pus in quo Filius Dei post universalem resurrectionem 
ostendat seipsum illiin forma Dei una cum Patre 
et Spiritu sancto. Deinde alibi (6) tres animarum 
status recenset : I. in corpore corruptibili, II. sine 
corpore, III. in beatitudine consummata. 


(1) Ambros. Opp tom. I, cod. 85, edit. nov. BB. 

(2) Ρείαυ. Dogm. theol. tom. 1, cap. xiu, xiv, 
pagg. 903 seqq. 

(3) Sixt. Sen. Bibl. sacr. lib. να, adnotat. σασχιγ. 

(4) Est. lib. ιν. Sentent. distinct. xzv, 8$ 6. 

M Pet. Lomb. lib. 1v distinct. xtv, 81. . 

(6; Bern. Serm. 3, De fest. Omn. Sanctor. 

(1; Lactant. divin. Institut. lib. vir, cap. 21. 

(8) Tertull De anim. cap. 59. 

9! Joan. xiv, 2. 

10) Thomas Psalter, edit. Il, ann. 1697, p. 644. 

(11) AlpA. ad Castro lib. ut adv. heres. pag. 221, 
Opp. edit. Paris. 1571. 

12) Hilar. in psalm. cxx, 16. 

13) Id. in psalm. cxix. 

13) Coutant. pre fat. ad opp. Hilar. pag. 63, à 6, 


PIUS I PAPA. 


1104 


« Ex his nemo non videt germanam antiquitatem 
Epistolz I sancti Pii vel illa phrasi invicte probari, 
quia in cubilibus aeternis anime Sanctoruu clausz 
TENER! dicuntur. Licet vero eadem phrasis illi per- 
similis videatur quautitur Lactantius (7), ubi ani- 
ms ait in una communique custodia BETiNERI ; quermr 
loquendi modum S. Hieronymus ferre non potuit 
in Vigilantio, cui propterea exprobravit : Tu apo- 
8Lolis vincula ijicis, ut usque ad. diem judicii τε: 
NEANTUR in custod:a : attamen S. Pius, veluti cale- 
rorum magister, unus omnium tutiorem et faeilio- 
rem viam pressit,dum sanctorum animas non alibi 
quam in carlesti beatitudine diserte collocavit,earum 
cubilia a'terna appellans ; non vero co?poreas, non 
subtlerraneas, neque ad extremum usque judicium 
tantum duraturas habitationes, ut. sensit Lactau- 
tius et Tertullianus (6). H»c cubilia sunt mansio- 
nes illa. in. domo Patris, quibus Christus varios 
gloria beatorum gradus designavit (9). Hinc pie 
memoriae cardinalis Thomasius, interioris eccle- 
siastici antiquitatislonge peritissimus, cubilia in 
psalmo cxrix, mansiones interpretatus est (10). 
Atque hac procul sunt ab erroribus,nullam ani . au 
antediem judicii beatam esse dicentium, de quibus 
accurate agit Alphonsus a Castro (11). Sanctorum 
autem animo dicuntur cubilibus clause teneri, vel 
ad introitum regni caestis per custodiam reservari, 
ut loquitur Hilarius Pictaviensis (12^, quia ibidem 
protectione etsocietate Domini ab omni malo libe- 
rantur.Unde idem Hilarius (13) nihil nobis a s:eculi 
violentia timendum docet, cum Christi consoi (ium 
mors acquirat. Consule clarissimos et celeberrimos 
viros, qui llilarium nuper ediderunt (14). Hzc satis 
pro cubilibus zternis sancti Pii vindicandis.» 

Dum ista cl. Fontanini dictata exscribo atqueab 
eo llilarium Pictaviensem excitatum video, prz- 
stans illa mihi succurrit dissertatio, qua celebris 
theologus Angelus Maria Feltrius e;usdem «sancli 
Pictavorum antistitis sententiam de Piorum stctu in 
sinu Abrahae ante. Christi mortem illustrat. In co 
siquidem non minus diligenter elaborato quau 
elucubrato scripto, quo sibi ad illam satis implesain 
quasstionem enodandam viam sternat, demonstrat 
vir doctissimus (15) sanctum Patrem docuisse ca 
lestem gloriam non exspectata carnis resurrectione 
justi Novi Testamenti a Deo esse collatam. Cujus 
quidem Feltrianz disputationis alibi opportunior 
usus. Cieterum Ecclesie catholiee doctrinam qua 
erudimur, beatificam Dei visionem statim consequi 
justos quoscunque ab omni labis nexu liberoshinc 
emigrantes, liac nostra demum etate contra Durne- 
tum, Chandlerum atque luchatum, qui eos Britan- 
nos nuper est assectatus(16),strenue confutati sunt 
ex Patribus tum Griecis tum. Latinis, Muratorius 
pro cateris(17), Maffeius (18), Ballerinii (19) aliique: 
ut superiore sc;eculo Petavius (20;, Thomassinus (21), 
Huetius (22). Sic porro pergit Fontaninus. 


V. 


« Aliud falsitatis argumentumPii epistolz objici 
video per hec verba : Salutant te Soter et Eleutherus 


num. 203. 

(13) Feltr. S. Hilar. sentent. de Pior. Stat. in sinu 
Αυτα. 

(46) Huchat, Lettres et Monuments de trois Péres 
apostoliques, pagg. 74, 539, 638. 

(17) Murat. De Paradis. regniq. cal. glor., cap. 
2, p. 8 seqq. 

18) Maff. Opusc. eccl., pag. 176. 

"m Balierin ad S. Zenon. Sermon. Dissertat. II, 
cap. 10, pag. 107. 

(20) Petav. l.c 

(51) Thomass. Theolog. dogm. tom. II,lib.iv, cap. 
18, pag. 372. 

(a Iluet. Origeniam. lib. ir, quest. xi, SS 9 15, 
pag. 144 seq. 


1105 


tatur. propterea quod ab auctore epistole dudum 
ante Pium in Pontiticatu mortuus existimaretur, 
errore ut creditur hausto ex Catalogo Henscheniano 
et ex Anastasio. Ita Pearsonius (1): quo etiam 
judice, Eleutherus sub Pio presbyter esse non po- 
tuit, qui erat diaconus sub Pii successore Aniceto, 
ex Hegesippo teste oculato apud Eusebium (2). Sed 
nonne ex codicibus mss. Anastasii, et ex consula- 
tibus Bucheriani Catalogi, ab Henschenio postino- 
dum male habiti, Aniceto Pium,non Pio Anicetum 
prieponi jam vidimus ? Qui ergo errorem modo 
excogitatum, inde olim haurire potuit auctor epi- 
stola ? At vero praeteritus non fuit Anicelus, prop. 
terea quod reapse tunc amplius vivere non crede- 
retur ; sed aliai ob causam nobis ignolam,vel quod 
Urbe tunc procul abesset dum verus Pius veram 
epistulam scripsit: etenim viri illi sanctissimi non 
semper uua versabantur, sepcnumero huc et illuc 
ma;nis fidelium necessitatibus occurrentes. Pergo 
ulterius. Sicuti ex hac salutatione non sequitur, 
alios presbyteros et diaconos tunc loma non vixisse 
praeter Soterem οἱ Eleutherum, propterea quod Pius 
singulos non expresserit; eodem pacto futillissimum 
est affirmare, Anicetum ideo preteritum quod ab 
auctore epistola jampridem anle Pium inortuus 
cre leretur, errore scilicet ex corruptis Pontificum 
romenelaloribus hausto.Concordius in Actis apud 
Bollan:lurm 4) quie eleganti2 commendantur a Til- 
lemontio (4), dicitur in subdiaconum consecratus 
a Pio nostro, qui tainen nullam ejus mentionem 
facit in Epistola I ad Justurn. 

« Quod Eleutherum spectat, ἃ Pio cum  Sotere 
presbyterorum nomine comprehensum,queni tainen 
Hegesippus suh Aniceto Pii successore. diaconum 
dixerit, facillime respondetur. Etenim S. Joannes 
Chrysostoinus ait. (2), antiquitus nomine pres^yte- 
rorum etiam diaconos venisse.Hoc priesertim factum 


PROLEGOMENA. 


digni presbyteri. Nulla hic mentio Aniceti fleri pu- À villandi studio negaverit. Illud porro gravius,quod 


B 





1106 


in Cerintho reprehenditur : scilicet plus &quo lon- 
(mvum lieri, qui multos adhuc avertere α fide sub 
io tradatur.At si auctore Baronio (7), Po ycarpus 
apostolorum discipulus Pii tempora pertigit,Cerin- 
thus etiam pertingere potuit ; priecipue ubi iis con - 
senserimus,qui Cerinthum post Carpocratem hare- 
ses suas sparsisse crediderunt. Carpocrates enim 
erroribus suis inclaruit imperante Hadriano. Sed 
heec nihili facit Nicolaus Nurrius (8) : cum lrenaus, 
cujus vestigiis reliqui instituerunt, in sua hrereti- 
corum recensione tempora invertens,chronologico 
ordini minime inhereat. Polycarpus autem, Ce- 
rintho jam amoto ceterisque apostolis jam demor- 
tuis, Joannem valde senem audivit.Quare Epipha- 
nius (9) scribit, Ceriuthum et Ebionem antegressos 
Valentinum, quem illis posteriorem facit. 

« Cerinthus ergo sub bio superesse non potuit : 
proptereaquein alteram Baronii seutentiam eundum 
est ; ut non Cerinthum viventem, sed ejus hreresim 
Inseclariis grassantem multosque avertentem a 
fide Pius innuere dicatur. Satis enim seductia Ce- 
rintho videri poterant, qui a recto fidei instituto 
per ipsam ejus doclrinam abstrahebantur : quo- 
modo Tatianus qui insanas Valentini de .Eonibus 
opiniones animo iimnbiberat, ut docet Iren:zus, cui 
Clemens Alexandrinus ejus equalis suffragatur(10). 
Ait eniin, hairesiarcham ο schola Valentini pro- 
diisse : non quod Valentini auditor fuerit unquam, 
sed quod ejus exceperit disciplinam, a qua totum 
habuit fere quidquid habuit. Ilinc auctor appendi- 


οἱ αἆ Tertullianum de Praesceriptionibus affirmat 


ubi uterque siinul contigit irnemorari,ut in epistola ϱ 


Pii, iu qua senioris seu presbyteri nomeu ad diaco- 
nuin honoris causa extensum est. Imo non diaconos 
tautum, sed et reliquam cleri partem. complexum 
idem presbyter: nomen,docet epistola ix S. Cornelii 
papa (5). Pari pacto. diaconi nomen in Ecclesia 
aniiqua presbyteros complexum, viri docti ad Cle- 
mentinam epistolam I ad Corinthios cap. 12 adno- 
taverunt,neinpe ad ministerii nomen,non ad alter 
utrius gradurm respicientes. Cum vero diaconi no- 
men ninistruim denotet, fortasse Hegesippus minis- 
trum generalim sumptum judicare voluit, ubi 
Eleutherum Aniceti diaconum dixit. Minister enim 
late snumptus,non unus diacoaus, sed etiam presbg- 
ter. Ceterum reliquain epistola Pii dum recte con. 
veniunt unum presbyteri nomen Eleuthero diacono 
ascriplum nos remorari nun debet, quominus hac 
una ex causa illam Pio adjudicemus. 


Vl. 


« Blondello denique stomachum movet, a. Pio 
palmam perseveralilem dici, ^t epistolam his verbis 
claudi: Cerinthus primarches Satanz multos | avertit 
a fide.Sed uirumqueinfeliciter: palmam enim per- 
severabilem, siv^. eternum duraturam, deduci a 
persevero, ut ejusmodi sexcenta alia, nemo nisi ca- 


(1? Pearson. Opp. posthum. pag. 268 et Vindic. 
Ignat. part. n1. cap. 13, pag. 169. 

(2) Euseb. Hist. eccl. lib. iv, cap. 22. 

(3i Bolland Act. SS. tom. I, Januar. pag. 286. 

iH Tillemont. Mém. cccl., tom I. pag. 286. 

(9) Chrysost. in Epist. ad Philipp.1, 1. 

(6) Coutant. Epist. hom. Pontif., pag. 147. 
not. 6. 
ας Baron. ad an. 166, 8 2. 
8) Nourr. Appar. ad bibl. ΡΕ., tom. I, p. 281. 
(b Epiphan. Her. xxxi. . 
10) Clem. Alex. Strom. lib. ni, p. 465. 


Tatianum totum cum Valentino sapere, observante 
Longuerueo (11). Gnostica errorum portenta qua 
Cerinthus excogitavit, deinde per Valentinum pri- 
marium ejus secto discipulum in systema crevisse, 
egregio doclrinz apparatu ostendit Georgius Bul- 
lus (12). Valentinus autem,pontifice Hygino Pii de: 
cessore, pravorum dogmatum plaustra Romamrn in- 
vexit, viguitque sub Pio usque ad Anicetum super- 
stes, uti ex Irenzeo et Eusebio iu comperto est. Non 
ergo de Cerintho etiamnum vivo intellexit Pius,sed 


. de eodem in Valentino contra Christi fidem qgras- 


sante : neque verbum avertit pro. teinpore elapso 
accipiendurmn,ut accepit Labbeus (13) ; quippe inso- 
lens valde fuisset, de clade per Cerinthum ipsum 
catholicie religioni oliin allata, Justum episcopum 
tam sero a Pio certiorem factum: qui quidem 
Justus nuper aut paulo ante loina discesserat. 

« Censuraim ν΄ ο in vocem semigracam primar- 
cha seu prünarches,qua Pius Cerinthum ornat.non 
moror: quoenim tempore cives ltomani Grocis 
erant permisti, adco familiaris fuit Rome Griecus 
sermo, ut imperator M. Aurelius integros libros 
Graece conscripserit, et Christiani suas Apologiaus 
itidem Grriece imperatori eidem obtulerint Quare, 
ut egregie aduotat V.C. Philippus Bonarotius (44), 
nihil mirum si tuncin ore vulgi Graecus sermo 
cum Latino aliquando coaluit.Pari pacto ex eadem 
causa in Grecorum scripla Latina vocabula irre- 
pserunt.In Epistolis genuinis [gnatii martyris legi- 
mus (15) ἐξεμπλάριον, ecemplarium sive exemplar ; 
ilem (10; ὀξοέρτωρ, desertor; οεπόσ.τα. deposita ; 
ἄκχεπτα, accepta (17;. [In nummo etiam apud. Gis- 
bertura Cuperum (18), AIVOS, divus. Non enim in 


(11) Longuer. p. 19. Dissertat. in Tatianum ad 
calcem edit. Oxon. 1700, 8. 

(12) Bull. Defens. fid. Nic. sect. 3, cap. 4, ἃ 
p. 288. 

(13) Labb. ad Concil. tom. I, p. 576. 

(1&) Bonar. Observ. ad sacr. Vitr. p. 203. 

(10) Ignat. Epist. ad Smyrn. cap. 12, ad Ephes., 
cap. 2. ad Trall., cap. 3. 

(16) Id. Epist. ad Polycarp., cap. 6. 

17) Vid. supra Prolegom., cap. 7, 8 4, p. 4&9. 

ft8) Cuper. Apotheos. Homer., o. 2&3. 


1101 


PIUS ] PAPA. 


1108 


nostra Epistola, ut suspicalur Blondellus, antiqui À M. Antonini p:oducitur : quo imperante Polycar- 


codices patriarcha potius. quam primarcha exhi- 
buisse putandi sunt, cum patriarche nomen Pii 
tempore extra Hebreos non innotesceret.Nec alias 
Pius voce tam sacra in Cerinthi gratiam abusus 
fuisset. : 

« Preterea (1) veritáti examussim coh:sret et 
illud quod tradit Pius, presbyteros scilicet aposto- 
lorum alumnos, tunc diem suum obiisse. Prima 
enim apostolorum successio usque ad tempora 


pus Joannis Apostoli discipulus coronam martyrii 
reportavit, ut in Eusebium notat Valesius 19). De 
sanctis autem Timotheo et Marco, qui in liac ea- 
dem epistola I, per bonum certamen transiisse i. 
cuntur, mentio superestin tabulis ecclesiastici- die 
2& Martii ; ubi ex veteri Martyrologio ms. S. Cy- 
riaci, sub Antonino passos tradit Baronius : deque 
iis agunt Hagiologi Bollandiani (3). Alteram Pii 
epistolam vindicare pergamus. » 


SECTIO ΙΠ. 
De Epistola 11 ejusdem S. Pii Justo Viennensi episcopo inscripta. 


IV. « Multa in Epistola II, improbat Blondellus. B 


Suntque hujusmodi. 


« Gaudium inzstimabile facere: qua tamen dic- 
ctione vix quidquam magis Latinum afferri potest 
nisi Livium barbare scripsisse dicamus. Livius 
enim dixit (4) : Inestimabile gaudium. Cicero (5): 
Recta et honesta qua sunt, ea FACERE per se LETI- 
TIAM. Sic terrorem, pavorem, dolorem et luctum Ελ- 
CERE, Occurrit apud Ciceronem et Livium ; qui 
Circum Tiberi superfuso, terrorem ingentem rE- 
CI8SE scribit (6). Sed nec verbum recognoscet arri- 
det Blondello ; et tamen Livius ait (7) : Biduum 
ad ΒΕΟΟΟΝΟΕΦΕΝΡΑΒ res datum. Virgilius (8): 

Dona Ἀξοοσλοδοιτ populorum. 
Tacitus (9) : RECoGNoscERE spatia. certaminum. 
Atque iterum (10) : REcocxoscENDA dona. 


II. 
« Martyrum corpora cur membra Dei perperam 


dici putat. Blondellus,si Paulus, nescitis,inquit (11), C 


uoniam corpora ves(ra wxEwBRA sunt cnnisr1? Tol- 
ens ergo ΧΕΝΒΑΑ CunisTi, faciam. membra  meretri- 
cis ? Absit. Et paulo post : An nescitis, quia XEMBRA 
vestra templum sunt Spiritus sancti, qui in vobis 
est, quem habetis a Dco, et. non estis vestri? Empti 
enim estis pretio magno. Glorificate ct PonTATE DEux 
in CORPORE vestro (12). 

ni. 

« Negat apostolos Stephanum curavisse, quod 
Pius tamen affirmat.Sed Lucas rem ita narrat (13): 
Facta est autem in illa die persecutio magna in Ec- 
clesia que erat Hierosolymis : ct omnes dispersi 
sunt per regiones Judez et. Samari», ΡΑΕΤΕΑ apo- 
stolos. CunAvERUNT aulem Stephanum vini. ΤΙΝΟ- 
RATI, ef fecerunt planctum. magnum super eum. Si 
apostolos Hierosolymis permansisse cerlissimum 
est ; cur ipsimet, viri profecto timorati. corpus 
Stepliani curare non potuerunt? quod quidem non 
tam a Luca, quam a majorum traditione Pius di- 
dicisse credendus est. Curare hoc loco pertinet ad 
rem funerariam ; unde Suetonius (14) : Imperavit, 
aquam simul et ligna conferri cunaNDo moz cadaveri, 


IV. 
« Displicet etiam Blondello hzc clausula Episto- 


1) Fontan. 1. ο», 8 4, p. 90 et j^ p. 92. 
2) Vales. ad Euseb. Hist. eccl., lib. ij, cap. 23, 
subinit. 

(3) Bolland. Act. SS, Maii, tom. ΠΠ. p. 477. 

MH Liv. lib. xxix, cap. 32. 

[6 Cic. de Finib., cap. 1. 

6) Liv. lib. vit, cap. 3. 

(7) Id. lib. v, cap. 13. 

fol Virg. &neid.. lib. vir, v. 724. 

(9) Tacit. Hist., lib. n, cap. 70. 

πϊ Id. Fit. Agric., cap. 6. 

11) I Cor. τι, 15, 19, 20. 

12) Vid, supra cap. i1, 8 vi, uhi Clementis 
Hom, Epistolm | ad Corinth. locus insignis de 
CanisTI divinitate propugnatur. 

m Act. vin, 4, 2. 
T Sueton. in Neron., cap. 


le» IT : Salutat te senatus pauper Christi, apud Ro. 
mam constitutus. Non dissimulat, in Constitutioni- 
bus apostolicis dictum (15) συνέδριον καὶ βουλήν 
τῆς Ἐκκλησίας, Senalum et curiam ecclesie : οἱ ab 
Ignatio (16), εἰς τόπον συνεδρίου τῶν ἀποστόλων, in 
locum Senatys apostolorum. Vecum an similia «ογί- 
pserit Pius, judicent pii, inquit criticus. Sed cum 
sacra hac phrasi usus fuerit apostolus Paulus (17); 
cumque jam in Ecclesia invaluisset sseculi riinitio, 

uo Ignatius martyr scripsit ; non video cur eam- 

em exinde usurpare non potuerit etiam pontifex 
Pius.Ea paulo post usus est Origenes (48) : Οὕτω ἃ 
καὶ βουλην ἐκκλησίας θεοῦ βουλῇ τῇ καθ Ἑκάστι πό- 
tv συνεξετάζων, εὗροις dv τινες μὲν τῖς Ἐκκλτσίας 
βούλευται ἄξιοί εἶσιν, εἴ τίς ἐστιν iv. τῷ παντὶ πόλις 
τοῦ Θεοῦ, ἐν ἐχείνῃ πολιτεύεσθχι. Sic etiam 3Εκκ- 
TUM ecclesiasticum si componas ad. Senatum singula- 
rum civitatum, invenies quosdam SENATORES eccle- 
siasticos dignos ubivis gentium administrare divini- 
' tus constitutam rempublicam. In vetustissimis Li- 

turgiis a Joanne Mabillonio illustratis (49). Sacer- 
dotes, id est episcopos, seniores, id est presbyteros, 
antiqua phrasi dictos invenies. 

« Sed Hermam audiamus ecclesiasticum smculi 
apostolici scriptorem (20) : Tu autem, inquit, leges 
in hac civitate cum SENiIoRIBUs, qui presunt Eccle- 
siz, consilio tamen, non potestate clavium. Vide 
Petavii lihros de ecclesiastica Hierarchia contra 
Salmasium. Apud Origenem (21),Ruflno interprete, 
hec leguntur : Tu vero annuntiabis presbyteris Er- 
clrsiz. Ergo Seniores et Senatus, sunt. presbyteri. οἱ 
presbyterium. Quare Senatum et Curiam, ex episco- 

is, presbyteris et diaconis componi declarant 
Constitutiones apostolicz (22;. Hinc tres distinctos 
in Ecclesia gradus aut ordines sacros fuisse ηος do- 
cent genuino epistole Ignatii, ante Pinm passi :]. 
Episcopum singularem : II. Presbyterium | seu pre- 
byterorum Senatum ; lII Diaconos. Singnulos do-tis- 
sime comprobat Henricus Hammondus (23). Pius 
ergo verbis illis, Senatus pauper Christi. suos pre- 
sbyteros designavit: eamdemque phrasim postea 
usurparunt subsequentium etiam seculorum scri- 
ptores nostri, Optatus (24), Ennodius (95) et Sido- 
nius (26) ; apud quos Ecclesie Senatus seu. presby- 
terium non semel occurrit. Hoc presbyterium Rufl- 


(15) Const. apost. lib. n, cap. 28. 

I Ignat. Epist. ad Magnes., cap. 6. 

17) 1 Tim. iv, 14. 

18) Origen. contr. Cels. lib. nr, $ 30, noviss. 
edit. Paris. et p. 129, edit. Cantabr. Spenceri, ex 
qua Grzca apposita cum versione Tarini. 

(19) Mabill. de Liturg. Gallic., p. 307, 337. 
e Herm. Past lib. i, Vis. 11, cap. & in fine. 
. (34) Origen. Pilocal., cap. 1, ex lib. 1v, de Prin- 
Cip. rap 2. 
(22) Const. apost. lib, cap. 49 seqq. 
(23) Hammond. pro episcopat. jurib. Dissert. II, 
cap 20, p. 117. 
(24) Optat. Gest. Cecil. et Felic. 
290) Ennod. Natal. Laurent. 
26) Sidon. lib. 1x, epist. 3. 


4109 


nus cleri. Romant Senatum vocat (1) : quas voces À 


apud Latinos al ztatis notione ad honoris et digni- 
tatis. appellationem transiisse notat Petavius (2). 
Morem salutandi in [fine litterarum, Christianis 
tunc fuisse acceptissimum, nos docet Ecclesia 
Smyrnensis in epistolo d^ martyrio sancti Poly- 
carpi,qui fuit Pio :equalis : ibi enim sic legitur (3) : 
Salutate omnes sanctos. Hi qui nobiscum sunt, omnes 
salutant: qua in re inagnum Ecclesim doctorem 
majores nostri imitari studebant. 

« lloc de stylo posterioris epistolam. quam Beve- 
regius indubitatam vocat (*), ejus testimonio usus, 
ut tres distinctos in Ecclesia ordines, episcopos, 


presbyteros et diaconos; A. D. 143, constitutos 
ostendat. 

« V. Tillemontius nost Blondelli et Pearsonii 
censuras a me hactenus refutatas, alteri epistole 
saneti Pii majus negotium facessere putat, quod in 
eadein traditur de Vero Viennensi episcopo e vita 
sublato, deque Justo in ejus locum a fratribus 
constituto : quas quidem, inquit vir eruditus (5), in 
concordiam redigi neutiquam possunt cum Sulpi- 
cio Severo aflirinante, nullum Christi martyrem 
ante M. Aurelium imperatorem, sive ante annum 
vulzarem 70 in Galliis obiisse. Ad liec Verum hunc 
episcopum ct martyrem. vel nusquam, vel confesso- 
ris, non martyris titulo memorari contendit : ideo- 
que non ad secundum, sed. ad quartum seculum 
pertinere, eoque interfuisse concilio I Arelatensi. 
Chronico autem Adonis episcopi Viennensis, Cre- 
sccntem, Zachariam et. Verum ( uem postremum 
silet Ado ipse in Martyrologio) ab aliena manu in- 
sertos videri, minime vero ab Adone eorumdem 
sanctorum priesulum successore. Addit vir doctus, 
simplicem Veri memoriam superesse in tabulis ec- 
clesie Viennensis, at martyris elogium deesse in 
Martyrologio Romano. Sic Tillemontius. Quare 
hic mihi praecipue laborandum ut Verum episco- 


PROLEGOMENA. 





1110 


primo auctori non contligisset.Petrus Cluniacensis, 
Galli: ecclesiarum conditores enumerans,ait (10) : 
Irenzus Lugdunensis, CagsceNs Vienna, etc. Passus 
fuit sub Trajano, ex Baronio (11). Hoc eodem tem- 
pore martyrium subiisse traditur ejus successor 

acharias, quem excepit Martinus ; atque hunc sub 
eodem Trajano secutus est Verus, ut Ado auctor 
est. Quatuor antem episcopos brevi intervallo 
Viennensem ecclesiam rexisse.nemo mirabitur qui 
perpenderit in Hierosolymitana quindecim priesules 
triginta annis sedisse, teste Eusebio (12) : et in Ro- 
mana ab A. D. 883 ad A. D. 912, nempe solis tri- 
ginta annis quatuordecim pontifices numerari, ut 
constat ex Baronianis Annalibus. Verus ergo quem 
nihil vetat sedisse usque ad A. D. 146, quo uni- 
vers; Ecclesim prieesse capit Pius, non sub Tra- 
jano, sed sub Antonino Magno passus jure dicetur, 
salva auctoritate Sulpicii,cujus hzc sunt verba(13) : 
Sub Aurelio Antonini filio, persecutio quinta agitata : 
ac tum primum intra Gallias marlyria visa, serius 
trans Alpes Dei religione suscepta. 

« Hunc Sulpicii locum critici recentiores, Sir- 
mondus, Launoius et Tillemontius, interpretatione 
ex ipsius juris et rhetorum principiis petita, uti- 
nam cum diptychis ecclesiasticis in concordiam 
redigere maluissent : generi enim per speciem de- 
rogari docent jurisconsulti, Petrus de Marca jure 
quidem, mea sententia, arbitratur (14), Sulpicium 
loqui de martyriis generalibus, nimirum de crede 
pontificum simul et plebis Christianz,, quemadmo- 
dum in Ecclesiis Viennensi et Lugdunensi sub 
M. Aurelio factum est; cui cladi similis ante in 
Galliis nulla contigerat. Nec propterea hzc ipsa 
generalis clades impedit, quin antiquitus alii pree- 
sules pro Cliristo mortem obierint, puta Crescens, 
Zacharias ceterique Viennenses ; absque ullo ta- 
men generali Christian: plebis excidio, ut postea 
sub Decio pariter factum est, qui in solos episco- 


pum et martyrem ecclesie suce Viennensi restituam: (? pos szviit. Non idco tamen in rebus pertexendis 


inde enim patebit sinceritas epistolce sancti Pii. 

« Porro difficile est creditu Adonem sue eccle: 
sia primordia tam supine ignorasse.ut ea Chronico 
suo non inseruerit, cum tamen de aliis ecclesiis id 
accurato praestiterit. Quamobrem Adonem ipsum, 
et non alium. seriem presulum "Viennensium a 
Crescente deductam, in Chronico suo digessisse 
autumo : consonat enim ipseimnet Ado in Martyro- 
logio / 0; ubi hanc eamdem originem litteris 
consignavit hoc pacto: Sanctus Crescens Vienna, 
civitate Galliarum, per. aliquot. annos sedit. ibique 
Zachariam discipulum pro se episcopum ordinavit. 
Aute Adonem eadem scripserat Paulus ! Ponti- 
fex in epistola ad Carolum Magnum, ubi Ecclesiam 
Vieunensem, apostolorum collegam Crescentem, ma- 
gistrum habere meruisse affirmat (7). Crescentem 
Gallias religionein. edocuisse, ex Pauli Epistola 1I 
ad Timotheum colligit Petrus de Marca (8). Ne- 
que ulla alia Galliarum Ecclesia praeter Viennensem 
Crescente antistite gloriatur. Nam vir eruditus Ni- 
colaus Serarius qui Crescenteimn, episcopum Mo 
guntinum facere nititur (9), nullam ejus mentio- 
nem in illius ecclesi: tabulis haberi fatetur : quod 


(1) Rufin. Apol. lib. 1r, p. 448, edit. nov. Hie* 
ron. 

(2) Petav. de eccl. Hier., lib. 1, cap. 12, $ 16. 

(3) Smyrn. Eccl. Epist. de martyr. S. Polycarp., 
cap. 20. 

(4) Bevereg. in not. ad Canon, H apost., tom. I, 
PP. apost. p. 459, cod. 2, sub fin. edit. Amst. 
1724. 

(8) Tillem. Mem. eccl. tom. I, p. 384, t. II, 
p. 615, et tom. 111, p. 621. 

(6) Ado. Martyr. d. 27 Jun. p. 109, edit. 
Plantin. uu 

(1) Apud Jo. a Bosco Biblioth. Floriac. part. r1, 


pag. 45. 


erravit Sulpicius, qui summa tantum illarum ca- 
pita libavit, prieteriens. Gallicanarum sedium ori- 
gines, quas omnino intactas reliquit. 

« Quod vero ait, seréus trans Alpes Dei religione 
suscepta, hoc recte quidem ait comparatione habita 

artium orientalium ipsiusque Italiz,qu:e doctrina 
fidei prius imbuta est, proventuque uberiori, quam 
(411, profanarum  superstitionum  tenaciores. 
Ad haec Viennam intra provinciam Romanam potius 
quam intra Gallias stetisse constat: nam in lem- 
mate Epistole de martyribus Viennensibus et Lug- 
dunensibus apud Eusebium (13), Lugdunum vocatur 
urbs Gallie, qum postmodum devicta fuit, que- 
que tunc exlra terminos provincie Romane cen- 
sebatur. Non ita Vienna, quie proprie erat in pro- 
vincia Romana ; ideoque ad illa non extenditur 
locus Sulpicii: quod tamen de more audacter 
pronuntiavit Launoius. In eodem lemmate primum 


D etiam locum habere Viennam propter ejus Eccle- 


si:e antiquitatem, auctor est Blondellus (16) ; non 
vero, quod lionoris prmrogativa in ordine civili 
tunc Vienne pro Lugduno, ex instituto Galbe 
competeret, ut visum est Petro de Marca (17): 


(8) Marca Epist. ad lIlenr. Vales. 8 3, pag. 425. 
Exstat subjecta Dissertatt. de Concordia. 
9) Serar. Mogunt. cap. 2, pag. 231. 
nto Petr. Clun. lib. 1, epist. 2. 
(11) Baron. ad ann. 118, 8 4, et in Martyrol. 
ad d. xsvir Junii. 
(12) Euseb. Hist. eccl. lib. iv, cap. 5. 
(13) Sulp. Sev. Mist. sacr. lib. n, cap. 32, pag. 246. 
edit. Lips. 1709. 
1&) Marca Epist. ad Vales. 8 23. 
13) Enseb. Hist. eccl. lib. v, cap. 1. 
16) Blondel. de Primat. pag. 114. 
17) Marca de Primatib. ἃ 112. 


1112 


nam in regimine ecclesiastico primis illis Ecclesie A 


seculis, civilis ejusmodi fastigii dignitatem mi- 
nime attentam fuisse egregie ostendit Joannes 
Morinus (1). 

« Veri ergo martyrium recte statuitur sub Anto- 
nino Pio, quamvis non eo anno quo illud locat 
Baronius, a quo vocatur (2) primus Viennensis 
Ecclesim episcopus, postquam ejus decessores jam 
memorasset ; idque non errore, ut putavit Blon- 
dellus; neque consulto. quasi illum primum et 
non quartum Viennensem episcopum credidisset, 
ut sibi persuasit Tillemontius : sed propterea 
quod tres, vel saltem duo Veri eam sedem diversis 
temporibus implevissent, ut mox dicam. 

« Nec obstat. ex Adonis Chronico (3) Verum 

D. οι sub Trajano floruisse, et A. D. crxur 
Justum ejus successorem martyrio coronatum: 
cum enim primis illis temporibus fatiscat chro- 
nologia Adonis, satis est rem ipsam ab eodem 
fuisse litteris traditam, licet non adeo certo tem- 
pori affixam, eo quod res chronologica esset luxata 
seculo ix, quo scripsit Ado. 

« Si autem Verus qui adest in Chronico Adonis, 
ab ejusdem Martyrologio abest; non inde conse- 
quitur, ab aliena manu in Chronicon irrepsisse, 
quod Guillelmus Morellus typographus regius cum 
editione Jodoci Badii, et cum antiquissimo codice 
Viennensi collatum vulgavit Parisiis A. D. 1561, 
quippe neminem fugit librarios in Martyrologiis 
exscribendis alios sanctos addere, alios omittere 
consuevisse: unde quot sunt Martyrologii Usuar- 
dini codices calamo aut typis descripti, totidem 
spissa lectionum discrimina in iisdem occurrunt. 
Pari pacto Desiderius Veri II successor in eadem 
sede Viennensi, qui martyr obiit A. D. 607. me- 
moratur in Chronico Adonis (4), reticetur in 
Martyrologio, quanquam ipsemet Ado seorsum 
ejus martyrium descripsit. Vide Cointium (5). 
Itaque suscipienda est traditio Ecclesie Viennensis 
qua Verum tanquam martyrem, sive ut phrasi 
utar Adonis, confessione fidei illustrem «colit die 
prima Augusti: victor enim de mundi principe 
triumphavit, teste Pio; licet martyrii nota (quod 
alibi etiam sepe contingit! desit in Bedae, Galesinii 
et Baronii martyrologiis:in Usuardo quoque Carthu- 
siano et Bruxellensi apud Sollerium (6), ubi tamen 
non Verus, sed Severus dicitur. 

« Ex his patet, huic Vero martyri nihil esse 
commune cum Vero illo, qui A. D. 314 interfuit 
concilio I Arelatensi, in quo sic legitur (7): Verus 

iscopus, Beda ecorcista, de civitate Viennensi : 
ubi nihilominus non Verum, sed Claudium inter- 
fuisse ait Ado (8): forte enim in concilio obiit 
Claudius, cui statim suffectus est Verus: quare 
uterque interesse potuit ; nisi idem fuerit binomi- 
nis, vel Adonem ex Baronio (9) falsum esse mali- 
mus ; quemadmodum falsus est affirmando, illud 
concilium ex episcopis sezcentis coactum tempore 
Niccni, cui tamen undecim annos premivit, ducen- 
tisque tantum episcopis constitit. Hic Verus, ut 
notat Baronius ad diem I Augusti, sccundus est 
ejus nominis episcopus Viennensis: (ertius enim 
qui rectius dicitur Virus, vixit A. D. 583, post 
lvantium et ante Desiderium, ex Adone in Chro- 
nico et Martyrologio die in Januarii. Hoc Viri 
nomen alias antiquis minime ignotum observat 
Petrus Franciscus Chiffletius (10). Trium Verorum 


4^ ς 


(1) Morin. lib. 1. Exercit. xviu. 
(2) Baron. ad ann. 166, S vir. 


(3) Ado. Chron. etat. v, pagg. 124, 127. 
s Id. ibid , vetat. vi, pag. 189. 
51 N Coint. Annal. Eccl Francor. tom. 1l pag. 
tU Bolland. Act. SS. Junii tom. VII, pag. 441. 
1) Labb. Concil. tom. T, pag. 1429. 
8) Ado. Chron. A. D. 306. pag. 144. 
(9) Baron. ad ann 314, 6 49. 


PIUS I PAPA. 


B 


C 


4113 


Παν post Baronium olfecit etiam Bollan- 
us (11). 
« Jam ad Justum episcopum Veri 1 successorem 
descendamus. Ado in Chronico, nimirum in 
proprio, non in alieno opere, eum non semel qui- 
em, sed iterum et tertium nominat. Nam ευ) 
Adriano, ait (12): Hoc itidem tempore Justus Vien. 
nensis Ecclesim. episcopus, illustrissimus in. confes- 
sione exstitit. Sub Antonino de eodem sic scribit :13) 
Viennensium ep:scopus Justus adhuc clarus habetur. 
Et demum sub M. Aurelio (14): Justus Viennensis 
episcopus longo tempore ezsilio maceratus, martyr 
gloriosus efficitur. In. appendice ad Martyrologium 
Adonis quod vulgavit Rosweydus, die 1v Maii hec 
de eo leguntur : Memoria beatissimi Justi Viennensis 
episcopi: et quasi hec lectio sine expressione 
martyrii non esset satis genuina, eam Rosweydus 
aslerisco signavit. Justus eadem die recensetur in 
Bede Martyrologio, et etiam apud Usuardum, edi- 
tionum Lubecensis et Coloniensis A. D. 14573, 
1490, et in codice Bruxellensi apud Sollerium (4101. 
Rursus in duobus aliis Martyrologiis mss. Ecclesiiv 
Viennensis, in Kalendario antiqui Missalis in Flo- 
riano ms. Sanctorum tomo II Maii Bollandiani, et 
in catalogo ibidem exscripto, in quo passus tradi- 
tur sub M. Aurelio. Rectius profecto ejus sedes 
inter Antoninum et Marcum arctatur : ut proinde 
illi tribuendi non sint tot anni, ac vulgo tri- 
buuntur. 

« Ex his que dicta sunt, existimo, epistole san- 
cti ii sinceritatem, iis qua de Vero et Justo in ea 
memorantur, infirmari neutiquam posse. Attalus 
autem et litteras martyrum et nuntium de Veri 
triumpho ad Pium tulisse dicitur in hac ejusdem 
epistola; quia moris fuit, cum episcopus ad epi- 
scopum scriberet, alicui tantum Ecclesie ministro 
litteras credere. Adi Baronium ad diem ui Fe- 
bruarii. Neque is Attalus a celebri Pergameno 
diversus putandus est ; cujus postea et caeterorum 
agonem egregie toleratum, epistola ecclesiarum 
Viennensis et Lugdunensis ad Asianos scripta te- 
statur apud Eusebium (16). Tunc Viennam episco- 
pum proprium, εἰ quidem Justum de quo loquimur, 

abuisse concludit Henricus Valesius in notis sd 
eamdem epistolam : dum enim ez Ότπαουε ecclesia 
prostantissimi quique detenti dicuntur, manifesto 
apparet Viennam perinde ac Lugdunum, suum tunc 
episcopum habuisse, nempe À. D. 177, qui tuit 
xvin imperii Marci; quippe Ecclesia ab antiquis 
scriptoribus non dicitur nisi matriz, quam cathe- 
dralem vocamus.  Valesio astipulatur hRuinar- 
tius (12). Recte ergo sanctus Pius Justum recens 
electum sic alloquitur: Tu vero apud Sematoriam 
urbem Viennensem ejus loco (id est Veri) a fratri- 
bus constitutus εί colobio episcoporum vestitus, vide 
ut ministerium quod. accepisti, 1n Dom;no  impleas. 
Πως de re historica, in Pii litteris comnprehensa. 

ΣΙ. « Sed Blondellus et Tillemontius colobium 
istud Justo detrahere conantur, ceu vestimenti ge- 
nus episcopo minime proprium. An jure id agaut, 
jam a nobis querendum est. Veteres tam Romani 
quam Greci duplicem funicam exteriorem habue- 
runt: aliam manicatam et longam, quam chiriodo- 
tum; aliam nec manicatam nec longam, quam 
colobium Grece, unicam Latine dixerunt. Con- 
sulantur de hoc Justus Lipsius (48) οἱ Octavius 
Ferrarius (19). Tertullianus tunicam ejusmodi sive 


(10) Chifflet. Not. ad Fulgent. Ferrand., pag.269. 
(11) Bolland. Act. SS. Jan, tom. I, pag. 822, 
(12) 4do. Chron. ad ann. 120, pag. 125. 

(13) Id. ibid. ad ann. 141, pag. 126. 

(14) Id. ibid, ad ann. 463, pag. 127. 

(15) Bolland. Act. SS. Jun. tom. VII, pag. 253. 
(16; Euseb. Hist. eccl. lib. v, cap. 4. 

(17) Ruinart. Act. martyr. pag. 63, edit. i1. 

(18) Lips. Antiq. lection. lib. tv, cap. 8. 

(19) Ferrar. de re Vestiar. lib. 1u, cap. 8. 


1113 


PROLEGOMENA. 


1114 


colobium, vestem tam gentilibus quam Christianis À ad opera Cypriani : unde prorsus contemnenda est 


alias comimnunem sic graphice delineavit 1): Ne- 
que trans crura prodige, nec intra genua inverce- 
cunde, nec brachiis parce, nec manibus arcte. Sed 
erat etiam aliud colobium a vulgari et communi 
diversum, quo uni episcppi in sacris utebantur, 
propterea dictum a Pio colobium episcoporum. De 
eo ftit mentio in Actis Petri Alexandrini sub Maxi- 
mino passi, quo in suum Martyrologium transtulit 
Ado vii Kal. Decembris : ibi enim vir sanctissi- 
mus Christum sibi apparuisse memorans: Erat 
autem, inquit, indulus COLOBIO LINEO CANDIDO, }εεΗἱ5 
conscisso a summo usque deorsum, et ambabus 
manibus conjungebat illud circa pectus suum, quo- 
dammodo cooperiens nuditatem suam : quem ut 
vidi, timore nimio correptus, tandem confortatus 
aio ad eum : Quid est, Domine, quod video TUNICAM 
tuam scissam a summo usque deorsum? Eadem 
prostant in vulgato Martyrologio Bede, et in meu 


codice ms. Usuardi. Sic Petrus unum idemque B 


vestimentum et colobium et tunicam vocat. His 
respondent Ata Gra:xca edita a Francisco Combe- 
fisio, ubi legitur (2) KoA96:0v et Χιτῶνα: quod 
postremum Anastasius Bibliothecarius interpres, 
apud Baronium (3) generatim vertit. indumentum, 
cum potius tunicam vertere debuisset. 

« Auctor De divinis officiis cap. xxxix (4), et 
Honorius Augustodunensis (5), colobium 8 B. Sil- 
vestro in dalmaticam versum affirmant : eamque 
ab eodem pontifice initium sumpsisse tradit etiam 
Walafridus (6) ; quorum dictis acquievit cardina- 
lis Bona (7). Contra Anselmus Lucensis (8), Euse- 
bio in testem abducto, Liberium dalmaticz colobii 
Sylvestrum. auctores facit. Sed Anselmus dubio 
procul sua hausit ex Actis apocryphis S. Sylvesiri ; 
qua ideo tribuit Eusebio, quod initio Prologi oc- 
currant hec verbo: Histortographus noster Euse- 
bius Cwsareensis, cum. Historiam ecclesiasticam scri- 
beret, prztermisit ea qua se in aliis opusculis memi- 
nit scripsisse. Hic Hcta Latina, sexcentis ab hinc 
annis exscripta, que mecum olim commnnicavit 
doctissimus eque ac piissimus cardinalis Thoma- 
sius, colobii institutionem tribuunt Sylvestro,occa- 
sione, qua Euphrosynus episcopus ex Oriente Ro- 
mam profectus, accedens ad sacrificandum Christi 
mysteria, CANDIDISSIMO COLOBIO utebatur : quod co- 
LoBiuM sancti Jacobi fuisse perhibebat. Dicebat au. 
(em justam esse reverentiam, ut dum divinis myste- 
riis sacerdos assistit, his utatur vestibus qua habitum 
apostolorum in sacerdotibus exhibent. Inde statim 
hac subjuuguntur : Sicque factum est, ut α sancto 
Sylvestro et presbyteris ejus coLomioRUM usus sum- 
psisset initium ; quo Marcus et Julius et Liberius eo 
ordine usi sunt. Post hos autem cotoBui in dalma- 
ticas commutata sunt. Hiec. eadem occurrunt in 
Actis Sylvestri Graece editis a Combefisio (9). 

« Verum qua de colobiis hic narrantur, omnino 
falsa esse colligimus ex genuinis Cypriani episcopi 
et martyris Actis proconsulsribus, in quibus cum 
ille duceretur ad supplicium, colobium seu tunicam 
dimisisse memoratur : et cum se TUNICA ezspolias- 
set, et diaconibus tradidisset, in linea stetit. et. cepit 
spiculatorem sustinere. Ita habent antiqui codices 
mss.,teste Baronio(10), Ruinartio(11)et Joanne Fello 


t Tertull. de Pall. cap. 1. 
2) Combef. Illustr. triumph. pag. 197. 

(3) Baron. ad ann. 380, $5. 

(4) Inter opp. Alcuini, 1091. 

5) Honor. Aug. Gemm. anim. lib. 1, cap. 211. 

e Walafr. De reb. eccl. cap. 24. 

1i) Bon. Rer. liturg. lib. r, cap. 24, 8 18. 

/8) Ansel. Luc. in lib. ms. Decret. apud Ciacon. 
in not. ad Cassian. pag. 631, edit. n. Vatic. ann. 
1588. 

(9) Combef. Illustr. martyr. triumph., pag. 265. 
(o Baron. Notat in Martyrol. die xxxi Mai. 
(11) Ruinart. Act. Mariyr. pag. 218, 8$ 15. 


C 


D 


vulgala lectio, quie loco tunicz habet. dalmaticam. 
Hanc lectionem librariorum audacis tribuit idem 
Fellus : cum enim officiosi homines tunicam digni- 
tati episcopalirespondere noncrederent,dalmaticam 
substituerunt. In Adonem Rosweydi xvii Kalendas 
Octobris dalmaticam manifesto irrepsisse comperi- 
mus, Ibi de Cypriano sic legitur : Dalmaticam 
TUNICAM (ulit, et diaconibus tradidit, stans in. linea. 
Vox dalimaticam inepte redundat. Papias et. vulga- 
tus Alcuinus colobia ideo in dalmaticas versa scri- 
bunt, quia nuditas brachiorum culpabatur. Sed hoc 
ingenium magis quam lidem historicatn sapit. Co- 
lobium fuit tunica exterior : interior autem subucula, 
ut patet ex Actis S. Cypriani, qui deposito colobio, 
sive (unica exteriore, in interiore nempe in linea 
stelisse dicitur. Quare licet rolobia manicis ultra 
cubitum protensis carerent,nonideo tamen nuditas 
brachiorum culpari poterat, que ab interiore tunica 
tegebatur. Non ergo in Ecclesia Latina colobii au- 
ctor fuit S. Sylvester, aut eo recentior pontifex : sed 
Apostoli in suos successores episcopos hujus ves- 
timenti morem et formam transmiserunt. 

« Colobio pallium superinjiciebatur: tantum abest 
ut colobium ipsum fuerit pallium ; quo tamen no- 
mine perperam appellatur in Martyrologio Viennensi 
superius adducto. Hinc Cliristum Dominum et tu- 
nicam indutui, et pallium amictui habuisse, colligi- 
mus ex Joanne (12). Abdias fabulosus (13) de sancto 
Bartholomeoloquens: Vestitus,inquit,cOLOB10O ALBO, 
cluvato purpura, induitur pallio albo, habente per 
singulos angulos singulas gemmas. Vide Philippuin 
Bonarotium (14). Eumdem moreui nos docent Acta 
Sylvestriapud Combefisium.Etsane in Occidente diu 
post Silvestrum ipsumque Liberium, sexto etiam 
seculo, episcopos colobio usos, duo luculentatesti- 
monia confirmant. Unum est antiqui auctoris, qui 
descripsit miracula sancti Gibriani presbyteri ,equa- 
lis sancti Remigit Remensis episcopi, cujus hzc 
verba (15) : Visum est in somnio cuidam ez nostis, 
sanctum Remigium de loco ubi jacet post altare co- 
LOBIO ALDO tudutum prodire. Alterum est Gregorii 
Turonensis, qui hec narrat (16) de sancto Nicetio 
Lugdunensi antistite, cum quo adhuc puer versatus 
fuerat: Oram vestimenti sui articulis arripiens, ita 
$e coLoBIo concludebat, ut nunquam artus mei beata 
ejus membra contingerent- 

« Quotquot autem auctores huc usque laudavi, 
colobium una voce candidum aut album dixerunt. 
Hoc ipsum confirmat Hieronymus, sacras hujus: 
modi vostes criminantem (17) : Qua sunt rogo, ait, 
inimicitiz contra Deum, si rTUNICAM. habuero. mun- 
diorem : si episcopus, presbyter ct diaconus, et reli. 
quus ordo ecclesiasticus in. administratione saCrifi- 
ciorum CANDIDA veste processerint ? Ex his apparet 
sacrum colobium semper album fuisse : quod de 
colobio communi et vulgari non legimus, deque 
dalmatica multo minus ; quam post alia indumenta 
sacerdotalia inventam memorat Bruno Astensis (18): 
ejusque usum a summis ponlficibus nonnisi pri- 
vilegio concessum sexto saculo, docet Majus Gre- 
gorius (19). Ilmo Hieronymus vestem candidam 
communiter induere, crimini vertit (20). Quare la- 
psus est Walafridus, sic scribens (21) : Primis tem- 


tel 
(43 
(14 
(45 
6 14: 
(16 Greg. Turon. Vit. Patr. cap. 8, 8 2. 
(47) Hieron. lib. t, contr. Pelag. 
(18) Brun. Ast. lib, de Sacram. bibl. PP. tom. 
XX. p. 1679, cii. Lnd 
(493 Greg. M. lib. vii, Epist. 112, 
20) Hieron. epist. ad Nepotian. 
21) Walafr. De reb. eccl. cap. 24. 


Joann. xix, 23. 
Abdias, Hist. Apostol. lib. ντ. 
Bonar. Comment. ad sacr. Vitr. pag. 37. 


| 
) Bolland. Act. SS. Maii, tom ΥΠ, pag. 034, 
) 
| 


1115 


PIUS I PAPA. 


1110 


porihss, commusi indumento vestiti, Missas age- A Salmasius (9). Sed longe falluntur illi. Tantum enim 


bant. 

« Hmc a nobisfuse explicata pro colobio sacerdotali 
in epistola sancti Pii contra insignium criticorum 
aniniad versiones,evincunt eoiscopos a primisusque 
temporibus colobium sibi unis proprium et a com- 
muri diversum habuisse ; cui nihil fuit cam mona- 
chorum Orientalium colobio sive lebitonario, ut np- 
pellatur in Yita sancti Pachomii cap. xiv apud lsi- 
dorum (1), et apud Cangium in Glessario Grmco. 
Hoc instar saeci licei fuisse tradit Rufinus (2). 
Episcopali colo^io superiorem tunicam successisse 
puto, quam induunt episcopi subter casulam,ut est 
apud Amalarium (3), Rupertum (4) aliosque. 

« Denique Pius noster epistolam Il claudit,Justum 
hortando, ut inter persecutionum procellas forti 
animo religionem Christianam palam confiteatur : 
Unum. ait, te rogabo : in communione sta, et. mei 
ne obliviscaris. Hiec. displicent Tillemontio smgre 
ferenti. Pium sine causa dubitare de lide et con- 
stantia sancti Justi. Sed heec censura tanto viro in- 
digna est: quot enim orationes parmnetico occur- 
runt, sanctissimis viris inscriptae, ne flagellis et 
erumnisa fidei confessione averterentur ? Ejusmodi 
vero temporibus Justum vixisse, huc usque proba- 
tum est, et ex ipsa epistola id satis clare cogno- 
scitur. 

VIT. « Hactenus pro utriusque Epistole sancti Pii 
verilatle pugnavimus. Nunc superest ut interpreta- 
tiones illorum excutiamus,qui easdem pro genuinis 
a se receptas, in Calvinianm secte commodum tra- 
here conantur, novitatem querentes in visceribus 
vetustatis. David Blondellus, qui pridem ut vidimus 
imposturm suspectas esse pronuntiaverat, sagaciter 
postmodum ad hac sententia recedens, utramque 
probavit tum in opere De Primatu (5), tum in alio 
De Sybillis (6). Hiec Tillemontinm fugerunt. Blon- 
dello enim contrariam sententiam affingit, perinde 
ac Pii Epistolas cum judicio Baronii, in suo eodem 
libro de Primatu recitatas, explosisset : qua in re 
vir oruditus, ut multa scribentibus sepe contigit, 
memoria lapsus est, volumen de Primatu cum 
Pseudo-Isidoro confundens Idem Blondellus suam 
hieresim antiquissimis testibus, si Deo placet,robo- 
ralurus, Pii epistolis tanquam veris alibi quoque 
ahutitur (7). Presbyterorum enim et primm sedis 
prerogzativam, in alios jure electionis et suffragio- 
rum sub pontiflce Pio transferri co»pisse nobis ob. 
trudit : inde factum ratus ut ad Justum,episcopum 
constitutum et Roma Viennam paulo ante profe- 
ctum,idem Pius h«c scriberet: Presbyteri et diaconi 
te observent. Ne quis autem presbyteros episcopali 
gradu dejectos putaret, ob unum quem communia 
Ecclesic suffragia illispreeposuisset Blondellus con:- 
miniscitur, a Pio more majorum apostolicos viros, 
quotquot antea Dominicum gregem paverant, gene- 
rali presbyterorum nomine nuncupatos his verbis : 
Presbyteri illi qui ab apostolis educati usque ad nos 
pervenerunt, cum. quibus simul verbum Dei partiti 
sumus, à Domino vocati, in. cubilibus mternis clausi 
tenetur. Πα quidem Blondellus. 

« Quia vero novatorum studia semper in unam 
motam collineare noscuntur, haec commenta avide 
arrripuerunt Calvinianse scholc prima capita Joan- 
nes Dallius (8), et Walo Messalinus, seu Claudius 


(1) Isidor. Origin. lib. xix, cap. 22. 

(2) Rufin. de Vit. Patr. lib. n, cap. 3. 

(3) Amal. de ecol. Offic. cap. 22. 

(&i Rupert. lib. 1, cap. 23. 

(5) Blonde. de Primat. pag. 713. 

(6) Id. de Sibyll. lib. n, capp. 6, 7, 9, pagg. 
60, 62, 69. J pp. 9, 15, 9, pagg 

5 Id. Apolog. 
8) Dallzus, De 
p. 397. 


sect. 2, 8 iv, pag. 18. 
script. Dionys. lib. i, cap. 26, 


abest ut eorum cause ulla in re suffragetur Pius ; 
ut maxime etiam penitus eampem evertat. Hoc pau- 
cis et nullo negotio demonstro. Pius monet Justum, 
dum οἱ gratulatur episcopatum, de munere diligen- 
terimplendo,ut ceeteris inferioris gradus se prambeat 
exemplum : Carceres sanctorum visita, ne aliquis 
lcpescat. in fide. Martyria sancta Spiritu  sanrto 
proba. Ut perseverent in. fide, eis incitator ezsiste, 
l'resbyteri et diaconi non ut majorem, sed ut. mimi- 
strum Christi te observent. Plebs. universa tua san- 
clitate protegatur. ltaque Pius jubet, episcopum ita 
se exercerein operibus Christianz pietatis,ut quan- 
quam, ipsa episcopalis gradus prerogativa,suorum 
caput exsistat, modestia tamen, inferioris ordinis 
viros square studeat,ex more scilicet docirinee apo- 
stolicie sancti Pauli ad Timotheum. Apposite ergo 

HenricusHammondusBlondellianz argumentationis 

levitatem irridens, Justum episcopali charactere 
B supia presbyteros efferri considerat (10), ut eum 
ipsi observare jubeantur ; queeque a Pio de presby. 
terorum, eadem etiam de diaconorum observantia 
dici : adeo ut non solum presbyteros episcopis, sed 
diaconos etiam presbyteris et episcopis cequatos,ex 
Pii verbis concludi possit, ubi fatua illa Calviniana 
expositio admittatur. De utriusque enim loquitur 
Pius : PnEsBYTERI et Diaconi non. ut. MAJOREM, sed 
ut uiNiSTRUM. Christi te oBsERvENT. Quibus verbis 
Pius respexit ad illud Domini (11) : Qui major est 
vestrum erit minister vester. Et iterum (12) : Qui ma- 
Jor est in vobis, fint sicut minor : et qui proacessor 
est, sicut ministrator. Ubi dici videtur pracessor, 
qui in Ecclesiasublimiorem consecutus est gradum: 
ut apostoli erant consecuti, et post eos episcopi, in- 
quit Hugo Grotius. Nemo autem ad Christi exem- 
qlum vitam suam efformasse censendus est,qui non 
observantiam omnem sibi ut ministro Christi, non 
certe ut majori, precstari velit. Huc facit quod Wi- 
bertus scribit (13) de sancto pontiflce Leone IX: 
lllud beati pape Gregorii dictum pr? oculis mentis 
videtur habere : Primus esse non audeat, qui subesse 
non didicerit. 

« Cietera examinare pergamus Presbyteros ab apo- 
stolis educatos de quorum dormitione loquitur Pius, 
Calviniani episcopos fuisse garriunt. Vellem equidem 
addidissent, unde hoc colligerent: nam Pius se- 
cundi ordinis sacros ministros, non certe collegas, 
aut episcopos, sed presbyteros vocat : Salutant te So- 
ter et Eleutherus digni PREsBYTERI. Sed Verum, epi- 
scopum Viennensem allectum, collegam suum non 
sane presbyterum appellat: Justumque ejusdem Veri 
loco a fratribus consututum et colobio episcoporum 
vestitum agnoscit ; electione scilicet,.non ordinean- 
tiquitatis. Quare presbyteri ab apostolis educati qui 
diem suum obierant,non sunt Ecclesiarum rectores 
qui in varias mundi regiones profecti, Dominicum 
gregem episcopi paverunt, ut Blondellus et Salma- 
sius comminiscuntur ; sed sunt pauci illi presbyteri 
tunc superstites, quos Rome et non alibi de facie 
noverat Justus,ut cum quibus sibi subjectis verbum 
Adei, se veluti summum episcopum partitum fuisse 
testatur Pius; qui cum de clero sui temporis 1o- 
queretur,distinctionem ordinum et nominum accu- 
rate observavit, secus ac sectarii nugantur : quod 
adnotavit etiam Pearsonius (14), licet aureas hasce 


C 


(9) Salmas. De episc. et presbyt. cap. &,pag. 275 
et in appar. de Primat. Pap , pag. 60. 

(10) Hammond. Diesertat. v, pro jurib. episcopat. 
c. X, 8 5, pag: 286. 

11) Matth. xxm, 11. 

12) Luc. xxi, 20. 

13) Wibert. Vit. S. Leon. IX, lib. 1, cap. 6. 

(14) Pearson. Vindic, Ignat. part. i, cap. 13, 


pag, 170. 


1111 


PROLEGOMENA. 


1118 


Epistolas parvi fecerit.perperam sane;ut satis pro- A nem Haubitium, thesauri el bibliothecis vetustissimis 


batum. Salmasium Pii epistolis abutentem alia via 
refellit Petavius (1). 

VIII. « Ex his patet Guillelmum Cave in Pearso- 
nii et Dodwelli sententiam temere ivisse,his de suo 
preterea superadditis contra easdem epistolas (2) : 
Communi fere doctorum consensu, tanquam — spurias 
rejici ; nec ipsum Bellarminum qui e» iis testimonium 
citat (3), veluti indubitatz fidei, defendere audere 
Somniat Caveus: nam Bellarminus de litteris ad 
Justum Viennensem]l.c.non loquitur,sed deepistoita 
decretali Piummentiente.omnibus Ecclesiisinscripta : 
quas quidem epistolas decretales, non exspectato 
heterodoxorum judicio, inter spurias merces a no- 
bis ultro rejici, ingenue fatetur Cardinalis Bona (&) 
ex ore Cardinalis Historici (3), quibus addatur Bel- 
larminus l. c., tantosque triumviros nominasse, 
gratiam inire sit ah hostibus, qui crambem toties 
recoctam.nempe earumdem epistolarum falsitatem, 
identidem nobisobjiciunt. Non moror Caveum, ubi 
Pii epistolarum fldem se imminuere arbitratur, 
propterea quod a veteribus memorate non fuerint: 
quot enim antiquissima monumenta superiore sia- 
culo emerserunt,quorum tamen nulla exstabat me- 
moria? Neque sane opusfuit,binas epistolas,easque 
brevissimas, in Scriptorum catalogos conjici, alias 
non passim vulgatas, cum Ecclesiam universalem 
nequaquam respicerent. Sanctus Pontifex Leo Ma- 
gnus quot epistolas scripsit? Et tamen Gennadius, 
caeteris prietermissis, unam ad Flavianum contra 
Eutychen memorat (6). Idem auctor celebrem epi- 
stolam sancti Eucherii ad Hilarium Arelatensem 
de Laude eremi omnino reticuit (7). Reticuit etiam 
ejusdem Hilarii erpositionem Symboli (8), ab Hono- 
rato Massiliensi in ejus Vita laudatam ;nullamque 
omnino mentionem fecit Eusebii, Silvii et Domnoli, 
illustrium Gallicane Ecclesie doctorum quiscri- 
ptis meritissime claruerunt,teste eodem Honorato in 
Vita Hilarii. 

« Post Caveum dormitavit etiam Tillemontius ,ra- 
tus a Natali Alexandro (9) et a Joanne Baptista 
Cotelerio (10) epistolas Pii ad Justum Viennensem 
reprobari : neuter enim loquitur de alia epistola, 

uam de illa,omniumcriticorum calculis commen- 
titia, qua omnibus Ecclesiis directa est. Haud ab- 
simili errore captus est Pagius, a [.abbeo non ma- 
gis utramque probari scribens (11), quam duas de- 
cretales doctorum omnium consensu improbatas. 
Sed tantum abest hoc Labbeo in mentem venisse, 
ut econtrario noslras pro sinceris et genuinis re- 
ceperit. Etiam Claudius Castellanus, a nemrme, 
ait (12), in dubium vocari quin epistole Pii ad Ju- 
stum  Viennensem sint supposititiz. Hec toties dicta 
ferri non possunt. Nunquid pro nemine habendi 
sunt tot viri doctissimi, qui easdem undequaque 
probarunt ? Georgius Fabricius in epistola a Joan- 


(1) Petav. de Eccl. 
et 22. 

(2) Cav. Hist. litter. ad ann. 158. 

3) Bellarm. De Rom. pontif. lib. i1, cap. 14. 

&) Bona, De reb. liturg. lib. 1, cap. 3, 81. 

(5) Baron. ad ann. 865, 8 4. 

6) Gennad. Catal., cap. 70. 

7) Id. ibid., cap. 03. 

(8) Id. ibid., cap. 69. 

(9 Nat. Alex. Hist. eccl. szc. I, cap. x, art. 7, 

10) Cotel. ad PP. Apost., pag. 42, edit. 1. 

(s Pagi Crit. ad ann. 165, 8 4. 

12) Castell. not. ad d. xin Jan. 

(13j Savar. ad Sidon, lib. iv, epist. 3, et lib. ix, 
epist. 3. 





eruti loco eas habuit. Joannes Jacobus Gryn:eus in 
prifatione ad Monumentasanctorum Patrumortho- 
doxographa : Pii, inquit, Romani episcopi duz epi- 
stolie ob oculos ponunt velut in tabula, illustria ex- 
empla vigilantis episcopi, liberalitatís erga Ecclesiam 
et constanti? in martyrio. Et paulo post: Spirant 
autem ipsius epistolz singularem quamdam | erga 
Symmistas charitatem et curam de. Ecclesia. Mavga- 


. rinus Bigneus, Casar Baronius, Joannes a. Bosco, 


B 


Hier., lib. t, cap. 12, 88 21 D 


Severinus Dinius, Petrus Pitheus, Joannes Sa- 
varo (13) et Papirius Massonus (440, illas velut *in- 
ceras uno ore laudarunt. Henricus Spondanus (15) 
plane aureas (post Baronium) appellat. Josephus Vi- 
cecomes (16), Philippus Labbeus (17), Joannes Bona, 
Franciscus Maria Florentinius (48), Dominicus et 
Carolus Macri in Hierolexico, Carolus Cangius in 
Glossario Latino et Godefridus Henschenius die 1v 
Maii, earumdem, utpote a sancto Pio scriptarum, 
sacram auctoritatem plurimi palam fecerunt : ne 
Iterum memorem recentiores heterodoxos, Dal- 
l:um,Blondellum,Salmasium etHammodum ;quo- 
rum hic utramque a se receptam contra presbyte- 
riani dogmatis pravas interpretationes, catholice 
tuetur ; ceieteri vero. utraque, itidem a se recepta 
tanquam omni suspicione carente, ad suas impias 
sententias confirmandas de more abutuntur. 

« Profecto nihil non vetustissimum et vere apo- 
stolicum in illis elucet. Ut unum adhucalterumve 
insigniorem venerando antiquitatis characleremin- 
dicemus : collegz,fratres,plebs,et reliqua Christiana 
et ecclesiastica nomina, passim occurrunt in ge- 
nuinis Epistolis Ignatii et Cypriani ; eadem etiam 
aliquando structura verborum,acin epistolis sancti 
Pii. Quod vero Pius jubet de curandis niartyrum 
corporibus, omnino consonat epistole vin, al. itt, 
sancti Cypriani, illique quam Ecclesia Smyrnensis 
scripsit de martyrio sancti Polycarpi. Quod demum 


C. significat Pius,revelatum sibi fuisse. citius se diem 


obiturum, simile est exemplo Polycarpi, de quo 
scribit Ecclesia Smyrnensis (19) : Signum, ante 
triduum quam comprehenderetur, revelationis accepit. 
Sic etiam Cyprianus revelationes sibi a Domino 
ostensas amicis patefecit (20). H«c fusius perse- 
qui oportuit, ut omnes suspicionum nebulas ab in- 
tegerrimis epistolis amoliremur. » 

Hactenus vir eruditissimus : qui et alibi (21) ha- 
bet complura de Hermete S. Pii fratre, cui. cogno- 
mentum 'astor ; eaque simul illustrat qu: de eodem 
Pastore in secunda epistola ad Justum episcopum 
Viennensem scribit sanctus pontifex : ubi et viro- 
rum illustrium de Hermete atque Herma eorumque 
libris disserentium lapsus detegit. Id autem admo- 
nuisse propterea oportuit,ne lectorem ea remoren- 
tur, que ad illum laudate epistole secunde locum 
placuit cl. Coutantio adnotasse (22). 


Vicecom. de Miss. ritib., lib. 1, cap. 8, et de 
Miss. appar. lib. itt, cap. 24. 
(s Labb. Conc. tom. 1, pag. 576. 


14* Masson. De Episc. Urb. lib. 1, pag. 11. 
ie Spondan. ad ann. 112. 8 4. 
16 


18) Florent. ad Martyr. vet., pag. 715. 
19) Eccl. Smyrn. Epist. de martyr. S. Polycarpi, ᾿ 


cap. 95. 
(20) Cypr. Epist. 14 οἱ 16, al. 8 et 10 et lib. de 
ortal. 
(24) Fontan. Hist. litt. Aquil., lib. ir, capp. 4 et 


2, pagg. 63, 607 seqq. 
(22) Coutant. Append. ad Epist. Rom. Pontif., 


pag. 19. " 
nii 





1119 


PII 1 PAPE 


—R——  ——— ο omnes Soo — —— — o — — — —— M, —— — — aM— —  — RA —— 


4120 





PII I PAPAE EPISTOL E 


(Ap. Maust Concil. ampl. collect., T, 671.) 


EPISTOLA PRIMA (23-21). 
AD UNIVERSOS CHRISTI FIDELES. 


Ut die Dominico Pascha celebretur : quod predium 
Fcclesie subtrahens ut sacrilegus 3judiretur, et si 
quis ez ministris episcopo inobediens fuerit, aut 
contumeliam aut insidias aut calumniam parave- 
rit, curie tradatur. 

Omnibus Eoclesiis, in eadem qua sumus fide et 
doctrina manentibus, Pius apostolica sedis archi- 
episcopus. 

Gralias agimus, fratres, Deo, quoniam crescit 
« fides vestra, et abundat charitas uniuscujusque 
omnium vestrum in invicem, ita ut nos ipsi in vobis 
gloriemur in Ecclesiis Dei 5*. » Videte, fratres, vi- 
dete, ut « nemo vos seducat, volens in humilitate 
et religione angelorum (28) quae non vidit (29),am- 
bulans frustra, inflatus sensu carnis suse, et non 
tenens caput,ex quo totum corpus, per nexus et 
conjuncliones subministratum et constructum, cre- 
scit in augmentum Dei *'*. Sed induite vos sicut 
electi Dei, sancte et dilecti, viscera misericordirm, 


À benignitatem,humilitatem, modestiam,patientiam, 


supportantes invicem,et donantes vobismetipsis,si 
quis adversus aliquem habet querelam. Et sicut 
Christus donavit vobis, ita et vos. » 


I. 


Ut die Dominico Pascha celebretur. 


5! Ceterum nosse vos volumus. quod Pascha Do- 
mini die Dominica annuis solemnitatibus sit cele- 
brandum (30). Istis ergo temporibus 8δ Hermes do. 
ctor fidei (31) et Scripturarum effulsit inter nos. Ft 
licet nosidem Pascha predicta die celebremus, 
quia tamen quidam inde dubitarunt, ad cortobo- 
randas animas eorum, eidem Herma angelus Do- 
mini in habitu pastoris apparuit. et precepit ei, ut 
Pascha die Dominico ab omnibus celebraretur. 
Unde et vos apostolica auctoritate instruimus,om- 
nes eadem servare debere, quia et nos eadem ser- 
vamus.nec debetis a capitequoquo modo dissi-ere. 
Cavete diligenter omnes « ne quis vos decipiat per 


** TI Thes. r, 3, &. 55 Coloss. 1, 18. 19. 9* Coloss. ni, 12, 19. 8" De consecr. distinct. 3: Nosse vos vo- 


lumus. 


(23)-21) Nullius fidei apud eruditos. 

(28) Nemo vos seducal in religione angelorum. 
Verba sunt apostoli Pauli ad Coloss. capite i scri- 
pta, non quod sensit Hieronymus epistola 251, 
quaest. 10, adversus Judeos coelicolas, stellas cali, 
angelos esse credentes, neque eliam adversus Si- 
moniacos, ut sentit Bellarminus ; sed potius contra 
Cerinthi perniciosissimum dogma hoc, quo adeo 
humiliter de Christo sentiebat, ut omnem ab eo 
divinitatem auferret. nudum hominem fuisse doce- 
ret, angelos omues qui mundi opiflcesfuerant super 
eum extolleret. Ita Cerinthum sensisse non tantum 
ex Irengoet Epiphanio, sed etiam Tertulliano De 
prasscriyt., cap. 28, constat. Cum igitur Cerinthus 
Christum deprimeret, et angelos exaltaret, merito 
Paulus epistola ad Colossenses, οἱ Pius pontifex 
omnes alias Ecclesias hac epistola admonet dicen- 
tes: Nemo 105 seducat in. humilitate (Christi scili. 
cet, cum ob scandalum crucis illum nimis humi- 
lians, hominem tantum fuisse prwdicaret) et reli- 
giv«e augelorum. Nature enim ac mundi corporei 
opifices eos fuisse jactantes, religiose nimis depre- 
dicabant.Theodoreti expositio hujus locietcensura 
canonis J3 cuncilii Laodiceni, preterquam quod 

ericulosa sit, vera non est. Cerinthus enim ange- 
os mundi opifices non modo non docebat esse co- 
lendos et adorandos,sed potius, tanquam malorum 
auctores, odio habendos esse. Vide Baronium anno 
Domini 60,n. 15 et sequentibus usque ad 20. Item 
notas nostras in canon. 35, concil. Laod. Cur Pius 

ontifex omnes Ecclesias hoc loco sicut Paulus Co- 
lossenses admonuerit, causa est, quod Cerinthus 
ejusque sectarii hoc teinpore eadem perverse do- 


8', Vide nostram diss. De script. Eccles. tom. |. 


centes, multos a fide averterint, ut patet ex epistola 
Pii pontificis ad Justum Viennensem scripta,quam 
nunc primum hic tertio loco et ordine subjicimus. 
Sev. Βιν. 

(29) Quz? non vidit. Videntur Paulus et Pius allu- 
dere ad id quod de eodem Cerintho Theodoretus 
lib. it, cap. 4, Horetic. fab., scripsit.dicens : « Con- 
finxit autem etiam quasdam revelationes, tanquam 
ipse eas esset contemplatus. » Ad captandam enim 
audientium fidem,illis utebatur, multa se divinitus 
vidisse mentiens, qua, ut inquiunt Paulus et Pius, 
non vidit. Baronius anno Christi 60, num. 15. lp. 

(90) Pascha Domini die Dominica annuis. solem- 
nitatibus sit celebrandum. Ex verbis sequentibus : 
« Etlicet nosidem Pascha predicta die celebremus, 


C quia tamen quidam inde dubitarunt, » etc., satis 


aperte constat,constitutionisillius (qua praecipitur, 
ut Christiani die Dominico tantum. post vernale 
sequinocltium occurrente,Pascha celebrent, ne sci- 
licet Christianorum et Judaeorum Paschalia festa 
unquam simul incidere possint) auctorem primum 
hunc pontificem Pium non fuisse, sed potius ab 
apostolis, quod prolixe satis supra ad canonem 
apostolorum 8 notavimus, institutum esse; Pium 
vero pontificem hanc traditionem apostolicam ju- 
daizantium Ecclesiarum consuetudine violatam, 
edilo scripto, etrenovato duntaxat decreto firmasse 
et stabilivisse. Vide Baron. anno Christi 159, num. 
1 et seqq. Item ea que diximus supra ad canon. 
apostolorum 8 Ip. 

(31) Istis ergo temporibus Hermes doctor fidei. 
Quis et qualis fuerit Hermes, patet ex iis qus dixi- 
mus supra. in noctis ad Vitam Pii. Ip. 


1121 


EPISTOL &. 


1122 


aliquam astrologiam vel philosophiam (32) et ina- A malo thesauro eordis sui profert mala. Ex abun- 


nem fallaciam, secundum traditionem hominum, 
secundum elementa mundi,et non secundum Chri- 
stum » et traditionem rectam ; « in Christo enim 
habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, ut 
silis in illo repleti,qui est caput omnis principatus 
et potestatis 9, » qui et hanc sanctam sedem apo- 
stolicam omniumEcclesiarum caput esse praecepit, 
ipso dicente principi apostolorum: « Tu es Petrus, 
etsuperlhanc petram e&dificabo Ecclesiam meam, 
et port: inferi non prevalebunt adversus eam ; et 
tibi dabo claves regni celorum; et quodcunque 
ligaveris super terram erit ligatum et in colo ; et 
quodcunque solveris super terram,erit solutum et 
in celo ?!. » Sine dubio qui con!ra mandata Dei 
agit, peccat, et qui consensum prestat erranti. 
*? Quid enim prodest illi,suo errore non pollui,qui 
consensum praestat erranti ?* ? 
II. 


A quibus non oporteat episcopos accusari, εί de his 
qui transgrediuntur jussa apostolica sedis. 


** Oves enim pastorem suum non reprehendant, 
plebs vero episcopum non accuset,nec vulgus eum 
arguat, quoniam « non es! discipulus super magi- 
strum, neque servus supra dominum **. » Episcopi 
autem a Deo sunt judicandi, qui eos sibi oculos 
elegit. Nam a subditis aut prave vite homini- 
bus non sunt arguendi, vel accusandi, aut lace- 
randi, ipso Domino exemplum dante, quando 
per seipsum ejecit de templo,et mensas nummula- 
riorum proprio evertit?! flagello, et ejecit de tem- 
plo *'. Et sicut alibi per Prophetam loquitur, di- 
cens : « Deus stetit in Synagoga deorum, in medio 
autem deos discernit**. »*?Si quis vero a suo proposito 
retrorsum exorbitaverit,et jussum apostolice sedis 
libenter transgressus fuerit, infamis efficitur. Re- 
probari ergo oportet eorum redargutiones, qui in 
recta fide suspecti sunt. ! Fides autem el conserva- 
tio primum scrutanda est denuo, qui irreprehen- 
sibiles apparuerint, sunt recipiendi,et non prius ; 
quia « bonus homo,testante Veritatis voce,ex bono 
thesauro cordis sui profert bona, et malus homo ex 


*8 Euseb, in Chron. ad an. 145. 
prodest. 3 Horm ep. 235. 36, 
50. ** Isid. HI, sent. 39- 9? Joan. rr. 
15. * Matth. xi, 38 ; Luc. vi, &i. 


distinct. 5 : Nihil ením prodest. ὁ Psal.xxxin, 14, 15. 
? Cor. xut, &, 8. 
!* [ Cor. ri, 9. 


rem. "ICor.xu, 5. 9ICor. xiv, 4. 
sules hi notantur in fastis an. Christi 146. Ip 


(32)Cavete diligenter,ne quis vos decipiat per aliquam 
astrologiam aut philosophiam. Aquilam Ponticum 
credo,qui sub Adriano imperatore vixit ; ex judicia- 
rio astrologo Christianus, ex Christiano vicissim 
astrologus ct apostata Judaeus, ac demum sacre 
Ecclesism hostis et inimicus est factus, notandum 
atque fugiendum admonet ; de quo Epiphanius libro 
De mens. et. pond. hsec ait : « Aquila igitur mente 
compunctus (intellige ob miracula qus; per Chri- 
stianos fleri videbat), Christianismo credidit,et cum 
petiisset progressu temporis signaculum in Christo, 
Idipsum assecutus est. Cum autem a pristino suo 
habitu non discederet, a credendo videlicet vane 


*? Colos. 11, 8, 9. 9! Matth. xvi, 18, 19. 
q. 1: Oves pastorem. Et in Decr. lvon. lib. iv. * Matth. x, 25; Luc. vi, 
9 Psal. rxxzi, 4. 
? Caesar. hom. 23. De ponit 


dantia enim cordisos loquitur?. » Ideo persona et 
opinio ac vita unuscujusque in initio rimanda est, 
quia boni semper infestantura malis. Boni enim 
cum nralis,licet misti sint in Ecclesia,vix concorda- 
re inveniuntur,quoniam dissimilis est eorum cogi- 
tatio,voluntas et actus *. Nihil enim prodest homini 
jejunare,et orare, et alia religionis bona agere, nisi 
mens ab iniquitate revocetur, et ab obtrectationi- 
bus lingua cohibeatur.Unde ait Propheta : « Cohibe 
lingua iuam a. malo, et labia tua de loquantur 
dolum.Diverte a malo,et fac bonum 4.» Nemo enim 
bonum faciens, alteri verbo aut facto nocere vult ; 
quantominus in 5 suspicionem debet venire fidelis 
homo, ut dicat aut faciatea que pati non vult ? 


p ^ Quia omnis suspicio potius repellenda est, quam 


approbanda vel recipienda. « Charitas enim non 
querit qua sua sunt?, » sed quia aliorum ; quia 
unius causa, multorum non est proferenda : « Se- 
ctamini charitatem,emulamini spiritualia *. Cha- 
ritas enim patiens est, benigna est. Charitas non 
&emulatur, non agit perperam,non inflatur,non est 
ambitiosa,non querit qua sua sunt, non irritatur, 
non cogitat malum, non gaudet super iniquitate, 
congaudet autem veritati ; omnia credit,omnia spe- 
rat,omnia sustinet. Charitas nunquam excidit ?. » 
Semper rogo vos, ut deteriora rejiciatis,et meliora 
preficiatis ; quia nos non spiritum mundi accepi- 
inus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus que 
a Deo donata sunt nobis,et ea sectamini indiffe- 
renter. 


C Data septimo Idus Aprilis !?, Claro et Severo 


viris clarissimis consulibus 11. 
EPISTOLA 1I (33). 
ITALICIS DIRECTA. 
Qua divinis sunt assignata usibus, ad humanos usus 
sine sacrilegio non posse transferri. 

Pius Romane urbis archiepiscopus, italicis fra- 
tribus salutem in Domino. 

Scitis, fratres, quia « Deiagricultura sumus !*; » 
ideo ejus adjutores esse debemus secundum gra- 
tiam,quam ipse dedit nobis. Si autem hoc esse ne- 
?? 8, distinct. : Quid enim 
39 3, q. ὅ : Si quis vero a. ! Hadr.coll. &, 5, 
istinct. 3: Nihil prodest ; et De consecr. 
5 Sixti phil.sent. 168 et 169. 9 6. q. 1 : Oves pasto- 
! in ms. ix Kal. Aprilis Hanp. 1ἱ Con- 


astrologis,quam exacte edoctus erat ; sed quotidie 
positionem nativitatis suc spectaret, redargutusque 
a doctoribus et increpatus ea gratia, se non corri- 
geret,sed potius contentiose opponeret,et non con- 
sistentia confirmaret,fatum videlicet et narrationes 
de ipso, expulsus est rursus ab Ecclesia, veluti 
nutilis ad salutem. Ex quo facto amarulentiam. 
veluti ignominia affectus, mente concepit, οἱ ad 
emulationem elatus est ; et abnegato Christianis- 
mo ; psiusque vita, proselytus fit, et circeumciditur 


(33) Pariter suspecta. 


Judeus ; atque d 


1123 


PII I PAPJE 


1124 


glexerimus, nulli dubium est, quod damnabimur. A nostri Jesu. Christi, hujusmodi tradere Satane in 


Si vero in ejus servitio pro viribus laboravimus, 
verique ejus adjutores fuerimus, ejusque volunta- 
temi implere studuerimus, profecto ab illo ditabi- 
mur, quia « uniuscujusque opus, quale sit, ut ait 
Apostolus, dies Domini declarabit et ignis pro- 
babit 15, « 

Ad sedem autem apostolicam perlatum est,quod 
sint inter vos contentiones et cemulationes : ot !* 
praedia divinis usibus tradita, quidam humanis 15 
applicant usibus, et domino Deo '/cui tradita sunt) 
ea subtrahunt, ut suis usibus inserviant.Quapropter 
ab omnibus illius !9 usurpationis contumelia de- 
pellenda est,ne praedia usibussecretorum coelestium 
dicata (934), a quibusdam irruentibus vexentur. 
Quod si quisquam prosumpserit, sacrilegus habea- 
tur, et sicut sacrilegus judicetur. Ipsos autem qui 
hoc agunt, clericos et Domini sacerdotes persequi 
eosque infamare audivimus, ut malum super ma- 
lum addant, et deteriores fiant, non intelligentes 
quod Ecclesia Domini in sacerdotibus consistit, et 
crescit in templum Dei, !** Et sicut. qui Ecclesiain 
Dei vastat, et ejus Ργωοῖα et donaria exspoliat et 
invadit, fit sacrilegus: sicetille quiejus sacerdotes 
insequitur, sacrilegii reus existit, et sacrilegus ju- 
dicatur ; « /Emulamini, ;fratres, charismata me- 
liora, » et nolite talia agere,nec eis commisceri 
aut consentire, qui talia agunt ; quoniam non so- 
lum,qui talia agunt, sunt hujus criminis rei, sed 
qui facientibus consentiunt !*. »$? Nonergo gravius 
peccatum est fornicatio, quam sacrilegium ; sed 
sicut majus est peccatum quod in Deum committi- 
tur,quam quod in hominem, sic gravius est sacri- 
legium agere, quam fornicari. De talibus enim ait 
Apostolus : « Et vos inflati estis, et non magis lu- 
ctum habuistis, ut tollatur de medio vestrum, qui 
hoc opus fecit.Ego quidem absens corpore.presens 
autem spiritu, jam judicavi ut prieseus eum qui sic 
operatus est, in nomine Doinini nostri Jesu Christi 
congregatis vobis et mez sy iritu, in virtute Domini 

151 Cor, ini, 13. 
tit. 2, const. 40. 


!5 12, q. 2: Pradia divinis. 
17. 175, q. & : Sicut qui Ecclesiam. 


alque tunc laborioso studio tradidit seipsum ad 
discendum llebreorum linguam, e$ ipsorum 
elementa. Ubi vero hanc summe didicisset, inter- 
pretatus est.non recta ralione usus, sed quo aliqua 
ex receptis libris perverteret,irruensin Septuaginta 
duorum interpretationem, ut testimonia de Christo 
in Scripturis probata aliter ederet. » Hec Epipha- 
nius de Aquila predicto loco. Baron. anno 137, 
num. 8 et 9. Sev. Div. 

(34) Ne predia usibus secretorum  colestium  di- 
cata. Hoc loco sacrilegia, qua sunt furta aut rapinae 
rerum Ecclesiae acquisitarum, prohibentur,et pos- 
sessio bonorum temporalium eidem conceditur. Nan 
sicut olii Levitis. quanquam decimis ditarentur, 
nonerat omnino interdicta rerum possessio,quippe 
qui ex mandato Dei, Num. xxxv, in singulis tribu- 
bus urbes sacerdotales habebant ad liabitandum.ita 
eliam nec Christiana legis sacerdotibus eorumdem 
bonorum possesio interdicta probatur. Ecclesias 
enim Curistianoruim,possessiones olim sub gentili- 
bus imperatoribus possedisse non tantum Pil pape 


15 Hincmar. De statu Ecclesi. 
15 [ Cor. xit, 31. 


D 


interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Do- 
mini nostri Jesus Christi. Non est bona gloriatio 
vestra.Nescitis, quia modicum fermentum totam 
massam corrumpit ? Expurgate, inquit Apostolus, 
vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut 
estis azymi. Etenim pascha nostrum immolatus est 
Christus. Itaque epulemur, non in fermento veteri, 
neque in fermento malitie et nequitiae, sed in 
azymis sinceritatis et verilatis.Scripsi vobis inepi- 
stola, ait idem ipse Apostolus, ne commisceamini 
fornicariis,non utique fornicariis hujus mundi, aul 
avaris,aut rapacibus, aut idolis servientibus ; alio. 
quin debuezatis de hoc mundo exiisse.Nunc autem 
scripsi vobis,non commisceri. Si quis frater nomi- 
natus est fornicator,aut avarus,aut idolis serviens, 
aut maledicus, aut ebriosus,a2ut rapax, cum hujus- 
modi nec cibum sumere. Quid enim mihi de his, 
qui foris sunt, judicare ? Nonne dc his, qui intus 
sunt, vos judicatis ? Nam eos qui foris sunt, Deus 
judicabit. Auferte malum ex vobis ipsis. Audet ali- 
quis vestrum, habens negotium adversus alterum, 
judicari apud iniquos,et non apud sanctos? An ne- 
scitis quoniam sancti Dei de mundo judicabunt?Et 
si in vobis judicabitur mundus, indigni estis, qui 
de minimis judicetis ? Nescitis quoniam angelos 
judicabimus? quanto magis secularia ? Sacularia 
igitur judicia si habueritis,contemptibiles, qui sunt 
in Ecclesia, illos constituite ad judicandum. Ad 
verecundiam vestram dico. Sic non est inter vos 
sapiens quisquam, qui possit judicare fratrem 


C suum ? sed frater cum fratre judicio contendit, et 


hoc apud infideles ? Jam quidem omnino delictum 
est in vobis,quod judicia habetisinter vos.Quare non 
magis injuriam accipitis? Quare non magis frau- 
dem patimini ? Sed vos injuriam facitis, et frauda- 
tis,et hoc fratribus. An nescitis, quia iniqui re- 
gnum Dei non possidebunt? Nolite errare. Neque 
fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, 
neque inolles, neque masculorum concubitores, 


16 Cod. Theod. lib. xvi, 
19 Rom. 1, 399. *? Hincmar. ibidem. 


et Urbani I epistola ad omnes episcopos scripte 
declarant sed ipsa etiam imperatorum edicta, αἱ - 
bus eas illis ablatas reddi mandaverunt, evidenter 
demonstrant.1n edictoenim Constantini atque Li- 
cinii haec scripta leguntur : « At quoniam ipsi Chri- 
sliani non solum ea loca in quc convenire solent, 
sed etiam alia habuisse cognoscuntur, qui non 
privatim ad singulos, sed ad jus totius ipsorum 
communitatis, id est Christianorum. spectabant; 
singulis qui ea possident, mandes velim, ut omnia 
per legem,quam supra posuimus,absque ulla con- 
troversia Christianis, id est. societati ipsorum et 
conventui reddant. »Porro ea omnia loca, qu:e ad 
Christianos spectare dicit, ecclesiastica fuisse, se- 
quens eorumdem edictum ad Anulinum conscrip- 
tum declarat,his verbis : « Quare volumus ut simul 
ac hasce litteras a nobis acceperis, si quee ex his 
possessionibus, que& ad catholicam Christianorum 
Ecclesiam in quibusque civitatibus aut aliis locis 
pertinent, » etc. Vide Baron. anni Christi 57, n. 
82. SEv. ΒΙΝ. 


1125 


neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque 
maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. 
Et hxc quidem fuistis, sed abluti estis, sed sancti- 
ficati estis in nomine Domini nostri Jesu Christi, et 
in Spiritu Dei nostri 3. » De cetero, salva in om. 
nibus apostolica actoritate, quecunque sunt ad 
religionis 17 observantiam pertinentia, locis suis, et 
ἃ sue dioceseos synodis audiantur. Et si quis sa- 
cerdotum vel reliquorum clericorum,suo episcopo 
inobediens fuerit,aut insidias ei paraverit,aut con- 
tumeliam, aut calumniam, et convinci potuerit, 
mox curis; tradatur. « Qui autem facit. injuriam, 
recipiathoc quod inique gessit *?. Corrumpunt enim 
mores bonos colloquia mala 14.» Evigilate,justi, et 
nolite peccare. 

Data Idibus Martii, Claro et Severo viris claris- 
simis consulibus 15. 

EPISTOLA III (36). 
DIRECTA JUSTO EPISCOPO VIENNENSI (37). 

Antequam Roma exiisses, soror nostra Eupre- 
pia,sicut bene recordaris, titulum domus su: (38) 
pauperibus assignavit, ubi nunc cum pauperibus 
nostris commorantes, missas agimus. De te au- 
tem, superbeate, postquam ad senatoriam urbem 
Viennensem perrexisli, quid factum sit, nosse cu- 
pimus, et ut sementem Evangelii jam sparseris, 
audire multum desideramus. Presbyteri illi qui ab 
apostolis educati usque ad nos pervenerunt, cum 
quibus simul verbum fidei partiti sumus,a Domino 
vocati in cubilibus s;ternis clausi tenentur. San- 
ctus Timotheus et Marcus (39) per bonum certa- 


EPISTOLJE. 


1126 


mien Gausierunt. Vide, frater, ut illos imiteris se- 
quendo, neque vinculis mundi illigeris. Festina 
palmam perseverabilem cum sanctis apostolis te- 
nere, quam per multas passiones Paulus suscepit 
et Petrus, cui crux charitatem Christi tollere non 
potuit. Salutant te Soter et Bleutherius digni pre- 
sbyteri.Saluta fralres qui tecum vivunt in Domino. 
Cerinthus primarches Satange multos averlit ?€ a 
fide (40). Gratia Christi habitet in corde tuo. 


EPISTOLA IV (41). 
DIRECTA ΕΙΡΕΝ JUSTO VIENNENSI EPISCOPO. 


Attalus (42) epistolas martyrum portans ad nos 
venit, gaudium nobis inwstimabile faciens de 
triumpho eorum: qui dixit nobis sanctum Ve- 
rum (43, collegam nostrrm victorem de mundi 
principe triumphasse ; tu vero apud senatoriam 
urbem Viennensem ejus loco a fratribus constitu- 
tus etcolobio episcoporum vestitus, vide ut mi- 
nisterium quod accepisti, in Domino impleas ; 
cura autem sanctorum martyrum corpora sicut 
membra Dei, quemadmodum curaverunt apostoli 
Stephanum. Carceres sanctorum visita, ne aliquis 
tepescat in fide. Martyria sancta Spiritu sancto 
proba ; ut perseverent in fide, eis incitator insiste. 
Presbyteri et diaconi non ut majorem, sed ut mi- 
nistrum Christi te observent ; plebs universa san- 
clitate tua prolegatur. Fratres nostri, quos per 
Attalum recognosces, de tyranni saevitia jam libe- 
ratirequiescuntin Domino.Presbyter Pastortitulum 
condidiL?', et digne in Domino obiit. Revelatum 


*! [| Cor. v, 2 usque ad finem. et vr, 4-11. ?: cod. Theod. lib. xvi, tit. 2, ο. 23 et 39, 11, quast. 1 : Si 
quis sacerdotum. ** Coloss. i, 25. ** I Cor. xv, 3. 3ὐ falsa temporis consigratio. * presentis temporis: 


verbum censent quidam, ego preteriti. *? an. 160. 


(33) Epistola. Duas perbreves epistolas Pii ad (; Quod vero sub Aurelio passi, in Martyrologio sub 


Justum Viennensem episcopum scriptas ex Vien- 
nensi archivo proditas, ex tomo primo Bibliotheca 
sanctorum Patrum Parisiensis editionis, ubi ex- 
stant, huc consulto transtulimus. Hasce germanas 
esse ac legitimas, cum rerum argumentum, οἱ ad- 
mirabilis quzdam cum rebus gestis hujus temporis 
convenientia, tum simplicissimus ille antiquitatis 
candor, cuivis facile persuadent. Priorem harum 
duarum Pium anno pontificatus sui penultimo,qui 
est Christi 166, posteriorem aulem anno ultimo 
scripsisse,ipsa epistole ostendunt.Baron.ann.166, 
n. 4 et 4. Sev. Βιν. 
(33) Hanc et seq. Baronius gerimanas agnoscit, 
aliis qq non probantibus. 
(37) Justo episcopo. Justus Viennensis Ecclesic 
episcopus post longum exsilium, sub persecutione 
arci Aurelii martyrium subiit Ita Ado ejusdem 
Vieunensis Ecclesiis episcopus in Chron.testatur.Ip. 
(38) Titulum domus suz. Domus divino cultui 
dicat, appellantur tituli. Ip. 
(39) Sanctus Timotheus εἰ Marcus. Hunc Timo- 
theum, cujus exituni nuntiat Pius pontifex. Novati 
ermanum, Pudentianse atque Praxedis fratrem, 
dentis vero atque Priscille filium fuisse (eum- 
demque esse,cujus in antiquis tabulis ecclesiasti- 
cis 24 Martii Natalis descriptus habetur, his verbis: 
« Rome Natalis SS. martyrum Marci et Timothei, 
qui sub Antonino imperatore martyrio coronati 
sunt, ») Baronius sentit anno Christi 166, num. 2. 


D 


Antonino imperatore martyrium subiisse dicantur, 
neminem movere debet ; nam Marcus Aurelius non 
tantum Antoninus, sed pluribus etiam aliis nomi- 
nibus nominatus fuit,ut ostendit Baronius anno 
163, n. ἆ et 5. Ip. 

(40) Cerinthus primarches Satang multos avertit 
t fide. Cerintlius an vivus adhuc, vel potius in se- 
ctariis tantum heresim ab eo acceptim propagan- 
tibus, multos a fide averterit, incertum cest. Hoc 
certum est,absurdi nihil dici,si Cerinthum, quem 
viderunt apostoli, quique apostolorum terti sy- 
nodo interfuit, hoc tempore superstitem fuisse di 
camus.Si enim Polycarpus discipulus Joannis atti- 
git Anicetum pontificem, cujus anno tertio sub im- 
peratore Aurelio martyrium subiit, si Hermas di- 
scipul:s Pauli cum hoc pontifice simul vixerit, 
impossibile videri non debet, αἱ Cerinthus simul 
hoc et apostolorum tempore superstes adhuc fue- 
rit,ac virus suum longe lateque per orbem terra- 
rum evomuerit. Baron. ann. 166, num. 2 lv. 

(11) Epistola. Hanc epistolam ultimo anno pon- 
tificatus Pii, paulo ante obitum ejus scriptam esse, 
ex ipsa epistola apparet. Ip. 

(&2) Attalus. Attalus, cujus hic fit mentio, est 
genere Pergamenus, sed Romana civitate donatus, 
ac magni nominis vir. De cujus agone litter: Vien- 
nensis et Lugdunensis Ecclesie, apud Eusebium 
lib. v, cap. 1, exstantes, scribunt. Ip. 

(49) Sanctum Verum. Verus, de quo hic, fuit 


1121 


PII I PAP/AR 


1128 


mihi esse scias, collega beatissime, citius me fi- Α senatus pauper (&&) Christi apud Romam consti- 


nem hujus vite facturum **. Unum flagitabo : in 
communione sta, et mei ne obliviscaris. Salutat te 


tutus. Saluta omne collegium fratrum, qui tecum 
sunt in Domino. 


ETIS PII PAPE I. 


Ante vicesimum quintum annum virgines non 
consecrentur. 


* Virgines non velentur anle viginti quinque 
annos etatis, nisi forte necessitate periclitantis 
pudicitie virginalis. Et non sunt consecranda, 
nisi in Epiphania et in Albis Pasche, et in apo- 
stolorum Natalitiis, nisi causa mortis urgente *9. 


De illis qui per caput Dei vel. capillum jurant, vel 
blasphemia contra Deum utuntur. 

*1 Sj quis per capillum Dei vel caput juraverit 
vel alio modo blasphemia contra Deum usus fuerit, 
si in ecclesiastico ordine est, deponatur ; si laicus, 
anathematizetur. Et si quis per creaturas jurave- 
rit, accerrime castigetur, et juxta lioc quod synodus 
judicaverit, peniteat. Si quis autem talem homi- 
nem non manifestaverit, non est dubium quin di- 
vina condemnatione similiter coerceatur. Et, si epi- 
Scopus ista emendare neglexerit, acerrime corri- 
piatur 54, 

De illis qui jubentibus dominis suis perjurium 
fecerint. 

9 Qui compulsus a domino, sciens pejerat, utri - 
que sunt perjuri, et dominus et miles; dominus, 
quia precepit : miles, quia plus dominum, quam 


&nimam suam dilexit. Si liber est, quadraginta 


dies in pane et aqua peniteat, et septem sequentes 
annos ; si servus est, tres quadragesimas et legiti- 
mas ferias poeniteat ** 

5$! Qui pejerat se in manu episcopi, aut in cruce 
consecrala, tres annos poeniteat ; si vero in cruce 
non consecrata, annum unum paeniteat. Qui au- 
tem coactus fuerit, et ignorans, se pejeraverit, et 
post cognoscit, tres quadragesimas peniteat 56, 


De illo qui uxorem legitimam sine judicio inter- 
fecent. 


quousque consentiat. Eadem lex erit illi qui suum 
seniorem interfecerit 58. 
Ραπίίεπίία ejus, cujus negligentia de sanguine 
domini aliquid stillat. 
9? Si per negligentiam aliquid de sanguine Do- 
mini stillaverit in terram, lingua lambatur, tabula 
radatur. Si non fuerit tabula, ut non conculcetur, 


p locus corrodatur, et. igne consumatur, et cinis 


intra altare recondatur, et sacerdos quadraginta 
diebus peniteat. Si super altare stillaverit calix, 
sorbeat minister stillam, et tribus diebus peniteat. 
Si super linteum altaris, et ad aliud stilla perve- 
nerit, quatuor diebus peniteat. Si usque ad ter- 
tium, novem diebus peniteat. Si usque ad quar- 
tum, viginti diebus paeniteat, et linteamina, qu& 
tetigerit stilla,tribus vicibus minister abluat,calice 
subterposito, et aqua ablutionis sumatur, et juxta 
altare recondatur *9. 


Ut arreptitii sacris altaribus ποπ ministrent. 


* Communiter diffinimus, ut nullus de lis, qui 
aut in terra arrepti a daemonibus eliduntur, aut 
quolibet modo vexationis incursibus efferuntur ,vel 
sacris audeant ministrare altaribus, vel indiscusse 
se ingerant sacramentis divinis, exceptis illis, qui 
corporum incommoditati dediti, sine hujusmodi 
passiouibus in terra probantur elisi, qui tamen et 
ipsi tandiu erunt ab olficii sui ordine et loco 
suspensi,quousque unius anni spatio, per discretio- 
nem episcopi, inveniantur ab incursu demonum 
liberati 3, 


De oblationibus populorum. 


Ex codice 5 librorum, libro ut. cap. 117. 

Ut de oblationibus que offeruntur a populo, et 
consecrationibus qua supersunt, vel de panibus 
quos deferunt fideles ad ecclesiam, vel certe de 
suis, presbyter convenienter partes incisas habeat 


3! Oui : »" ο. 
. Quicunque propriam uxorem absque lege τε] p in vase nitido et convenienti, ut post missarum 


sine causa et certa probatione interfecerit, aliam- 
que duxerit uxorem, armis depositis, publicam 
agat penitentiam. Etsi contumax fuerit, et epi- 
scopo suo inobediens exstiterit, anathematizetur, 


solemnia, qui communicare non fuerint parati, 
eulogias omni die Dominico, et in diebus festis 
exinde accipiant, que cum benedictione prius 
faciat 9. 


15 ap. 165. ?? 20, q. 1 : Virgines : eti i 50 Huj ἱ pri 
ex cad q gines non velentur : et in Decr. Ivon. lib. in. 3 Hujus decreti jrior pars est 


thag. iri, can. ἆ ; allera ος Milev. in, can. 26 ; 


tertia ex epist. XI Gelas. cap. 12.5?! 22, q. 1 : Si 


qui per capillum. Dei. ?: Desumptum est ex Novella Justiniani. 3 22, q. 5 : Qui compulsus. * Anselmus 
ib. xi, cap 63, hoc citat ex Penitentiali Theodori, ut Burchardus, et Ivo. sequenti capite. 35 95, q. 5 : 
Qui pejera. * Laudatur in collect. Anselmi tanquam ex Penitentiali Theodori. ?? 33, q. 2 Quicunque pro- 
priam. Capitular. lib. 1, c. 300. 3? De consecr. distinct. 2 : Si per negligentium ; et in Decr. Ivo. lib. 1. 

Ex Panitential. Tueodori, cap. 51. *' distinct. : Communiter diffinimus, ut nullus, etc. ** ]vo p. n, c. 


125, hoc tribuit Pio. 42 Pio tribuitur ab Ivono. 


primus !a) Viennensis ecclesie episcopus, apostolo- 
rum discipulus, qui Trajani tempore episcopatum 
ejus Ecclesia accepit, eL ad haec usque tempora illi 
prefuit. Sev. Βιν. 


(44) Senatus pauper. ld est, sacrum collegium 
presbyterorum, ac ceterorum Romane Ecclesie 
clericorum. Ip. 


(a) Dele hanc vocem, si vera narravit Ado in Chronico. 


1129 


.ANICETI PAP;/E EPISTOLA AD GALLLIJE EPISC. 


1130 


Deconsuetudine servanda,qua nonest contra fidem. À quas a Petri apostolorum prinoipis ordinationum 


Ex codice 16 librorum, libro 11, cap. 19. 
Μ petistis per Hilarium ohartularium nostrum, 


initiis hactenus vetustas longa servavit. Et nos 
quidem, juxta seriem relationis vestre, * consue- 


tudinem laudamus, quae tamen contra fldem ca- 
tholicam nihil usurpare dignoscitur. 


8 beate memorie predecessore nostro, ut omnes 
vobis retro temporum consuetudines servarentur, 


** Est ex epist. S. Greg. lib, 1, ep. 75. 55 disfinct: 41: Consuetudinem laud. Et in Decr. Ivon. lib.i 


ANICETUS I PAPA 


NOTITIA 


(Ex Libro pontificali Damasi papse, ab. Maui, Concil., I, 681. Vide Patrologizm Latins. CXXVIT, col. 
Anastasio Bibliothecario qui Anicetum ante Pium I ponil.) 





1203, in 


Anicetus natione Syrus, ex patre Joanne de vico Humisia, sedit annos undecim, menses quatuor, dies 
ires. Fuit autem detemporibus Veri et Marci, a consulatu Gallicani et Veteris, usque ad Prasentem et 
Rutinum. Hic constituit ut clericus comam non nutriret, secundum preceptum Apostoli, Hie fecit ordi- 
naliones quinque per mensem Decembrem, presbyteros septemdecim, diaconos quatuor, episcopos per 
diversa loa novem. Qui etiam obiit martyr, et sepultus est in ecmeterio Callisti, via Appia, decimo- 
quinto Kalend. Maias. Et cessavit episcopatus dies septemdecim. 


ANICETI PAPJE 
EPISTOLA ΑΡ ΑΜΑ EPISCOPOS '^ 


( Mansi, Concil., I, 683.) 





De electione et ordinatione archiepiscopi et ceterorum episcoporum, et ut archiepiscopus absque consilio 
ceterorum nihil agere presumat de causis eorum nisi. tantum desua. speciali parochia. 


” Anicelus *' universis Ecclesiis per Gallie pro- B tuente Domino, tradidisse, non a minus quam a 


vincias constitutis, in Domino salutem. 

Bonorum operum et ** gpiritualium studiorum 
Deum auctorem esse, non dubium est, qui bono- 
rum hominum incitat mentes et adjuvat actiones. 
Quod nobis evidenter apparuit, cum inter longin- 
qua spatia regionum,unum corda vestra senserunt 
consiliuan, et qua desiderabatia responsa, non 
unius sed plurimorum epistole intimarunt. 

I. 
De ordinationibus episcoporum,et decausts earum. 

De ordinationibus vero episcoporum, super qui- 
bus nos consulere voluistis, olim in sancti prede- 
cessoris nostri Anacleti ordinationibus quedam 
jam decreta reperimus *?.8cimusenim enim beatig- 
simum Jacobum,qui dicebatur Justus,qui etiam se- 
cundum carnem frater Domini nuncupatus est, 8 
Petro, Jacobo et Joannae apostolis, Hierosolymo- 
rum episcopum esse ordinatum. Si autem non mi- 
nus quam a tribus apostolis tantus vir fuit ordina 
tus episcopus, patet profecto eos formam, insti- 


tribus episcopis,episcopum ordinari debere. Sed 
crescente numero epiecoporum, nisi necessitas in- 
tervenerit, debent etiam plures augeri, id est, si 
archiepiscopus diem obierit, et alter ordinandus 
archiepiscopus electus fuerit, 59, omnes ejusdem 
provincie episcopi ad sedem metropoleos oonve- 
niant, ut ab omnibus ipse ordinetur.*! Oportet au- 
tem ut ipse, qui illis omnibus preesse debet, ab 
omnibus illis eligatur et ordinetur. Reliqui vero 
comprovinciales episcopi, si necesse fuerit, cete- 
ris consentientibus, a tribus, jussu archiepiscopi, 
consecrari possunt episcopis. Sed melius est, si 
ipse cum omnibus eum qui dignus est,elegerit, et 
cunoti pariter sacraverint pontificem.Et licet istud, 
necessitate cogenle, concessum asit, illud tamen, 
quod de archiepiscopiconsecratione predictum est 
atque preceptum,id est,ut omnes auffraganei eum 
ordinent, nullatenus immutari licet ; quia qui illis 
preest, ab omnibus episcopis,quibus preeest, debet 
constitui. Sin aliter presumptum fuerit, viribus 


46 jn mss. sepe Anicitus scribitur; in quibusdam Anicius, sic etiam recte. Hann. * in ms. nostro hoe 


loco Anicius, et in titulo. HARD. ** S. Leo ep. 32. Supra in 2 Anacl. e 
chiepiscopus ab omnibus. Ἡ S. Leo ep. 89, cap. 5. Cono. 11 Aurel. ϱ. 3. 


(45) Supposititiam censent viri eruditi. 
PATROL. Gn. V. 


pistola, 59? 66, distinot.: Αγ: 


WD 


1131 ANICETI PAPJE EPISTOLA AD GALLLE EPISC. 1133 


carere non dubium est, quia irrita erit ejus secus A apud hauc apostolicam sedem audiatur. « Qui ma- 


acta ordinatio. 53 Ipse autem archiepiscopus nihil 
de eorum causis, aut de aliis communibus, juxta 
statuta apostolorum, absque cunctorum illorum 
agat consilio ; neo illi, nisi quantum ad proprias, 
parochias pertinet, sine suo, quoniam : tali gaudet 
concordia Altissimus, et gloriatur in membris 
suis. 
II. 
De primatibus et metropolitanis. 

5s Nulli archiepiscopi primates vocentur,nisi illi 
qui primas tenent civitates, quarum episcopos apo- 
etoliet sucessores apostolorum regulariter ** pa- 
triarchas et primates esse constituerunt,nisi aliqua 
gens deinceps ad fidem convertatur,cui necesse sit, 
propter multitudinem eorum, primatem constitui. 
Reliqui vero, qui alias metropolitanas sedes ade- 
pti sunt, non primates, sed metropolitani nomi. 
nentur. 

III. 
Si metropolitonus sine consilio egerit vel si episco- 
pi eum suspectum habuerint. 

55 Sij autem aliquis metropolitaporum inflatus 
fuerit, et sine omnium comprovincialium presen- 
tia vel consilio episcoporum, aut eorum, aut alias 
causas,nisi eas tantum qui ad propriam suam pa- 
rochiam pertinent, agere ^,aut eos gravare volue- 
rit, sb omnibus districte corrigatur, ne talia dein- 
ceps presumere audeat. Si vero incorrigibilis eis- 
que inobediens apparuerit, ad hanc apostolicam 
sedem (cui omnia episcoporum judicia?! terminare 
precepta sunt) ejus contumacia referatur, ut vin- 
dicta de eo fiut,et ceteri timorem habeant.Si autem 
propter nimiam longinquitatem, aut temporis 
Incommoditatem, vel itineris asperitatem, grave 
ad hanc sedem ejuscausam deferre fuerit, tunc ad 
ejus primatem causa deferatur,et penes ipsum hu- 
jus sancte sedis auctoritate judicetur, 9 Similiter, 
si aliquis episcoporum proprium metropolitanum 
suspectum habuerit,apud primatem dioceseos, aut 


C 


jor est vestrum, secundum Doirinicam jussionem, 
sil vester minister 5*.»Et : «Quanto major es inom- 
nibus, humilia teipsum *. » Chariseimi, nolitein- 
ter vos contendere, neo queerataliquis major esse; 
ged, juxta apostolum, « diligite vos invicem, quia 
charitas ex Deo est : et omnis qui diligit fratrem, 
ex Deo natus est et cognoscit Deum. Qui non di- 
ligit,non novit Deum,quoniam Deus charitasesi !.» 
— e Pascite, inquit princeps apostolorum,qui in 
vobis est, gregem Dei, providentes non coacte, sed 
spontanee secundum Deum, neque turpis lucri 
gratia, sed voluntarie: neque ut dominantes in 
cleris, aed forma facti gregis ex animo. Et cum 
apparuerit Princeps pastorum, percipietis immarce- 
scibilem glorie coronam **- » Et juxta alium apo- 
etolum : « Fratres, memores estote verborum que 
predicta sunt ab apostolis Domini nostri Jesu 
Christi, qui dicebant vobis, quoniani in novissimo 
tempore venient illusores, secundum deeideria 
ambulantes impietatum. Hi sunt qui segregant 
sometipsos, animales, gpiritum non habentes. Vos 
autem, charissimi, superseedificantes vosmetipsos 
sanctissime vestre fidei,in Spiritu sancto orantes, 
ipsos vos in dilectione Dei servate, exspectantes 
misericordiam Domini nostri Jesu Christi in vitam 
eternam. Et hos quidem arguite judicatos, illos 
vero galvate,de igne rapientes, Aliis autem misere- 
mini in timore, odientes el eam, que carnalis est, 
maculatam unicam €. » 


IV. 
De tonsura clericorum et habitu. 


*' Prohibete, fratres, per univereas regionum 
vestrarum ecclesias, ut cleri, quilaicis et simpli- 
cibus, virlutis, honestatis, pudicitie et gravitatis 
exemplar esse debent, ac seipsos, tanquam signum 
purioris vitee,rudioribus ad imitationem prudenter 
exhibere, juxta Apostolum, comam non nutriant 
**(46), sed desuper caput (47) in modum sphere 


8? 9, q. 3: Archiepiscopus nihil. δν 99, distinct. : Nulli, archiepiscopi " Hadr. coll. c. 23. 559, q.3: 


Si autem aliquis. 


95 msg. ἰεπίατε . Hann. ?' Vigilius ep.2. Hadr. coll. 18, 26. *'* Mstth. xx. 26; 


Marc.x, 43. 9" Eccli. i, 20. 5! 1 Joan.iv, 7,8. 63] Petr. v. 2-4. 9** Jud. 17. 23. ** distinct. 23: 


Prohibete, fratres. * I Cor. x1, 1& 


(46) Juata Apostolum comam non nutriant. Hoc [) num episcopum, quo loco hec scribit : « Per oco. 


decreto Anicetus pontifex confirmat id quod aposto- 
lica traditione ac constitutione in Bcolesiam deri- 
vatum est,ut scilicet eorum capita in modum sphe- 
re tondeantur desuper, qui à communi hominum 
vita recedentes, excultius vite genus sectantur:ita 
Isidorus De divin. offic.Hujus ritus mentio est apud 
Dionysium De» ecclesiastica hierarchia, part. 11,cap. 
3. In &eclesia a primis saeculis usque huoc praedi- 
otum ritum frequentatum esseconstat non tantum 
ex Dionysio Areopagita supra allegato loco,ubi ait: 
« monachos tonderi solitos fuisse ; » sed etiam ex 
Epiphaniohsmres. 80, Augustino lib. De operibus 
monachorum,c&p. ultim.,ubi reprehendunt quos- 
dam mornachos, qui aliorum more tonderi nollent. 
Ex Ilieronymo in epistola quadam ad Augustinum 
quee est inter epistolas Augustini 20, ubi sic ait: 
« Evodium ut meo nomine salutes,precor coronam 
tuam.» Item ex Augustino epist. 147, ad Proculia- 


ronam nostram, nos adjurantvestri; per coronam 
vestram,vos adjurant nostri. » Ex concilio Cartha- 
ginensi 1v, canone 44, quod prohibet clericis co- 
mam et barbam alere.Ex concilio item Toletanoiv, 
quod cap. 40 juhet ut omnes clerici, detonso βᾳ- 
perius capite toto, inferius solam circuli coronam 
relinquant.Recto igitur hic Anicetus ait, secundum 
apostolos esse, comam non alere, sed caput de- 
misse tondere. Nam queeper universam Ecclesiam 
toto terrarum orbe recepta,ab apostolorum tempo- 
ribus usu frequentata leguntur,easecundum regu. 
jam 8. Augustini, epist. 118, ad Januarium, ab 
apostolis protecta et constituta esse recte credun- 
tur. Vide Baron. aan. 58, n, 112, et multis aliis 
sequentibus ; Bellarmin. lib. 11 De snonachis, cap, 
40 .Sev. BiN. 

(41) Desuper caput radant. Id est, demisse, ton- 
deant. Sic enim olim flebat, forflcibus seilicet, non 


SOTERIS ΡΑΡΑ EPISTOBJE. 


1134 


vadant (48) ; quia sicut discreti debentesse inconver- À terrestrium et infernorum, et omnis lingue confi- 


satione, ita et in. tonsura et omni habitu discreti 
debent apparere. Hec vobis,fratres, ut pelistis, cu- 
stodienda mittimus, et custodire precipimus, « ut 
in nomine Jesn omne genu flectatur, coelestium, 


** Philipp. 11, 10. 11. 


autem novacula, ut colligimus ex Clemente Ale- 
xandr. lib. i: Pedagogi, cap. 11, qui sio dicit: 
« Pili tondendi sunt, non novacula, sed tongorum 
forficibus. » Item ex Optato Milevitano lib. 1 Con- 
tra Parmenianum, ubi arguit Donatistas, quod ca- 
tholicis sacerdotibus per vim capita raserint: « Do- 
cete, inquit, ubi vobis mandatum sit radere capita 
sacerdotibus, cum e contrario tot sint exempla 
proposita fleri noa debere. » Ex Hieronymo in c. 
χιιν ΕχεΔ., ubi dicit sacerdotes non debere co- 
mam alere, nec tamen radi, sed ita tonderi, ut 
cutis tecta maneat. Denique ex Dionysio, Epiphanio, 
Athanasio, Palladio, Augustino, Isidoro, Beda, con- 
cilio Carthaginensi rv et Toletano iv, idem colligi- 
tur; cum apud omnes illos tonsure quidem, non 
autem rasure mentio fiat. Predicta igitur verba 
Aniceti pontificis modo illo quo supra, explicare, 
quam integram epistolam (quod facit Bellarm. De 
snonachiís, cap. 40), propterea in dubium vocare, 
convenientius est ac tutius. Vide Valent. tom. IV, 
disput. 9, quesst. 5, puncto 3, De annexis sacra- 
mento ordinis. Ip. 

(48) In modum sphaerae radant. ld est, corone vel 
circuli, quia Patres et conoilia dum predictis locis 
de tonsura clericorum aut monachorum loquuntur, 
eam communiter coronam nominant, propterea ni- 
mirum, quod tonsura corone figuram habeat. Cau- 
sam et rationem hujus tonsure clericalis gestate, 
alii aliam assignant. Prima est Dionysii, ut illa nu- 


67 mendax consulum nota. 


teatur quia Dominus Jesus Christus in gloria est Dei 
Patris*5, » cui honor et imperium per eterna secula. 

Data octavo Kalendas Junii, Gallicano et Ruffino 
viris clarissimis consulibus 61. 


datione capitis significetur vita aperta et pura cui 
ecclesiastici studere debent. Secunda est Bed, 
lib. v Historie ^nglic., ο. 22, ut s8pinea Christi 
corona, quam clerici maxime in memoria habere 
debent, representetur. Tertia est Isidori lib. De 
offic. cleric., Rabani lib. Ἡ De instilut.. cleric. cap: 
1, ut significetur regale esse Christi sacerdotium, 
cujus gubernatores tali corona redimitos esse opor- 
teat, vel etiam ut significetur ecclesiasticum ani- 
mum, qui est in homine sicut vertex in capite, de- 
bere esse nudatum a vitiis, spoliatum affectu su- 
perfluitatum, ac demum apertum et expeditum ad 
divinas inspirationes facile percipiendas. Valentía 
predictis locis. Sed et alia ab his diversa de cleri- 
corum tonsura adducitur 68188 8 Germano episco- 
po Constantinopolitano, his verbis: « Duplex co- 
rona circumposita capiti sacerdotis, capillorum 
significatione, imaginem refert venerandi capitis 
apostoli Petri: cui cum missus esset ad predica- 
tionem Domini et magistri, ei tonsa est ab bis qui 
ejus sermoni non credebant, ut illuderetur ab ipsis, 
eique Christus magister benedixit; et infamiam in 
honorem, illusionem in gloriam convertit, et po- 
suit super caput ejus coronam, » etc. Undeconslat 
eam, qua principi apostolorum derisionis et igno- 
minie causa illata est nota infamiem, totius Eccle- 
Bie honori cessisse Vide Baron., Bellarm., Valent, 
etc., allegatis locis. Ip. 








SOTER PAPA 


NOTITIA 


(Ex Libro pontificali Damasi pape, ap. Mawsi, Conctl., I, 687. — Vide Patrologiz Latinz t. CXX VII,col. 1240.) 


Soter natione Campanus, ex patre Concordio, de civitate Fundis, sedit annos 9, menses 7, dies 21. 


Fuit autem temporibus Veri et 


arci, a consulatu Rustici et Aquilini, usque ad Cethegum et Clarum. 


Hic constituit, ut nulla monacha pallam sacratam contingeret, nec incensum poneret in sancta ecclesia, 


Hie fecit ordinationes 3, per mensem Decembrem, pres 


yteros 18, diaconos 9, episcopos per diversa 


loca 11. Qui sepultus est in cemeterio Callisti, via Appia, x Kalendas Maias. Et cessavil episcopatus 


dies 11. 





SOTERIS PAPJ/E 
EPISTOLJE 


EPISTOLA PRIMA. 


AD CAMPANLE EPISCOPOS. 
De fide εἰ incarnatione D. N. J. C. 
Soter ** apostolice sedis archiepiscopus, Cam- 
panis omnibus, salutem in Domino. 
*$ in ms.Sother, et in gignendi casu Solheri. lTAnD. 


B  Gaudere vos oportet, fratres, quod, divina lar- 


giente gratia, familiares Domini vocamini, ejusque 
sacerdotii dignitate fungimini. Nuno autem rogo 
vo08, ut circa plebes vobis commissas laborare di- 
gnemini, et fructuosos manipulos Domino repor- 
tare nitamini. *? Paulus enim apostolus de fide it& 


** [thacius adv. Varimadum capp. 9 et 10. 


- 


1135 


SOTERIS PAPJE 


1130 


loquitur, dicens : « Quod ante promiserat per pro- A xit: « Loquor vobís, et non auditis. 8i autem ve- 


phetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui 
factus est ei ex semine David secundum carnem 79.» 
Item ipse ad Galatas : « Postquam autem venit ple- 
nitudo temporis, misit Deus Filium suum, ex mu- 
liere factum, et factum &ub lege ?!*. » Et ad Philip- 
penses : «In similitudinem hominum factus, et ha- 
bitu inventus ut homo ?*. » Et in psalmo xxx ?* : 
« [nfirmata est in paupertate virtus mea, et ossa 
mea conturbata eunt et super inimicos meos factus 
gum opprobrium. » Item, ibi ?*: Oblivioni datus 
sum, tanquam mortuus a corde. Factus sum 
tanquam vas perditum. » Et in Lxx ?*: « Tanquam 
prodigium factus sum multis, et tu adjutor 
fortis. » Et in rxxii 16: « Ut jumentum factus sum 
apud te, el ego semper tecum. » Et in rxxxvi " ; 
« Mater Sion dicet : Homo, et homo factus est in ea, 
et ipse fundavit eam Altissimus. » Et in rxxxvii **; 
« Factus eum eicut homo sine adjutorio inter mor- 
tuos liber. » Et in cvi Τὸ: « Et ego factus sum il- 
lis opprobrium, viderunt me, et moverunt capita 
gua. »Et in ci 39: « Vigilavi et factus sum sicut pas- 
ser solitarius in tecto. » Et in Evangelio : « Verbum 
caro factum est, et habitavit in nobig*!. » Filius igi- 
tursecundum carnem dicitur.Nam secundum div:ni- 
tatem, 8 Patre nusquam legitur factus,sed genitus. 
Dum enim Pater loquitur,Filius loquitur, etcum Fi- 
liue loquitur, Patrem in illo esse loquentem, docu- 
mentis coelestibus comprobatur, Paulo apostolo atte- 
stante,qui ait:«Multifarie,multisquemodis olim Deus 
locutus est patribus in prophetis, novissime autem 
locutus est nobis in Filio *3.» Et ut eumdem Filium, 
excepto Patris precepto, doceam íuisse locutum, 
ex Isaie prophete volumine proferimus documen- 
tum ; «Hac dicit Dominus: In illa diesciet populus 
meus, quoniam ego sum ipse, qui loquebar in ser- 
vis meis prophetis, evangelizans auditum pacis, et 
ecce adsum 9, » Item ibi: « Ego sum Dominus, 
qui loquor justitiam, et annuntio veritatem **. » 
Item ibi. « Ego cogitavi, et locutus suin, et ad- 
duxi, et creavi, et feci 5.» Et Apostolus: «Λα 
experimentum queritisejus,qui in meloquiturChri- 
stus 59, » Et in psal cxvii 8? : « Loquebar de testi- 
moniis tuis in conspectu regum, et non contunde- 
bar. » Et ipse Dominus in Evangelio ceco a se illu- 
minato dicit: « Et vidisti eum, et qui loquitur 


nerit alius, illum audietis ?*. » Et. iterum : « Hec 
locutus est Dominus in gazophylacio, docens in 
templo: et nemo apprehendit eum, quia nondum 
venerat hcra ejua **. » Ecce in his omnibus, que so- 
perius dicla sunt, non docetur Filius preeepto Pa- 
tris fuisse locutus, sed magis proprium exercuisse 
in loquendo sermonem. Isaías quoque propheta 
ait: « Hec dicit Dominus: Ego feci terram sensa 
meo, et hominem super eam : Ego solidavi celum 
manu mea, ego omnibus sideribus mandavi, vt 
lucerent in colo 59. » Item ibi : « Ego omne consi- 
lium meum statui, et omnia quecunque cogitavi, 
ego feci €. » Item ibi : « Sic dicit Dominus: Qui 
constituit colum et terram, et fecit eam, et fun- 
davit?! eam 07. » ltem ibi: « Ego primus, et ego 
in eternum : manus mea fundavit terram, dextera 
mea solidavit colum 95. » Et in Jeremia : « Ego feci 
terram in fortitudine mea magna, et in brachio meo 
excelso **. » Item ibi: «Dominus fecit terram in vir- 
tute sua magna, et erexit orbem terre in sapientis, 
et prudentia sua extendit coelum, et posuit sonum 
aque in colo *, » * Defendite, charissimi, rogo 
vos, contra malevolos homines inconcussum Eecle- 
sie s8lalum, ut vos Christi dextera defendat in 
evum. 

Data Nonis Maii, Rustico et Aquilino viris claris- 
simis consulibus *. 


EPISTOLA II. 
AD EPISCOPOS ITALIAE. 


C Ne femina sacra vasa. vel sacras pallas. continganl 


vel altaria íncendant 3. 


Dilectissimis fratribus per Italie provincias san 
clis constitutis episcopis, Soter papa. 

Divinis preceptis * et apostolicis monitis infor- 
mamur, ut pro omnium Ecclesiarum statu, impigto 
vigilemus affectu; ac si quid usquam reprehenesioni 
invenitur obnoxium,celeri sollicitudine ab ignoran- 
tie imperitia et presumptionis usurpatione revo- 
cemus. 

* Sacretas Deo feminas vel monachas, sacra 
vasa vel sacratas pallas penes vos contingere, et 
incensum circa altaria deferre, perlatutn est ad apo- 
Btolicam sedem ; qua& omnia reprehensione et vitu- 
perationeplena esse, nihil recte sapientium dubium 


tecum, ipse est *. » Et Samaritane mulieri ait; [) est. Quapropter hujus sancle sedis auctoritate, hec 


« Ego sum, qui loquor tecum 9?, » Et ad discipu- 
los : « Verba qu& ego locutus sum vobis, spiritus 
et vita sunt 50. » Et ad Patrem: « Ego ad te venio, 
et hec loquor in mundo ?!. » Et iterum Judeis di- 


T? Rom. 1, 2, 9. ?! Gal. iv, 4. 
7 4.6, 799 y.25. '$v.8. 
41. ** II Cor. xit, 3. 
* joan. x, 25. ** Joan. vin, 20. 
18. ?5 [sa. xLtvrn, 12. Ὁ Jer. xxvi, 5, 
poris nota an. 462 congruens. 


aut incensum circa altare deferreprzsumant. 
&4, Gel. ep. 10, c. 27. 


?* Philipp. i1, 7. 


73 vy, 11, 12. 
δι Joan. 1, 14. !* Hebr. 1, 1, 2. 99 Isa. ΠΠ, 6. 
V v. 46. 85 Joan. 1x, 37. δὺ Joan. iv, 26. 9 Joan. vr, 64. 

*! [ga xrv, 12. ?5 Isa, χινι, 10. 95 divisit, vel finivit. 
! Jer. x, 42, 13. 
* Ut. πιά sanctimoniulium sacra vasa sacrataque linteamina contingert 

5 S. Leo ep. 4. 


omnia vobis resecare funditus, quanto citius pote- 
ritis, censemug ; et ne pestis hec latius divulgetur 
per omnes provincias, abstergi citissime mande- 
mus. Ait enim Apostolus : « Despondi enim vos uni 


74 y, 13, 14. '5v.7. ᾖἸδ ν. οὐ. τν. 5. 
** [ga. Σιν, 10. *5 [sa, xLvi, 
?f Joan. xvii, 13. 
*7 [ga. XL, 


3 8. Leo ep. 25. quoque delirat tem 


3 Heec 


*23 dist. : Sacratas Deo feminas. Conc.Laod. 


1131 


EPISTOL.E. 


1138 


viro, virginem castam exhibere Christo 7. » 5 [lla A ipse Satanas transfiguret se in angelum lucis, si 


est enim virgo Ecclesla, sponsa unius viri Christi, 
qua nullo 8e patitur errore vel inhonesta reprehen- 
sione vitiari, ut per totum mundum una sit nobis 
uniue caste communionis integritas. * Unde con- 
gurgite, charissimi, cum Deo, et assistite, induentes 
arma spiritus adversus malignantes contra fidem 
ejus, et probetur spiritus sapienter, id est, verba il- 
lorum, si ex Deo sunt. Scriptum est enim in Jere- 
mia : « Probatorem dedi te in populo meo robu- 
stum, et scies, et probabis viam illorum 16, » Multum 
namque nobis necessaria est vigilantia tanti sacra- 
menti sapientis discretionis, que occulta tenebra- 
rum revelat, ad requisitionem hujuemodi rei et 
Scruütationem, quoniam latet quodammodo et abs- 
conditur, vixque comprehenditur dolosa exsistens 
malitia, pro eo quod sibi pietatem callide blandia- 
tur, ut valeat sorutantium mentem latere. Quod 
utique sciens beatus Apostolus, ait : « Nam hujus- 
modi pseudo-apostoli, operarii subdoli, transfigu- 
rant se in apostolos Christi. Sed non mirum, quando 


ministri ejus transfigurentur velut ministri justitie, 
quorum finis est secundum opera eorum 14,» Sed 
et Dominus ín hoc premuniens nos, ait : « Atten- 
dite a falsis prophetia, qui veniunt ad vos in vesti- 
mentís ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces 
À fructibus eorum cognoscetis eos !*. » Ergo in 
idipsum ex toto corde vestro referetis ante omnia 
super tali questione deprecationem, et dicetis cum 
David : « Revela oculos meos, οἱ considerabo mira- 
bilia de lege tua. Lucerna pedibus meis verbum 
tuum, et lumen semitis meis !*, » Quoniam, ut ait 
beatus Daniel propheta: « Sapientia et fortitudo 
ejus sunt. Dat sapientiam sapientihus, et scientiam 
inteliigentibus disciplinam. Ipee revelat profunda 
et abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux 
cum eo est. Quia sapientiam et fortitudinem dedisti 
mihi, et ostendisti mihi que rogavi te !*. » 

Data x Kalendae Junii, Cethego et Claro {5 viris 
clarissimis consulibus «8, 


Decreta Soteris pape, secundum Gratianum, qne non habentur in prioribus decretalibu$ 
epistolis. 


Juramenium malum quod incaute promittitur. non 
esl servandum. 

11 Si aliquid forte incautius nos Jurasse contige- 

rit, quod observatum in pejorem vergat exitum, il- 

lud salubri consilio mutandum noverimus, et magis 


instante necessitate perjurandum nobis, quam pro C 


facto juramento, in aliud crimen majus divertendum. 


Quisque sacrificans sacerdotem habeat, qui cepta 
sacramenta expleat, si necessitas ingruerit. 

15 Ut illud divini oraculi monentis singuli pre- 
caveant, quo scribitur: « Ve soli, quia cum ceci- 
derit, non habet sublevantem 1? ; » summopere ve- 
rendum est nobis atque cavendum, ne horis illis 
atque temporibus, quibus Deo psallitur vel sacrifi- 
catur, unicuique divinis singulariter of(ciis insi- 
stenti, perniciosa passio, vel quelibet corporis in- 
valetudo occurrat, que aut corpus subito subrui 
faciat, aut meniem alienatione vel terrore confun- 
dat. Pro hujusmodi ergo casibus precesventes, ne- 
cessarium duximus instituere, ut ubi temporis vel 
loci sive cleri copia suffragatur, habeat (quisquis 
ille) canens Deo et sacrificans, post se vicini sola- 
minis adjutorem, ut si aliquo casu ille, qui officia 
impleturus accedit, turbatus fuerit, vel ad terram 
elisus, a tergo semper habeat, qui ejus vicem ex- 


7 1I Cor. xi, 2. 
U ΤΙ Cor. zi, 13-15. 


$ S. Leo epist. 40. 
13 Matth. vir. 15, 16. 


Joannis. 
Toletano x1, cap. 14: HARD. 


? Martinusin sya. Lateranensi oonsult. 3. 
13 Pga). cxviir, 18, 105. 
et Clero. HAnp.  !* Aberrat quoque hic consulatus an. 170 affixus. 

esteri collectores. Sed eadem causa et questione citatur ex Bede h 
t$ De consecr. distinct. 1 : Ut illud, et 7. quest 1: Illud divin. — Quod verius est ος conoilie 
1* Recle. iv, 40. 39 Hactenus tantum apud Gratianum. 


sequatur intrepidus, et officium inceptum adim- 
pleat *?, Censuimus ergo convenire, ut cum a sa- 
cerdotibus missarum tempore sacra mysteria con- 
Becraptur, si egritudinis accidat quilibet eventus, 
quo captum nequeat expleri mysterium, sit libe- 
rum episcopo vel presbytero vel alii, ut. consecra- 
tionem expleat officii coepti. Non enim aliud ad 
supplementum initiatis mysteriis competit, quam 
aut incipientis aut subsequentis explenda benedi- 
otio sacerdotis: quia nec perfecta videri possunt, 
nisi perfectionis ordine ecompleantur; cum enim 
unum sumus omnes ia Christo, nihil contrarium 
diversitas format, ubi efficscia prosperitatis unitas 
fidei repressentat. Quod etiam consultum, ouncti 
ordinis clerici indictum velindultum esse sibi non 
ambigant, sed, ut premissum estin precedentibus, 
statim alii pro complemento succedant. Ne tamen 
quod nature languoris causa consulitur, in pre- 
sumptionis perniciem convertatur, nullus post 
cibum potumque, sive quodlibet minimum sum- 


D ptum, missas facere, nullusque absque patentis 


molestie proventu minister vel sacerdos, cum ca- 
perit, imperfecta officia presumat omnino relin- 
quere. Si quis heo temerarie presumpserit, ex- 
communicationis sententiam sustinebit. 


19 Jerem. vi, 27. 
14 Dan. 1, 2023. !5 in me. Cetigo 
51 22, q. & : Si aliquid. Ita etiam 
homilia ΔΑ, [n natali decoll. samcti 


1139 


Ut presbyter missam non cantet, nisi duobus 
praesentibus secum. 

31 Hoc quoque statutum est, ut nullus presbyte- 
Torum missarum solemnia celebrare presumal, 
nisi duobus presentibus, sibique respondentibus, 
et ipsetertius habeatur; quia,cum pluralliter ab eo 
dicitur : « Dominus vobiscum ; » et illud in secre- 
tis : « Orate pro me; » me aptissime convenit, ut et 
- ipsius respondestur salutationi. 


*! De consecr. distinct. 1 : Ho» quoque. — Quod est in concilio Moguntino cap. 43. Hano. 


ELEUTHERII PAPJE 


un 


Etiam in cama Domtsi sacram communionem 
debemus accipere. 

*! [n cene Domini a quibusdam perceptio euoha- 
ristie negligitur, que quoniam in eadem die ab 
omnibus fidelibus, exceptis iis, quibus pro gravibus 
criminibus inhibitum est, percipienda sit, ecclesia- 
slícus usus demonstrat, cum etiam poenitentes ea- 
dem die ad percipienda corporis et sanguinis Do- 
minici sacramenta reconcilientur. 


33 De consecr. 


distinct. 2: In cena Domini. — Quod est e concilio Cabillonensi secundo cap. &7, an. 813. Hanp. 








^j. ELEUTHERIUS PAPA 


NOTITIA 


(Ex Libro pontificali Damasi pape, ap. Mansi, Concil., 1, 693. — Vide Pafrologis Latine t. CXXVII, col. 1249) 


Eleutherius natione Grecus, ex patre Abundio, de oppido Nicopoli, sedit annos quindecim, menses 
tres, dies duos. Fuit autem temporibus Antonini Commodi, usque ad Paternum et Braduam. Hioc accepit 
epistolam a Lucio Britannico rege, ut Christianus efficeretur per ejus mandatum. Et hio constituit, ut 
nulla esca usualis, que tamen rationabilis et humana est, quam Deus creavit, a Christianis maxime tide- 
libue repudiaretur. ic fecit ordinationes tres per mensem Decembrem, presbyteros duodecim, diaconos 


octo, episcopos per diversa loca quindecim. Qui etiam sepultus est juxta corpus beali Petri, septimo 
Kalendas Junii. Et cessavit episcopatus dies quinque. 


ELEUTHERII PAPE 
EPISTOL/E 


(Ἀλκαι, Concil. ampl. collect., I, 695.) 
EPISTOLA PRIMA (49). 








B si» catholicos multipltcata sunt gaudia, oum mul- 


AD GALLOS. 
De accusatione clericorum, ac defensione (50). 


Eleutherius episcopus, universis Ecclesiis per 
Gallie provincias Demino militantibus, in Domino 
salutem. 

Magno 39 munere misericordie Dei totius Eccle- 


? S. Leo ep. 54. 


(49) Contio, Aug. Bar., aliisque viris eruditis adul- 
terina. 

50) Hec epistola responsoria est ad epistolam 
episcoporum ac mariyrum Viennensis etLugdunen- 
sis Ecclesie in carcere conscriptam. Cujus argu- 
mentum hoc est : (a) Alcibiades cum predictismar- 


tyribus numeratus, sicut ante, ila etiam in vinculis C 


exemplo Montanistarum, tres quadragesimas et ille. 
gitimas xerophagias observantium, vitamduriter et 
Busteredegebat, eoque multosalios fideles offendebat 
Consultus igitur hac de re Romanus pontifex, aliique 
aliarum ecclesiarum episcopi, Eleutherius respon- 
dit, ac xerophagias Montani velut illegitimas ac su- 
perstitiosas condemnat : utpote qui privatus homo 
non Paracletus sit, potestatem habens obligandi, ut 
intendebat, universam Ecclesiam ad nova jejunia, 
novas etiam jejuniorum leges observandas. Sev. ΒΙΝ. 


(a) Binium in pluribus errasse Blondellus erguit. 


tos populos ad Domiui servitium festinare coguo- 
vimus (51). 


I. 
De escis irrationabiliter non vilandis. 


Qua de re necessarium judicavimus vos in. 
8Struere, ut escas, quas vitare voa audivimus irre- 
Uonabiliter, non respuatie (52). Scitis, fratres, le- 


(51) Cum multos populos ad. Domini servitium [e- 
stinare cognovimus. Vide Baron. ann. 183, n. 4. Ip. 

(92) UL escas quas vitare vos audivimus, irralio- 
nabiliter, non respuatis. Sicut enim Marcionite, En- 
cratite et Manichei, de quibus est intelligendus 
Apostolus, I ad Timotheum, c. iv, ita etiam Pri 
scillianiste, Montani sectatores, a quibusdum cibis 
velut a malo principio conditis, abstinebant. Mon- 
tanus vero, preterquam quod privata auctoritate 
tres quadragesimas instituerit, quibus nonnisi ari- 
dis cibis vescendum esse docuerit, nova jejunia et 
novum jejunuandi modum instituit. Pontifex Eleu- 
therius hae de re consultus, illorum tanquam su- 
perstitiosam et blusphemam sententiam, hujus au- 
tem velut illeyitimam et irrationabilem condemnst, 
ut patet ex verbo irrationabiliter, et verbis sequen- 
tibus, erant, valde bona. Ip. 


1144 


EPISTOL.E. 


Mom MUTET ο φσυπαμαφισοφαμοσππασ παπα παπα αμ παπα 


1143 


gislatorem docuisse : « Omnia que creavit Deus, A tata !! sit pleniter. *! Nec litigantibus ?* judex prius 


erant valde bona **. » Et ipsa per se Veritas ait : 
« Non quod intrat in o8 coinquinat hominem, sed 
quod exit de ore **, » Unde constat non debere 
refutari escas communes, quas Deus ad cibos tri- 
buit fidelibus suis. Et in Actibus apostolorum de 
mundis escis legitur ita : « Postera autem die iter 
illis facientibus domesticis, et appropinquantibus 
civitati, ascendit Petrus in superiora, ut oraret 
cirea horam sextam. Et cum esuriret, voluit gu- 
siare. Parantibus autem eis, cecidit super eum 
menlis excessus, et vidit. ccelum apertum, et de- 
scendens vas quoddam, velut linteum magnum, 
quatuor initiis submitti de celo in terram, in quo 
erant omnia quadrupedia et serpentia terre, et 


eua velit sententia obviare, nisi quando ipsi, jam 
peractis omnibus, nihil habeant in quaestione quod 
proponant. Et tandiu actio ventiletur, quousque rei 
veritas inveniatur. Frequenter interrogare oportet, 
ne aliquid pretermissum forte remaneat, quod 
annecti conveniat. ?* Inducia enim non modice ad 
inquirendum dande sunt, 55 ne aliquid prepropere 
agi a quacunque parte videatur; quia per subre- 
ptionem multa proveniunt. Nihil tamen absque le- 
gitimo et idoneo accusatore fiat. Nam et Dominus 
poster Jesus Christus Judam ?* furem esse sciebat ; 
sed quia non est accusatus, ideo non est ejectus. 
Et quidquid inter apostolos egit, pro dignitate mi- 
nisterii ratum mansit. Nam si leges seculi accu- 


volatillia ccli.Et facta est vox ad eum : Surge,Pe- B satores requirunt, quanto magis ecclesiastica re- 


tre, occide et r:anduca. Ait autem Petrus : Absit, 
Domine,quia nunquam mandacavi omne commune 
et immundum ! Bt vox iterum secundo ad eum : 
Quod Deus puriflcavit,tu commune ne dixeris. Που 
autem factum est per ter. Et statim vas receptum 
est in colum 36. 


]I. 
De accusationibus episcoporum et clericorum. 


De accusationibus ergo clericorum,super quibus 
consulti sumus, quia omnes eorum accusationes 
difficile est ad sedem apostolicam deferre, finitiva 
episcoporum tantum judicia huc deferantur,ut hu- 
jus sancte sedis auctoritate finiantur,sicut ab ΔΡο- 
stolis eorumque succesaoribus,mullorum consensu 
episcoporum, jam definitum est. *! Nec in eorum 
ecclesiis alii aut preponantur, aut ordinentur, an- 
tequam hic eorum juste terminentur negotia. 
33 Quoniam quamvisliceat apud provinciales el me- 
tropolitanos atque primates eorum ventilare ac- 
cusaliones vel eriminationes, non tamen licet diffi- 
nire secus quam preedictum est. Reliquorum vero 
clericorum causas apud provinciales et metropoli- 
tanos ac primates, et ventilare et juste finire licet. 
3» Judicantem tamen oportet cuncta rimari 59 (53), 
et ordinem rerum plena iuquisitione discutere, in- 
lerrogandi ac proponendi, adjiciendique prebita 
patientia ab eo,ut ibi actioambarum partium limi- 


* Gen. 1, οἱ. ** Matth. xv, 11. 


apa ex Gratiano 3, q. 6 : Si quis clericus ; ex 
ARD. 
quest. 9 : Caveant judices. 


cod. Theod. et Aniani interpretationes. ** Exod. xxiu, 2. 5 Ibid., 1. 


(53) Judicantem tamen oportet. cuncta rimari. Ho- 
rum verborum argumento post Contium etiam Ba- 
ronius, hanc epistolam existimavit esse corruptam 
et adulleram, quod ea,qu:e de judiciis in ipsa scri- 
buntur, ex constitutione Constantini et interpreta- 
tione ad eam opposita, que in cod. Theod. lib. i1, 
De judiciis, exetat, superaddita, exscripta et huo 
translata videantur.(b) Sed cum eadem infra in epi- 
stola deoretali Julii pape ad orientales, cap 31, et 


(^) Errat hic quoque Binius, ut pluribus alii docent. 


16 Act. x, 9.10. 
Quamvis liceat. 99 30, q- 5, can. 30 : Judicantem oportet, ubi plura Ant. Contius. 
tit. 18, const. 1: *! limala. 3 Hadr. coll. 24. 3? Aniani interpretatio ad imp. Const. 
duci non modicz. — ** Felix Il,ep. 4, ο. 20; 2, δν : Nihil contra. ; | 

vone part. νι, c. 318; ab Eleutherio. et cap. 329 a Felice. 
38 Hadr. coll. 8. Anianus ad Novellam Valentiniani et Marciani neminem exhiberi, ete, 3, 
5 Gratianus, existimet. Hanp. " Gratianus, pertrahendum. Hamb. *' Vide 


gule. Docent enim terrestria et humana, que sint 
ecclesiastica atque celestia. 
III. 
Be accusationibus omnium comprovincialium. 

De acousationibus vero comprovincialibus ita 
legitur esse statutum *' : Si quis super quibuslibet 
criminibus quemlibet clericum pulsandum eredide- 
rit, in provincia, in qua consistit ille qui pulsatur, 
suas exerceat actiones, 35 nec estimet ?* eum alibi 
aut longius ad judicium protrahendum "^. Illi vero 
qui pulsatus fuerit, si judicem suspectum habuerit, 
liceat appellare. Cavesnt etiam judices Ecclesie, 
ne absente eo cujus causa ventilatur, sententiam 
proferant, quia irrita erit, imo etiam et causam in 
&ynodo pro facto dabunt. *! Prodiloris vero neo ca- 
Jumnia, neo vox audiatur. Nemo enim debitorem 
amplius potest cognoscere, quam ille, qui inju- 
riam ejusque sustinuit nequitiam.Oppressus nam- 
que ab omnibus in cunctis subveniatur causis. 
H»c omnia summopere sunt attendenda. Neo cri- 
minatio minorum, quanta magie episcoporum, fa- 
cile est recipienda, dicente Domino : « Non seque- 
ri& turbas ad faciendum malum "5, » Et alibi : « Non 
suscipias vocem mendacii **. » Et in Paralipome- 
non legitur : « Omnia corda scrutatur Dominus, et 
omnem cogitationem novit. Homo vero videt in. 
facie, Deus autem in corde **, » Et. alibi scriptum 
est: « Non potest humano condemnari examine, 


?! can. á . Sardicensis. * 3, q. 6 : 
"Plura Ant. € 50 Cod. Theod. lib. n, 
δὲ 3 


, ᾱ- ὃ : In- 
38 Ambrosiaeter in I Cor. v. ?!' ASixto 


& ] Paral. xxvii, 9. 


in canonibus Adriani cap. 26, verbis prope iisdem 
referatur, ideoque ipso cod. Theodosiano, qui post 
tempora Julii pape compilatus est,antiquiora sint ; 
manifesto constat hanc de judiciis constitutionem 
ab bleutherio Julium,(e) a Julio Theodosium adeo- 
que a pontificibus imperatorem ; non contra ab im 
peratore pontificem hanc aliasque similesconstitu- 
tiones mutuasse et accepisse. Et consequenter hac 
de causa non modo non velut spurium et illegiti« 


(e) Hanc priusa pontificescriptam probare oportebat. 


1143 


quem Deus suo reservavit judicio *. 
pondus,et circumstantia adversariorum nocumenta, 
per patientiam, fratres, comprimere satagite ;. 
« 8cientes quia subversi sunt hujusmodi, et delin- 
quunt proprio ore damnati **. » Quia qui fratres 
accusant vel infestant, non eos diligunt, sed ma- 
gis negligunt,et peccant, dicente Apostolo : « Dile- 
clio proximi malum non operatur *'. » Et. alibi : 
« Qui non diligit fratrem suum,quem videt, Deum 
quem non videt, quomodo polest diligere ** ? » 
Nos ** enim humiles corde, ad ea quae recta gunt, 
adjutore Domino, sapienter vinculo charitatis vo- 
biscum sumus constrioti, et religionem catholi- 
cam in omnibus fortiter defensantes, improbis 
probe resistere non negligimus. Unde dictum est : 


ELEUTHERII ΡΑΡΑ EPISTOL/JE. 


.“".. 


» Igitur omne À strum rege Britannie regnum. Vicarins vero Dei 


estis in regno juxta Prophetam regem : « Domini 
est terra et plenitudo ejus, orbis terrarum, et uni- 
versi qui habitant in eo * ; » et rursum juxta Pro- 
phetam regem : « Dilexisti justitiam, et odisti ini- 
quitatem ; propterea unxit te Deus, Deus tuus,oleo 
lrtitie pre consortibus tuis 5^; » et rursum juzla 
Prophetam regem : « Deus judicium tuum *, » 
etc. Non enim dixit judicium, neque justitiam Ce- 
garis. 


Filii enim regis gentes Christiane, et populi re- 
gni sunt, qui sub vestra protectione et pace in re- 
gno degunt, et consistunt juxta Evangelium: 
« Quemadmodum gallina congregat pullos sub alis 
55. » Gentes vero regni Britannie et populi regni 


: : 5 . . 
^ Negligere enim cum possis deturbare " pervet- p sunt ; quos divisos debetis in unum ad concordiam 


808, nihil aliud est quam fovere. Neo caret scru- 
pulo societatis occulte, qui manifesto facinoris 
desinit obviare. Hujus rei gratia universalis vobis 
& Christo Jesu (54) commissa est Ecolesia, ut pro 
omnibus laboretis, οἱ cunctis opem ferre non negli- 
gatis. « Frater autem fratrem adjuvans exaltabitur, 
et allidens dissipabitur €. » Quapropter relevate 
semper oppressos, corripite inquietos, ut zizania 
Dominicatn messem non possit sufífocare. 

Data v Idus Julii, Paterno ** et Bradua viris cla- 
rissimis consulibus 54, 


EPISTOLA II (55). 

RESCRIPTUM AD LUCIUM BRITANNLE REGEM. 
Quomodo gerere se debeat in regno Britannia. 
Petiistis a nobis leges Romanas et Cesaris vobis 

transmitti,quibus in regno Britannie uti voluistis. 
Leges Romanas et Cesarissemperreprobare possu- 
mus,legem Dei nequaquam.Suscepistis enim nuper 
miseratione divina in regno Britannis legem et fi- 
dem Christi. Habetis penes vos in regno utramque 
paginam ; ex illis Dei gratia per consilium regni 
vestri sume legem, et per illam Dei patientia ve- 


*5 Const. M. ad PP. Nicanos in col. Hadr. ο. 51 et 66 ex edit. Ant. Aug. ** Tit. 11, 41. 


10. *9 [Joan. iv, 20. 
suit. 2, anno 649. 5 Felix III, ep. 1. 
Lxxi, 1. *? Matth. xxi, 39. 59 Eccle. x, 16. 
mum partum Roeclesie respuendum,sed potius tan- 
quam matris germane fetum germanum plurimis 
posterorum pontificum scriptis quasi flliorum vulti- 

us simillimum, ab injuriis inimicorum vindica- 
tum obviis amplexibus esse acceptandum et foven- 
dum. Sev. Biw. 

(54) Hujus ret gralia universalis vobis a Christo 
Jesu. [d est dum heretici, quorum hoc tempore 
magnus numerus erat,universam Ecclesiam oppu- 
gnant,non modo episcopis,sed unicuique Christia- 
noejusdefendendecuraetstudium demandata sunt; 
omnibus enim nobis & Deo preceptum est, Eccle. 
cap. 1iv,ut pro veritate ac justitia usque ad mortem 
cerlemus. Nec ob eam causam confunditur ordo 


οὐ Psal], riv, 24. 


et pacem, et ad fidem, et ad legem Christi, et ad 
sanctam Ecclesiam congregare, revocare, fovere, 
manu tenere, protegere, tegere, et ab injuriosie et 
malitiosis et ab inimicis semper defendere. 


« Ve regno cujus rex puer est, et cujus princi- 
pes mane comedunt 5. » Non vooo regem, propter 
parvam et minimam etatem,sed propter stultitiam 
et iniquitatem et insanitatem, juxta Prophetam re- 
gem : « Viri sanguinum, et dolosi non dimidia- 
bunt dies suos *^, » etc. Per comestionem intelli- 
gimus gulam, per gulam luxuriam, per luxuriam 
omnia turpia, et perversa, et mala, juxta Salomo- 
nem regem :« In malevolam animam non intro- 
ibit sapientia,nec habitabit in corpore subdito pec- 


C catis 61, » 


Rex dicitur a regendo, non a regno. Rex eris, 
dum bene regis ; quod nisi feceris, nomen regis 
non in te constabit, et nomen regis perdes : quod 
absit ! Det vobis omnipotens Deus regnum Britan- 
nie sic regere, ut possis cum eo regnare in eter- 
num, cujus vicarius estis in regno predicto. 


" Rom. ΧΙ, 


4 Victor.ep. Carthag. ad Theodorum papam, Con. Later. sub 8. Martino con- 
| & perturbare. 
Eleuth. Coss. Triarius Maternus et Aurelius Bradua. 


97? Prov. xvii, 9. 
55 Psal. xxr 4. 
6! Sap. 1, 4. 


5 Materno. ** Anno 183, 
95 Psal. xtv, 8. 5? Psal. 


hierarchicus & Christo in Ecclesia institutus. Nam 
sicut quodlibet membrum corporis suo munere fun- 
gens pro toto corpore laborare dicitur, adeo ut hac 
ex parte totius corporis,non partis tantum cura abs- 
que capitis injuria illi commissa merito dici possit; 
eadem ratione dixit Eleutherius pontifex, omnibus 
et singulis membris jure meritoque universalis Ec- 
clesie curam commiesam.Novanteszergo hunc lo- 
cum male intelligentes, ante victoriam triumphum 
canunt. Vide Turrianum, cap. 9, lib. 11, Pro epist. 
pontif. Ip. 

(99) Produxit Usserius De Britan. Eccles. primor. 
cap. 6, sed spuriam judicat Coustant. in append.ad 
tom. I Epist. Rom. pont. pag. 22. 














s. MELITO 
SARDIUM IN ASIA EPISCOPUS 


NOTITIA ET FRAGMENTA 


(Carolus Christianus Wooc, De Medilone, Sardium in Ásia episcopo ; Dissertatio I, De vita et meritis S. : Melito- 
nis Lipsie 1744 ; Dissertatio II, Descriptis S. Melitonis,cum fragmentis eorumdem, Lipsiae 1751 ,in-4*). 


I 
DE 8. MELITIONIS VITA ET MERITIS. 


Institulum. 


Inter precipua saculi post Christum natum secundi Ecclesie ornamenta haud ultimum locum meretur 
sanctus Melito, Sardium in Asia episcopus, vir vile sanotitate, preclara eruditione, mascula Christiane 
religionis defensione, aliisque in Ecclesiam meritis longe celebratissimus ; utpote quem Greci Latinique 
Patres, primi, medii, postremi, amice conspirantes,et pia quadam veluti emulatione laudibus extulerunt, 
posteritatique venerabilem reddiderunt. Cogitans itaque quodnam potissimum argumentum hoc melete- 
mate tractandum deligerem, cum inter alia et menti me:e sese offerret Melito, de eo etiam exponere non 
multum heeitavi, sed eo citius inii consilium, tum quod magna utique viri hujus in rem Christianam 
merita esse cognoscebam, a nemine, quantum sciam ego, peculiari schediasmate enarrata ; tum quod sio 
occasio mihi efflorescit anecdotorum nonnullorum, quorum in itinere meo condus fui, promum nunc 
agendi,atque beati hujus Patris fragmenta quedam in lucem protrahendi, in que volvens preestantissimos 
Bodleians potissimum bibliothece codices forte incidi. Opere hinc pretium me facturum oredo, si omnia 
que de Melitonis vita, scriptis et meritis reperire datum fuit, in unum congessero. Ut autem ordine per- 
Ííractentur omnia, de nomine, patria, genere et elate ejus, qua claruit, quedam primo statim loco in me- 
dium proferam ; deinde de ejus ingenio, eruditione, castimonia, aliisque virtutibus, itemquo de ejus, 
quo divinitus exornatus fuit prophetie dono agam.Porro desedata per ejus apologiam sub Marco Aurelio 
et Lucio Vero imperatoribus Christianorum vexatione, de Ecclesie Laodicene reddita pace, deitineribus 
variis, ejusque cirea Canonem, Veteris potissimum Testamenti, cura, uno verbo de ejus in Ecclesiam 
meritis largus dicendorum campus sese mihi offert. Longus scriptorum 8 Melitone exaratorum catalogus, 
quem Hieronymus, Eusebius, Rufinus, Nicephorus exhibuerunt, nostram quoque merebitur diligentiam. 
In primis autem in colligendisviri hujus sanctissimi fragmentis sedulus ero,quorum etiam quadam haocte- 
nus typis nondum exscripta adjiciam. Tandemque de heeresi, quee ab eo nomen, ut in vulgus creditur,sor- 
tita est, dicam, eumque ex hereticorum indice eximere allaborabo. Ut in pauca me contraham, ad tria 
haec capita omrem tractationem revocabo : Primum Melilonis vitam meritaque enarrabit.In altero scripta 
ejus recensebuntur atque fragmentorum hinc inde exatantium diligens instituetur spicilegium.Tandemque 
ultimo Joco de Melitonianorum heresi agetur. Cum sub manibus et preter spem creverit elaboratio, ne 
lecturis nimis longa tractatio nauseam moveat, moleque sua laborare videatur dissertatio nostra, per- 
currendum campum in stadia diepescere liceat, et hac vice de Melitonis tantummodo vita exponere, 
eumque αἱ apprime doctum, virtutibus unum omnium 8ui temporis maxime florentein, et de Ecclesia 
Dei egregie merentem sistere; reliqua autem alii propediem insecuture dissertationi reservare. Benevo- 
lum autem Lectorem majorem in modum rogo atque obtestor, ut conaminibus meis faveat, tenuemque 
huncce laborem sequi bonique consulat. 


8 I. De Melitonis nomine observatio. 


Circa ipsum Melitonis noraen statim in limine traetationis nostre nonnulla erunt adnotanda el obser- 
vatio quedam grammatica premittenda erit, que, utut levis momenti res multis videri possit, silentio 
temen vel ideo nen pretereunda mihi videtur, quod, oum a quibusdam fuerit neglecta, errorem peperit 
in quem eruditorum nonnulli sese induci passi fuerunt, et qui confusionis multarumque tricarum parens 


1141 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 4118 


facile exsistere potest. Scilicet in Latine reddendo nostri confessoris nomine, quod origine Graecum est 
el Μελίτον audit, diverse diversorum inveniuntur sententie. Aliis enim Melitus, aliis Miletur. vel Mileio, 
aliis Meliton, aliis denique Melito effertur. Queritur itaque quaenam formatio alteri sit preferenda, et 
qua potissin.um terminatione nomen istud Latine veniat? Facilis admodum ad hanc questionem erit re- 
eponsio, dummodo et hic communem grammaticorum pharum sequi, neo ab analogia, seu similitudine 
aliarum vocum recedere velimus. Omnia autem nomina propria in syllabam «wv apud Grecos desinentia, 
Latine in το finire analogia docet: sic v. c. Πλάτων, Πλούτων Latine non dicuntur Platon aut Plutus, sed 
potius Plato, Pluto ; hinc clarum quoque esse arbitror, Μελίτων Latine esse Melíto. Recte itaque ab Hal- 
loixio (1) erroris arguuntur Petrus Equilinuset Philippus Bergomensis, quorum ille nostrum Melilum, 
hic vero eumdem Miletum, vel Miletonen vocavit. Hinc notandus quoque Philippus Labbeus (2). cui per- 
inde est, sive Melitonis, sive Mileti nomine noster salutetur. Negare tamen non possum hunc errorem 
multis jamjam retro seculis erratum, Melitonem que Latine Miletum quoque fuisse appellatum.Sic enim 
in codice antiquo satis, optimmque note, qui Parisiis in collegio Societatis Jesu Claromontano asserva- 
tur, quique Melitonis librum, Clavim dictum, continet, anterioris folii suprema parte hac leguntur,eadem 
qua codex integer manu exarata : Miletus, Asianus episcopus, hunc librum edidit, quem et congruo nomine 
Clavim appellavit. Ut ituque Labbeus, si quidem errori antiquitas patrocinium afferre potest, excusandus 
quodammodo sit, quod nostrum quoque Miletum vocaverit. 


$ II. Varii hoc nomine clart. 


É Non infrequens autem Melitonis in rerum gestarum monumentis est nomen,neo noster unice memorie 
posteritatique illud tradidit, sed in sacria eque ac profanis annalibus occurrunt et alii eodem, vel haud 
multum diverso nomine clari. Philippus Ferrarius (3), ordinis Servitarum generalis, vir omni eruditionis 
genere instructissimus, et de sanctorum potissimum Vitis, quorum nomina in Martyrologium Romanum 
non fuerunt relata, egregie meritus, Melitonis cujusdam Sulcitani, in Sardinia episcopi, tnentionem facit, 
asseritque se ex tabulis el monumentis Ecclesis Sulcitanse habere testimonium hujusmodi Melitonis: 
Sulci, seu Sulchi (&) in Sardinia episcopi et martyris, eumque primum hujus sedis presidem statuit, et 
Bonifacii, Calaritani episcopi discipulum. Cl. J. A. Fabrioius (5), quid enim hunc latere potuit? 
hujus quoque meminit, atque ad Hieronymi locum, ubi de nostro Melitone agitur, diligenter adnotavil, 
eum cum Sulcilano minime esse confundendum. In 4ctís Sanctorum (6), que multis voluminibus Antwer- 
pie singulari J. Bollandi, Henschenii, Papebroohii aliorumque oura inde ab anno 4613 prodierunt et 
&adhuo prodeunt, de Sulcitani hujus vita quedam memorisz mandantur. Ecclesia Laodicena ejusdem no- 
minis etiam episcopum habuit, cujus passio sancti Joannis evangeliste celebratur, qua Oxonise inter 
codices, quos indelebilis memorie vir Thomas Bodleus bibliothece publice legavit, manuscripta exstat 
(1), et quam J. Maria Florentinius (8),et exeo modo memoratus Fabricius (9) typis exseribendam curarunt, 
ast nescio ex quo codice, id tantum non ignoro, Beato Joanni Ernesto Grabio consilium fuisse denuo 
illam,si supervixisset, ex codice Anglicano edendi. Ita enim me docuerunt viri hujus optimi schede, post 
mortem ejus inter cimelia bibliothecse Bodleiane, ceu inter sidera relate, ibique diligenter asservatz, 
quas non sine insigni emolumento volutare clarissimorum custodum humanitas mihi concessit. De hoc 
Melitone Laodiceno, videnda utique sunt ea que incomparabilis Fabricius (10) passim de eo annotavit. 
Inter quadraginta martyres Sebaste in Armenia sub persecutione Licinii A. C. 320, frigore enecatos, de 
quibus Basilii Magni, Gregorii Nyeseni, Ephrem Syri, Gaudentii Brixiensis aliorumque insignes exstent 
orationes, celebratur et Melitonis nomine unus, quartus a principio, prout ex Bollandianis inter se collatis 


(1) In lilustrium Ecclesiz Orientalis scriptorum, A dinensis, quam Sam. Patrick, 1731, curavit. 
5 


qui sanctitate juxla et eruditione sgc. n floruerunt 
Vitis et documentis, fol. 838. 

(2) Qui in Nova Bibliotheca mss. librorum, eive 
specimine antiquarum lectionum Latinarum et Gre- 
carum in iv partes tributarum, Parisiis 10653, 4e, 
parte secunda, in qua biblica et theologica conti- 
nentur, pag. 24, ita : Clavis sacrg Scripturz,Mileto 
seu Melitone, Asiano, ut volunt, episcopo auctore. 

(3) In Catalogo generali sanctorum, qui non sunt 
in Martyrologio Romano, Venetiis anno 1525, in 
Qu. ad Kalend. Aprilis. 

(4) Urbs Sardinie notissima, cujus apud veteres 
frequens occurrit mentio. Miror Frid. &panhemium 
in Geographia sua sacra et ecclesiastica nullam ejus 
mentionem injecisse, cum tamen fuerit sedes epi- 
8Scopalis. Confer., si placet, Cellarii Geographiam 
antiq. p. 51,editionis,que mihi ad manus est, Lon. 


fol μα Bibliotheca scriptorum ecclesiasticorum, 
ol. 93. 

(6) Mensis April. tom. I, fol. 11. 

(7) Vide Catalogoslibrorum manuscriptorum An. 
lie et Hiberniein unum coliectos et a Th. Hyde, 
ibliothece Bodleiane protobibliothecario, Oxonie 

1697, e theatro Sheldoniauo duobus voluminibusin 
fol. editos, tom. I, P . 125, codice 2432, Bodlei. 
F. 7. 4. 32, pag. 191, b, sq. Ejusdem fragmenta 
quadam in Caten. Patrum inveniuntur. Vide Mont- 
laucon. Biblioth. Bibliothecarum p. 44, 142. 

ο) Ad Martyrologium vetus S. Hieronymi, pag. 
1 


9) In codice apocrypho N. T. parte πι, pag. 604. 

10) Citato lib. parte ir, pag. 789, 790, et in Bi- 
bliotheca Gr&ca lib. v, cap. 4, seot. 2, $ 24, vol. V, 
pag. 185. 


1149 NOTITIA. — I. DE VITA 6. MELITIONIS. 1150 


catalogis eorum nomina retulit Theodoricus Ruinartus (11). Hic martyrii hujus actia ita testantibus, eo 
in primis nomine pre reliquis memoriam meruit,quod eum mater sua,timens ne in cruciatibus deficeret, 
virili animo cohortala est hunc in modum :« Fili, modicum sustine, ecce Cbristus ad januam siat adju- 
vans te. Perfice cum tuis contubernalibus iter beatum ne unus desis illorum choro! » Et cum sevitig 
ministri reliquorum jam mortuorum corpora plaustris imposita ad comburendum deportarent,huno vero 
Melitonem prope exanimem relinquerent, mater ejus currum quanta poterat celeritate prosecuta, filium 
humeris suis gestatum in currum injecit ipsa, ut, quorum fuerat particeps pone, eorum et socius essel 
glorie, neo reliquis serius martyrii corona a Domino exornaretur. Celeberrimua Nicolaus Lloydius (42), 
collegii Wadhami in academia Oxoniensi socius, Melitonis cujusdam meminit,qui de familiis Athenien- 
sium commentarium fecit, a Valerio Harpocratione (13), rhetore Alexandrino, commemoratum, ast fru- 
Bira abs me apud Fabricium in Bibliotheca Graeca, et ap. G. I. Vossium in opere Fe histericis Grecis 
quaesitum. Arte quoque medica olim clarum fuisse quemdam Melitonem me non nescire facil ὁ πάνυ, 
Beatus J. Α. Fabricius (14), qui in veterum medicorum, quem magna industrta elaboravit, Elencho suo, 
hujus quoque nomen retulit, eumque Galeno (15), communi medicorum parenti, laudibus fuisse comme- 
moratum observavit. Inter Socratis porro accusatores Melitus nomine unusfuit, Xenophonte (16),Diogen. 
Laertio (17), Tatiano (18), aliisque ita testantibus. Orator hic exstitit atque poeta ; comediarum eque ae 
tragoediarum conditor, accusato tamen Socrate quam scriptis suis notior. Frigido enim atque perplexo 
dicendi genere laboravit. Hino Aristophanes (19), τὸ φλαττοθραττοφλαττόθρατ comici cujusdam perstrin- 
gens, ex Meliti obliquis modis illud desumptum putat : 
Οὗτος δ᾽ ἀπὸ πάντων μὲν φέρει πορνιδίων 
Σχολιὸν (20) Μελίτου. 

«S ed hic &b omnibus meretriculis sumpsit modos obliquos Meliti. » Suide (21) hino atque Biseto (22) 
ut alios jam taceam, ψυχρὸς ἐν τῇ ποιήσει vocari suevit. Meletios quamplurimos rerum in Ecclesia Dei, 
gestarum monumenta celebrant; lectoris autem patientia abuterer, 8i eosomnes viritim enumerare vel- 
lem. Patiatur itaque potius se ad prestapntissimum Fabricium (23) ablegari, qui, ut in aliis omne semper 
punctum fert, ita et hac in re πολλῶν ἀντάξιος ἄλλων conferri meretur.Hoo saltem vel tribus adhucverbis 
addereliceat, Homerum carmine 8uo Melitidem quemdam nobilitasse,cujus stultitia in proverbium abiit : 
« Melitide stultior (24). » 


(11) In Aclis primorum martyrum sinceris. et sele- A 


clis p. 521, edit. secunde, quae Amstel. 1713 in fol. 
prodiit. Ubi contra Henr.Dodwellum multis dispu- 
tat, qui in Dissertationum suarum Cyprianicarum 
11, qu& de paucitate martyrum agit, 994, pag, 540, 
post aliquot de Licinii persecutione premissa, hec 
subjungit : « Caveant itaque fabulatores, ne quos 
alios sub Licinio martyres faciant,preterquam epi- 
&copos. » Eorumdem martyrum memoria in veteri 
Martyrologio Romano, et in Adone ad 11 Martii,in 
aliis autem ad 9 ejusdem mensis adnotata est. 

(12) Qui Caroli Stephani Dictionarium historicum, 
opus admodum utile et apprime necessarium, sub 
inoudem revocavit, innumerisque locis ita auxit,ct 
emaculavit, utl novus ac plane alius videri possit 
liber. In. Dictionario historico: geographico-poetico, 
quod in forma majori Londini prodiit an. 1686, 
parte prima, voce Melito. 

(13) Vixit circa annum 360, atqueex optimis au- 


(20) Σχολιόν erat carmen quoddam convivale, 
quod gesta fortium virorum complectebatur, atque 
8 primo cani coptum, non a secundo, sed ultro 
oitroque ordine tortuoso excipiebatur: 8 σκολιός 
obliquus, tortuosus. Confer Scholta ad Aristophanis 
cit. loc, Σκολιά, οὕτω δὲ λέγεται, διὰ τὸ μὴ κατ 
εὐθὺ µέλπεσθαι, ἀλλὰ σχολιῶς. EUSTATHIUS. 

(24) In Lexico, vocibus Μέλιτος οἱ Σχολιά. 

(22) In Scholtis ad Aristoph. Προείρηται ὅτι tpa. 
γικὸς ποιητὴς 6 Μέλιτος, Οὗτος δὲ ἐστιν ὁ Σωκράτη 
γραφάµενος χωμῳδεῖται δὲ xal ὡς ψυχρὸς ἐν τῇ 
Tot GEL καὶ ὡς πονηρὸς τὸν τρόπον, 

(23) Qui preter Meletium Meletinum alios decem 
commemorat in Biblioth. Gr. lib. v, cap. 24, vol. 
VIII, pag. 403 et &qq. Preter hos undecim a Fabri- 
cio l. c. laudatos, recentiores adhuc nonnulli com- 
memorantur a Demetrio Procopio, Macedone Mo- 
schopolita in Succinela eruditorum Graecorum supe- 
rioris et prasenlis seculi recensione, quam anno 


ctoribus consarcinavit Lexicon Grecum in decem B hujus evi vicesimo conscripsit, atque Bucuresto 


oratores, 8 Manutio, Valesio, Mausaaco, Gronovio 
editum. De Melitone mentio fit voce Κάθοετὸς. 

(14) In Bibliotheca Grzva lib. νι, cap. 9, $ 4, vol. 
XII, p. 329. 

(15) In Medicamentis κατὰ γένη, lib. νι et vit, ci- 
tante Fabricio. 

(46) In. Σωκράτους ἁἀπολογίᾳ πρὸς τοὺς Διχα- 
στάς, $11 οἱ 12, pag. 273, tomi IV Operum, que 
Oxonie etheatro Sheldoniano V voluminibus in-8, 
prodierunt Grece et Latine cura Eduardi Welsii. 

(17) De Vitis, dogmatibus et apophthegmatibus 
elarorum philosophorum lib, 1, p. 113, edit.quam 
Ilenr. Stephanus 1583, in-8, cum notis Isaaci Ca- 
gauboni curavit. 

(18) In Oratione ad. Graxcos, 8 5, pag. 12, edit. 

restanlissime Oxoniensis, in theatro Sheld.4:00, 
in-8. Studio Willhelmi Worth, A. M. concinnate. 

(10) In Βατράχοις act. v, scen. 2, pag. 168, od. 
Kusters. Amstel. 4710, fol. 


transmisitubiqueterrarum celebratissimo Fabricio, 
qui eam quoque in Biblictheca sua Gr. vol. XI, p. 
710,et seqq. cum versione Latina edidit. Hos inter et 
Meletium Pigam, et Syrigum inveni, quorum vi- 
tas ex instituto ante Procopium quoque dedit Eu- 
seb. Renaudotius in Observationibusad Gennadiíiet 
aliorum recentiorum Grecorum De sacramento 
cucharistis homilias, Parisiis 1700, pag. 91 et 
151. 
(24) Hic jam eversa Troja, Priamo auxilium la- 
turus venisse legituz, ut meminit Eustathius deoi- 
mum Odyssez librum enarrans. Numerare supra 
quinque non potuisse porro dicitur, ductaque uxo- 
re, novam nuptam non atiigisse, veritus ne ipsum 
illa accusaret apud matrem. Aristophanes in Βάτρα- 
χοις act. iv, 80. 1, inter fatuoe eum numeravit , 
quod et & Luciano, Suida, Apuleio, plurimisque co- 
micis factum fuisse observavit Desider. Erasmus in 


rum 6 in stupidos, p. m. 1023., Hec 


S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 
S III. Scriptores de Melitone conferendi. 


1191 1183 


Hi, quotquot nominavi, omnes nominum quadam inter se affinitate tenentur. Ast dummodo a nostro 
sedulo secernantur, nihil negotii amplius mihi facessent, de Melitone unice acturo, qui superaddito co- 
gnomine Asiani et Sardensis, vel Rectius Sardiani ab hisce omnibus divereus esse atque distingui solet. 
Hujus nomen celebrandi, memoriamque conservandi studio haud pauci veterum fuerunt incensi ; et ut 
statim paleat, quantum aui seculi lumen exstiterit, liceat hic saltem nominare scriptores antiquos, quos 
gui suarumque virtutum eximiarum nactus est laudatores. Ex illa ipsa, qua vixit etate, nobilissimorum 
scriptorum deprehendi trigam, qui ejus fecernnt mentionem. Polycratem (25) scilicet, Ephesi episcopum 
et totius Asie primatem, qui in sua ad Victorem Romanum epistola synodica, Melitonis meminit, ejus- 
que honorificentissimam memoriam injecit, Clementem porro Alexandrinum (260), atque Tertullia 
num (27). Seculo sequente Origenes Melitonis nostri mentionem fecit, ejusque nonnulla ἀορωιαία, si 
Theodoreto (28) fides est habenda, retulit Ecclesias orthodoxe suspecta.Seculo quarto omnium optime de 
Melitonis nomine meruit Eusebius (29) Caesariensis in Palestina episcopus, qui non modo crebram lau- 
dibusque semper plenam ejus injecit mentionem, sed et ejusdem auro quovis chariora fragmenta que- 
dam nobis conservavit auctor hac in re plane classicus atque cum ejus interprete Ruífino (30) atque 
continuatore Hieronymo (31) pre reliquis evolvendus. Eodem | adhuc evo commemoratur quoque 
Augustino (32), et Chronici Alexandrini auctori ignoto (33), cujus tamen etatem in hoc sseulum 
mihi referre liceat, auctoritate Caroli du Fresne (34) maxime commoto. Neo Gennadius Massiliensis 
(35), qui szxc. νο floruit, nec Anastasius Sinaita (36), insequenli seculo clarus, neo Venerabilis Beda 


proverbia : Μωρότερος Μελιτίδου Μελιτίδην fj, Κό- A brica usque ad a. C. 226, contexuit, continuavit, 


ῥοιθον οἴει µε πρὸς θεῶν; « Melitidem aut Corebum 
me putas per deos ? » 

(25) De eo vide Eusebium Histor. ecclesiast. lib. 
v, cap. 22, p. 2423, edit. Cantabrigiensis, quam 
Guil. Reading 1720 curavit. Claruit circa annum 
196 et inter episcopos sui temporis ob doctrinam 
et gravitatem, celeberrimus habebatur. Occasione 
controversie Paschalis inter Ecclesiam Occidenta- 
lem et Orientalem tunc agitate,synodum episcopo- 
rum Asianoru:n convocavit, quorum etiam nomine, 
etate multum jam provectua,luculentissimam scri - 
psit epistolam aed Victorem et ad Romane urbis 
Ecclesiam, cujus aureum fragmenturn nobis serva- 
vit Euseb. H. &. lib. v, cap. 24, pag. 241. 

(26) Hic in libro deperdito, quem de Paschate 
conscripsit, operis cujusdam Melitonis de eodem 
argumento elaborati meminisse dicitur Eusebio H. 
B. lib. 1v, cap. 26, pag. 183. 


(27) In septem quos pro Montano adversus Eccle- Β Daniel. 


siam acripsitlibris,quiquidem etatem nostram non 
tulerant. Fragmentum autem et de Melitone hono- 
rificum judicium ex iis nobis servavit suoque Ca- 
lalogo scriptorum ecclesiasticorum inseruit Hiero- 


nymus. 

8] Questione 20 in Genesin, tom. I Opp., pag. 
21, edit. prestantissime, quam superioris sec.an- 
no 42 Parisiis quatuor volum. in fol. dedit Jac. 
Sirmundus, Frontonis Duc:i adjutus laboribus,ubi 
Origenis adducit verba,quibus Melitonem iis accen- 
Bet, qui imaginem. Dei in corpore hominum consi- 
slere affirmabant,aitque eum Commentarium reli- 
quisse Hspi τοῦ ἑνσώματον εἴναι τὸν θεὸν, de eo, 
quod Deus sit corporeus µέλη γὰρ θεοῦ ὀνομαζό- 
μενα εὐοίσκοντες, x, v. A., membra enim Det appel- 
lata cum. inveniunt, etc. De quo pluribus infra 


agam. 

B 29) In Chronico lib. posteriore ad Olympiadem 
ccxxxvri, p. 169, edit. Scaliger, Amst. 1058, pari- 
ter ac in Hist. eccles. lib. tv, eap. 13, 21 et 206; 
lib. v, cap. 24 οἱ 28. Preter duo Melitonis fragmen- 
ta, alterum ex Apología, alterum ex ejus libro De 
paschate, exhibuit quoque scriptorum ab eo con- 
gignatorum exactum catalogum. 

(20) Qui decem Historizm ecclesiastice libros in 
Latinam linguam transtulit libere, additis detra- 
ctis multis, dimidio libri octavi omisso,decimo vix 
tacto, ut adeo ex x Eusebii libris novem fecerit, 

uibus duos de suo adjecit. Evolvendus iisdem ao 

usebius locis. 

(31) Hic Chronicon, quod Eusebius & mundi fa- 


Melitonisque vitam, laudes et scriptorum catalo- 
um dedit in libro De illustribus Ecclesize scriptori- 
us, sive Catalogo scriptorum ecclesiasticorum, qui 

Operum ejus tomo V, parte t1, exstat fol. 110, edi- 

tionis Benedictinorum, que Martianei cura Pari- 

siis, 1703, seq. V volum. lucem vidit, et &pud Fa- 

bricium in Bibliotheca ecclesiastica, fol. 93. 

(32) De haeresibus cap. 76. Ast heresim hanc be- 
nigne interprelatur atque excusat, ibid., cap. 86 et 
alibi quoque, De Genesi ad litteram, lib. x, cap. 


(33) Ad Olympiadis ccxxxvi annum secundum, 
indictionem tertiam, pag. 258 edit. Parisine: etin 
Corpore scriptorum historie  Bysanlinz, editionis 
Veneti tomo IlI, pag. 206. Hoc opus, quod obiter 
hic monere liceat, diversimode citatur; primum 
Fasiorum Siculorum nomine, deinde Chronice tem- 

orum epitomes titulo insigniebatur, Leunclavio et 
apebrochio Annalium Constantinopolitano- 
rum nomine venit; Matth. Raderus, 8. I. lemmate 
Chronici Alexandrini istud edidit. In Corpore Bi- 
zantino autem hoc frontispicio exstat: Πασχάλιον 
geu Chronicon Paschale ἃ mundo condito ad  He- 
raclii imp. annum vicesimum, juxta editionem Ca- 
roli du Fresne, dominus du Cange, qui post Ra- 
derum denuo Parisiis 1688, fol., illud prodire fecit, 
novamque Latinam versionem,uotas chronologicas 
et historiess una cum prefatione eruditissima ad- 
jecit, inqua preter historiam hujus Chronici de 
aliis quoque maximi momenti argumentis exposuit. 
Ceteroquin in hoc ipso Chronico exhibetur quoque 
[ragmentum quoddam, nescio e quo Melitonis 
ibro. 

(34) Qui non unum hujus operis exstitisse putat 
auctorem, eumque qui ab anno Constantii 17 opus 
ad Heraclium usque perduxit, continuatorem et in- 
terpolatorem fuisse censet, atque colligit, primum 


QC Paschalii auctorem vixisse circa tempora Constan- 


tii, quibus adhuc vigebat de paschalis festivitatis 
die controversia. Vide ejus prefationem. 

(35) De dogmatibus ecclesiasticis cap. À, pag. 4. 
Edit. Elmenhorstii. Hamb. 1014, 4. 

(96) In Ὁδηγῷ seu. Duce υ:8, adversus  Acephalos, 
cap. 13, pag. 260, quem librum Grec. Lat. edidit 
Jac. Gretserus Ingolstadii 1006, in-ÁÀ. Egregium 
quemdam locum ex Melitonis libro Περὶ aapxo- 
σεως Χριστοῦ affert de humanitate οἱ divinitate 
Jesu Christi. Insigne hoc fragmentum ab Halloixio 
non fuit allegatum. J. Clerico in Bibliethéque 
chois. tom. XXVI, et in His. coclés,, pag. 901, ex 


1153 NOTITIA. — 1. DE VITA 8. MELITONIS. 1156 


(37),Haymo Ifalberstadiensis (38),nec denique Nicephorus Calistus (39),s:culi decimi quarti Historie eo- 
clesiastice conditor haud ignobilis, Melitonis nostri nomen laudesque reticuerunt.Hi ex superiori setate mihi 
innotuerunt scriptores de beato isto Patrepotissimum evolvendi; ast quz et quanta nomina!sique a laudatis 
laudari demum laus est, nostro utique singulari hoc cedere potest honori, quod tot tamque insignes fa- 
mae sue habuerit statores atque precones. Imo vel exinde saltem unumquemque augurari statim posse 
arbitror, quanta ejus in rempublicam Christianam fuerint merita. Equidem deprehendi anonnullisinter 
scriptores veteres de Melitonis vita conferendos provocari etiam ad Flavium Dextrum, gente Hispanum, 
et imperii Orientalis prefectum prettorium, qui seculo quarto claruit atque Ghronicon quoddam texuit 8 
nato Christo ad annum 330 deductum. Ast ejus vel ideo nullam injeci mentionem, tum quod ad manus 
meas opus ipsum non pervenerit; tum quod in aprico sit, Chronicon,quod hodie subejus nominecircum- 
fertur, quodque Fr. Bivarius Cistriensis in lucem protraxzit (40), amplissimis commentariis illustravit, 
appendice et binis upologiis munivit,opus esse supposititium,superiore demum seculo ex cerebro notis- 
simi falsarii Hieronymi Romani de la Huiguera conflictum, qui Cistriensi fumum vendidit, ita ut illeeum- 
bram pro Junone captans, magno conamine nihil egisse jure sit censendus. Inter recentiores, quorum 
opera potissimum usus sum, preter Caveum (41), cujus De scriptoribus ecclesiasticis liber, censente 
Pfaffio (42), manuale historie sacre studiosi esse debet, Sixtum Senensem (43), Trithemium (44), Til. 
lemontium (45), dul'inium (46), Natalem Alexandrum (47), Papebrochium et Bollandum (48), Ittigium (49), 
Weismannum (50), Dodwellum (51), Nic. le Nourry (52), Wilh. Whistonum (53), Nathan.Lardnerum (54), 
aliosque,evolvendus est in primis Halloixius (55), qui omnium optime de eo egit,reliquisque palmam fa- 
cile preripuil. Plura qui desiderat, adeat Fabricium (56), quem nominasse laudasse est, qui suo, quo 
solet, modo, eruditissime et copiose auctorum de Melitone evolvendorum dedit catalogum. 


S IV. De Melitonis patria. 


Nominatis itaque scriptoribus,qui Melitonis nostri mentionem injecerunt,et indicatis sic simul fontibus 
ex quibus hanc nostram derivabimus narrationem, in ipsam ejus patriam nunc inquiramus. Tulit autem 
hunc palmitem Asia, ex qua secundo post Christum natum svo praestantissimi viri atque de Ecclesia Dei 
optime merentes prodierunt potissimum, quemad:rodum seculo sequenti Africa eorum ditissimum ma- 
preconcepta sua contra divinitatem Christi opinione A 11, cap. 1, ὃ 30, 3l, 32, pag. 37 ; cap. 2, 82. pag. 


hic locas interpolatus videtur, quem tamen infra — 79; cap. 7, 8 31, pag. 328. Idem De heresiarohis 
contra eum pariter ac Guil. Whistonum vindicare — &vi apostolici, sect. 11, cap. 14, pag. 176, et in Ap- 


allaborabo. pendice pag. 83. 
37) Retractact. in Acta apostol., cap. 8 et 13. (50) In I[ntroductione in memorabilia ecclesiastica 
38) Histor. eccles. lib. 1v, cap. 22, pag. 4&,  hist.eccles. N. T., tom. 1, pag. 114 et 133. 

edit. Helmestad. 1671 ; cura Joach. J. Maderi. (51) In dissertationibus Cyprianicis, que Oxo- 


(39) Histor. eccles. lib. ιν, cap. 40 integro, Ope- — nie separatim 1684 prodierunt pag. 265. Easdem 
rum qua& Frontonis Ducai industria duobue vol. in Cypriani eua editione simul cudi fecit J. Fellus 
in-fol. Parisiis 1630 prodierunt, tom. I, pag. 294 episcopus Oxoniensis, Oxonii 1682, fol. 
seqq. (55) In excellentissimo et rarissimo opere, quod 

(40) Lugduni 1627, fol. Vid. Cave Híést. lt., — Apparatum ad. Bibliothecam Patrum maximam in- 
pag. m. 181, b. scripsit, quodque duobus voluminibus in fol. Pari- 

(41) In. Scriptorum ecclesiasticorum Historia lit- — siis 1703 prodiit, lib. n, diss. 5, cup. 5, pag. 558. 
Leraria, fol. 42, edit. Colonie Allobrogum 1720, (53) In the Disserlation upon the Epistoles of 
que id habel precipui et commoditatis, ut, que — 1gnattus, que tom.I Christianismi primitivi, the 
duobus antea diatincta tomis prodierat,uno volu- primitive Christianity revivd, exstat pag. 65, 66. 
mine tantum aistatur, relatis singulis articulis po- — Et in the Accountof the Faith of the first Centuries, 
sterioris partis, αυ Henr. Wartoni supplementa — pag. 61, 69, 91, 120, 125, 184, 266, 283. Ejusdem 
continet,in suam sedem.In Anglia cura beati Water- p libri tomo IV, Whistonus Ariane, quam amplexus 
landi nova prodit bujus libri editio tomis duobus, ^ est, de divinitate Christi sententie non modo, sed 
quorum primus jam lucem vidit,alter verooperain οἱ hypothesi sue longiores Ignatii epistolas genui- 
Theatro Sheldoniano adhuo exercet. Caveus fra- — nas esse, ex fragmentis Melitonis patrocinium af- 


gmentum ex Anastasio Sin. primue produxit. ferre conatus est. 
(42) In Institutionibus hisioriae ecclesiastice, pag. (84) In libro Anglico, qui 5 vol. Londini 1730, 
7, edit. secunda. 1740, in 8*, hoc frontispicio prodiit : The credibility 


43) Bibliothece sacra lib. 1, pag. 9, edit. Paris. — of the Gospel History, part n, vol. I, pag. 326. 

44) Sec. xv, pater οἱ abbas Spanheimensis, in Primus hujus operis tomus & Corn. Westerben 
libro De scriptoribus ecclesiasticis $8 14, apud Fa- — Ultrajecti in linguam Belgicam fuit transfusus, 
bricium in Biblioth. ecclesiastica, fol. 7. idemque Latina civitate donatus Hamburgi prodit 

(45) Dans les Mémoires pour servir à l'Histoire — 1733, prefationem et observationes quasdam adji- 
ecclésiastique, tom. II, p. 445, et in not. pag. 707. — ciente S. R. J. Cph. Wolfio. Optandum esset ut 

(46) Dans la Nouvelle Bibliotheque des auteurs 6ο. — reliqui quatuor tomi eamdem iu linguam traduce- 
clésiastiques, tom. I, pag. 62. rentur. 

(47) In absolutissimo opere, quo Historiam eccle- (85) In Illustrium | Ecclesi Orientalis scriptorum, 
siasticam V. et Ν. T., ab orbe condito ud annum qui sanctitate juxta el eruditione sc. vt floruerunt, 
Christi 1600 condidit, et cujus repetita editio pro- — Vitis εἰ documentis, fol, 817., eqq. Vidit hic egre- 
diit Parisiis 1730, octo voluminibus in fol., tom. — gius et raro obvius liber lucem Duaci 1696 : sm- 
III, fol. 297, sqq. C culi 1 scriptores prodierunt ibid. 1633, plura es- 

(48) In Actis Vanciorum, Aprilis, tom. l, fol. 11, ^ cule viri hujus industria non tractavit. 
ad primum April. (56) In. Biblioth. Gr., vol. V, pag. 184, et in Syl- 

(40) ἵ Setectis capitibus hist. eccles Ν. T., aec. — labo Scriptorum de V. R. C. pag. 160. 


iis 8. MELITO SARDIUM EPISCO PUS. 15 


xime dedit proventum. Hinc cognomine Asianus salutatur Hieronymo (57) et Chronici Alexandrini au- 
etori (58). Quam autem in specie provinciam Asie patriam habuerit, et quee potissimum urbs ipsi natales 
dederil, tacentibus historia monumentis, deflnire non audeo. Halloixio (59) quidem verisimillimura videtur 
Sardibus eum fuisse natum, atque cognomen Sardensis, vel rectius Rardiani, tulisse non tantummodo ob 
habitationem et munus episcopi, quod in urbe Sardium gessit ; sed etiam ob nativitatem et patrium. Ast 
cum conjecturam suam nulli alii fundamento euperstruxeril, quam quod Sardensis cognominatus sit, ut 
ei subscribam nullo modo abs me impetrare possum, licet nec aperti erroris eum hano ob causam ar- 
guere velim. Ejus tamen sententia cur infirma et precario asserta mihi videatur, sequentibus inducor 
rationibus.Primo quod nullibi nude appelletur Sardensis, sed ita semper ordinentur verba, ut nullo ne- 
gotio statim pateat, eum non ob patriam, sedob dignitatem unice ecclesiasticam hoc cognomen meruisse. 
Sic v. c. Euaebio vocatur : Τῆς iv Σάρδεσι παροικίας ἐπίσχοπος (60) : τῆς iv Σάρδεσιν Εκκλησίας ἐπίσχος 
oc (01) : Σαρδιαῶν ἑπίσκοπος τῆς Λυδίας (62), sic Ruffino « Sardensis antistes Ecclesie, episcopus Eecle- 
sie Sardensis (63), » sio Hieronymo, Nicephoro aliisque. A nemine autein veterum scriptorum simpliciter 
Σαβδιανόν, « Sardensem sive Sardianum » eum appellatum inveni. Alterum quod me movet, hoc est,istis 
temporibus moris non tam fuisse Ecclesise doctoribus a patria cognomina imponere, sed eos ab Ecclesia 
potius, cui preerant, illa tulisse. Sic enim Ignatio, Nourein Sardinianato (64), Antiocheni : Clementi (65), 
qui Italicam certe patriam non habuit, Romani ; Irena&o (66), cui Asia vitam dedit, Lugdunensis cogno- 
mina addita inveniuntur, certe non ob patriam, sed ob munus episcopi regionibus ietis administratum. 
Eocontra alii, quos rerum eventus in nullam cathedram evexit, utut de eorum patria certissime constet, 
nullum tamen ab ea cognomen acceperunt, ne scilicet pro episcopis falso haberentur.Sic Justinus, cujus 
terra mater Samaria fuit, non Samaritanus, sed κατ ἑξοχήν martyr vocalur. Sic Origenes, Alexandria 
natus, a patria minime Alexandrinus, sed ob laborum patientiam Χαλκέντερος seu Adamantius cognomi- 
natur. Bic innumeri alii,quorum patriam compertam habemus, nullam ab ea gentilitiam accipiuntappel- 
Jationem, Veteres potius,viri alicujus patriam expressuri, generaliori quodam et laxiori tantum cogno- 
mine Asiani vel Africani illam indicare sueverunt. Hoc et Melitoni nostrocontigil, itaut non sine magna 
probabilitatis specie asseruisse mihi videar, ex solo Sardensis cognomine Halloixium colligere prorsus 
non potuisse, Lydiam ejusque primariam urbem Sardes ei patrium exstilisse solum. 
8 V. Quando Melito floruerit. 

Ast relicta ejus, quam minus compertam habemus patria, ad alia transeamus, que magis sunt per- 
specta, atque de etate, qua celebris exstitit noster jam disquiramus. In ea definienda, sequentia quibus 
tuto inniti, computationesque nostras non sine causa superstruere possumus deprehendimus momenta. 
Hieronymus (67), Busebius (68) et Nicephorus (69) aliique comvos temporeque suppares ipsi faciunt 
Hegerippum, Dionysium, Corinthiorum episcopum, Pinytum, Cretensium episcopum, Philippum, Apol- 
linarem, Musanum, Modeetum, Ireneum ao Theophilum Antiochenum, qui omnes circa medium se- 
euli secundi floruerunt. Ex iisdem porro auctoribus (70) constat, 'Melitonem exortam suis temporibus 
in Ecclesia Laodicena dissensionem circa paschatos celebrationem composuisse feliciter. Hujus vero 
controversie tempus ipse in principio operis, hanc in causam de paschate exarati, his signiflcavit 


(57) In Catalogo scríptorum ecclesiasticorum,, cap. A tamen in Adnolationibus ad Ignatii epistolas, quas 


24, pag. 110: « Melito Asianus Sardensis episco- 

us. » Et antiqua Greca versio, quam Febricius 
simul exhibet : Μελίτων ᾿Ασιανὸς, Σαρδέων ἐπί- 
σχοπος. 

(58) Ad Olympiad. ccxxxvi, pag. 206: )Αλλὰ 
καὶ Μελίτων ᾿Ασιανὸς, Σαρδιανῶν ἐπίσκοπος x τ.λ. 

(59) In lliustrium Ecclesie Orient. scriptorum 
Vitis, fol. 818. 

(€0) Histor. ecclesiasticz lib. ιν. cap. 26, fol. 188, 
edit. Read. 

(61) Ibid., lib. 1v, cap. 13 et Nicephor. Hist. 
eccles. lib. 1v, cap. 10, fol. 204. Front. Ducei. 

(62) In Chronico ad Olump. ccxxxvn : Μελίτων 
Σαρβδιανῶν ἐπίσκοπος τῆς AuOlac x t. λ. 

63) Ruff. Hist. eccles. lib. 1v, cap. 25, fol. 93, 
edit. Beat. Rhenani. 

(64) De patria B. Ignatii vide J. Ernestum Gra- 
bium in Spicilegio SS. Patrum, tom. II, pag. 1 sq., 
qui ex Gregorio Abulpharagii Arabis dynastiarum 
historia, dynast. vri, pag. 149, probavit eum Nure 
apud Sardos parente Judeo fuisse proseminatum, 
additque, ex conjectura Th. Heydii, forte ex patria 
quoque natum Latinum nomen Ignatii : quia Nár 
sive Nüra Cbaldaice ignem significet. J. Pearsonio 


editioni sue prestantissime Oxon. 1709, in-i*, e 
Th. Sheld. adjecit Th. 8mithus, magis placet asse- 
rere Ignatium a Syris sua lingua Nuranum fuisse 
appellatum, quasi diceres « illustrem, splendidum, 
gloriosum ; » et ita Nurani cognomen non de loco 
unde ortus est, sed de cognomine, quo honoris 
causa vocatus fuit, interpretatur. 

(65) De Clementis Romani patria altum apud 
omnes silentium. 

(00) Smyrns huno fuisse oriundum nonnulli per- 
hibent. 
67) Epistola 83, tom. IV Opp., parte 11, fol. 656. 

68) Histor. eccles., lib. 1v, cap. 21: "Ixpatov 
δὲ ἐν τούτοις ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας Ἡγήσιππός τε ὃν 
σμεν ἐκ τῶν προτέρων, καὶ Διονύσιος Κορινθίων 
ἐπίσκοπος, Π{νυτός τε ἄλλος τῶν ἐπί Κρήτης ἐπίσχο- 
Toc, Φ/λιππός τε ἐπὶ τούτοις καὶ ᾿Απολινάριος xai 
Μελίτων, Μουσανός τε xal Μόδεστος, χαὶ ἐπὶ πᾶσιν 
Εἰρηναῖος. . 
(69) Histor. eccles, lib. iv, cap. 49. 
συ) Euseb. fist. eccles. ,lib. 1v, cap. 26 ; Nicephor. 
Hist. eccles., lib, ιν, cap. 10 ; Ruffin. lib. rv, cap. 


4151 NOTITIA, — 1. DE ΥΙΤΑ S. MELITONIS. 1158 


verbis: « Servilio Paulo Asie proconsule, quo tempore Sagaris mariyrium perpessus est, magna 
controversia Laodices excitata est de solemnitate Paschali (71), » eto. In quem annum 8Bervilii Pauli- 
proconsularis dignitas inciderit, diligenti facta inquisitione invenire non potui. Sagaris autem episcopi 
Laodiceni martyrium a Ruinarto (72) ad tempora M. Aurelii Antonini imp. refertur, qui ab anno 
Christi 161 usque ad 176 imperio Romano preefuit, et sub quo quinta Christianorum agitata est per- 
secutio. IIuic itidem imperatori exhibuit noster pro Christianis libellum supplicem seu apologiam ; 
idque Olympiade ccxxxvi factum fuisse testatur Eusebius (73) et Cbronici Alexandrini auctor (74); 
qua debita chronologorum instituta computatione (75) annis post Christum natum 169.172 respondet. Ex 
his itaque omnibus non sine stringente veritatis luce colligere,tutoque pronuntiare possumus,Melitonem 
floruisse circa media seculi secundi tempora, inclinante et ad flnem jamjam vergente szculo.Hinc recte 
ejus etas 150 constituitur a Bellarmino (76), cui prorsus non contrariantur Caveus(77), Tillemontius(78], 
Le Sueur (791, qui ejus vitam ad annum 170 recensent, Baronius (80), qui anno 172, et Basnagius (81), 
qui anno demum 177 de eo exposuerunt, utpoto qui ad ultima ejus potissimum respexerunt tempora. 
Probabilis porro in re haud prorsus certa conjectura est, Melitonem circiter annum centesimum, sub 
prima Trajani tempora in luccm fuisse edituro, ex divino Davidis (82) effato et quotidiana experientia 
judicantee. Fuerunt tamen nonnulli,qui ejus natalam ad ipsum usque Neronis imperiumretrotraxerunt, 
nimirum illi, qui per angelum Ecclesie Sardianse, ad quem divus Joannes (83) epistolam suam direxit, 
Metlitoaem nostrum intelligunt.In horum sententiam ex instituto postea inquiram pluribus,atque ex dif- 
ficultatibus tum chronologicis tum aliis, quibus hec sententia premitur, commonstratum dabo, Melito- 
nem tunc non fuisse Sardium episcopum,cum divinam suam revelationem B.Joanneslitteris consignarel. 


8 VI. Deparentibus et praeceptoribus Melitonis. 


Qui parentes eum in mundum ediderint, et an Christiano,an gentili, an Judaico denique sanguine 
satus fuerit, prorsus est incompertum. Manet proinde eque dubium atque incertum utrum noster in 
vera fide sit educatus, ulrum vero a gentilium vel Judeorum superstitione ad Christianos transierit. 
Quod si tamen conjecture locus est, ab ethnicis potius ad Christianorum castra transiisse mihi videtur, 
idque conjicio exinde, quia, si ex librorum ab eo conscriptorum titulis judicare fas est, in scholis philo- 
sophorum haud leviter versatus fuit, eorumque acita probe tenuit ; secustamen sentientibus dicam hanc 
ob causam prorsus non scribam. Án porro Onesimus ille, seu, ut Nicephorum eum vocat, Onesiphorus, 
quem fratris nomine salutavit, et cui celebratissimam illam epistolam scripsit, ab Eusebio nobis serva- 
tam (84), in quo Veteris Testamenti libros canonicos enumeravit, frater ejus ex utero germanum fuerit 
an vero ob arctum tantummodo, quod eos inter viguit, amicilie vinculum hanc tulerit compellationem, 
itidem questio est vix ac ne vix quidem solvenda (85). Uno verbo de Melitonis parentibus et familia 
nihil certi in tàm semota antiquitstis memoria, deflcientibus insuper monumentis, possumus definire. 
Ad preceptores ejus quod attinet eadem erit responsio, et omnia dixisse mihi videor, si modo observa. 
vero, eum neque ab apostolis, neque a Frontone quodam fuisse institutum. Utraque enim hec, quam 
nonnulli de ejus preceptoribus fovent, sententia erronea est de proinde minus sec!anda. Altera scilicet 


(71) Apud Euseb. loco citalo : "Ev μὲν οὖν τοῖς A habebis 944 ;dicte Olympiadisaddendinulli adsunt 


περὶ τοῦ πάσχα τὸν χρόνον καθ ὃν συνέταττεν, ἀρχό- 
µενος σηµαίνει ἐν τούτοις" « ᾿Ἐπὶ Σερουϊλίου Πα΄λου 
ἀνθυπάτου tfc ᾿Λαίας, ᾧ Σάγαρις Χχιρῷ ἐμαρτύρη- 
σεν, Ἐγένετο ζήτησις πολλὴ ἐν Λαοδικείᾷ περὶ τοῦ 
πάσχα, ἐμπεσόντος κατὰ χαιρὸν ἐν ἐχείναις ταῖς 
ἡμέραις καὶ ἐγράφη ταῦτα. » 

(72) In. Actis marlyrum sinceris, fol. 20, et in 
pref. pag. rxiv. 

(13)In Chromico loco citato, Claro et Cethego 
c088., sic notat . Μελίτων Σαρδιανῶν ἐπίσκοπος, τῆς 
Λυδίας βίθλον ἀπολογίας ᾿Αντιωνίνῳ ὑπὲρ Χριστιανῶν 
ἐπέδωκεν. 

(74) In Corpore Byzantino tom. III, pag. 206: 
σλς’ ὀλυμπιὰς, ς '[v6., q' Ὑπ. ὉὈρφίτου xai Hos- 
δεντος. Postquam de Justini martyris et Crescentis 
apologiis dixerat : 'AAÀ& xai Μελίτων, ᾿Ασιανὸς 
Σαρδιανῶν ἐπίσκοπος, βιθλίον ἀπολογίας ἔδωχε τοῖς 
λελεγιμένοις βασιλεῦσι, καὶ ἕτεροι δὲ πολλο(. 

(15) Proposito enim quolibet anno Olympiaco, 
Olympiades multiplicande sunt in 4, producto ad- 
dendi preterlapsi inguper, si qui adsunt, Olympia- 
dis date anni, aggregato adjiciendum 39328, el sic 
summa erit annus periodi Juliane. Vid. Beveregii 
Institutiones chronologicas lib. Ἡ, cap. 15, reg. 6, 
ps 150.Sic si scire cupiasin quotum annum per. 

ul. Oympias hec, 236 concurrat, 236 ducas in 4, 


anni; hinc producto adjicias 3938; summa 4882 
est annus per. Jul.quo currente nova Olympias in- 
cepit. Ex anno autem periodi Jul. annus Christi 
eruitur, auferendo 4713, et reliquus fit. annus ere 
Christiane. ldem, lib. 1, cap.9, reg. 3, pag. m. 
126. Sio &b anno per. Jul. 4882 aufer 4/13, resi- 
duum est 169. Ergo annus Christi 469 fluxit una 
cum anno per. Jui. 4982. Ergo a C. 169, Olympias 
251 iucepit. 

(76) De scriptoribus ecclesiasticis, pag. 65, edit. 
Paris. 1631. 

(71) In Scriptorum ecclesiasticorum | Historia litte- 
raría. fol. 42. 

(78) Dans les Mémoires pour servir à l'Histoire ec- 
clesiaslique. tom. II, pag. 707, in not. 

(79) Histoire de UEglise el de l'Empire, tom. 1, 
pag. 0622, edit. Genev. 

80) Annalium tom. Il, ann, 172, sect. 5. 

81) Annalium politico-ecclesiast., ann. 477. 83. 


B Credo. tamen Melitonem tuno fatis jamjam fuisse 


funetuin. 
(82) Psal. xc, 10. 
(83) Apocalyps. cap. ni, 1-6. 
(84) Histor. ecclesiast. lib. ιν cap. 96: Μελίτων 


Ονησίμῳ τῷ ἀδελφῷ yatpstv. 


(85) Tillemont, dans les Mémoires pour. servir à 


4159 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1160 


ex preconcepta et obiter jamjam notata opinione oritur, Melitonem esse angelum istum Εος]οσί Bar. 
diane, quem divus Joannes reprehendit. Hinc apostolorum stati equalem necessario eum faciunt, viris- 
que ab apostolis instructis, quos apostolicos vocarunt veteres, annurrerant. Altera vero ex erroris gravi 
procedit, et eorum est, quos notavit Halloixius(86), qui Melitonem Frontonis, seu ut non sine vitio eum 
vocant, Frontonii discipulum fuisse somniant. Legerunt namque illiin llieronymo (87) hac verba: 
« Melito Asianus, Sardensis episcopus, librum imperatori M. Aurelio Vero, qui Frontonis oratoris disci- 
pulus fuit, pro Christiano dogmate dedit, » et quod tribuendum erat M. Aurelio tribuerunt Melitoni.Vere 
enim Frontonis discipulum M. Aurel. Antoninum fuigse, testatur non modo ipse verborum nexus, sed et 
veterum hano in rem testimonia probant. Hieronymus (88) enim ipsealibi de Frontone memorie pro- 
didit ita : « Fronto oratorinsignis habetur, qui Antoninum Vsrum Letinis litteris erudivit. » Et Jul. 
Capitolinus (89) imperatoris hujus magistros recensens, quos varia in facultate varios habuit, sic inter 
alia : «Oratoribus usus est Gracie, Αηπὶο Mario, Caninio, Celere οἱ Herode A!tico; latino Frontone 
Cornelio. Sed multum ex his Frontoni detulit, cui etstatuam in senatu petiit. » Quin et consulem eum 
fecit, ut fasti consulares testantur, et preter Ansonium (90) testis quoque est a Grutero (91) allata in- 
scriptio vetus, e fano Fortune in littore Adriatico producta. Error itaque hic est insignis, qui a negli- 
gentioribus quibusdam ehronographis acceptus, in alios atque alios est derivatus. Hec de primis Melito- 
nis nostri, omnibusque hominibus eque communibus vite fatis, dicta sunto. Hec de patria, state, pa- 
rentibus atque preceptoribus ejus in medium proferre potui, sed pauca me dixisse fateor,ast omnia quia 
reperire potui. 
6 VI, De eruditione Melitonis in. genere, et in specie de ejus oratoría. 

In animi vero ejus describenda indole amplissimus et vix emetiendus dicendorum campus se mihi 
offert. Naturam enim in tribuendis animi dotibus benignam prorsus atque faventem habuit non modo, 
ged et ipse donis a natura sibi concessis optime fuit usus. Felix enim ingenium variis artibus atque 
8cientis itu perpolivit, et ad bona quavis propensissimam voluntaem ita assuefecit virtztum exercitio, 
ut eruditi non minus quam pii promeruerit commendationem. Quanto ardore meditationibus indulseril, 
quantaque laborum patientia et assiduitate studiis sese dederit, non modo insignes ejusin variis scientiis 
testantur progressus, sed et amplissimus librorum testatur numerus, quem indefessa viri hujus optimi 
post se reliquit diligentia, gravissimis insuper aliis quoque ecclesiasticisoccupationibus oppressi. Horum 
librorum prolixum catalogum exhibuerunt Eusebius (92), Hieronymus (93), Ruffinus (94), Nicepho- 
rus (95), meritoque dolemus, quod temporis injuria perierint omnes isti ingenii ejus fetus egregii,quod 
que preter titulos et pauca quedam fragmenta,ast aurea et quantivis pretii,rtas nostra nihil tulerit(96(. 
Melitonem ob eruditionem et scripta suis temporibus unum omnium maxime celebrem exetitisse, pro- 
bant porro veterum hanc in rem testimonia. Ruffinus (97) fragmentum ex ejus apologia afferens, « he» 
et multa alia nobiliter ab eo scripta fuisse» subjungit. Eusebius (98), contra Artemonis et Pauli Samosa- 
teni baresin elaborata scripta enarrans, ita tandem exclamat : Τὰ Εἱρηναίου τε καὶ Μελίτωνος καὶ 
τῶν λοιπῶν clc ἀγνδεῖ βιθλία ; hoc est, Ruffino interprete : « Irenei vero et Melitonis ceterorum qui per 
idem tempus fuerunt, volumina quis ignorat ? » Et uterque (90) porro ita memorisequoque prodiderunt : 
« Melitonem Sardensis Ecclesise antistitem et Apollinarem (100)apud Hierapolim Ecclesiam regentem ca- 
leberrímos inter ceteros fuisse habitos. » Queris qui fuerint isti ceteri viri, quos inter noster celeberri- 
mus habebatur ; eos illosipsos fuisse respondeo,quos tempore equales ei antea nominaverat Eusebius(). 
Hegesippus (2) scilicet, Dionysius (3), Pinytus, Philippus (4). Mysanus (5) Madestus, Irenewus et 


l'histoire ecclésiastique, tom. IT, pag. 445: « Meli- A (91) Inscriptionum Romanar. pag. cccLxix. 
ton qualifie Onésime son frére, soit qu'il le füt ef- (92) Histor. eeclesiast. lib. , cap. 26, pag. 188. 
fectivement, soit seulement parce qu'il était chré- CS) De scriploribus ecclesiasticis, cap. 24, pag. 
tien. C'était apparemment un eimple latque. » 10, tom. IV Opp. 

(87) In Vitis illustrium. Ecclesiz Orient. scripto- (94) Hist. eccleniast. lib. 1v, cap. 25, fol. 93, edit. 


rum. fol. 838, tom. ll. 

(87) In Catalogo scripl. ecclesiast- cap. 24. Qua 
verba Aubertus Mireus in euo ad h.l. :cholio ita 
interpretatur,quasi ea non de imperatore Antonino 
philosopho,ged de Antonino Vero.quem is collegam 
imperii habuit, intelligenda sint. Sed manifeste re- 
clainat differentia prenominis.Uti enim prior sine 
ulla controversia « Marcus Aurelius VerusAntoni- 
nus philosophus,» eic posterior constanter iu om- 
nibus antiquis numismatibus« Lucius Aurelius Ve- 
rus Ántoninue » nuncupatur. 

(88) In Continuatione Chronici Eusebiani ad en- 
num 4 M. Aurel. Ver. 

(89) [In ipsius imperatoris Vita. 


(90) In gratiarum actione pro copeulatu ad Gra- p 


tianumimp. discipulum, pag. 195 Operum, edit. 
Jao. Tollii. 


Beat. Rhenani. 

(95) Histor. ecclesiast. lib. iv, cap. 10, fol. 9294. 

(96) Obiter hic saltem librorum a Melitone con- 
scriptorum injeci mentionem quia in altera dies. 
ex instiluto de iis agere constitui. 

(97) Histor. ecelesiast. lib. 1v, cap. 25, fol. 95. 

(98) Historiz ecclesiast. lib. v, cap. 28. 

(09) Ruf(in.. Hist eccles. lib.iv, cap. 25 ; Euseb., 
Hist. eccles. lib. 1v, cap. 26 : Ἐπὶ τῶνδε xai Μελί- 
των τῆς ἐν Σάρδεαι inloxonoc, 'Απολλινάριός τε τῆς 
ἐν Ἱεραπόλει διαπρεπῶς Ίχμαζον. 

(400). Histor. eccles. lib. 1v, cap. 21. 

1) Cujus Vitam dat Euseb. I. o., cap. 27. 

2) Quem Euseb. H. E. 1v, c. 22, laudavit. 

3) De hoc Dionysio vide eumdem 1l. c., cap. 23. 

6 De Philippo et Modestoidem egit ibidem,o.24. 

Idem. |. e., cap 28. 


1161 NOTITIA. — I. DE VITA S. MELITONIS. 1162 


"Theophilus Antiochenus, viri de Ecclesia et fama et scriptis omnes atque singuli longe meritissimi. Lu- 
geus itaque inter cecos minime regnavit, sed optimus inter optimos exstitit, In rem evestigio eamus, 
a.que palam jam quoque faciamus, in quibusnam potissimum studiorum generibus egregium se presti- 
terit noster. Optime perspiciens, quanta vis verborum ornatui insit, et quantopere conciliet animos 
compta oratio el mitis, in graviter dicendi facultate strenue sese exorcuit. Fieri enim potest haud raro, ut 
quis recte sentiat, et id, quod sentit, polite eloqui non possit ; hinc removendo huic impedimento noster 
quoque ante omnia operam navavit, et ita navavit feliciter, ut in rhetoricis et flexanimis artibus insignes 
prorsus fecerit progressus. Cumque, Tullio (6-64) teste, oratio debeat esse ornatior sententiis quam verbis, 
altioribus quoque vacavit disc;plinis, philosophicisque pariter ac divinioribus totum sese sacravit scientiis, 
et utrasque felici connubio ita sibi junxit, ut egregii philosophi et consugmalissimi theologi laudes fuerit 
consecutus, His scientiis instructus, poterat non modo ethnicorum allatas conira veritatem Christianam 
facili negotio contundere objectiones, sed et hereticis obviam iro valebat, et rempublicam divinam ab 
omnibus tum externis tum intestinis defendere insultibus. Exstitisse itaque Melitonem commodum non 
modo oratorem, sed et eximium philosophum, neo minorem philosophum quam theologum pro- 
bandum mihi incumbere video. Oratorem eum fuisse elegantem ea Tertulliani apud Hieronymum (65) 
auctoritate edocemur. Eximius enim hio seculi secundi scriptor, qui postea tamen magno Ecolesie 
detrimento ad Montanistas abiit, elegans et declamatorium Melitonis ingenium laudavit in septem libris, 
quos scripsit adversus Ecclesiam pro Montano. Ejusdem porro ornatum dicendi genus vel ex unius ora- 
tionis, quam pro fidei nostre defensione composuit, superstite apud Eusebium (66) fragmento satis 
superque possumus perspicere, ex ungue leonem, quod in proverbio dici solet, judicantes. 


6 VIII. De philosophica Melitonis eruditione, 


Quantum in philosophia prestiterit, testantur libri de gravissimis hujus scientie momentis ab eo conscri- 
pti, quorum auctores modb nominati (67) titulos dederunt. Singulos scilicet el diversos edidit tractatus: De 
unicersi hujus creatione, Περὶ πλάσεως' De hominis natura, Περὶ φύσεως &v0porou* De sensibus, de anima et 
corpore el mente, Περὶ oy, c καὶ σώματος fj καὶ voóc, etc. ULautem harum rerum perfecta cognitio ad vitam 
eternam semper viam sternit, homines sensim sensimque ad altioris revelationis necessitatem deducendo, 
utque proinde earum tractatio omni tempore perutilis exstitit ac necessaria; sic de ejusmodi philosophis ca- 
pitibus rite exponere istis temporibus maxime conducebat, quibus noster floruit, et quibusethnici a sua su- 
perstitione abstrahendi erant, philosophisque, haud pauca contra religionis Christiana veritatem excipien- 
tibus prepostereque multa de ejusmodi dogmatibus sentientibus, erat respondendum (68). Satis enim pers- 
pexit beatus Melito, quantum horum philosophorum scita quedam vim haberent ad religionis Christiana 
vel retardandum progressum, vel structuram labefactanda:n, niei prima ipsorum fundamenta sulfode- 
rentur. Hinc hoc sibi ultro euscepit negotii, ut heo philosophie capita, que maximi ad fidem momenti 
gunt, et sine quibus non potest vera in Deum pietas surgere aut consistere, sedulo pertractaret, et pro 
virium facultate clarissimis rationibus suffulciret. Nam certe nisi constitutum sit, quisnam universi hujus 


(6-64) In Part. Orat., opp. t. I, fol.109. Edit. Fro- A alias prima vocari suevit), cap. 8, pag. 21, edit, 
ben. 4540, 1v vol. splendidissima, quam ex schedis Grabianis Oxonii 
(65) In Catalogo scriptorum ecclesiast., cap. 24: — 1703, in-8, dedit Henr. Ilutchin, et Raseb.l. c. II. 
Τούτου tà» tóguizv ἐπαινῶν Τερτουλλιανὸς ἐν τοῖς — Lucianus Samosatenus, celeberrimus ille Christia- 
ἕπτα Àóqotc, οὓς ἔγραψε χχτὰ τῆς 'Exx) ησίας ὑπὲρ norum empzacta, cujus Vitam & Jo. Burdelotio ex 
Μοντάνου. ipsius Luciani βουἱρίῖθ compositam, notisque suis 
(60) Hist. eccles. lib. 1v, cap. 26. auctam dedit I. A. Fabr. in Bibl. Gr. lib. 1v, cap. 
(67) Ruseb. scilicet Hist. eccles. lib. 1v, cap. 26, — 16, pag. 485. Hunc falso primum quidem Evange- 
pag. 188. Hieronymus De script, eccles. cap. 24. lii ministrum Antiochie, postea παραθάτην et ἄθεον 
Ruffinus Hist. eccles. lib. 1v. cap. 25. Nicephorus — credunt Jo. Henr. Hottinger Histor. ecclesiast. N. 
Callisti Hist. eccles., lib. 1v, cap. 10, fol. ο4, T. parle 1, pag. 55, et Jo. Ph. Treunerus in diss. 
(68) Tales qui istis temporibus contra Christia- ^ De theologia Luciani, lene 1697. Hic quidem ju- 
nos egere, fuerun*, inter alios : I. Crescens, pbiloso- stum opus adversus Christianos non scripsit, in dia- 
hus Cynicus, homo vite impurissime, qui Euse- — logo tamen Hep! τῆς Περεγρίνου τελευτῆς sacra 
io Hist. eccles., lib. 1v. cap. 16, audit φερώνυμος — eorum dogmata imo Christum et apostolos sacar- 
τῇ χονιχκῇ προσηγορίᾳ βίον τε καὶ τρόπον, « qui vi- — sticis ludibriis perstrinxit, et in historiarum monu- 
vendi rationem prorsus convenientem Cynice ap.  mentisde eo memorie proditur, quod maxime x20- 
ellationis emulabatur,» et Tatiano in Apolog. cap- ἁπτετα. τοῦ Ἀριστιανισμοῦ, xal αὐτὸν βλασφημεῖ. 
2, pag. 71, edit. Worthii, vocatur: Βαιδεραστείφ Χριστόν. III. Celsus, qui opus suum contra Judaeos 
πάντας ὑπερενεγχὼν, φιλαργυρίᾳ δὲ παν» προσε- p et Chaistianos falso titulo inscripsit Λόγον ἀληθῆη, 
χὲς 9v, « maxime omnium puerorum incesto amori — de quo videndus Euseb. /Iist eccles. lib. vr, cap. 36, 
deditus et pecunie studio addictissimus.» Hierony- — Opus ipsum Celsi libris octo confutavit Origenes, 
mus De script. eccles. cap. 30, eum multum adver- jar tum sexagenario major ; qui nuper s Carolo de 
sus Christianos blasphemasse memorat. Justini 1a Rue accuratius recensiti, et 8 summe venerab: 
martyris potiesimum antagonista fuit, ejesque — Moshemio in Germanicam linguam translati notis- 
martyrii causa, Vide ejus Apologiam secundam (que — que illustrati sunt. 


PaTROL. GR. V. 3T 


1103 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1164 


exstiterit architectus, unde omnia, quie vasto hoc continentur, ortum suum traxerint, quis solem, lunam, 
atellas colo affixerit; quia primum hominem efformaverit, quam ei naturam indolemque indiderit, cu- 
jus felicitatis participem eum reddere decreverit, cui fini corpus sensusque destinaverit, qua perpetui- 
tate animam donarit, quod vinculum corpus in'er et animam deprehendatur : nisi de his, inquam, con- 
stitatum sit, pauci ab ineredulitate ad fidem perduci poterunt, et infirma erit contra secus sentientes dis- 
putatio. Animus potius fluctuans et incerlus modo ad fortuitum atomorum concursum, modo ad, nescio 
quam, mundi animam eternam, modo ad anime nostre cum corpore interitum, modo ad alia atque alia 
his absurdiora rapietur (69). Amovendis itaque hisoe aliisque hujus modi impedimentis operam noster 
feliciter navavit, sibique inter philosophos haud leve conciliavit nomen. 


8 IX. De theologica eruditione Melitonis 


Nihil aut parum prestitit viatori in devia delapso officii, qui ipsi saltem significat, eum & proposito 
diversas calcare sernitas, rectam autem insuper viam non simul monstrat. Sic nec Melito in amoliendis 
tantummedo per scripta fidei obstaculis substitit, sed ad olios quoque hanc in rem edendos tractatus ver- 
tit animum, parum esse ratus, impedimenta removere, nisi et ipea fides exponatur clare, et omnia er 
rentur. Ergo edidit complures libros de diversis et gravissimis divinioris hujus discipline mementis, et 
ejus praseriptis ad vitam et salutem eternam necessaria officia claris et perspicuis documentis decla- 
haud obscurum esse sivit, quanta scientia et doctrina in rebus sacris et ad fidem spectantibus abundave- 
rit. Cum animus mihi sit de scriptis ejus ex instituto pluribus infra agendi, ne postea dicenda mihi nuno 
preripiam, opus non esse arbitror, enumerare multis, quorum argumentorum tractationes susceperit, et 
de quibus in specie fidei capitibus, scriptis egerit. Fidem potius merebor, si ad probandam singularem 
Melitonis in sacris rebus dexteritatem ejus modo haud paucos in arte editos ingenii fetus testes po- 
poscero, et lectorem ad Eusebium (70) ejusque sequaces iterum ablegavero. Perplacet ceteroquin scri- 
ptorum ejus de rebus theologicis elaboratorum divisio, quam in medium attulit sepius jamjam citatus 
Halloixius (71), cui alia in gratiam gentilium, alia in gratiam Christianorum concinnata videntur. Sic in 
priorum gratiam inprimis editos fuisse libros De fide, De veritate, De obedientia fidei, ipsa pre se ferunt 
nomina et argumenta. Alii autem, quos etiam multos exaravit, magis ad eos spectant, qui vel jam in 
Christi castris versantur, vel dato ejus militie nomine, admissionem exspectant, et Ecclesie interim li- 
men terunt. Tales sunt De baptismo, De Ecclesia, De Christi generatione, De Verbo incarnato οἱ alii, quo- 
rum infra dabo catalogum. Quanta diligentia diurna nocturnaque manu Scripturas sacras tractaverit, et 
quam assiduus in earum lectiono fuerit, non sine fundamento conjicere possumus ex Ἐκλογῶν libris, 
sive excerptis e sacris bibilis testimoniis, in sex libros divisis. In gratiam Onesimi potissimum hoo di- 
vinarum Scripturarum mel suxit, prout clarum est ex ipsa ejus ad Onesimum epistola (72). E crebra 
itaque sacrarum litterarum lectione, ceu optimo et omnis divinioris doctrine unico fonte et scaturigine, 
derivavit quoque in se egregiam illam, qua instructus erat scientiis istius abundantiam ; e& cum Jeaum 
Christum Deum et homiuem haud ignorare pricipuus sit fldei nostra articulus, huic etiam veritati pre- 
cipue studuit, et deitatis pu"iter ac humana (θεανθρώπου) natura stator exstitit atque defensor fortissi- 
mus. Eusebius (73) hanc in rem evolvendus est, qui de eo memoricw prodidit, quo scripta ejus ἐν οἷς 
θεολογεῖται, καὶ θεὸς καὶ ἄνθρωπος παταγγέλλεται ὁ Χριστός, « in quibus Christi divinitas astruitur, 
et in quibus eum Deum simul atque hominem przdicavit, » omnibus fuerint nota, quin notissima. Inpri- 
mis egregius Melitonis locus est de divinitate et humanitate Christi (74), quem Anastasius Sinaita pro- 
duxit, el ex eo Caveus (75) et Whistonus (76), et quem contra Clericum vindicavit Weismannusg (77). Suam 
porro in rebus divinioribus raram common .travit dexteritatem in eo, quod purioris doctrinz adeo fue- 
rit amans atque tenax, ut ea ne latum quidem unguem recedendum esse duxocrit, sed hereticis forti- 


(69) Erroneas ojusmodi sententias enumeravit et A γράμματα πρεσθύτερᾳ τῶν Βίχτορος χρόνων, ἆ ἐχεῖνοι 


refutavit Radulph. Cutworth in Systemate | intelle- 
cluali tom. I, cap. 5, fol. 812, sqq., edit. Moshe- 
miane. Confer quoque si placet ejusdem abbatis 
: summe rever. diss. De creatione ex nihilo, ibid., 
fol. 957. reperiendam. 

(70) Hist. eccles. lib. 1v, cap. 36. Ruffin. ibid. ; 
Hieron. cap. 24. Niceph. H. E. lib. 1v, cap. 10. 

(71) In Illustrium Ecclesie Orientalis scriptorum 
Vitis et documentis, tom. 1I, fol. 821. 

(72) Eusebius, Hist. eccles. lib. ιν, cap. 30, circa 
finem hauc nobis servavit epistolam. 

(73) Histor. eccles. lib. v, cap. 28, contra he- 
resin Artemonis, que Christum merum hominem 
esse diecbat, disputans ita : Ην 9' ἂν τυχὸν πιθα- 
và» τὸ λεγόµενον, el μὴ πρῶτον μὲν ἀντέπιπτον αὐ- 
τοῖς αἱ θεῖαι Γραφαὶ, καὶ ἀδελφῶν δέ τινων ἐστὶ 


πρὸς τὰ ἕθνη ὑπὲρ τῆς ἀληβείας, καὶ πρὸς τὰς τότι 
αἱρέσεις ἔγραφαν. Λέγω δὲ Ἰουστίνου xai Μιλτιάδο» 
xai Τατιανοῦ καὶ Κλήμεντος xal ἑτέρων πλειόνων, ἐν 
οἴς ἅπασι θεολοχεῖται ὁ Χριστός, Τὰ δὲ Εἱρηναίου τε 
xai Μελίτωνος xal τῶν λοιπῶν τίς ἀγνοεῖ βιθλία, 
θεὸν καὶ ἂνθρωπον καταγγέλλοντα τὸν Χριστόν ; 

(74) In Ὁδηγῷ seu Duce viz cap. 13, pag. 200. 

(75) In. Histor. litleraria scripterum | ecclesiast. 
pag. 20. Apud Halloixium hoo íragmentum non 
exstat. 

(76) In the dissertation upon the Epistles οἱ 1gna- 
lius pag. 05 et 66, qua {οπιο libri, quem The pri- 
milive Christianity revivd inscripsit, exstat. 

(71) 1n Introductione in memorabilia, Ecclesiasticg 
Historüe S. N. T., tom. I, pag. 114. 


1165 NOTITIA. — I. DE VITA S. MELITONIS. 1166 


ter restiterit, οἳ in pravarum eorum opinionum potissimum origines de industria inquisiverit. Maltum 
enim cum valeat ad abstrahendum ab errore animum, nosse erronee sententiz causas ; noster quoque 
in eo operam suam egregie prorsus locavit, quod scripto quodam, ut auctor est Hieronymus (78), mon- 
straverit, ex qua philosophorum secta singuli in Ecclesia heereses natalem traxerint atque orizinem.Vel 
unico itaque hoc opere satis superque evinci potest,eum in philosophicarum eque ac theologicarum re- 
rum latifundiis, haud angusta instructum fuisse scientia.Meruit proinde, ob eruditionem prorsus s:ngu- 
larem, perennem ad posteros memoriam. Meruit oratoris philosophi atquc theologi nomen,et cum summa 
aude meruit. 


8 X. De Melitonis castimonía 


Quem hactenus argumentis gravissimis apprime doctum evici, idenr nunc quoque pius et virtutibus 
maxime florens, sistendus mihi erit, nec infeliciori successu,nec levioribus argumentis id actum iri con- 
fido. Qui enim e diligenti variis artibus el scientiis ingeniorum cultura, et e sacrarum litterarum orebra 
lectione in hominum bene preparata pectora emanare solent fructus, ut scilicet emolliantur mores, neo 
sinantur homines esse improbi, ii tanto uberius in piissimam Melitonis animam emanarunt, quanto 
majori studio utrique operam navasse hactenus vidimus. Inde igitur exstitit animse ejus morumque 
puritas, inde ejus caelibatus, et castimonia, qua inter aliu virtutum exercitia conspicuus fuit, et ob 
quam eunuchi cognomen accepit. Ita namque vocatur a Polyerate (79) in epistola synodica ad Victorem 
papim : Tiqàp δεῖ λέγειν Σάγαριν ἐπίσκοπον χκαϊμάρτυρα, ὃς ΑΔαοδικείᾳ κεκοίµηται; ἔτι dày καὶ Παπε[-- 
prov τὸν µακάριον, xal Μελίτωνα τὸν εὐνοῦχον, τὸν ἓν ἁγίῳ Πνεύματι πάντα πολιτευσάμενον ; x. τ. À. [d 
est ut divus Hieronymus (80) verborum Polycratis interpretem egit : « Quid necesse est Sagaris epi- 
scopi et marlyris recordari, qui in Laodicea soporatur, et Papirii beati, οἱ Melitonis in sancto Spiritu 
eunuchi, qui semper Domino servit ? » Audit itaque noster eunuchus. Cumque Servator optimus maxi- 
mus in Evangelio ! (81) tria eunuchorum constituat genera, aliud scilicet eorum, οἴτινες Ex. κοιλίας μητρὸς 
ἐγεννήθησαν οὕτω, « ab ortu » talium, qui ad Venerem inhabiles nati sunt; aliud illorum, οἵτινες εὖνου- 
χίσθησαν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων, « qui ab hominibus tales effecti sunt ; » et aliud denique istorum, οἵτινες e5- 
νούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, « quise ipsos castrarunt propter regnum celorum ;» non 
abs re erit iaquirere, ad quamnam eorum classem Melito noster sit referendus. Ultime autem eum ad- 
numerandum esse, ex duabus rationibus haud obscure potest comprobari. Primo Polycrates nullam 
aliam ob causam eunuchi cognomine Melitonem insignire mihi videtur, quam ut simul aliquid in laudes 
atque existimationem ejus afferat ; et sic sententie sue, quam contra Victorem tuebatur, haud leve 
pondus superaddat, utpote quo tot sanctissimorum virorum auctoritate suffulciatur. Eamdem itaque ob 
causam,ob quam Ssgarem μάρτυρα, el Papirium µακάριον vocaverat, Melitionem quoque eunuchum 
vocavit, alias sine ullo scopo hoc epitheton addidisset, quod sive ob nature vitium, sive ob aliorum 
hominum violentiam illi obtigisset, ad laudes ejus, et commendationem, imo et ad propositum nihil 
prorsus conferre potuisset. In ejusmodi autem epistola, quam privatus ad privatum minime dedit Poly- 
crates, sed quam publico nomine, sed quam nomine omnium totíus Asie Ecclesiarum ad Victorem Ec- 
clesiamque Romanam, in re maxime seria, exaravit, et quam in eynodo solemni tot episcopi compro- 
baverant, et subscriptione confirmaverant, aliquid temere et nihil ad rem adjectum fuisse, vix ac ne 
vix quidem mente possum concipere. Alterum argumentum ex Latina horum verborum versione Hie- 
ronymi atque Ruffini potest desumi, quorum alter (82) Melitonem in Spiritu sancto eunuchum vocavit, 
alter vero (83) Polycratis verba ita interpretatus est : « Sed et Papirium, Macarium (84) et Melitionem 
propter regnum Dei et eunuchum et Spiritu sarcto repletum. » Ita ut clarissime exinde pateat, per Po- 
lycrati8 εὐνοῦχον τὸν ἐν ἁγίῳ Πνεύματι πάντα πολιτευσάµενον nullum aliud eunuchorum genus esse iu- 
telligendum, quam eorum οἵτινες διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν εὐνούχισαν ἑαυτούς, « qui se ipsos ca- 
Strarunt propter regnum colorum. » Écgo propter regnum colorum semetipsum eviravit Melito ? Ergo 


! Matth. xix, 12. 


(78) Epistola 83, tom. 1V Opp., parte i, p. 656: 
« Quid loquar de Melitone Sardenai episcopo ; quid 
de Apollinario Hierapolitane Ecclesie sacerdote. 
Dionysio Corinthiorum episcopo,et Tatiano et Bar- 
desane qui origines heresewv singularum et ex 
quibus philosophoru:n fontibus emanarint multis 
voluminibus explicarunt ? » 
(79) Apud Euseb. Hist. ecclesiast. lib. v, cup. 24, 
fol. 244. 
80) De illustribus Ecclesie scriptoribus, cap. 24. 
81) De triplici hoc eunuchismo confer Doug- 
tel Analect. sacr., part. 1, excurs. 50, p. 74; 


Melch. Inchoferi diss. De eunuchismo ; Seldenum De 


jure natura et gentium, pag. 658 ; Saldenum in 


Otiis theolog. p. 499 sqq. Plures auctores de hoo 
oraculo evolvendos dabit S. R. Wolfius in Curis, 
vol. I, pag. 281. 

(82) Hieronym. I. c. eap. 24. 

(83) Rufüinus in Hist. eccles. lib. v, cap. 24. 

(84) Ruífinus, parum attendens, errorem hi- 
commisit,atque µακάριον viri nomen proprium pu- 
tavit, et sic non ut Hieron. per « beatum, » sed 
per « Macarium » reddidit. 


1101 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1168 


Servatoris verba proprieintelligens Origeni (85), Leontio (86), Valesianorum eteunuchorum (87) heresiaddi- 
ctis prrivit exemplum,quorum se ipsos cruenta manu mulilantium simplicitatem referunt οἱ detestantur 
rerum gestaru:n monumenta? Minicce.Sed suu potius voluntateab omnibus conjugii, quamvis liciti, quamvis a 
Deoinstituti,voluptatibus sese abstinuit propter imminentes tunc temporis ob religionem Christianam perse- 
cutiones.llienim proprie eunt eunuchi inSpiritusancto,et dequibus ad castitatis commendationem loquitur 
in Evangelio Christus,non qui naturam ferro expellunt, et se ipsos exscindunt, sed qui,peculiari Spiritus 
sanctigratia,insigniori continenti: dono ita sunt exornati,ut propterincomparabilesillas,qua beatos in celo 
manent delicias, nature stimulos possint reprimere.Ita scilicet intelligendum ese divinum hoc oraculum, 
non modo ratio ipsa dictitat,sed et Patrum unanimis etiam (88) interpretatio probat,apud quos insuper εὖ- 
νουχία sepenumero « castitatem » quoque significat, et verbum µακάριον eliam metaphorice pro « caste 
vivere» adhibitum invenimus (89). Ecclesi: porro canones atque constitutiones (00) semetipsos mutilantes non 
modo nulli officio sacro admovendos, sed et,si clerici fuerint, ab eo iterum dejiciendos et & numero 
clericorum rescindendos statuerunt. Cum itaque Melito noster ad dignitatem episcopi fuerit elatus, se 
ipsum certe non castravil,sed ex eunuchorum potius laudatissimo genere fuit, quibus ob eximium casti- 
monie studium tale cognomen additum fuit. Opportunam hac occasione questionem movet Halloixius, 


quidnam in causa fuerit,cum illo Melitonis seculo tam multi exstiterint viri sancti et episcopi casti, cor 
hoc peculiare cognomen nostro potissimum fuerit tributum ; nec sine fundamento auguratur, debuisse 
certe rarum aliquod ab eo castitatis exemplum exhibitum fuisse. 


8 XI. De aliis Melitonis virtutibus. 


Eodem quo castimonie studuit ardore, et aliis quoque vacavit virtutum exercitiis, atque illustri in 
Ecclesia loco cum constitutum sese cerneret,egregium quoque seuis,quod imitarentur preivit exemplum 
aliarum itidem quz Christi cultores decent virtutum. Unica scilicet tantum virtus datar (91), est muta 
ejus sunt opera, exercitia et objecta, studiumque actiones suas omues ad voluntatem Dei dirigendi in 
variis objeciis unum prorsus manet idemque, neo eorum varietate diversum redditur. Melito itaque qui 
omnibus, quibus poterat,viribus appetitum suum Venereum ad voluntatem divinam felici et lacdando 
snccessu unice temperavit, in aliis etiam propensionibus ad corruptam suam voluntatem, seu contra 
decreta divina agere non potuit, sed et in iis etiam Deo placendi studio teneri debuit, memor verborum 
divi Jacobi (02) :'O «lv M7 μµοιχεύσῃς, εἶπε xal M7, φονεύσῃς. Ei δὲ o) µοιχεύσεις, φονεύσεις δὲ, 
(89) Clemens Alexandr. Síromat. 11, pag. 465 de 


(85) Hic Alexandrinam echolam regens, cum non 
Julio Castiano : Ἐν τῷ περὶ ἐγκρατείας, f περὶ 


eolum viri, sed et ferninz elegantes et juventute 
Ποτά ad eum confluerent, serznones de rebus di- 
vinis auditure, castitati suo timuit,et scipsum eu- 
nuchum fecit. Euseb. Hist. Eccles. lib. vi, cap 8. 
Confer Petri Zornit diss. De eunuchismo Origenis ; 
Huetium Origenianorum lib. 1, cap. 1, 8 15; et Na- 
tal. Alex. Hist. eccles. 880. wi, cap. 3, artic. 12, 
fol. 597. 

(80) Socrates Ilist. eccles. lib. 11. cap. 21: Λεόν» 
τιος ἑνίκα πρεσθύτερος ἦν, ἀφτρέθή τῆς alias, Ott 
εῶν Ὑεννητικῶν ἐξέτεμεν ἑχυτόν. « Leontius cum 
presbyter esset, eo dignitatis gradu privatus est, 
quod genitalia sibi exsecuerat, » Theodoretus 
Jib. rt, cap. 24. Huuccausam constituendi primum 
concilii Nic»ni canonem fuisse,suspicatur Laurent. 
Howcl. in Synopsi canonum ct conciliorum a'cumen. 
Lond., 1708, duobus voluminibus in-fol., tom. I, 
fol. 14. . 

(87) lli non modo se ipsos castrarunt, sed et ho- 
Bpitibus,atnicis aliisque invitis idem fecerunt,asse- 
rontes,neminen nisi castratos salvari posse.De his 
Epiphanius heresi 58; Augustin. lib.De haresibus, 
num. 37 ; d'Oilincamp, Trailé des eunuques. - 

(88) Chrysostomus ad. h. l., homil. 62, p. 993, 
D, Opp. edit. Commel. 1603 : Οὐ τῶν μέλων λέγει 
ἐκτομὴν, ἀλλὰ τῶν λογισμῶν τῶν πονερῶν τὴν ἀναί- 
ρεσ.ν. Theophylactus in Evangelia, p. 111,94 .Ρατίβ. 
4621 : Ἐνταῦθα ὃὲ οἱ ἑαυτοὺς εὐνουχ[σαντες, οὐχ’ οἱ 
ἐχτέμνοντες ἑχυτοὺς, ἀλλ᾽ oi ἐγκρατευόμενοι. {4ἱ6- 
mens Alexandr. Ρῳ.ἰαποφία lib. It1,cap. 4, p. 299, 
B, edit. Paria. 1011 : Ινοῦγχος γὰρ ἀληθὴς o2" ὁ μὴ 
δυνἆµενος, ἀλλ᾽ ὁ μὴ βουλόμενος φ.ληθεῖν. Et Niceph. 
Hist. eccles. lib. vut. cap. 8, Origenis stultum 6- 
prehendit institutum, ἁπλούστερον λαθοµένου τὴν 
Σωτήριον ταύτην φωνήν, « quod proprie intellexerit 
hoc Servatoris salvificum preceptum. » 


εὐνουχίας βιθλίῳ, « in libro de continentia, vel de 
castitule. » Idem ibid., pag. 403 : Τόν xe εὐχαρίστως 
τῷ Ocp, γάμῳ κεχρημένον σωφρόνως,τόν τε t)vov- 
χίΦ, ὡς ὁ Κύριος B esAexat, συμθ.οῦντα, « et eum, 
qui Deo gratias agendo caste utitur matrimonio ; 
et eum, qui, ut vult Dominus, vivit in castitate. » 
Idem verbum εὐνουχίζειν metaphorice quoque usur- 

at lib. nr Strom., pag. 451 : Καλὸν διὰ τὴν βασι- 

εἰαν τῶν οὐ 2ανῶν εὐνουρχίζειν ἑαυτὸν πάσης ἐπιθν- 
pias, et alio in loco : Εὐνουχίσαντες ἑαυτοὺς, ἀπὸ 
πάσης ἁμαρτίας. Confer Jo. Casp. Suiceri Thesau- 
rum ecvlesiasticum, tom., I, fo]. 1255. 

(90) Canon SS. apostolorum 22 : « Qui 80 ipsum 
mutilavit ne sit clericus, est enim sui homicida et 
Dei opilicii hostis. » Can. 23: « Si quis cum sit cle- 
ricus se ipsum mutilaverit, deponatur ; est enim 
sui homicida. » Eadem sanxit concilii Nicen- 
canon primus. Vide, si placct, Cph. justelli Co- 
dicem canonum univers? Ecclesiz, varis. 1610. 
pag. 131 seqq. ; et concil. Arelat. can. 8. Confer 
omnino Joseph Bingham's Origines ecclesiasticas,or 
the Antiquilies of the Christian Church, vol. 11, 
Boop ιν, Chapt. 3, 89, pag. 273. Editionis vero 
Grischoviane pag. 433. 

(91) De unitate virtutis dispexit Gottlob Frid. 
Jenichen peculiari echediasmate De virtute non nisi 
und. La. Crosa Traité du beau, cap. 10, pag. 495: 
Chauvin in Lexico philosophico, tit. Virtus, aliique. 

(92) Conf. clarissimus Schoetgenius in Horis 
Hebraicis, p. 1019, et summe reverendus Alberti 
Observat. philolog. in socros N. Federis libros, 
p. 417, quorum prior eamdem sententiam ex co- 
dice Talmudico et Rabbinorum consensu eruditis- 
sime probavit,alter vero externorum non αὐ]αάθης 
tium sententias hanoin rem attulit, Consultiss. 





1110 


1169 NOTITIA. — 1l. DE VITA S. MELITONIS. 


γέγονας παραθάτης νόµο» 3. Neo desunt hanc in rem veterum quoque testimonia.Scriptores enim qui Meli- 
tonem nostrum ob castitatis studium laudibus extulerunt, eumdem etiam ob aliarum virtutum exerci- 
tium posteritati venerabilem tradiderunt. Sic Polycrates (93) insigni ilia laudis commemoratione eum 
quoque exornare haud dubitavit, qua πάντα εν ἁγίῳ Πνεύματι πολιτευσάμµενον eum vocavit, h. e. virum 
Spiritus sancti afflatu omnia gerentem. Sic Hieronymus (94), Polycratis modo in medium prolata verba 
sua faciens, de Melitone ita porro memorie prodidit, « quod semper Domino serviverit. » EL Ruffinus(95) 
Eusebii notissimus interpres, unanimi quodam consensu de nostro quoque testatur, quod Spiritu sancto 
semper repletus fuerit; ita ut affatim me probatum dedisse credam, Melitonem, uti castimonia reliquis 


prestitit, ita et aliia virtutibus eminuisse. 
8 XII. De Melitonis dono prophetico. 


Totus itaque uni Deo intentus cum esset, contigit ipsi etiam peculiare aliquod gratie divine donum 
miraculi plenum, prophetiz scilicet χαρισµα, quod, ut notabiliter dixit Origenes (96), divini semper ser- 
monis character exatitit et vite Deo acceplas familiaris socia comesque. Fu:ura enim prenoscere, eaque 
ine falsi suspicione prenuntiare solius Dei virtus est οἱ prerogativa, ad quam nullus vel mortalium vel 
demonum ascendere potest, nisi ipsius Dei indicio, falli atque fallere nescii. Θεοῦ enim, ul Chryso- 
stomi (97) verba mea faciam, τοῦτο μάλιστα ἴδιον τὸ λέγειν τὰ μέλλοντα, « Deo maxime proprium est 
futura predicere, » qui hoc ipso quoque charactere a falsis gentilium diis fictitiisque eorum idolis in sa- 
cris paginis? distingui maxime voluit. Ita ut mellito  eloquentise pater, cujus modo in medium attuli 
verba eamdem quoque in rem egregie prorsus pronuntiaverit quando futura predicendi facultatem ἔργον 
Θεοῦ appellavit (98(, ὅπερ οὐδὲ µιµήσασθαι δύναιντ’ ἄν οἱ δαίμονες, xxv. σφόδρα φιλονεικῶσι, « Dei maxime 
opus, quod neque demones imitari possunt, quamvis majorem in modum nitantur. » Licet enim de- 
mones divina hujus virtutis imitatores agere sepenumero per oracula inter gentiles tentaverint, infe- 
lices tamen et hac in parte Numinis emulos egerunt adeo, ut falsi toties convicti ludibrium tandem suís 
etiam dederint cultoribus, Eorum enim revelationes partim falsis, partim flexiloquis et obscuris consti- 
tisse enuntialis, ut interprete eguerint rerum futurarum interpretes, ipsi testantur et rident gentilium 
scriptores haud pauci (99). Quod itaque summum Nurren Melitonem futurorum quoque notitia exorna- 
verit, magnum utique effuse ia eum g' atit documentum est. Certe autem eum prophetam fuisse testa- 
tur ipse Ilieronymus (1) ita de eo scribens: « Hujus elegans οἱ declamatorium ingenium laudans Ter- 
tullianus in septem libris, quos scripsit adversus Ecclesiam pro Montano, dicit eum a plerisque nostro- 
rum prophetam putari. » Deum scilicet promissi, quo Joecl* internuntio jam pridem sese obstrinxerat, 


memorem, neo a N. T. Ecclesia hoc prophetia charisma abesse prorsus, uut intra apostolici &evu angu. 
lias contineri voluisse, sed illud uni alterive, licet pro temporum ratione parcius, adhue communi- 
casse, negari non potest. Et quanquam « lex et prophete usque ad Joannem duraturi dioantur 5,» tamen 
verba ista mitiori interpretatione, quam ut omnem prophelie usum excludannt, accipienda esse, vel 
Agabi*aliorumque qui Hierosolymis Antiochiam profecti memorantur vatum exemplis, et bene multis 
aliis testimoniis, qus ex tribus prioribus seculis collegit Pfannerus (2), potest probari. Et certe inter 
reliqua Spiritus sancti dona, que in novi federis Ecclesia distribuit summum Nuinen, etiam prophetia 
Paulo (3) recensetur, qua, ut ut et alia contineantur, notitiam futurorum tamen maxime significari, ipsa 
verborum indoles ususque indicare videtur. Hoo ergo donum in beatum nostrum Melitonem quoque col- 
latum fuisse, non est quod dubitemus. Ast charisma hoc, quod omni semper etate a fiJelibus utriusque 


* Jac. it, 14. * Isai cap. xui, 22, 23: ΧΙ, 9, 125. xpiv, 0. 7. * Joel. cap. 11, v. 1, 2.5 Matth, xs, 13. 
Act. x1, 27, 28. 


brum De [falsitate oraculorum edidisse refert Socrates, 


apud Gottingenses Fr. Cph. Neubour in bliblioth. 
Bremensi classe 1, fasciculo 3, p. 203 edit. Amate- 
lod. 1724, sqq. itidem ex Demosthene egregium 
quemdam eamdem in rem protraxit locum. 

(93) Apud Euseb. IHist. eccles., lib. v, cap. 24. 

05] In De scriptoribus Ecclesiz, cap, 24. 

95) In Hist. eccles., lib. v, cap. 24. 

(96) Contra Celsum, lib. vi, num. 5. 

(97) In Joannem homilia 77, p. 397. 

(98) In Joannem homil. 17, p. 99. 

(99) Chrysippi ingens volumen, in quo Apolli- 
nis oracula condidit, salse perstringit Cicero 115.11, 
De divinatione, cap. 56. Porphyrius, gentilium οἳδ- 
teroquin euperstitionis acerrimus defensor, qui et 
de philosophia ex oraculis petitis librum scripsit, 
oracula vatesque sepe mentiri fatetur apud Euseb. 
Praparat- evangel., lib. 1v, cap. 5. OEnomaum, 
philosorhum Cynicum, Porphyrio paulo superio- 
rem, Apollinis oraculis sepius deceptum, ejus 
mendacia vaticinia in unum collegisse, atque li- 


Histor. ecclés., lib. x, cap. 19. Idem institutum 
de Diogeniano commemoravit Theodoretus in θερα- 
πείᾳ Ἑλληνικῶν παθῶν, Opp. tom. IV. Lucianus 
multis dialogis, v. c. Concil. deorum, Jun. et La- 
tan., etco., oracula vanitatis convicit. Celso vero, 
eorum auctoritatem vindicanti, sese opposuit Ori- 
genes libris vui, quos edidit Guil. Spencer. 

(in Catalogo scriplorum  ecclesiast., cap. 24, 


(2) Diatribe de Charismalibus sive donis miracu- 
losis antiquae Ecclesie, cap. 0, S 4, p. 297, seqq. 

(3 ICorinth. xu, 7,8, 9, 10: Ἑκάστῳ δὲ δί- 
8otat ἡ φανέφωσις τοῦ Πνεύματος πρὸς τὸ συµ- 
φέρον. 'Q μὲν γὰρ διὰ τοῦ Πνεύματος δίδοται 
λόγος σοφίας, ἄλλῳ ὃξ λόγος Ὑνώσεως, κατὰ τὸ 
αὐτὸ Πνεύμα. Ἠτέοῳ δὲ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ Πνεύ- 
ματι ἄλλῳ δὲ p σματα αμάτων, iv τῷ abt 
Πνεύματι" bo ὃ γεργήµατα δυνάμεων, ἄλλῳ ὃ 
προφητεία, x. «. λ. 


1171 ὦ. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1173 


foederis tanquam maximi momenti fuit celebratum, magnum utique propensissimi in nosirum divini 
favoris documentum fuit, illique eo majorem auctoritatem conciliare debet, quoniam ipsi istis demum 
temporibus contigit, quibus summus rerum moderator in distribuendis ejusmodi donis parcior fuit 4). 
Miror propterea a Pfannero (5) et Grabio (6) inter exempla virorum prophetie» dono exornatorum Νε] 
tonem non fuisse commemoratum, cum nihiloinino videam, quod contra rei hujus veritatetem jure quo- 
dam possit excipi. Imo haud obscura potius provida ot pro Ecclesie sus incolumilate vigilantis Dei cure 
vestigia invenire mihi in eo videor, quod Melitonem vero prophelie dono instruxerit ea ipsa etate, qua 
pseudopropheta Montanus (7) cum sua insanarum vatum biga, Priscilla et Maximilla, Ecclesiam turbare, 
et multos homines eub prophetie ei magnarum virtutum specie ad sui sequelam trahere capit ; quo 
scilicet affeclule a Montano prophetis tenebre ab opposita vere prophetia: clatissima luce, velut a sole 
nubes, potuerint dissipari. Ilis itaque donis divinitus instructus, et Montani, quod valde probabile est, 
heresi potissimum commotus, scripsit etiam libros De prophetia et De prophetarum Vilis, in quibua sine 
dubio quenam esset vera et divina prophetia, οἱ quibus signis a fictitiis et falsis vaticiniis discerni de- 
beat, monstravit noster, vivisque ac certis coloribus vitas prophetarum depinxit ita, ut si quis modo ad 
Montani et prophetissarum ejus mollem omnique voluptatum generi imrm;ersam vivendi rationem (8) at- 
tendere voluisset, nullo negotio inlernoscere potuisset, quid distarent era lupinis. Benevolus Lector 
paucis adhuc monendus est, ne librum Gallice sub titulo L'.4pocalypse de Méliton (9), Parisiis 1662, in-12 
editum, pro genuino Melitonis nostri opere ejusque propbetie testimonio habeat, utpote qui liber saty- 
ram adversus monachos nostri evi continere dicitur, 


$ XIII. Melíto Sardíum episcopus creatur. 


His igitur egregie ins(ructus cum essct facultatibus et disciplinis, cumque morum insuper integritasel 
vite innocenlia comites accederent, ad summam jure meritogue in Ecclesia dignitatem, evectus, et 
Sardibus, magna urbe (10) οἱ ditissimi Croesi olim regia, sacris Christianorum preesse jussus fuit, 


(4) Origenes contra Celsum, lib. vi, cap.2: 
« Signa autem Spiritus sancti exstiterunt sub ini- 
tia Jesu predicationis, sed plura post ejus assum- 
ptionem, postea rursum pauciora; verumtamen 
nunc quoque ejus sunt apud nos vestigia, qui pur- 
gotas hubent animas verbo, et huic convenientes 
actiones. » Prophrtiie donum secundo tertioque 
seculo Christiano floruisse probat quoque Franc. 
Buddeus Theol. dogm., lib. 1, cap. 2, pag. 223. 

(5) Qui l. c. sequentia attulit exempla: Poly- 
carpi, Euseb. H. E., lib. 1v, 14. Sixti Rornani epi- 
scopi, Augustin. Ezposit.in Evangel. Joan. tract. 
27, in fin., tom. IX Opp., et Prudent. Περὶ στεφ. 
hym. 2. Alexandri Αἰοχαυάτίῶ episcop., Sozom. 
Hist. eccl..lib. i, cap. 16. Antiocheni cujusdam 
juvenis, Theodoret. [ITist. eccl., lib. i, cap. 18. 
Chrysostomi et Epiphanii, Socrat. Hist. cccles., 
lib. vr, 43, 8ozomen. H. E. l. vin, 15. Attici Cplis 
episcopi, Sozom. vir, 25. Joannis Thebaidos mona- 
chi, Ruffin. fIíst. cccles., lib. τί, eap. 32. "I'heodc- 
ret. H. E., Ἱ. v, ο. 24. Augustin. De civil. Dei, 
lib. v, cep. 26. Sozom. vit, 22 et 28. Isaacii Mona- 
ehi, Sozom. vi, ult. Simeonis Stylite, Evagrius, 
Hisl. eccles., lib. vi, cup. 22. Antonit, Socrat. 1, 13. 
Pachomii, Socrat. i, 13. Benonis ct Theonis, 
Socrat. vi, 28, Zosime, Evagr. 1v, 7, 

(60) Jo. Ern. Grabe in Ilist. eccles. trium priorum 
sreculorum ms., que Oxenie in Bibliotheca Bu.d- 
lei. inter codices Grabianos num. 14, asservatur. 
cap. 7, quod de miraculis et prodigiis Ecclesiam 
N. T. attinentibus usque ad Constantin. M. agit, 
S 2, preter memoratos itidem Quadratum affert 
ex Euseb., lib. ru, cap. 37, et Aminiam Philadel- 
phenam, matrem, Euseb., lib. v, cap. 17, quorum 
Tob. Pfannerus ctiam nullam fecit mentionem. 

(7) De vera Montani ejusque haereseos, etate 
nondum certe constat. Euseb. ad anr. Domini 470, 
et M. Aurelii undecimum refert. Epiphanius vero 
ad ann. circiter 126. ÜUtut sit, Melitonis tamen 
tempore agitata est, ejusque virus ipsum quoque 
Lydiam infecit, quod ex Epiph. lib. 1, cap. 31, pa- 
tet, qui Thyatiram,Lydic urbem Sardibusvicinam, 
annis circiter 93 post Christi resurrectionem haoc 


heeresi prorsus inundatam fuisse, memorie prodi- 
dit. De Mcntano et Montanistis ceteroquin ex anii- 
quioribus conferenda sunt fragmenta Apollinarii, 
Apollonii, Miltiadis et Serapionis, ab Kusebio col- 
lecta Hist. eccles., lib. v, cap. 14 18, itemque Epi- 
phan., heresi 48. Ex recentioribus pr:wter Fabri- 
cium ad Philastrium, p. 132, Ittigium De hare. 
siarch., p. 249, ot in upp., p 86, etin Selectis capp. 
Hist. eccles., sec. 11, p. 332; Tillemontium AMé. 
moires pour servir à l'Histoire ecclésiastique, 1. 1l, 
parte ur, pag. 90, et in notis, p. 119 ; Natal. Alex. 
Hist. eccles., 88Ο. n, cap.3, art. 8, et in Dissert. 
selectis ad h. sec. diss. tertia, palmam omnibus 
preripuit auctor quidam Anglus in Historia Monta- 
nismi Anglice edita Lond. 1709, in-8» : Te History 
of. Montanism, by a. Lay. Gentleman, p. 352. Liher 
est valde rarus. paucisque nolus, ast egregie scri- 
ptus, George Hickes istum edidit, libroque euo, 
quem The spirit of enthusiasm. exorcised inscripsit, 
adjecit : « Auctor ob singularero modestiam sub no- 
mine laici latitare voluit, ast compertum h&bemus, 
eum 6880 Franciscum Lee, M. D. Bickesii et Grabii 
intimum amicum, cujus posterioris etiam τῶν 0) 
tomum II et Ill,cum prolegomensis eruditis edidit. 
Dignus utique est liber qui in aliam notiorem lin- 
gnum transfundatur, ét de ejus possessione miri- 
fice mihi gratulor. » 

(8 Montanum ejusque erroris socias voluptua- 
riam egisse vitam, pecunias et munera undique 
corrogasse, οἱ ex hoc capile false prophetis con- 
vietos ub Apollonio fuisse, constat ex Eusebio 
Hist. eccles., lib. v, cap. 18, Apollonii verba ita 
referente : « Dic mihi, prophetane comam coloribus 
Ling:t ? prophetane stibiu oculos oblinit ? prophe- 
tane sumptuose et vestitu splendido ornatus ince- 
dit? prophetanetabulis et tesserieludit? prophetane 
fenus exercet? Ista vero mihi fateantur, et dicant 
utrum liceat usurpare, an contra. Ego certe hec 
apud illos fuctitata perfacile ostendam. » 

(9) De hujus libri auctore vid. P. Baile, Réponse 
auc questions d'un provincial, tom. I, pag. 631. 

10) Ita Stephanus eam vocavit: Σάρδις πόλις 
Λυδίας µεγάλη, ὁ πολίτης Σαρδιανὸς καὶ Σαρδιανή. 


NOTITIA. — l. DE ΥΙΤΑ S. MELITONIS. 


1178 1174 


cujus concinnam et brevem hanc dabimus descriptionem geographicam. Sardis, Sardium plurali tantum 
numero, fuit urbs Lydie (11), in Asia Minore, Pactolo (I2) aurifero flumine notissima, que flexuosis 
Meanari amnis recursibus perfusa, super loniam procedit, Phrygio ab exorlu solis vicina, ad septen- 
trionem Moesia, meridiana parte Cariae purtein amplectens. Hujus ergo Lydi urbs el caput fuit Sardium 
civitias, aliis Σάρδις aliis voro Σάρδεις Grece vocata (13), inter Thyatiram et Philadelphiam (14) sita, 
Tinolo monti forlunato adjacens (15), cujus Strabo (16) hanc. dedit descriptionem : Αἱ δὲ Σάρδεις πόλις 
ἐστὶ µεγάλη, νεωτέρα μὲν τῶν Τρωὐῶν, ἀρχαία Ob ὅμως, ἄχκρα cóspxr, Eyousa, βασίλειο» δὲ ὕπιρξε τῶν 
Λυδῶν. « Sardis urbs est magna, posterior quidem urbibus Trojanis, vetusta tamen, arces habens muni- 
tissimas, fuitque olim Lydorum regia. » Unde quoque Horatius (17): 


Quid concinna Samos, quid Crzci regia Sardis? 


Opibus atque divitiis hec urbs, et omnis Lydie regio, valde abundavit, hinc et adagia innotuerunt, 
« Creso ditior » et « Midi» opes. » Celebratur maxime ob purpura tingendi artem et ob tapetium 
prestantissimorum, quibus indormiebant ,veteres, texturam (18), unde illud Varronis (19) : « Cubo in 
Sardianicis taspetibus inter chlamides et purpurea amicula. » Hec ceteroquin civitas cum Sardica 
urbe, que a Claudio Ptolomao (20) inter Thracie civitates mediterraneas numeratur, et concilio Sar- 
dicensi, in causa Athanasiana celebrato, illustris est, aon debet confundi, neque cum 8Sardinia insula, 
eujus incole Sardi, Sardoi et Sardenses quoque vocantur, et de quibus nota sunt duo proverbia, « Sardi 
venales, » scilicet de vilibus et contemptis, « Sardonius risus, » de risu ficto aut ei, qui ridet exitiali (21). 
Bardus itaque el Sardensis est e Sardinia, Sardicensis e Thracia, Sardianus vero e Lydia. Hino, quod 
paulo superius iu nota jamjam observavimus, Melito minus recte a dignitate ecclesiastica vocatur Sar- 
densis ; hinc porro corrigendus, Chronici Alexandrini interpres, qui illud auctoris: Μελίτων Σαρδιανῶν 
inq vertit: « Melito Sardicensium pontifex, » dicendum erat Sardianorum. Hodie florentissima olim 
civitas, viculus est ignobilis, quem Turci tenent, οἱ Sart vocant, edes habel angustas et humiles, sine 
splendore, sine ornatu : nulla ibi ecclesia, nulli Christiani, nec alios fere incolas habet preter pastores 
et bubulcos, qui in ampla οἱ jucundissima planitie, que vico huic pretenditur, gregum et armentorum 
ihi depascentium curam agunt. Publicum ibi quidem hospitium quoddam est, ast nullos nisi Persas mer- 
caluram gregatim exercentes (Caravanis) recipit peregrinantes. In australi regione ingentes antique urbis 
hodie adhuc exstant ruine, quibus visis facile quilibet animo concipere potest, quam magnifica olim 
fuerit, quam splendidaet superbaantequam verteretur. Debeohanc relationem celeberrimo Th. Smitho (22) 


nothyre et Aureliopolis. Cell. Geogr. antiq. pag. 50, 
edit. Lond. 

(15) Strabo : Ἱπέρχειτα δὲ τῶν Σάρδων ὁ Τμᾶ- 
λος εὐδαίμων ὄρος, Geogr. lib. xiu, pag. 596. Edit. 
Basil. 1549. 


τὸ χτητὸν Σαρδιανικός. « Sardis urbs Lydie magna, 
civis dicitur Sardianus et Sardiana, possessivum 
est Sardianicus. » Patet exinde Melitonem non 
give vitio communissime Sardensis cognomine αρ: 
pellari, cum tamen Sardianus sil cognominandus. 





magis eum significat qui eSardinia est, quam qui 


17) Epistolarum lib. 1, epist. 41. 


ox enim Sardensis, recte observante Halloixio, (t Idem loco citato. 


e Sardibus. « Sardinia porro est in Africa, Sardis 
vero in Ásia. Cum igitur Sardus sit is, qui e Sar- 
dinia, eiiam Sardensis ex cognatione formationum 
recepta Surdiniensem designabit. » Hactenus ille. 
Tullio certe, Plinio et aliis Latine loquentibus 
Sardianus eat, qui e Sardibus ; Sardus vero εἰ 
Sardensis et Sardousqui eSardinia. Sed hac obiter. 

(41) Plinius, Historie naturalis lib. v, ο. 20 : « Ly- 
dia, inquit, celebratur maxime Sardibus in latere 
Tmoli montis, qui antea Timolus appellabatur, 
vitibus consitus, et ex eo profluente Pactolo, eo- 
demque cbrysorrhoa ; Sardiana nunc appellatur ea 
ditio, » etc. 

(12) Strabo, in Geographia sive de silu orbis, 
lib. xit, pag. 596, ed. Bis. 1519, fol. Gr. Lat. : 'Pct 
δὲ ὁ Πακτωλὸς ἀπὸ τοῦ Τμώλου χαταφέρων τὸ πα- 
λαιὸν χρυσοῦ ψῆγμα πολὺ, ἀφ᾿ οὗ τὸν Χροίσου λεγό- 
µενον πλοῦτον, καὶ τῶν προγόνων αὐτοῦ διονοµα 
σθἠναί φατι. « A ΤΙΠΟΙΟ autem fluit Pactolus, olim 
multa auri ramenta deferens, unde Croci opes et 
majorum ejus celebratas ferunt. » 

(13) Non desunt qui enigmaticum nomen hario- 
lantur ex LU « princeps, » aut ^v « amussis » 
aut "19 « superstes, » quibus cogitatis rullus 
hodie modus est. 8panh. Geogr. sacre et ecclesiast. 

ag. 65. Operum tom. I. 

14) Prater has urbes in Lydia porro celebres 
fuerunt Philadelphia, Tripolis, Tralles, Magnesia ad 
Sipylum montem, et alia Magnesia ad Msiandrum, 
Hypopa; Hierooesarea Leucophrys, Nysa, Teme- 


18) Conler hanc in rem Jac. Hasei diss. de in- 
quinatis Sardiensium vestimentis ad illustrationem 
Apocal. 111, 4, quee in Bibliolheca Bremensi tomo III, 
fasc. 1t, n. 4. pag. m. 253, exstat, et Christ. Biel 
diss. De Purpura Lydia ad Act. xvi, 44, Bibl. Brem. 
tom. 1I, fasc. iu, n. 2, p. 331. 

(19) Ex ejus Hercule Socratico apud Nonium, 
Haseo citante, dicta diss. pag. 303. 

20) Geographize lib. r1, cap. 141. 

21) Utroque usus fuit Cicero, priori quidem lib. 
vit Epistolarum ad diversos, ep. 24, ad Fabium 
Gallum : « Habes Sardes venales alium alio ne- 
quiorem ; » altero autem KEpislolarum lib. citat. 
ep. 35, ad eumdem hunc in modum: « Viderie 
enim mihi vereri, ne nisi illum caverimus, ridea- 
mus γέλωτα Σαρδώνιον. » Vide Lloydium in Lez 
geogr. voce Sardinia, Erasmum iu Chiliad., et 
Αντε]. Vietorein, De viris illustribus cap. 57, pag. 
198, edit. Batav: que 1696, Ultrajecti Sam. Pitisoi 
cura cum variorum not. prodiit in-8. 

(22) In Septem Αγία Ecclesiarum et. Conslantino- 
poleos notitia, Trajecti ad Rhen. 16941, in-8, pag. 27. 
Et ante eum exactam quoque harum regionum 
descriptionem dcdit Paul. Ricaut Esq. Anglorum 
apud Smyrnenses per lougum temporis spatium 
consul in libro Anglico : The preset state of the 
Greck and Armeniam | Ghurches, written at the com- 
mand of his Maiesty, Lond. 1079, in-8, 452 paginas 
impleas, quo libro Th. S8mithus haud mediocriter 
quoque usus fuisse mihi videtur. Hodiernum 8ar- 


1119 S. MELITO SAHDIUM EPISCOPUS. 1176 


Qui septem Asie Ecclesiarum descriptionem dedit, et in has terrarum partes iter instituit ipse, ipsasque 
regiones oculorum aciei subjiciens, Sardes in Sardibus quaesivit et triste admodum habuit spectaculum, 
nec tant» urbis ruinis illacrymari puduit. Floruit in hac urbe olim Christiana fides, omnem enim Asiam 
Minorem mature admodum Pauli οἱ Petri praedicatione Evangelii illustratam fuisse, latere nos non 
feciunt llistorie sacrae monumenta ? (23). Precipue vero sancto Joanni Asia obtigit, diu qui ibi commo- 
ratus est, Ecclesias constituit varias, ac Ephesi episcopus tandem obiit (24). Forle itaque et hic Sardianam 
Ecclesiam fundavit, cujus presul constitutus postea fuit Melito. Cui autem in hac dignitate succeseerit, 
et quis eum insecutus sit, non possum definire ; id tantum non tacere debeo, Sardiuam Ecclesiam unam 
ex geptem islis Asiaticis esse, de quibus D. Joannes in Apocalypsi, ordineque quintam, quee, observante 
Sphanhemio (25), primum in provincia ecclesiastica Lydie sibi vindicavit locum. 


8 XIV. An per angelum Ecclesie Sardis, vu, Melito sit intelligendus. 


Sunt proinde inter eruditos nonnulli, qui cum in Apocalypsi a Joanne Sardianm Ecclesie episcopi 
mentionem factam esse inveniant, Melitonem cum esse credunt, ad quem B. Joannes verba direxit * ; et qui 
per angelum Ecclesize Sardis, cui sacer propheta scripsit: Novi lua facta, qui cum viventis nomen habeas, 
mortuus es, eic., nullum alium intelligendum esse contendunt, quam nostrum. Hujus sententia patronos 
nominat Jlalloixius, Petrum Aureolum, /Eneam Sylvium, Philippum Bergomatem et Antiochum Brondum. 

Hos inter omnium confidentissime pronuntiavit Brondus (26) hunc in modum : « Melitonem Ecclesie 
Sardensi przfuisse tempore quo archipropheta Joannes hec scribebat liquido constat ex Historia eccle. 
siastica. Quoniam Eusebius Cesariensis lib. iv, cep. 13, de Melitone sic scribit : De his itaque gestis te- 
atatur etiam Melito Sardensia parochis episcopus, » etc. Ilactenus ille. At. infirma nullique emunctioris 
nasi erudito probala sententia. Quzrisquid optimos hosce viros in hanc sententiam deduxerit ; respondeo, 
aliud nihil, quam quod preter Melitonem alius Sardiani episcopi in sacris annalibus nullam invenire po- 
tuerunt. mentionem. Quasi vero ille unicus, idemque primuset ultimus, hujus cathedre exstitisset presul! 
Si eos urgemus, rationes ut ufferant, unde colligi possit, Melitonem tunc, cum Joannes hac scriberet, Sar- 
dium fuisse episcopum, altum ubique silentium. Brondus quidem ad Eusebium, pro stabilienda sua opi- 
nione, provocavit, ast verbs hujus scriptoris nil tale habent. En tibi ea :Τούτοις οὕτω χωρήσασιν, ἔπιμαρ. 
τυρῶν Μελίτων, τῆς ἐν Σάρδεσιν Ἐκκλησίας ἐπίσκοπος, κατ’ αὐτὸ γνωριζόµενος τοῦ Ὑρόνου, Ór,Aóq ἐστιν Ex 
τῶν εἴρτ µένων αὐτῷ ἐν fj πεποίηται πρὸς τὸν αὐτοχράτορα Oo pov ὑπὲρ τοῦ xaz' ἡμᾶς δόγµατος χρτσιμω- 
τάτῃ ἀπολογία, i. e. « Hec ita accidisse, Melito Sardian:e Ecclesie episcopus, qui eodem illo florebat tem- 
pore, manifeste testatur iis dictis, qua in sua pro religionis nostre dogmate ad imperatorem Verum 
utilissima apologia posuit. » At ne verbum quidem Melitonem tempore Joannis Sardianum fuisse episco- 
pum. Tantum enim dicit, ea que ipse immediate anteattulerat de superiorem imperatorum in Christianos 
benevolentia, Adriani scilicet et Antonini Pii, ex ipsius quoque Melitonis ad Marc. Aur. Antoninum Apolo- 
gia confirmari posse, qui Melito eadem, qua S. Justinus, de cujus Apostologia capite antecedente egerat, 
etate vixisset et floruissct. Obstant porro huic sententie sequentes rationes. Primo, temporis ratio id non 
permittere videtur, nisi asserere velimus, Nostrum suam vitam ad unum et dimidium fere seculum pro- 
duxisse, el Ecclesie Sardiane per octoginta et plures annos prefuisse ; quod ut in se omni probabilitatis 
specie caret, ita et a nemine scriptorum memorie mandatum aut litterisconsignutum invenitur. Divus enim 
Joannes annos Domitiani 14, qui in annum Christi 93 incidit, e Patmo revelationem suam scripsit (27). 
Debuit itaque isto tempore Ecclesice sue per aliquot annos jam pr&fuisse Melito, et antequam illi prefice- 
retur, debuit quoque etatem pontificiam, seu episcopo constitutam, attigisse. Gonsliluliones autem ita di- 
cte apostolice episcopum volunt annos quinquaginta vivendo transegisse (28), antequam ordinetur, et 

! Act. xviii, 19, 20; II Cor. i1, 12. * Apocal. cap. iiij, 1, 6. 


dium situm descripsit ille pag. 77, his verbis : But 
whatfoever this city was in former Days, it is now 
only a poor habitation of Sheperds, living in low and 
humble Cottages ; howsoever (he antient pillars and 
ruins lifl up their heals, as unwilling to lose the me- 
mory of their antient glory, once the Seat of the rich 
(δις. 

(23) Hieronym. De script. eccles. cap. 1. Doro- 
theus in Synopsi de vita οἱ morte prophelarum et 
apostolorum, tom. VII Biblioth. Patrum mazximz 
fol. 101, et apud Caveum Hist. Litt. script. Eccles., 
pag. m. 104. [sidurus De vila εἰ morte sanctorum, 
cap. 69. Sophronicus De laboribus, certaminibus εί 
peregrinationibus S5. Petri εἰ Pauli, tom. VII Bi- 
jliol h. Patrum Muc., fol. 108. 

(24! Juxta Euseb. Hist. eccles. lib. 11, cap. 1. 
Gregor. Nazianz. orat. 25, tom. I Opyp., pag. 438. 


Chrysost. homil. De χι discip,, tom. VI Opp. 
pag. 209. 

ο) Geograph. sacra et ecclesiast. pag. 65. 

(40) In comment. in Apocalypseos cap. 11, disput. 
prima, questione unica. 

(27) Ita testatur Irenewus lib. v; Euseb. llis. 
eccles. lib. 111, cap. 48, et S. Hieronymus in Catalogo 
scriptorum ecclesiaslicorum ; Natal. Alexander. Hisl. 
eccles. sec. 1, cap. 12, artic. 2, S 5, pag. m, 38 b. 

(98) Constitut. apostol. lib. 11, cap. 1, pag. 213, 
edit. Wistoniane, in the second vol. of primitiw 
Christianily rcvivd: Tov ποιμένα, τὸν χαθιστάµε- 
vov ἑπίσκοπον"..... δεῖ ὑπάρχειν... οὐκ ἔλαττον ἑτῶν 
πεντήχοντα. « Oportet eum, qui pastor est et episco- 
pus, esse non minorem naiu quam anrorum quin- 
quaginta. » Quidquid eruditi contra harum Consiite- 
tionum genuitatem, hodiernse potissimum editio- 


4111 NOTI11IA. — I. DE ΥΙΤΑ S. MELITONIS. 11168 


sedi cuidum maga, qualis Sardiana erat, totius Lydie melropolis, preponatur (29). Ergo anno Christi 
93 Melito sexagenarius circiter jamjam exstitisset ; anno autem sequeutis seculi septuagesimo primo aut 
eecundo apologiam M. Aurel:o imperatori tradidit. Ergo quadraginta et centum cireiler annos vivendo 
attigisset, cujus cum talis etas a nullo scriptorum agnoscitur, merito quoque dubitamus, eum Joannis in 
Patmo exsulantis tempore, Sardium fuisse episcopum. Porro viris apostolicis seu ejusmodi viris, quos 
apostoli inetruxerunt, a nemine adnumeratur, quod certe silentio non preterivissent veteres scriptores, 
utpote qui studiosissime hoc egerunt, ut quibus hio honor obtigieset, posteritatem non lateret, imo potius 
Ireneo aliisque (30)eum postponunt,quem ἐγγὺς τῶν ἀμοστόλων, γενόµενον, «non longe atemporibus apostolo- 
rum distantem ,»vocarunt (31). Tandem quoque ipsa verba scio opera tua ,quia nomen habes quod vivas,et mor- 
tuus es, in Melitonem minime quadrant, bis enim indicari videtur illius episcopi, quisquis fuerit, miser- 
rimus status et exitiali oppressa peccato conscientia; de Melitone autem supra audivimus, quantum vir- 
tutibus et vite Deo accepte vacaverit. IIoc itaque triste oraculum evincere potest, illud de alio, quam de 
nostro fuiese conscriptum. 


6 XV. De canone V. T. a Melilone enarrato. 


Ast relicta hac controversia, paucis adhuc videamus, quam egregie episcopi sibi mandatum munus gesse- 
rit, el quam mirifice suo presidio Sardiane non tantum. sed et universe Ecclesie commoda promoverit. 
Haud ultimum verbi divini ad ministratoris,etepiscopiimprimis,officium est, sacri canonis accuratissimam 
curam habire, θείας παραθόσεις κατέχειν 8, et divinos in eaero canone contentos libros ita custodire, ut 
neque addatur peque detrahatur aliquid.Hoc istis potissimum temporibus, quibus interpelationis,euppo- 
silionis et adulterationis librorum sacrorum nullus fere finis fuit, maxime erat necessarium. lluic itaquo 
olficio nec se subduxit Melito noster, sed profectus est in Orientem, et ad locum ipsum iler instituit, in quo 
qua in Scripturis narrantur, gesta olim fuerunt ut Veteris Testamenti libros diligenter comperiat, quo- 
rum eliam eequentem ad Onesimum fratrem, quem Onesiphorum Nicephorus (32) vocat, transmisit indi- 
cem, prout Eusebius ex procemio librieujusdam Melitonisquem Excerpta inscripsit,eumdem recitavit ( 3); 
« Moysis libri v: Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium ; Jesus Nave,Judices, Ruth, Re- 
gum libri 1v, Paralipomenon duo, Psalmi Davidis ; 8ulomonis Proverbia, que et Sapientia, Ecclesiastes, 
Canticum canticorum, Job, Prophetarum, nempe Isaie, Jeremiae, et duodecim prophetarum, liber unus. 


Daniel, Ezechiel, Esdras. » - 


? I Cor. xi, 2 ; II Thess. i, 15 ; i1, 6; Gal. 1, 14. 


nis, non sine fundamento excipiant, tamen negare 
non possunt, continere easdem veterum Constitulio- 
num €t Διατάξεων ἀποστολικῶν rudera, multis inter. 
polationibus ab Ariano forte impostore intermista. 

ullus itaque dubito,hanc Conslitulionum legem ab 
apostolis ipsis latam ettemporoe isto, quo Melito vi- 
Xit, observatam fuisse credere; cum Arianus, aut 
cuicunque sect addictus alius, nullam habuerit 
causam adulteras manus huic loco inferre, utpote 
nullius cujuscunque demum sententie erroneo pa- 
trocinium ineo invenire poterat. Wistonussingulari 
libro, quem an Essay απ the Apostolical Constilu- 
tions, wherein is proved, thal they are the most sa- 
εγεά of Lhe canonica. Books of the New Testament 
inscripsit, et qui tomum III Christianismi primitivi 
conficit, do iis egit, easque non modo genuinas,sed 
et canonicas maxime, et eadem divina, qua Novi 
Testamenti scripta θεὔὄπνευστα auctoritate instru- 
ctas esse probavit, et ita quideni probavit, ut. 

eee Si Pergama dextra 
Defendi possent, eliam hac defensa fuissent. 
VinG. /Encid. n, 290, 201. 

Clariss. et precocis ingenii Baraterius, cujus pre- 
maturam mortem orbis litteratus merito dolet, in 
binis de Constitutionibus apostolicis elaboratissimis 
dissertationibus earum non modo sinceritatem et 
antiquitatem ad Eusebii usque tempora multis ra- 
tionibus asseruit, sed et earumdem «etatem ad 83xe- 
culi n prima initia retulit. Has dissertationes sub- 
junxit sue Disquisitioni Chronologicz? de successione 
antiquissima episcoporum Romanorum inde a Petro 
usque ad Viclorem, qua Ultrajecti 1740, in quarto 
prodiit. Et istaa Wistoni applausum adeo tulerunt, 
ut eas non modo inlinguam Anglicanam transfusas 
denuo Londini ediderit, sed et ut Baraterium prece- 
ptorem suum vocare mihique plus simplici vice fa- 


Leri haud erubuerit, se multa ex hoc scripto edo- 
ctum fuisse, que antea igncrasset ipse. Imo pror- 
sus sibi persuasum habebat, Baraterio de Co«stite- 
lionibus hisce eamdem 80 sibi sedisse opinionem, 
eumque illam palam profiteri tantum non ausum 
fuisse. 11906 saltem eum in flnem dicta sunto,ut pa- 
leat, me non omnino frivole ad interpolatum cete- 
roquinantiquitatis scriptum provocasse,utpote quod 
genuini auri non modo ramenta continet, sed et 
quod, si etiam totum opus supposititium sit, sub 
seculi secunJi initia jamjam exstitisse, eruditorum 
nonnulli crediderunt. 

(29) Aliter autem fleri poterat, in parva parecia. 
Ita enim porro eedem Constitutiones 1l. c. pronun- 
tiant: « Sin vero in parva quadam parecia state 
provectus non reperiatur, et sil aliquis, cum quoqui 
versati sunt, testimonium dederint dignum esse 
qui fiat episcopus, qui in adolescentia marsuete et 
composite vivendo, senilem elaterm plane ostendat, 
si talium testimonio probatur,quod in pace flat,esto 
episcopus. » Recentiora concilia in episcopo ordi- 
nando eamdem vel &d minimum triginta annorum 
telalem requirunt, rationesque reddunt duas, quod 
ipse Servator noster docere non coperit ante quam 
natus esset triginta annos, et quod hao viri perfecti 
tetas sit. Conf. Binghamum in Originibus sacr. lib, 
1i, cap. 10, vol. 1], pag. 142 sq. 

(30) Quos supra8 3 nominavimus ex Hieron. 
epist. 83 ; Euseb. Hist. eccles. lib. ιν, cap. 19 ; Ni- 
cephoro lib. 1v, cap. 9. 

(31) Ita vocatur ab Augustin. confra Julian, lib. 
I, cap. 3; Basilio De Spiritu sancto cap. 29, citante 
Caveo Hist. litt. fol. 39. 

3 Hist. eccles. lib. 1v, cap, 10. 
33) Hist. eccles. lib. 1v, cap. 26. 


41109 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1180 


Nehemie et Estheris libri ibi desiderantur. Verum ille continetur sub Esdrae nomine, quod familiare 
antiquis fuisse r.onstrat summe venerabilis Carpzovius (31): hic vero et ab aliis est omissus, v. ο. Atha- 
nasio (35), Gregorio Nazianzeno (36), et Leontio (37). Hujus rei causam conjicit Sixtus Senensis (38) in 
additamenta, 7 postrema capita absolventia, quee magnam partem ex Josephi lib. σι Anfiquitatum 
Judaicarum ab incerto sunt addita, et e Grecis codicibus in Vulgatam translata, aucioritate con- 
cilii Tridentini, ad canonem hodie quoque referuptur; ideo a Melitone et Greg. Nazianz. istum Ἑκάτα 
librum preteritum, ab Athanasio vero tamquam spurium e catalogo sacrorum ejectum fuisse. Mihi tamen 
magis probabile videtur, eum incuria librarii omissum fuisse, sive quod festinaret, sive quod affinitas 
nominum Esdras et Esther fecerit, ut utrumque pro eodem habuerit. Melito enim hunc indicem a Ju- 
deis accepil ; hi vero canonicos libros V. T. viginti et duos numerarunt, uli patet ex Josephi librorum 
V. 1. canonicorum calalogo (39), quem etiam citat Eusebius (40), hujusque rei causam nobis aperit Ori- 
genes (41) ila scribens : « Ut duabus et viginti litteris Hebreorum introductio ad sapientiam his formis 
impressa hominibus esse videtur, sic ad sapientiam Dei et rerum divinarum notitiam fundamentum atque 
introductio sunt libri Scripture duo et viginti. » Fumdem itaque numerum et Melito sequi debuit.Cum 
autem unus el viginti libri tantum in recensione ejus ponatur, cumque in Judeorum indice Esdre et 
Esther libri immediate sese excipiant, ita ut errori in describendo facillime locus esse potuerit, probabile 
admodum est, hunc librum incuria tantum scribarum ex catalogo Melitonis excidisse. Egregie autem 
prorsus hac sua opera de Ecclesia universa meruit episcopus noster, ut pote qui primus inter scripto- 
res Christianos, accuratissimum V. T. canonem dederit (42). 

Ex illo autem canone male concluderetur, S. Melitonem Sapientiz librum inter canonicos Ve- 
teris Testamenti recensuisse. Eum enim per Sapientiam, quam  Proverbiis Salomonis sob- 
jungit, non intellexisse librum Sapientie, Greco idiomate ab incerto auctore compositum, sed ipsa 
Proverbia Salomonis, sequentibus evincam rationibus. Primo genuina lectio adhibenda est, que non ha- 
bet, uti editiones nonnulle Eusebii legunt: Παροιμίαι καὶ ἡ Σοφία, sed ul ex fide prestantissimorum co- 
dicum & Valesio (43-44) restituitur : Παροιμίαι al καὶ Σοφία, ita ut Proverbia Salomonis per appositionem 
grammaticam Sapientia quoquevocentur.Deinde toti antiquorum choro familiare fuit, Proverbia Salomonis 
Sapientiam vocare, teste Eusebio (45) et Lombardo (46), qui multis post Christum seculis titulo Sapientis 
Proverbia citavit. Unde etiam ipsemet Valesius contra sodales aguoscit, Melitonem per Sapientiam Pro- 
verbia hoc loco indigitasse. Porro provoco ad Ruffini versionem, qui ita transtulit : « Salomonis Prover- 
bia, qui et Sapientia. » Et ut tandem penitus rem conficiam, omnemque scrupulum eximam, ex ipsius 
Melitonis libro, quem Clavim vocavit, alleram locum, in quo ex Sapienti:e libro citavit verba in Proverbiis 
reperienda. Est namque pretiosurr hocce antiquitatis monumentum (47), quod Clavtm vocavit, penes me, 
ex duplici codice Parisino descriptum, ibique in isto capite, quod De variis zdificiorum vocabulis agit, 
ad vocem Domus sequentem inveni explicationem : « Domus, caro Salvatoris assumpta. vel sancta Ec- 
clesia; in Salomonis Sapientia : /Edificavit sibi domum sapientia ; et in Psalmo: In domo Domini ibimus 
cum consensu. » Locus autem, de Sapientia sibi domum edilicante, Proverb. cap. 1x, vers. 1. est inve 
niendus. Ergo luce meridiana clarius est, per Sapientiam Salomorís, Proverbia intellexisse Melitonem. 
Ergo non plures quam noa in canone enumeravit libros. 


(94) In Introductione ad libros canonicos Biblio- sis illustrisquondam syndicus,Gerh. van Mastrichit 


rum V. T. parte 1 cap. 19 $ 5, pag. 345. 

(35) In Epistola Festali 39, tom. 1l Opp., pag.44. 

(36) In carmine De genuinis scripturis, tom. II 
Opp.. pag. 98. 

(37) In lib. De sectis, act. 2, citante Gerh. v. Ma- 
Stricht in canone S. Scriplurg secundum seriem sz- 
culorum N. T. collecto. 

38) Biblioth. sacra lib 1, pag. 5 et pag. 20. 

39) Contra Appionem, pagin. 362, edit. Genev. 
1611, fol. 

(40) Lib. r1, cap. 10 Hist. eccles. et lib. vr, cap. 
25. Recentiores Judei hunc quoque numerum ob- 
servant, veluti R. David Ganz. in Tzemach David, 
parte ΙΙ, pag. 10, aliique. 

(41) In psalm. 1, pag. 47 Commentar. in sacram 
Scripturam, Rothomagi 1608, ful., pag. 47, A, etin 
Philocalia cap. 3. Eamdem rationem dat Hierony- 
mus in Prologo Galeato non multum ab initio. 

(42) Alias canonis Scripture S. constitutiones 
Scriptorum ecclesiasticurum studiose collegit, se- 
cundum seriem eseculorum N. T. disposuit, notisque 
Mlustravit πολυµαθέστατος Ictuset reipubl.Bremen- 


in diss. De canone Scriplurg sacra que extrat Bibl. 
Brem. tom. VII, fagc. 1, pag. 1, et hac in re con- 
ferri vel maxime debet. Nec minus cum his con- 
tendi oportet qua Humfr. Hodius De bibliorum lez. 
tibus originalibus lib. 1v, cap. 4, pag. 644, habet,ubi 
reperies 435 schemata, in quibus libri biblici di- 
verso ordine exhibentur. 

(43-44) In notis ad Euseb. libro iv, caput 26, 
pag. 74. 

(45) Lib. 1v, cap. 22, in fine: Πανάρετον σοοίαν 
τὰς Σολομῶντος παροιµἰας éxaÀouv. 

(40) Lib. 1. distinct. 2, οἰίαπίθ Gabrio in H. E. 
ms. 
(47) Vide summereverendi Crosii, l'heologize apud 
Goettingenses profess. longe celeberrimi patroni at- 
que preceptoris meisummo observaniie studio smta- 
tem devenerandi dissertationem epistolicam ad Chr. 
Wormium pag. 13,ubi buncMelitonis librum quan 
tivis pretii monumentum vocavit, et Fabricium in 
Biblioth. med, et infimg Latinitatis, lib. xr, vol. V, 
pac. 204 


1181 NOTITIA. — 1 DE VITA α, MELITONIS. 1182 


$ XVI. De sedala in Ecclesia Laodicena circa. Paschatos celebrationem controversia. 


Porro episcopi partibus egregie functus est noster in eo, quod paci in Ecclesia servand», et inter fidei 
domesticos exortis dissidiis sedandis omnem navaverit, operam. Hanc Melitonis prudentem coram experta 
est prrecipue vicina Laodicena Eccleaia, in qua ob Paschatos celebrationem turbae erant exorte. Conetat 
enim inter omnes, et Socratis (48) insuper tealimonio probari potest, neque Christum, neque apostolos 
certa lege Paschatis celebrandi diem precepisse, sed festivitatis hujus tempus Ecclesiarum arbitrio reli- 
quisse. Alie itaque, ex magna nascentis Ecclesie cum Judaicis ritibus conformitate, eodem cum Judeis 
tempore illud celebrandum duxerunt, alie autem die Dominica istud festum agere maluerunt. Neque ta- 
men ab initio brec diversitas discordiam peperit, sed quelibet Ecclesia in ritu hoe adiaphoro libortatesua 
usa, aliis quoque suam libertatem non invidit, donec Laodicee magna controversia de solemnitate pa- 
schali excitata es!. [n persecutione scilicet M. Aurelii Antonini, Sagarim episcopum suum amiserant Lao- 
diceni, et credibile est aliquos ibi exortos fuisse, qui aliam, quam vel Romse, vel alibi viderant, et Asic 
ignotam et insolentem consuetudinem, introducere conarentur, Laodicenos autem, aliter a pueritia edo- 
clos, illis restitisse, atque sic natam esse dissensionem. Interposuit igitur suam auctoritatem Melito at ue 
ut refert Eusebius (49) ex ipso Melitonis opere, Servilio Paulo Asiw proconsule, quo tempore Sagaris 
marlyrium passus est, festinante calamo duos de Paschate exaravit libros, in quibus doeuit, suam uni- 
cuique Ecclesie observandam esse consuetudiner, nec ab eo recedendum, quod ipsi a sancto suo anli- — , 
stite, nunc gloriso martyre, acceperint, traditumque antiquitus morem, Pascha die decima quarta obser- 
vaadi, constanter esse retinendum. Hoc enim Polycratis profitetur Epistola Synodica (30), cujus temporo 
sub Commodi imperio et Victoris pontificatu longe majores de solemnitate paschali exorte fuerunt turba. 
Scriptis itaque suis de Paschate libris Melito omnem controversiam diremit, et Ecclesi» unitatem pa- 
cemque reddidit. Addit Eusebius quod hujus scripti, & Melitone edili, etiam Clemens Alexandrinus (51) 
mentionem faciat, et quod hoo ipsum Melitonis scriptum Clementi Alex. occasionem probuerit, ut et 
ipse librum De Paschate ederet, sed neutrum horum etatem nostram tulit. 


8 XVII. De Melitonis Apologia pro Christianis. 


Nune de ojus in sedanda Christianorum peracerba vexatione haud infeliciter adhibita industria paucis 
dicendum adhuc restat. taque non modo in pace et tranquillo Ecclesie statu fideai firmare et promovere 
studuit noster, sed et in bello οἱ persecutionis cu:n ipso vite suse periculo de cotu Dei bene merere 
non desiit. Nam eum duobus Augustis fratribus M. Aurelio Antonino et Lucio Vero imperantibus atrox in 
Asiaticus Ecclesias incubuisset tempestas,52), inertes latebras aoster minime quzaivit, sed haud fractus 
anin,o Deoque confisus, ad clavum Ecclesie stelit, et contra iniquorum inagistraluum, seu proconsulum 
seu prefectoruimn, qui hanc teinpestatem excitaverant moxime, insanos insultus fortiter depugnavit. 
Quema:modum igitur inter furentes undas et fluctus maris boni gubernatoris ars ee prodit: ita non 
alias magis beati Melitonis virtus, quam in mediis persecutionuin turbinibus, emicuit. Docte eniin atque 
elegantis orationis sue presidio, viam sibi ad imperatoris M. Aurelii Antonini aures fecit, sum fra- 
trumque suorum causam apud eum egit, οἱ Apologiam obtulit (53-545), qua demonstrabat imperatori, 
non nisi tyrannos et malos principes hucusque afflixisse Ecclesiam, et qua in memoriam ei revocabat 


(48) Histor. eccles. lib. v, cap. 22. 

(49) Histor. eccles. lib. 1v, eap. 20. 

(20) Hanc vide apud Euseb. llist. eccles. lib. v. 
cap. 20. 

(51! In libro suo De Paschate. 

(52) Que sub imperatoribus hisce agitata fuit, 
quinta est persecutio juxta Sulpic. Sev. lib. 11 His- 
Lor. sacra cap. 32, pag. m. 216, a quo abeunt Hie- 
ronymus in Catal. script. eccles. cap. 17 ; Augustin. 
De civitate Dei cap. 52; Orosius in Historia adv. 
paganos lib. vrit, cap. 15, eam quartam facientes, 
omissa ieta, qui sub Adriano cepta et aub Anto- 
nino Pio continuata fuit. Sustulit hec persecutio in 
Asia, preter Sagarim Laodicee episcopum, Poly- 
carpum 8myrne episcopum, (Euseb. Lib. 1v, cap. 15); 
Justinum martyrem, quadriennio ante Polycarpum, 
(Euseb. lib. 1v, cap. 16): Ptolomeum et Lucium, de 
quo Justin. M. in Apologéía 1, pag. 42, disserit et 
Éusob. lib. 1v, cap. 17; Felicitatern, postquam se- 
ptem filios martyres in celum priemiserat, de qui- 

us vid. Martyrol. Bom. die 10 Jul., aliosque. De 
horrendis suppliciis in Gsllia, Lugduni et Vienne 


Christianis illatis refert Orosius ]. c., Euseb. lib. 
v, cap. 1. Repressa aliquantum creditor hzc per- 
secutio ob insigne beneficiuiu a Legione fulmina- 
trice praestitum, quod miraculum et ethnici et 
Christiani scriptores narrant. Et illi quidem aut 
mago cuidam JErzyptio tribuunt, ut Dio Cass. lib. 
Lxxi, aut. precibus imperatoris, ut Jul. Capitol. 
in Fita Anton. Phil. cap. 24, aut bonis ejus tno- 
ribus, aut Claudianus in panegyri De sexto consu- 
lutu Honorii, versu 339, sq. Hi autem veluti Eu- 
geb. lib. v, cap. 5, et ab eo citati, precibus dictae 
Christianorum legionis tribuunt, quam ab im- 
peratore hano ob causam Fulminatricem diclam 
fuisse aiunt. Addit Tertu!lian. cap. 5 Apolog., 
imperatorem litteras dedisse, quibus hoc mira- 
culum Christianorum precibus ascripserit ; que 
tamen non amplius exstant: istas enim, que ad 
calcem Apologii n Just. Martyris leguntur, esse 
λα. multis probavit Scaliger ad Euseb. 
n. 2189. 


(03-54) Euseb. in Chronico, lib. post. pag. 214. edit. 


1183 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1184 


majorum suorum erga Christianos benevolentiam, quorum elementie exempla polius quam  istorom 
Παριιία imitanda esse monebat. Cujus Apologiz hic etiam erat exoptatissimus eventus, ut imperator 
paternam avitamque in Christianos humanitatem imitaretur. Ipsa quidem, quod utique dolendum est, 
periit lucubratio, illius tamea pauca fragment!a, quantivis omnino pretii, asservavit Eusebius (55), que 
ex eo eliam cum observationibus quibusdam alteri mee dissertationi inseram. Olympiade ccxxxvir, 
qua, ut supra observavimus, in aunos Christi 169-172 inc:dit, Apologiam suam imperatori tradidisse 
Melitonem, refert Eusebius ; ulterius vero progreasi sunt Dodwellus (56) οἱ Ant. Pagi (57), qui anno 470 
post prima vicennalia, Mart. 17 id factum fuisse docent, in quorum tamen rationes non inquiram. 
Valesius (58) porro Melitonis orationem nihil aliud fuisse, quam libellum supplicem, pro Christianis 
imperatori oblatum, ex ejus fragmento, quod protulit Eusebius conjecturat. Dederunt et alii eadem 
persecutione scriptas 8 se apologias eidem. M. Antonino imperatori, Justinus scil. martyret philosophus, 
Apollinaris et Athenagoras sub titulo legationis pro Christianis, quos ejusdem certaminis participes, 
debitus idem in libris honos eademque in colo gloria manebit. Tillemontius (59) ex voce ἐπέδωκεν, qua 
usus est Eusebius in Chronico, et quam in versione Sua quoque retinuit Hieronymus, colligit, Melitonem 
ipsum, itinere Romam instituto, imperatori obtulisse Apologiam suam, quod vel hano quoque ob causam 
mihi non videtur improbubile, quoniam ex S 15 constat, eum ab ilineris molestiis prorsus noa 
abstinuisse. 
4 XVIII. De Melitonis morle. 

Tandem commune omnibus iter anno circiter 175 aggressus est, cunctisque calcandas, et er hac 
ad alteram vitam ducentes semitas quoque calcavit. At vero Melitonem circa hoo ipsum tempus 
obiisse, hoc est quod mihi persuadet: Ex Epistola Polycratia ad Viclorem (60) liquet, eum defunctum 
fuisse, cum h:ec controveraia de Paschate moveretur, et non multo ante mortuum fuisse inde concludo 
quod Polycrates illustrioras doctores Ecolesiarum Asiatioarum recanssas Melitonem ultimo looo collocet, 
indicio eum ultimum obiisae, nec post eum uliosfama in Ecclesia celebres obiisse. Per multorum porro 
librorum auctor fuit Melito, adeoque non facile a libris scribendis quievit. Indicat tamen Kusebius (61) 
Apologiam ejus ultimum opus fuisse quod scripserit. Nam ceteris recensitis, ἐπὶ πᾶσι, inquit, Apologiam. 
Itaque circiter quinquennio priusquam lites de Paschate inter Victorem et Polycratem iterum agerentur, 
mortuus fuit, Sardibus e vita discessit, atque ibidem terre quoque mandatus fuit. Τί δὲ δεῖ λέχεν, 
ait Polyeratea (62), Μελίτωνα τὸν εὐνοῦχον, τὸν Ev ἁγίῳ Πνεύματι πάντα πολιτευσάµενον' ὅς κεῖται ἐν 
Σόρδεσι, περιµένων τὴν ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ ἐπισχοπήν, « qui Sardibus situs est, Domini de coelis visitationem, 
in qua resurrecturus est, exapectans. » Utut martyris corona minime donatus fuerit (63), ejus tamen 
natalis in sacros Ecclesie fastos fuit relatus et nunc quibusdam in Martyrologiis ipsis Kalendis Aprilis 
(04) ascriptus deprehenditur. Hec de vita et virtutibus beati Melitonis dicta sufficiant. 


II 
DE SCRIPTIS SANCTI MELITONIS., 
Institulum. 


Coptam ante annos aliquot de Melitone, Sardium in Asia episcopo, telam hao scriptione portexere 
alque continuare constitutum babeo, Superiori de hoc argumento meletemate de vita Melitonig ejusque 
in Ecclesiam meritis exposui ; magnus scriptorum ab eodem exaratorum numerus meam nuno merebitur 
diligentiam, hujusque scriptiuneule constituet argumentum. Quod ne prorsus displiceat institutum, be- 
nevolum lectorem majorem in modum precor atque obtestor, spe fretus, me vel in eo de favore eruditio- 
rum sacre antiquitatis indagatorum non male meriturum esse, si in colligendis undique viri hujus san- 


Scalig. Amst. 4658. OA. ZAZ. I. POA. KAAPOZ 
TO B,. ΚΑΙ ΚΕΘΗΓΟΣ. Μελίτων Σαρδιανῶν Ἔπς 
τῆς Λυδίας βιθλίον ᾽Απολογίας ᾽Αντονίνῳ ὑπὲρ Χρι- 
στ'ανῶν ἐπέδωκεν. 

μα Hist. eccles. lib. wv, cap. 26. 

96) In Dissertat Cyprianicis, diss. 11, pag. 264. 

97) Critica in Baron. tom. I, pag. 178, 83. 

99) [In Adnot. ad Euseb. pag. 73. 

(59) Dans les Mémoires pour servir à l'Histoire 
ecclésustique pag. 441: « I] composa une Apologie, 
qu'il adressa (προσεφώνησε) à M. Auréle. |,8 Chro- 
nique d'Eusébe se sert du mot de donner, ἐπέδω- 
xtv ; eL S, Jéróme la suit tant dans sa traduction de 
la Chronique, que dans le Trailé des hommes illus- 


fres, comme si S. Méliton l'avait présentée lui- 
méme. » 
en Apud Euseb. Hist. eccles. lib. v, cap. ?4. 
(61) Histor. eccles. lib. 1v. cap. 26, item Hiero- 
nym. De scríptorib. cap. 24. 
(62) Apud Euseb. l. c. et αραιά Hieron. cap. 21. 
. (63) Hoc ex silentio Polycarpi apud Euseb. iH. E. 
lib. v, cap. 26, probavit Tillemontius citato loco. 
(61) Sie in Maurolyci Martyrologio, perhibente 
llalloixio, factum fuit: sic quoque in Actis san- 
ctorum, et in Ferrarii Catalogo seriptorum, qui non 
sunt in Martyrelogio Romano, ad diem 1 Aprilis 
ejus vita recensetur. 


1189 NOTITIA. — I1 DE SCRIPTIS S. MELITONIS. 1186 


ctissimi fragmentis sedulus insuper fuero, sique nonnulla eorum typis adhuc nondum exscripta in lucem 
publicam protraxero. 
8 I. Melito multa scripsil erudite. De ejus eruditione testimonia. 


Bene et sapienter dixit, qui dixit, eruditionem nec jactari debere, neo &bscondi (65) ; poeticumque illud, 
ο» ο . 9ό6π6 qui latuit, bene vixil, . . .. 
Ovip. Trisl. 11, 25. 

illos tantummodo potest juvare, quibus tenuitatis suce conscientia altum semper in litteratorum societate 
imponit silentiutn. Neo suam eruditionem beatus Melito abscondidit, verum egregiis ingenii fetibus eam- 
dem teslatusest, etad posteritatem propagavit ita, utin eo quoque nominis sui nunquam intermorituram 
sibi fecerit celebritatem, quod a scribendis libris non abstinuerit. Utut enim quam plurimis, que pre- 
sulem Ecclesie decent bene merentem, oppressus erat occupationibus, 8 componendis tamen atque per- 
poliendis variis frugis optime libris animum manusque nunquam cohibuit, quin potiu-, amplissimo 
eorum numero, locum sibi fecit inter polygraphos ueque adeo scriptores. Polygraphum quidem dici, 
haud magna semper laus est, nec quo quis plures grandioresque libros condidit, eo eruditior, reliquisque 
prestantior semper est censendus ; haud pauci enim, quo tenet insanabile scribendi caco&thes, ipsa ope- 
rum suorum magnitudine fiunt minores. Prima igitur unicaque Melitonis Jaus hec minime esto, quod 
multorum tantummodo librorum auctor exstiterit ; sed hoc potius in honorem ejus vergat, quod elabora- 
tissimorum scriptorum suorum copia polygraphis eruditissimi ingenii debeatadnumerari, qui multorum 
voluminum publicatione nomina sua reddiderunt illustria. In eo enim mire consentiunt omnes, quos 
prisca, quos media tulit setas, scriptores, et uno quasi ore confitentur, Melitonem, ob insignem erudi- 
tionem et egregiorum scriptorum copiam, suis temporibus unum omnium maxime exstitisse celebrem, 
Polycrates (60), Ephesi epi-copus, in sua ad Victorem epistola synodica honorificentissimam ejus injecit 
mentionem, eumdemque inter principes totius Asie ingenio doctrinaque viros numeravit. Ruffinus (67). 
fragmentum ex ejus Apologia alferens, « hec et multa alia nobiliter ab eo scripta fuisse, » subjungit. 
Eusebius (68), contra Artemonem et Paulum Samosatensem edita scripta recensens, ita tandem exclamat, 
'à δὲ Εἰρηναίου τε xal Μελίτωνος, καὶ τῶν λοιπῶν τίς ἀγνοεῖ βιθλία ; « [renei vero et Melitonis, cetero- 
rumque volumina quis ignorat ? » Idem Eusebius (69), precipuos istius etatis scriptores ecclesiasticos 
enumerans ; Melitonem quoque inter eos non reticuit, sed ita sub finem capitis addidit : "Qv xai elc ἡμᾶς 
τῆς ἀποστολικῆς παραδόσεως jj τῆς ὑγιοὺς πίστεως ἔγγραφος κατῆλθεν ὀρθοδοξία, « quorum omnium libri, 
sinceram apostolice traditionis ac vere fldei doctrinam continentes, ad nos usque pervenerunt. » Et 
alibi (70) : Ἐπὶ τῶνδε καὶ Μελίτων τῆς ἐν Σ4ρδεσι παροικίας Ἐπίσκοπος, ᾽Απολλινάριός τε τῆς iv Ἱεραπόλει 
διαπρεπῶς ἥκμαζον. « lisdem temporibus Melito Sardianus et Apollinaris Hierapolitanus episcopi, summa 
laude viguerunt. » Tertulliano ornatuin ejus dicendi scribendique genus mirum in modum arrisit, teste 
Hieronymo (71), qui elegans ejus et declamatorium ingenium laudasse Tertullianum mernoria prodidit, et 
ipse de Melitone nostro ita quoque alibi (72): « Quid loquar de Melitone, Sardensi episcopo, quid de 
Apollinario, etc., qui origines heresium singularum, et ex quibua philosophorum fontibus emanaverint, 
multis voluminibus explicarunt? » Hc aatis jam jam superque evincunt, Melitonis scripta noa proletaria, 
sed eximia prorsus fuisse, eumdemque inter ceteros sue etatis viros, de Ecclesia Dei et fama et scriptis 
longe meritissimos, maxitne exstitisse celebrem. Possem preterea in commendationem scriptorum a Me- 
litone exaratorum illud quoque Eusebii (73) curatius excutere, ubi generatim memorie de iisdem prodidit, 
« Christi divinitatem in iisdem astrui, eumdemque Deum simul atque hominem prediecari in iis, » ἐν οἷς 
&nact θεολογεῖται ὁ Χριστός... βιθλία θεὸν xal ἄνθρωπον καταγγέλλοντα τὸν Χριστόν. Possem insuper ad 
Anastasium Sinaitam (74) provocare, qui eumdem θεῖον xai πάνσοφον ἐν διδασκἄλοις, divinum et sapien- 
tissimum inter doctores, θεόσοφον, coelesti cognitione excellentem, vocavit. Possem Nicephori aliorumque 
recentiorum in melium proferre testimonia, quibus scriptis Melitonianis pretium statuatur haud vile. 


S 1I. Librorum a Melitone scriptorum catalogum multi dederunt. Eusebii eorumdem catalogus. 


Sed mitto h&c, noloque diutius in ipso statim limine haerere, quin potius ad Melitonis recensenda scri- 
p!a propero, quorum non unus alterve tantum, sed quamplurimi veterum exactum dare allaborarunt 
catalogum. Contexuit eorum indiculum non modo Eusebius (75), omnis historie sacre tons utque scutu- 


(65) Seneca epistolI. 19. -- Idem epist. 83, tom. IV Opp., part. 1, fol. 
(66) Apud Euseb. Hist. eccles. lib. v, cap. 24. , edit. Martian. 
67) Rut(in. Hist. eccles. lib. 1v, cap. 25. (73) Euseb. Hist. eccles. lib. v, cap. 28, de quo 
68) Ruseb. Hist. eccles. lib. v, cap. 28. loco pluribus infra. 
(69) Idem Hist. eccles. lib. wv, cup. 24. (74) Anastasius in Ὁδηγῷ, seu Duce viz. adver- 
πο) Idem Hist. eccles. lib. 1v, cap. 26. Confer sus Acephalos, cap. 13, pag. 258, edit. Jacob. Gre- 


Rutfin. Hist. eccles. lib. 1v, cap. 25. tseri. 
(71) Hieronym. Catalog. scriptor. eccles. cap. 24. (75) Euseb. Hist. eccles. lib. 1v, cap. 26. 


1187 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1188 


rigo ; sed et idem praestiterunt Hieronymus (76), Ruffinus (77), Honorius Augustodunensis (78), Nice- 
phorus (79), Trithemius (80), Sixtus Senensis (81), aliique receutiores quos taceo. Cum autem isti fere 
omnes ex Hieronymo, Hieronymus vero ex Eusebio sua habeant, ad majorem rei perepicuitatem insa Eu- 
sebii verba apponam ; tum quod sit antiquissimus omnium scriptor, dulciusque ex ipso fonte bibantur 
aqu: ; tum quod sit locupletissimusexactissimusque ; tum demum ideo, quod catalogum suum ex ipsismet 
Melitonis libris, quos instructissima Cesariensis servabat bibliotheca, confecisse videatur. Brevissimis 
insuper indicabo, quibus in rebus differant reliqui, et quid ab iisdem fuerit peccatum. 

Bic igitur Eusebius : « Ex libris autem utriusque illorum (Melitonis scilicet Sardiani, et Apollinaris 
Hierapolitani episcopi), hi, quos infra subjecimus, ad nostram notitiam pervenerunt. Melitonis quidem 


Bunt: 


1. Libri duo de Paschale. 1. Τὰ Περὶ τοῦ Πάσχα, δύο, 
2. Derecta viveudi ratione eL deprophetis liber unus. 2. Καὶ τὸ περὶ πολιτείας, καὶ προφητῶν. 
3. Alius ttem de Ecclesia. 3. Ka! 6 περὶ Ἐκκλησίας, 
4. Alius de die Dominica. &. Καὶ ὁ περὶ Κυριακῆς λόγος. 
5. Esl et de natura hominis liber unus. 9. "Ext δὲ ὁ περὶ φύσεως ἀνθρώπου, 
6. Et de crealione unus, 6. Καὶ ὁ περὶ πλάσεως, 
7. Αἰίιὰ de obedientia sensuum fidet, 7. Kai ὁ περὶ ὑπαχοῆς πίστεως αἰσθηρίων, 
8. Preterea et liber de anima et corpore. 8. Καὶ πρὸς τούτοις ὁ περὶ duy ic xat σώματος. 
9. Inter illos eltam erat de lavacro. 9. "Hv iv o:q καὶ ὁ περὶ λουτροῦ, 
10. Et de veritate liber, 10. Καὶ ὁ περὶ ἀληθείας, 
11. Et alius de conditu εί generatione Christi. 11. Καὶ περὶ κτίσεως xai γενέσεως Χριστοῦ. 
12. Et liber ejus de prophetia. 12. Καὶ λόγος αὐτοῦ περὶ προφητείας, 
43. Et unus de hospitalitate. 13. Καὶ ὁ περὶ φιλοξενίας, 
44. Et alius qui Clavis inscribitur. 14. Καὶ ἡ Κλείς. 
45. Alia item scripta de diubolo, 15. Kal τὰ περὶ τοῦ διαθόλου, 
16. Et de Apocalypsi Joannis, 16. Καὶ περὶ τῆς ᾽Αποχαλύψεως Ἰωάννου, 
17. Et de Deo corporato. 171. Καὶ 6 περὶ ἐνσωμάτου θεοῦ. 
48. Postremus omnium est libellus ad Antoninum. 18. "Exi πᾶσι καὶ τὸ πρὸς ᾽Αντωνῖνον βιθλίδιον. 
Quibus, interpositis fragmentis nonnullis, tandem sub finem capitis adduntur. 
19. Excerplorum libri sez. 19. Εκλογῶν ἕξ βιθλία, 


Hoc ordine hacque serie Cesariensis Melitonis enumeravit scripta, quorum, ος eodem quoque auctore 
catalogum dedit Halloixius (82), ast valdediversuma nostro; unum enim et viginti numerat, ita, ut prorsu 
nesciam, quamnam adhibuerit Eusebii editionem. Valesii et Readingii mihi ad manus fuit, 8 qua non 


niei semel recessi. 
δ III. Eusebii Catalogus cum Hieronymiano confertur. 


Ab Eusebio in paucis diversus est Hieronymus. Apologiam enim primo loco recensuit, quam Eusebius 
ultimo, temporis non habita ratione. Deinde librum Περὶ φύσεώς ἀνθρώπου omisit. Porro librum Περὶ 
ὑπακοῆς πίστεως αἰσθητηρίων, quem septimo loco ex Eusebio nominsvimus, divisit in duos, ul unus 
sit De fide, alter De sensibus. Et tandem circa librum Ηερὶ προφητείας aliquautulum desciscit a verbis 
Eusebii. Reliquas minutias non curo, nec curabo apud reliquos. 


S IV. Eusebius cum Ruffino collatus. 


Ruffinus in eo discrepat ab Eusebio quod librum, quem Cesariensis secundum posuit, Περὶ πολιτείας 
καὶ προφητῶν, in duos divellat hoc modo : De optima conversatione liber unus. Sed et De prophetis. Deinde 
numero quinto, loco φύσεως legit πίστεως, et De fide hominis Melitonem librum scripsisse indicat. Porro 
ex septimo libro, cum Hieronymo, duos facit, et undecimum itidem dividit in binos, alterum De fide, 
alterum, De generatione Chrisli et ze prophetia ejus, cum tamen Eusebius pariter ac Hieronymus De pro- 
phelia librum singularem faciant atque distinguant. Duodecimi loco, Περὶ προφητείας, ponit iterum librum 
De anima et corpore, quem tamen paulo ante jamjam nominaverat, tertiam hominis partem, mentem, ad- 


dens. Hec de Ruffino. 


(76) Hieronymus in Catalogo scriptorum ecclesia- 
sticor um, geu De viris illustribus, cap. 24. 

(77: Ruflin. Hist. eccles. lib. 1v, cap. 24. 

(78) Honorius De scriptoribus | ecclesiasticis, lib. 
1, cap. ?5. Apud Jo. Alb. Fabricium, Bibitothecze 
ecclesiast. fol. 75- 

(79) Nicephor. Histor. eccles, lib. 1v, cap. 10. 


(80; Trithemius De scriptoribus ecclesiast. cap. 
414, Bibliothecae ecclesiast. Fabriciana, fol. 7. 

(84) Sixtus Senens. Biblothecz sacra lib. 1, pag. 
5, edit. Paris. 

(82) Halloixius in Illustrium Ecclesie Oriental. 
seriptorum, qui sanclitate et eruditione juxla sxc. n 
floruerunt, Vitis et documenlis, lol. 828. 


1189 NOTITIA. — II. DE SCRIPTIS S. MELITONIS, 1190 


8 V. Honorius cum Eusebio contenditur. 

Honorius autem, qui 886. xi! Augustodunensis claruit presbyter, eum non solum omisit, quem et Hie- 
ronymus, Περὶ φύσεως ἀνθρώπου, librum ; sed et preterea ipsi adhuc plures reticuil, Περὶ Ἐκκλησίας 
nimirum, Περὶ Κωριαχῆς, Περὶ πλάσεως, et Περὶ ἐνσωμάτου θεοῦ. Perperam igitur Halloixius asserit, 
eum, preter illum ab Hieronymo non commemoratum librum, Melitoni tantum unum sustulisse, Περὶ 
ἐνσωμάτου θεοῦ scilicet ; quod forte ideo factum fuisse conjicio, quod dubius heserit, quomodo Latine 
reddat libri hujus titulum. Insuper Eusebio septimo loco numeratum, Περὶ ὑπακοῆς πίστεως alcün- 
τηρίων, De sensibus tantum inscripsit. 


8 VI. Eusebii et Nicephori catalogi invicem comparantur, 


Nicephorus in omnibus fere cum Eusebio conspirat, nisi quod ex quinto et sexto unum videatur con- 
fare librum, ἔτι δὲ, inquiens, ὁ Περὶ πίστεως ἀνθρώπου καὶ π)άσεως τὴν ἔπιγραφὴν εἰληφώς, neo male 
forsan ; quod gzeptimo loco dictum Eusebio librum,cum Hieronymo οἱ Ruffino, in duos itidem distinguat ; 
quodque preterea libros Hso! προφητείας, Περὶ φιλοξενίας, et. librum Clavem dictum omittat, idque de 
industria forte, nam omnes eum recensere voluisse Melitonis libros, mihi non videtur. 


8 VII. Trithemii et Eusebüi collatio. 


Ad Trithemium, Melitonianorum scriptorum catelogum concinnantem, quod attinet, instituta cum 
Eusebio collatione, deprehendi, eum librorum Περὶ φύσεως ἀνθρώπου, Περὶ Θεοῦ ἐνσωμάτου, el 'Amo- 
λογίας πρὸς ΟΑντωνῖνον nullam omnino injecisse mentionem ; eum librum Περὶ ὑπακοῆς πίστεως 
ἀϊσθητηρίων divellere in binos, De sensibus, et De fide. Undecimum, Hip! κτίσεως καὶ γενέσεως Χρι- 
στοῦ, dixit saltem De generatione Christi ; atque in hoo insuper plus peccavit, partim, quod pro De pla- 
πιαίε unum scripserit De lapsis lib. 1, partim, quod inter ecripta Melitonis referat spurium opus De trans- 
ilu Marig. À vero igitur alienum iterum est Halloixii judicium, eadem, que Honorius Augustodunensis, 
pretermisisse Trithemium ; habet enim Περὶ ἸΕχκλησίας, καὶ περὶ Κυριακῆς libros, quos Honorius non 
habet. 


8 VIII. Sixti Senens. catalogi cum Eusebiano assimilatio. 


Minime omnium accurata est Sixti senensis librorum a Melitone conscriptorum consignatio, quippe 
que ne quartam quidem eorum partem attingit, licet nihil omisisse velit videri. Meminitenim tantummodo 
excerptorum, libri De vila prophetarum, De Apocalypsi, et preterea duorum aliorum, in quibus tamen 
recensendis graviter hallucinatus est. Nam pro libro Περὶ ἐνσωμάτου θεοῦ, dicil eum scripsisse, in illud 
Geneseos 1: Faciamus hominem, De Deo incorporeo libetum unum, quod plane diversum sonat ab 
Eusebio. Deinde in eo quoque errat, quod asserat, Sardium episcopum scripsisse De catalogo divinorum 
utriusque Teslamenli voluminum ad Onesiwum epistolam unam. Ast illa epistolam nil aliud est, quam proc- 
mium sex ἐκλογῶν librorum, quos supra jamjam, excerptorum nomine, commemoraverat; hinc non debebat 
eamdem tanquam novum aliquod scriptum seorsim recensere ; nec debebat porro dicere, utriusque Testa- 
menli, sed Veteris tantum Testamenti ex eo enim solo dedit librorum canonicorum catalogum, ut mox ex 
ipsa, quam dedimus infra, epistole inspectione apparebit luce meridiana clarius. 


S IX. Sandius notatur. 


Tribus adhuc verbis moneo, notitiam quam de operibus Melitonis dedit notissimus ille Christoph. Chri- 
Btophori Sandius (83) confusam prorsus, a vero alienam, et absonam esse adeo, ut integrum hoc de Me- 
litone caput error mereatur dici, in quo summa imis sunt permista. Ex ungue leonem ut noscas, id 
saltem ex eo referam, omnia Melitonis opera Gelasio pape esse apocrypha. 


S X. An Melito prater libros Eusebio et Hieronymo commemoratos, alios adhuc scripserit ? 


Priusquam circa singulos editorum a Melitone librorum titulos mea eruditorumque observata in me- 
dium proferam, opere pretium me facturum credo, questionem expendere, an Eusebius, an Hieronymus 
omnium Melitonianorum scriptorum exactum dederit catalogum ita ut praterea nihil aliud litteris fuerit 
consignatum a Sardiano ? &nque argumentum, quia Eusebius, quia Hieronymus non babent, sufficiat, 
omnes reliquos ab aliis forte Melitoni tributos libros tanquam spurious rejicere ? Videntur in hanc sen- 
tentiam propendere i[alloixius (84), Whistonus (85), Baraterius (86), Ceillierius (87), aliique. Veritatis quae- 


(83) Sandius in tractatu Do veteribus scriptoribus 
ecclesiasticis , nucleo suo Historiam ecclestastica , 
prefixo, pag. 47. 

(84) Halloixius, ο. |. fol. 834. 

(83) Whiston in {6 Account of the Failh of the 
wvo firsl centuries, concerning the ever-blessed. Tri- 


nity, and the Incarnalion of our Lord, tomo IV 
Primeci Christianismi, pag. 126. 
(86) Baraterius in Disquisitione chronologica de suc- 
cessione antiquissima episcoporum Romun. pag. 220. 
(87) Ceillier, Histoire générale des auteurs. sacrés 
εἰ ecclésiastiqnes, tom. 1], cap. 3, pag. 78. 


1191 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1193 


dam species huio opinioni exinde affulget, quod Eusebius, resensitis omnibus, quos modo numeravi 
libris, dicat : 'Eri πᾶσι καὶ τὸ πρὸς ᾽Αντωνῖνον βιθλίδιον, « postremus omnium est libellus sd impera- 
torem Antoninum; » quodque allatis quibusdam scriptorum Melitonianorum fragmentis, sub finem capitis 
ita continenter subdat : Καὶ τὰ μὲν Μελίτωνος τοσαῦτα, « et libri quidem Melitonis tot sunt, » indicaturus, 
so omnes enumerasse. Secus tamen mihi videtur, rebus probe perpeneis. Nullibi enim expressis verbia 
asseruit Eusebius, se omnium, quotquot Melito unquam scripserat, librorum daturum esse catalogum; 
quin potius alios forte adhuc ab eodem exaratos fuisse haud obscure signilicavit, sic ordiens librorum 
Melitonis catalogum : Τούτων εἰς ἡμετέραν γνῶσιν ἀφῖκτα. τὰ ὑποτεταγμένα, « ex libris autem utriusque 
illorum (Melitonis scilicet et Apollinaris) hi, quos infra subjecimus, ad nostram notitiam pervenerunt. » 
]dem testatur &dhuc clarius S. Hieronymus his verbis: « Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt, 
quim subjecimus. » Cumque preterea Anas'asius Sinaita duorum aliorum, Eusebio et Hieronymo non 
memoratorum, librorum mentionem injiciat, Περὶ σαρχώσεως Χριστοῦ scilicet (88), De incarnations 
Christi, et Λόγου εἲς τὸ Πάθος Χριστοῦ (89), Orationis in. Passionem Domini, prorsus non video, quare 
inter genuina Melitonis opera el hos quoque recipere sit dubitandum ; nisi forte quis, ex malo in ortho- 
doxam nostram fidem animo, fragmenta, que ex iis attulit. Anastasius, dubia velit. reddere, quorum 
alterum quantivis pretii de divina pariter ac humana Christi natura continet testimonium. Eusebii verba, 
quibus asserit, tot esse Melitonis scripta, horumque postremum omnium esse Apologiam, commode de 
libris saltem, qui ad ejus nolitiam pervenerunt, possumus et debemus interpretari. 


8 XI. De Melitonis libris de Paschate. 


Bed age, de uno allerove libro sigillatim nunc videamus. Ad libros De Paschate quod attinet, nota- 
mus, decantatissimam illam, prioribus post c. n. seculis inter Ecclesiam Orientalem et Occidentalem 
magno animorum fervore agitatam, controversiam de die festivitatis Paschatis, horum scribendorum 
occasionem subministrasse. Querebatur scilicet, an precise cum Judzis, die 14 mensis Nisan, in 
quemcunque hebdomadis diem ille incideret ; an vero nullo alio, quam solis die, in memoriam Dominice 
resurrectionis, sacra paschalia sint celebranda. Priorem modum sequebantur Asiatice et Orientales 
Ecclesie ; αἱ qui Romina et in aliis regionibus ad solis occasum sitis Christum colebant, posteriorem. 
Utrique apostolicas urgebant traditiones ; illi se consuetudinem suam accepisse a S. Joanne et Philippo 
dicebant ; hi vero ad Petrum et Paulum provocabant. Neque ab initio hec diversitas discordiam peperit, 
sed quelibet Ecclesia in ritu hoc adiaphoro sua utebatur libertate. Irenaeus (90) refert, S. Polycarpum, 
Romam profectum, inter alia cum Aniceto, tunc Romano praesule, de tempore Paschatis colloquium 
instituisse, sed neutrum potuisse alter? persuadere, ut a pristino more recederet ; nihilominus tamen 
inter utrumque pacem conservatam fuisse. Melitonis etate in Laodicena Ecclesia, sublato per martyrium 
Sagari sedis hujus episcopo, et succedentibus aliie, qui occidentalem consuetudinem introducere cona- 
bantur, hac de causa etiam exoriebantur dissensiones. Interponebat igitur sua officia noster, atque bac 
occasione binos, fcetinante calamo, ut ait Eusebius (91), exaravit libros,in quibus docuit, suam unicuique 
Ecclesi» consuetudinem esse retinendam, Paschaque die 14 ex antiquo, esse celebrandum. Sic diremit 
omnem con!roversiam, o felicia ista tempora ! sicque Ecclesise pacem reddidit. Ita refert Polycrates (92) 
in Epistola synodica ad Victorem, cujus tate ausuque nefando heo denuo recruduit controversia, diu 
postea magna animorum contentione agitata, nec ante synodum Nicenam sopita. Melitonis De Paschale 
opus Clementi Alexandrino postmodum occasionem prebuit, ul ipse quoque conscriberet librum De 
Paschate, in. quo honorificam Melitoniani operis injecit mentionem, ut tradit Eusebius (93) : Τούτου δὲ 
τοῦ λόγο», inquiens, μέμνηται Κλήμης ὁ ᾽Αλεξανδρεὺς ἐν ἰδίῳ Περὶ τοῦ Ιάσχα Aqu, 07 ἐξ αἰτίας τῆς τοῦ 
λΜ[ελίτωνος γραφῖς φησὶν ἑαυτὸν συνταςχι. « Hujus aulem libri mentionem facit Clemens Alexandrinus in 
opere suo de Paschate. Quod quidem ut conscriberel Melitonis librum causam sibi prebuisse testatur. » 
Utrumque tamen opus periit, et de Melitoniano superest tantummodo parvum fragmentum, quod poste- 
ritati servavit Eusebius, infra exhibendum. 


8 XII. De libro Περὶ πολιτείας xai προφητῶν. 


Circa alterum Melitonis libellum, quod τὸ Περὶ πολιτείας xa! προφητῶν inscribitur, tenendum, non- 
nullos codices manu exaratos, quos Valesius, in notis ad Euseb. nominat legere τὰ Περὶ π. x. π. ac 


(88) Anastas. Sinaita, in 'Oozyi, cap. 13, pag. (92) Apud Euscb. Hist. eccles., lib. v, cap. 26 


298. Ceillier, cit. libro pag. 75: « Mais ces deux livres 
89) Jdem, ibid., cap. 12, pag. 216. 8ont perdus, et nous n'en scavons autre chose, si- 
90) Ireneus in. pistola ad. Victorem, apud Eu- — non que le Saint suivoit la pratique de l'Aeie, οἳ 

geb. Histor. eccles., lib. v, cap. 24 l'on célébroit Páque le 14 de la lune. » 


"uL Euseb. c. 1. et Ilieronymus in Catalogo, cap. (93 Euseb. cit. loc. 


1193 NOTITIA. — II. DE SCRIPTIS S. MELITONIS. 1194 


si noster plures de hoc argumento conscripserit libros, quod Hieronymi et reliquorum communi repugnat 
testimonio. Male porro Ruífinus Christophorsonus, elegans Eusebii, ante Valesium, interpres, atque 
Halloixius ex uno hoc libro duos fecerunt, alterum De recla couversatione, allerum De prophetis, quasi 
in Greco legeretur καὶ τὸ Περὶ προφητῶν, quam lectionem omnes constanter codices respuunt. Hiero- 
nymus preterea, Honorius, Trithemius et Sixius Senensis omnes babent, De vila prophetarum librum 
unum, el Nicephorus insuper, λόγος δὲ ἕτερος τοῦ Μελίτωνος φέρεται, ὁ Περὶ πολιτείας καὶ Tpopn- 
τῶν. Hinc merilo illorum sententiam rejicimus. Exposuit igilur noster in hoc opere de recta, qua pro- 
phetas deceat, vivendi ratione vileque consuetudine, scriptumque esse videtur contra Montanum ejusque 
asseclas Ecclesiam Dei istis temporibus mirum turbantes, el prophelicoo donum per affeciatas exstases, 
varias corporis contorsiones, per atram melanchcliam, et phreneticas convulsiones, Pythonissarum in 
morem, mentientes, multosque fidelium a recto tramite seducentes (94). Demonstravit in eo sine dubio, 
quod probabili valde conjectura licet divinari, prophetam Spiritu Dei vere actum non debere moribus 
suis externis in decori regulas impingere, sed utrumque, prophelam esse, decoreque vivere, et posse et 
debere consistere. Miltiadem, qui :late non multum posterior fuit, ut ipcredibiles Montanpismi sisteret 
progressus, idem habuisse institutum, el eontra Monlanum scripsisse librum, Περὶ τοῦ μὴ δεῖν προ- 


φήτην lv ἑκστάσει λαλεῖν, Non decere prophetam in. exstasi loqui, Eusebius (95) refert, qui et illum in 
compendio exbibet. 


8 XLI. De iibro Περὶ κυριαχῆς. 


Qnem quarto numero posuimus librum, Περὶ xoptaxzc, De die Dominica exposuit. Κυριακή, in mo- 
moriam resurectionis Dominice, commune apud primeves Christianos nomen fuit prima hebdomadis 
diei (06). quam lamen nonnunquam, quando gentilibus scribehant, τὴν τοῦ fjÀlou ἡμέραν, « solis diem » 
eiiam appellare non dubitabant (97). De hujus divina institutione multum disputatur. 8urt. quidem 
nonnulli, qui post excidium llierosolymorum, imo sub exitum demum seculi primi, solis diem conse- 
cratum fuisse opinantur; verior lamen eorum, sine dubio, est sententia, qui non diu post sublatum 
ad celos Dominum ejus celebrationem institutam fuisse credunt, quod erudite, preter alios,tuetur Justu 
Hennirgus Bohmerus (08). In sabbato, primaque feria sacrorum faciendorum causa publice convenisse 
Christianos primis stetim illis temporibus, etiam ex fontibus sacris elucescit (99). In magnum utique 
sacre antiquitatis detrimentum accidit, quod hic Melitonís liber perierit, cujus scribendi occasionem 
forie dedit controversia de festivitate Paschali. Hic liber, quantum memini ego, primus super nobile hoo 
argumento fuit confeclius ; in eo forsan legeremus Christi apostolorumque saucita de abrogando sabbato. 
Ireneus (1) solo die Dominico resurrec!ionis Domin! mysterium celebrandum esse, asseruit. De die Do- 
minico, Hepi τῆς ἡμέρας κωριακῆς, beatus Eusebius, episcopus Alexandrinus seculo tertio clarus 
orationem conscripsit, quam ex mss. edidit, Latine vertit, et adnotationibus, potissimum ad sacra publica 
veleris Ecclesie speclantibus, illustravit beatus Jo. Guil. Janus, hic conferendam (2). 


8 XIV. De libro Περὶ φύσεως ἀνθρώπου. 


De libro sequenti, Περὶ φύσεως ἀνθρώπου, De natura. hominis (de quo itidem argumento Nemesii, epi- 
scopi Emeseni, hodie adhuc exstat insignis certe liber Greco-Latinus, editus nitido Oxonii 1071, in 8, a 
Jo. Fello, Cistriensi episcopo), nibil quod moneam habeo, nisi quod eumdem ex catalogo scriptorum 
Melitonianorum omiserint Hieronymus, Honorius, Trithemius et Sixtus Senensis, Ruffinus Περὶ πίστεως 
ἀνθρώπου, De fide hominis logit. Nicephorus vero, ex hoc εἰ statim insequente libro Hep! πλάτεως, De 
creatione, unum facit (3) in quo posteriore hallucinatus insuper quoque est Trithemius, qui non de 
plasmate, sed De lapsis, Melitonetn librum scripsisse, tradit. Forte ulerque liber cum in (inem a nostro 


(94) Ututde vera Montani ejusque hereseos elate 
nondum certe constel, hoc tamen extra dubium est, 
eamdem Melitonis tempore maxime viguisse, ejus- 
que virus ipsam adeo Lydiam, οἱ inprimis Thya- 
tiram, urbem Sardibus, in quibus episcopus eral 
noster, vicinam, iafecisse. [ta testatur Epiphanius, 
Advers. hzreses lib. 1, cap. 31. Confer Angli cu- 
jusdam anonymi, quem Francisc. Lee, M. D. esse, 
comperlum babeo, History of Montanism, by a 
Lay gentleman, l.ond. 1709, 8. 

95) Euseb. Hist. eccl. lib. v, cap. 17. 

96) Vide Binghami Origenes ecclesiasticas, tom. 
IX. nag. 15. MEM 

(97) Justinus Mart. Apolog. 1, pro Christianis, 
& 89, pag. 432, edil. Grabianze: Τὴν δὲ τοῦ ἡλίου 


$ εἐραν xoti, πάντες τὴν συνέλευσιν ποιούµεθα. 


PATROL. GR. V. 


(08) Illustr. Boehmerus in singulari disserlat. De 
stalo die Christianorum, qua prima est in Diss. 
Juris ecclesiastici antiqui. 

(99) Ita habetur Act. xx, 7, I Cor. xvr, 2, etc. 
Confer. inprimis Wolton's | miscellaneous. discour- 
ses, relating to the Traditions and Usages of the 
Seribes and Pharisees in our. bless'd Saviour's time, 
vol. I, cap. 10, pag. 204, ubi omnia N. T. loca, de 
celebrando primo hebdomadis die agentía, accurate 
expendit. 

2 (1) Irenzeeus apud Euseb. Hist. eccl. lib. v, cap. 


21. 
6 Prodiit hic Eusebii Alex. libellus Lipsie 1720, 
in-4. 

(3) Quem secutus est Coillier, qui titulnm hujus 
libri De la formation de l'homme reddidit. 


38 


1195 6. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1196 


fnit conscriptus, ut pravis hereticorum istius szculi obviam iret sententiis, duplex modo principium, 
alterum bonum, alterum malum statuentium ; modo mundum malorum geniorum opus esse, dicentium; 
modo de natura et creatione hominis somniantium, hominem, por imbecillitatem genlorum illorum, non 
meliorem fieri potuisse, ac longe futurum fuisse deteriorem, nisi suprema virtus scintillam auree vitaque 
diviuse immisisset, eumdemque, vermis instar humi prius repenlem, erexisset; modo duplex hominum 
genus, bon'im et pravum, imo triplex, pneumaticum, psychicum el hylicum seu xoixóv tinzentium. 


6 XV. De libro Περὶ ὑπακοῆς πίστεως αἰσθητηρίων. 


Sed transeant hzc, videamusque potius de libro, quem Περὶ ὑπακοῆς πίστεως αἰσθητηρίων, De obe- 
dienlia sensuum fidei inscripsit. Hunc Hieronymus, Ruffinus, Nicephorus, Trithemius constanter in duos 
diversosque dividun!, ita, ut peculiarem faciant, De obedientia fidei, peculiaremque iterum, De semsibu 
librum. Dubius diu hssi, an cum Eusebio, an cum reliquis facerem. Ast cuim, Valesio teste, in omnibus 
codicibus manuscrlptis legalur, καὶ ὁ Περὶ ὑπακοῆς πίστεως αἰσθητηρίων, absque distinctione quam 
Rob. Stephanus, post vocem πίστεως, primus posuit ; verba Eusebii utique pro titulo unius tantum libri 
babeo, qui De obedientia sensuum fidei, sive, quod idem est, de obedienlia fidei que sit a sensibus, foit 
inscriptus, Tillemontii (4) atque Dupinii (5) suffultus hac in re assensu, licet Halloixius aliiquo alteri 
potius subscribant sententie. Valesii et Dupinii probabilis admodum conjectura est, contra hereticos 
quosdam istius etatis οἱ hunc quoque librum seriptum fuisse & Melitone, qui asseruerint, dari fidem 
quamdam naturalem eamdemque sensuum opera posse gigni. Quidam enim herelici, verba sunt Valesii 
aiebant, animales quidem, seu physicos homines sensuum opera credere: spirituales vero per rationem, 
Ita Heracleo explicabat locum illum ex Joannis Evangelio 19 : Nísi signa et prodigia videritis, nom crede- 
tis. Quee Christi verba, aiebat Heracleo, dici proprie ad eos qni per opera et sensus naturam bhabeent 
obediondi, non autem credendi per rationem. Refert heec Origenes Enarrationum in Joanni: Evangelium 
tomo xri, ubi et refutat, docetque tam spirituales quam animales non posse nisi per sensum credere. 
Heec Valesius. 


8 XVI. De libro Περὶ ψυχῆς καὶ σώματος. 


Prozimi libelli quem lustrabimus, titulus est : Περὶ ψυχῆς xa! σώματος, De anima el corpore liber. 
Bic ante omnia ratio mihi reddenda est, quare in exhibeado hujus libri titulo a lectione communi, quam 
Valesius et Headingus probant, recesserim paululum. Ita autem isti legunt : Καὶ πρὸς τούτοις ὁ περὶ 
ψυχῆς καὶ σώματος ἤ νούς. Prcelerea liber de anima, corpore et menle, ac si Melito in hoc opere 
de tribus hominis partibus exposuerit, animaque cogitata sua protulerit. Hanc communem lectionem 
probant codices Mazarinus, Mediceus ac Fuketianus. Eamdem quoque confirmare videtur Ruffini inter- 
pretatio, qux» ila habet: De sensibus. De anima, et corpore et menle. De lavacro, etc. In. eodem tamen 
Ruffini librorum Melitonianorum indiculo, paucis interjectis aliis, recurrit denuo ejusdem operis titulus, 
hac forma: De anima et corpore, iia ut parum omnino presidii ex Rvffini interpretatione *nveniat com- 
munis lectio. Probant tamen eamdem recentiores fere omnes, Tillemontius, Nat. Alexander (6), Dupinius 
Caveus (7), Benthemius, Lardnerus (8), Bollandus (9), aliisque, preter unicum forte Halloixium, qui ila 
legit εἰ distinxit: Καὶ πρὸς τούτοις ὁ περὶ ψυγῖς καὶ σώματος Ty. 'Bv oic xat ὁ περὶ λουτροῦ. Sed 
displicet adhuc interpunctio. Omnino igilur facio quidem cum codice Regio, qui Valesio teste, ita legit, 
ut Halloizius exhibuit ; ast mallem distinctionis signum ponere post verbum σώματος, hunc. in modem: 
Καὶ πρὸς τούτοις ὁ περὶ ψυχῆς xal σώματος. "Hv iv o! xai ὁ περὶ λουτροῦ, ila αἱ a verbis ν bv 
οἷς (ex quibus, per librariorum oscitantiam, facile enasci potuit altera, quam rejicimus, lectio 3j νούς) 
oróiatur nova periodus, in qua reliqui Melitonis recensentur libri. Hano meam emendationem suffulcit 
egregie Nicephorus, qui ita habet: ᾿Επὶ δὴ τούτοις, ὁ περὶ ψυχῆς αὐτῷ καὶ σώματος πεπονημένος 
ἐστίν. Ἐν οἷς καὶ ὁ περὶ λουτροῦ, x. t. À. Cumque preterea Hieronymus, [lonorius Augustodunensis οἱ 
Trithemius unanimi consensu tradant, Melitonem De anima et corpore librum unum scripsisse, prorsus 


19 cap. 1v, 48. 


(4) Tillemont. in opere: Mémoires pour servir ἆ 
l'histoire ecclésiastique, (om. II, pag. 415, titulum 
hujus libri ita reddidit Gallice : De l'obéissance que 
les sens doivent à la foi. Henr. Ludolph. Bentheim 
vero, in Vorstellung und Betrachtung der alten 
Kirchen-Lehrer, pag. 71, conmode iu. linguam no- 
stram vernaculam ita traastulit : Und eins vom dem 
Gicubens-Gehorsam der Sinnem. 

(5) Dupin. in opere: Nouvelle Bibliotheque des au- 
teurs ecclésiastiques, ἰοια I, pag. 63, not. 6 : « Mais 
il est plus probable que c'éiait un méme ouvrago 


intituló De Jl'obéissance des sens à la foi, contre 
quelques hérétiques, qui disalent, qu'on croyail par 
les sens. ». 

(6) Nat. Alex. fn Hist. eccles. Veteris Noviqu 
Testam. tom. III, pag. 297. 

(7) a in Hist. [itterar.. scriplorum  ecclesiastic. 
pag. 42. 

(8) Lardner ia the Credibility οἱ the Gospel Hi- 
story, parl. 1t, vol. I, cap. 15, pag. 329. 

(9) Bollandus in Actis sanctorum, mens. April. 
vol. I, fol. 11. 


1197 NOTITIA. — II. DE SCRIPTIS S. MELITONIS. 1198 


omnino non video, quare alteram preferre velimus lectionem, qua insuper in mendo adhuc jaceret, nam 
non deberel esse 7;, sed xai νοός "t recte observavit Whislonus (10). Ceteroquin eidem eruditissimo 
Anglo dicam : cum S. Π. Wollto (κα) aoluerim scribere, ideo quod triplicem istam hominis divisionem, 
quam lamen nec ipse probat, inter Christianos, qui seculo primo et secundo vixerint, oblizuisse asseral ; 
jicet eamdem ex Melitonis libro probari posse, constanter negem. Plalonica sane philosophia mature 
satis a Patribus fuit adoptala ; Platonicamque hanc hominis divisionem admisil jamjam P hilo (12), ex quo 
Patres primevi fere omnes sapiunt. Irenzus (13) certe disertissimis verbis dixit: « Tria sunt ex quibus 
perfectus homo constat, carne, anima, spiritu. » Kationem, quare forsan hic Melilonis liber vol perierit, 
vel suppressus fuerit, non meis, sed clarissimi editoris Nemesii, verbis discas velim ; que an valeat, uti 
valere videtur Whistono, ipse judicabis, benevote lector. Ita autem ille (14) : Postquam enim Apollinarii 
el ipsius sequacium Dimeritarum increbuit dogma, qui Dominum nostruin ex tribus partibus constitutum . 
asserebant, ἐν σαρχὸς, xal ψυχῆς, xai θεότητος ἀντὶ τοῦ vov, (Epiphanii sunt verba, pag. 1016), quo certius 
eos profligarent orlhodoxi, deinceps recepte prius sententi: de Lribus anime partibus valedixerunt, licet 
ab Apostoli verbis, I Thess. v, 23, firmamentum sibi arrogare videatur ; et demu:n horeseos cujusdam 
apud posteros arcessebatur, animam a spiritu secernere : simili plane lege, qua mersio in baptismate, 
nunc trina, dein una, denuo et trina placuit, pro dogmatum varietate, qua Ecclesiam subinie lacesse- 
bant. Hactenus Cistriensis. 
$ XVII. De libro Περὶ κτίσεως xai γενέσεως Χριστοῦ. 

Quoad librum undecimo sub titulo Περὶ κτίσεως xal γενέσεως Χριστοῦ, De. conditu et generatione Chri- 
sti commemoratum, observare liceat, vulgarem lectionem in editionibus Eusebisnis esse, liso! πἰστεως 
xo! vtvícewc, quam el Rufünus sequitur, qui insuper, contra Greci sermonis formam, duos diversos, ex 
unico hoc, fecit libros. 1n codice. lamen Mazar., Medic., l'uketiano, οἱ apud Nicephorum legitur Περὶ κτί- 
σεως καὶ γενέσεως Χριστοῦ, quam etiam scripturam veram esse non dubitamus, Valesii hac in re ad- 
juti approbatione. Hieronymus, et, qui pressius eum ut plurimum sequuntur, Honorius atque Trithemius 
uno « generationis » vocabulo contenti, in Latina interpretatione vocem κτίσεως pretermiserunt, tanquam 
duriorem, veriti sino dubio, ne Christum in ordinem creaturarum delrudere viderentur. Allamen huno 
errorem non erravit Melito, incaulius nonnibil ante notam controversiam locutus : Patres enim synodo 
Nicena anteriores vocem κτίσεως adhibuerunt. non modo de creatione ex nihilo, verum etiam de omni ge- 
nere productionis, ipsaque adeo generalione τοῦ Λόγου ztlerna el economica. Hoc igitur el Melitoni in 
causa foit, quare in titulo libri, in quo de eterna Christi, ejusque in tempore ex Maria, generatione edis- 
seruit, durius vocabulum adhibuerit, respectu procul dubio habito ad illud, Proverb. τα, 22: Κύριος 
ἕχτισέ µε ἀρχὴν ὁδῶν αὐτού, ul Caveus conjicit feliciter. Hunc enim locum, cum aliis ejusmodi, de ge- 
neratione ista eterna exposuerunt Patres Anteniceni. Nihil igitur lucratur Whistonus (15), quando ex hoc 
Melitonis libro Ariano suo dogmati, Christum ante posita mundi fundamenta creatum fuisse a Deo Patre, 
presidium querit. 

2 XVIII. De libro Περὶ προφητείας. 

Qui sequitur proximo loco liber, Λόγος αὐτοῦ Περὶ προφητείας, est quem Ruffinus cum "verbis poste- 
rioribus proxime antecedentis libri conjunxit hoc modo : De generatione Christi et. prophetia ejus, ac. si de 
oplimi Servatoris munere prophetico exposuissel in codem. Juxta Hieronymum quem el Augustodunensis 
sequitur, verba hujus tituli ita ordinanda forent : Λόγος περὶ τῆς αὐτοῦ προφητείας, ila enim verlit : 
Item de prophetia sua librum unum. Valesius hoc probat, cui tamen non assentior; licet nullo modo ve- 
lim negare, Melitonem prophetiae charismate, quod prioribus tribus quatuorve seculis uni alterive Chri- 
stianorum communicatum adhuc a Deo novimus, fuisse exornatum. Cerle eum prophetam a plerisque 
fuisse habitum, docet Tertulliani apud Hieronymum (16) testimonium : « llujus elecans et declamatorium 
ingenium laudans Tertullianus in septem libris, quos scripsit adversus Ecclesiam pro Montano, dicit eum 
a plerisque nostrorum prophetam putari. » Ubi tamen observes velim,in nonnullis exemplaribus pro « di- 
cit, » baberi « cavillatur. » De Melitonis dono prophetico confer, si lubuerit, dissertationis prioris 8 12. 

8 XIX. De libro clavis dicto. 
Liber, qui Ἡ κλείς, Clavis (17), inscribitur, continebat explicationem variarum Scriptura sacre vocum 


(0 Whiston.in his primitive Christianity reviv'd, 
vol. IV, pag. 266. 

I4) Ia disserlal. Σῶμα, Ψυχή, mvs2uz, Lips. 
habita 1732, pag. 7 

(12) Philo, De mundi opificio, lib. 1, pag. 14. Jo- 
seph. J4ntiquit. Jud. lib. i, cap. 9 : "Έπλασε ὁ θεὸς 
τὸν ἄνθρωπον, χοῦν λαθὼν ἀπὸ τῆς γῆς, xal πνεύμα 
ἐνῆκεν αὐτῷ, xat oy v. 

(13) Ireneus Adversus hasreses, lib. v, cap. 9. His 
similla reperire etiam est lib. v, cap. 6. Whislonus 
hzc loca non adduxit. 


(14) Jo. Fellus, Cestriensis in Anglia episcopus, 
eruditione et fama maxime clarus, in Adnotalioni- 
bus in. Nemesium, de natura hominis, pag. 3 editio- 
nis Oxoniensis. 

(15) Whiston. in his primitive Christianily, vol.IV, 
pag. 126. 

(46) Hieronymus De viris illustribus, cap. 24. 

(17) In Actis. SS. Antwerpiensibus. Apr. 1, pag. 
11, Clavus legitur, quem operarum errorem fideli- 
ter eliam repetit Ὑθηθία horum  4clorum editio 
nova. 


1199 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1300 


sensu improprio adhibitarum, ad eum fere modum, qualem in Formula spirilualis intelligenti S. Eucherii 
Lugdunensis, que inter Opera ejus, et in Bibliotheca Patrum maxima, tomo VI, exstat, legere licet. Clavis 
vocabuli, quod in inscriptione operis hujus adhibetur, significatum discas velim ex ipso Melitone, qui, 
Clavis sux cap. 9, ila vocis hujus metaphorice explanavil sensum : 


« Clavis, adapertio spiritualis. In Evangelio !! : Accepistis clavem scientie, ipsi non introislis ; el eos qui 
introibant prohibuistis. Item Claves, justitiz, misericordiz, pietatisque virtutes. 1n Evangelio !? : Tibi dabe 
eluves regni celorum. 


« Clavis, apertio sacrarum Scripturarum, vel, potestas ligandi atque solvendi seu, jus introducendi ad 
vitam, sive excludendi ad mortem. Sicut per Isaiam 15 de Salvatore dicitur : Dabo clavem domus David super 
humeros ejus, et aperiet, et non est qui claudat. Et in Apocalypsi !* : Habeo claves mortis εἰ inferorum. » 


Exstare enim adhuo,et in bibliothecis ineditzm delitescere hoc Melitonis egregium opus, Bibliothecz 
Patrum maxime (18) Lugdunensis editores pariter, ac Labbeus (19) testantur non modo ; sed et tuto 
asserere possum ipse, utpole qui pretiosi hujus antiquitatis monumenüi, in itineribus meis factas sum 
compos, quique illud aliquando cum orbe litterato communicare constitutum habeo*, licet facile preri- 
deam, malevolum atque immodestum censorem quemdam, qui symbolas suas ad Bibliothecam | Hallensem 
confert, id mihi quoque oppositurum esse,quod inter alia injusta minusque fundata objecit nuper, cum 
presbyterorum et diaconorum Achaiz epistolam encyclicam de martyrio S. apostoli Andrcse ex mss. ede- 
rem ; tanti scilicet vel ideo non esse opusculum, quoniam Grabius in Spicilegio suo in lucem publicam 
illud non protraxerit (20). Bella sane ratio, quasi vero unicus Grabius omnes in bibliothecis Anglicanis 
latentes thesauros eruere vel voluerit, vel potuerit. Claudantur igitur immensi isti manuscriptorum codi- 
cum, quibus bibliotheca Bodleiana superbit, thesauri & Grabio nuno penitus exhausti ; omnibusque ha- 
rum deliciarum serutatoribus post mortem eruditi hojus viri diclum nunc esto illud : Nom plus, mon 
ullra.Sed transeant hec cum ceteris erroribus.Redeo potius ad Melitonis Clavem, addoque, πιο illius, ast 
Latinum saltem, servare exemplum, quod ex duplici codice, altero Claromontano, altero Mesmiano, ad 
calcem Bibliorum Theodulphi Aurelianensis episcopi, codice mille circiter annorum descripserat eruditis- 
simus Mich. Lequien, Grabioque traansmiserat. Editurum se boc quantivis pretii monumentum, cum 
emendationibus Jac. Sirmondi, promiserat, a quotam mulia alia. exspectabat orbis litteratus, nomine οἱ 
omine Magnus Crusius (21), morte non ita pridem exstinctus, mihique post fata quoquo colendus, pre- 
coplor, qui tamen jura sua, dum viveret, facile mihi cessit. Divisum autem est Melitonis hoc sat magnum 
opus in varia capita, quorum en tibi syllabum : cap. 4, sinc titulo in utroque codice apparet, et mem- 
bra Deo Patri in Scriptura 8. per ἀνθρωποπάθειαν tribu'a quid significent, exponit, qvod infra inter 
fragmenta, speciminis loco, dabo. Cap. 2, de Filio Dei secundum carnem inscribitur, et quid Christo aseri- 
pta membra nolent, docet. Cap. 3, agit de supernis creaturis. Cap. 4, de diebus, annis, et lemporibus. Cap.5, 
de numeris. Cap. 6, de mundo et. parlibus ejus. Cap. 7, de lignis infructuosis. Cap. 8, de diversis homi- 


!! Luc. 11, 92, !? Matth. xvi, 19. !? cap. xxi, v. 29. 1* cap. 1, v. 18. 


(18) Bibliothec. PP. maxim., tom. IT, part. i, et quod excurrit, annos descripta elegantissimo 


fol. 212, in addila notula : Liber etiam cjusdem, qui 
Clavis a S. Hieronymo inscribitur, manuseriptus 
reperitur in Bibliotheca PP. S. J. Parisiis, si tamen 
germanus sit foetus. Ericus Benzelius in epistola 
quadam inedita ad Gabium : « Melitonis Asiani, se- 
cuudi saeculi Patris, liber, Clavis dictus, ms. exstat 
in vetustissimo codice membranaceo collegii Ludo- 
vici Magni, vel si mavis Claromontani, PP. Jesuita- 
rum ; illud enim nomen accepit collegium istud, 
postquam 
Sustulit hinc Jesum, posuitque insignia regis 
Impia gens. alium nescit habere Deum. 

Describereim lubentissimus, nisi temporis angus!ia 
premeret. » 

(19) Philipp. Labb., tou. 1I BDibliothece, p. 87, 
el in Nova Bibliotheca mss. librorum, $. specimine 
antiquarum lectionum  Lalinarum el Graecarum in 
4 partes (tributlarum, Paris. 1653, 4, part. i1, p. 21: 
« Clavis sacre Scripture, Mileto seu Melilone, Asia- 
no, ut volunt, episcopo auctore. » Ex codice mss. 
collato cum appendioc ad biblia fere aurea Theodul- 
phi Aurelianensis episcopi, quas quantivis pretii 
exstant in bibliotheca Memmiana ante octingentos, 


charactere. In Catalogo tamen Bibliotheca illu- 
striss. domini de Mesmes, in senalu Parisiensi pre- 
sidis infulati, qui in Bern. de Montfaucon Bibliolhe- 
ca Bibliot hecarum manuscriptorum nova, tom. 1l, 
fol. 1326-1330, exstat, allum de Bibliis Theodulphbi 
et Melitone silentium. Noc mirum : ab imperitissimo 
enim κονιστικῷ hec manuscriptorum Memmiano- 
rum consignatio fuit confecta, quem non aliter ver- 
sari deprehendes, quam ut talia dicat de codicibus: 
« Un livre sur velin ; deux volumes d'anciens poétes, 
velin ; un viel poéte, in-4, velin ; cinq autres ma- 
nuscrits in-4, papier ; quatre manuscrits in-folio, 
dont trois sur velin et un en papier, etc. » Ne (Edi- 
pus posset divinare. Debuisset et illud adhuc ad- 
dere scilicct, an asseres, qui codices cohibent, ab- 
iegni an quercei, crassi an tenues sint : et ex quo 
corio,an bovino, an vitulino, an suillo, ligatura 
exterior constet, et sic dixisset omnia, qua: de codd. 
nosse parum refert. 

(20) Vide Nachrichten von einer Hallischen Bi- 
bliothek, 23 stuck, pag. 360, not. 1. 

(21) Crusius in Dissert. epistolica ad Chr. Wor. 
mium, pag. 13. 


.* Hoc, morte prcventus, non praestitit. Clavis textum. integrum ex codice Argentinensi nuper edidit D. 
Pitra in tomo II Spicilegii Solesmensis. Paris., 1852, in-4, ap. Firmin Didot Epir. 


1301 NOTITIA. — II. DE SCIUPTIS S. MELITONIS. 1203 


num appellationibus. Cap. 9, de variis gedificiorum vocabulis : in quo tamen capite longe plura tractantur, 
Cap. 40, de melallis et aliis, sive his quz ex metallis fiunt. Cap. 41, de instrumentis L'ellicis et militia. Cap.12 
de animalibus. Cap. 13, de besliis et. caeteris animantibus. Huc usque cod. Mesmianus. Nola, es, que 
hoc capile tractantur, in plures possunt adbuc dividi secliones : agitur enim preterea quoque de aqua et 
mari, de nominibus provinciarum, regionum et civitatum de piscibus el fluminibus. In altero codice 8ο- 
quuntar adbuc alia capita: Cap. 14, de civifatibus sive provinciis. Cap. 15, de fluminibus εἰ piscinis. 
Cap. 16, de populis el gentibus. "ap. 17, de nominibus Hebraicis. Sed hoc jam satis de hac Clave. 


8 XX. De libro Περὶ τῆς ἀποχαλύψεως Ἰωάννου, 


Quid in libro Περὶ τῆς ἀποκχλύψεως Ἰωαννου egerit noster, non constat tuto. Clarissimus Millius (22) 
credit, eum integro commentario illusirasse Apocalypsin, que probabilis admodum οἱ mihi videtur 
conjectura. Poleril proin le vel ex titulo hujus libri Joannes verus Apocalypseos auctor Melitonis etiam 
testimonio, comprobari: constat enim de auctore ᾽Αποχαλύψεως multum απ dubitatum fuisse 
& veteribus, eamdemque a Cerintho, hwresiarcha, scriptam asseruisse vetustum apud Eusebium (23) 
auctorem, quem Dionysius (24) Alexandrinus refellit, dubilans tamen adhuc, utrum Joannes apostolus, 
8η quisquis alius hujus nominis Apocalypseos auclor sit. Porro Justinum quoque οἱ Irenemm, circa 
eadem tempora, Apocalypsin interpretatos esse, Hieronymus (25) testatur. Cumque ad divinam hano 
revelalionem crebro provoceni Chiliaste, non improbabile mihi videtur, Melitonem, in eamdem 
commentarium scribentem, cum aliis quoque hujus seculi Patribus, Chiliasmum in eodem asseruísse, 
non illum quidem crassum, sed mitiorem. Ulterius exinde et hoc patere videtur, Melitonem per angelum 
Ecclesise Sardis, ad quem quintam Joannis epistolam, cap. ut, 4-6, dalam legimus, non posse intelligi, 
ul quidam, quos in priori disserlatione, S 14, aliis argumentis refutavi, contendunt ; quis enim 
credat, Melitonem in propriam turpitudinem commen!arium condidisse? Tandem hoc quoque moneo, 
in insigni Bibliotheca Ienensi Commentarium Apocalypticum nomine Melitonis perantiqua membrana 
scriptum haberi, quem illum ipsum librum De Apocalypsi pulat Jo. Gottfr. Olearius (26). 


S XXI. De libro Περὶ ἐνσωμάτου 0103. 


De libro Περὶ ἑνσωμάτου θεοῦ, qui inter omnes, quos noster scripsit, exsistit maxlme celebris, 
plurima disserere possem, utpote qui in causa esse videtur, cur venerabile Melitonis nomen in catalogo 
haereticorum compareat hodie. Asl cum peculiari schediasmate, de Melitonianorum heresi, et Melitone 
ex hereticorum classe eximendo, agere conslituerim, hec omnia jam mittam, illadque nunc unice 
notabo, auctores in Latine reddendo titulo hnjus libri valde esse diversos. Ruffinus De Deo corpore tndutg 
veriit, seu, ut loqueretur foriasso Terlullianus, corporato. Sixtus Senensis, Περὶ ἀσωμάτον θεοῦ 
legens, dixit, eum in illud Geneseos: Faciamus hominem, scripsisse librum unum De Deo in corpore. 
Valesius, Bollandus (27), Ceillier aliique reddiderunt De Incarnatione, Christophorsonus. Caveus (28), 
Dupinius (20), Steph. Lemoyne (30)  Suicerus (31), De Deo incarnato. Versioni Valesiane libens sub- 
scriberet Tillemontius, nisi Theodoreti et Gennadii obstsret auctoritas, quorum ille (32) ex Origene 
affert locum, ubi Melito iis diserte adnumeratur, qui imaginem Dei in corpore hominis consistere 
affürmarunt, dicilurque eum commentarios reliquisse Περὶ τοῦ ἐνσώματον εἶναι τὸν Θεόν, De :60 quod 
Deus sil corporeus : hic (33) vero tradit, Melitonem et Terlullianum corporeum quid in Trinitate credidisse, 
licet uterque ex classe Anthropomorphitarum eximatur expresse a Gennadio. Sed in hec omnia jam 
non inquiram, id saltem adhuc addens, Hieronymum, in indiculo suo librorum a Melitone editorum 


auteurs ecclésiastiques, pag. 63, not. c: De Dieu 


(22) Millius, Prolegom. in N. Testam. num. 220. 
(23) Euseb. Hist. eccles. lib. 11, cap. 28. 
(24) Apud eumdem Euseb. Zis(. eccles. lib. vri, 


(25) Hieronymus in Catalogo scriplorum eccle- 
síast. cap. 9. 

(26) Olearius in Bibliotheca scriplorum  ecclesia- 
sticorum, pag. 483. 

(27) Bollandus in Actis SS. mens. April. tom. I, 
pag.11: «In libro Ηερὶ ἐνσωμάτου Θεοῦ, quem 
De incarnatione Dei cum aliis interpretati sumus, 
ostendit Dionysius Petavius, lib. r1 Theologicorum 
dogmatum, cap. 1, impingi ab Origene opinionem 
Melitoni, quasi senserit, aut saltem disputari, 
Deum esse corporeum. » 

(8) Caveus Script. eccles. his. litler. pag. 42: 
Περὶ ἑνσωμάτου Θεοῦ, De Deo (non corporeo, sed) 
corporalo, seu corpore indulo, ut olim Ruffinus red- 
didit. 

(29) Dupin in opere: Nouvelle Bibliolhéque des 


incarné. En greo Περὶ ἐνσωμάτου θεοῦ. D'autres 
expliquent ce passage autrement, et ont cru qu'il 
avait lenu que Dieu était corporel, mais la propre 
signification du mot grec est celle que nous lui 
avons donnée. Origéne, cité par Théodoret, question 
20 in Exodum (in Genesin debebat esse), dit que 
Méliton avait laissé un livre Περὶ του ἑνσώματον 
εἶναι θεόν, que Dieu était corporel, ce qui revient 
à l'autre gens. » 
30) Le Moyne in Var. sacr. pag. 499. 
n Suicerus in Thesaur. eccles. tom. II, fol. 
(32) Theodoretus, Quzstion. in Genesin. xx, ope- 
rum tom. I, pag. 21. Edit. Sirmondi. . . 
(33) Gennadius Massil. De ecclesiasticis dogmati- 
bus, cup. 4. Nihil corporeum, ut Melito et Tertullia- 
nus ; nihil corporaliter effigiatum ut. Anthropomor- 
phus et Vadianus : nihil. sibi invisibile a. creaturis, 
ut Origenes. 


1903 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1904 


retinuisse Greca Eusebii verba, incertum sine dubio, quomodo Melitonis mentem absque haereseos 
suspicione exprimat Latine. Haec omnia probare poterunt, nostrum ob hoc scriptum non fuisse 
slatim a veteribus hzreticum repulatum. Quid si spem fecero, me his ipsis plagulis Melítonis libellum 
De Deo corporato forle exhibiturum, et ex ipsamel libelli inspectione benevolum Lectorem conviciurum 
esse, Melilonom a gravi hoc errore abfuisse quam longissime. 


2 XXII. De Apologia S. Melitonis. 


Ad ejus Apologiam, seu τὸ Πρὸς ᾽Αντωνϊνον βιθλίδιον nuno venio: sic videtur inscripta fuisse hec 
Apologia pro Christianis ad imperatorem Marcum Aurelium Antoninum, cognomine Philosophum, qui 
ab annis Christi 461 usque ad 180 imperio Romaro praefuit, et per 9 priores annos cum Lucio Vero, 
fratro, imperium commune habuit. Βιθλίδιον dicitur ideo, quod proprie esset libellus precum et 
supplex imperatori oLlatus, non vero longior integraque dogmatum Christianorum ab objectionibus 
et calumniis gentilium vindicalio, ut patet vel ex ipso illius fragmento, quod profert Eusebius : Tax 
δὲ σόι µόνην προαθέρομεν ὀέπσιν. Idem etiam fuit titulus Apologie Justini Martyris, ut ex line posterioris 
Apologetici ejus constat, ubi sic loquitur (34): Kai ὑμᾶς οὖν ἄξιοῦμεν ὑπογράψαντας τὸ ὑμῖν δοκοῦν, 
προθεῖναι τουτὶ τὸ βιθλίδιον, « Quapropter vo3 rogamus, αἱ superscribentes quod vobis placet, libellum 
hunc proponalis. » Occasionem hujus scribendse ᾽Απολογίας ipsi subministrabat quinta sub imperatori- 
bus istis in. Christianos agitata persecutio. Cum enim ab Hellade ab Asiam minorem transiisset trage- 
diarum Gallicarum fama, eL cum fama rabies in Christianos; nova regionibus istis, iniquorum magi- 
&tralum οἱ proconsulum furore, orta tempestas occasionem dedisse videtur 'Apologíis Melitonis et Apolli- 
naris, uno eodemque scriptis. An ipse, itinere Romam instituto, imperatori obtulerit Apologiam suam 
Melito, quod ex phrasi ἐπέδωχε, qua usus est Eusebius in Chronico, el quam in versione sua pariter 
ac in Catalogo virorum illustrium retinuit quoque Hieronymus, colligit Tillemontius, certo non constat: 
id lamen extra dubitationem positum videtur, fuisse hoc ultimem Melilonis scriptum, quo bene de Eccle- 
sia meruit; nam, celeris recensitis libris ἐπὶ «ast, inquit Eusebius, καὶ τὸ Πρὸς τὸν ᾽Αντωνῖνον 3:- 
θλίδιον; quod, quo demum imperatoris anno oblatum sil, paucis nunc erit videndum. Si Chronicon 
Eusebii evolvamus, sequentia ibi memoria tradita deprehendimus (35); OA, ZAZ'.I. POA'. ΚΛΛΡΟΣ 
TO B' ΚΑΙ ΚΕΘΗΓΟΣ, Μελίτων Σαβδιανῶν ἐπίσκοπος τῆς Λυδίας βιθλίον ᾽Απολογίας 'Αντωνίνῳ ὑτὲρ 
Χριστιανῶν ἐπέδωκε, eam scilicet traditam esse, Claro et Cethego coss. Olympiade ccxxxvir, qua, debila 
chronologorum instituta. computatione, annis post Christum natis 169-172 respondet, et in decimum 
Aurelii Antonini annum incidit. Eadem habet Chronici Alexandrini auctor (36). Quin ex ipsis, que 
supersunt hodie Apologiz hujus fragmentis, cum veritatis quadam specie colligendum est, eam anie 
annum 170, qui est Aurelii Antonini 10, quo mortuus jam erat Lucius, non fuisse oblatam. Aliter enim 
certe illam Lucio pariter ac Marco Aurelio Antonino inscripsisset, presertim cum in ea ageret imperii 
parte, que ad Lucii ditionem pertinebat potius, quam ad Antonini; nec dixisset, faustum Antonino im- 
perium ominalus, μετὰ τοῦ πα!δός, sod omnino µετά τοῦ ἀδελφοῦ. Porro, unius saltem (lii imperatoris 
mentio fit ; babuit autem Antoninus duos, Annium Verum, et Commodum, quorum prior anno 470 fatis 
cesserat. Rursus, Commodus, cui felix precatur imperium, tribunitie poteslatis jam tum fuisse videtur, 
cum hac scriberet Melito, quam demum obtinuit anno 170. Hac, inquam, omnia probabili satis conjectura 
evincunt, hane Apologiam non fuisse ante annum imperatoris decimum consignalam. An autem eum 
Tillemontio (37) ulterius procedendum, tempusque traditi libelli supplicis anno demum 173 figendum 
sil, in medio relinquam ; attamen non videlur omni exceptione major sententia probe pensitata. Sane 
Commodus consors imperii nondum factus videlur cum hec scriberet Melito, alias nomen ejus non 
pretermisisset in titulo; nec ipsi ominari potuissel imperium, quod jamjam tenuissel, si tuta forel 
Tillemontii eonjectura; hoc autem cum faciat iu. Apologia sua noster, innuit simul, eum tune nondum 
fuisse imperatorem. Dupinii (38) hic obiter notandus error, quem tamen typothelarum potius vitium 
credo, qui traditam nostri Apologiam fuisse scribit anno 182, quo dudura mortaus erat imperator. 
Referunt porro Historie sacre scriptores, Marcum Antoninum, Melitonis aliorumque Christianorum 
supplicationibus permotum, scripsisse epistolam ad commune ΑδίΦ, Πρὸς τὸ xowóv τῆς '"Aclac, qua 


(59) Justin. Martyr. Apolog. n pro Christianis, — 6Xlov "AmoAoylac ἔδωκε τοῖς λελεγμένοις βασιλεῦσι 
cap. 14, pag. 35, edil. Hutchin. seu potius Grabia- καὶ ἕτεροι δέ πολλοί, 
nz, Oxon. 1703. mE (37) Tillemont, Mémoires pour servir à ἵΠυ. 
(35) Euseb. in Chronico, lib. posl. pag. 214, 'edil. — ecclés. cil. loc. nota 2: S. Méliton a écrit «on 
Sealig. Amst. 1658. Apologie apres 169, et peut-étre méme aprés 175. 
(36) In Corpore Bysantino obvius, tom. III, fol. (38) Dupin, Bibliotlhéque des auteurs ecclésiust. 
206, edil. Venel. XAg ᾿Ολυμπιὰς, ς’. Ἴνδ. Υ. Ὑπ. — tom. [, pag. 63: « Méliton fleurit sous  l'em- 
Ὀρφίτου καὶ Πούδεντος. Nota, nondum absolutam — pire de Marc-Antonin, il représenta sa  Requesie la 
Eusebius, absolutam Vero Olympiadem numeral — deuziéme année de cel empereur, c'est-à-dire la (8 
Alexandrinus, atque ita subdit, postquam de Ju- — de la Naissance de Jésus-Christ. » Conf. Dan. Lar 
8lini Marlyris el Crescenlis Apologiis dixerat : ᾽Αλλὰ — roquani Adversaria sacra, pag. 640. 
καὶ Μελίτων, ᾿Ασιαιὺς, Σαρδιανῶν ἐπίσκοπος, βι- 


1205 NOTITIA. — II. DE SCRI"TIS $8. MELITONIS. 1906 


velabal, ne quis imposterum Christianos religionis sux causa calumniareter. Ezslat hujus epistola 
duplex versio Greca, altera apud Justinum Martyrem (39), altera apud Eusebium (40), uterque tamen 
eamdem Antonino Pio tribuit, quod Valesius (41) et Kortholtus (49) notarunt, Chronici Alexandrini au- 
ctorem laudantes, quippe qui recte auimadverterit, epistolam illam non Antonino Pio, sed Marco potius 
esse tribuendam. Callerum in ipso bujus epistole ἰθχία tanta inter Eusebii exemplar et illud Justini 
Apologiz subnexum occurrit discrepantia, ut Jo. Clericus (43), pro more suo, totam rem pia fraude 
confictam credat. Duplex hujus Apologiz», que etatem nostram non tulit, exstat fragmentum : unum apud 
Eusebium, alterum apud Chronici Alexandrini sepius jam citatum auctorem, quod utrumqne apponam 
infra. 


2 XXIII. Ρε Ἐχλογῶ» libris sex. 


Superesl ul de Excerptorum sive Εκλογῶν libris quedam adhuc dieam. Erasmus (44) ad titulum hujus 
operis observa!, eum recte omnino scribi per x, non per v, Eclogarum, Eglogarum, quanquam in his 
parum conveniat inter exemplaria Latina. Precibus Onesimi cujusdam composuit hos libros Melito, qui 
pro amore ac siudio suo erga verbum Dei, sunt verba Eusebii (45), sepius a nostro posiulaverat libros 
Veteris Teslamenii accurale cognoscere ; quot numero, et quo sint ordine conscripti, quem preterea 
magno fidei ardore et magna discendi cupiditate flagrasse scribit, et de quo compertum babebat, quod 
ob amorem Dei ista rebus mundanis omnibus anleferal, salutisque Φίοτης obtinende causa fortiter 
decertel unice. Preclarum sane encomium : el, si a laudatis laudari demum laus est, non possumus utique 
aliter, quin de singulari piela!e el egregia Onesimi indole sentiamus optima quavis, ejusque memoriam 
venerabundi semper recolamus. Itinere itaque lu Orientem instituto, Veteris Testamenti libros diligenter 
non modo didicit Meiito, eorumque indicem Onesimo suo misit; verum eliam ex divinis istis soriptis 
excerpta insuper collegit, in sex libros distributa, ut ipe testatur apud Eusehium, ἐξ ὧν, inquiens, xai 
τὰς Ἐχλογὰς ἐποιησάμην, el; t£ βιθία διελών. Ex floribus mei sugunt apes, venenum vipere ; quid 
igitur ex lege el prophetis excerpserit noster, si qusratur, ipsa iterum Sardiani verba responsioni in7 
servire poterunt, quibus palam fit, eum τὰ περὶ τοῦ Σωτηρος xal πάσης τῆς πἰστεως ἡμῶν, ea, quss ad 
Servalorem et ad universam fidem nosiram periinent,in gratiam Onesimi sui collegisse, quem simplicem 
pauperemque laicum, non κράτιστον θεόφιλον quemdam, fuisse, nonnulli (46) credunt ideo, αἱ promptum 
Melitonis infime eiiam sortis hominibus inserviendi animum eo majoribus extollant laudibus. In medio 
tamen relinquiuius horum conjecturam, id saltem adhuc addituri, hos Eclogarum libros mihi non videri 
ultimum a Melitone conscriptum opus, licet potiori loco in librorum serie ab Eusebio non fuerint eom- 
prehensi, sed post omnes, interjectis quibusdam aliis, recenseantur, appendicis quasi loco, cujus rei hano 
fuisse causam conjicimus, quod non tam ingenii opus censuerit, quam laboris. Fragmenium insigne e, 
in Historia sacra maxime celebre superest bodie ex libris hisce ceeteroquin deperditis. 

8 XXIV. Observatio de libris Melitonis contra hareses.De libro Περὶ σαρκώσεως Χριστοῦ. 

Quando preter hos Eusebio commemoratos libros Hieronymus (47) preterea mentionem facit multorum 
voluminum, quibus origines beresium singularum explicaverit, et ex quibus philosophorum frontibus ema- 
paverint singule ; hoc non de peculiari quodam atque voluminoso opere intelligas velim, sed generatim 
de omnibus Melitonis scriptis dictum puta, utpote qua fere omnia, ut vidimus haclenus, heresi cuidam 
fuerunt opposita. Scripsit tamen preelerea nosler, ut observavimus supra, -alios adhue libros inter quos 
referendi sunl Anastasio Sinaile, commemorati duo, alter De passione Domini, alter De Incarnatione 
Christi Περὶ σαρχώσεως Χριστοῦ, quem posteriorem quoque inter scripta Melitoniana recepit Caveus (48), 
D-onens insuper, opus istud a libro Melitonis, Ηερὶ θεοῦ ἐνσωμάτου diversum esse censendum, utpote 
quod non in unum, ut ille, sed in plures divisum fuerit libros, et ex quorum tertio fragmentum attulit 
Insigno, ab Anastasio asservatum. Contra Maroionera scriptus erat hic liber, qui divinitatem Christi in 
carne negavit, el Melitonis hac in parte doctrinam scripto edito oppugnaverat. 


XXV. De transitu Maris liber. 


Spurius tamen est liber, qui De transitu beale Mariz virginis sub ejus nomine circumfertur, et qui 


(59) Apud Justin. Mart. ad calcem prioris Apolo- 
gi, pag, 195. 

(40) Apud Euseb. Hist. eccles. lib, 1v, cap. 13, et 
in Chronico Alex. ad annum 169. 

(41) Valesius in Not. ad Euseb. lib. 1v, cap. 20. 

(42) Kortholtus in Adnotationibus quibus varia 
Justini M. dicta. illustravit. pag. 51. 

(43) Clericus in Historia eccles. duorum  primo- 
Tum szculorum, pag. 731, et dans la. Biblioth. an- 
cienne et moderne, tom. VI, pag. 412. Confer Ba- 
rater. Ἱ]. c. pag. 199. 


(44) Erasmus in Notis ad Hieronymi Catal. 

45) Euseb. Hist. eccles. lib. (v, cap. 26. 

{1 Tillemont (Mémoires, eic., ο. 1.): « C'es- 
toit apperemment un simple laíque, quoique le 
Saint voulüt bien entreprendre de grands voyages 
el des ouvrages fori longs à sa considération ; paroe 
que la charité, qui est toujours humble, est préte 
à obéir en tout aux moindres personnes.» 

AT) Hieronym. Epíst. 80. quem locum supra 
exhibuimus. 

(48) Caveus, Histor. litter., pag. 43. 


1201 ο. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1208 


in quibusdam codd. mss. etiam sub titulo Deassumptione Mariz, sive De obitu Maris, sive aliis adbuc 
titulis venire solet. Antiquus quidem est liber, ast certe adulterinus, et Gelasii jam censura in synodo 
Romana sic proscriptus (49) : « Liber, qui appellatur Transitus, id. est. Assumptio ὑεαίᾶ Mariz, apocry- 
phus. » Venerabilis Beda (00) illius tanquam spurii atque supposititii scripti meminit multis, variaque 
contra veritalis speciem con(icta exinde profert, hic omnino videndus. A quo fuerit scriptus libellus cum 
non dicatur, sine auctoris titulo ipsum editum fuisse existimanus cum Baronio (51), cui posiea otiosus 
quispiam preefixerit speciosum titulum Melilonis Sardensis episcopi. Editus est sepius Latine in Biblio- 
thecis Patrum, v. c. : in Bibliotheca Patrum et veterum auctorum ecclesiasticorum, que Parisiis per Mar- 
garinum de la Bigue, D. Sorb., 1624, tuinis X prodiit, et editio quarta dicitur, tomo VII, fol. 580; item 
in maxima illa collectione, que 27 voluminibus Lugduni 1077, post Bigneam et Coloniensem supra 
centum auctoribus el opusculis hactenus desideratis locupletata edita fuit, tom. 1I, parte 11, pag. 212 
οἱ in Bibliotheca concionaloria Combefisii, tomo VII, pag. 646. Additur tamen semper, bunc libellum in 
Hispanico indice librorum expurgandoruni: (52) juberi expuagi a cap. 8 ad finem, quia in co scripla 
. habeantur tanto viro indignissima, et ejusmodi, qua apostolorum Actis repugnent, quod pluribus argue. 
mentis demonstrarunt ulterius Rivetus (53), Nourrius (54), Nalul. Alexander (55), Lambecius (506), alii- 
que ; ita ut mirum errorem erraverit oranino Trithemius, qui,ul vidirtus supra, illum inter genuinas 
Melitonis lucubrationes adnumeravit. 


OPERUM DEPERDITORUM S. MELITONIS FRAGMENTA. 


Sed jam ad fragmenta, quorum haclenus memini obiter, recilanda progredior. Consentientibus om- 
nibus equis Christiane antiquitatis censoribus, utile semper fuit reputlatum eorum institutum, qui ia 
colligendis deperditorum librorum fraginentis, hinc inde apud auctores obviis, fuerunt studiosi. Grabius 
hoc nomine Spicilegio suo patrum, ut et. Harelicorum sac. 1, 1, n, de orbe lillerato mezuit egregie; 
sed nihil apud euudem de Melitone nostro occurrit. Laudanda hac ex pario maximopere est Halloixii 
opera, qui Melitonianorum fragmentorum diligentissimus omnium exstitit. collector, eruditlosque insuper 
omnes ila est obtestatus : Si quis preter bec nancisci aliquid novum possit, det, amabo, in publicum, 
et bene de Ecclesia merebitur ; lalium enim virorum scripla, sanclarum inslar reliquiarum sunt. Cum 
igitur mihi liceat esse tam felici, ut ionge plura, quam ille habet, hic apponere possim fragmenta, iisdem 
hic simul exhibitis claudam presentem scriptiunculam, id diligenter adnotalurus, a quibus ista fuerint ab 
interitu servata, et quae nova sint, que vero jamjam habeat Halloixius. 


8 I. Fragment. ez lib. De Paschate. 


Fragmentum primum ex ojus libris, quos De Paschale. confecit, desumptum est, atque apud Eusebium, 
Hist. eccles. lib. 1v, cap. 26, pag. 189, editionis Readingii, exstat. De eo ita prefatur Caesariensis : Ἐν 
μὲν οὖν τοῖς περὶ ιοὺ Πάσχα, τὸν χρόνον, καθ) ὃν συνέταττεν, ἀρχόμενος σηµαῖνει ἐν τούτοις « In libro De 
Pascha, tempus ipsum, quo scribebat, in principio operis sui designat his verbis : » 


Servilio Paulo Asie proconsule, quo (tempore 


Ἐπὶ Σερονυϊλίου Παύλου ἀνθυπάτου τῆς Ασίας, ᾧ 
Sagaris marlyrium perpessus est, magna contro- 


Σέγαρις (57) xatpi ἐμαρτύρησεν, ἐγένὰτο ζΓζήτησις 


versia Laodicec excitata est de solemnitate Pascha- 


(49) Vide Fontanium in Antiquitatibus Horlz 
Coloni Elruscorum, p. 328, ubi decretum istud 
Gelasii accurate exhibetur. 

(80) Beda, in lietractione in Acta apostol. cap. 8. 
quem locum etiam exhibet Nal. Alex: c. 1., p. 298. 

51) Baron. Anual. ad ann. &8, sect. 12. 

62) Ad manus fuit Antonii a Solomaior Index 
librorum prohibitorum el expurgandorum novissimus 
fro catholicis Hispaniarum regis Philippi ΙΡ, qui 

adriti 1667, in-fol. prodiit, ibique, B. III Class. 
p. 151, sequentia inveni: Col. 1511, post prefat. 
adJe : « Opus apocryphum, et falso inscriptum 
Melitoni. » Col. 1514, littera B. post illa verba : 
« Cum eis Paulus, » dele usquead « Ex circumci- 
sione conversua, » exelusive.Col. 1515, litt. A, post 
illud : « Vos huc adduxit, » dele usque ad : « Nunc 
ergo deprecor, » exclusive. Eadem col. lit. D. 
dele cap. 8, et sequentia eapita usque ad finem 
operis, exceptis adnotationibus. Citatur editio Pa- 
risiana 1589. 

(53) Rivetus in Critico sacro, lib. u, cap. 7, p.201, 
el in Apologia pro virgine Maria, lib. 1, cap. 21. 


πολλὴ Λαοδικείᾳ περὶ τοῦ lláeya (58), ἐμπεσόνιος 


(54) Nic. Le Nourry in Apparatu ad Bibliolhec. 
PP. ια. lib. 11, diss. 5, fol. 558. 

(53) Nat. Alex., Hist. eccles. iom. llI, p. 298, 
ubi erudita lecluque dignissima dissertatio De libro 
Melitoni afficlo, qui inscribitur, de transitu. Virgi- 
nis, exslatl, ob quam a censoribus suis multum 
fuil castigalus. 

(56) Lambecius, Bibliothecsee Vindobon. tom. VIII, 
fol. 161 et 189. 

(57) Sagaris, cujus hic mentio fit, episcopus 
Laodicenus fuit, et in persecutione M. Aurelii Απ- 
tonini martyr obiit, de quo confer Ruinartum in 
Actis martyrum sir.ceris,p.29.edil. Amstel. 1713, fol. 

(58) De controver:ia ista supra, ad titulum libri 
De Paschate, nonnulla fuerunt dicta. Plura qui de 
ea scire voluerit, adeat Jacobum Usserium in Diss. 
de Ignatii epistolis, cap, 1&, p. 99, quam editioni 
sue longe rarissima Epistolarum Polycarpi et Igna- 
tii, Ozon. 1644, in-A, promisit; Jos. Binghamum 
in Originibus sive Antiquítatibus ecclesiasticis, vol. 
IX, p. 89; Joh. Andr. Schmidium, in Historia 
festorum et Dominicarum, p. 123; Ge, Henr. Goe- 


FRAGMENTA. 


1310 


κατὰ καιρὸν iy ἐκείναις ταῖς ἡμέραις (69) καὶ ἐγράφη A li, que tempestive in illos dies inciderat. Quibus 


ταῦτα. 


eliam diebus hec a nobis perscripla sunt.  - 


Videtur hoc fragmentum, quod apud Ruffinum (60) οἱ Nicephorum (61) quoque invenies, inilium esse 
ipsius operis ; quo scribendi occasionem accurale exponit. Exhibent istud Halloixius, Tillemontius, Ben- 


themius. 


4 II. Fragmenla επ Apologia Melitonis. 

Allerum fragmentum Eusebius cit. loc. iterum dabit, quod ex .pologia ad Marc. Aurel. Antoninum 
imp. nonnulla, ast quentivis pretii, κλάσματα sislil, de quibus, ila EuseLius : Ἐν δὲ τῷ πρὸς τὸν αὐτοχρά- 
τορα βιθλίῳ τοιαῦτά τινα xaQ' ἡμῶν ἐπ᾿ αὐτοῦ γεγονέναι ἱστορεῖ « Jam vero in eo libro quem imperatori 
nuncupavit, talia quzedam adversus nos sub illo facta esse memorat. » 


Τὸ γὰρ οὐδεπώποτε (62) γενόµενον, νῦν διώκεται 
τὸ τῶν θεοσεθῶν γένος, καινοῖς ἐλαυνόμενον δόγµα- 
σι (63) κατὰ τὴν ' Aalav (04). Οἱ γὰρ ἀναιδεῖς σ.,χοφάν- 
ται καὶ τῶν ἀλλοτρίων ἐρασταὶ τὴν ἐκ τῶν διατα- 
γµάτων ἔχοντε ἀφορμὴν, Φφανερῶς λῄῃστεύουσι, 
νύχκτωρ καὶ μεθημέραν διαρπάζοντες (05) τοὺς μηδὲν 
ἀδικοῦντος. 


Quod enim nunquam antea factum fuera!, perse- 
eutionem nunc patitur piorum hominum genus, no- 
vis per Asiam decretis exagilatum. Impudentissimi 
namque delatores et alienarum opum cupidi, ex 
editis occasionem nacti, palam diu noctuque gras- 
sautur spoliantque homines innoxios. 


Καὶ μεθ) ἕτερα φησί’ 


Καὶ €i μὲν σοῦ κελεύσαντος (606) ταῦτα πράττεται, 
ἔστω καλῶς Ὑενόμενον. Δίχαιος γὰρ βασιλεὺς οὖκ ἄν 
ἀδίκως βουλεύσαιτο πώποτε' xal ἡμεῖς ἡδέως oioo- 
μεν τοῦ τοιούτου θανάτου τὸ γέρας. Ταύτην δὲ σοι 
µόνην προσφέροµεν δέησιν, ἵνα αὐτὸς πρότερον ἐπι- 
γνοὺς τοὺς τῆς τοιαύτης Φιλονεικίας ἐργάτας (67) 
δικαίως χρίνειας (68), εἰ Ἆξιοι θανάτου καὶ τιµω- 
plac, ἤ σωτηρίας καὶ ἡσυχίας εἶσίν. Et δὲ καὶ παρὰ 
coU μὴ εἴη ἡ βουλὴ (60) αὕτη xal τὸ καινὸν τοῦτο 
διάταγμα” ὃ μηδὲ κατὰ βαρθάρων πρέπει πολεμίων' 
πολὺ μᾶλλον δεόµεθά σου, μὴ περιϊδεν ἡμᾶς dv 
τοιαύτῃ δηµώδει λεηλασίᾳ. 


Quod si hec tuo jussu flant, recte atque ordine 
facla sunto, Neque enim [ieri polest, οἱ justus 
princeps aliquid unquam injuste constituat : et nos 
libenti animo ejusmodi mortis premium ferimus. 
Unum illud a te petimus,ut cum ejusmodi pertinacia 
perditos homincs per te ipse prius exaiinaveris, 
tum deinde pro tua equilate staluas,utrum supplicio 
ac morte affici, an salvi ac securi degere mereantur. 
Sin vero illud consilium aique edictum plane inau- 
ditum, quod neque adversus barbaros hostes sanciri 
decuerat, nunquam a te profectum est, obsecramus 
te multo magis, ne nos ejusmodi publico latrocinio 
diutius vexari permittas. 


Τούτοις αὖθις ἐπιφέρει λέγων’ 


Ἡ γὰρ καθ ἡμᾶς φιλοσοφία (70) πρότερον μὲν ἐν 
βαρθάροις (71) ἤχκμασεν' ἐπανθήσασα δὲ τοῖς σοῖς 


zium, in disseriat. De Quartadecimanis ; summe 
venera&b. Deylingium in O^bsercat. Miscell., p. 41. 
De tempore litium harum in Ecclesia Laodicena 
molarum disquirit Baraterius, in Disquisitione chro- 
nologica. p. 220. 

(59) Ita interpunxit et vertit Valesius. Mallem 
ego distinclionis signum ponere post κατὰ καιρόν, 
οἱ verba, ἐν ἐχείναις ταῖς ἡμέραις, ad ultima tra- 
here, hoc sensu, controversiam Laodicese excitatam 
fuisse de solemnitate paschali, que tunc inciderat 
juxia antiquam consuetudinem ; hisque etiam die- 
bus ipsis bec a Melitone perscripta fuisse. 

60) Ruffinus, Hisl. eccles. lib. 1v, cap. 24. 

tn Nicephorus Hist. eccles. lib. 1v, cap. 10, p. 
294, tom. I Opp. 

(62) Minus accurale ín duas voces dividit Rea- 
dingius οὐδὲ πώποτὲ. Id novum non dicit Melito, 
quod Christiani patianlur persecutionem ; sed de 
eo conqueritur, illudque antea nunquam factum 
asserit, quod privata inferioris urbium magistra- 
tas auctoritate, absque imperatorum aut prefecto- 
rum provincialium mandalo piorum genus exagita- 
retur. 

(63) Valesius ὀόγματα de jussis imperialibus in- 
terprelatur. Melius B. Schwrzfleischius, apud Fabr. 
Bibliolh. Gr. vol. V, p. 184, per δόγµατ« hec in- 
telligit preefectorum provincialium edicta. Sed op- 
lime, mentique Melitonis maxime convenienter, 
ex sententia Henn. Dodwelli, in Dissert. Cyprían., 


Hec enim philosophie secta, quam profitemur, 
prius quidem viguit spud barbaros ; postea vero, 


p. 265, per δόγµατα intelligenda sunl urbium de- 
creta. 

(64) Quando in Asia hoc novum fuisso scribit, 
innuit simul, nee hoc quidem ipsum alibi caruisse 
exemplis. 

(65) Pene itaque capitalis nulla in hao Asie 
persecutione mentio,sed bonorum saltem confiscatio, 
nostram ulterius confirmat interpretationem. 

(66) Quando Melito dubitat, num hac persecutio 
ab imperatoribus emanaverit, de occultis procul 
dubio litteris intelligendus est : dubitare enim non 
potuisset, si per edicta illam jussisset imperator. 
Smyrna enim aul Ephesi, aut in alia primaria Asie 
civitate propositum fuisset, antequam illud proconsul 
exsequerelur, mandatum imperatoris. 

(67) Hec verba de calumniatoribus Christiano- 
rum non debere intelligi, sed de Christianis potius 
ipsis,recte observavit Valesius in not. ad h. 1. quem 
vide. 

68) /Eolice pro xolva«. 

691 Urbium decreta in hane formam concipi so- 
lebant : ᾿Εδόχει τῇ βουλῇ xai τῷ OY up. 

(70) Φιλοσοφίας vocabulo religionem | quoque 
Ghristianam a Patribus denominatam fuisse, obe 
servavit Suicerus in Thésauro ecclesiastico, tom. II, 
fol. 4441. 

(71) Sic nominat Judeos, apud quos primum 
exorta est Christiana religio. Hine est quod Por- 
phyrius, apud Eusebium, Hisi. eccles. lib. vi, 


3211 


8. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 


1212 


cum provinciarum tui imperii incolis, post princi- A ἔθνεσι κατὰ τὴν Αὐγούστου τοῦ σοῦ προγόνο», µιε- 


patum: felicem Augusti, qui unus ex majoribus tuis 
fuit, effloruissel, faustum imperio Romaro omen 
exstitil. EX eo siquidem lempore maximis incre- 
mentis aucta est majestas imperii Romani, cujus 
Qu exoplatus successor factus es, οἱ eris una cum 
filio, si modo tueri velis sectam illam, que cum 
imperio educata, et cum Augusto simul inchoata 
est, quamque majores tui una cum ceteris religio- 
nibus coluerunt. Porro religionem nostram bono 
publico adolevisse una cum imperio, quod feliciler 
ceptum fuerat, illud cerlissimo argumento est, 
quod jam inde a principatu Augusti nil adversi, 
sed contra omnia prospera el magnifica ex animi 
sententia votoqueo omnium contigerunt. Soli ex 
omnibus Nero et Domitianus, malevolorum quo- 
rumdam consiliis inducti, religionem nostram eri- 
minari studuerunt. A quibus deinceps fatsa illa 
adversum nos calumnia manavit ad posteros, ut 
mos est vulgi, absque ullo judicio hujusmodi ru- 
moribus fidem habere. Verum imprudentiain illorum 
correxerunt piissimi parentes (ui. frequentibus 
rescriptis objurgantes eos, qui adversus religionis 
nostre homines novi quid moliti essent. Inter quos 
avus tuus Ádrianus cum aliis pluribus, tum Fun- 
dano Asiz proconsuli litteras dedit. Paler quoque 
tuus, quo tempore cuncta cum ipso administrabas, 
scripsit ad civilales, ue contra nos tumultus excila- 
rent ; nominatim ad Larisseos, ad "Thessalonicen- 
809, ad  Alhenienses, el ad universos denique 
Grecos. Te vero, quippe qui iiem quod illi de 


γάλην ἀρχὴν, ἐχενήθη μάλιστα τῇ ot. βασιλείᾳ αἴσ'ον 
ἀγαθόν. Ἔκτοτε γὰρ εἷς µέγα καὶ λαμπρὸν τὸ Ῥω- 
µαίων πὐξήθη κράτος, οὗ σὺ διάδοχος εὐκταῖος γέχο- 
vie τε xal (on μετὰ τοῦ παιδὸς (72), φυλάσσων τᾶς 
βασιλείας τὴν σύντροφον xal συναρξαμένην Αὐγοῦ- 
στῳ (72) φιλοσοφίαν, fjv καὶ οἱ πρόγονοί σου (74) πρὸς 
ταῖς ἄλλαις θρησκείαις ἐτίμησαν. Καὶ τοῦτο µέγι- 
στον τεχµήριον τοῦ πρὸς ἀγαθοῦ (75) τὸν χαθ᾽ ἡμᾶς 
λόγον συναχµάσαι τῇ γαλῶς ἀρξαμένιῃ (76) βασιλείᾳ, 
ἐκ τοῦ μηδὲν φαῦλον ἀπὸ τῆς Λὐγούστου ἀρχῆς ἆπαν- 
τῆσαι, ἀλλὰ τουναντίον ἅπαντα λαμπρὰ καὶ ἔνδοξα 
κχτὰ τὰς πάντων εὐχάς. Móvot πάντων ἀναπεισθέντες 
ὑπό τινων βασκάνων ἀνθρώπων, τὸν καθ ἡμᾶς iv 
διαθολᾷ καταστῆσαι λόγον ἠθέλησαν Νέρων xai Δοµε- 
τιανός (77). Αφ᾿ Qv καὶ τὸ τῆς συχοφαντίας ἀλόγψῳ 
συνηθείᾳ περὶ τοὺς τοιούτους ῥυῇναι συµδέδηκε φιῦ- 
δος. ᾽Αλλὰ τὴν ἐκείνων ἄγνοιαν οἱ σοὶ εὐσεθεῖς τα- 
τέρες ἐπανωρθώσαντο (78), πολλάχις πολλοῖς ἐπιπλή- 
ἔαντες ἐγγράφως ὅσοι περὶ τούτων νειυτερίσαι ἑτόλ- 
µησαν, Ἐν οἷς ὁ μὲν πάππος σου Αδριανὸς, πολ- 
λοῖς μὴν καὶ ἄλλοις, καὶ Φουνδάνῳ (79) δὲ τῷ ἀνθυ- 
πάτῳ ἡγουμἔνῳ τῆς ᾿Ασίας γράφων φαίνεται. Ὁ δὲ 
πατήρ σου, xal σοῦ τὰ σύμπαντα διοικοῦντος αὐ- 
τῷ (80), ταῖς πολέσι περὶ τοῦ μηδὲν νεωτερίζειν 
περὶ ἡμῶν ἔγραψεν (81). Ἐν aic καὶ πρὸς Λαρισ- 
σαίους καὶ πρὸς θεσσαλονικεῖς καὶ ᾿Αθηναίους xal 
πρὸς πάντας Ἕλληνας (82). Zt δὲ μᾶλλον, περὶ τού- 
των τὴν αὐτὴν ἐχείνοις ἔχοντα γνώμην xai πολύ γε 
φιλανθρωποτέραν καὶ φιλοσοφωτέραν, πεπείσμεθα 
πάντα πράσσειν, ὅσα σου δεόμεθα. 


nobis sentias, imo etiam longe humanius atque sapientius, tanto magis confidimus omnia esse facturum, 


quie rogamus. 


Hac itidem exhibent Ruffinus, Nicephorus. Ex recentioribus, preter Halloixium et Benthemium, illud 
quoque, Gallice versum, Historie sume generali de Scriptoribus ecclesiasticis inseruit Ceillierus, Vel ex 
his deperditi Apologetici pancis fragmentis observanda est satis, quia admiranda est, viri sancti preclara 
modestia οἱ prudentia, tam in judicio suo imperatoris voluntati submittendo et benigne rogando, quam 
in amolienda ab eodem tante in Christianos acerbitatis invidia, atque in alios, auri sacra fame acios, 


transferenda. 


cap. 19, Christianorum sectam appellat Βάρθαρον 
TÓÀ uma. 

(72) De Commodo loquitur, qui ex his ipsis ver- 
bis imperii socius nondum fuisse videlur, cum hec 
scriberet Melito, licet contrarium videatur Tille- 
mohlio, cujus sententiam supra exposui. 


(73) Valesius legit συναυξαμένην Αὐγούστου φιλο- C 


σοφίαν. 

(74) Forte designat Tiberii consilium de Christo 
inter deos referendo; de quo inter alios Tertullia- 
nus, in Apologia, cap. 5, et Euseb. Hist. eccles. 
lib. 11, cap. 2. Conf. Mystagogi, i. e. Th. Woolsto- 
ni diss. De Pontii Pilals ad Tiberium epistola, circa 
res Jesu Christi geslas, Lond. 1720. Aut templa ex 
Adriani instituto sineimaginibus collocala,de quibus 
vide Spartianum in Vtía Alexandri Severi, cap. 49. 

(75) Alia lectio habet κΚαλοκαγάθου. 

(76) Male Valesiana editio ἠρξαμένῃ legit. 

(77) Tertuliianus in Apolog., cap. 5, idem dixit: 
« Reperietis, inquiens, primum Neronem in hano 
sectam tum maxime Rome orientem  Cesariano 
gladio ferocisse. Tentaverat et Domilianus, portio 
Neronis de crudelitate. Ceterum de tot exinde 
principibus ad hodiernum, edite aliquem debellato- 
Tem Christianorum. Quales ergo leges iste, quas 


adversus nos solum exercent impii, injusti, turpes, 
truces, vani, demenles ? quas Trajanus ex parte 
frustratus est : quas nullus Adrianus, nullus Pius, 
nullus Verus impressit. » Ceillier in not. ad h. |. 
conferatur, p. 77. 

(78) Readingius legit ἐπηνωρθώσαντο, 
augmento. 

(79) Hoc Adriani ad Minucium  Fundanum pro 
Christianis rescriptum legere est apud Euseb. Hisl : 
eccles.lib. 1v, cap. 8. Ad calcem Apologie prime 
Justini Martyris exhibet illud quoque Grabius, in sua 
Apologic hujus editione, p. 134. 

(80) Locum hune ita scribi mavult Valesius : Ὁ 
δὲ πατήρ coo, καὶ σοῦ τὰ πάντα συνδιοικοῦντος αὐτᾷ. 

(81) Hoc rescriptum Antonini Pii pro Christianis 
hodie amplius non exstat. Quod enim Justini 
M. editores ad calcem Apologia 1, et Ruseb. Hisl. 
eccles., lib. wv, cap. 13, exhibent sub Antonini Pii 
nomine, Marci Aurelii Antonini est, ut adnotavimus 
supra,non Pii ; ejus lamen mentio lit in ediclo Aa- 
relii ad commuae Asizx. Confer omnino Baraterium 
in Disquisit. chronol., p. 197, ubi novam opinionem 
circa controversiam de hoc edicto profert, istud 
scilicel a Pio et Marco conjunctim fuisse dalum. 

(82) Conf. Dodwellum in Diss. Cyprian., p. 206, 


duplici 


' 4913 FRAGMENTA. 1314 


S. III. Fragm. ejusdem Apologiz ex Chronico Alez. 


Huic stalim subjungam fragmentum ex Chronici Alexandrino, quod et Πασχάλιον seu Chronicon Paschale 
vocatur, desumptum. Hujus Chronici auctor ad Olympiadis ducentesimo tricesime sexto annum scecun- 
dum, indictione lertia, duorum Augustorum, M. Aurelii Antonini et L. Veri anno 0, Orphilo et Pudente 
cosa. inter alia hec notat (83) : 

σλ ς “Ολυμπιάς. 


ς’, 'Iv6. γ΄ "Yn. Ὀρφίτου καὶ Πούδεντος. 


᾽Αλλὰ και Μελίτων Λσιανὸς Σαρδιανῶν ἐπίσκοπος βιθλίον ᾽Απολογίας ἔδωκε τοῖς λελεγμένοις βασιλεῦσι, 
καὶ ἕτεροι δὲ πολλοὶ, àv ὁ μὲν δηλωθεὶς Ἰουστῖνος µετά τινα ἄλλα, dv ἔγραψε, καὶ τοῦτό ἐνέθηκε Κάγὼ 
προσδοχῶ, x τ. λ. ; εἰ post satis longum ex Justino fragmentum, statim pergit: Μελίτων Σαρδιανῶν ἐπί- 
σχοπος, μετὰ πολλὰ τῶν ἐπιδὀθέντων παρὰ τοῦ αὐτοῦ Ἰουστίνου, φησίν « Melito Sardianorum episcopus, 
post multa ab eodern Justino tradila, sic ait : » 

Οὐκ ἑσμὲν λίθων οὐδεμίαν αἴσθησιν ἐχόντων θερα- 
πευταὶ, ἀλλὰ µόνου Θεοῦ, τοῦ πρὸ πάντων, xal ἐπὶ 
πάντων, καὶ ἐπὶ [ῖσ. ἔτι] τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ ὄντως 
Θεοῦ Λόγου πρὸ αἰώνων, ἔσμὲν θρησκευταί, 


Non sumus l:pidum sensu carentium cultores, 
sed solius Dei, qui est. ante omnia, et in omnibua, 
et preterea Christi ejus, qui vere est Deus Verbum 
ante secula, adoratores sumus. 


Habes hoc quoque fragmentum apud llalloixium, qui tamen. incerlum habet, e quo sancli virl libro 
sit. Mihi, antecedentia respicienti, nullum propemodum reraanet dubium, quin ex Apologia pro Christia- 
nis illud creJam, qua in conjectura video etiam Tillemontium et Dupinium esse. Observabis porro et hoo 
ex Chronic! Alexandrini fide, Melitonem in sua Apologia eadem fere dixisse, ac Justinum martyrem in 
suo Apologelico &d Antoninum Pium. Provocat sepe ad hoc (ragmentum Whistonus (84), ob heresin 
Arianam Ecclesia Anglicana el Academia Cantabrigiensi ejectus. Sic v. c. prohare exinde studet, Deum 
Patrem unice adorandum, et primario solummodo esse colendum (85). Porro hoc quoque inde exscul- 
pere vult, Christum quoad naturam, attributa et perfectiones divinas Deo Patri mnitum esse inferiorem(86). 
Sandius quoque (87) ex hoc loco aperle profitetur, Melitonem circa divinitatem Christi sensisse cum: 
Ario, a quorum calumniis non opus esse censeo ut multis defendam nostrum, qui, Eusebio judice, Chri- 
sti divinitatem polius in scriptis suis astruxit miriflce, Servateremque nostrum Deum simul atque homi- 
nem verum demonstravit. 

8 IV. Fragm. 6η Ἐκλογῶν libris. 


Proximum fragmentum, quod ex ᾿Εκλογῶν proomio desumptum est, denuo dabit Eusebius, citato looo, 
jtade eodem praefatus: )Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τῷ δηλωθέντι τέθειται λόγῳ, ἐν δὲ ταῖς Ὑραφείσαις αὐτῷ 
Ἐκλογοῖς ὁ αὐτὸς μετὰ τὸ προοίμιον ἀρχόμενος, τῶν ὁμολογουμένων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης Γραφῶν 
ποιεῖται xxtíloyov ὃν καὶ ἀναγκαῖον ἐνταῦθα καταλέξαι ἡγούμεθα, ἔχκοντα Em! λέξεως οὕτως! i. e. « Heec in 
supra dicto Melitonis lihro (Apologiz scil.) leguntur. Idem in Excerptis, ab ipso compositis, universos Ve- 
teris Testamenti libros, qui omnium consensu recepli sunt, stalim in principio operis recenset. Quem 


quidem indicem hoc !oco apponere necessarium putavi. Sic autem habet ad verbum : » 


Μελίτων ᾿Οντσίμῳ (88( τῷ ἀδελφῷ (89) χαίρειν. 

Ἐπειδὴ πολλάκις ἠξίωσας, σπουδῇ τῇ πρὸς τὸν λό» 
γον χρώµενος, γενέσθαι σοι ἐκλογὰς Ex τε τοῦ νόµου, 
καὶ τῶν προφητῶν, περὶ τοῦ Σωτῆρός καὶ πάσης τῆς 
πίστεως ἡμῶν, ἔτι τε καὶ μαθεῖν τὴν τῶν παλαιῶν 
βιθλίων ἐθουλὴήθης ἀχρίθειαν, πόσα τὸν ἀριθμὸν, xal 
ὁποῖα τὴν τάξιν εἶεν, ἐσπούδασα τό τοιοῦτο πρᾶξαι, 


ubi ex his ipsis Melitonis verbis probat,ediclum sub 
Pii nomineapud Eusebiuin, ideo Pii esse non posse, 
quia sit inscriplum ad χοινὸ) 'Acíxc, omnes Asie 
urbes, non vero ad Helladis civitates tantum. 

(83) Editionis Parisianv:s, quam studio et cure 
Caroli Dufresne, Dom. Du Cange debemus, pag. 
258, et in Corpore Byxantino, tom. III, pag. 206, 
edit. Venet. 

(Whiston in Ais Account of the Faith of the 
(wo first Centuries, ccncerning the over blessed. Tri- 
nity, and the Incarnation of our Lord. 

(85) Artic. 2, pag. 69. Titulus hujus articuli est : 
God the Father,and He alone is to beprimarily wors- 
hipp'd and adord'd ; or in the most propre sense, and 
in the highest manner : He only being the Objecto of 


Melito Onesimo fratri salutem. 

Cam pro amore ac studio tuo erga verbum Dei, 
sepius a me poslulaveris, ut. excerpla quedam ex 
lege et prophetis, qua ad Servatorem el ad univer- 
sam lidem nostram pertinent, tibi componerem ; 
cumque libros Veteris Testamenti accurale cogno- 
scere concupiveris, quol nuinero el quo sint or- 


Ihe supreme degree of such divine worship and ado- 
ration through Jesus Chrisli. 

(86) Artic. 8, pag. 184, inscribitur hoc caput: 
Jesus Christi, Ihe Word, and son of God, is α divine 
Being, or Persan, far inferior lo his Father in πα- 
ture, attributes and  per[ections. 

(87) Sandius in Nucleo hist. eccles., pag. 13. 

(88) Nicephor. Hist. eccles. lib. 1v, cap. 10, One- 
siphorum vocavit. 

(89) Fratrem vocat, sive quod erant iisdem paren- 
tibus nati, sive quod erat Christianus. Tillemontius 
οἱ qui eurn ut plurimum κατὰ πόδα sequilur, sepe 
eiiam erscribit Ceillier, 1l. co. Christianos primaevos 
86 invicem fratrum nomine appellasse, probat Bin- 
gbam Origin. sacr. vol. I. lib. 1, cap. 1. 


1219 


S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 


1216 


dine conscripti, id perficere omni studio laboravi. A ἐπιστάμενός σου τὸ σπουδαὶον περὶ τὴν πίστιν, καὶ 


Scio quippe quanto fidei ardore, οἱ qu-nta discendi 
cupidilate flagres, teque precipue ob amorem Οοἱ 
ista omnibus rebus anteferre pro comperto habeo, 
el aeterne salutis obtinenda causa decertare. 

Ego igitur cum in Orientem profeclus essem, et 
ad locuin ipsum pervenissem, in quo hac et pre- 
dicala οἱ gesta olim fuerunt, Veleris Testamenti 
libros diligenter didici, eorumque indicem infra 
subjectum ad te misi. Est autem ejusmodi: 

Moysis libri quinque : Genesis, Exodus, Leviti- 
cus,Numeri,Deuleronomium ; Jesus Naves, Judices, 
Ruth, Regnorum libri quatuor, Paralipotnenon duo, 
Psalmi Davidis, Salomonis Proverbia, qua et Sa- 
pientia, Ecclesiastes, Canticum canticorum, Job, 
prophelarum Isaie, Jeremis, et duodecim prophe- 
larum liber unus, Daniel, Ezechiel, Esdras. Ex his 


φιλομαθὲς περὶ τὸν λόγον’ ὅτι ce μάλιστα πάντων rg 
τῷ πρὸς θεὸν ταῦτα προκρίνεις περὶ τῆς αἰωνίου σω- 
τηρίας ἀγωνιζόμενος, 


Ανελθὼν οὖν εἰς τὴν ἀνατολὴν (90), καὶ ἕως τοῦ τό- 
που γενόμενος, ἔνθα ἐκηρύχθη καὶ ἐπράχθη, xai ἀχρι- 
θῶς μαθὼν τὰ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης βιθία, ὑποτάξας 
ἔπεμφά σοι, Qv ἐστι τὰ ὀνόματα. 


Μωύσέως πέντε' Γένεσις, Ἔξοδος, Λευιτικὸν, ρι- 
θμοὶ, Δευτερονόμιον Ἰησοῦς Nauf, Εριταὶ, 'Poog, 
Βασιλειῶν τέσσαρα, Παραλειπομένων δύο, Ἱ ἀλμῶν 
Δαθὶδ, Σολομῶντος Παροιμίαι, at καὶ Σοφία (9/), Ex- 
κλησιαστὶς, ᾿Άσμα ἀσμάτων, ]ὼδ, Προφητῶν 'Haato», 
Ἱερεμίου, τῶν δώδέκα ἐν µονοθίθλψ, Δανιὴλ, Ίεσε- 
χιλ, Ἓσδρας, Ἑξ ὧν καὶ τὰς ἐκλογὰς ἐποιησάμτν i 


igilur excerpta collegi, qu: in sex libros partitus — E βιθλία διελών. 
sum. 

Hoo fragmentum vel ideo quantivis pretii est repulandum, quia exactum sacrorum librorum, in canone 
Veleris Testamenti receptorum, continet catalogum, qui omnium primus est, quem apud Christianos 
scriptores invenimus. Adornavit ex Palribus diversas canonis Scripture sacre constitutiones illustris 
reipubiice Bremensis quondam syndicus, Gehardus van Mastricht, in Bibliolhecm Bremensis classe vu, 
fasciculo 1, poslea recusas, qua conferri potorunt eum 135 schemalibus, in quibus libri biblici diverso 
ordine exhibentur, Humír. Hodii, ad calcem peregregii libri De bibliorum textibus originalibus, qui 
Oxon. 1706, in prima magniludinis forma prodiit. Non prorsus spernenda ratio mibi videtur, quam 
Whistonus (92) reddidit, quare Melito, de canone librorum sacrorum quesitus, opus habuerit Orientem 
prius adire, cum tamen receptum sux Ecclesie canonem, utpote quo nec illam caruisse credendum, 
Lranscribere statim potuissel ; canonem scilicet librorum sacrorum una cum constitutionibus apostolicis 
non omnibus promiscue Ecclesiis fuisse concreditum, sed iis tantum quas apostoli ipsi planlaverint, qua- 
rum ille (93) 19 numerat, et inter quas Sardensis non apparet. Diíficilius autem eidem viro eruditissimo 
assentior, quando contendit Melitonis canonem transcriptum fuisse ex canode isto, qui in libro, αποπει 
aposlolici dicto, cap. 86 occurrat, cujus γνησιότητα omnibus viribus, imo vel ev ipso hoc Melitonis libro- 
rum biblicorum catalogo, demonstrare opere pretium duxit. 


V. Fragmentum ex catena in Genesin. 


Alia fragmenta, qua nunc dabo, ex catena quadam manuscripta a Jacobo Sirmundo descripta atque 
Hlalloixio communicata fuerunt, qui illa quoque imprimi curavit ex parle. Eadem poslea, et adbuc plura 
hactenus nondum edita, ex duplici codice in gratiam Jo. Ernest. Grabii descripsit eruditissimus Mich. Le 
Quien, cx cujus autographo hac descripsi, verti, et variantes cum Halloixio adnotavi. 


Μελίτωνος Σάρδεων. 


Pro [saaco justo apparuit aries in maciationem, 
ul vinculis Isaac exsolveretur. Ille mactatus redemit 
lsaacum : ita e& Dominus morte sua nos salvavit, 
el vinculis suis nos liberavit, suaque immolatione 
nos redemit. 


Et post pauca : 
Erat enim Dominus agnus, ad instar arietis illius, 


(90) Whisthono conjiciente, Primaevi Christiani- 
smi vol. III pag. 377, Ecclesias Hierosolymilanas 
et Ceesarienses adiit. Ab Adriano urbs Hierosol. hoc 
seculo iterum exstirui, et .Elia Capitolin. vocari 
coepit. 

(91) Ita hunc locum ex fide optimorum codicum 
restituimus cum Valesio, quam lectionem οἱ Rufin. 
confirmat,ita vertens : Salomonis Proverbia qus et 
Sapientia ; subscribit quoque Nicephor. qui iia ha- 
bet : Σολόμωνος Παροιµίαι, ἢ καὶ Σοφία. Vid. diss. 


"Fxip 'Icxàx τοῦ δικαίου ἐφάνη χριὸς elc σφαγὴν, 
ἵνα δεσμῶν ']σαὰκ λυθῇ . Ἐκεῖνος σφαγεὶς ἑλυζώσα- 
το (94) τὸν Ισαάκ, οὕτως καὶ ὁ Κύριος σφαχεὶς ἴσω- 
σεν ἡμᾶς, καὶ δεθεὶς ἔλυσε, xal θυθεὶς ἐλυτρώσατο. 


Καὶ μετ’ ὀλίγα) 


"Hv γὰρ ὁ Κύριος ἀμνὸς, ὡς κριὸς, Ov κεἶδεν 


meam priorem De Νεἰ{ίοπε Sardium episcopo, ὃ 45, 
supra. 

(62) Whiston in 7he Essay on the apostolical coa- 
stilulions, pag. 375. 

9 Idem ibid., pag. 233. 

94) Lege ἑλυτρώσατο, ita quoque ex altero codice 
descripsit Le Quien, qui et preterea, loco αφαχεὶς, 
σα γῆς habet, quam  leciionem tamen nos 
probo. 


1211 FRAGMENTA. 1213 


᾿Αθράὰμ κατεχόµενον ἐν φυτῷ Za6lx (03). ᾽Αλλὰ τὸ A quem vidit Abraham delentum in virgulto Sabec. 
φυτὸν ἀπέφαινε τὸν σταυρὸν, καὶ ὁ τόπος ἐκεῖνος, Nam virgullum designat crucem, el loous ille, 
τὴν Ἱερουσαλὴμ, καὶ ὁ ἀμνὸς, τὸν Κύριον ἐμτεπεδη- — Hierosolymas, et aries, Dominum ad occisionem li- 


µένον (96) εἰς σφαγήν. galum. 
Τοῦ µακαρίο» Μελίτωνος Σάρδεων (97). 
Ὡς γὰρ κριὸς ἐδέθη, φησὶ περὶ τοῦ Koplou ἡμῶν Sicut enim aries vinctus est, Inquit de Domino 


Ἰησοῦ Χριστοῦ (08), xai ὡς ἀμνὸς ἐκάρη, καὶ ὡς — nostro Jesu Christo,e! sicut agnus tonsus est, οἱ sicut 
πρόθατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἑστσουρώ- — ovisad occisionem ductus est, el sicul agnus oru- 
07, καὶ ἐθάστασε τὸ ξύλον ἐπὶ τοῖς Όμοις /00), &va- — cifixus est, el portavit lignu:n bumeris, adductus ut 
γόμενος σφαγῖναι, ὡς '[caàx (1), ὑπὸ τοῦ πατρὸς — immolarctur, sicut Isaa^, a patre suo. Sed Christus 
αὐτοῦ. ᾽Αλλὰ Χριστὸς ἔπαθεν, Ἰσαὰκ δὲ οὐχ ἔπαθεν | passus esl, Isaac autem non est passus ; iypus enim 
τύπος γὰρ ἦν τοῦ μέλλοντος πάσχειν (2). ᾽Αλλὰ καὶ 6 Borat futurz passionis Dominiec. Attamen licet ty- 
τύπος τοῦ Χριστοῦ γιενόµενος, ἔκπληξιν καὶ φόθον — pus tantummodo Christi esset, tamen stupore et 
παρεῖχεν ἀνθρώποις (3). timore percussit homines, 

"Hv γὰρ θεάσασθαι μµυστήριον καινὸν, υἱὸν Ἀγομέ- Speetanda enim erst res nova mysteriique plena, 
voy ὑπὸ τοῦ πατρὸς bj' ὄρος ἐπὶ σφαγὴν, ὃν συµπο- filius duclus a patro in montem ad occisionom, 
δίσας ἔθηχεν ἐπὶ τὰ ξύλα τῆς καρπώσεως, ἑτοιμάζων — quem paler vinctis pedibus posueral super ligna 
μετὰ σπουδῆς τὰ πρὸς Tiv σφαγὴν αὐτῷ (4). 'O δὲ — holocausti, parans cum festinatione ea, qua» ad 
"[cax σιγᾷ, πεπεδευµένος ὡς κριὸς, οὐκ ἀνοίγων τὸ — immolationem ejus erant necessaria. Isaac autem 
στόμα, οὐδὲ φθεγγόµενος ouv. Τὸ γὰρ ξίφος οὐ φο- silet, ligatus sicul aries, non aperiens os suum, neo 
θηθεὶς, οὐδὲ τὸ πῦρ πτοτθεὶς, οὐδὲ τὸ παθεῖν λυπη- vocem emittens. Dum enim sibi a gladio ron timuit, 
θεὶς, ἐθάστασεν Χαρτερῶν τὸν τύπον τοῦ Κωρίο. —nequoeab igne perterrefactus fuit, neque ob cruoia- 
"Hv οὖν ἐν pisy προνείµενος Ἰσαὰκ πεποδισµένος — tus contristatus; fortiter sustinuit typum Domini. 
ὣς χριὸς, καὶ πατὴρ παρεστὼς, καὶ κρατῶν Ὑυμνὸν M, [n medio igitur positus erat Isaac, pedibus ligatus 
τὸ ξίφος, μὴ αἰδούμενος φονεῦσαι τὸν υἱὸν αὐτοῦ. συ aries, et aslabat pater, s!riclumque ensem (ene- 

bat manibus, filium suum inter(icere non timens. 


Hec hactenus exhibita ex Catenis in Genesin fragmenta videntur esse ex Melitonis Ἐχλογῶν libris de- 
sumpta. Dupinio (5) judice, haec indigna videntur Melitoni, puerilibusque cogitationibus refer!la et recen- 
liorum potius, quam velerum sapere ingenium. Sed perperam ila pronuntiasse mihi videtur Dupinius ; 
quod si enim Tertullianum (6) evolvere libuerit, eadem propemodum dicta inveuies. Aliorum antiquorum 
Patrum loca, quibus Isaacum typum Christi exstitisse pronuntiant, reticeo, additurus saltem, Hugonem 
de Sancio Victore, qui seculo duodecimo claruit, Allegoriarum in ulrumque Testamentum (7) lib. 1, cap, 
7 integro. mysticum sensum immolationis Isaaci explicasse, hic prorsus conferendum. 


(93) Genes. xxr, 13, de quo pluribus loquitur (6) Tertulli«nus passim, v. c. in lib. De patientia, 
Melito iu fragmento sequenti ex Bibliis Graecis affe- — Opp. Froben. edit. pag. 10: « Abraham Deo cre- 
rendo. didil, ct fidem patientia probavit, quem filium im- 

(96) [ία apud Halloixium, prestat alterius cod. — molare jussus est, ad fidei non tentationem dixerim, 
lectio ἐμπεποδισμένον, licet nec falsa sit prior. sed typicam contestationem. » Et in lib. Adversus Ju- 


(97) Alter codex ita sallem : Μελίτωνος, ἐπισκό- — dios, pag. 134: « Itaquo. inprimis Isaac cum a pa- 
που Σαρδέων, absque µακαρίου epitheto, quo laudis — tre hostia duceretur, lingnumque ipse sibi porlans, 
prafamine raro in mss., catenis el. martyrologiis — Christi exitum jam tuno denotaba!, in. vielimam 
venit ; idque ideo forte, ut conjicit Tillemontius, concessi a Patra lignuinque passionis su: bajulan- 
nota 3, quod ejus liber Hep! ἐνσωμάτου O:o0, aut — tis. » Et pag. 199: « Hoc lignum sibi et Isaac ad 
liber ipsi suppositus, De transitu Mariz, hoo hono- sacrificium portabat. Sed quoniam hze fuerant sa- 


re ti'uloquo apud posteros eum privaverit. eramenta, qux» temporibus Christi perficienda ser- 
(98) Ita vero alter codex habet: Kal ὁ Κύριος — vabantur, et [sanc cum ligno reservatus est, ariele 
ἡμῶν ᾿]ησοῦς Χβιστὸς ὡς κριὸς ἐδέθη. oblato in vopre cornibus herente : οἱ Christus suis 
(99) Addit alter αὐτοῦ. temporibus lignum humeris suis portavit, inhes- 


(1) Sequentia verba usque ad '[sxzx desunt in [) rens cornibus crucis corona spinea in capite ejus 
altero ms., nisi forle per incuriam Quienii omitten- — circumdata. llunc enim oportebat pro omnibus gen- 
tis intezram lineam, similiter àc antecedentem in- — tibus fieri sacrificium, qui lanquam ovis ad victimam 


cipientem, fuerint potius omissa. ductus est, et velut. agnus coram tondente so sine 
(2) Χριστοῦ, adit Le Quien. voce, sie non aperuit os suum, » elc. - 
(3) Hic finit Halloixius, cum priore codice et (7) Impressus est hie Liber allegoriarum Parisiis 

ulterius non pergit; sequentia autem, quae nuno 41317, in-4, in officina Henr. Stephani. Ibi inter alia: 

prima vice typis exscribuntur, adduntur in altero. « Abraham significat Deum Patrem, et Isaac Chri- 
(4) Mallem legere αὐτοῦ. sium ; mous in quo sacrificandus erat, altitudinom 


(5) Dupin c. 1l.: « On luiattribue encore quelques — exprimit Dominicze charitatis; duo juvenes, genti- 
passages tirés d'une cbhatne grecque sur la Ge- les et Judaeos non credentes et in morlem Doinini 
nése, mais ils me semblent indignes de cet auteur. » — consentientes. Ara, ligna, vepres, crucem Domini 
Et in nova addita : « Lo P. Halloix en parle ainsi: — designant. [sanc qui mortem iu saerilicio non gu- 
C'est une comparaison d'Isaac et de Jésus-Christ, — siavil, divinitatem exprimit, qua panas aut dolo- 
pleine de pensées puériles, el plus digne des nou- — rem in passione nonsensit. Aries, qui mortem pertu- 
veaux que des anciens. » Dupinio astipulatur quo- lit, humanitatem significat, que passionis amari- 
que Tillemontius, quem iterum exscripsit Ceillier, — tudines sustinuit, » elc. 


S. MELITO SARDIUM EP;SCOPUS. 


VI. Fragm. ex Bibliis Grecis τῶν Q'. 


1319 1220 


In Bibliorum Grecorum τῶν 0' Romana editione, qux» ex antiquissimo et prestantissimo codice Vati- 
cano, auspiciis Sixti V, pontificis Romani, cura cardin. Caraffe prodiit Grece cum scholiis Grmecis per 
codd. mss. collectis, Romio, 8. 1581, fol. typis perquam nitidis, ex typographia Franc. Zannetti, hoc 
frontispicio : 'H l124a:x 3:207xr, κατὰ τοὺς Εθδὂομήκχοντα, δ᾽ αὐθεντίας Ἐώστου ε’, dxoou ἄρτιερέως, ἐχδο- 
θεῖσα, fol. 13, ad locum Gen. xx, vers. 13, καὶ ἰδοὺ κριὸς εἷς κατεχόµενος ἐν qutip, x. t. À., duplex 
occurrii scholium, Melitonis nomine insignitum. Et primum quidem brevius, ad voces χατεχόμένος τῶν 
χερατων. 

Syrus et Hebraeus suspensus dicunt, ul apertius 
preefigurarent crucem. 


Alterum autem longius est, alque ad voces ἐν φυτῷ Zaóix. 

Quidam τὸ Ea6i« verterunt ἄφεσιν, dimissionem, Τὸ Σαδέκ, ἄφεσίν τινες ἐκδεδώκασιν (10). Οἱ ἃ 
liberationem : quidam vero ὅρθιος, erectus, ut idem — 92810, ὡς εἶναι αὐτὸ τὸ λεγόμενον, τρἆγος ὀρθὸς 
valeat, ac si dicerelur, hircus erectus incedens in ἐπαναθεθηκὼς φυτῷ"' ἐνταῦθα δὲ ὀρθὸς τῶν xspduuy 
virgullo, cornibus autem ibi delentus, ila ut sit Χατεχόμενος (14), ὡς εἶναι φανεβὸν τύπον στσυροῦ (12). 
manifestus typus cruci:. Proplerea vero in aliam — A:x τοῦτο δὲ οὐχ ἑρμηνεύεται, ὅτι ἡ Εδραϊκὴ µία 
linguam non converlilur, quoniam vox Hebrea, οὖσα λέξις πολλὰ σημαίνει ἑρμηνευομένη. Πρὸς & 
cuu una sit, multa significa, si sit vertenda. In- τοὺς πυνθανοµένους δεῖ ἀποκρίνεσθαι καὶ λέγειν, ὅτι 
lerrogantibus autem respondendum esl, el dicen- τὸ Σαθὲκ ἐπηρμένος ἑρμηνεύει (13). 
dum, τὸ Za6ix sublatum vertendum esse. 

Hec itidem videntur esse ex Ἐκλογῶν libris, in quibus ea potissimum, qua ad Servatorem nostrum 


pertinebant, collegit. Coberent cum antecedentibus fragmentis ex Catena, atque Isaacum typum Christi 
fuisso monstrant. Hoc fragmentum Halloixius non habel, nec ulli scriptorum de Melitone commemoratur, 


prseter Colomesium (14), qui digitum ad illud intendit. 
VIl. Fragm. ex Anastasio Sinaila. 


'O Σύρος καὶ ὁ Έθραιος (8) κρεµάµενος φασὶ, d 
σᾳαφέστερον τυποῦν τὸν στα)ρὀν (9). 


Aliud fragmentum Melito nie quantivis pretii ab Anastasio Sinaita conservalum fuit in Ὁδηγῷ, seu Duce 
viz, cap. 13, quo contra Acophalos, divina: incarnationeur Christi Doinini oppagnantes disputat, p. 260, 
edit. Gretseri, his verbis: Cum enim ostendere velitis, Christum totum, nihil aliud esse, quam divinita- 
tem ; in ips:m divinitalein, instar Manicheorum οἱ Arianorum, injurios] et contumeliosi estis; quia illam 
passionibus et mutationibus, more crealarum rerum, subjicitis. Certe divinus el sapientissimus inter do- 
ctores Melito, in tertio De incarnatione sermone, graviter invehitur in illos interpretes, qui comprobare 
nituntur ex factis Christi post baptismum veritatem corporis el anima, 1temque naturalium, et omnis 
peccati experlium operationum ejus, famis, inquam, sitis, somni, laboris, lacrymarum, spati, sudoris, 
excrelionis per nares, egestionisque corrupli et naturaliter concocli cibi ac potus; neque horum dun- 
taxat, sed et eorum, qua anime nosire a nalura inesse solent, hoc est, tristitiee, mororis οἱ dejeciio- 
nis. Nam contra Marcionem dispulans sic ait colesli cognitione excellens Melito : negabat enim etiam 


(8) Origenes in Hexaplis sepe ὁ Κύρος xai ὁ 
Ἑδθραϊος. Vide de simplice et antiqua ista ver- 
sione V. T. Syriaca, quam nonnulli ad Salomonis 
referunt wevurm, alii ad Abgari οἱ apostolorum eta- 
tem Montefalconium in Praolimin. ad Hexapla Ori- 
genis, cap. 4, 88 οἱ 9, pag. 19, eL summe venerab. 
Carpzovium, in Critica sacra, pag. 022. 

(9) In textu Hebreo est. ΤΝ "YN. aries detentus. 
LXX reddiderunt x2cpxpsvoc vox enim κρεμᾶν in 
ligno proprie notat suspensionem. Arrianus De ez- 
pedit. Alex. M. lib. xvr, pag. 418, eJit Blancard. 
refert de Musicano : Τοῦτον κρεμάσαι ᾽Αλέξανδρος 
κελεύει ἐν τῇ αὐτοῦ ΥΠ. « Hunc. Alexander cruciligi 
in sua regione jubet, » quem Curtius, lib. 1x, cap. 
8, « in crucem sublatum » sceribil. Sic quoque 
Diodorus Siculus, lib. xur, in ejusdem Alexandri 
rebus de Tyro capta: Τοὺς 9: νέους πάντας, ὄντας 
οὐκ ἐλάττους δισχιλίων, ἐκρέμασεν, quod Curtius 
iterum ila retulit: « Duo milia crucibus affixa, per 
ingens litoris spatium  pependerunt. » Latinorum 
suspendere ad crucem quoque referendum. Seneca 
epist. 7 : « Latrociniuin fecit aliquis, quid ergo me- 
ruit ? ut suspendatur. » 

(10) Athanas. quest. 98, ad Antiochum ita quo- 


que somniavit : « Planta Sabec, inquiens, cst ve- 
neranda crux. Juxta Hebr«eos videtnr esse remissio 
el condonatio. Aries vero qui in Sabec baerebat ad 
plantam figuravit Christum pro nobis in cruce ob- 
latum. » Atqui vero τὸ 42D Hebreis neque remis- 
sionem neque plantam notare observarunt alii. 
Excusavil tamen quodammodo veteres Jo. Js. Vos- 
sius Dt trunslatione LXX, cap. 12, pag. 38. 

(11) Hebrei credunt, hunc arietem sponte quidem 
ad Abrahamum .cucurrisse, sed diabolum eum ar. 
boribus implieuisse et immiscuisse, ut Abrahamus, 
etate jam confectus fraciusque nullo labore eum 
capere potuisset ; sed Dei potius providentie hoc 
tribui debet. 

(12) Artetem in perplexitatibus delentum Chri- 
sium siynificasse, ἐν τῷ σταυρῷ θάνατον ὑποστάν- 
τα ἔνεχεν ἡμῶν, Athanasius quoque in 4nlerprela- 
[tione parabolarum, quast. 66, asseruit, et ex Rabb. 
probavit Itochartus in Hierozoico, (ol. 542. 

(13) Confer omnino ad hoc Melitonis fragmentum 
Jo. Frichmuthi diss. 5, De ligatione 1saaci, cap. 5. 

(4) Colomesius in Opp. a J. A. Fabricio editis, 
pag: 704. 


1321 


FRAGMENTA. 


1233 


Marcion, sicut Severusel Gaianus, divinam Christi incarnationem iisdem testimoniis Evangelii adversus 
Melitonem usus, quibus nunc isti Marcionis Pontici discipuli adversus nos uluntur. Cui valde scite el op- 


portune respondit Melito in hunc modum : 


Ὡς οὐδεμία ἀνάγκη τοῖς νοῦν ἔχουσιν, ἐξ dv μετὰ Α — Non est necessarium bis, quos ratio non fugit, 


τὸ βάπτισμα ὁ Χριστὸς ἔπραξε, παριστᾷν τὸ ἀλτθὲς, 
καὶ ἀφάνταστον τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, xxi τοῦ σώματος 
τῆς καθ) ἡμᾶς ἀνθρωπίνης φύσεως. Τὰ γὰρ μετὰ τὸ 
βάπτισμα ὑπὸ Χριστοῦ πβραχθέντα, xal μάλιστα τὰ 
σημεῖα, τὴν αὐτοῦ χεκρυμμένην ἐν σαρχὶ θεότητα 
ἐδήλουν, καὶ ἐπιστοῦντο τῷ χόσμῳ. θεὸς γὰρ ὤν 
ὁμοῦτε χαὶ ἄνθρωπος τέλειος ὁ αὐτὸς, τὰς δύο αὐτοῦ 
οὐσίας ἐπιστώσατο ἡμῖν' τὴν μὲν θεότητα αὐτοῦ, διὰ 
τῶν σημείων ἐν τῇ τριετίᾳ, τῇ μετὰ τὸ μβάπτισμα’ 
τὴν δὲ ἀνθρωπότητα αὐτοῦ, ἐν τοῖς τριάκοντα χρό- 
νοις, τοῖς πρὸ τοῦ βαπτίσματος, iv οἷς, διὰ τὸ ἆτε- 
Ai; τὸ χατὰ σάρκα, ἀπέκρυθε τὰ σημεῖα τῆς αὐτοῦ 


ex actionibus Chrisli post baptismum astruere οἱ 
demonstrare anime et corporis ejus, et humana 
nature nobiscum convenientis veritatem,et ab omni 
fictione remotionem. Nam qua post baptismum a 
Christo gesta sunt, maxime miracula, latentem ejus 
ia carne divinitalem potissimum mundo comproba- 
bant et confirmabant. Cum enim idem Deus simul 
el homo perfeclus esset, -duas naturas suas nobis 
patefecit : divinitatem quidem per miracula trien- 
nio isto post bap'ismum patrata: humanitatem vero 
suam triginta illis annis baptismum  antcgressis, 
quibus carnis vilitas tegebat et abscondebat divini- 


θεότητος, καίπερ θεὺς ἀληθῆς προαιώνιος ὑπάρχων. B tatis signa, tamelsi Deus verus essel et sempiternus. 


Hoc fragmentum Halloixius non habet, inseruit tamen istud Historie suc litterarie Caveus : Notert heec 
sibi Eutychiani, subjungens, duarum in Christo naturarum oppugnatores ; notent Ariani, οἱ qui, Socini de 
grege, Dominum nostrum Deum verum el sempiternum esso prefracte negare non verentur. Mirari igitur 
satis non poterit benevolus lector, qui Whistonus (45), pro Ariane ex orco revocato hereseos patrocinio, 
crebro ad hunc locum provocare potuerit. Sie v. c. probare hoc Melitonis testimonio contendit, Filium non 
essentia, sed voluntate saltem Dei Patris similem esse Patri ; esse primam creaturam a Doo Patre ante jaota 
mundi fundamenta productam ; esse natura, attributis οἱ perfectionibvs longe inferiorem, utl alia ejus- 
modi blasphema silentio preteream. Forte non deerunt, qui Melitoni a recentiori manu h:ec supposita fuisse, 
vel conjicient, vel affirmabunt, ut fecisse etiam deprehendo Gallici cujusdam diarii eruditi auctorom (16). 
. Sed istos ablegatos cupio ad beatum Weismannum (17), qui occasione hujus ipsius fragmenti, in temerarios 
ejusmodi oriticos, temporisque nostri Anaxagoras, graviter invehitur, locumque hunc Melitonis contra 
eorumdem exceptiones vindicat. Ad Whistonum adhuc semel redeo, moneoque eum exinde quoque probare 
allaborasse, longiorem Epistolarum lgnalianarum editionem esse genuinam breviorique anteferendam (18), 
quam opinionem faillime ipsi permittere possumus. 


VIII. Fragm. ez orat. de passione Domini. 


Aliud Melitonis fragmentum, exiguum licet, servavit idem modo citatus Anastasius, dieto libro, cap. 42» 
pag. 216. 


Μελίτωνος ἐπισκόπου Σάρδεων, Ex τοῦ λόγου, τοῦ εἰς τὸ πάθος. 


*O θεὸς πέπονθεν ὑπὸ δεξιᾶς ᾿Ισραηλίτιδος. Deus passus cst a dextra Israelitica. 

Monet Anastasius Theodosianos et Gaianitas, ut. probent, ipsum etiam Deum Verbum (καὶ τὸν ἐν αὐτῷ 
Θεὸν Λόγον) cum carne sua passioni fuisse obnoxium, afferre solere hac Melitonis verba, quibus tamen, ut 
in propatulo est, vim intulerunt ; noster eliam nunquam de hoc errore fuit suspectus. Non memini hoc 
fragmentum ulli fuis:e observatum. 


IX. Fragm. ex Fabro Stapulensi. 


Miror tamen inter fragmenta Melitoniana commemorari a R. Ittigio aliquod, quod ex Jacobo Fabro 
Slapulensi, produxit Colomesius, qui ita prefatur : Vir optimus, ac pro tepore quo vixit varia eruditione 
excultus, Jacobus Faber Stapulensis, in libro de una ex tribus Maria, sequentia refert ex Melitone de 
Joanne apostolo : « Cum esset annorum nonaginta, apparuit ei Dominus Jesus Christus cum disoipulis 
suis, et dixit ei : Veni ad me, quia tempus est, ut epuleris in convivio meo cum fratribus tuis. » Desumpta 
hac esse suspicatur Colomesius ex ejus libro de Apocalypsi Joannis, sed erravit eruditus vir, et cum co 
beatus Ittigius. Hec enim prorsus non sunt Melitonis Sardiaui, sed Laodiceni, qui de passione S. Joanuis 
Evangelista scripsit libellum, post alies a celeberrimo J. A. Fabricio quoque, in Codice apocrypho N. T. 
lom. III, editum, ubi pag. 620, eadem hec verba legi poterunt. 


ubi Anastasii Ὁδηγοῦ edilio Gretseriana recensetur. 
(47) Weismanni Introductio in memorabilia eccle- 
siastica Hist. S , tom. I, pag. 415. 
(18) In his Dissertalion upon the Epistles of lgna- 
lius, pag. 05 seq. 


(15) Whistonus ο. |. tom. III Primavi Christia- 
nismi, pag. 64, 125, 283, elc. 

(16) Nouvelle Bibliotheque choisie, ou l'on fail 
connaitre les bons livres en divers genres de lilléra- 
ture, et l'usage quon en doit faire. Tom. 1, p. 34, 


4223 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS, 432494 
X. Ex Clave portiuncula. 


Agmeu tandem claudat portiuncula ex libro ejus Clavis dicto, qus sub initium operis sine titulo in 
utroque codice exstat, et in qua edenda id egi, ut loca diligenter in sacris paginis quessiverim, atque infra 
in notis excitavcrim. 

Caput Domini, ipsa Divinitas. Eo quod principium et creator sit omnium rerum : in Daniele 15. 

Capilli Domini candidi, eo quod Antiquus sit dierum, ubi et supra. 

Oculi Domini, inspectio divina : eo quod omnia videat. Sicut esl illud in Apostolo: « Omnia enim nuda 


el aperia sunt in oculisejus !3. » 
Palpebrz Domini, occulta spiritualia in divinis preceptis mysteria. In psalmo ?? : « Palpebre ejus inter- 


rogant, hoc est probant, filios hominum. » 

Odoratus Domini, delectatio ejus in orationibus, sive operibus sanctorum. In Genosi !* : « Odoratusque 
est Dominus odorem suavitatis. » 

Os Domini, Filius ejus, vel sermo ad homines. In propheta : « Os Domini locutum est !* ; » et alibi : 
« Us ejus ad iracundiam provocaverunt ?*, » 

Lingua Domini, Spiritus ejus sanctus. In psalmo : « Lingua mea calamus ?!. » 

Facies Domini, ostensio ejus. In Exodo 13: « Facies mea pracedet te ; » et in propheta : « Facies Domini 
divisit eos ?*. » 

Verbum Domini, Filius. In psalmo : « Eructavit cor meum verbum bonum **. » 

Brachium Domini, Filius, por quem omnia operatus est. In propheta Isaia *5 : « Et brachium Domini oni 
revelatum est ? » 

Dextera Domini, il est Filius, qui et supra in psalmo: « Dextera Domini fecit virtutem 15. » 

Dextera Domini, electio omnis. Ut in Deuteronomio  : « [n dextera ejus ignea lex. » 

Ale Domiai, protectio divina. In psalmo ?* : « In umbra alarum tuarum sperabo. » 

Scapula Domini, divina potentia, qua portare dignatur infirmos. In Deuteronomio 5 « Suscepit oos οἱ 
superposuit scapulis suis. » 

Manus Domini, divina operatio. In prophela : « Nonne manus mes fecerunt hec omnia 5 ? » 

Digitus Domini, Spiritus sanctus, cujus operatione tabule legis in Exodo ?! scripte referuntur : et in 
Evangelio ?! : « Si ego in digito Dei ejicio demonia. » 

Digiti Domini, legislator Moyses, sive prophete. In psslmo 52 : « Videbo celos, » hoc est libros legis et. 
prophetarum, « opera digitorum tuorum. » 

Sapientia Domini, Filius. In Apostolo 54: « Christus Dei virtus et Dei Sapientis ; » et in Salomone ?* ; 
« Sapientia Domini attingit a fino usque ad finom fortiter. » 

Pedes Domini, stabilitas et eternitas. In psalmo ?! : « Et caligo sub pedibus ejus. » 

Thronus Domini angeli, sive sancti, vel ipsa regnandi potestas, In psalmo ?* : Thronus tuus, Deus, in 
seculum seculi. » 

Sedes, idem quod supra, ungeli vel sancti, quod in his Dominus sedea!. In psalmo ** : « Dominus sedit 
ευρος sedem sanctam suam. » 

Descenrus Domini, visitatio ejus ad homines. Sicut in Michea 19: « Ecce Dominus egredietur de loco 
$00, descen let conculcans extrema terra. » Item, in malam partem. In Genes. *! : « Descendit Dominus ut 
videret Lurrim. » 

Ascensus Domini, elevatio hominis assumpti a terra in. coelos. In psalmo *! : « Qui ascendit super celos 
colorum ad orientem. » 

Stare Domini, patientia divinitatis, per quam peccatores ad penitentiam sustinet. Sicuti ia Habacuc 9 : 
« Blelit et mensus est terram ;» et in Evangelio ** ς « Stetit Jesus οἱ jussit eum vocari, » hoc est 
cecum. 

Transitus Domini, assumptio carnis, per quam nascendo, moriendo, resurgendo, in eclos ascendendo 
quosdam transitus fecit. In Cantico canticorum 45: « Ecco iste venit saliens montes, transiliens colles. » 

Gressus Domini, advenius vel visitatio ejus. In psalmo. 

Vita Domini, operatio divinitalis. Sicut in Job pro diabolo **:« Ipse est principium viarum Domini. » 


15 Dan. viri, 9, 13, 22. 15 Hebr. 1v, 13. !! Psal. x, 5.5 cap. vur, v. 21. 3 Iss. 1, 20. 59 Thren. 1, 10, 
?! Psal. xriv, 2. 3? cap. xxxii, v. 14, ?9 "Thren. 1v, 16. ** Psal. xtv, 2. Ὦ cap. Lr, v. 4. 35 Psal. cxwi, 
16. *' cap. xxxni, v. 2. 15 Psal. οτι, 2. 9? cap. xxxii, 12, 9. Isa. Lxvi, 2. 9! cap. xxxiv, v. 4. 31 Luo. xi, 
20. 13 Psal. viti, 4. ?* 1 Cor. 1, 24. 35 Sap. viri, 1. 9 Peal. cix, 3. 9? Psal. xvii, 10. 99 Psal. xLiv, 7, con- 
fer psal. v, xxix. ** Psal. x,vi, 9. *9 cap. 1, 9. *! cap. ΣΙ, v. 3. ** Psal. Lxvu, 34, cap. mi, v. 6. δὲ Maic. 
x, 49. 35 cap. 11, v. 8. 9 cap. xt, v. 44. 


4225 


FRAGMENTA. 


1240 


Item : Víe Domini, precepta ejus. In Osee *' :« Quoniam recte vie Domini, et justi ambulabuut in 


Vestigia Domini, operum secretorum signa. Utin psalmo '* : et vestigia tua non cognoscentur. » 
Cognilio Domíni, quod cognoscentes faciat. Ad Abraham ** : « Nuno cognovi, quod timeas Dominum, » 


hoc est cognoscere te feci. 


Nescire Dei, reprobare est. In Evangelio **: « Nescio vos. » 


Recordatio Domini, misericordia ejus, per quam respuit et, miseretur cui vult. Sic in Genesi δί 


: « Re- 


cordatus est Dominus Noe ; » et ulibi : « Recordatus est Dominus populi sui **. » 
Ponilentia Domini, rerum mutatio. Sicut in Libro Regum ** : « Peenitet me quod constituerim Saul re- 


gem. » 


Ira et furor Domini, ultio Divinitatis in peccatores secundum vindictam patientis, et non secundum 
equitatem judicantis. Ut in psalmo ** : « In ira suaet in furore suo oonturbabit eos. » 
Dormire Domini, dum ia quorumdam hominum cordibus fides ejus minime vigilat. In psalmo 57. « Bx- 


gurge, quare obdormis, Domine ? » 


Vigili: Domini, in electorum suorum custodia per presentiam Divinitatis semper adest. In psalmo ** 


« Ecce non durmitabit neque obdormiet. » 


Sedere Domini, regnare. In psalmo 9' : « Dominus sedet super sedem sanctam suam. » 

Scabellum Domini, homo assumptus a verbo, vel sancti ejus, a quibusdam putantur. In psalmo 55 : 
« Adorate scabellum pedum ejus, quoniam sanctum est. » 

Ambulatio Dei, delectatio Divinitatis in operibus electorum suorum. In prophela ** : « Etambulabo in 


eis, et ero illorum Dominus. » 


Tuba Dei, vox manifesta. In Apostolo €; « In jussu, et in voce archangeli, et in tuba Dei descendet 


de celo. » 


Forte hic est ipse ille Melitonis maxime celebris liber Περὶ θεοῦ ἐνσωμάτου, quam tamen conjecturam 
alio scripto alioque tempore diducam uberius, atque ex ipso etiam loco Theodoreti, qui tantopere, ut 


vidimus supra, premebat Melitonis orthodoxiam, idem confirmare allaborabo. 


—M M üt tp a PURA D. RIPE 





FRAGMENTUM. 


Ex Apologia Melitonis ad Antoninum Cesarem. 


(Byriace et Angliceneperedidit DrCuretoninlibro cui titulus : Spicilegium Syriacum. Londini, 1855, p. 41-56. 
Hoo fragmentum hic exhibemus latinitate donatum.) 


Verba Melilonis philosophi qu» facla sunt coram À quanto major insania multorum.Ea vero alultitia est 


Antonino Czsare. Et Casarem allocutus est ut ei 
Deum nolum faceret, et eiindicavit viam veritatis, 
el sic locutus est. 

Melito dixit : Difficile est in viam veritalis eum 
inducere qui & longo tempore in errore versatur : 
hoc tamen fleri potest : hominem enim errorem 
paululum agnoscentem continuo subit memoria 
veritatis.Quemadmodum dissipata caligine serena- 
tur celum, ita homo, cum convertitur ad Deum, 
solvitur a facie ejus nebula erroris sub qua latebat 
verum. Morbo enim vel amentie similis est error, 
egrum vel amentem ad tempus detinenti, veritas 
autem verbum adhibet sicut clavim [ad sanan- 
dum eos].Dormientes erpergefacit, et expergefacti 
in ipsa vident, intelligunt, et audiunt,et discarnunt 
id quod est ab eo quod non est. Quidam enim in- 
justitiam justitiam vocantet justitis jura salvaesse 
putant si cum multis errent. Quos sic excusatos ha- 
bere non possum.S8i enim unius magna est stultitia, 


$7 c. xiv, v. 40, 55 Psal. rxxvi, 1, 9? Gen, xxi, 12... 9 Luo. xui, 25 
5 psa] 2,5. ** Psal. xri, 23. "* Psal. cxx, 4. 


12. "IReg. xv, 11. 
cix, 1. "* Ezech. xxxvi, 27. 


ParROoL. GR. V. 


5? [ ΤΗ988. 1v, 45. 


quam dico ut homo a veritate recedat et illud ample- 
ctatur quod vere non est. ld autem est quod est 
vere, et nominatur Deus, et est. Omnia virtuteejus 
exsistunt ; ipse nunquam factusest neo initium ha- 
buit,sed est ab eterno et usque in secula ;immu- 
tabilis manet dum cuncta mutantur: nec oculis vi- 
deri, neo cogitatione comprehendi, nec verbo ex- 
primi potest. Ab iis qui cognoscunt et aimant eum 
vocatur Pater et Deus verus. Si quis ergo a luce 
recedens dicat esse Deum, alium, quodcunque in- 
telligat, substantinm creatam vocat Deum. Si quis 
enim ignez, aut aquam vocat Deum, non est Deus, 
quia ignis est aut aqua ; et si terram aut celum, 
φοἶθιη aut lunam aut quamlibet ex his stel?is, que 
sine intermissione prescriptum cursum absolvuat 
nec propria voluntate moventur ; et si quis aurum 
et argentum deos vocat, non sunt dii, quandoqui- 
dem eis utimur adlibitum nostrum ;etsi lignum boc 
quod comburitur, si lapides isti qui franguntur. 


δι oc, vit, ν. 4... 5* Esther x, 
V Psal]. xnvt, 9. 55. Peal. 


39 


122'1 


S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 


1228 


quomodo haec dii haberi poesent,quandoquidem ad A quia edifleavit arcem Athenarum, et fecit ibi regem 


usus nostros adhibentur. Quam graviter ergo cul- 
pandi sunt illi qui Dei magni loco eas res ponunt 
quas creavit | Ego vero dico : Quando homini non 
est revclatüm, nec ipse deprehendit creaturasistas 
Domino subjacere,forsan oulpa caret, nemini enim 
vituperandus cecus quod titubans incedit ; ilaho- 
mines cum quaererent Deum offenderunt in lapides 
et lignum ; et qui inter eos divitiis pollebant, of- 
fenderuntin aurum et argentum ; et sic quod que- 
rebant non invenerunt. Nunc vero cum vox in uni- 
versa lerra cireumsonuit esse Deum verum, et da- 
tus est omni homini oculus ut videret, ii non am- 
plius sunt excusandi qui, quod multi cum ipsis 
errant, viam rectam ingredi, elei volentes, erube- 
scnnt. Quapropter consilium damus eis ut ape- 
riaut oculos suos et videant; ecce enim luce que 
non fallit illuminati eumus ut per eam videamus. 
Si vero post ortam lucem claudit homo ocu'os 
guos ne videat, ad fossam pergit quamvis rectam 
viam sequens. Quare enim homo in eis erubescit 
qui errant cuin. eo ? Potius cos inducat ut ipsum 
gequantur, οἱ si non acquiescant, liberet animam 
guam e mediu eoruin. Terreni homines deos e terra 
matre sua constituunt sibi; rei sunt judicio dum 
imir,utabile nornen rebus mutabilibus imponunt, 
et non erubescunt ut deos figmenta colere manu 
hominis facta,et audent imaginem efformare Ώου 
quem non viderunt. 

Ego vero rursus dicere non vereor quod jam dixi, 
ab eis imagines regum mortuorum adorari. Et 
reipsa nostro adhuc tempore imagines Cesarum 
adorantur,ct magis coluntur quam veteres dii patrii. 
Tributa etium οἱ eensus Cesari sulvuntur, quippe 
qui major est diis illis ; idciroo pariter morte ple- 
ctuntur qui spernunt deos et decretis Cesaris non 
obediunt.Alias etiam eodem decreto statutum estet 
quem censum gazophylacio regis pendant adorato- 
res, et quid redditus afferant sacci pleni aqua ex 
mari. Hoc autein maxime dolendum quod illi qui 
colunt et verentur ea qua» sensibus non capiuntur 
(et hi maximi inter sapi. ntes sunt), sive lucri,sive 
vane glori, sive potentie amore, ab iisdem ado- 
randis pusillanimes dehortantur. Ego vero ut sen- 
tio dicam et propalabo quomodo et quibus de cau- 
eis erecte sint imagines regibus ac tyrannis et ut 


Arcaelypum filium suum, quem habueratl ex adul- 
terio cum Hephesto fabro, filio uxoris patris sci. 
Et omni temporo societatem habebat cum Hercule, 
quia frater ejus erat ex patre suo. Zeus enim rer 
&mavit Aleumenam uxorem Alcu:renis ex Argo, 
et genuit Herculem. Adoraverunt Phoenices Vene- 
rem,reginam Cypri, quia amavit Adonidem filium 
Cytheri, regis Phanicum ; qua, relicto regno suc, 
habitavit Gabalam arcem Phoenicum, et simzi 
subjecit omnia oppida sua Cythero regi. Aute 
Adonidem vero amavit Arem, et deprehendit eam 
Hephestus maritus ejus, et occidit Adonidem in 
monte Libano, Cyniram vero vertit in aprum. 
Postea mansit Venus in Gabala et mortua est in 
civitate Aphaca, ubi sepultus est Adonis. Adorave- 
runt Elamite Noe, filiam regis Elam ; qua com 
captiva ab hostibus ducta eseet,fecit ei pater ido- 
lum ettemplum Susis, in arce qua est in regione 
Elam.Adoraveruni Syri Ati Adiabensem, que misit 
filiam Balat medicam, et hec sanavit sime (iliam 
Hadadi regis Syrie ; et post temporis intervallum, 
cum lepracorreptus fuisset Hadad,rogavit Ati Eli- 
seum Hebreum qui venit et sanavit eum. Adorare- 
runt etiam gentes Mesopotamie Cuteban Ilebrzam 
qua liberavit Bacru regem Edesse de inimicis suis. 
De Nebo vero qui estin civitate Mabug,quid dicam 
vobie, quandoquidem omnes eacerdotes Mabugen- 
860 norunt eun) esse idolum Orphei magi Thre- 
cis ; at Hedron idolum est Zoroastris magi Persici; 
qui duo magi spiritum impurum expulerunt qai 


C planitiem Mabugensem infestabat, et eorum jussu 


Hima filia Hadadi aqua e mari hausta hanc plani- 
tier. implevit ne deinceps exsurgeret apiritus ille 
nequam ad iterum infestandam regionem.Sic apud 
varias gentes regibus ab adoratoribus eorum sta- 
lu& posite sunt ; sed de his amplius scribere tu- 
persedemus. 

Tu vero qui mente libera gloriaris,si veri οοροί- 
tor vis haberi, stude ut talis sis intus : etai orna- 
tum muliebrem indueris, memini teesse hominem; 
crede in eum qui vere Deus est el ad eum expande 
et commenda animam 1uam;el ipse potest tibi 
dare vitam eternam que non habet flnem ; omni- 
potens enim est. Reliqua vero tibi sunt pro eo quod 
sunt estimanda ; imagines ut imagines, sculptiiia 


dii habiti sint. Herculi sacriflcaverunt Argivi, quia Ὦ ut sculptilia ; et cave ne creaturam ponas loco Fa- 


Argivusipse,quod preterea magno corporis robore 
preditus, animalia nociva virtute sua occidit, sed 
multo magia quia timebant eum ; violentus enim 
eratet mulieres magnatum rapiebat ; valde enim 
libidinosus erat, sicut et Zarudes Persa,amicusejus. 
Dionysium regem coluerunt Actei (1), quia in eo. 
rum regione vitem plartaverat, ZEgypti Josephum 
Hebreum, qui et Serapis, quia suppeditavit illis 
frumentum in annis egestatis. Adoraverunt Athe- 
nienses Athenam filiam Jovis, regis insule Crete, 


(1) Athenienses. 


otoris. Deus omni tempore vivit, intellectum tuum 
implet : intellectusenim unusimaginem persone ejus 
representat; ipse enim inviesibilisest,immutabiliset 
incomprebensibilis, etad ejusnutum omnia corpors 
moventur. Hoc ergo scias : si eum qui immutabilis 
eat colueris,sicut ipse eternus est,ita et tu, cum il 
Iud visibile et corruptibile exaueris, ei in seternum 
astabis vivens et sciens, et opera tua erunt tibi di- 
vitie que non pereunt. Memineris autem operum 
tuorum bonorum initium esse et fundamentum Dei 


1239 


FRAGMENTA. 


1230 


cognitionem et cultum ; nec illum a te querere A Is enim qui longe est a cognitione Dei vivi, jam 


quidquam de iis que non sunt necessaria cognitu. 
Quid est Deus ? Ille qui veritas est et verbum ejus 
veritas.Quid vero est veritas? Illud quod inoreatum 
est οἱ intellectum superat ; illud quod est sine ini- 
tio et veritas appellatur. Ergo si homo creatu- 
ram adorat, veritatem non adorat neque verbum 
veritatis. 


Multo plura de hac re dicerem, sed in illis eru- 
besco qui non intelligere possunt seipsos majores 
esse operibus manuum suarum, et qui non anim- 
advertunt seipsos dare aurum et argentum fabris, 
ut ipsis deum faciant; et ex loco in locum trans- 
ferunt divitias suas et eas adorant. Quid vero fla- 
gitiosius quam ut quis adoret divitias suas, ab illo 
recedens qui eas ipsi dedit; hominem probris ap- 
petat, hominis vero imaginem adoret; animalia 
occidat. similitudini vero animalis cultam reddat ? 
Patet cos opificium hominum adorare ; non enim 
aromataipaa,sed eorumimaginesab artificibus factas 
adorant;nec fragmentis auri et argenti sacrificant, 
sed im.ginibus quasex eis tornatores fingunt.Stul- 
te,quid amplius habet aurum tuum ut nunc adores 
illud ? Num quia voluer:a figuram induit, vel fere 
voracis ? Ecce fera ipsa, ecce volucer adest. Et si 
artificium miraris,quanto mirabilius opifioium Dei 
qui cuncia creavit,et ad similitudinem suam ipsos 
artifices fecit,qui opera ejus imitari,sed frustra co- 
nantur. Dicesne : Cur talem non me creavit Deus, 
ut illi et non idolis servirem?Sic te vas inutile con- 
fiteris dum homo vivus esse possis. Deus enim facil 
te prout ipsi optimum visum estet mente libera pre- 
ditum:cuncta ante te posuit;luum est quod bonum 
est dignoscere et eligere. Posuit coram te celum, 
stellas, solem et lunam qui quotidianum motum 
adimplent in colo ; posuit coram te aquas multas 
quarum motum cohibet verbo suo ; coram te terra 
expanditur que eadem forma quiescit et stat. Et ne 
putes eam ex nalure sue legibus stare, ad ejus 
enim nutum commovetur. Posuit coram te nubes 
qua,eo jubente,aquasinterramsitientemimmittunt, 
ul ex his intelligas eum ad cujus nutum hec mo- 
ventur,ipsis esse majorem, et memor sis benigni- 
talis ejus qui intellectum in le excitavit,ut heo ca- 
pere possis. Te igitur bortor ut cognoscas teipsum 
et cognoscas Deum. Vide quid sit in te hoc quod 
nominatur anima : Per eam oculus videt,uuris au- 
dit,os loquitur ; illi totum corpus inservit. Anima, 
Deo volente,sublata,corpus perit.Ex eo igitur quod 
in teestoculis incomprehensibili,intellige quomodo 
virlute Dei totus mundua moveatur, sicut corpus 
anima;et quomodo,recedente virlute ejus, mundus 
sicut corpus deficiet. 


Cur vero factus sit mundus hic, cur transiturus 
sit;cur sit corpus, cur pereat οἱ cur resurgat scire 
tibi non dabitur, nisi insaniam exueris in qua de- 
mergeris, et aperiens oculos intelligas unum esse 
Deum, Dominum omnium, et eum colas ex toto 
corde Luo;tunc voluntates euas tibi cognitas faciet. 


D 


mortuus et sepultus est. Demones et umbras pre- 
cibus frustra prosequeris, qui nihil tibi dare pos- 
sunt. 


Non amplius ergo societatem habeas cum iis qui 
se humi prosternunt et lapides osculantur,et dant 
cibum suum escam igni, et admovent vestes suas 
idolis;et qui,sensu prediti,sensu carentia adorant. 
&ad Deum incorruptibilem preces incorruptas funde 
pro anima tua incorruptibili, et tunc liber appare- 
bis. Deo gratias age, qui te mente libera praeditum 
creavit,ut ad arbitrium tuum dirigaris.Quod si ma- 
lum elegeris, damnationi subjacebis pro operibus 
malis:si bonum,bonis multis frueris cum vita eter- 
na. Quid ergo impedit,cum liber sis, quin conver- 
sationi tu» male valedicas, et qu&ras quis sit Do- 
minus omnium, et invenias ? querentibus enim se 
cognitionem sui non tegit, quantum quidem cogno- 
sci potest.Cave primum ne in anima tua falsus ais. 
Si quod non esl Deus Deum dicis, in anima tua 
mentiris et coram Deo vero peecas. Btulte, Deum 
vis emere?Num Deus egenus est?Num Deus custo- 
ditur?Emis eum sicut servum et adoras sicut Do- 
minum?Rogss eum ut divitem ut tibi largiatur, et 
das illi ut egeno.Quomodo confidis ut victoriam de 
hostibus tuis tibi concedat,dum inimici tui,te jam 
devicto, contemnunt eum ? Dicesne : Quoniam rex 
sum,multitudinis voluntati non possum quin assen- 
tiarfVerba risu vere dignalCur enim rex populum 
sibi subjectum in viam reciam non inducat,et in 86 
non proponat exempla bonorum opernm?Hoc ipsi 
laudi essel;rationi enim contrarium esl regem pra- 
ve ambulanten judicare et damnare perversos.lloo 
regnum puto pacifice gubernari posse,cujus rex co- 
gnoscit et timet Deum verum,ut intelligentes reddat 
populum suum,et semper recte judicet,sicut homo 
qui nunquam obliviscitur seipsum etiam coram Deo 
judicandum. Tunc etiam subjecti ejus propter 
Deum abstinent ab injuria regi suo et sibi invicem 
facienda.Ita per cognitionem et timorem Dei malum 
de regno eradicatur;si enim rex juste regit subje- 
ctos suos, ipsi erga eum et inter se juste agunt, 
quod regionem corte indicat in pace degentem et 
multis bonis fruentem,quia omnes nomen Dei lau- 
dant. Si enim rex subjectos suos revocet ab errore, 
quid laude dignius ? Sic Deo placet, error enim 
omnia mala inducit, Fons vero erroris bic est, ei 
homo Deum ignoret,et pro Deo illud quod non est 
Deus adoret. Quidam dicunt : Imaginem colendo 
Deum colimus;nesciunt ergo Deum ubique presen - 
tem,nunquam deficientem;nesciunt ipso inscio ni- 
hil fieri. Tu vero, homo vilis, cui Deus adest in te, 
extra le, super te, pretio comparas apud fabrum 
ligna sculpta in injuriam Dei;illis sacrificas, et ne- 
8cie quod videt te oculus ejus quem nihil latet, et 
arguit te verbum veritatis dicens;Deus, quem nul- 
lius oculus vidit, quomodo sculpi potest?Sed ima- 
ginem tui ipsius facis et colis. Lignum sculptum 
nonne semper lignum est ? Lapidis et auri pondus 


4231 


S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 


1234 


idem in statera,idem nune quod fabricastiidolum, A Qui vero sunt in statu illo qui mutabilitatem non 


cur pendis ? Aurum ergo,non Deum amas ? Sed si 
quid furatus est artifex,id non erubescis ab eo re- 
petere.Oculos habes et non vides,intellectum etnon 
intelligis. Cur burni provolveris et res insensibiles 
precaris? Time eum per quem terra movetur, cir- 
cumvolviturcolum,fluctus maris concitantur;illum 
qui ut ignis omnia comburere potest. 

Ruraus vero quidam dicunt:Quod transmiserunt 
nobis patres nostricolimus.Cur ergo pauperum vel 
illitteratorum parentum fllii divitias vel eruditionem 
comparant ? Cur ergo fllii cecorum vident, et filii 
claudorum ambulant?Non enim rectum est ut homo 
sequatur majores suos qui prave ambulaverunt,sed 
&b eorum via recedat ne ut illi pereut.Vide ergo si 
patertuus viam rectam secutus fuerit,et tunc gres- 
sibus ejus insiste;si viam pravam, ab ea recede et 
viam recta: ingredere,et fllii tui sequantur te;do- 
leas eliam patrem tuum prave ambulasse, dolor 
enim tuus potest ei prodesse.Filiis tuis sic loquere: 
Deus est pater omnium ; Deus est sine initio, nec 
factus est:omnia voluntateejus subsistunt.Ipse fecit 
luminaria ut videant seinvicem servi ejus,ct ipse ab 
oculis servorum suorum abscondit 8v : non enim 
possibile est creature mutabili immutabilem videre. 


amplius recipit,hi vident Deum sicut possent videre 
eum. His flumma parcet, cum diluvio ignis mun- 
dus subvertetur. Primum enim fuit diluvium venti 
etaquilo vehemens homines quosdam occidit,justis 
salvis remanentibue ad veritatem demonstrandam. 
Deinde vero fuit diluvium aque, et suífocati suat 
omnes homines, et cuncta animalia, justis in arca 
lignea mandato Dei servatis.Nunc futurum estdilu- 
vium ignis : ardebit terra cum montibus, homines 
cum idolis et statuis quas fecerunt et adoraverunt; 
ardebit mare cum insulis, sed justi salvi erunt ab 
igne,sicut primi justi ab aquis. Tunc confundentur 
ii qui Deum nescieruntet idolacoluerunt,cumaunzilii 
ape destituti videbunt idola sua ardentia cumipsis. 

Hec cum didiceris, o Anlonine Cesar, et filii tui 
tecum,in hereditatem transmittes iis opes aeternas 
quie non pereunt ; apimam tuam et animam filio- 
rum tuorum salvam facies ab eis quaeuniverss ter- 
re incolis in judicio vero et justo eventura sunt. 
Ibi enim cognoscet te Deus,si bio cognoveris eur. 
Si eum hic neglexeris, inter eos non computaberit 
qui cognoscunt eum et illi gratias agunt. Hec 
Majestati tus sufficiunt, quin imo ampliora si vis. 





SPURIA 


SANCTI MELITONIS 


DE TRANSITU VIRGINIS MARLE 
LIBER 


(Bibliotheca Patrum maxima, ed. Lugdun. 1I, n, 213. — Vide Caroli Woog Dissertationem, su pra, col. 1205). 


CAPUT PRIMUM. 


Melito, servus Christi, episcopus Ecclesie Sar- 
densis, venerabilibus in Domino fratribus, Laodi- 
ces constitutis, in pace, salutem. Sepe scripsisse 
me memini de quodam Leucio, qui nobiscum cum 
apostolis conversatus, alieno sensu et animo teme- 
rario discedens a via justitie plurima de apostolo- 
rum Actibus in libris suis inseruit;et de virtutibus 
quidem eorum multa et varia dixit ; de doctrina 
vero eorum plurima mentitus est, asserens eos 
aliter docuisse, et stabiliens quasi ex eorum verbis 
sua nefanda argumenta. Nec solum sibi sufficere 
arbitratus est,verum etiam transitum beata semper 
virginis Marie Genitricis Dei, ita impio depravavit 
&tylo, ut in Ecclesia Dei non solum legere, sed 
eliam nefas sit audire. Nos ergo, vobis petentibus, 
qui ab apostolo Joanne audivimus, hec simpliciter 


6. scribentes, vestree fraternitati direximus;credentes, 


non aliena dogmata ab hereticis pullulantia, sed 
Patrem in Filio, Filium in Patre, Deitatis et indi- 
vise substantim Trina manente persona ; neqoe 
duas hominis naturas conditas ; bonam scilicet et 
malam, sed unam naturam bonam 8 Deo bono 
conditam, que dolo serpentis est vitiata per cul- 
pam, et Christi est reparata per gratiam. 


CAPUT II. 

Igitar cum Dominus noster et Salvator Jesus 
Christus pro totius seculi vita confixus clavis, 
crucis penderet in ligno;vidit circacrucem Matrem 
suam slantem, et. Joannem Evangelistam, quem 
pre ceteris apostolis peculiarius diligebat,eo quod 
ipse solus ex ipsis virgo degeret in corpore.Tradidit 
igitur οἱ curam sancte virginis matris Maris, di- 
cens ad eum : Ecce maler tua; et ad. illam inquit: 


1233 


SPURIA. 


1234 


Ecce filius tuus. Et ex illa hora eancta Dei Genitrix A deretautem eum sanctissima virgo Maria, exsultavit 


in Joannis cura specialius permansit, quandiu vite 
istius incolatum transegit. Et dum apostoli mundum 
suis sortibusin predicationesumpsissenl,ipsa domo 
parentum illius, juxta montem Oliveti conaedit. 


CAPUT III. 


Secundo itaque et vicesimo anno postquam Chri- 
etus, devicta morte, celum conscenderat, dum 
die quadam desiderio Cbristi succensa Maria, 
sola intra domusistiusreceptaculum laerymaretur : 
ecce angelus, magni luminis habitu resplendens, 
ante eam astitit, et salutationis verba persolvit, 
dicens : Ave, benedicta Dumino ; suscipeillius salu- 
tem, qui mandavit salutem Jacob, per prophelas 


suos. Ecce, inquil, ramum palme, de paradiso Dei B 


attuli tibi, quem portare facies ante feretrum tuu » 
cum in die tertia assumpta fueris de corpore. Ecce 
enim exspectat te Filius tuus, cum thrunis et an- 
gelis, et universis coeli virtutibus. Tunc Maria dixit 
ad angelum : Peto abs te ergo, ut congregentur ad 
me omnes apostoli Domini mei Jesu Christi. Cui 
augelus dixit : Ecce, inquil, hodie per virtutem Do- 
mini mei Jesu Christi, omnes apostoli assumpti 
huc ad te venient. Et ait illi Maria: Rogo ut mittas 
super me benedictionem tuam, ut nulla potestas 
inferni occurrat mihi in illa hora, qua anima mea 
fuerit egressa de corpore, et ne videam principem 
tenebrarum. Ait autem angelus ad eam .: Potestas 
quidem inferni non nocebit tibi;benedictionem au- 
tem eternam dedit tibi Dominus Deus tuus, cujua 
ego servus sum, et nuntius ; non videndi autem 
principem tenebraruri, effectum non 8 me tibi 
dandum existimes, sed ab illo, quem tu jn sancto 
tuo utero bajulasti; ipsius enim est potestas,om- 
nium in secula sgculorum.'Et hec dicens angelus, 
cum magno splendore discessit. Palma autem illa 
fulgebat nimia luce. Tunc Maria exuens se priori- 
bus indumentis, induit meliora. Et accipiens pal. 
man, quam susceperat de manu angeli, egressa est 
in montem Oliveti, et coepit orare, et dicere: Non 
ego fueram digna, Domine, suscipere te, nisi tu 
misertus fuisses inei ; sed tamen ego custodivi the- 
saurum tuum, quem cominendasti mihi. Ideoque 
Ροίο a te, Rex glori, ut non noceat mihi potestas 
gehenne. Si enim coli et angeli ante te tremunt 
quotidie, quanto magis homo de terra conditus, cui 
nihil residet boni, nisi quantum acceperit a tua 
bonitate. Tu es enim Dominus Deus semper bene- 
dictus in secula! Et cum hec dixisset, reversa est 
in hospitium suum. 


CAPUT IV. 


Et ecce subito, dum praedicaret beatus Joannes 
in Epheso, die Dominica, hora diei tertia, terre 
motus factus est magnus ; et nubes elevavit eum, el 
suscepit eum ab oculis omnium, et adduxit eum 
ante ostium domus, ubi erat virgo Deipara Maria. 
Et pulsans ostium, etatim ingressus est. Cum vi- 


jn gaudio, et dixit: Rogo te, fili Joannes, memor 
esto verborum Domini Jesu Christi, magistri tui, 
quibus me commendavit tibi. Ecce eniu. die tertio 
discessura sum decorpore ; audivi autem consilium 
Judeorum dicentium : Exspectemus diem, quando 
moriatur qua portavit illum seductorem, et corpus 
ejus ignicomburamus. Vocavit ergo sanctum apo- 
stolum Joannem, et introduxit eum in secretarium 
domus, et ostendit ei vestimentum sepulture sue, 
et paliam illam luminis, quam acceperat ab an- 
gelo, premonens eum ut illam faceret ferri ante 
lectum suum, cum duceretur ad sepulturam, et iret 
ad monumentum. 


CAPUT V. 


Cui beatus et dilectus apostolus Joannes ait: 
Quomodo ego solus parsbo tibi, Domina, exse- 
quias; nisi venerint fratres mei, discipuli et coapo- 
stoli Domini noslri Jesu Chrisli, ad reddendum 
honorem ocorpusculo tuo ? Et factum est: et ecce 
8ubito, per imperium Dei, omnes apostoli de locis, 
in quibus predicabant verbum Dei, elevali in nube 
rapti sunt, et depositi ante ostiuctn domus in qua 
habitabat Maria Domini Mater, et salutantes se 
invicem, mirabautur, dicentes: Que causa est, ob 
quam Dominus nos hic in unum congregavit ? 
Advenit autem cum eis Paulus, ex circumcisione 
conversus, qui assumptus fuerat cum Barnaba in 
ministerium gentium. Cumque inter eos esset pia 
contentio, quis ex eis prior oraret ad Dominum, ut 
ostenderet illis causam ipsorum, et Petrus Paulum 
hortaretur, ut prior oraret, Paulus respondit, di- 
cens : Tuum est istud officium, primum inchoare, 
maxime cum sis electus a Deo columna Ecclesie, 
et tu precedis omnes in apostolatu ; meum autem 
minime ; nam ego minimus sum omnium vestrum 
et tanquam abortivo visus est mihi Christus, nec 
me vobis equare presumo, tamen gratia Dei sum 
id quod sum. 


CAPUT VI. 


Tunc omnes apostoli gaudentes super humilitate 
Pauli,unanimiterconsummaverunt orationem suam. 
Etcum finem orationigfecissent, etdixissent. Amen, 
ecce subito venit ad eos Deo dignus apostolus Joan- 
nes, εἰ indicavit eis omnia hec. )ngressi ergo apo- 
stoli domum, invenerunt Matrem Domini noatri 
Mariam, et salutaverunt eam dicentes : Benedicta 
tu a Domino, qui fecit celum et terram. Quibus 
illa ait: Pax vobiscum sit, fratres electi a Domi- 
n0; et interrogavit eos dicens: Quomodo huc ve- 
nistis ? Qui illico narraverunt ei, quornodo unus- 
quisque ex ipsis a Spiritu Dei elevatus in nube, et 
depositus ibidem advenissent. Quibus ipsa dixit : 
Dominus vos huc adduxit in solatium ferendum 
angustiis, que venture sunt mihi. Nunc ergo de- 
precor vos, ut sine intermissione omnes unanimi- 
ter vigilemus, usque in illam horam, qua Dominus 
venturus est, et ego de corpore hoc sum receessura. 


1235 
CAPUT VII. 


Cumque consedissent, et consolantes eam, triduo 
in Dei laudibus perstitissent, ecce die tertia circa 
horam tertiam diei, superomnes, qui erant in domo 
illa repento sopor irruit, et nullus omnino vigilare 
potuit, nisi soli apostoli, et tres tantummodo vir- 
gines, qua sacre Virgini comites erant. Et ecce 
subito advenit Dominus Jesus cum magna multitu- 
dineangelorum, et splendor magnus inlocum illum 
descendit, et erant. angeli hymnum dicentes, et 
collaudantes Dominum. Tunc Salvator locutus est 
dicens : Veni, electa mea, pretiosissima margarita, 
intra in receptaculum vite eterne. 


CAPUT VIII. 


Tunc Maria prostravit se in pavimento, adorans 
Dominum, que dixit : Benedictum nomen glorie 
tue, Domine Deus meus, qui dignatus es me hu- 
millimam ancillam tuam eligere, et arcanum tui 
mysterii mihi commendarv. Memor igitur esto 
mei. Rex glorie. Tu enim scis quia in toto corde 
meo dilexi te, et custodivi thesaurum a te mihi 
creditum. Suscipe itaque me, Domine, ancillam 
tuam, et libera me a potestate tenebrarum, ut nul- 
lus Satans impetus occurrat mihi, nec videam te- 
tros spiritus occursantes. Cui Salvator respondit : 
Cum ego missus a Patre pro salute mundi fuissem 
suspensus in cruce, ad me princeps tenebrarum 
venit, sed dum nullum sui in me operis vestigium 
invenire prevaluit, victus et conculcatus abscessit. 
Vidi, et tu ergo videbis eum quidem communi lege 
humani generis, per quam sortiris finem mortis, 
nocere autem non poterit tibi, quia nihil in te ha- 
bet, et quia tecum aum, ut eruam te. Veni igitur 
jam secura, quia exspectat te ccelestis vits militia, 
ut te introducam in paradisi gaudia. Et hec dicente 
Domino, exsurgens beatissima Virgo de pavimento 
accubuit super lectum suum, et gratias agens Do- 
mino Deo, emisit spiritum. Viderunt autem apo- 
stoli tantum lucia candorem, ut nulla mortalium 
lingua digne possit effari. Vincebat enim omnem 
candorem nivis, et. universi metalli, et argenti ra- 
diantis magna claritate. 


CAPUT IX. 


Tunc Salvator locutus est, dicens : Surge, Petre, 
tu et reliqui apostoli, et corpus Marie dilecte mem 
accipite, et deferte illud in dexteram partem ocivi- 
tatis ad orientem, et invenietis monumentum no- 
vum, inquo ponentes eam, exspectate donec veniam 
ad vos. Et hec dicens Dominus tradidil animam 
sanci matris nostre Marie, Michaeli archangelo 
suo, qui est prepositus paradisi, et princeps gentis 
Hebreorum : et Gabriel archangelus ibat cum ea. 
Dormninus autem Salvator noster statim in colum 
cum angelis receptus est. 


CAPUT X. 


Tres autem virgines que ibidem erant, et vigi- 
labant; susceperunt corpus beatissime parentis 


S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 


Α Maris, et laverunt illud funerum more. Cumque 


B 


C 


D 


1236 


exuiesent illam vestibus suis: sacrum corpus illud 
tanta claritate resplenduit, ut tangi quidem posit 
pro obsequio,videri aulem species pre nimia luce 
coruscante, non posset ; et splendor apparuit ma- 
gnus, et nihil sentiebstur, dum lavaretur corpus 
mundissimum, et nullo horrore sordis infectum. 
Cumque vestissent eam liuteis et indumentis mor: 
talibus, paulatim lux illa evanuit. Et erat facies 
beatae Genitricis Dei Marie similis floribus lilii, et 
odor suavitatis magne egrediebatur ex ea,ita ut ci 
similis suavitas inveniri nulla posaet. 


CAPUT XI. 


Tunc igitursanctumcorpusimposuerunt feretro, 
dixeruntquo ad invicem apostoli : Quis palmam 
hanc ante feretrum ejus portabit ? Tunc Joannes 
aiLad Petrum : Tu qui precedis nos in apostolatu, 
debes palmam hanc ante feretrum meritoferre.Cui 
Petrus respondit : Tu solus ex nobis virgo es ele- 
ctus a Domino : ei tantam gratiam invenisti, ot 
super pectus ejus recumberes. Insuper dum ipse 
pro salute nostra in crucis stipite penderet, hanc 
tibi ore proprio commendavil. Tu igitur periare 
debes hanc palmam, etego suscipiam ad sustinen- 
dum sacrosanctum boc et venerabile corpus usque 
ad locum monumenti. Cui Paulus ait : Et ego qui 
junior sum omnium vestrum, portabo tecum: 
Cumque consensissent omnes. Petrus  elevansa 
capite feretrum coepit psallere, et dicere: Eriil 
Israel de /gypto, Alleluia. Sustinebat autem cum 
eo Paulus, sacrum beate semper virginis Marie 
corpus, et Joannes ante feretrum preeferebat pal- 
mam luminis, Ceteri vero apostoli psallebant voce 
suavissima. 


CAPUT XII. 


Bt ecce novum factum est miraculum. Apparuit 
enim corona nubis super feretrum magna valde, 
Sicut apparere solet magnus circulus juxla splen- 
dorem luna. Et angelorum exercitus erat in nubi- 
bus,canticum suavitatis emittentium,et resonabat 
terra sonitu dulcedinis magni. Tunc egressus de 
civitate populus fere quindecim millia hominum, 
mirabantur, dicentes : Qvis est sonitus tante sua- 
vitatis? Tunc stetit unus, qui diceret illis: Maria 
Mater Jesu exiit modo de corpore, el discipuli Jesu 
circa eam laudes dicunt. Et respicientes viderunt 
coronatum feretri lectulum magna gloria, et apo- 
8tolos cantantes voce magna. E! ecce unus ex illis, 
qui erat princeps sacerdotum Judeorum in ordine 
suo repletus est furore et ira, et dixit ad reliquos: 
Ecce tabernaculum illius qui nos turbavit etowne 
genus nostrum, qualem gloriam nunc accipit ? Kt 
accedens voluit evertere feretrum, et corpus ad 
terram dejicere. Et statim aruerunt manus ejuost 
cubitis, et adhaseerunt lectulo. Et elevantibus epo- 
stolis feretrum, pars ejus pendebat, et pars hare- 
bat ad feretri lectulum, et torquebatur supplicio 
vehementi, ambulantibus apostolis,et psallentibue 


123T 


SPURIA. 


1238 


Domino: κ Angeli vero qui erant in nube percusserunt A mam super oculos eorum, receperunt visum. Qui- 


populum cocilate. 
CAPUT XIII. 


Tunc princeps ille clamabat dicens : Deprecor te, 
dilecte Deo Petre, ne me despicias in tanta neces- 
sitate, quia tormentis magnis crucior valde. Memor 
esto quod quando in pretorio anoilla ostiaria te ro- 
cognovit, et dixit cateris, ut calumniarentur tibl, 
tunc ego locutus sum pro te bona.Tuno respondens 
Petrus ait : Non est moum auxiliari tibi ; sj autem 
credideris toto corde in Domiuum Jesum Christum, 
quem in suo sancto utero hec cui calumniatus es, 
Virgo portavit, et post parium virgo permansit, 
clementia Domini et larga ejus pietas, qua salvat 
indignos, dabit tibi salutem.Ad hac illerespondit : 


Nunquid non credimus ? sed quid fuciemus, quia B 


inimicus humani generis excacavit corda nostra,et 
confusio operuit vultum nostrum, ne conflteanur 
magnalia Dei, maxime cum ipsi malediximus contra 
Christum palam clamantes: Sanguis ejus super 
105, et super filios nostros (a) ? Tunc Petrusait : Hec 
maledictio iis solis nocebit, qui infldeles perman- 
serint. Convertentibus autem se ad Deum, miseri- 
cordia non negatur. Et ille ait : Omnia credo ques 
dicis, tantum precor misere ne moriar. 


CAPUT XIV. 


Tunc Petrus fecit stare lectulum, et ait illi : Si 
credideris toto corde in Dominum Jesum Christum 
solventur a feretro manus tue. Et cum dixisset : 
Hoc credo, statim solute sunt manus ejus a feretro, 
et coepit stare pedibus suis, sed erant brachia ejus 
arida, et non discessit ab eo supplicium. Tunc 
Petrus uit illi : Accede ad corpus, el osculare 
lectulum quoque, et dic : Credoin Deum,et in Dei 
Filiumn,quem ista portavit Jesum Christum,et credo 
omnia quecunquelocutusest mihi Petrus apostolus 
Dei. Et accedeus, osculatus est lectulum, et statim 
oinnis dolor abscessit ab eo, et sanate sunt manus 
ejus.Tunc cepit laudare et benedicere Deum lar- 
giter ; εἰ de libris Moysi testimoniuin reducere lau- 
dibus Christi : ita ut etiam ipsi apostoli mirarentur, 
et flerent pre gaudio laudantessubilla nomenDomini. 


CAPUT XV. 


Petrus vero dixit ad eum : Accipe palmam hano 
de manu fratris nostri Joannis : et ingrediens civi- 
tatem invenies populum multum cecatum, et an- 
nuntia eis magnalia Dei, eti quicunque crediderint 
in Dominum Jesum Christum, impones palmam 
hanc super oculos eorum, et videbunt ceci: qui 
autem non crediderint,permanebunt caeci. Qui cum 
fecisset ita, invenit populum multum plangentem, 
et dicentem : Va nobis, quia similes facti sumus 
Sodomitis cecitale percussis] Nil superest jam nobia 
nisi ut pereamus.Cuin autem audissent verba prin- 
cipis loquentis, qui sanus fuerat, crediderunt in 
Doininum Jesum Christum ; et imponente eo pal- 


(a) Matth. xxvir, 25. 


cunque tantum ex eis permanentes in duritia cor- 
dis, ceci mortui sunt. Et egressus princeps sacer- 
dotum ad apostolos, retulit palmam, referens omnia 
qua fuerunt facta. 


CAPUT XVI. 


Mariam autem portantes apostoli pervenerunt ad 
locum vallís Josaphat, quem ostenderat illis Domi- 
nus. Et posuerunt eam in monumento novo, et 
clauserunt sepulcrum. Ipsi vero sederunt ad ostium 
monumenti, sicut mandaverat eis Dominus. Et 
ecce subito advenit Dominus Jesus cum innumera- 
bili exercitu angelorum magne claritatis radio co- 
ruscante, et dixit apostolis : Ρας vobiscum. At illi 
respondentes dixerunt : Fiat misericordia tua, Do- 
mine, super nos, quemadmodum speravimus in te. 
Tunc Salvator locutus est eis, dicens : Antequam 
ascenderem ad Patrem meum, pollicitussum vobis 
dicens, quod vos qui secuti estis me, in regenera- 
tione cum sederit Filius bominis in sede majestatis 
sue, sedebitis et vos super thronos duodecim, ju- 
dicantes duodecim tribes lsrael. Hanc ergo ex tri- 
bubus Israel elegit jussio Patris mei, ut habitarem 
in ea, quid ergo vultis ut faciam ei ? Tunc Petrus, 
et alii apostoli dixerunt : Domine, preeelegisti hano 
ancillam tuam fleri immaculatum tibi thalamum, 
et nos servulos tuos in ministerium tuum. Omnia 
ante secula preescivisti cum Patre,et Spiritu sanoto, 
cum quibus tibi est una deitas, equalis et infinita 
potestas. Sic ergo vieum nobis fuerat famulis tuis 
etiam rectum esse ; ut sicut tu, devicta morte, re- 
gnas in gloria, ita recuscitans matris corpueculum, 
tu tecum duceres eam letam in celum. 


CAPUT XVII. 


Tunc Salvator ait : Fiat secundum verbum ve- 
strum, et pracepit Michael archangelo,ut animam 
sancte Marie deferret. Et ecce repente Gabriel ar- 
changelus revolvit lapidem ab ostio monumenti, et 
ait Dominus : Surge, amica mea, et proxima mea ; 
qua& non sensisti corruptionem per viri contactum, 
non patieris resolutionem corporis in sepulcro. Et 
Btatian surrexit Maria de tumulo, et benedicebat 
Dominum, et provoluta ad pedes Domini, adurabat 
eum, dicens : Non ego tibi condignas gratias pos- 
sum rependere, Domine, pro impensis beneficiis - 


D tuis, que mihi ancille tute conferre dignatus es. 


Sit nomen tuum, Redemptor mundi, Deus Iasrael, 
benedictum in secula. 


CAPUT XVIII. 


Et osculatus eam Dominus recessit, et (tradidit 
eam angelis, ut deferrent eam in paradisum. Et 
ait apostolis : Accedite ad me.Et cum accessissent, 
osculatus est eos, et ait : Pax vobis ; quonian ego 
gemper vobiscum sum usque ad consummationem 
seculi. Et statim cum hec dixisset Dominus, ele- 
vatus in nube, receptus est in colum, et angeli 


1239 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1240 


cum eo, deferentes beatissimam Dei Genitricein Α lia, et laudantes Dominum nostrum Jesum Chri- 
Mariam in paradisum Dei. Apostoli autem suscepli stum, qui vivit et regnat cum Patre et Spirite 
sunt a nubibus, et reversi sunt unusquisque in sancto, in unitate perfecta et in una divinitatis 
sortem praedicationis sut, narrantes divina magna- — substantia in secula seculorum. Amen. 








MILETI EPISCOPI 
LIBER 


DE ACTIBUS JOANNIS APOSTOLI A LEUCIO CONSCRIPTIS 
(Bibliotheca A4necdotorum,... edidit Go*th. HziNE, Lipsie, Weigel, 1848, in-8.) 


MONITUM 


Opus, quod sequitur, execripsi ex Vitarum sanctorum collectione, que invenitur in codice 284 Al- 
eobacensis bibliothece, cujus supra a me jam mentio facta est. Liber seculo duodecimo cum diligentia 
ex codice vetustiore exacriptus est. Necnon idem opus in undecimi aut duodecimi seculi libro manu- 
scripto Vaticane inveniri videtur ; certe in Isidorianis, qua Arevallius Isidori Hispalensis operum edi- 
tioni premisit (Ieid. Opp. Rom. 1797. tom. 1I, p. 255), adnotatum est, in Vaticane codice 1267 opus 
esse inscriptum:Incipit Prologus de vitaet assumptione beati Joannis, quod fere α similibus verbis incipit, 
atque illud, quod infra publicavi ; verborum enim initium est : « Melito servus Christi episcopus Lao- 
dices universis episcopis catholicorum in Domino eternam salutem. Nolo fraternitatem vestram esse sol- 
licitam, » etc. Denique idem opus in codice bibliothece Capituli Toletani pariter undecimo seculo ecripto, 
qui eodex vocatur Smaragdinus, inveni, in quo, nisi fallor, caj. 10, nr. 25, notatur. In alia autem sancto- 
rum Vitarum collectione opus duodecimam narrationem efficit inscriptam : Dormitio vel assumptio sancti 
Joannis apostoli et evangeliste, qui in civitate Epheso in fovenm quam sibi praeparavit 1v Kal. Janua- 
rias. lncipit & verbis : « Miro servus epiacopus Laudocie universis Ecclesiis catholicorum iu Deo φιου- 
nan salutem. Volo, » etc. Lectiones diversas, quas ille codex Toletanus in prologo, qui dicitur, exhi- 
bet, libro a me publicato addidi. Ceterum quis ille Melito, Miletus seu Miro fuerit, qui operis auctor ἰτα- 
ditur, et quod horum trium nominum verum sit, equidem definire non possum. Leucius autem, ex cu. 
jus opere epitomen emendatam fecisse dicitur, in apooryphorum litteris satis notus est; quse ille de 
&postolis ecripserit in catalogo librorum, qui Hormisde decretali vetiti sunt, recenseri nemo est qui ne- 
scit. Duorum autem principiorum, boni et mali, crimen, quod Leuviidoctrins in prologo sequente aperte 
objicitur, eo magis mihi observatione dignum videtur, quod Leucius libro suo apud Prisoillianos in 
magno honore fuit, et quodammodo fundamentum doctrine eorum effecit, iia ut de duobus principiis, 
qua illi statuerunt, non sit, quod dubitemus. Neque indigna sunt observata nonnulla miraculorum, qua 
in opere de apostolo narrantur, precipue secundum, quod contra quedam genera exercitationum piarom 
scriptum videtur. 


Incipit Prologus Mileti episcopi super Actus Joannis apostoli et evangelistae. 


Miletus servus Christi Jesu, episcopus Laodicie, B malo principe eubstitisse 5, cum constet malum ni- 
universiis Ecclesiis catholicorum «eternam salu- 


lem. 

Volo sollicitam esse fraternitatem vestram de 
Leutio ! quodam, qui scripsit apostolorum Actus 
Joannis evangeliste et apostoli sancti 7 Andres et 
Thome apostoli ; qui de virtutibus quidem quas per 
eos Dominus fecit vera dixit, de doclrina vero eo- 
rum plurimum * iventitus est. Dixit enim docuisse 
eos duo principia, quod exsecratur Ecclesia Christi, 
el * cum ipse sanotus Joannes 5 in capite Evangelii 
sui unum testetur principium 5, in quo fuerit ver- 
bum semper, per quod universa creata sunt visibilia 
et invisibilia, Leutius ? dicit eoe docuisse duo prin- 
cipia boni et mali, el bona a bono, mala veroa 


hil ease substantiale, sed actuale ac penitus nullam 
esse creaturam neque visibilem neque invisibilem 
qu& possit mala intelligi per naturam. Sive enim 
angelus malus sive homo malus a Deo bonus factus 
est,sed ? ideu malug,quia contra creatoris sui volun- 
talem presumpsil, nam et angeii et homines qui 
mali esse noscuntur, a justo Deo damnantur.Justus 
&autem Deus injustitiam punit, quam non oriendo 
sed agendo homines vel angeli !? incurrisse noscun- 
tur. Prohibita enim a domino servus ai perpetrave 
rit, et justa non fecerit, juste puniendum se esse !' 
cognoscit. Quicunque !! autem se pro sua pre- 
sumptione humiliaverit et ex toto corde dixeril, 
peccavi tibi, Domine, miserere mei, subveniel ei 


VARLE LECTIONES. 


1 Toled. Leucio. ? Toled. et sancti. 


* Toled. de doctrina vero multa mentitus est, 


* Toled. om. et. 


* Toled. Jounnes apostolus. $ Toled. esse principium. Ἱ Toled. Leucius autem. 8 Toled. exstitisse. 


? Toled. et. !? Toled. quam oriendo angeli vel homines, sed agendo incurrisse, 
esse cognoscitur. !? Toled. quique cum seipsum pro. 


!! Toled. puniendum 





12341 


puniendus exstiterat per misericordiam ad indul- 
gentiam revocabitur. Ergo αἱ vere te peccatorem 
ostendas, Deum creatorem honora ; honoras autem 
Creatorem,site solum 15 culpaveriscum deliqueris, 
et non ascribas Creatori quod peccas, ut. ex omni 
parte tuam presumptionem arguas, no. tui quera- 
ris opera conditoris !*. Hec Leutii 15 causa memo- 
raverimus /6, qui mendacium !? apostolos Dei asse- 
rit docuisse, duorumque !5 contrariorum princi- 
piorum "9 hominis exstitisse facturam, et animam 
a bono Deo conditam, carnem vero 8 malo et ne- 
cessitate carnis animam involvi peccatis. Quod si 
ita esset, qui non peccat, omnino non viveret. 
Sicutenim qui non manducat,aut non bibit,aut non 


digerit, aut non dormit, sine dubio vivere non po- B 


SPURIA. 


pietas Domini; et qui per justitiem judicis justi A test, ita et qui non fornicatur, autqui non invidet, 


1242 


aut non furatur,aut qui non aliquid crimen admit- 
tit, non posse vivere monstraretur.At vero cum do- 
ceatur homo sine fornicatione vivere quisine victu 
et vestitu vivere non polest, consiat eum ita con- 
ditum & bono conditore, utsine criminibus queat 
subsistere, cam absque alimoniis non possit om- 
nino constare 39, Denique clausum earcere, tentum 
in vinculis, deportatum exsilio absque criminibus 
vivere posse cognoscimus cum absque cibo el potu, 
et digestione, et somno, penitus vivere non posse 
comprobemus. Nuno jam ad sanctum Joannem 
apostolum et evangelistam flectamus articulum, et 
&d Dominum de hac luce qualiter migraverit expli- 
cemus. Ezplicit Prologus. 


Incipiunt Actus vel Miracula sancti Joannis apostoli et evangeliste 


Secundam post Neronem Christianorum perse- 
cutionem Domitianus exercuit, unde factum est ut 
sanclus Joannes asportaretur de Epheso. et in 
Patmos insula in exsilium mitteretur, in qua in- 
sula Apocalypsim quam ei Dominus revelavit manu 
sua conscripsit. Domitianus autem eodem anno quo 
jussit sanctum Joannem ezxsiliari a senatu Romano 
interfectus est. Et cum Deo cura fuit de apostolo 
suo,ex totius senatus consultu hoc deflnitum est,ut 
quidquid Domitianus fleri voluit cassaretur. Hino 
factum est ut sanctus Joannes qui voluntate Domi- 
tiani deportatus cum injuria fuerat, cum honore 
ad Ephesum remearet. Occurrit autem illi omnis 
populus virorum ac mulierum, omnes exsultantes 
et dicentes : Benedictus qui venil innomine Domini (a). 

Cum autem ingrederetur civitatem,Drusiana que 
semper eum secuta fuerat et adventus ejus fuerat 
desiderio fatigata,efferebatur mortua.Tunc sanctus 
Joannes videns flentes pauperes, et parentes,atque 
viduas simul cuum orphanis clamantes et dicentes : 
Sancte Joannes apostole,ecce Drusiauam efferrimus 
qui sanctis tuis monitis oblemperans omnes nos 
alebat,serviens Domino in castitaleet humilitate; οἱ 
quotidie desiderabat reditum tuum, dicens: Bi vi- 
deam apostolum Dei oculis meis, antequam mo- 
riar ; ecce tu venisti et te videre non potuit. Tunc 
beatus Joannes jussit deponi feretrum et resolvi 
corpus ejus, et voce clara dixit coram omnibus: 
Domínus mecs Jesus Christus excitet te, Drusiana, 
surge et pedibus Luis revertere domum tuam et 


prepara mihi refectionem. Ad hanc vocem surrexit [) 


et cepit ire, sollicita de jussione apostoli, ita ut 
videretur ipsi Drusiane quia non de morte,sed de 


e Psal. cxvii, 26. 


somno excitasset eam. Factus est autem clamor 
populi por tres horas dicentis: Unus Deus quem 
predicat Joannes, unus et. verus Dominus Jesus 
Christus. Altera vero die Craton philosophus in 
foro proposuerat de contemptu mundi hujusmodi 
spectaculum,ut duos fratres ditissimos produceret, 
quos fecerat distracto patrimonio gemmas emere 
singulas, quas in conspectu omnium populorum 
fregerunt pueri. Quod cum facerent contigit trans- 
itum habere Joannem apostolum, et convocans ad 
se Cratonem philosophum ait: Stultus est iste 
mundi contemptus, qui hominum ore laudatur,sed 
condemnatur divino judicio; sicut onim vana me- 
dicina est, ex qua non absciditur morbus, ita vana 
doctrina est, ex qua non curantur vitia animarum 
et morum. Magister itaque meus juvenem cupien- 
tem ad vitam eternam attingere,his verbis instru- 
xit ut diceret quatenus si vellet perfectus esse ven- 
deret omnia sua et daret pauperibus; quo facto 
thesaurum in celis aquireret, et. vitam qua finem 
non habet inveniret. Cui Craton dixit: Humanae 
cupiditatis fructus in medio hominum positus con- 
fractus est ; sed si vero Deus est magister tuus et 
vult hoc fieri ut pauperibus erogetur census pretii 
harum duarum gemmarum, fac reintegrari gem- 
mas, ut quod ego feci ad famam hominum, tu fa- 
cias ad gloriam ejus fieri, quem tuum magistrum 
esse commemoras. Tunc beatus Joannes colligens 
fregmenta gemmarum, et ponens ea in manibus 
suis, elevavit oculos ad ccelum et ait: Domine Je- 
su Christe, cui nihil impossibile est, qui fractum 
mundum per lignum conoupiscentie per lignum 
crucis tue interius fidelibus restaurasti f qui nato 


VARLE LECTIONES. 


!3 Toled. om. solum. {9 Toled. add.: Sieaim vere negligentem te accusaveris ao delinquentem et ve- 


ram Deo obtuleris poenitentiam, ad veram poteris indulgentiam pervenire. 
11 Toted. mendacio plenus | Toled. duorum.  !? Toled. principio. 


memoraverim. 


15 Tcled. Leucii. ^ Toled. 


^os 


1243 S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 1244 


ceeco oculos, quos natura negaverat, reddidisti ; Α enim in vestrorum servorum aspectus et vos effe- 


qui mortuum Lazarum et sepultum post quartum 
diem ad superos revocasti, et omnes miüorbos et 
o;nnes egritudines virtutistua verbocnrasti,udesto 
super lapides istoa pretiosog ut quos ignorantes 
fructum eleemosyna ad plausus hominum coníre- 
gerunt, tu, Domine, per manus angelorum tuorum 
modo recupoeres, ut pretioeoruni misericordie usua 
espletus faciat credentes tibi pervenire, quod tuum 
imperium, qui cum iugehito Patre etSpiritu sancto 
illuminatore et sanctlificatore totius Ezclesie vivis 
el regnas, Deusiü secula seculorum.Cumque fide- 
lea qui cum apostolo erant reapondissent Amen,ita 
golidaia suut fragmenta gemmarum,ut nec signum 
alicujus f(racturi in eis remaneret, Tunc philoso- 
phus Cratun simul cur his juvenibus et cum uni- 
versis discipulissuis pedibusejus advolutus credidit 
et baptizatus esl cum omnibus οἱ copit fidem Do- 
mini nostri Jesu Christi publice predicare. Tunc 
duo illi fratrcs venundantes geinmas quas vendito 
patrimonio 8uos emerant pauperibus erogaverunt. 
Et copit intinita turba adherere apostolo. 

Tunc duo honorati viri civitatis Ephesiorum ho- 
rum sequentes exemplum, vendentes omnia sua 
qu& habere poterant et dantes universa egentibus, 
gequebautar apostolum per oivitales euntem et 
verba Domiai predicautem. Contigit autem | ut in- 
trantes urbem Pergamum videreut servos suos 86- 
ricis indutos vestibus procedentes et in gloria se- 
oulari fulgentes. Unde factum est ut sagitta diaboli 
percussi tristes efficorentur, quod se in uno pallio 
viderent, egentes, suos vero servos potentissimos 
atque fulgentes. Sed hos do:os diaboli intelligens 
apostolus aii: Video vo3 et aniinos mutasse et vul- 
tus propter hoc quod ductrinain Doiniui mei Jesu 
Christi secuti estis, et omnia quie habere potuistis 
pauperibus contuliatis. Unde si vultis oinniu recu- 
perare qua in auro,et in argento, et lapidibus pre- 
tiosis habuistis, deferte mihi virgas rectas in sin- 
gulis fascibus. Quo cu:n fecisse.t, invocato no- 
mine Doinini converse sunt in auruin. Iter dixit 
eis: Deferte mihi lapides minutos a littore maris. 
Quod cum fecissent, invocala Domini majestate, 
conversi sunt in gemmas. Tuuc dicit eis sunctua 
Joannes apostolus : Per sep!ein dies ite per aurifi- 
οθ8 et gemnmarios, el cum probaveritis verum 68869 
aurum-et voras gemmas, nuntiato mihi. Euntes au- 
lem ambo post septe:n dies reversi sunt ad aposto- 
lum dicentes : Domiue,oinniurm aurificum officinag 
circumivimus, qui omnes dixerunt tuin purum :u- 
rum et tam optimum nunquam se vidisse ; sed et 
gemmarii eodem dixerunt,tam optimos et tam pre- 
tiosos lapides se nunquain. vidisse. Tunc sa;ctus 
Joannes dixit eis : [te et redimite vobis terras quas 
vendidistis, quia calorum praemia perdidistis. 
Ekmite vobis sericas vestes,ut per tempus fulgeatia 
sicut rosa ; que dum flos ejus el odorem pariter ao 
ruborem ostendit, repente marcescit. Suspirastis 


(b) Luc. xvi, 24-31. 


ctos pauperes gemuistis.Estoie er«o floridi.ut mar. 
cescatis,estote diviles temporaliter, ut :n eternum 
mendicetis.Nunquid nam impotens est inanus Do- 
mini ut non faciat servos suos divitiis affluentes εἰ 
incomparabiliter splendentes ? Sed certan:en statuit 
animorum ut qui pro ejus nomine temporales ha. 
bere opes noluerint oredant se eeternas habituros. 
Denique narravit nobis Dotninus noster Jesus Chri- 
stus de quodam divite, qui epulabatur quotidie 
splendide et fulgebat in auro et purpura, ad cujus 
fores jucebat mendicus Lazarus, qui cupiebat vel 
micas quz de inensa ejus cadebant accipere, et 
nemo illi dubat.Coitigit autezi ut uterque morere- 
tur, et ille mendicu. deferretur in requiem, quae 
eat in sinu Abralie ; ille autem dives mitteretur in 
flamma : incendii, unde elevans oculos vidit Laza- 
rum 8edentem in sinu. Abrahe οἱ exclamavit di- 
cens ; Paler Abraham miserere mei et mitte Loxarum 
ul τη πρι! digitum suum in aquam et refrigeret lin- 
guam «cam, quta crucior in hac flamma. Cui Abra- 
ham respondens dixit: Memento, fili, quod rece- 
pisti bona in vita tua, Lazarus. vero similiter mula ; 
nuec vero hic consolafur, tu. vero torqueris. Εἰ in 
his omuibus chaos n:agsum icter nos et vos. firmatum 
est, ut neque inde bus neque hinc illud tranaire 
aliquis possit. At ille repondit : Sunt mihi quinque 
fratres, obsecro ut surgat aliquis qui moneat eos 
ne huc veniant in hanc flammam. Cui Abraham 
ail : Habent Moysen et prophelus audiunt illos. Ad 
hec ille respondit: Nisi resurrexerit aliquis non 
credent. Cui dixit Abraham : Si Moysi et prophe- 
tis noncredunt, nec si uliquis resurrexerit polerunt 
ei credero (5). Hoa autem sermones suos Doininus 
ul magister noster virtutum firmabat exemplis. 
Nam cum dicerenl ei : Quis indehuc venit, ut cre- 
damus ei, ille ait: Deferte huc mortuos, quos ha- 
belis.Cumque apportassent coram illo tria corpora 
mortuoruin velut dormientia excitata sunt ab eo, 
qui dabant fidem universis sermonibus ejus. Sed 
&d quid ego de Domino meo refero hec, cum in 
pre»enti sint quosin ojus nomine suscitavi vobis 
presentibue,in cujus nomine οἱ paralyiicos curatos 
vidist.s eL leprosos emundatos et ocecos illuminatos, 
el ade:noniisbomines liberatos? Sed has virtutum 
opes habere non possunt!, qui divitiae voluerint ha» 


D bere terre::as. Denique vos ipsi quando ad intirmos 


intrastis,invocato nornine Dormini nostri Jesu Christi 
galvati sunt, fugaetis demonia, et etium excec..tis 
luinina reddidistis.Ecce ablala est hec gratia a vo- 
bis εἰ facti estis 1niaori qui eratisfortes et ruagai.El 
cum (tantus Liinor vestriesset in demoniis, ut jussu 
vestro obscssos homines relinqueront,modo vos ti- 
melis diemonia; amator enim pecunia servus est 
mammonea. Maminona sutem damonis nomen est, 
qui lueris carnalibus precst et dominatur his qui 
diligunt mundum.Nam cuin sit unus venter et sintre- 
posita tants que mille ventribus sufficiant,et cum sit 


1245 


unum corpus et sinttante vestesque mille hominum A erymas Domino simul et preces effudi,ut exsurgas 


corporibus prebeantindumenta,utique quod uti non 
potest custoditur,et cui custodiaturomnino nesci- 
tur,dicente Spiritu sanclo perprophetam :Vanecon- 
turbaluromnis homo,thesaurizat el. ignorat cui congre- 
gat ea (a). Nudos nos fuderunt in lucem partus mulie- 
rum egentes cibo, &mictu,poculo,nudos nosrecipiet 
terra qua genuit.Át vero in commune possidemus 
coeli divitias.Splendor solis diviti et pauperi equali- 
ter communis est; similiterlumen lune,etsiderum, 
aeris quoque temperies et pluviarum gutta οἱ ecele- 
sie janue et fontia sanctificalio ot peccatorum re- 
missio et participatio altaris et esca corporis et po- 
tus sanguinis sancti el ehrisinatis unctio,et gratia 
largitoris et visitatio Domini et universi peccati in. 
dulgentia, horum omnium, absque persunm alicu- 
jus acceptione, equulis est dispensatio conditoris. 
N-que enim aliter dives et «liter pauper utitur his 
donis,sed miser et infelix homo,dum vult plus ha- 
bere quam sufficit,multis se doloribus ae sollicitu- 
dinibus eubdit. Nascuntur enim hino calores fe- 
brium, rigoresfrigorum, dolores varii in cunctis 
corporum tuetnbris et nequo esca "cibari potest ne- 
que poculo δι Μαρί, αἱ cognoscat cupiditas non sibi 
pecunias profuturaa, que reposita custodibus suis 
sollicitudinem diuruam et nocturnam incutiunt, et 
nec unius hore spatio quietos eos aut securos esse 
patiuntur. Nam dum custoditura furibus domus, 
dum possessio colitur,dum aratris intendunt,dum 
solvunt fiscalia,duin edificant promptuaria, dum 
lucrie student, dum potentiorum se impetus miti- 
gare nituntur, dum tuinus potentes se nudare con- 
tendunt,dum iras suas quibus possunt inferunt et 
illatas in se vix aut nullatenus ferre possunt, dum 
blandimento sua carnis asaentiunt,dui:n ludere uleis 
et spectaculis non erubescunt,dum polluere et pol- 
lui nou metuunt, subito exeurt de islo seculo nu- 
di, sola secum peccata portantes, pro quibus sunt 
penas passuri perpertuas. 

Ecce autem hac dicente sancto Joanne apostolo 
efferebaturjuvenis a matre vidua, qui triginta dieg 
habebut exquouxoretn ucceperat ; venientes autem 
turbe queexsequias favi-bant. simul cum inatre 
ejus vidu: jactaverunt se ad pede? ejus,omnes pa- 
riter mugitus et fletus gemitusque fundentes, et 
rogaverunt eum ut in nomine Deisui sicut Drusia- 
nam ita et hunemortuuin suscitaret. Tantus autem 
omniu: exstitit fletus, ut etiam ipse apostolus vix 
8 fletu et lacrymis tem peraret. Tunc prosternens se 
in oratione diutissime flovit ;et exaurgens ab ora- 
tione expandit manus suas ad calum et tacitam 
precem diutissime fudit. Hoc cum fecisset tertio, 
jubet resolvi involutum corpus, et ait: O juzenis 
qui amore carnis tui duotuscito animam arnisisti, 
o juvenis qui nescisti Creatorem tuum,nescisti Sal- 
vatorem hominum, nescisti arnicum verum et idco 
incurristi hostem pessimumy,pro ignorantia tua la- 


SPURIA. 


C 


D 





12406 


a mortuis, mortis vinculo resoluto, et his duobus 
Attico et Eugenio anaunties quantam gloriam ami- 
serint et quantam incurrerint penam. Tunc exsur- 
gens Stacteus, sic enim vocabatur juvenis, aduravit 
apostolum,et capit increpare ligcipulos ejus dicens: 
Vidi angelos vesiros flentes et Batana  ungolos in 
vestra dejectione gralulantes.Jatn regnum paratum 
vobis erat, et ex corugcantibus gemmis zetaa in- 
structas plenas gaudiis, plenas epulis, plenus ἀυ]ί- 
ciis,plenas vitae perp^tuitate,plenaslumin» eterno, 
plenas delectationibus amisiatis,el acquisistis vobis 
loca tenebrarum plena dJraconibus,plena stridenti- 
bus flammis, plena eruciatibuset incom prehonsibi- 
libus penis, plena putoribus, plena doloribus, 
plena anguetiis,plena timore ac tremore horritlco. 
Et ainisistis loca immarcescibilibua floribus plena, 
plena vocibus organorum: el acquisiztis vobia loca 
in quibus die noctuque non cessat mugitus et ulu- 
latus et luctus. Nihil jam vobia aliud superest nisi 
ut rogelisapostolum Do:nini, quatenus sicat. me 
resuscitavit ad vilain, ilà quoque vos resuscilet ab 
interitu ai1salutem, et nomina vestra qu: jam de 
libro vite deleta sunt fuciat rescribi. 

Tunc iste ipse qui suseitatus fuerat prosternena8 
so cum omni populo et curn Attico et Eugenio onines 
pariter exorabant apostolum, ut iutercederet pro 
eis ad Dominum. Sanctus vero apostolus Attico ct 
Eugenio hoc dedit in responsis ut per triginta dies 
Deo penitentiam offerent in quorum spalio hoc 
maxime precarenturut virge αυτος ad suam natu- 
ram redirent ; similiter ut lapides ad vilitatem qua 
nali fuerant remearent. Factum est autem αἱ tri- 
ginta dierum transiret spatium ; cumque virge au- 
ree simulque οἱ lapides muturentur ct ad suum 
redirent naturam,venientes Atticus et Eugenius ad 
apostolum dixerunt: Semper misericordiain docui- 
eti, semper indulgentiam predicasti et praeecepiati 
ut homo homini indulgeret. Et si homo homini in- 
dulget,quanto magis Deus homini indulget et par- 
citur.In peccatum nostrum hac oominisi:nus,sed 
quod cculis concupiscentibus in mundo deliquimus, 
oculis flentibus reparamus.Orarnus ergo te, Domine 
oramus,apostole,ut indulgentiam,quam semper do- 
cuisti verbis, factis ustendas. Tuncbeatus Joannes 
flentibus et posnilentibus universis ct etiam prohis 
intervenientibus dixit: Doimninus Deus nosler his 
sermonibus usus est,dum de peccatoribus ageretur 
ul diceret : Nolo mortem | peccatoris, sed volo potius 
utconvertutur et vivat (d).Namdum doceret nos Do- 
minus Jesvs Christus de poeniteatibusait ? Dico vo- 
bis quia inagnum gaudium eet in colis angelis su- 
per uno pecealore poenitente ac avertente se a peccu- 
tis suis; etamplior letitia illisest quain super nona- 
ginta novem justis qui non;peccaverunt(a). Unde volo 
vos scire, quia Dominus accepit ponitentiam illo- 
rum.Tunc conversus ad Atticam et Eugenium dixil : 


(c) Psal. xxxvin, 42, 7, (d) Ezech. xxxui, 11. (e) Luc. xv, 7. 


1247 


S. MELITO SARDIUM EPISCOPUS. 


1248 


Ite οἱ report:te virgas ad silvam undeeasattulistis, À Joannes, et aut recede ab ista doctrina qua a deo- 


cum ad suam naturam sunt reverse, et lapides 
reportate ad littora maris, cum Petre elfecti sunt 
ut fuerunt. Quod cum fuisset impletum receperunt 
graliam quam amiserant, ita ut etiam fugarent de- 
monia sicut prius, et infirmos curarentet 669008 
illuininarent et virtutes multas per eos Dominus fa- 
ceret. 

Cum autem omnis civitas Ephesiorum et omnis 
provincia Asie Joannem excoleret et predicaret, 
&ccidit ut cultoresidolorum exveitarent seditioneni: 
unde factum est ut Joannem traherenf ad templum 
Dian:z et urgerent eum ut ei foditatem saerifioio- 
rum offerret. Tunc sanctus Joannes ait : Eamus 
omnes ad ecclesiam Domini mei Jesu Cbristi,etin- 
vocantes vos nomen Diane vestre facite cadere ec- 
clesiam et ita vobis consentiam.Si autem hoc facere 
non potueritis, ego invocabo nomen Domini mei 
Jesu Christi et faciet cadere templum hoc, et com- 
minui idolum ejas.Quod cum factum fuerit,justum 
vobis videridebet ut relicta superstitione dee hu- 
jus,que a Deo meo vicla est et comminuta,ad ipsum 
convertaimini. Ad hano vocem conticuit populus, et 
licet essent pauci qui contradicerent huic defini- 
tioni, pars tamen maxima consensum attribuit. 
Tune beatusJoannes blandis alloquiis exorabat po- 
pulum, uta templo longe se facerent. Cumque uni- 
versi ex interiori parte foras exissent, voce clara 
corum omnibus dixit : Ut sciat bec omnis turba 
quia idolum hoc Diane demonium est,corruat cum 
omnibus manufactis idolis que coluntur in eo, ita 
ut nullam in hominibus lesionem faciat | Continuo 
autem ad vocem apostoli omnia simul cum templo 
suo idola ilacorruerunt,ut efficerentur sicut pulvis, 
quem projicit ventus a facie terrre. Conversi sunt 
autem eadem die duodecim milliagentium exoccptia 
parvulis et mulieribus, et baptismatis sunt conse- 
crati virtute. Tunc Aristodimus, qui erat pontifex 
omnium idolorum,repletus spiritu nequissimo exci- 
tavit seditionem in populo, ita ut populus contra 
populum pararetur ab bellum. Sed beatus Joannes 
Bit: Dic mihi, Aristodime, quid faciam ut tollam 
indignationein d^ animotuo.Cui Aristodimus ait : 
Si vis utcredam Deotuo,dabotibi venenum bibere; 
quud cum biberis,si non fueris mortuus, apparebit 
verum 9886 Deum tuum. Cui apostolus ait: Vene- 
num sidederis mihi bibere,invocatonomine Domini 
mei Jesu Christi, non poterit nocere mihi.Cui Ari- 
stodius iit: Prius est ut videasbibentes et statim 
morientes ut vel sic possit cor tuum hoc poculum 
formidare.Cui beatus Joannes respondit : Jam dixi 
tibi, tu tantum pars&tus esto crederein Deum meum 
Jeaum Christum, cum me videris post veneni po- 
culum sanum. Porrexit itaque Arsitodimusad pro- 
consulem, et petiitab eo duos viros qui pro suis 
erant sceleribus decollandi,et statuens eos in medio 
foro coram omni populo in conspectu apostoli fecit 
608 venenum bibere. Qui moxut biberunt apiritum 
exhalaverunt, Tunc Aristodimus dixit: Audi me, 


rum cultura populum revocasti, aut accipe et bibe 
ut ostendas omnipotentem esse Deum tuum,si poet. 
ea quam bhiberis potueris incolumis permanere. 
Tunc beatus Joannes jacentibus his qui venenum 
biberant mortuis intrepidus et constans accipiens 
calicem et signaculum crucis faciens in eum,dizit: 
Deus et Pater Domini mei Jesu Christi,cujus verbo 
coli firmati sunt,cui omnia subjecta sunt,cui om- 
nis creatura deservit, cui omnis potestas subjecta 
est et metuit et expavescit,cum nos te in auxilium 
provocamus,cujus audito nomine serpens conquie- 
scit, draco fugit, silet vipera,et rubeta illa que di- 
citur rana inquieta Lorpescit,scorpius exstinguitur ; 
regulus vincituret spalangus nihil nozium opera- 
tur et omnia venenata repentia et adhuc ferociora 
animalia terebrantur, et omnes radices humane 
saluti adverse arescunt, tu exstingue,Domine, hoc 
veneni virus,exstingue operationesejus mortiferas, 
et vires noxias quas in se habetevacua, et da in 
conspectu tuo omnibus quos tu creasti oculos ot 
videant,et aures utaudiant,et cor ut magnitudinem 
tuam intelligant. Et cum heo dixisset, os suu«n et 
totum semetipsum signo crucis armavit, et totum 
bibit quod erat in calice. Et postquam bibit dixit: 
Peto ut hi propter quos bibi,credant inte,Domine, 
et salutem,que apud te est,teilluminante meresn- 
tur accipere. Attendentes autem populi Joannem 
per tres horas vultum habere hilarem,et jnulla pe- 
nitus signa palloris aut trepidationis habentem, 
clamare ceperunt: Unus et verus Deus est, quem 
colit Joannes. Aristodinus autem neo sic credebat. 
sed populus objurgabat eum.llle autem conversus 
ad Joannem dixit : Inest mihi adhuc dubietas, sed 
8i istos qui hoc veneno mortui sunt,in nomine Del 
tui excitaveris, emundabitur cor meum ab omni 
dubietate. Populi autem insurgehant in Aristodi- 
mum dicentes : Incendemus ette οἱ domum tuam, 
sj ausu&fueris ultraapostolum Dei in tuosermone 
facere laborare. Videns autem Joannes acerrimam 
geditionem fieri,petiit silentium et omnibus audien- 
tibus dixit : Prima est quam de virtutibus divinis 
imitari debetis patientiam, per quam ferre possitis 
incredrlorum hominum insipientiam,undesi adhuc 
Aristodimus ab iafldelitate sua tenetur, solvamus 
nodos incredulitatis ejus, et licet tarde faciamus 
eum agnoscere Creatorem suum. Et sicut medici 
habentes inter manus egrum,varia medela indigen- 
tem, ita etiam nos faciamus,si adhuc , Aristodimus 
nonest curatus ex eo quod jam factum est. Non 
enim cessabo ab hoc opere quousque ejus vulneri- 
bus possit medicina provenire. Et convocans ad se 
Aristodimum dedit eitunicam guam,ipse vero pal- 
lio amictus astabat. Cui Aristodimus ait: Ad quod 
dedisti mihi tunieam tuam? Dicit ei Joannes :Ut vel 
sic confusus a tua infidelitate discedas.Cui Aristo- 
dimus ait : Et quomodo me tunicatua faciet ab in- 
fidelitate mea discedere ? Cui respondit apostolus. 
Vade et mitte eam super corpora defunctorum, et 


1249 


dices ita : Apostolus Domini nostri Jesu Christi mi- A convivium tuum venio gratias agens, quia me di- 


sit me ut in ejus nomine exsurgatis, ut cognoscant 
omnes,quia et vita et mors famulantur Domino meo 
Jesu Christo. Quod cum fecisset Aristodimus et vi- 
disset eos exsurgere, adorans Joannem, festinus 
porrexit ad proconsulemet coepit clamosa voce di- 
cere : ÀAudi me, proconsul, memorem te puto quod 
contra Joannem iram tuam frequenter excitavi et 
multa mala contra eum egi, unde vereor ne iram 
ejus experiar, est enim Deus in specie hominis la- 
tens. Nam venenum bibens aon solum ipse incolu- 
mis perseverat, sed etiam eos qui eodem veneno 
mortui fuerant per manus meas tunice sus attactu 
suscitavit ad vitam, nulla signa secum mortis ha- 
bentes.Dicit ei proconsul : Et quid vis ut faciamus? 
Respondit Aristodimus : Eamus et provolvamus ge- 
nibus ejus veniam postulantes, et quidquid nobis 
jusserit faciamus.Tunc venientes simul prostrave- 
runt se apostolo, indulgentiam postulantes; quos 
ille suscipiens cum gratiarum actione orationem 
obtulit Deo, precepitque eis ul unius hebdomade 
jejunium agerent. Quo expleto baptizavit eos : qui 
cum baptizati fuissent cum universa parentela et 
affinitatesua et famulis suis, fregerunt omnia simu- 
lacra ac fabricaverunt basilicam in nomine saneti 
Joannis, in qua ipse sanctus Joanneg assumptus est 
hoc ordine: 

Cum esset annorum nonaginta novem apparuit 
ei Dominus Jesus Christus cum discipulis suis di- 
cens ei : Veni ad me quiatempus est utepuleris in 
convivio meo cum fratribus tuis. Surgens autem 


SPURIA. 





1250 


gnatus es, Domine Jeeu Christe, ad tuas epulae in- 
vitare, sciens quod ex totecorde meo desiderabam 
te; vidifaciem tuam et quasi de sepulcro suscita- 
tus sum. Odor tuus concupiscentias in me suscita- 
vit :elernas. Vox tua plena suavitate melliffua et 
&llocutio tua incomparabilis eloquiis angelorum. 
Quoties te rogavi ut venirem ad te et dixisti mihi: 
Exspecta ut populum liberes crediturum mihi, et 
cuatodisti corpus meum ab omni pollutione et ani- 
mam meam semper illuminasti,et non dereliquisti 
me cum irem in exsilium et redirem,et posuisti in 
ore meo verbum veritatis tue, commemorans mihi 
testimonia virtutum tuarum. Et scripsi ea opera 
qu& audivi ex ore tuo auribus meis. Et tunc, Do- 
mine, commendo tibi fllios tuos,quos tibi Ecclesia 
tua virgo, vera maler per aquam et Spiritum san- 
ctum regeneravit. Suscipe me, ut cum fratribus 
meis sim, cum quibus veniens invitasli me, aperi 
mihi januam vite ; principes tenebrarum non oo- 
currant mihi et manus extranea non contingat me, 
nec veniat mihi pessuperbie, sed suscipe me secun- 
dum verbum tuum, etperduo mead convivium epu- 
larum tuarum, ubi epulantur tecum omnes amici 
tui. Tu es enim Christus Filius Dei vivi. qui pre- 
cepto Patris tui mundum aalvasti, qui et Spiritum 
sanctum nobis destinare dignatus es, ut nos de 
preceptis tuis commonefaceres, per eumdem Spi- 
ritum tibi gratias referimus per infinita secula se- 
culorum. Amen. 

Et cum omnis populus respondisset Amen, lux 


Joannes cepit ire,sed Dominus dixil ei : -Dominica C tanta apparuit super apostolum una fere hora, ut 


resurrectionis mes dieque post quinque dies fu- 
tura est ita venies ad me. Et cum hec dixisset, 
colo receptus est. Veniente itaque Dominica die 
convenit universa multitudoin ecclesia qus in ejus 
nomine fuerat fabricata, et a primo gallorum cantu 
agens mysteria Dei omnem populum usque ad ho- 
ram diei tertiam allocutus est. Post heo jussit fo- 
veam juxta altare fieri quadratam, et terram ejus 
foras ecclesiam proJici. Et descendens in eam ex- 
pandit manus suas ad Deum et dixit: Invitatus ad 


nullus hanc sufferre valeret aspectus. Postea vero 
inventa est illa fovea plena, nihil aliud in se habens 
nisi manna, quod usque hodie gignit locus iste, el 
fiunt ibi virtutes orationibus ejus, et ab omnibus 
infirmitatibus et periculis liberantur omnes et pre- 
cum suarum obtinent effectum, prestante Domino 
nostro Jesu Christo qui cuti coeterno Patre in 
unitate Spiritus sancti Deus vivit et regnat et nuno 
et semper per infinita secula seculorum. Ámen. 


pe———— P Ó———— νο 


S. PAPIAS 
HIERAPOLITANUS EPISCOPUS 


NOTITIA 


(GALLAND, Veterum Patrum Biblioth., 1, Prolog., p. rxv1.) 


I. S. Papias, Hierapoleos in Phrygia episcopus, Joannis apostoli auditor: ex. lrenaso, Hieronymo 
aliisque vetustis scriptoribus. Aliter censuit unus. Eusebius, cujus sententia plerisque recentioribus 
minus probatur. Chronici Eusebiani locus ezpensus. 

Il. Papias, vir in primis disertus et scripturarum peritus, juxta Eusebium et Hieronymum. Episcopus 
Caesariensis parum sibi constat, dum eumdem Hierapoltanum antistitem. velut exstli admodum in- 
genio praeditum traducit, quod Chiliastarum auctor ecstierit. 

Ill. Libros quinque scripsit De expositione oraculorum Dominicorum, a Doctore maximo magni ha- 
bitos. Horum pauca tantum fragmenta supersunt : ez quibus nonnulla sequioris. vi Graecis scripto- 


ribus tribuenda videntur. 


I. Sanctis Ignatio et Polycarpo, Joannis Evange- A quz ad fidemn pertinent se accepisse docet. » Et 


listo» discipulis, tertiusaddendus S. Pa: ias, Hiera- 
olens Phrygie postiodum episcopus: ab Euse- 
hio (4) intereos recensitus post Clementem οἱ Igna- 
liumn, qui κατὰ τὴν πρώτην τῶν ἀποστόλων διαδο- 
qj» ἐν ταῖς κατὰ τὴν οἰκουμένην Ἐκχκλησίχις γεγό- 
vag: ποιμένες 7| xal εὖαγ ελισταί, « primis aposto- 
lica successionis temporibus per omnes orbis ter- 
rorum Ecoclesias,pastores autevangeliste fuerun!.» 
Et ipsum quidem Joannis apostoli auditorem fuis: 
ge, luculeuter sutis testutur [renseeus hie verbis (2)- 
Παπίας Ἰωάννου μὲν ἀγουστὶς, ΠΗολυκάρπου ὃς izai 
Qo: γεγονὼς, ἀργαῖος ἀνήρ.« Papias Jeannisoauditor, 
?glycarpi autem contubernalis, vetus homo. » [ία 
quoque post sanctum episcopum Lugdunensoin, 
longo agmine scriptores veteres. llieronymus (3): 
Refert. Irenzgus, inquit, vir apostolico: um tempo- 
rum, et Papix, auditoris | Evangelistae Joannis, 
discipulus. Sio item ab Anastasio 3inaita (4), tnter 
veteres ecclesiarum interpretes qui spiritualiter sunt 
conlempl li de Christi ecclesia, ec. φις scripta sunt 
de paradiso, annutueratue et celebris Papias Hie- 
rapolitanus, Joannis Evangelistze discipulus. Neque 
aliter sensiase videtur 8. Maximus, dum ait (5). 
ipsum D, Joannis Evangeliste temporibus floruisse : 
συνακμάσαντα τῷ θείῳ εὐαγγελιστῇ Ἰωάννῃ, In eum- 
dem sententiam Andreas C:sariensis (6), et OEca- 
r:enius (7): ut antiquos Martyrologos, Bedam, 
Usuardum, Adonem, Notkerum, cet. omittamus. 
Unus E'isebius inter antiquiores, non Joannis 
quidem apostoli, sed Jo:nnis presbyteri aut senio- 
ria, discipulum fuisse Papiam aperte profitetur his 
verbis (8) : Aóx^z y: μὲν ὁ Παπίας γατὰ τὸ πρηο[- 
pov τῶν αὐτοῦ λόγων, ἀκρρατὴν μὲν καὶ αὐτόπτην 
οὐδαιμῶς ἑαυτὸν γενέσθαι τῶν» ἱερῶν ἀποστόλων ἐμ- 
φα[νει' παρειληφένχι δὲ τὰ τῆς πίστεως παρὰ τῶν 
ἐκείνοις γνωρίµων διδάσχε:. « At vero Papias ipse 
in proo:io librorum suorum, se quidem sancto- 
rum apostolorum auditorem alque spectactorem 
fuisse non prodit: sed ab eorum familiaribus ea 


(1) Euseb., Hist. eccles. lib ni, cap. 37 sub fin, 
cap. 39. 

(2) Iren., Adv. her. lib. v, cap. 33, n. 4, apud 
Euseb.. I. E., v, cap. 39. 

(3) Hieron., Epist. rxxvi, n. 3, opp. t. I, edit. 
Veron., col. 450. 

(4) Anast. Sin.,lib. vit, Anagog. Contempl.in He- 
xaem., tom. I, bibl. PP. Paris., 1609, col. 223. 

(5) Max. Schol, ad cap. 7,8 2. Dionys. Areop. 


B 


C 


nonnullis interjectis: « Papias,inquit, apostolorutn 
quidem dicta, »b iia qui cum illis versati fuerant, 
se accepisse profltotur : Aristionis autem et Joannis 
presbyteri auditorem se fuisse dicit. » Παπίας τοὺς 
μὲν τῶν ἀποστόλων λόγους παρὰ τῶν αὐτοῖς παρτ- 
χλλουβτκότων ὁμολογεῖ παρειληφέναι' ᾿Αριστίωνος 
δὲ καὶ τοῦ πρετουτέρου Ἰωάννου αὑτήκοον ἑαυτόν 
org ενέσθαι, « |ta quidem Eusebius de Papia, 
Grabii verbis utor (9): sed non. Papias de semet- 
ipso : qui se nec Joannem apostolum audivisse ne- 
gat, uec Presbyleri auditorein fuisse plane af(irmat. 
Nognsse male concludit Eusebius ex istis Ραρίς 
verbia ubi ait, se sollicite ez apostolorum familiari- 
hus sciscitatum esse quid Andreas, quid. Peirus... 
quid Joannes, dixerint. Nax. eadem ratione ne- 
gandum quoque fuisset, quod Joannem presbyte- 
rum au-liverit Papias, quoniam et iu hujua dicta se 
inquisivisse, ibidem teatatur, addens: qus ilem 
Aristion εἰ Joannes presbyter effati sint. Hoc tamen 
oinnino voluit Eusebius, licet! non clare attirmave- 
rii Papias. Quippe ia unum quidem et :ltezum 
Jcannis senioris dictum refert apud Busebium l. c 
non tamen seipsum ho ex illo audivisse sit. Ve- 
rum non repugno : quin potius ab utroque Joanne, 
et apostolo et seniore, Papiam traditiones acce- 
pisse credo. Neque enim ex eo quod alios eorum 
auditores de pluribus se percontatum profitetur 
Papias, coliigi potest, eum ipsum haud ex illorum 
numero fuisse: seduli quippe discipuli solent om- 
nino, ubi eos quid fugerit, ex condiscipulis dicla 
sensusque magistrorum exquirere, presertim sialies 
diutius et familiarius cum eis conversBatos noverint, 
Sit igitur ratum, Papiam Joannis apostoli, ei forte 
etiam presbyteri, auditorem fuisse. » Hactenus vir 
eruditus. Ita quoque Tillemontius (18), Orsius (11), 
alii. 

His autem unum adhuc addendum existimamus, 
In Chronico scilicet Eusebiano hao leguntur(12): 
Joannem apostolum usque ad Trajani tempora [γέ- 


de Eccl. Hier. 

(6) Andr. Czsar., in Apoo., cap. 34, tom. I Bibl. 
PP. Paris. 1644, col. 1572. 

(7) OEcum., in Act. apost., cap. 2, pag. 11. 

(8) Euseb., Hist. eccles., lib. 1, cap. 39. 

(9) Grab. Spicil., tom. II, oag. 27. 

(40) Tillem. Mem. ecc)., tom. 11, pag. 620, not.!. 

(1) Orsi Istor eccl. lib. mr, n. 18, tom. li, 
pag. 74. 


1253 


naus episcopus permansisse scribil : post. quem au- A juverit, qui tum Papis. tum reliquorumcatholico- 


ditores ejus insignes. fuerunt. Papias Iierapolitanus 
episcopus εἰ Polycarpus  Smyrnaus, οἳ Ignalius 
Antiochenus. Qu: quidem posteriora verba par est 
credere luisse ab liieronymo adjecta, ut alia pas- 
Birn. Ea namque in Graecis Scaligeriania desideran- 
tur, ubi sic tontum (13) ο Ἰωά)νην τὸν ἀπόστολον 
εὐαγγελιστὴν uí4ot τῶν τοῦ Τραϊανοῦ χρόνων πα- 
βαμεῖναι τῷ βίῳ Εἱρηναῖος Ἱστορει. Et quanquam 
cl. Vallarzius illa ex Synevllo suppleverit (14); ab 
co tamen Chronographo aliunde petita videntur. 
Ita enim ille (15): [ωάννην τὸν θεολόγον καὶ ἀπόστο- 
λον, Εἰρηναῖος καὶ ἄλλοι ἱστοροῦσι παραμεῖναι τῷ 
βίῳ Cuz τῶν χρόνων Τραϊανοῦ, μεθ Παπίας 
Ἱεραπολίτης, καὶ )]ολύχαρπος Σμύ-νης ἐπίσχωπος, 
ἀκουσταὶ αὐτοῦ ἐγνωρίζωντο. Verum fac demum 
ista scripserit Eusebius : num ideo parum sibi 
constans Historicus iste dicendu» ? Haud equidem 
putaverim : quin potius ipsuin exinde animum de- 
posuisse crediderim, utpote qui post Chronicon 

istoriam ediderit, Utcunque vero se res habcat, 
illud saltem commodi tum ex hoc Kusebiani Chro- 
niei loco, tum «x alio Syncelliane Chronographiece 
accedit, quod magis magisque confirmatur senten- 
tia de Joannis apostoli auditore Papia. 

1{. Ex hae igitur Joannis Evangeliste discipli- 
na et familiari virorum apustolicoruui consuetudi- 
ne, haud mediocrem rerum divinarum scientiam 
Papias fuisse adeptus perhibetur. Fuit enim vir in 
primis disertus et eruditus, atque. Scripturarum pe- 
ritia wmbutus, ut scribit Eusebius (16): ἀνὴρ τὰ 
πάντα ὅτι μάλιστα λογιώτατος, xat τῆς Γραφῆς 
εἰδήμων. Cujus item rei locuples teetis acce'it 
doctor maximus, ad Lucinium Boeticum sic scri- 
bens (17) : Sanctorum Papize et Polycarpi. volumina, 
[alsus ad te rumor perlulit a me esse translula : quia 
πες oLii mei, nec virium est, (απίας res eadem. in al- 
teram. linguam exprimere. venustate. Que | quidem 
Hierunyini verba ei Va:esio viro doctissimo suecur- 
rissent, sibi fortasse tem perassct ab ea fereiida sen- 
tentia, qua statuit modo allstum Papie elogium 
Eusebianum ab imperito quodam scholiaste prater 
illius historici mentem fuisse illico. udjectum ; eo 
nimirum nomine, quod ipseinet Papias velut exili 
adinodum — injenio  pra-lilus, σφόδρα μικρὸς (dy 
τὸν νοῦν, &b eodem Eusebio paulo post describa- 
tur (18). Verum, ut opi.or, inde potius conclu-len- 
dum erat parum sibi constitisse Cesariensem epi- 
βοορυΠ., dum viruin apostolicum propterea notan- 
dum censuit, quod non satis pervidensque arcano 
quodam sensu iu saeria oraculis, vicesimo nempe 
Apocalypseos capite, dicebantur, chiliasmum in 
Ecclesiam in!ulerit : perinde a5 8i opinionem illam, 
antequam in apertam proruperit heresim, amplexi 
hau fuerint Justinus M. lIreneus, Tertullianusalii- 
qne Patrum vetustissimi ; quos tamen doctrina et 
eruditione prestantes viros l'uisse, neino sane infi- 
cias iverit. Qua de re pre ceteris Nourrium adire 


6» 


12) Euseb. Chron. ad ann. 2116. 

13) Grec. Sculig., pag. 268. 

14) Vallars. opp. Hieron., tom. VIII, pag. 691. 
15) Georg. Syne., Chronogr., pag. 347, edit. 

Paris. 

(16) Euseb., Hist. eccl., lib. nr, cap. 36. 

(17) Hieron., Epist. rxx1, n. 5, edit. Veron. 

(18) Euseb., Hist. eecl., lib. im, cap. 39. 
(19) Nourr., Appar. ad bibl. PP., tom. I, pag.268. 
(20) Menurd., Hist. civ. eccl. et litter. de Nímes. 


S. PAPIAS HIERAPOLITANUS EPISC. — NOTITIA. 


D 


C 





1254 


rum Cnitiastarum opiniones excutere et solerter 
explicare aggressus est (19). 

Ceterum hinc forte aceiderit quod monet lau- 
datus Valesius, in nonnullis codicibus Eusebianis, 
ad sententiam ejusdem historici, primum fuisse 
&brasum, deinde ornissum penitus illud Papi er- 
coniium ; ut qui πι] annoru'r. regni Christi fa- 
bulam, ceu Judaicam δευτέρωσιν, primus. ediderit. 
Quod quidem nollem factum, si tamen factum ad- 
mittere oporteat. Hoc enim erratuin, Papiae com- 
mune cum plerisque primorum seculorum doctis- 
simis Patribus, nullo pacto nos cogere videtur cur 
existimemu:, hune sanetum Hierapolitanum ορὶ- 
scopum ab Eusebio haud fuisse habitum ceu virum 
clle sua celebrem, disertum in primis et eru filum, 
ac Scriyturarum scientia excullum. Quod si vero de 
loci hujus in'erpolatione Valesii conjecturai quis 
velit admittere, illud optimo sane jure nos  pro- 
nuniiare posse putamus, ab eodem historico im- 
merito prorsus fuisse ob eam causam notatum 
apostolicum virum ; cujus nempe volumina tantas 
res complexa esse noscantur,ul virium suarum non 
esse profiteretur Hieronymus, eudem tn alteram lin- 
guam exprimere venustate. 

IIl. Utinam vero ad nos usque pervenissent il- 
la ! Et supererant quidem &vculo xii ineunte, ute 
codicum mss. catalogo circa annum Christi 4218 
confecto erudimur quem ex ecclesie Nemausen- 
sis tabulario erutum, cl. Mesurdus haud. ita pri- 
dem evulgavit (20) : ut proiude viri eruditissimi 
recte conjecisse exislimentur (21), quod Trithemii 
quoque cetate, nt ipsemet innuere videtur (22), se- 
culo nimiru:in xv exeunte, eadem exafiti:ze notue- 
rint : licet Caveus '23, et Fabricius (24) neutiquam 
id sibi perauaJeant. Utcunquo sit, testatur Euse- 
bius (25) post Ireneum, quinque tantum libros 
scripsisse Papiain, quos prenotavit. titulo Αογίων 
Κυριακῶν ἐξη γήσεως, De expositione oraculorum. Do- 
minicorum, give, ut interpretatur Hiero. ymus (26). 
Explanutio sermouum Domini : ex quibus fragmenta 
nonnulla de Millennio recitat lreneus, οἱ alia que- 
dam Eugobius, ut reliqua paucula omittamus. Qua 
vero apud OEcumoniurm ceterosque sequioris evi 
erriptorea Griecos de mort» Juda proditoris tan- 
«uam ex Papis libris desumpla occurrunt, adeo 
levia sunt et innnia ut jure cum Tillmontio (27) 
quis dubitet, an ea unquam idem llierapolitanusg 
episeopus litteris zonsignarit. 

Ejusmodi autem fragmenta omnia quae eupor- 
sunt, qualiacunque deinum sint, post Hallcixium et 
Grabium protulimus : quibus unum addidimus n. 
vit et codice xxii. bibliothees Coisliniane a cl. 
Montfauconio adornata descriptum ; eo in primia 
consilio, quo salva consisteret atquo integra, 
lectio Actuum apostolorum 1, 18 a Grabio frustra 
eollicitata, ut ad eum locum in notia monuimus. 


Paris, 1750, in-4. 

(21) Mém. de Trévoux, Decembr. 1750, art. 152. 
(22) Trithem.. De &cript. eccl., cap. 9. 
fes] Cav., Mist. litier., tom. I, pag. 48. 

(24) Fabric., Bibl. eccl. ad Trithem., l. c. 

(239) Euseb., Hist. eccl. lib. 111, cap. 30. 

(26) Hieron., De vir. illustr., cap. 18. 

(27) Tillem., Mé:». eccles., tom. II, pag. 650, 
not. 2. 


1355 | S. PAPLE HIERAPOLITANI EPISC. 1256 


S. PAPL/E 


HIERAPOLITANI EPISCOPI 
FRAGMENTA. 


E QUINQUE LIBRIS DE EXPOSITIONE ORACULORUM DOMINICORUM. 
I. 


E ΡβοσεΝιο. — Apud Eusebium lib. ui Hist. eccl., cap. 39, interprete H. Valesio. 








Nec pigebit ea que quondam α senioribus di- A Οὐκ ὀκνήσω δὲ σοι καὶ ὅσα ποτὲ παρὰ τῶν πρι. 
dici ao memorie mandavi, cum interpretationibus σθυτέρων καλῶς ἔμαθον, καὶ καλῶς ἐμνημόνευσε, 
nostris aecribere, ut verilas eorum nostra quoque συγχατατάζαι (4) ταῖς ἑῤμηνείαις, διχθεθαιο΄2µενης 
assertione firmetur. Non enim, ut plerique solent, ὑπὲρ αὐτῶν ἀλήθειαν. Oo γὰρ τοῖς τὰ πολλὰ λέγον- 
eos unquam sectatus sum qui verbis affluerent, σιν ἔχαιρον, ὥσπερ ol πολλοὶ, ἀλλὰ τοῖς τἀλτθῖ δι- 
&ed eos potius qui verum docerent: nec eos qui δάσκουσιν' οὐδὲ τοῖς τὰς Ἀλλοτρίας ἐντολὰς µνηµο- 
nova quedam οἱ inusitata precepta, sed illos qui νεύουσι, ἀλλὰ τοῖς τὰς παρὰ τοῦ Κυρίου (2) τῇ τί- 
Domini mandata in figuris tradita, et ab ipsa ve- στέι δεδοµένας, καὶ ἀπ᾿ αὐτῆς παβαγενομένας τῆς 
ritate profecta memorabant. Quodsi quis interdum ἀληθείας. El 86 που xal παρηκολουθηκώς τις τοῖς 
mihi occurrebat qui cum senioribus versatus fuis- Ἠπρεσθυτέροις ἕλθοι, τοὺς τῶν πρεσθυτέρων ἆνεκρ:νον 
Bet, ex eo curiose sciscitabar quenam essentsenio- λόγους, τἰ Ανδρέας, fj τί Πέτρος εἶπεν, fj xl Φίλικ- 
rum dicia : quid Andreas, quid Petrus, quid Phi- oc, f, τί θωμᾶς, fj Ἰάκωθος, ἢ τί Ἰωάννης, 7; Ματ- 
lippus, quid Thomas, quid Jacobus, quid Joannes, θαῖος, fj τις ἕτερος τῶν Κυρίου pagrcov: & τε 'Api- 
quid Mattheus, quid ceteri Domini discipuli dicere στίων καὶ à πρεσθύτερος Ἰωάννης, o1 τοῦ Κυρίου 
soliti essent: quidnam Aristion et Joannes presby- µμαθηταὶ, λέγουσιν. Οὐ γὰρ τὰ ix τῶν βιθλίων 
ter, discipuli Domini predicarent. Neque enim ex , «ogoütóv µε ὠφελεῖν ὑπελάμθανον, ὃὅσον τὰ παρὰ 
librorum leclione tantam me utilitatem capere — ζώσης φωνῆς xal µενούσης. 
posse existimabam, quantam ex hominum adhuc 
superstitum viva voce. 

Rufini versio. 

Non pigebit autem nos tibi omnia, que quondam α presbyteris didicimus, et bene retinemus, reoor- 
dantes exponere cum interpretationibus suis, et ut eorum veritas habeat, explicare. Neque enim multa 
dicentibus, sed vera tradentibus auscultavimus ? neque his qui bominum precepta, sed qui Domini man 
. data memorabant ab ipsa veritate suscepta. Quod si quando advenisset aliquis ex his qui secuti sunt apo^ 

8tolos, abipso sedulo expiscabar, quid Andreas, quid Petrus dirzerit ; quid autem Philippus vel Thomas * 
quid vero Jacobus, quid Joannes, aut Mattheus, vel alius quis ex discipulis Domini ; queve Aristion: 
vel Joannes presbyter, caeterique discipuli dicebant.Neo enim tantum mihi librorum lectiones prodesse: 
oredebam, quantum vive vocis presentisque magisterium. 

II. 
Ibidem paulo post. 

Nuno vero quemadmodum Papias qui iisdem tem- ᾳ Ὡς δὲ κατὰ τοὺς αὐτοὺς ὁ Παπίας γενόμενος διή- 
poribus vixit, mirabilem quamdam narrationem 8 ἍὙΎτσιν παρειληφέναι θαυμασίαν ὑπὸ τῶν τοῦ Φιλίκ- 
Philippi filiabus accepisse se refert exponamus. πηυ θυγατέρων μνημονεύει, τὰ νῦν σημειωτέον. Νε- 
Scribit enim mortuum sua state ad vitam esse re- κροῦ γὰρ ἀνάστάσιν κατ αὐτὸν γεγονυῖαν ἱστορεῖ. 
vocatum. Alterum quoque ingens miraculum refert Καὶ αὖ πάλιν ἕτερον παράδοξον περὶ Ἰοῦστον τὸν 
de Justo, qui Barsabas cognominatus est; qui cum ἐπικληθέντα (3) Βαρσαθᾶν γεγονός ὡς δηλητήριον 
lethale poculum ebibisset, tamen Dei adjutus gra- «φάρµακον ἐμπιόντος, xal μηδὲν ἀνδὲς διὰ τὴν τοῦ 
tia, nullum inde accepit incommodum. Κυρίου χάριν ὑπομείναντος. 

Rufini versio. 


Memini sane idem ipse (Papias) de quibusdum mirabilius in opere suo, quae pretereunda minime 
censeo. Per Philippi enim evangeliste filias prophetissas hecsibi tradita essedesignat : mortuum resur- 
rexisse suis temporibus dicii. 8Bed et de Justo cognominatus est Barsabas, refert miraculum ingeni, 
- quía venenum biberit ; et nihilex hoc triste pertulerit propter Domini fldem. 


(1) Συγκατατάξαι. Ita legitur in codice Regio ; et (2) T5 πἰστειδεδομένας. In figuris tradita red- 
recte quidem, ut opinior. Certe Rufinus hunclocum dit Valesius. Al., fidei vel fidelibus tradita. Hec 
ita legit, utex versioneejusapparet. Reliquitamen — transilit Rufinus. 
codices Maz. Med. et Fuketianus cum Nicephoro (3) Βαρσαθᾶν. In tribus nostris codd. Maz. Med. 
soriptum babet συντάξαι. VALES. et Fuk legitur Βαρσαθθᾶν. VALEa. 


1251 


FRAGMENTA EX ΕΥΡΟΡΙΤ. ORAQULORUM DOMINIC. 


4258 


III. 
Ibidem, paucis interjectis. 


Ανα ικαίως νὺν προσθήσοµεν ταῖς προεκτεθείσχις Α Nunc rem illam quam de Marco evangelista idem 


αὐτοῦ οωναῖς παράδοσῖν, fjv περὶ Μαργου τοῦ τὸ 
Εὐαγγέλιον γεγραφότος ἐχτέθειται διὰ τούτων. Καὶ 
τοῦτο ὁ πρεσβύτερος Έλεγε Μάρχος μὲν ἑρμηνωτῆς 
Πέτρου γενόμενος, ὅτα ἐμνημήνευσεν, ἀχριθῶς ἔγρα- 
sw οὐ μὲν τοι τάξει τὰ ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ ἢ λε- 
χθέντα d? πραχθέντα' οὔτε γὰρ Ίκουσε τοῦ Κυρίου, 
οὔτε παρηκολούθησεν αὐτῷ' ὕστερον δὲ, ὡς ἔφην, 
[ἱέτρῳ, ὅς πρὸς τὰς χρείχς ἐποιεῖτο τὰς διδχσκα- 
Aag: ἀλλ᾽ οὐχ ὥσπερ σύνταξιν τῶν Χυριαχῶν ποιοῦ- 
µενος λόγων. ὝὭστε οὐδὲ ἅμαρτε Μαρχος, οὕτως 
ἔνικ γοάψας, ὡς ἀπεμνημόνευσεν. ᾿Βνὸς γὰρ ἐποιή- 
σατο πρόνοιαν, τοῦ μηδὲν ὧν ἤκουσε παραλιπεῖν ἢ- 
ψεύσασθαί τι ἐν αὐτοῖς, Ταῦτα μὲν οὖν ἱστόρηται τῷ 
llaxíq περὶ τοῦ Μάρκου. Περὶ δὲ τοῦ Ματθαίου 
xaXov εἴρηται' Ματθαῖος μὲν οὖν 'E6paiót διαλέκτῳ 
τὰ λόγια συνεγράψατο. Ἡρμήνευσε 3' αὐτὰ ὡς ἠδύ- 
vato ἕκαστος (Ay χέχρηται ὃ) ὁ αὐτὸς µχρτυρίαις 
ἀπὸ τῆς Ἰωάννου προτέρας Ὠπ'στολῆς, xai τῆς Bé- 
τροὀ ὁμοίως. ᾿Ἰκτέθειτχι δὲ καὶ ἄλλην ἱστορίαν περὶ 
γυναικὸς, ἐπὶ πολλαῖς ἁμαρτίαις διαθληθείσης ἐπὶ 
τοῦ Κυρίου, T» τὸ xaQ' ᾿Βθραίους Εὐαγγέλιον περι- 


ἔχει. 


scriptor commemoravit, superioribus ejus verbis 
subnectemus. Aiebat etiam, inquit, presbyter ille. 
Marcnrm Petri interpretem, quecunque memoriz 
mandaverat, diligenter perscripsisse: non tamen 
ordine pertexuisse qua a Domino aut dicta aut ge- 
sta fuerant. Neque enim ipse Dominum audiverat 
aul sectatus fuerat unquam. Sed cum Petro, ut 
dixi, postea versatus est ; qui pro audientium utili- 
tate, non vero ut sermonum Domini historiam con- 
texeret, Evangelium preedicabat.Quocirca nihil pec- 
cavit Marcus, qui nonnulla ita scripsit, prout ipso 
memoria repetebat.Id quippe unum studebat,ut ne 
quid eorum qure audierat preetermitteret, aut ne 
quid falsi eis affingeret. Il:c de Marco Papias nar- 


B rat.De Matth:eo vero sic habet : Mattheus quidem, 


inquit, Hebraico sermone divina scripsit oracula: 
interpretatus est autem unusquisque illa, prout po- 
tuit. Porro idem Papias testimoniis ex priore Joan- 
nis Epistola, et ex priore itidem Petri desumptis 
utitur. Aliam quoque exponit historiam de muliere, 
qui multorum criminum eoram Domino, accusata 
est. Quo quidem historia in Evangelio secundum 
Hebreos scripta habetur. 


Rufini versio. 


Nos tamen illud assumimus ex his, quod de Marco evangelista his protulit verbis : Etiam hoc,inquit 
(Papias), presbyter narrabat, quod Marcus interpres fuerit Petri, et qurecunque meminerat ab eo dicta 
conscripserit. Non tamen per ordinem ea, qua a Domino dicta sunt vel facta, digesserit ; quia non ipse 
Domini auditor fuerit vel sectator, sed novissimo, ut dixi, Petro adhaesit ad usum ac ministerium prwdi- 
candi, non ad conscribendos Domini sermones. Itaque nihil peccavit Marcus in eo quod ita quedam scri- 
pserit, quasi qui sparsim audita recordari videatur. Et hoc solum satis egit, ne quid ex auditis omitte- 
ret, aut aliquid falsum scriberet Hac de Marco scribit Papias. Sed et de Matthzeo ita refert: Mattheus 
quidem scripsit Hebraeo sermone. Interpretatus est autein ea quie scripsit unusquisque, sicut potuit. 
lizec etiam de Mattligeo,. Utitur sane idem Papias testimoniis ex Epistola Joannis prima, et Petri simili- 
ter prima. Simul et historiam quamdam subjungit de muliere adultera, qum accusata est a Judmis 
apud Dominum. Habetur autem im Evangelio quod dicitur secundum llIebazos, scripta ista parabola. 


IV. 


E risno IV. — Apud Irengum lib. v Adversus Πῶγθς., cap. 33, num. 3 et 4, Interprete H. Valesio. 


Presbyleri meminerunt, qui Joannem discipu- (; rum, et unumquodque granum quinque bilibres 
lum Domini viderunt, audisse se ab eo, quemad- — simil» clar:e munda: et reliqua autem poma, et 
modum de temporibus illis docebat Dominus, οἱ semina, et herbam, secundum congruentiam iis 
dicebat : Venient dies in quibus vine: nascentur, — consequentem : et omnia animalia iis cibis utentia 
singulz (5) decem millia palmitum habentes, etin — qua a terra accipiuntur, pacifica et consentanea in- 


uno palmite dena millia brachiorum, etin uno vicem fleri, subjecta hominibus cum omni subje- 
vero (6) palmaite dena millia flagellorum, et in uno- ctione. 


quoque flagello dena millia botruum, et in unoquo- 
que botro dena millia acinorum, et unumquodque 
acinum dabit viginti quinque metretas vini. Et cum 
eorum apprehenderit aliquis sanctorum botrum, 


H»c autem (7) et Pa- 
pias. Joannis auditor, 
Polycarpi autem contu- 
bernáülis, vetus homo, 
per Scripturam testimo- 


Ταῦτα δὲ καὶ Παπίας, 
Ἰωάννου μὲν ἀκουστὴς, 
Πολυκόρπου δὲ ἑταῖρος 
"εγονὼς, ἀἁρχαῖος vh 

v 


alius clamabit : Botrus ego melior sum, me sume, 
per me Dominum benedic. Similiter et granum tri- 
tici decem millia spicarum generaturum, et unam- 
quamque spicam Labituram decem millia grano- 


(4) Ὡς ἠδύνατο ἕκαστος. Nicephorus habet ὡς 
ἦν ὀυνατὸς ἕκαστος : cui subscribunt qualuor nostri 
codd. Maz., Med., Fuk. et Sav. VaLks. 

(o) Decem millia, Voss. dena mulia. Massukr. 

(6) Palmite, Vorte barchio. (ΠΑΡ. 

(1) Hzc — testimonium perhibet. Perperam vertit 


PATROL. GR. V. 


nium perhibet in quarto 


t - 
ἐγγράφως ἐπιμαρτυρεῖ 
τή τετάρττ τῶν αὐτοῦ β.- 


Librorum suorum: sunt θλίων" ἔστι γὰρ αὐτῷ 
enim illi quinque libri πέντε βιθλία συντετα- 
conscripli. γμένα. 


D interpres Scribendum erat vel Avec festatur, vel hoc 


— (estimonium perhibet. MassvET. — Forte hoc 
scripserit idem interpres. Grabius pro Ac legit de 
his, in Npicil. tom. 1l, pag 31. Greca ex Euseb. 
Hist. Eccl. lib. m, cap. 39. 


AQ 


1259 S. PAPLE IIIEERAPOLITAN. EPISC. FRAGMENTA. 1260 


Et adjecit dicens: Hec aulem credibilia sunt A ture a Domino perflcientur? dixisse Dominum: 
credentibus. Et Juda, inquit, proditore non cre- — Videbunt qui venient in illa (tempore). 


dente, et interrogant : Quomodo ergo tales geni- 
V. 


E ΙΙΒΛΟ IV. — Apud Marimum in Comment. αἆ Dionysii Arcopag. cap. 7, De ecclesiastica hierarchia. 


Papias in libro quarto suarum Dominicarum 'O Παπίας iv. τῷ τετάριῳ αὐτοῦ βιθλίῳ τῶν Ko- 
Explanationum scripsit, fore in resurrectione vo- ῥιακῶν Εξηγήσεων, τὰς διὰ βρωµάτων εἶπεν ἓν τῇ 
ljuptates qum percipiuntur ex cibis. — Quin etIre- ἀναστάσει ἀπολαήσεις. — Καὶ Βἱρηναῖος δὲ ὁ Λου- 
neus Lugdunensis episcopus libro quinto adversus — 4855vou iv τῷ κατὰ αἱρέσεων níumtp λόγῳ τὸ αὐτό- 
limreses idem tradit, ubi predictum Papiam dictis φησι, xal παράγει µάρτυραε τῶν ὑπ' σὀτοῦ slpryt- 
suis testem adhibet. γων τὸν λεγθέντα Παπίαν (8). 


VI. 


Apud Andream Cazsariensem ὑπ Apocalypein, cap. 94, serm. 19. 

Et Papias his utitur verbis: Alios ex ipsis, eos B Παπίας δὲ οὕτως ἐπὶ λέξεως, "Evlotc δὲ αὐτῶν, ὃτ- 
videlicet qui pridem Deo adherebant, angelos dis- — Aa87 τῶν πάλαι θείων ἀγγέλων, καὶ τῆς περὶ τὶν 
positioni mundi preesse fecit, iisque mandavit γῆν διχκοσµήσεως ἔδωχεν ἄρχειν καὶ γαλῶς ἄργειν 
bene praeesse. Et deinceps ait: Accidit vero ordi- παρηγγύησε. Καὶ ἑξῆς φησιν Εὶς οὐδὲν δὲ συνέδη 
nem eorum prorsus destrui. τελευτῆσαι τὴν τάξιν αὐτῶν. 

VII. 


E LiBRo IV. — Apud Apollinarium in Catena, cod. xxi, Dibliothec: Coislinianz, ex dit. Paris. 
Montfauc., 1715, pag. 060. 


Sciendum, Judam liaud occubuisse laqueo (sus- Ἱστέον ott ὁ Ἰούδας οὐκ ἐναπέθανε τῇ ἀγχόνη, 
pensum), sed vivum adhuc, antequam suffocaretur, ἀλλ᾽ ἐπεθίωχεν κατενεχθεὶς πρὸ τοῦ ἀποπνιγῆναι" κα) 
corruisse. Idque patet ex Actis apostolorum : Et τοῦτο δηλοῦσιν αἱ τῶν ἀποστόλων Πράξεις" "Ότι πρῃ- 
pronus in faciem factus crepuit ; et quie sequuntur. τῆς (9) γενόμενος ἑλάκισε, xal τὰ ἑξῆς. Τοῦτο καὶ 
Iloc autem clarius narrat Papias, Joannis apostoli  σαφέστερον ἱστορεῖ Παπίας 6 Ἰωάννου τοῦ ἀποστό- 
discipulus,dicens: Magnumimpietatis exemplum in — Àou µαθητὴς, λέγων (10): Μέγα ἀσεθείας ὑπόδειγμα 
hoc mundo exstitit Judas. Cum enim adeo fuerit ἐν τούτῳ τῷ χόσμῳ περιεπάτησεν ὁ Ἰούδας" πρη- 
corpore inflatus, ut pervadere non posset; dum ῃ σθεὶς γὰρ ἐπὶ τοσοῦτον τὴν σάρκα, ὥστε μὶ, ὀύνα 
plaustrum promptiore cursu pertransiret, plaustro — sea: διελθεῖν, ἁμάξης ῥᾳδίως διερχομέντς, ὑπὸ τῖς 
ita compressus est, ut ejus intestina diffusa sint. ἁμάξτς πιασθέντα (11) τὰ ἔγκατα ἐκχενωθῖναι, 


VIII. 
E LiBno IV. -- Apud OEcumenium Comment, in Act. apostol. cap. n jurta ejus divisionem. 


Hoc autem planius scripsit Papias, Joannis apo: Τοῦτο δὲ σαφἑστερον iotopst Ηαπίας à Ἰωόννου τοῦ 
stoli discipulus, dicens: Ad magnum impietatis ἀποστόλου µαθητὴς, λέγων Μέγα ἁἀσεθείας ὑπόδει- 
exemplum permansitin hoc mundo Judas. In tan-  Ύμα ἓν τούτῳ τῷ κόσμῳ περιεπάτησεν Ἰούδας. Βρη- 
tum enim corpore inflatus ut progredi non posset, σθεῖς (12) Υὰρ ἐπὶ τοσοῦτον τὴν σάρκα, ὥστε μὶ 
cum currus levi cursu perlransiret, curru com- — 92vao(z: διελθεῖν, ἁμάξης ῥᾳδίως διερχομέντς, ὑπὸ τῆς 
pressus est, ita ut intestina 6jus cffunderentur. ἁμάξης ἐπιέσθη, ὥστε τὰ ἔγχατα αὐτοῦ Ἐγκενωθῆναι. 


(8) Apud Photium cod. οσκαΣ!!. Stephanus Goba- — ctum mox infra, λογίων pro λόγων legendum con- 
rus Trithcita, se minime probare declaratovóiIla- — jicio. lta enim inscribebatur Papiz opus, teste Eu- 
πίαν τὸν ᾿Ἱεραπόλεως ἐπίσκοπον καὶ μάρτυρα, οὐδὲ — sebio, Hist. Eccl. lib. III, cap. xxxix : Too δὲ Hari 
Eiprvaiov τὸν ὅσιον ἐπίσκοπον Λουγθούνων, ἐν ole | σογγράµµητα mivte τὸν ἀριθικὸν φέρεται" ἃ καὶ ἔτι- 
λέγουσιν, α͵σθητῶν τινων βρωμάτων ἀπόλανσιν εἶναι D γέγραπται Λογίων Koptaxav. ἐξηγήσεως. Papis vero 
την τῶν οὐρανῶν βᾳσιλείαν. Neque Papiam episco- — quinque omnino feruntur. libri, quorum titulus est: 
pum Ilierapolitanum et martyrem, ncque lrenzum — De interpretatione oraculorum Dominicorum. 
sanctum Lugdunensium | antistitem, ubi dicunt quo- (11) Ηικσθέντα, κ. τ. X. Locus mendosus, ita 
rumdam ciborum sensibilium fruitionem esse regnum — restituendus, ut apud OEcumenium statim : ὑπό xi; 
celorum. Hino colligit Grabius, cum Maximum tum ἁμάξης Επιέσθη, ὥστε τὰ ἔγκατα αὑτοῦ ἐκκενωθῆναι, 
Gobarum, dum hiec. scriberent, ]renzgi locum su-— Ad quem proinde textum versionem exegimus. 
perius allatum prz oculis habuisse. (12) Πρησθείς. Hic adnotare pladet, auctores opi- 

(9) Πρινής. Hanc vocem reddidimus pronus in — nionis a Papia tradito, Act. 1, 18, videri mihi ο 
faciem, llesychium, Suidam aliosque secuti: quam — gisse πρησθείς pro πρτνής, uti Grzeci codices et in- 
quidemacceptionem Apollinarii contextuspostulare — terpretes hactenus vulgati omnes habent. (ΠΑΕ. — 
videtur. Vulgatus interpres vert suspensus. Al. — Verum non esse sollicitandam Grzci textus lectio- 
prarcps. nei solide evincit Wolfius in suis Curis pAilolog. 

(10) Λέγων. Hic monet Cl. Montfauconus in Bi- tom. Il, pag. 1011. Accedit Fragmentum vir, modo 
bliothecm  Coislinianz codice xxv, fol. 9, post productum. Ex eo enim liquet, Apollinarium 
λέγων hmc addit : £v τῷ 9' τῆς Ἐξηγήσεως τῶν Ko- — monv/s in textu legisse : apud Papiam vero 
ριαχκῶν λόγων. Ubi tamen, sicutetapud Theophyla- πργαθείς in venisse, 


1301 


S. QUADRATUS ATHENARUM EPISCOPUS. — NOTITIA. 
IX. 


E ri:BRo IV. — Apud Theophylactum in Acta apostolorum. 


03 γὰρ ἐναπέθανε τῇ ἀγχόνῃ ὁ Ἰούδας, ἀλλ᾽ ἐπε- A. Non enim in laqueo Judas mortuus est, sed su- 


θίω καθαιρεθεὶς πρὸ τοῦ ἀποπνιγῆναι. Kal τοῦτο σα- 
φέστερον ἱστορεῖ Παπίας à Ἰωάννου μαθητὴς ἐν τῷ 
τετάρτῳ τῆς ᾿Εξηγήσεως τῶν Κυριαχῶν λόγων, λέγων 
οὕτως' Μέγα δὲ ἀσεθείας ὑπόδειγμα Ev τούτῳ τῷ 
κόσμῳ περιεπάτησεν ὁ Ἰούδας, πρτσθεὶς ἐπὶ τοσοῦ- 
τον τὴν σάρκα, ὥστε μηδὲ ὁπόθεν ἅμαξσ ῥᾳδίως 
διέρχεται, ἐκεῖνον δύνασθαι διελθεῖν. ᾽Αλλὰ μηδὲ αὖ - 
τὸν µόνον τὸν τῆς κεφαλῆς ὄγκον αὐτοῦ. Τὰ μὲν γὰρ 
βλέφαρα τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ, φασὶ τοσοῦτον έξοι- 
δίσσι, ὡς αὐτὸν μὲν παθόλου τὸ φῶς μὴ βλέπειν 
τοὺς ὀφθαλμοὺς δὲ αὐτοῦ, μηδὲ ὑπὸ ἱατροῦ διόπτρας 
ὀφθῆναι δύνασθαι" τοσοῦτον βάθος εἶχον ἀπὸ τῆς ἔξω- 
θεν ἐπιφανείας. Τὸ δὲ αἱ δοῖον αὐτοῦ πάσης μὲν 
ἀσχημοσύνης ἀηδέστερον καὶ μεῖζον φαίνεσθαι' φξρε- 
σθαι δὲ δὺ αὐτοῦ τοῦ ἐξ ἅπαντος τοῦ σώματος συῤ- 
ῥέοντας ἰγῶράς τε χαὶ σχώλτχας εἲς ὕθριν δι αὐτῶν 
µόνον τῶν ἀναγκαίων. Μετὰ πυλλὰς δὲ βασάνους καὶ 
τιµώὠρίας, àv ἰδίῳ φασὶ χωρίῳ τελευτήσαντα, xai τοῖς 
ἐπὶ τῆς 0090 ἔρημον xal ἀοίκητον τὸ χωρίον μέχρι 
τῆς νῦν γενέσθαι. ἀλλ’ οὐδὲ μέχρι τῆς σήμερον δύ- 
νασθαί τινα ἐκεῖνον τὸν τόπον παρελθεῖν, ἐὰν μὴ 
τὰς ῥῖνας ταῖς γερσὶν ἐπιφράξῃ' τοσαύτη διὰ τῆς 
σαβχός αὐτοῦ καὶ ἐπὶ γῆς ἔκρυσις ἐχώρησε (13). 


X 


pervixit demptus antequam suffocaretur. Atque id 
apertius tradit Papias discipulus Joannis in quarto 
libro Expositionis Dominicorum verborum, ubi ita 
dicit: Magnum exemplum impietatis in hoc mundo 
Judas versatus est, cujus caro inflammata adeo in- 
tumuit, ut ne qua plaustrum quidem facile tradu- 
citur, ille potuerit transire. At ne ipsa quidem ca- 
pitis illius mole sola. Nam palpebras oculorum 
illius in tantum intumuisse ferunt, ut ipse quidem 
prorsus non videret : oculi vero ejus ne per medici 
quidem dioptram cerni possent: tanta altitudine 
ab extrema superficie introrsus abscesserant. Pu- 
denda vero illius quavis re deformi fediora atque 
injucundiora ac majora apparerent : per qua ver- 
mes sanie commisti eu toto corpore confluentes 
per ipsas solas (nimirum) necessarias partes cor- 
poris elaberentur. Post multas autem panas et 
cruciatus in suo predio aiunt illum mortuum 
esse : alque ab iis qui juxta illam viam habitant 
atque versantur, fundum illum usque ad hoc tem - 
pus desertum et ab incolis vacuum esse : ac ne ad 
hodiernum quidem usque diem quemquam per il- 
lum locum posse transire, nisi nares manibus ob- 
turet : tantus per carnem illius etiam in terram 
fluxus delatus est. 


Ex cod. 2397 bibliothecam Bodleiane, anno 1302 et 1303 in abbatia Osneyensi prope Ozronium scripto, 
fol. 286, pag. 2, apud Grabium, Spicileg. tom. 1, pag. 94. 


(14) Maria Mater Domini : Maria Cleopho sive AI- (? et Joannes alterius matertere Domini fuerunt filii. 


phzi uxor, quo fuit mater Jacobi episcopi et apo- 
stoli, et Symonis et Thadde&i, et cujusdam Joseph : 
Maria Salome uxor Zebedei, mater Joannis evan- 
gelisto et Jacobi : Marta Magdalene. Iste quatuor 
in Evangelio reperiuntur. Jacobus et Judas, et Jo- 
seph filii erant matertere Domini. Jacobus quoque 


Maria Jacobi minoris et Joseph mater, uxor Αἱ- 
phei, soror fuit Marie Matris Domini, quam Cleo- 
phe Joannes nominat, vel a patre, vela gentilitatis 
familia, vel alia causa. Maria Salome, a viro vel 
ἃ vico dicitur : hanc eamdem Cleophe quidam di- 
cunt, quod duos viros habuerit. 





ο. QUADRATUS 


ATHENARUM 


EPISCOPUS 


NOTITIA 


(GarraND., Biblioth. vet. Patr., I Proleg. p. Lxx.) 


I. S. Quadratus, apostolorum discipulus, prophetiz dono illustris, episcopus Atheniensis. 
II. Pro defensione Christianz religionis Adriano imperatori libellum apologeticum obtulit, multo in pretio 


habitum ; cujus unum superat fragmentum. 


Itl. Anno 126 oblata hzc Apologia, cum auctor provect: Jam esset. aztalis; qui (amen a Quadrato. Athe- 


narum pontifice distinguendus non videtur. 


(13) Ἐγώρησε. Hanc ipsam Papia de Juda senten- 
tiam paucis contractam, suppresso auctoris nomi- 
ne, profert idem Theophylactus, nec nen et Euty- 
mius, in Matth. cap. ΧΧΥΙΙ. 

(14) Maria Mater Domini, etc. Ista ex Papit no- 
stri libris deprompto esse exinde colligo,quia initio 


horum verborum ad marginem expresse ascriptum 
lego : Papia. Qui autem hec descripsit, addidit de 
suo : Maria dicitur illuminatriz, sive Stella maris ; 
genuit enim lumen mundi : sermone autem Syro Do- 
mina nuncupatur, quia genuit Dominum. GnaB. 


1268 


S. QUADRATI ATHENARUM EPISCOPI 


1204 


I. S. Quadratum,Publio martyrium passo, in Ec- A fuit, ut persecutionem gravissimam illius excellens 


clesie Atheniensis regimine successisse, testis est 
locuples apud Eusebium (4) Dionysius Corinthio- 
rum episcopus in epistola quam Atheniensibus in- 
scripsit ; ubi et« ejus labore atque industria cives 
denuo in Ecclesiam convenisse, et redivivum fldei 
ardorem in illis reparatum esse profltetur. » Επι- 
pa2tozüw, ὡς διὰ τῆς αὐτοῦ σπουδῆς ἐπισυναχθέν- 
των, xal cfc πίστεως ἀναζωπύρησιν εἶληχότων. Tp- 
sum quoque prophetica gratia fuisse preditum, 
testatur apud eumdem Eusebium (2) scriptor ano- 
nymus, qui Rhodon fuisse dicitur (3). Siquidem in 
eo libro quem innominatus hic auctor adversus 
Cataphrygas composuit, universos Novi Testamenti 
prophetas enumerans. Quadratum quoque nostrum 
recenset, eumque cum Philippi evangeliste filiabus 
conjungit, quas S. Lucas prophetissas appellat !. 
« Non Agabum, inquit, non Judam, non Silam.nec 
Philippi filias, nec Ammiam  Philadelphensem, 
nec Quadratum, nec plures quoque alios qui nihil 
ad ipsos pertinent, prrdicabunt (Montanista). » 
Οὔτε "Aqa60v, οὔτε 'ojóav, οὔτε Σἰλαν, οὔτε τὰς 
Φιλίππου θυγατέρας, οὔτε τὴν ἐν Φιλαδελφείᾳ ᾽Αμ- 
µίαν, οὔτε Κοδράπον, οὔτε τινὰς ἆλλους μτδὲν αὖ - 
τοῖς προσήκοντας κχαυχήσονται. His alfinia tradit 
alibi laudatus Caesariensis episcopus (4). 

II. Hic itaque vir apostolicus Adriano imperatori 
Athenis agenti libellum apologeticum obtulit,Chri. 
stianorum innocentiam et iniquam eorum vexatio- 
nem luculenter exponens. De quo quidem hec 
S. Hieronymus (5); « Quadratus apostolorum di. 
scipulus, Publio Athenarum episcopo ob Christi 
fldem martyrio coronato, in locum ejus substitui- 
tur. et Ecclesiam grandi terrore dispersam fide et 
industria sua congregat. Cumque Adrianus Athenis 
exegisset hiemem, invisens Eleusina ; et omnibus 
pene Grecic sacris initiatus, dedisset occasionem 
his qui Christianos oderant, absque precepto im- 
peratoris vexare credentes ; porrexit ei librum pro 
religione nostra, valde utilem plenumque rationis 
et fidei, et apostolica doctrina dignum ; in quo et 
antiquitatem suc tatis ostendens ait. plurimos a 
se visos, qui sub Domino variis in Judea oppressi 
calamitatibus sanati fuerant, et qui a mortuis re- 
surrexerant. » Illuc usque summatim ex Euse- 
bio (6) doctor maximus ; qui et alibi ad Magnum 


C 


oratorem scribens, in eamdem sententiam lizyc ha- D 


bet (7): « Quadratus apostolorum discipulus, et 
Atheniensis pontifex Ecclesize,nonne Adriano prin- 
cipi Eleusinz sacra invisenti, librum pro nostra 
religione tradidit? et tantae admirationi omnibus 


! Act. xxi, 9. 


(41) Euseb. Hist. eccles., lib. 1v, cap. 23. 

(2) Γιά. lib. v, cap. 17. 

(3) Hieron. De vir 1llustr., cap. 37. 

(4) Euseb. Hist. eccles., lib. im, cap. 37. 

(5) Hieron. De vir illustr., cap. 19. 

(60) Euseb. Hist. eccles., lib. 1v, cap. 5. 

U7) Hieron. epist. 70, n. &, Opp. tom. I, p. 426, 
edit. nov. Veron. 


sedaret ingenium. » 

« Utinam vero, ut cum Grabio loquar (8), de hac 
Quadrati Apologia nunc scribere possemus, quod 
olim Eusebius in hec verba(9) : Εἰσέτι δὲ φέρεται 
παρὰ πλείστοις τῶν ἀδελφῶν, ἁτὰρ καὶ map' jut 
τὸ σύγγραμμα' ἐξ οὗ κατιδεῖν ἐστι λαμπρὰ τεκµή- 
pix τῆς τε τοῦ ἀγδρὸς διανοίας καὶ τῆς ἀποστολιχκῖς 
ὀρθοτομίας. « Exstat hodieque apud plerosque ος 
fratribus hec oratio, quam nos etiam habemus: 
ex qua et ingenium illius viri, et rectam apostolice 
fidei doctrinam perspicue cognoscere licet. » Sed 
periit elieu ! egregium istud σύγγραμμα, nihilque 
ejus superest preter unicum,brevissimum quidem, 
at nobile fragmentum quod nobis conservavit Eu- 
sebius. Plura darentur, si superstites adhuc essent 
alterius Eusebii seculo vi episcopi Thessaloni- 
censis libri 10 contra Andream monachum ; utpote 
quem adversario suo Quadrati verba opposuisse, 
expresse testatur Photius (10). 

]l. Hanc vero Apologiam obtulit Quadratus 
Adriano Augusto, cum provecte jam esset setatis. 
In ea siquidem, inquit Eusebius (11), ipsemet anti- 
quitatem suam satis prodit: 'O δ᾽ αὐτὸς τὴν καθ 
ἑαυτὸν ἀρχαιότητα παραφαίνει. Qua de re in Gre- 
cis Chronici Eusebiani ad annum Adriani 40 haec 
leguntur (12): Κουαδρᾶτος 6 Ἱερὸς τῶν ἁποστόλων 
ἀκουστὴς, Αἰλίῳ ᾿Αδριανῷ τῷ αὐτοχράτορι λόγους 
ἀπολογίας ὑπὲρ Χριστιανῶν, καὶ Αριστείδης ᾿Αθτ- 
ναῖος ὁ φιλόσοφος ἐπέδωκαν. ”Απερ δεξάµενος ὁ 
Καΐσαρ σὺν τοῖς παρὰ Σερενίου Γρανιανοῦ λαμτρο- 
τάτου ἡγουμέοου, ὡς ἄδιχον εἴη γραψαμένου, λρι- 
στιανοὺς ἀχρίτως ἐπὶ μηβενὶ τῶν ἐγκλημάτων κτεί- 
νειν, γράφει Μινουκίῳ Φουνδανῷ ἀνθυπάτῳ τῖς 
Ασίας, µηδένα κτείνειν ἄνευ ἐγχλημάτων xal χατη- 
γορίας. Gemina recitat Syncellus (13), unde (γατα 
sua Eusebiana Scaliger desumysisse videtur ; qu» 
quidemin versione Hieronymianaita efferuntur/14): 
Quadratus, discipulus | apostolorum, | et Aristides 
Atheniensis, noster philosophus, libros pro Christiana 
rcligione dedere compositos. Et Serenus Grannius 
legatus, vir apprime nobilis, litteras ad imperatorem 
mittit, iniquum esse dicens, clamoribus vulgi inno- 
centium hominum sanguinem concedi; el sine ullo 
crimine, nominis tantum et secte. reos. fieri. Quibus 
commotus Adrianus Minuclo Fundano proconsuli 
Asie Scripsit, non sine objectu. criminum Christia- 
nos condemnandos. Adriani rescriptum ad Minucium 
Fundanum quo persecutionem a Grecis et Asiaticis 
excitatam prohibuit, Apologiz? «ας. intexuit Jusli- 
nus Martyr (15). Ex quibus ergo perspicuum e: 


(8) Grab. Spicil. SS. PP., tom. II, p. 124. 

(9) Euseb. Hist. eccles., lib. iv, cap. 3. 

(10) Phot. Bibl. cod. 126. 

(11) Euseb. Hist. eecles., lib. iv, cap. 3. 

(12) Euseb. Chron. Gr., pag. ?11. 

(13) Syncell. Chronogr., pag. 348. 

(14) Euseb. Chron. lib. 1 et 11,p.47,107,edit. Scalig. 
(45) Justin. Apolog. 1, 8 69. 


12065 


oblatum anno Christi 126, quo ille anno iunperii 
sui 10 Athenas secundo perrexit (16). 

Ceterum, utrum sit distinguendus cum Vale- 
sio (17), Tillemontio (17) aliisque nonnullis, Qua. 
dratus Atheniensis episcopus de quo Dionysius 
Corinthius apud Eusebium, ab illo Quadrato qui 
Christianam religionem apud Adrianum imperato- 
rem defendendam suscepit : quaestionem hanc satis 
aperte solvisse mihi videntur Grabius (19) in pri- 


APOLOGIE FRAGMENTUM. 


apologeticum Quadrati libellum Adriano fuisse A miset Caveus (90), quique illos secuti sunt Fa- 





1200 


bricius (21), Clericus (22) et Cyprianus (23) ; qui- 
bus nimirum probatur S. Hieronymi sententia, se- 
mel iterumque docentis, unum eumdemque fuisse 
Quadratum, apostolorum discipulum, prophetico 
charismate ornatum, auctorem Apologie atque 
Alhenarum pontificem ; ut cuique textus quos in 
medium adduximus,attentius expendenti comper- 
tum flet. 





SANCTI QUADRATI 


FRAGMENTUM 


EX APOLOGIA PRO RELIGIONE CHRISTIANA. 


(ΒουτΗ, Relique sacra, Oxonii, 1814, t. 1, p. 75, ex Euseb., lib. 1v Hist., c. 3.) 


Τοῦ δὲ ΣωτΏρος ἡμῶν (24) τὰ ἔργα ἀεὶ παρῆν (23). B — Servatoris autem nostri opera semper conspicua 


?, - 9 e 

ἀληθη Υὰρ Tw οἱ θεραπευθέντες, ol ἀναστάντες ἐκ 
- et , 

νεκρῶν, Ot οὐς ὤφβπσαν µόνον θεραπευόµενοι, xal 

3 , * 4 4 9 «X $ 89 8 - 

ἀνιστάμενοι, ἀλλὰ καὶ ἀεὶ παρόντες. Οὐδὲ ἐπιδημοῦν- 

τος µόνον τοῦ Σωτῆρος, ἀλλὰ καὶ ἀπαλλαγέντος, ἦσαν 

ἐπὶ χρόνον ἱκανόν (26), "ωστε καὶ εἰς τοὺς ἡμετέρους 

χβόνους τινὲς αὐτῶν (27) &ixovco (28). 


eiant, quippe qua vera essent ; ii scilicet qui mor- 
bis liberati, aut qui ex morfe ad vitam revocati 
fuerant. Qui quidem non solum dum sanabantur, 
aut dum ad vitam revocabantur, conspecti sunt ab 
omnibus, sed secuto deinceps tempore. Nec solum 
quandiu in terris moratus est Servator noster, ve- 


rum eliam post ejus discessum diu superstites fuerunt : adeo ut nonnulli eorum etiam ad nostra usque 


tempora pervenerint. 


16) Pagi Crit. ad ann. 126. 8$ 3, 4. 

11) Vales. ad Euseb. H. E., lib. iv. cap: 23. 

(18; Tillem. Mem. ecclés., tom. 1l, pag. 589, 
not. 1. 

(19) Grab. Spicil. SS. PP. tom. II, pag. 119, 


seqq. 

(20) Cav. Hist., Liit., tom. I, p. 52. 

(21) Fabric. Bibl. Gr., tom. V, p. 186, alibi. 

(22) Cleric. Hist.. eccles., p. 389. 
En Cypr. apvd Fabric. Bibl. eccl., p. 85, seq. 
(94) Tou δὲ ΣωτΏῆρος ἡμῶν, etc. Premisit Euse- 
bius: Τραϊανοῦ 2E ἐφ᾽ ὅλοις Exeotv. εἴκοσι τὴν ἀρχὴν 

τσὶν ἐξδέουσι χρατήσαντος, Α΄λιος ᾿Αδριανὸς δια- 
δέχεται τὴν ἁγεμονίαν, Τούτῳ Κολδρᾶτος λόγον mpoc- 

ων ήσας ἀναδίδώωσιν, ὀπολογίαν αυντάζας ὑπὲρ τῆς 
καθ ἡμᾶς θεοσεθείὰι᾽ Ότι δή τινες πονηροὶ ἄνδρες 
τοὺς ἡμετέρους ἐνογλεῖν ἐπειρῶντο. Πϊσέτι οἳ φέρεται 
παρὰ πλείστοις τῶν ἀδελφῶν, ἀτὰρ καὶ παρ᾽ ἡμῖν τὸ 
σύγγραμμα ἓξ οὗ κατιοεῖν doct λαμπρὰ τεκµύρια, 
τὶς τε τοῦ ἀνδρὸς διανοίας, καὶ τῆς ἀποστολικῆς 
ὁθοτομίας. Ὁ δ᾽ αὐτὸς τὴν καθ ἑχυτὸν ἀρχαιότητα 
παραφαίνει, Qc Qv ἱστορεῖ ταῦτα ἰδίαις φωναῖς. Toà 
δὲ Σωτῖρος ἡμῶν, οἱο. Cum Trajanus per wiginti 
annos demptis ser mensibus principatum tenuisset, 
Αίας Adrianus suscepit imperium. Huic Quadratus 
obtulit orationem, ΟΠ pro. defensione religionis 
nostrz idcirco conscripserat, quod quidam malevoli 
homines. verare nostros atque incessere conabantur. 
Ε.ιδίαί hodieque apsd plerosque ez fratribus haec ora- 
tio, quem noi etiam habemus : ex qua et ingenium 
ejus viri, et rectam apostolice fidei doctrinam  per- 
spicue licet. cognoscere. Porro idem scriptor suam 
ipsius antiquitatem satis declarat his verbis : « Ser- 
vatoris autem, » inquit, etc. 


C 


D 


(23) 'Aci ταρΏν. Opponit vir sanctus beatissimi 
Servatoris opera technis evanidis atque oculos spe- 
ctatorum illudentibus.Quo pertinet Ἰτοπιρὶ locus in 
lib. u Contra haereses, e. 32, p. 165, ed. Massueti : 
« Ad opera producti (ait ille de Simonis Carpocra- 
tisque sectatoribus) qus ille (Jesus) ad utilitatem 
hominum et firmitatem fecit,nihil tale nec simile, 
neque secundum aliquid in comparationem quod 
venire possit, perficere inveniuntur. Sed et si ali- 
quid faciunt.per magicam,quemadmodum diximus, 
operati,fraudulenter seducere nituntur insensatos; 
fructum quidem et utilitatem nullam prestantes,in 
quos virtutes perficere se dicunt,adducentes autem 
pueros investes (id est impuberes, ait Massuetus), 
et oculos deludentes et phantasmata ostendentes 
(statim cessantia, et ne quidem stillicidio temporis 

erseverantia),non Jesu Domino nostro,sed Simoni 
Mago similes ostenduuntur. » 

(26) 'Emi Xpóvov Ἱκανόν. "Emi Xpówp xav Geor- 
gius Syncellus in Chronographia ad pag. 348, ed. 
unice Goar., ubi repetitur ex Eusebio,sed corrupte 
admodum, hic illustris locus. 

(27) "ωστε καὶ εἲς τοὺς ἡμετέρους ἈΧβόνους τινὲς 
αὐτῶν ὀφίκοντο. Αυτῶν a. Nicephoro abest. Facile 
potuit accidere Quadrato Adriani temporibus qui 
scripsit, ut simul cum illis viveret, quos Servator 
hominum vel sanaverat, vel ad vitam divinitus re- 
vocaverat. Taceo de Agrippe Minoris annis, quo 

rwsente, Paulus apostolus causam dixit, quoniam 
hotio ex Justo Tiberiade statem ejus commemo- 
ranti in cod. 35 Bibliothecs sue, plurimi viri ht 
iti 

(28) 'Aglxovto. Periit, eheu { egregium istud σύγ- 

γραμμα 


"n "7E 





ARISTIDES 


APOLOGISTA ET PHILOSOPHUS CHRISTIANUS 


NOTITIA. 


(LuuPER, Historia Patrum critica, Aug. Vind., 1783, in-85, t. I, p. 382.) 


Sanctus Aristides Atheniensis (4) erat. origine, À nem ibi de S. Dionysii martyrio institutam fuisse. 


philosophus vero instituto. Ferunt eum,cum fidem 
amplexus est, philosophi quoque habitum ser- 
vasse (2) quod et S. Justinus factitavit, quemad- 
modum suo loco referemus. 

Licet autem S. Hieronymus pacis in Ecclesia 
restitutze honorem Quadrati Apologiz tribuerit,fa- 
tendum tamen est, gloriam hanc communem illi 
cum Aristide fuisse. Per eadem enim tempora ob- 
tulitilleAdriano egregiam pro Christianis apologiam 
selectissimis philosophorum sententiis (3) refer- 
fam, qux» magno plausu excepta est. 

Referunt Usuardus (4) et Ado (5) eum Jesu Chri- 
sti divinitatem coram Adriano non modo scriptis 
suis, verum etiam elegantissima oratione coram eo 


Unde arguere licet, Aristidis Apologiam Usuardi 
;tate superstitem adhuc fuisse.Posterior ait ; « Hoc 
opus apud Athenienses summo genere coli,et inter 
antiquiorum monumenta clarissimum teneri, ul 
peritiores Grecorum affirmant. » Estque a recente 
quodam scriptore (de la Guilletiére) in libro in- 
scripto, Atheng veteres et nova litteris commis- 
sum, Calogeras quosdam dictitare, se Apologiam 
illam in Medelliensis monasterii bibliotheca sex ab 
Athenarum urbe passuum millibus integram ha- 
bere.Eorum tamen narrationi fidem nullam haben- 
dam esse ducimus, cum omnibus antiquitatis 
ecclesiastice» studiosis frustra exoptantibus, huc- 
usque in lucem producta a Calogeritanis non 


habita propugnasse ; quorum prior addit, mentio- Ὦ fuerit. 


diti aut non consentiunt, aut vitiata verba Justi 
existimant ;sed Cleoph2 filius,Dominique Jesu for- 
tasse frater patruelis aut consobrinus, hic est Sy- 
megn, Hierosolyms episcopus, regnante Trajano, 
nui Adrianus ille successit, cruci tandem alfixus 
est.Id tradit llegesippusapud Eusebium lib.ni Hist.. 
c. 32. Porro ipse quoque Quadratus simul cum Phi- 
lippi evangelisto filiabus floruisse dicitur ab Euse- 
bio in cap. 37 ejusd.lib. Sane vero nihil necesse 
fuerit,ad annum sepluagesimum pervenisse puerum 
exempli gratia,aut puellam, quos Christus ad vitam 
revocavit, si isti usque ad Quadrali tempora super- 
stites essent. De Quadrati autem annis monuisse 
nunc video Pearsonium Op. Posthumis, diss, 2. c. 
43, p. 28&, qua sequuntur : « Quadratus ille apos- 
tolorum discipulus, ab Eusebio dicitur 10 Adriani, 
hoc est Christi. 427 anno, Apologium obtulisse, et 


ex iis verbis (ab Eusebio altatis) antiquitatem suam D 


ostendisse ; quare diu ante imperium Adriani, imo 
dtu ante obitum S. Joannis, eos (sanatos) videre 
pre etate potuit. » 


Yexupa, nihilque ejus superest, preter unicum, 
brevissimum quidem,at nobile fragmentum, quod 
nobis conservavit Eusebius loco modo citato.Plura 
darentur, si superstites essent alterius Eusebii, 
Sec. vi, episcopi Thessalonicensis, libri 10 Contra 
Andream monachum utpote quem Κοδράτου verba ad. 
versario opposuisse expresse testatur Photius cod. 
102. Verum neque hi Eusebii, nec Andres, qui iti- 
dem Quadratum citasse videtur,libri uspiam, quod 
ege sciam, exstant, saltem hic Oxonii non repe- 
riuntur, nec Viennein Bibliotheca Cesarea, neque 
Parisiis in Regia. Indicare tamen id volui, ut si 
forte quispiam,cui perlustrandorum in aliis Biblio- 
thecis codicum manuscriptorum daturcopia, in di- 


ctos libros alicubi incidat, id sibi negotii omnino 
datum sviat,ut vel integros eos describat, aut sal- 
temlaudate Quadrati Apologiz ac aliorum a Photio 
nominatorum Patrum, nempe Methodii martyris, 
Athanasii, trium Gregorium, Thaumaturgi, Theo- 
logi et episcopi Nysseni, Basilii, Joannis Chryso- 
stomi, Cyrilli Alexandrini et Procli Constantinopo- 
litanisententiasindeexcerpat,et bono publico com- 
municet : Ceeterum qui Martyrologium sub eqentito 
Bede nomine edidit, hac ad diem 26 Maii habet : 
« Apud Athenas B. Quadrati episcopi. Hic firmavit, 
ut nulla esca a Christianis repudiaretur,quee ratio- 
nalis et humana est. » Unde forte aliquis colligere 
possetin Quadrati Apologia hac de re actum fuisse. 

ed suspicor, consarcinatorem istum ea, qu: de 
Eleutlero episcopo Romano eadem die in Martyro- 
logio Romano dicuntur, improvide ad Quadratum 
retulisse : dictum enim papam talis dogmatis pro- 
pugnatorem facit quoque Anastasius, alios ut ta- 
ceam. GRABIUS. 

(1) Aristides Atheniensis philosophus eloquen- 
tissimus et sub pristino habitu discipulus Christi, 
volumen nostri dogmatis rationem continens eodem 
tempore, quo et Quadratus, Adriano principi dedit, 
id est Apoloheticum pro Christianis, quod usque 
hodie perseverans, apud philologos ingeni ejus 
indicium est. Hieronymus in Catalog. cap. 20. 

(2) Tillemont, t. Il Mém. ecclés., pag. 107, ex D. 
Hieronym. 

(3) Aristides philosoohus vir eloquentissimus, 
eidem principi Apologeticum pro Christianis obtu- 
lit, contextum philosophorum sententiis. D. Hie 
nym. e 83, ad Magnum. 

(4) Ad diem 31 Augusti et 3 Octobris. 

(5) Ad diem 31 Augusti. 





AGRIPPA CASTOR 


NOTITIA. 


(GarraxD., Biblioth., t. T, Proleg., p. xxvi.) 


Agrippa Castor, sub Adriano γνωριμώτστος συγΊβα- À δεινότητα τῆς τάνδρὸς ἀποκαλύπτων Ὑοητείας, Per- 
jd Scripsit Da ώτἌτον ἔλεγχον contra Basil. venit ad nos Agrippa Castoris, scriptoris ea atate 
Euseb m. eperdutum, cujus pauca superant apud — ipe rimi, validissima adversus Basilidem confu- 

tatio : in qua hominis prastigias ac. fraudes detegit. 
Quo tempore sub Adriano erupuit Dasilides, [ta quoque llieronymus (2) : « Agrippa,cognomento 

Gnosticorum. primipilus, floruit erudilionis ac do- — Castor, vir valde doctus, adversum viginti quatuor 

ctrin:e laude Agrippa, cognomento Castor; qui  Basilidis lieretici volumina, qua» in Evangelium 

primus omnium nefanda illius hieresiarchze arcana — confecerat, fortissime disseruit, prodens ejus uni- 
atque impia dogmata, quatuor et viginti libris in — versa mysteria. » Agrippo item meminit Theodore- 

Evangelium ab eo exaratis consignata, detexit si- — tus (3). De illius vero :tate consulendi potissimum 

mul et confutavit. De quo illustri Ecclesiom scri- —Pearsonius (4), Dodwellus (5) ac Massuetus (6). 

ptore hzc habet Eusebius (1): Elc ἡμᾶς xavzÀOsv iv — Caterum, luculentum ejus opus jamdudum periit, 

τοῖς τότε γνωριµωτάτου συγγραφέως Αγρίππα Κά- iis paucis exceptis qug nobis servavit Eusebius, 
στορος ἱκανώτατος κατὰ Βασιλείδου ἔλεγχος, τὴν — queque ex ipso descripta suo loco protulimus. 


De opere Agrippse Castoris, in quo confutabatur Basilides, hec scribit Eusebius /7Jí. lib. 1v, 
cap. Ἰ. 


Ἐκφαίνων δ᾽ οὖν αὐτοῦ (T) (Basilidis) τὰ ἀπόῤῥητα,β ^ Dumque cuncta ejus (Basilidis) arcana profert in 
φησὶν (Agrippa Castor) αὐτὸν εἷς piv τὸ Eoay- lucem, quatuor et viginti libros in Evangelium ab 
γέλιον τέσσαρα πρὸς τοῖς εἴκοτι (8) συντάξαι — illo conscriptos esse memorat, ipsumque sibi pro- 
B:6Xa* προφήτας δὲ ἑαυτῷ ὀνομάσαι Βαρκαθθᾶν — phetas confinxisse Barcabbam et Barcoph, aliosque 
καὶ Dzoxoo (9), καὶ ἄλλους ἀνυπάρκτους τι- — nonnullos qui nunquam ezxstitissent: iisque bar- 


to Euseb. Hist. eceles., lib. 1v, cap. 7. C Evangelium Matthei, an Marci. Ac fortasse hos vi- 
2) Hieron, De vir. illustr., cap. 21. ginti quatuor libroscomposuerat Basilides in suum 
J) Rheodor. Hzret. fabul., lib. 1, cap. 4. ipsius evangelium. Scripserat enim evangelium 
4) Pearson. Findic. Ignat. part. 1, cap. 7,  Basilides, et suo noniine pronotaverat : To κατὰ 

. 81. Βασιλείόην εὐαγγέλιον, et. testatur Origenes in Ho- 

(9) Dodw. in addit. ad Pears. posth., pag. 248. milia 1 in Lucam Ambrosius in premium B. Lu- 
(6) Massuet. dissert. 4 in lren., SS 115, 118,  coe,Hieronymus pralatione in Matthzeum.Hi autem 
pag. 48. libri Basilidis Ἐξηγητικοί dicebantur. Certe Cle. 


(1) 'Exezivow 3’ οὖν αὐτοῦ. Eusebius premi- mens Alexandrinus in lib. iv Stromateon loca que- 
sit: HAslstuv οὖν ἐκκλησιχστικῶν avópiv κατ ἐκεῖνο — dam affert ex lib. xxui Basilidis ᾿Ἐξηγητικῶν. Va- 
χα:ροῦ (tunc temporis exortis Saturnino atque Ba-  rgsivs. — In notis ad Hieronymi De viris illustr., 
silide hiereticis) τῆς ἀληθείας ὑπεραγων'ζομένων, ορ. 24, quod de Agrippa Castore agit, ait se su- 
λογ.χώτερόν τε τῆς ἀποστολ.χῖς xal ἐκκλησιαστικῆς η cl. Fabricius, hosce Basilidis commentarius 
δόξης ὑπερμαχούντων, Ίδη τινὲς καὶ διὰ συγγραµµά- — ab Origene, Ambrosio, Hieronymo, intelligi, ubi 
των τοῖς μετέπειτα προφυλακτικὰς αὐτῶν O7 τούτων — falsum Basilidis evangelium memorant. Idem quo- 
τῶ, 2ηλωθεισῶν αἱρέσεων παρεῖχον ἐφόδους. "ilv εἷς — que Fabricio visum fuerat scribere in vol. I Cod. 
ἡμᾶς χατζλθεν ἓν τοῖς τότε γνωβιµωτατου ο Υρα- Apocryph. Νου. Test., p. 343. Sed huic quidem 
vhs "Avpinza Κάστορος, Ἱκανώτατος xatx Βκασιλεί- opinioni male convenire videntur Origenis verba in 
609 ἔλεγχος, τὴν δεινότητα τῆς τὰνδρὸς ἀποκσλύπτων — Macarii Orotionibus in Lucum : 'laóva δὲ εἴρηται 
γοητείας : ᾿Εκφαίνων δ᾽ οὖν αὐτοῦ, etc. « Porro cum D πρὸς τοὺς ἀπὸ Οὐαλεντίνου, καὶ Βασ.λίδου, xal τοὺς 
eodem tempore plurimi ecclesiastici viri patroci- " ἀπὸ Μαρχίωνος, "Eyoust vxo καὶ αὐτοὶ τὰς λέξεις 
nium veritatis susciperent, et pro ecclesiastica apo- — (S. Scripture verba prius laudata) ἐν τῷ καθ ἔαυ- 
stolicaque doctrina disertissime decertarent, non- τοὺς ὐαγγελίῳ, p. 98 , tom. III Op. Origenis, ex ed. 
nulli etiam assertiones suas scriptis proditas tan-— Delarnzean. seu Benedictin. Quod quidem si veram 
quam remedia ad cavendas supradictas hereses — sit de communi hwreticorum evangelio, quidni hoc 
comparata, posteris reliquerunt. Ex quibus perve- — opus esset ipsum illud Marcionis evangelium, de 
nit ad nos Agripp: Castoris, scriptoribus ea etate — quo satis multa Tertullianus et Epiphanius ? De 
nobilissimi validissima adversus Basilidem confu- ^ Basilidis state nonnihil infra ad Hegesippi Fra- 
tatio : in qua hominis prestigie ac fraudes dete- — gmenta atluli. Ip. . 
guntur. » « Dumque cuncta ejus, » etc. RourH. (9) Ηροφήτας δὲ ἑαυτῷ ὀνομάσαι ΒαρκαθθἝν 

(8) El; μὲν τὸ Ἐὐαγγέλιον τέσσαρα πρὸς τοῖς — xal Βαρχώφ. Βαρκαθᾶν καὶ Βαρκώφ. Ita quidem 
εἴχοσι, etc. Non dicit Eusebius in quodnam Evan- codex Htegius. Sed in codice Maz., Med. et Fuk. 
gelium Basilides eos libros scripserit; utrum in scriptum est Βαρχαθθὰν cum accentu gravi in ulti 


VAY, 


1 ARISTO PELLARUS. 1272 


bara quaedam nomina imposuisse, ad parcellendos A νὰς (40) ἑαυτῷ συστισάµενον βαρθάρους τε αὐτοῖς εἰς 
eorum animos, qui hujusmodi rerum admiratione Κατάπληξιν τῶν τὰ τοιχῦτα τεθηπότων ἐπιφτμίσαι 
capiuntur. Ait praeterea illum docere, quod indiffe- προσηγορίας. Διδάσκειν τε ἀδιαφορεῖν εἰδωλοθύτων 
rens sit victimas diis immolatas degustare, et per- — dzoy:vouivoog, καὶ ἐξομνυμένους ἀπαραφυλάκτως 
seculionum tempore licenterfidemabnegare.Secta- τὴν πίστιν κατὰ τοὺς τῶν διωγμῶν καιρούς. Πωθαγορι- 
toribusquoque suisPythagoreorum moresilentium — xe τε τοῖς προσιοῦσιν αὐτῷ, πενταετῆ σιωτὴν παρχ- 
quinquennii eum indicere affirmat His aliisque si-  κελεύεσθαι, Καὶ ἕτερα ὃξ τούτοις παραπλήσια ἀμοὶ 
milibus de Basilide receusitis, supradictusscriptor τοῦ Βασιλείδου καταλέξας ὁ εἱρημένος (11), ox 
hzresis hujus errores in lucem protractos validis- ἀἁγεννῶς τῆς ηλωθείσης αἱρέσεως elc προῦπτον ico- 
sime coarguit. ρασε τὴν πλάνην. - 
ma. Nec aliter Nicephorus, nisi quod ultimam cir- Basilidesab Oriente Alexandriam. Vid. opus Lard- 
cumflectit. Apud Itufinum quoque,et apud Hieron. — neri posthumum Anglice scriptum, cui tit. Hzreti- 
in indiculo hareseon Judzorum) Barcabbas dici- — corum Kistoria, lib. n, cap. 2, sect. 31. Barcabbam 
tur. Sic enim praeferunt manuscripti codices RHu- — autem prophetam quemdam Gnosticis attribuit, 
fini. Ceterum in hos prophetas Barcabam οἱ Dar-— ejusque nominis etymon docet Epipl;anius, in he- 
cob, Isidorus Basilidis filius Exposilionum libros res. 27, num. 2, p. 83, ed. Petavii. Hoc. denique 
scripserat, ut docet Clemens Alexandrinus in lib.v1 D notabo, in multis tam Rufini quam Hieronymi co- 
, A .;$^ 9 et . ο . ο 9 . . 

Stromateon : Ισίδωρος 9t, 6 ἨΒασιλείθου vw ἅμα — dicibus exhiberi hic nomina sic scripta, Burchaban 
καὶ μαθττὶς, ἐν tip πρώπῳ τῶν τοῦ πρρφήτου llep- εἰ Barcob, sed Barchabam εἰ Barchabos in Rufini 
yop Ἐξηγητικῶν, Ubi Βαρχκώφ emendandum vide- — ms. col!egii S. Mapdal. Oxonii ; clausulam autem 
tur.Nisi quis existimare inalit, Bapxep etiam unum — in codice Eusebii Bodl. seu Savil. omissam fuisse. 
fuisse ex prophetis illis a Basilide confictis. Ex eo- (10) Rai Ἄλλους ἀνωπάρκτους τινάς. — Frustra 
rum prophetarum numero fuit etiam Cham ;cujus — Clristophorsonus angelos hic inseruit, quasi in Eu- 
nomine Basilides librum prophetis contexuerat,ut — sebiitextu aliquid deesset Verum Eusebius tantum 
ex Isidori verbis ibidem a Clemente citatiscolligi- — de prophetis loquitur quos sibi commotus fuerat 
tur. VaLEsiUs. — Grabius quoque ad pag. 38 Spi- — Basilides. Atque ita hunc Eusebii locum acceperunt 
cileg. voi. II, de fictis horum pseudo-prophe:arum — Hieronymusin C«talogo, ubi de Agrippa Castore |ο- 
non modo personis, sed οἱ libris, ista Eusebii acci-.— quitur, et Theodoretus in lib. 1 Hareticarum fabu- 
pienda censet, loco illo Clementis Alexandr. peni- — larum. et Nicephorus in libro quarto. VaLEsits. 
tus persuasus. Neque interea plane spernenda est (11) Ὁ εἰρημένος. 'O Eionvotoz ms. Norfolc., sed 
cl. Lardneri conjectura, hoslibros staluentis codi- — male, etsi idem in codice suo Nicephorus histori: 
ces aliquos orientales fuisse quosadduxeratsecum — cus invenit. Πουτη. 





ARISIO PELL/EUS 


NOTITIA. 


(GarLAND., Biblioth. vet. Patr., I, Proleg., p. Lxxiv.) 





I. Aristo Pelleus, auctor Disputationis Jasonis et Papisci, Luce evangelista. perperam. ascripta. Operis 
utilitatem laudat Origenes contra Celsum, simulque illius. ?fnscriptionem, characterem. atque. doctrinam 
ezponit. Quid in eo reprehenderit S. Hieronymus. Fjus auctor defentitur cum ex. Paraphraste Hierosolyni- 
tano, tum ec vetustissimo Predicationis Petri auctore, neque penitus dissentiente vel ipso Hieronymo. 

]l Grecus operis textus, pauculis demptis, prorsus interiit; una cum ejusdem perantiqua versione, a 
Celso Christiano elaborata : e cujus tamen superstite przfatione complura suppetunt ad ipsum opus plenius 
agnoscendum. Quis Jason cum Papisco in eo dis; utans. Quo tempore illud scriptum. 


Ill. Historiam qaoque rerum orientalium litteris consignasse perhibetur Aristo, ex Mose C horenensi ; quin 
εί ex ipso fortasse Eusebio. 


IV. De eodem scriptore nonnulla perperam dicta exstant apud Chronici Paschalis auctorem. Locus ejus a 
Fabricio frustra tentatus. Neque magis placet Cavei conjectura. Quid tundem de illo sentiendum ez Canugio. 


I. Primus inter antiquos Ecclesise scriptores qui Q — Clemens Alexandrinus in libro vi Hypotyposeon 
Aristonis meminerit. Eusebius Ciesariensis compe- — Luca ascripserit. Verum « haud facile assequi li- 
ritur (1); eumquePelleumappellat, ex Pclla nimi — cet, inquit Grabius (4), qua ratione fleri potuerit, 
rum Palostinz oppido trans Jordanem sito, quo — ut Clemens Alexandrinus Lucam ejus auctorem 
paulo ante Hierosolymorum excidium sedes suas fecerit, cum res aliquandiu post Lucze obitum gest? 
transtulerant Christiani, ut idem tradit Euse- ineo Diulogo fuerint relate. Unde suspicor, vel nos 
bius (2). Hic vero ex Judao, ut videtur, Christia- — vitiose in Maximi textu infra recitando (8) ἣν pro 
nus, Disputationem Jasonis οἱ Papisci litteris con- ὃν legere, vel potius a Maximo verba Clementis 
signasse, S. Maximo teste (3), perhibetur: quam haud recte lecta aut intellecta fuisse; cumque is 
tamen Disputationem, si eumdem Maximum audias, — Disputationem. Jasonis et Papisci allegans, Jasonis 


1) Euseb. Hist. eccles., lib. iv, cap. 6. myst. theol. cap. 1, opp. tom. II, pag. 17. 
2) Id. ibid., lib. n1, cap. 5. (4) Grab. Spicil. SS. PP., tom. M P. 130. 
J) Maxim. Schol. in Dionys. vulgo Areopag. De (9) Vide inira. 


1919 


NOTITIA. 


1214 


nientionem a Luca forte factam dixerit, in Actis A doctissimus comperitur ; heec enim sententia non 


scilicet apostolorum, hac male ad ipsam Dispu- 
ἰωίιοπεπὶ esse relata. » lec ille. 

Cieterum longe diu ante Maximum eamdem Dis- 
putatiunemi legerat Celsus Epicureus, cujus ini- 
quum de illa judiciuin recitat his verbis Origenes 
(06) : Ηαπίσκου τινὸς καὶ ᾽,άσονος ἀντιλογίαν ἔγνων, οὗ 
έλωτος, ἀλλὰ μᾶλλον ἐἑλέους καὶ µίσους ἀξίαν. 
"μοιγ) οὖν οὐ ταὺτ ἐλέγχειν πρόκειται’ ἔστὲ γὰρ acil 
που 0i,a. « Papisci cujusdam et Jasonis conten- 
tionem novi, non risu sed miseratione potius di- 
gnam et odio.H:c itaque confutare niihi non estani- 
nius ; quippe quorum absurditas omnibus patet. » 
Verum Origenes,qui et ipse Aristonis Dialogum no- 
verat, Celsi calumniam ita refellit,ut haud otiosum 
fueritejus responsionem hiedescribere ; ex eaenim 
cum operis inscriptionem, tum in primis ejus cha- 
racterem atque doctrinam perspicimus. Sic igitur 
ille : Οὐσὲν ο) ἧττον ἐθουλόμην πἀνθ᾽ ὀντινοῦν ἀκού- 
σαντὰ ὀξινολογοῦντος Κ{λτου,καὶ φάσκοντος τὸ ἔπιγεγ- 
ϱαμμένον σ,γγραμμα. Ἰάμονος xal Ἡαπίσκου ἀντιλο- 
[Uv περὶ Ἀριστοῦ, οὐ γέλωτος, ἀλλὰ μίσους ἄξιον 
εἶναι, λαθεῖν clc γεῖρας τὸ συγγραμµάτιον, xal ὑπο- 
uiiazt καὶ ἀνσσχέσθα: ἀποῦσαι τῶν ἐν αὐτῷ" Ἐν) σὐτάθεν 
καταγνῷ τοῦ Κέλσου, μηδὲν εὑρίσκων µίσους ἄξιον ἐν 
τῷ βιθλίῳφ. Εάν δ᾽ ἀδεκάστως τις ἑντυγχάνῃ, εὑρήσει 
ὅτι οὐθ' ἐπὶ γέλωτα κινεῖ τὸ β'θλ/ον͵,ἓν ᾧ αναγέγραπτα: 
Χρ'στιανὸς Ἰουδαίῳ διαλεόμενος ἀπὸ τῶν Ιουδαϊκῶν, 
Γραφῶν, xal δεικνὺς τὰς περὶ τοῦ Χριστοῦ προφητείας 
ἑφαρμόζειν τῷ Ἰησοῦ. xaítot γε οὐκ ἀγεινῶς ουδ’ 
ἀπρεπῶς tt ᾿]ουδαϊκῷ προσώπῳ τοῦ ἑτέρου ἱσταμὲ- 
νου πρὸς τὸν λόγον. Id est : « Ego tamen cuperem, 
quemcunque post audita grandia Celsi verba, di- 
centis opusculum inscriptum, » Jasonis et Papisci 
contentio de Christo, » «non risu sed odio potius 
dignum esse, accepto in manus libello,aliquantum 
opera lectioni ejus insumere, ut, re ipsa doctus, 
Celsi vaniloquentiam damn:t, nihil odio dignum in 
eo libro reperiens. Neque etiam quidquam ridicu- 
lum in illo inveniet ; in quo scilicet Christianus 
inducitur cum Judo disputans, atque ex ipsis Ju- 
diorum Scripturis evincens, prophetarum oracula 
de Cliristo ad Jesum pertinere ; quanquam strenue 
satisque Judaice contradicat adversarius. » Quod 
autem ex Origene (7) colligit Tillemontius (8), 
ejusdem libelli auctorem hoc dictum ursisse, ad 


mores informandos quam maxime utile: « Omnis D 


sapientize fontem esse ac principium, omnes actio- 
nes eo referre, ut Deo placeant, ac ne cogitarequi- 
dem quidquam quod illi displiceat ; quippecum non 
solum dicta et facta,sed etiam cogitationes judican- 
d: sint: » id quidem minus recte collegisse vir 


(6) Origen. contr. Cels., lib. iv, $8 52, tom. I, nov. 
edit. Paris , pag. 544. 

(1) Id. ibid , 8 53, pag. 545, noviss. edit. Paris. 
Ubi tamen absque ullius ms. cod. auctoritate, 
ὠρελείχς, pro σορίας, legitur. 

(8) Tillem. Mem. ecclés., tóm. 11 pag. 138. 

(9) Maran. Vit. S  Cypriant, ejus Opp. prefix. 
5 36, pag. 130, edit. Paris. 1726. 

(10) Hieron. lih Qusst. Hebr. in Gen., sub init. 

(41) Bartolocc. Bibl. liabbin., part. iu, pag. 2. 


Aristoni, sed ipsimet Origeni tribuenda ; qui effa- 
tum illud velutcommune emnium Ecclesi scripto- 
rum principium pronunliat ; ut rite advertit cl. 
Maranus (9). 

l'ost Οτίροπεπι autem meminit quoque semcl 
iterumque 3. Hieronymus e,usdem  Disputationis, 
quain et Altercationem vocat ; duoque ipsius loca 
inferius retulimus.Et in eorum quidem altero (10) 
falsum esse asserit doctor maximus, quod in ea 
scriptum erat,inilio Geneseos in Hebraeohaberi : In 
Fili, fecit Deus celum et terram. Sed Aristonem de- 
fendendum suscepit Rartoloccius(11j:« Pro Hebroo, 
inquit,intelligitur idioma Hierosolymitanum, quod 
llebraicum lato modo dicebatur, et litteris He- 
braicis scribebatur. In hoc siquidem idiomate, cu- 
jus reliquie. adhuc in Targum Hierosolymitano 
hodie supersunt, invenitur : In. Sapientia creavit 
Deus, εἰς. Per Filium Patris eterni, et in Filio qui 
Sapientia Dei Patris est, creata sunt omnia ; unde 
in hoc loco et secundum hunc sensum, idem valet 
In Sapientia ac In. Filio. » Hactenus ille. Neque 
mirum, si Áristo Pelleus locum istum ex Targum 
Hierosolymitano desumpserit. consilio institutoque 
suo haud parum congruentem ; qui scilicet dispu- 
tationem suam De Christo in primis inscripsit, qui- 
que non solum Jasonem Christianum ἀπὸ τῶν 'Iou- 
óxixüv γραφῶν, er ipsis Judiorum litteris dispu- 
tantem, verum etiam Papiscum Hebreum οὐκ 
ἀγεννῶς οὐδ) ἀπρεπῶς τῷ Ἰουδαῖκῳ, strenue satisque 
Judaice contradicentem induxit, ut modo assere- 


C bat Origenes. Haud equidem ignoro, huic Barto- 


loeccii sententie illa officere, que de istius para- 
phrast» Hierosolymitani etate a plerisque viris 
doctis, potissimum vero a Morino (12) edisseruntur, 
statuentibus illum seculo vi fuisse recentiorem ; 
utproinde paraphrasi hujusmodi haud uti seculo iu 
potuerit Aristo. Verum huic objectioni occurrit 
Waltonus (13), duplicem exstitisse Paraphrasin 
Hierosolymitanam demonstrans. Qua de re non- 
nulla insuper Wolfius (14).Czterum eamdem hujus 
loci Geneseos interpretationem ab Aristone adhibi- 
tam, hausit itidem, ut videtur, ex vetustissimo 
pseudepigrapho Przdicationis Petri Cleinens Ale- 
xandrinus (15), ut alios Patres przetereamus ; quod 
quidem fugisse Grabium (16) mirari subit. Neque 
omnino dissentit ipsemet Ilieronymus;qui l. c. hzc 
habet: « Magis ilaque secundum sensum, quam 
secundum verbi 'translationem, de Christo accipi 
potest; qui tam inipsa fronte Geneseos qua caput 
omnium librorum est,quam etiam in principio Joan- 
nis Evangelisto»,c«eliet terre» conditor approbatur.» 


num. 584. 

(12) Morin. lib. n. Erercit Bibl. viu, cap. 7, p. 
944, seqq 

(13) Walton. Prolegom. xii, in Bibl. polyglott., 
S3 11 et 14. 

(14) Wolf. Bibl. Hebr., tom. Ἡ, pag. 1169. 

(15) Clem. Alex. Strom. lib. vi, cap. 7, p. 769, 
edit. Oxop. 

(46) Grab. Spicil. SS. SS. 1, 1. pagg. 62 68, 


1275 


ARISTONIS PELLJRI 


1216 


II. Hujus vero Disputationis jamdudum periit À stoniani opusculi versionem,nos alibi opportunius, 


textus Gre cus,periitque simul perantiqua ejusdem 
opusculi Latina versio, a Celso quodam sene Chri- 
stiano elaborata. Ejus tamen superest epistola satis 
elegans atque erudita, qua Vigilio episcopo inter- 
pretationem suam nuncupavit, inter opera S. Cy- 
priano ascripta (17) ; unde nonnulla discimus, ad 
ipsum textum deperditum pertinentia, qus sic se 
habent (18) : « Illud prz:clarum atque memorabile 
gloriosumque Jasonis Hebrei Christiani et Papisci 
Alexandrini Judei disputationis occurrit ; Judaici 
cordis obstinatam duritiam, brevi (19) admoni. 
tione ac levi increpatione mollitam ; et victri- 
cem in Papisci corde Jasonis de Spiritus sancti in- 
fusione doctrinain : qua Papiscus ad intellectum 
veritatis admissus,et ad timorem Domini, ipso Do- 
mino miserante, formatus, et Jesum Christum Fi- 
lium Dei credidit,et ut signaculum sumeret depre- 
catus, Jasonem postulavit. Probat hoc scriptura 
concertationis ipsorum,qua collidentium inter se, 
Papisci adversantis veritati, et Jasonis asserentis 
et vindicantis dispositionem et plenitudinem Chri- 
sti, Greci sermonis opere signata est. » ΗΠθο ibi. 

Conjicere placuit Grabio (20), Jasonem Hebreum 
Christianum et Papiscum Judeum Alexandrinum, 
inter se disputantes, fictas fuisse personas, ut in 
dialogis fleri consuevit. Aliis tamen aliter visum. 
Sixtus Senensis primum (21), deinde Pamelius (22) 
quos secutus est Bartoloccius l. c. opinati sunt,Ja- 
sonem istum eumdem fuisse cum Jasone Thessalo- 
nicensi, cujus meminerunt Lucas in Actis xvi, 5, 
οἱ Paulus, Rom. xvi, 21, nullo tamen e vetustis 
scriptoribus testimonio in medium adducto ; ut 
proinde Spencero (23), Tillemontio (24) aliisque 
conjectura hujusmodi haud probetur. Episcopum 
potius aut saltem presbyterum illum fuisse cum 
Marano putaverim (25); Celsum siquidem interpre- 
tem modo nobis enarrantem audivimus,quod «Pa- 
piscus ad intellectum veritatis admissus, ut signa- 
culum sumeret deprecatus,Jasonem postulaverit. » 
Neque dubitat idem vir doctus, quin seculo ri ille 
vixerit. Et jure quidem : hz:ec enim Disputatio Celso 
Epicureo perspecta fuisse comperitur:adeoque circa 
ejusdem sseculi medium,sive pro nostris rationibus 
circa Christi annum 136, eam fuisse litteris consi- 
gnatam existimamus, De Celso autem interprete, 
atque de ipsius prefatione ad suam Latinam Ari- 


| ( 1) Cypr. Append. pag. coxxxim, edit. Paris. 
120. 

(18) Ibid. 8$ 8, pag. ccxxxvur. 

(19) Sic emendavit el. Maranus ex codice ms. 
Remigiano, pro eo quod antea legebatur, Hebrza 
monitione. Hinc vero brevem fuisse hanc Disputa- 
tionem colligimus. 

en Grab. Spicil. SS. PP., tom. II, p. 129. 

21) Sixt. Sen. Bibl. sanct., lib. n, p. 71, edit. 
Paris. 4610. 

ο (22) Pamel. in not. ad opusc. De incred. Jud., 
inter. Opp. Cypr. 

(23) Spencer. Adnot. ad lib. iv, Origen. contr. 


III. Neque tantum / Jasonis et Papisci Altercatio- 
nem, verum etiam Rerum orientalhum historiam 
Aristo Pelleus scripsisse videtur. Siquidem Moses 
Chorenensis, Armeniace et Latine a Gulielmo et 
^eorgio Wisthoniis nuper Londini evulgatus, com- 
plura refert in sua Historia Armeniaca (26), ex au- 
ctore nostro descripta ; quorum nonnulla cum iis 
gemina esse perhibentur,qua ex ipso Aristonetra- 
dit Eusebius (27); reliqua vero haud ita facile 
apud alios scriptores occurrunt : cujusmodi sunt 
qua de morte Artasis III, Parthorum regis, enar- 
rantur, sub Adriano regnantis ; aliaque pre- 
terea, digna plane qu: solertius excutiantur. 
Neque enim demum omnino contemnendus auctor 
iste Armenus, qui seculo v floruisse comperitur. 
Fuit ille quidem mediocriterdoctus,ut de ipsocen- 
sent eruditi editores Londinenses (28) ; atillud sane 
ingenuum in eo agnoscendum, quod fere semper 
fontes indicet, unde suas enarrationes hauserit : 
quin et illud ejus Historie plurimum auctoritatis 
conciliarenemo inflcias iverit, quod epistolas alia- 
que monumenta velute publicis tabulis deprompta, 
in suum opus conjecerit,ut proindelicet quandoque 
judicium, fidem tamen ejus raro desideres. 

Sed ut ad Aristonem revertamur, ejus Historiz 
orientali potiori jure tribuendum existimamus fra- 
gmentum 1, quod prepropere Grabium secuti, ex 
Eusebio protulimus, tanquam ex Altercatione Jaso- 
nis et Papisci ab eo desumptum,ubi de Betthere urbis 
obsidione ac Hierosolymorum excidio sermo habe 
tur.Atque id quidem suadere perspicitur contextus 
Eusebii, qui preter altum de Disputatione Aristo- 
niana silentium, hanc insuper loquendi rationem 
usurpat : ᾽Αρίστων ὁ Πελλαῖος ἱστορεῖ. Eodem item 
sensu verba Eusebii accepisse noscuntur, sive do- 
ctus ipsius interpres Valesius,sive cl.abbas de Lon- 
guerue (29) ; quibus tamen Scaliger prseivisse vide- 
tur (30). Sed in primis id quoque Moses Chore- 
nensis palam profiteri censetur; qui cum uno 
eodemque tenore tum Eusebiana, tum de Artasis 
Parthorum regis obitu litteris tradita, ex ipso Ari 
stone describat; ex ejus potius Historia illa omnia 
eruisse, quam ex laudata Disputatione dicendus : 
licet enim Jason et Papiscus, ut contendit Gra- 
bius (94), de Betthere obsidione deque Judeorum 


D clade in eo dialogo verba fecisse potuerint ; veri 


Cels., p. 97. 

(24) Tillem. Mém. eccl., tom. II, p. 139, et X, p. 
532. 

(23) Maran. Vit. Cypr. pag. cxxx. 

(26) Moses Choren. flist. Armen., lib. u, cap. ὅτ, 

. 114. 
, 27) Euseb. Hist. eccl., lib. iv, cap. 6. 

(28) Wisthon. Praefat. ad Mos. Choren. pag. xix. 

29) Longuer. Dissert. de var. epoch., eic , pagg. 

166, 209. 

(30) Scalig. Animadv. in Chron. Euseb. ad ann. 
MMCXLVII οἱ MMCL, βλ. 210. 

(31) Grab. Spicil. SS. PP., tom, I, pag. 131. 


127] 


FRAGMENTA. 


1278 


tamen simile haud est, illos ut vidimus de Christo Α hujusmodi liberiorem emendationem — admittas, 


disputantes,de rege quoque Parthico fuisse locutos, 
nihil sane ad fropositum pertinente. 

IV. Neque viro Disputatione tantum et Histo- 
riam orientalem, de quibus hactenus edisseruimus; 
sed aliud etiam opus Aristo edidisse fertur, si 
Chronici Paschalis auctorem | audias. Sic enim 
ille (32) : Τούτῳ τῷ Exec, ᾽Απελλῆς xal 'Aplatov, ὧν 
µέμνηται Ἑδσέθιος 6 Παμφίλου tv τῇ Ἐκκλησια- 
στικῇ ἀὐτοῦ Ἱστορία, ἐπιδίδωσιν ἀπολογίας σύνταξι) 
περὶ τῆς καθ ἡμᾶς θεοσεθείας ᾿Αδριανῷ τῷ βασι- 
λεῖ, Hoc anno (Christi 134), Apelles et Aristo, quo- 
rum meminit in sua Historia ecclesiastica Eusebius 
Pamphili, librum apologeticum pro nostra religione 
Adriano Áugusto porrigunt. Verum Eusebius unum 
Apellem horeticum memorat(33),neque Aristonem 
libellum apologeticum Adriano exhibuisse uspiam 
tradit.Tentat quidem locum restituere Fabricius(34); 
neque dubitat quin legeudum sit ὁ Πελλαῖος )Αρίστων 
o5, pro ᾽Απελγῆς καὶ ᾿Αρίστων ὧν ; suamque emen- 
dationem cx eo conflrmari existimat,quod sequitur 
ἐπιδίδωσι, non ἐπιδιδοῦσιν. Sed frustra, Licet enim 





adhuc tamen errantem auctorem vtdeas, cjusque 
sententiam integrz sanitati haud restitutam : cum 
historic veritati omnino repugnet, Adriano Augusto 
Apologiam pro Christiano religione obtulisse ali- 
quando Aristonem Pellzum ; id saltem Eusebio in- 
compertum, unde sua Chronici auctor hausisse pro- 
fitetur;quod quidem miror virum eruditum preter- 
lisse. Neque magis placet Cavei conjectura, putan- 
tis(Jo)propterea fuisse hallucinatumchronographum 
istum,quod Aristidis et Aristonis Pellmi nomina 
que apud Eusebium occurrunt(36), temere confun- 
dens, duos illos scriptores nobis procuderit. Illud 
potius putaverim,auctorem hunc de Aristide atque 
Quadrato ibidem sermonem habere voluisse, quos 
noveralex Eusebio apologias porrexisse Adriano, 
quorumque nulla sane in eo Paschali Chronico 
mentio ; sed memoria lapsum, Apellem nobis Ari- 
slonemque obtrudisse. Quid quiris ? totam illam 
periochen in codice Holsteniano jure desiderari te- 
statur οἱ. Cangius (37). 





ARISTONIS PELL/EI 


FRAGMENTA 


(ΒουτΗ, Reliquige sacr, Oxonii, 1814, I, 91.) 


EX DISPUTATIONE JASONIS ET PAPISLI. 


Memini me (inquit S. Hieron., lib. 1t Comm. ad Galat. cap. 11, comm. 13) in Altercatione Jasonis et 
Papisci, quom Graeco sermcne conscripta est, ita reperisse: « Λοιθορία θεοῦ (38) 6 κρεμάμενὸς, id est, 


Maledictio Dei qui appensus est. 


Ex eodem Opere. 


Idem quoque S. Hieronymus in Quzstionibus Hebraicis in Genesin, heec habet : « In principio fecit 
Deus calum et terram. Plerique existimant, sicut in Altercatione quoque Jasonis et Papisci scriptum est, 
et Tertullianus in libro contra Brazean disputat, nec non Hilarius in expositione cujusdam psalmi afflr- 


(32) Chron. Pasch.ad ann. 2 Olympiad. ccxxvui, {ἱ omnis homo, 


. 239. 
(33) Euseb. Hisl. eccl. lib. v, cap. 13. 
(23) Fabric. Delect.arguin. at syllab. scriptor. cap. 
3, pag. 153. 
(33) Cav. Hist. litter. tom. I, pag. 58. 
(36) Euseb. Hist. eccl. lib. 1v, capp. 3 et 6. 
37) Cang. Not. in Chron. Pasch., pag. 536. 

(ss Λοιθορία θεοῦ. Aquilam et Theodotionem 
hxc eodem modo reddidisse, nec non Ebionem 
horesiarcham interpretatum fuisse : "O«t ὕθρις 
θεοῦ 6 κρεμάµενος, id est. quia injuria Dei est sus- 
pensus, Hieronymus ibidem testatur. Atqui hec 
verba Paspicum Jasoni objecisse colligo ex Tertul- 
liani lib. contra Judos cap. 10, sub cujus initium 
ita Judeos alloquitur : « De exitu plane passionis 
ejus ambigitis,negantes passionem crucis in Chri- 
stum predicatam, et argumentantes insuper non 
esse credendum, ut ad i . fenus mortis exposuerit 
Deus Filium suum, quod ipse dixit : Maledictus 


ui pependit in ligno. Sicuti vero 
Tertullianus ad hanc objectionem ibidem respon- 
det ; integrum Deuteronomii textum, ad hiec quo- 
que recitans: Maledictus a Deo est omnis qui sus- 
pensus fuerit in ligno, etc., ita Jasonem idem fe- 
cisse probabile est. Dum autem unam atque alte- 
ram istarum, qua ex ÁAristonis Pellei Disputatione 
conira Judzos allegato sunt, sententiarum in Ter- 
tulliani libro contra Judgos deprehendi,memoriain 
subiit mos Afri hujus scriptoris, perpetuo fere ve- 
teres, qui ante ipsum scripserant, imitantis. ld 
quod vel ex ipso illo contra Judios libro patet.in 
quo plurima ex Justini Martyris Dialogo cum Try- 
phone Judao transcripsit. Quid si igitur dicamus, 
aliqua, quae in Dialogo isto non reperiuntur, ex 
Disputatione Jasonis Christiani εἰ Papisci Judai ab 
Aristone conscripta eum deprompsisse et ulterius 
dtlucidasse ?-Grabius, ad pag. 132 et 640, vol. II 
Spicilegii Patrum, ubi 8 da . 1211 et seqq. frag- 
gmenta hujus scriptoris co edit. 


1219 


ARISTONIS PELL/EI 


1280 


mat, in Hebraoo haberi : In Filio fecit (39) Deus celum et terram. Quod falsum (40) esse, ipssius rei 


veritas comprobat. » 


Forsan ex eodem Opere. 
Cum... ipseque adeo seditionis auctor debitas A 


panas dedisset.« ex eo deinceps tempore universa 
Judieorum gens in regionem circum Hierosolyma 
sitam pedem inferre prohibita est, lege et constitu- 
tione imperatoris Adriani : adeo ut ne prospicere 
quidem e longinquo patrium solum ipsis liceret, » 
ut scribit Aristo Pelleus. 


(39 In Filio fecit. 1n Tertulliani libro contra 
Fra-cean, cap. 5, diversa prorsus habentur :« Aiunt 
quid?in,inquit,et Genesin in Hebraico ita incipere : 
In principio Deus fecit sibi Filium. » Neque Ilila.- 
rius in dictis commentariis alicubi ait, in Hebrieo 
exstare : ]n Filio creavit Deus celum et terram ; sed 
hzc solum in Cominent ad psalm.n habet : « Bresith 
verbum Hebraicuin est. Id tres signilicantias in se 
habet, id est, in principio,et in capite, et in Filio. » 
Qux ut Hebraico lingue ignarus scripsit, diversas 
Patrum expositiones pro diversis significationibus 
vocis Bresith accipiens. Atque mysticam istam 
principi delilio expositionem ab Aristone in Dispu- 
tatione adhibitam fuisse facile credo ; sicut οἱ Cle- 
meus Alexandrinus ex Pradicatione Petri eamdem 

rotulit (cujus verba dedi in notis ad tomi I Spici- 
egii pag.(328), Basilium, Ambrosium aliosque re- 
ceuliores αἱ Lacexin. Ast quod. in Hebrio lectum 
fuerit ; Iu Filio Deus feci: celui et terram, uti 
Tectulliauus et Hilarius haud effutiverunt ; ita nec 
ab Aristone dictuin. sed Hieronymum in hoc, per- 
inde αἱ prioribus duobus citandis, ΙΠΕΠΟΓΙΕΘ de- 
fectu aut niinia festinatione lapsuni puto. (ΛΙΝ. 
— Tertulliani in.licat liber .&dv. IH iogeuem, cap. 
20, profectam esse hanc exposilionem a. Prover- 
biorum loco, cap. viit, comm. 23. ubi de se ipsa 
Sapientia Dei habet: Deus possedit me in inilio 
viarum suarum, vel ut. Tertullianus hic. et supra 
legerat: Deus rondidit me initium viarum. suarum. 
Idem porro ostendit S. Methodii locus, qui sequi- 
tur: "Ott παρὰ τοῦ Ἐν àoyü ἐποίησε τὸν οὗ- 
pavóv καὶ τὴν γῆν, φησὶν (Methodius), ἀρχὴν ói 
αυτὴν τὴν σοφίαν λέγων τις, οὐκ ἂν ἀμάρτοι, γέ- 
1:2 γὰρ παρὰ vtt τῶν ἐκ τοῦ 0520 χοροῦ λέγουσα 
περὶ αὐτζς (COT. σὐτῆς] τὸν τρόπον τοῦτον" Kot; 
ἔχτισέωε ἀρχὴν ὁλῶν αὐτοῦ, εἰς ἔργα αὐτοῦ, πρὸ 
τοῦ αἰώνος θεμελίωσέ µε. Metliodii De creatis, pag. 
349, ed. Comibefisii. Sed primus omnium, quod 
sciam, post Aristonem han^ mysticam interpreta- 
tionem tot scriptoribus probatam attulit Irenzus 
lib. ii, cap. 3, pag. 118, ed. Massueti. Etsi aper- 
tius id fecit, ad meliora tricis istis natus, Orige- 
nes, qui initio Homiliarum in Genesin,ubi principio, 
τῇ, 2245, de Verbo divino exposito, stalim post 
ait: « Non ergo hic temporale aliquod principrum 
dicit ; sed in principio, id est in Salvatore, factum 
esse dicit caelum οἱ terram, et omnia quie facta 
sunt. » Tom. II Op. Origenis, pag. 52, edit. Dela- 
ruiean. Simili quoque,nec magis probabili,ratione 
illud Genes. n, 4: ' H ἐμλέρᾳ ἐποίησεν 0 θεός, de 
Filio exposuit Clemens Alex. Strom. vi, pag. 815, 
ed. Potteri. 

Nunc vere afferre mihi licuit, qua; Gallandius in 
Prolegomenis ad tom. I Bibliothece sum Patrum, 
cap. 13, de Aristone Ρο]]ῶο 8 111, hac de re in 
sequentibus notavit. 

(40) Falsum. Falsum esse asserit doctor maxi- 
mus (S. Hieronymus) quod in ea scriplum erat, 
inilio Geneseos in Hebreo haberi: In Filio fecil 
Deus celum et terram. Sed Aristonem defendendum 
suscepit Bartoloccius, Dibl. Rabbin, part. im, p. 2, 
num, 984: « Pro Hebreo,inquit, intelligituridioma 


B 


C 


D 


. 

.. καὶ τοῦ τᾶς ἀπονοίας αὐτοῖς (Judais, atto) 
(inquit post alia Eusebius lib: αν Hist., cap. 6, τὴν 
ἀξίαν ἑπτίσαντος ὀίκην (Barchochetas), « τὸ πᾶν 
ἔῆνος ἐξ ἐκείνου καὶ τῆς περὶ τὰ Ἱεροσόλυμα γῆς 
πάμπαν ἐπιθαίνειν εἴργεται' νόμου δόγµατι xai ou- 
τέξεσιν ᾿Αδριανοῦ, ὧ» ἂν μὴ ὃ' ἐξ ἀπόπτου θεωροῖεν 
τὸ πατρῷον ἔδαφος, ἐγκελευσάμένου. » ᾿ΑΡρίστων ὁ 
Π]ελλαῖος Ἱστορεῖ (14). 


Hierosolymitanum, quod Hebraicum lato modo di- 
cebatur, et litteris Hebraicis scribebatur. In hoc 
siquidem idiomale,cujus reliquia adhuc in Targuu 
Hierosolymitano hodie supersunt, invenitur : ]n 
Sapientia creavit Deus, etc. Per Filium Patris ater- 
ni, et in Filio qui Sapientia Dei Patris est, creata 
sunt omnia : unde in hoc loco etsecundum hunc 
sensum, idem valet [n Sapientia ac In Filio. » 
Hactenus ille. Neque mirum,si Aristo Pellaus lo- 
cum istum ex Targum Hierosolymitano desumpse- 
rit, consilio institutoque suo hand parum con- 
gruentem ; qui scilicet. Disputationem suam de 
C^ risto in primis inscripsit, quique non solum Ja- 
sonem Chrislianum ἀπο τῶν ᾿Ιουδαϊκῶν Γραφών, 
er ipsis Judzorum Litteris. disputantem, verum 
etiam Papiscum Hebrzum οὐκ ἀγεννῶς οὐδ᾽ ἀπρε- 
πῶς τῷ ᾿Ιουδαϊκῷ, sirenue satisque Judaice con- 
tradicentem induxit, ut modo asserebat Origenes. 
Haud equidem ignoro, huic Bartoloccii sententia 
illa officere, qua de istius paraphrast:e Hierosoly- 
mitani etate a plerisque viris doctis. potissimum 
vero a Morino, lib. u Erercit. Dibl. vut. cap. 7, 
pag. 944, seqq., edisseruntur, statuentibus illum 
saeculo vi fuisse recentiorem ;ut proinde Paraphrasi 
hujismodi haud uti szeculo i potuerit Aristo. Ve- 
rum huic objectioni occurrit Waltonus, Prole;om. 
xiu, in Bibl. Polyglott. 83 11 et 14, duplicem exist- 
tisse Paraphrasin Hieros. demonstrans. Qua de re 
nounulla insuper Wolfius, Bibl. Hebr tom. ll, 
pau. 1169. Ceterum eamdem hujus loci Genescos 
interpretationem ab Aristone adhibitam, hausititi- 
dem, ut videtur, ex vetustissimo pseudepigrapho 
Pradicationis Petri Clemens Alexandrinus lib. vi, 
cap. 7, pag. 769, edit. Oxon. ut alios Patres ργῶ- 
tereamus. Neque omnino dissentit ipse et Hierony- 
mus, qui |. c. h:»c habet: « Magis itaque secun- 
dum sensum, quam secundum verbi translationem 
de Christo accipi potest ; qui tam in ipsa fronle 
Geneseos, qu: caput omaium librorum est, quai 
eliam in principio Joannis evangelista», celi et 
terr» conditor approbatur. » Gallandius, p. Lxxv 
Prolegom, ad tom. I Biblioth. PP. 

(41) ᾿Αρίστων 6 µΠελλαῖος Ἱστορεῖι. Id est er 
urbe Syris Pella, qua post excisam a Tito urbem 
Hierosolyma, sedes fuit episcopatus Hierosolymi- 
tani, ut scribit Eusebius. Ceterum Scaliger Aristo- 
nis Pellai verba esseexistimavit quacunque legun- 
tur supra ab his vocibus &xuisavtoq δὲ τοῦ moÀi- 
µου, eaque passim Aristonis nomine citat ; in quv 
tamen ei assentiri non possum. Nom et verba ipst 
Eusebii stylum prorsus redolent ; et Aristo Ρο]ἱφι; 
obsidionem illain Betthare οἱ expugnationem Ja- 
da»orum fusius prosecutus fuerat. Quod si ipsa es- 
sent Aristonis verba, nequaquam id tacuisset Eu- 
sebius. Nam quolies verba ipsa auctorum addu- 
cturus est, seinper de eo lectorem admonet. Cun 
aulem addit ἱστοοεῖ vel ἱστοροῦσι, indicat eam rem 
& scriptoribus illis quos laudat, fusius commemo- 
rari. Porro hic Aristo Pelleus auctor esse dicitur 
libelli cujusdain, cui titulus erat, Disputotio Jasonis 
et Paspici. VaLEs1US. — Perinde quasi crederet 
Valesius designari ab Eusebio aliud quoddam Ari- 


1281 


FRAGMENTA. 


1282 


Ex eodem Opere 


᾽Ανέγνων δὲ τοῦτο, ἑπτὰ οὐρανοὺς inquit Maxi- A 


mus Scholiis iu Op. De mystica theol. S. Dionysio 
Areop. ascriptum, cap. 1), καὶ ἐν τῃ συγγραμμέν]ῃ 
Ἀριστίωνι τφ Πελλαίῳ ὀδιαλέζει [απίσκοω καὶ Ἰά- 


stonis opus,huic opinioni se opponit Grahius, ad 
pag. 131, tom. II Spicilegii, etiamsi Cavio appro- 
bat:e ; ait enim « omnino verisimile esse, quod 
Aristo verba, quie ibi Eusebius habet, in disputa- 
tione contra Papiscum protulerit, perinde ac Ter- 
tullianus eadem Judzis in suo contra eos tractatu 
objecit(propter vaticinia prophetarum cventucom- 
probata), aut forte hie Aristonem, sicuti facere 
soiet, exscripsit. » Pristing porro opinioni suo 
nuntium ieniisisse ipse Cavius videtur, qui, ut ex 
collatione prim editionis Ες. litter«rie mihi 
constat, capitulum de Aristone postea refinxit. Ve- 
rumiamen, si idoneus auctor essel, et cui tuto 
crederetur, Moses Cliorenensis [[istorii?. Ármeniacae 
scriptor, quie quidem historia a duobus Whisto- 
nis, celebris illius Gulielmi Whistoni filiis, edita 
est, res aliter sc habere videretur. Ita enim existi- 
mandum foret, Aristonem historiam quamdam 
conscripsisse, ex qua sua sumpsisset Eusebius. 
Quz vero scripsit capite 57 lib. secundi Moses, 
prout ab editoribus ex Armeniaca lingua versa 
sunt, ea una cum tolo capite Eusebiano huc trans- 
ferenda duxi ut inter se uterque locus conferatur. 
Sic enim Moses Chorenensis : 

« Árlasis (regis Armeniaci) mortem praeclare 
tradit Aristo Pellaeus. Siquidem per ea tempora 
Judmi ab Adriano rege Romano defecerunt et cum 
Rufo Hipparcho conflixerunt, ductu viri cujusdam 
latronis, cui nomen erat Barchochebas, id est, 
Stell: filius, qui quidem re erat facinorosus οἱ ho- 
micida,sed nomine suo glorians, afflictis illisetca- 
ptivis Servalorem se de celo delapsum esse pradi- 
cabat. [s bellum adeo accendit, ut Syrie ac Meso- 
potamiiw incole Pers;inque omnes id. respicientes, 
Lributa solvere desisterent.Namque audiverat etiam 
leprzs morbum in. Adrianuin invasisse. Noster au- 
tem Artases superea re nil movetur. Accidit autem 
ut per id Lenipus Adrianus in Palestinam veniret, 
rebellesque. in parvo oppido prope Hierosolyma 
obsessos deleret, qui ideo omnem Judaeorum gen- 
tein a patrio solo Jussit pelli ; quie ne procul qui- 
dem Hierosolyma esset spectatura ; atque ipse lHlie- 
rosolymain à. Vespasiano, Tito,et ab se devasta!am 
instauravit, el ab. noinine suo. απ appellavit, 
cum ipse Adrianus Sol esset appellatus, atque ibi 
ethnicos locavit,et Christianos, quorum episcopus 
erat Marcus.Per ea tempora magnum exercitui in 
Assyric partes misit,et nostrum Arlaseim cuni suis 
curatoribus in Persidem proficisci jussit ; quorum 
scriba cui is fu-rit,qui nobis hane historiam tra- 
didit, Artasi in Media occurrit, in loco.qui vocatur 
Sol;iuncdus ; Artises vero. in. morbum incidit, in 
Marindia, ad oppidum Bacuracerta, atque inde 
Abelum quemdam, Abeli: familie principem, vi- 
rum impigrum ac blandum in provinciam Ecelen- 
seni, ad Erizam, ad Dian:e fanum dimisit, qui ab 
simulacris sanitatem et longam vitam peteret; cu- 
jus ante reditum, Artases de vita discessit. Cmte- 
rum is scribit, quanta caterva cuin Artase siinul 
mortem obierit, chare conjuges οἱ concubine,» 
etc., p 175. Tum deinceps reliqua. pompa. exse- 
quiarum regis describitur. 

Ad Eu-ebium nunc pergam capite 6, lib. τν, λος 
scribentem : Ka! 65 τὰ τὶς Ἰουλαίων dmo3za3!2; 
αὖθις εἰς μέγα καὶ πολὺ  mooskMol36:, eoru 
€x22/07 τῆς Ἰουσαίας, ττροτιωτικῖς αὐτὴν συ αμχ- 
χίας ὑπὸ Ὁασιλέως πεµφβθείσης, ταῖς πο ροίΐαις αὐ- 
τῶν ἀφειδὼς χρώµενος ἐπεζήξι, μοριάδας ἀθρόως 
ἀνδ,ῶν ὁμοῦ καὶ παίδων καὶ γοναικῶν διαφθτίρων, 


6 


Legi etiam septem celos in. Disputatione Papisci 
ac Ja:onis, quie scripta est. ab Aristone Pellao, 
quam Clemens Alesandrinus in. sexto libro Hypo- 
(yposcon ait sanctum Lucam descripsisse. 


πολέμου τε νόµῳ τὰς γώρας αὐτῶν ἐξανδραποδιζό- 
ενος .Εστρατήγει δὲ Ιουδαίων τηνικχῦτα βαρχω- 
Ken ονυµα, ὃ ὁη ἀστέρα ὁτλοῖ: τὰ μὲν ἄλλα φονικὸς 
κα; λῃστρ.κύς τις ἀνγρ' 6&£ 1( προσι ορίᾳ oia 
ἐπ ἀνεραπ-οων, ὡς Óf, ἐξ οὐρανοῦ φωστὴρ αὐτοῖς 
κατελτλυθὼς, καχουµένοις τε ἐπιλάμψαι τερατευό- 
vos. Ακμάσχντος 6i τοῦ πολέμου ἔτους ὄχτωναι- 
ὀτκάτωυν της Ἡ εμονίας Αδριανοῦ χατὰ Βίρθτρα 

: 


πόλιν, 3, τις Tv ὀλυρωνάττι, τῶν Ἰεροσολύμων οὗ 
777201 misto ὃ εστῶσα” cQ τε ἔξωθεν πολιορκίας 
χρονο» (euo iva, }'μῷ τε xai δίψει τῶν νεωτερο- 
ποιῶν ες ἔσ(ατον ὀλέθρλυ περιελαθέντων. Καὶ τοῦ 
τῆς ἀπονρίας αὐτοῖς αἰτίου τὴν ἀξίαν ἐκτίταντος δΙ- 
κην. ΤΟ IAN ἔβνος ἐξ ἐκείνωυ v5! xg; περὶ τὰ Ἱε- 
ο,σύλυμα γῆς πᾶμπαν ἔπ.θανειν εἵργεται νόμου 
ξόγματ' Xxl ῥιατάξεσιν Α ὀριανοῦς ὡς αν μὴ ^ ἐξ 
ἁτόπτου (:tepoizw τὸ πατρῷον ἔδαρος, ἐγκελευσαμέ- 
νου Λρίστων ὁ Πελλαῖος ἱστορεῖ. (ὕτω δὲ τῖς πά- 
λεως tl; ἐρημίαν τοῦ Ἰουδαίων ἔθναυς, καὶ ταντελῆ 
φθορὰν τῶν πᾶλαι οἰχητόρων ἐλθούττς, ἐξ ἀλλοού- 
λου τε Ὑένους συνοικισθεῖστς, d, μετέπειτα σωστᾶσα 
Ῥωμαϊκὴ πόλις τὲν ἐπωνυμίαν ἀμείψχσα, εἲς τὶν 
τοῦ κρατοῦντος Αἱλίου ᾿Αδρ’ανοῦ τιμὴν, Αἱλία προτ- 
αγηρεύξται. Καὶ οἡ τῆς αὐτόθι Εκκλησίας ἐξ ἐθ- 
νῶν συγκροτηβείστς, πρῶτος μετὰ τοὺς ἐκ περιτο- 
μῆς ἐπισκόπους, τὴν τῶν ἐκεῖτὲ λειτουργ/αν ἔγχει- 
(ζεται Μάρκος. 

Gallandius quidem, ut post vidi, in Proleg. ubi 
supra, p. Lxxvi, elsi Mosis illa liaud attulit, tamen 
opinari se auetoritate corumdem inductum ait,de- 
sumptum Aristonis fragmentum esse ex .flistoria 
orientali ab eo conscripta ; nec dissentit cl. Keilius 
in notis ad Harlesianam edit. Fabricane Dibliothe- 
cc Gr. tom. VII, p. 137. Sed nata mihi est suspicio, 
sumpta Mosis ista ex nullaid genus historia fuisse, 
s^ tantum ex Eusebiana,qum quidem auctori bene 
innotuerat,dum cetera ad resOrientales spectantia 
a Mose ipso, vel ab alio quopiam, admista sunt. Et 
consimilis apud liunc auctorem fraudis, seu. vani- 
latis, exemplum.suspicionis mem firmandw causa, 
adducam ; is enim capite 72 ejusd. libri Firmiliano 
celebri Cappadocum episcopo opus Je EKrclesio 
persecutionibus attribuit,in quo regnum quoque acta 
Firinilianus subtexuisse dicitur. In. hac autem hi- 
storia,omnibus hactenus $queatque illa Aristonis, 
ignota, Petrum sextum decimum Alexandrie epi- 
scopuin anno nono vexationis martyrium subiisse, 
auctor fuit.modo ut Mosi credas, Firmilianus. Ve- 
rissimum id est,ctab Eusebio quidem memoratum, 
subiisse eo anno Petrum martyrium ; sed falsum 
est scripsisse illud Firmilianum, qui, eodem nar- 
rante Eusebio, lib. vir, cap. 30, quadraginta ante 


D annis vita decesserat.Hine constat, Mosem ista qui- 


dem de Petro Alexandrino, ab Eusebio, non a Fir- 
miliano, mutuatum fuisse, additis ην] a Mose 
ipso, vel ah alio quo iam, rebus ad historiam 
Orientis pertinentibus. 'Azis:ov ὁ Πελλχῖος 
ἵστορεῖ. Scaliger. in. Animadversionibus ad Eusebii 
Chronicon pag 216. non modo lic, sed et praece: 
dentia loco citato. Eusebii ab istis: 'Azuzsxvzoq δὲ 
τοῦ πολέµο»υ, lanquam Aristonis verba allegat. Sed 
ego ea tantum qua hic posui, imo potius ista sola, 
quz Italico,ut dici solet, charactere expressa sunt 
(paucissima verba, adeo ut... licerct,ita distinxerat 
Grobius? Aristonis verba esse conjicio.quia Tertul- 
lianum lib. contra Judaeos cap. 13. iisdem illos allo- 
quentem reperio:« Vobis pro meritis vestris post ex- 
pugnationem Ilierusalem prohibitisingredi in teram 
vestram, de longinquo eam oculis tantum videre 


1283 


ARISTONIS PELLE! FRAGMENTA. 


1384 


σονος, ἦν Κλήμης 6 Αλεξανδρεὺς iv ἔχτῳ τῶν Ὑποτυπώσεων τὸν ἅγιον Λουκᾶν φησιν ἀναγράψαι (&2) 


De codem Opere. — lta Origenes contra Celsum, lib. iv, ο. 52, p. 5&& ed, Delaruan., p. 199 ed. Spenceri. 


demonstrat ex Judaicis Scripturis vaticinia de 
Christo ad Jesum pertinere ; quanquam strenue 
adversarius coniradicat personamque Judaicam 
pulchre sustineat. 


ermissum est.» Ubi tamen Tertullianus negativam 
in affirmativam convertit, ut misera liaecJudiorum 
fata adaptaret propheti; Isaio;cap. xxxii,vers. 17, 
juxta LAX Interpretum versionem),immediate ante 
citata verba ab eo allegata: Oculi vestri. videbunt 
terram de longinquo.Quainre ille non solum decreto 
Adriani, sed et sibi ipsi contrarius est, quia paulo 
ante eodem capite 13, scripsit ; « Interdictum est, 
ne in confinio ipsius regionis demoretur quisquam 
Judaeorum, ut hoc quoque esset adimpletum perc 
prophetam (Isaiam 1, v. 7): « Terra vestra deserta, 
civitate vestrae igui exuste. » » Si igitur interdic - 
tum fuit Judmis in confinio Palestina habitare, 
haud licuit ipsis omnino terram sanctam oculis 
usupare. Sed hac obiter. Gnanivs. — Totum Euse- 
bii caput, tanquam si verba ipsa fuissent Aristo- 
nis, Historiz suam inseruit Nicephorus lib. ur, c. 2, 
quod quidem perperam factum, sed plura interea 
ad Aristonem pertinere posse,quam eaque Grabius 
agnovit,vixnegandum.Certe multo plura ad eum per- 
tinere censendum foret,si verus Moses Chorenensis, 
de quo supra. Aristonis autem, qui ipse civis Pel- 
σι» fuit,de Judazis narrationem flrmant scriptores 
alii, quorum nomina apud Moshemium videas, Pe 
rebus Christ. ante Constantin. M. sect. 2, 8 13, pag. 
239. Et, cum haud ita pridem Gregorii Abulpha- 
ragii Chronicum Syriacum edidissent atque vertis- 
sent cl. viri, Paulus Jac. Brunsius et Georg. Guil. 
Kirschius, apud Dyn. vit, p. 5*, vidi tradentem 
auctorem,imperatorem lomanum., postquam « ur- 
bem Aliam Adriani appellatam mdificasset, populos 

eregrinos deduxisse,Judzeis aures przecidi jussisse, 
illisque mandavisse ut ne ex longinquo quidem ad 
locum istum respicerent.» Confer Albulph. Dyn vii, 
pag. 76 versionis Pocock. Verum semel in anno 
urbem adire suam Judiis concessum fuisse, quo 
nimirum die Hierosolyma a Tito diruta fuerit, ma- 
noque pretio hanc licentiam ab. illis redemptam 
uisse, ostendit Josephus Scaliger, loco a Grabio 
jam indicato, ex Itinerario Burdigalensis, et licro- 
nymo in cap. n Sophoniz. hem firmat ex Gregorio 

uoque Nazianzeuo orat. 12. Valesius in notis ad 
Eusebii hoc caput. Denique causam rei addam ex 
Philostorgii Excerptis,cur nimirum Judieos ab urbe 
nova arceret Adrianus. « Adrianus, inquit, £lianus 
Hierosolymam ;Eliam vocabat, ὡς àv παντόπασ: τὸ 
Ιουδαίων αὐτῖς ἔθνος ἀποστήση καὶ ἀποῤῥήξῃ, xal 
μτδ) ἐκ τῆς κλήσεως ὡς πατρίδος αὐτῆς ἀντιποι- 
εἴσθαι πρόφατ.ν ἐχοῦύσης' ἐδεδίει γὰρ αὐτῶν τὸ θε2- 


ibi enim Christianus cum Judo disserens A 


C 


μουργὸν xai ῥιψοκίνδυνον, μὴ συναγειρόµενοι κατὰ [) 


πρόφατιν ἓν τῇ πόλει λατρείας πράγματα ᾿Ρωμαίοις 
παρίξωσιν. » Lib. vu, c. 11, p. 507. 

(42) Tóv ἅγιον Αουχᾶν φησιν ἀναγράψαι. / Sive 
verus sive fictus fuerit Dialogus ille, Aristoni certe 
tribuendus est ; nec facile assequi licet,qua ratione 
fieri potuerit, ut Clemens Alexaudrinus in Hypo- 
typosibus Lucam ejus auctorem fecerit, cum res 
aliquandiu post Lucie obitum gesta in illo fuerint 
relates. Unde suspicor, vel nos vitiose in Maximi 
textu infra recitando 7» pro 6v legere, vel potius 
à Maximo verba Glementis haud recte lecta aut in- 
tellecta fuisse, cumque is Disputationem Jasonis et 
Papisci allegans, Jaaonis mentionem a Luca forte 
factam dixerit (in Actis scilicet apostolorum), hiec 
male ad ipsam Disputationem relata esse.De septem 


ο ἓν ᾧ (45) (sc. τῷ βιθλίῳ τούτφ) ἀναγέγραπται 
Χριστιανὸς Ἰουλαίῃρ διχλεγόµενος ἀπὸ τῶν '[ojja:. 
κῶν Γραφῶν, καὶ δεικνὺς τὰς περὶ τοῦ Χριστοῦ 
προγρητείας ἐφαρμύζειν τῷ Ἰησοῦ. καὶ τοίγε οὐκ 
ἁγεννῶς οὐδ' ἀπρεπῶς τῷ Ἰουδαίκῷ προσώπφ τοῦ 
ἑτέρου ἱσταμένου πρὸς τὸν λόγον. 


autem calis vide Ireneum lib. 1, c. 1, S 9, et Testa- 
mentum Levi 8 3, tom. I Spicilegii, p. 159. Addo 
hic notatu dignum locum ex libro Sophenic cita- 
tum a Clemente Alexandrino lib. v 5trom., p. 585 : 
δρ’ οὐχ ὅμοια ταῦτα τοῖς ὑπὸ Σοφονίᾳ λεχθσῖι 
τοῦ προφήτου : Ka! ἀνέλαθέν µε Πνευμα, καὶ àvi- 


νεγχὲν µε εἲς οὐρανὸν πέμπτον, καὶ ἐθεώρουν 
ἀγγέλους καλουμένους Κυρίους' xz: τὸ διάδτµς 
αὐτῶν ἔπ'χκείμενον ἐν ἨΠνεύματι ἁγίῳ' καὶ iv 


ἑκάστου αὐτῶν ὁ θρόνος ἑπταπλασίων φωτὸς Ἠλίου 
ἀνατέλλοντος: o'xoüvtaq bv ναοῖς σωτηρίας,καὶ ὑμνοῦν- 
τας θεὸν ἄῤόητου ὕψιστον. « « Annon. haec sunt si- 
milia iis, qum dicta sunt a propheta Sophonia ? » 
Et assumpsit me Spiritus (inquil), et sustulit me 
in quintum celum, οἱ contemplabar angelos, qui 
Domini vocabantur (Dominationes, juxta Coloss. 1, 
16 ; Ephes. 1, 21), et diadema eorum impositumin 
Sriritu sancto : et erat sedes uniuscujusque eorum 
septuplo major luce solis orientis ; habitantes in 
templis salutis, et laudantes Deum ineffabilem al- 
tissimum. » Que cum neque in Hebrao textu, ne- 
que in LXX Interpretum versione prophetze Sopho- 
ni» reperiam,ex apocrypho ejus libro (de quo vide 
tomum I Spicilegii,p. 134, et seq.) deprompta esse 
conjicio. Gnas. — Irene locus a Grabio hic indi- 
catus,de Valentinianatantum,non autem catholica, 
sententia agit. Et quidquid nugatus est Victorinus 
Petav. De fabrica mundi, apud Cavium Hist. litt. 
tom. T, p. 149, verum est quod scripsit Origenes 
in lib. νι contra Cels. : 'Ezrz δὲ οὐρανοὺς, fj, ὅλως 
περιωρισµένων ἀριθμὸν αὐτῶν, al φερόµενα: ἓν ταῖς 
Ἐκκλησίαις τοῦ θεοῦ οὐκ ἀπαγγέλλουσι ῶραφαί, cap. 
21. Quod autem ad personas Dialogi attinet, hmc 
accipe ex cl. Gallandii Prolegom. l. c. : « Conjicere 
placuit Grabio (antea) Jasonem Hebrzum Christi- 
anum, et Papiscum Judeum Alexandrinum inter 
se disputantes, fictas fuisse personas, ut in dialo- 
gis fleri consuevit. Aliis tamen aliter visum.Sixtus 
Senensis primum, Bibl. sanct. lib. 11, P 14, edit. 
Paris. 1610, deinde Pamelius in not. ad opusc. De 
incred. Jud. inter Opp. Cypr., quos secutus esl 
Bartoloccius, |. c., opinali sunt, Jasonem istum 
cumdem fuisse cum Jasone Thessalonicensi, cujus 
meminerunt Lucas in Actis xvii, 5, et Paulus, Rom. 
xvi, 21, nullo tamen e vetustis scriptoribus testi- 
monio in medium adducto ; ut proinde Spencero, 
Adnot. ad lib. iv Origenis contra Cels., p. 57, Til- 
lemontio, Mém. eccl. tom. lf, p. 139, et X, p. 522, 
aliisque conjectura hujusmodi haud probatur.Epi- 
scopum potius aut saltem presbyterum illum fuisse 
cum Marano putaverim, Vit. Cypr. pag. cxxx. Cel- 
sum siquidem interpretem modo nobis enarrantem 
audivimus,quod « Papiscus ad intellectum veritatis 
admissus, ut signaculum sumeret deprecatus. Ja- 
sonem postulaverit. » Neque dubitat 1dem vir doc- 
tus, quin seculo it ille vixerit. EL jure quidem: 
Ἱαιο enim Dísputatio Celso Epicureo perspecta 
fuisse comperitur ; adeoque circa ejusdem saxculi 
medium, sive pro nostris rationibus circa Christ! 
annum 136 eam fuisse litteris consignatam eis- 
timamus.»P. xxv. Neque fictas has personas fuisse 
censet keilius vir cl. ad tom. VII edit. novae Fa- 
bricians;e Bibl Gr., p. 150. 

(&3) Ἐν ᾧ, etc. De Celso hanc Dísputationem 
Papisci et Jasonis commemorante, ita paulo supra 


1285 S. CLAUDIUS APOLLINARIS. — NOTITIA. 1386 


Celsus quidam (&&) in Praefatione versionis deperditze hujus Operis Aristoniani. 

Illud preclarum (45) atque memorabile gloriosumque, Jasonis Hebrzi Christiani, et Papisci Alexan- 
drini Judei, disceptationis occurrit: Judaici cordis obstinatam duritiem Hebraea monitione ac leni incre- 
patione mollitam ; victricem in Papisci corde Jasonis de Spiritus sancti infusione doctrinam.Qua Papiscus 
ad intellectum veritatis admissus, et ad timorem Domini ipso Domino miserante formatus, et in Jesum 
Christum Filium Dei credidit, et ut signaculum sumeret, deprecatus Jasonem postulavit. Probat hoc 
scriptura concertationis ipsorum, que collidentium inter se, Papisci adversantis veritati, et Jasonis 
asserentis et vindicantis dispositionem et plenitudinem Christi, Greci sermonis opere signata est. 
Exstat hac Profatio ad calcem Operum S. Cypriani ad pag. 31, ed. Felli. 


Origones: 'Etzc δὲ τούτοις ἐπιλεξάμενος (Celsus) οκ OrigenisCelsique verbis recte fortasseid colligas, 
ἀπὸ πάντων σογγραμµάτων, τῶν περιεχόντων ἆλλη- — librum de quo agitur, nonnulla praestitisse, qum 
oplac καὶ διηγήσεις μετὰ οὐκ εὐχαταφρονήτου λε- usibus simpliciorum magis quam prudentiorum 
e xxi φράσεως, τὸ εὐτελέστερον καὶ δυνάµενον — inservirent,etsi personarum convenientiam pulchre 
μὲν τι πρὸς τοὺς πολλοὺς xai ἀπλουστέῥους πίστεως — ac strenue conservaret, tum vero illum pro indole 
χάριν συµθαλέσθαι, οὐ μὴν οἷόν τε καὶ συνετωτέρους — seculi in allegoriis multum fuisse. 
Χινῆσαι, Φησίν « Oizv B7, xxi Παπίσκου τινὸς καὶ (44) Celsus quidam. Periit, eheu ! laudata Ἱβοίοηας 
Ἰάσονος ἀντιλογίαν ἔγνων, οὐ γέλωτος, ἀλλὰ μᾶλλον ,, disputatio Grece scripta ; nec superstes est Latina 
ἕλέους xal μίσους ἀξίαν. "Epoty! οὖν οὐ ταῦτ ἑἐλέγ- C versio a Celso elaborata, sed sola ejus prwfatio 
[ειν mpóxiiidu ἔστι γὰρ παντί που δῆλα, καὶ µα- — inter Cypriani Opera habctur: «Quis qualisve Cel- 
T sta & τις ὑπομείνχι xai ἀνάσχοιτο αὐτῶν ἐπα- sus ille fuerit non constat, » ait doctissimus D. Ca- 
xoüsat τῶν συγγραμμάτων. Αλλ᾽ ἐκεῖνο μᾶλλον — vius pag. 34 Ηἱδίογίω litteraris. Equidem Celsum 
ἐθέλω δ.δάξαι, etc. « Sub hac Celsus escriplisom- — Iconiensis Ecclesie presulem sec. i. Alexander 
nibus que hujusmodiexplicationesallegoricas con- — episcopus Hierosolymitanus et Theoctistus Cwsa- 
tinenteteleganterscriptasunt,elegitvilius quoddam — riensis in Epistola ad Demetrum Alexandrinum, 
quod ut nonnihil possit ad vulgi simpliciorisfidem — laudarunt apud Eusebium lib. vi Hisl. eccl., cap.19. 
promovendam conferre,nihiltamenmomenti adper- — Sed an is ille fuerit, incertum est; certum au- 
suadendos intelligentiores habet. Tum ait: «Qualis tem, quod circa eadem tempora vixerit, siqui- 
est illa quam legi Papisci cujusdam et Jasonis con- dem « ex plurimis prefationis locis liquet, eum 
tentio,nonrisused miserationepotiusdignaetodio.  vigentibus adhuc persecutionum temporibus, et 
Hcigiturconfutaremihi nonestpropositumQuippe — antesusceptamabimperatoribus fidem Christianam 
quorum absurditas omnibus perspicuaestpreserlin — scripsisse, » que» D.Cavii loco citato sunt verba.Qui- 
si quisa se impetrare possit, ut librosipsos audiat. — busaddo « Christum » a Celso «Spiritum sanctum » 
Satiusfueritdocereid quod natura docet ipsa,» etc. — dictum, phrasi primis quidem saeculis usurpata, 
Origenis autem diluentishancCelsireprehensionem — sed post tertium, et exortam Arii haresin, vix au- 
οἱ pro libro respondentis quz adduntur, heec sunt: dita. GRABIUs. — Non oportuisse in homine Graeco 
O3$6iv δ᾽ ἧττον ἐθουλόμην πάνθ᾽ ὀντινοῦν ἀκούσαντα , interpretem Latinum quaeri, bene notat Gallandius 
δεινολογοῦντος Κέλσο»υ, xal φάσκοντος τὸ ἐπ'γεγραµ- D in Proleg. tom. 1V Bibliothecz PP., p. xix. Is enim 
pívov σύγγραμμα, ᾿Ιάσονος καὶ Ἡαπίσχου ἀντιλογίαν — Celsi Priefationem in Bibliotheca sua repetendam 
πεοὶ Χριστοῦ, οὐ γέλωτος, ἀλλὰ μίσους ἀξίαν εἶνιι, — curavit; Vigiliumque episcopum, ad quem Celsus 
λαθεῖν εἰς γεῖρας τὸ συγγραμαατίον, xai ὑπομεῖναι scripsit opus, Vigilium Thapsitanum episcopum 
xai ἀνασχέσθαι ἀκοῦσαι τὼν ἐν αὐτῷ, ἵν αὐτόθεν fuisse conjecit, qui vergente ad finem seculo 
γαταγνῷ τοῦ KiAcoo, μηδὲν εὑρίσχων μίσους ἄξιον — quinto, sevientibusque in orthodoxos Arianis. 
ἐν τῷ βιθλίφ’ ἐὰν δ᾽ ἀδεκάστως τις boy, εὖ- — vixit. Quod si verum est, istam praefationem re- 
ρήσει ὅτι οὐθ) ἐπὶ hore κινεῖ τὸ βιθλίον᾽ ἐν ᾧ ἆνα- — centioripsius stas intra instituti operis meilimites 
γέγραπται Χριστιανός, etc. (atque ita deinceps, ut concludi haud patitur ; ad hoc, facile obvium est 
supra positüm est). « Vellem ut quicunque ex Celso opusculum in $8. Cypriani editionibus plerisque 
arroganter declamitante audit Papisci etJasonisde — positum. 
Chrislo contentionem non risu sed odio potius di- (&5) lllud praeclarum, etc. Locum ait Pamelius, 
"nam esse, libellum huncin manussumeret,et qure — Cypriani editor, mutilum videri. Amplius delibe- 
in illo scribuntur legere sustineret;iscum nihil in — rendum puto ; quoniam auctor fortasse voluit sub- 
illo scripto inveniret odio dignum, Celsum utique — audiri a nobis verbum fuisse cum utraque voce 
damnaret. Nequeetiamillirisum movebit,quilibero — mollitam et victricem. 
judicio illum evolverit. Ibi enim Christianus, » etc. 











S. CLAUDIUS APOLLINARIS 


EPISCOPUS HIERAPOLITANUS ET APOLOGISTA. 


NOTITIA. 


(LuuPER, Historia critica Patrum, III, 26, Aug. Vind, 1784, in-8».) 


ARTICULUS I. Aurelio habuit rectores ac antistites, viros, non ul- 
Ejus vitz historia. timo sane loco collocandus venit S. Claudius Apel- 
Inter maximos, quos Ecclesia catholicasdb Marco —linaris Hierapolitanz; Ecclesie episcopus. Est au- 


19281 


S. CLAUDIUS APOLLINARIS. 


tem Hierapolis civitas in Phrygia Asim Minoris À 


provincia sita. A Serapione (1) Antiocheno episco- 
Ρο, qui proxime ejas cetatem vita sua attigerat, bea- 
tissimi Pa!ris nomine hix norari meruit. Subsequiis 
Ecclesia s:eculis episcopus beato memoriam, vir 
omni enconiorum genere dignissiinus habebatur, 
atque veluti cieterorum pradlatorum izsigne orna- 
m-ntum ac exeiiplar, et adversus Cataphrygarum 
howresim fortissimum zque ac invictum velut. Ec- 
clesie fuleimentum (9) celebrabatur. 


Bollandus (3) llierapolim illius fuisse patriam 
censet. Judice Theodoreto (4^, « preter divinarum 
rerum cognitionem, externa quoque disciplina tid 
est profan's ac humanioribus scienliis) fuit ex- 
cultus. » Vitas ejus particulares circumstantias pe- 
nitus ignoramus. Verum  encomia, quibus a viris 
doctissimis alque sanctissimis commendabatur.ju- 
dicandi nobis copiar faciunt, Apollinarem nostrum 
vitam niuresque suos adamussim juxta priecellen- 
tem episcopalis dignitatis gradum instituisse atque 
conformasse, neque eum minus in charitate, quam 
in scientiis excelluisse. Floruit autem juxta Euse- 
bium (35), Hieronyinum (6) atque Photium, M. Aure- 
lio Antonino imperante. Neque hunc supervixit 
principem. Forte in episcopatu Hierapolitano S. 
Abercio vel Papii successit (7j. 


(1) Euseb. H. E. c. 19, lih. v. 

(2) Euseb. H. E. l. v, cap. 16, οἱ adversus. Cata- 
Murygarum haeresim. . . Deus Apollinarem Hierapo- 
Titanum tanquam validum atque invictum teluin 
excitavil. 

(9) Ad diem 7 Februarii. 

(4) 4Kcreüc. fabul. lib. m, cap. 2 Opp. tom. IV, 
pag. 221. 

9, Euseb. II. E. 1. iv, cap. 26 et 27. 

" In Catalogo vir. illustr., cap. 26. 

(7/ Tillemont , tomo ll des Mémoires pag. 207. 

(8) Dissei las. Gyprian. 2. $ 39, pag. 26& οἱ Dis- 
sertat. 4 lren., s& δὲ el 39, p. Jo9 et 372. D. 
Hieronymus in Catalogo virorum illustrium | Apolu- 
giéun hanc vocat volumen insigne, quod pro fide 
vCAaristiauorum dedit Apollinaris.cap. 26. Tilleinon- 
lio, Mémoires de Ullist., V. 11, paz. 207, atque. le- 
inigio Ceillierio. Hist. qéacr. V. 1.p. 83. iiec Apologia 
primum anno ora vulgaris J. Gh. 175 vel 176 ab 
Apollinari Hierapolitano exarata videtur hisce ex 
fundamentis : primo quidem, quia Eusebius C:esa- 
riensis, facta mentione | Apologetici D. Melitonis, 
statim capite 27 subsequente orationem apologzeti- 
cam Apollinaris subjicit. Jam vero Melitonis Apol i 
giam, ut supra vidimus, ad annui J. Ch. 175 re- 
ferunt. Secundo aiunt. eain. Apologium. scriptam 
fuisse po-L victoriam illam imniraculosam M. Aurelii 
de Marcomannis et Guadis reportatam, siquidem 
S. Apollinaris Lujus vietoriie in suo. Apologetico 
mentionem facit, atque hoc ex fonte Eusebius hau- 
sit, quidque de legione Melitina. fulminea,seu ful- 
minatrice posthae dicta, disserit. En ipsius Eusebii 
verba, Π. E. ]. v. cap. à: « Cum adversus Gerina- 
nos et "armatas pugnaturus aciem instrueret, et 
exercitus ipsius sili. pre;neretur, pene ad inopiam 
conailii redactum esse, memorant. Tum vero mi- 
liie» legionis Mclitino, quae fidei meritoetiamnunc 
manel, dau acies adversus hostes ordinatui, flexis 
1n. lerrain. genibus, ut nostris. orautibus mos csi, 
preces ad Deuia tudisse perhibentur. Cujus specta- 
culi novitate hostibus stupefactis, aliud quiddain 
longe majori dignum admiratione accidisse nar. 


B 


C 


D 


ARTICULUS II. 
Claudii Apollinaris scripta. 


Ex iis vero, quz litteris tradidit illustris iste Ec- 
clesie scriptor, ejusmodi sunt veteribus laudata. 
1. Oratio pro fidei defensione ad Marcum Antoninum 
Verum, anno circiter ejus imperio 10, Christi au- 
tem pro zra vulgari 170, oblata, ut arguit Dodwel. 
lus (8). 2. Adversus gentes libri quinque. 3. De veri- 
tate libri duo 4. Duo item adversus Judzos. ». 
Et alii, quos postriodum exaravit adversus Cata- 
plirygas, tunc prium exortos ; de quibus postre- 
mis Jibris eodem secundo labente szeculo Serapion 
^ntioclienus episcopus ad Caricum et Ponticum 

cribens, apud Eusebium li;:ec habet : « Beatissimi 
Claudii Apollinaris,qui Hierapolitanze urbis in Asia 
episcopus fuit, scripta sive libros ad vos misi. » 
Verum liec aliaque Hierapolitani hujus episcopi 
modo mernorata hodie desiderantur,eorumque tan- 
tum inscriptiones ad nos pervenerunt. 

Prieter hactenus memorata opera, quee penitus 
interciderunt,librum quoque De Paschate scripsisse 
comperitur Apollinaris, cujus fragmenta duoapud 
auctorem Chronici Paschalis vulgo Alexandrini su- 
persunt.De horum autem fragmentorum auctoritate 
nonnulli reeentiores dubitasse noscuntur ; quosin- 
ter eminet Tillemontius (9), eo nimirum nomine, 


1ant : hinc quidem fulminum jactus, quibus ho- 
stium copia: in fugam verse atque exstinclee sunt; 
illinc vero imbrium vim, quibus exervilus eorum, 
qui Deum precati fuerant, jumjam sili periturus, 
prieler spem recreatus est. Atque ea res tum a 
scriptoribus a lide nostra penitus alienis, quibus 
curm fuit res eo tempore gestas memori;e mandare, 
tum a nostris etiam hominibus refertur. Sed gen- 
lilium scriptores, utpote a religione nostra dissi- 
dentes, hoc quidem miraculum commemorarunt ; 
non lamen id nostrornin precibus factum esse con- 
fessi sunt. Nostri vero utpote veritatis cultores sim- 
pliciter atque ingenue rem ipsam litteris tradide- 
runt. Ex his est Apollinaris, qui legionem illam, 
cujus precibus id miraculum perpetratum est,ex- 
inde congruo rei vocabulo Fulmineam ab impera: 
tore cognominatani esse scribit. » Ita Eusebius. ln 
quein locum v. cl. Valesius observat, jam dudum 
monuisse Scaligerum in animadversionibus Euse- 
bianis, Legionem fulminatricem ab hoc rmiracuio 
cognoniinatam non fuisse, quippe qua diu ante 
tempora ΔΙ. Aurelii Antonini ita vocata fuerit. 
Docet id manifeste Dio Cassius in libro rv, ubi le- 
giones omnes enunticrat. Vetus quoque inscripiioa 
Scaligero prolata idipsum confirmat. Quamobrem 
de ipso quidein miraculo pluviz a Curistianis imnili- 
ibus imperata, et Apollinari et Tertuiliano et Eu- 
selio U stantibus, facile credimus, Legionem vero 
Melitinam ob id fulminatricem dietam esse a M. 
Antonino imperatore nondum mili persuasit Apel- 
linaris, nain. judice. summo critico Paire Paco 
ad annum J. €h. 174, non dubitamus, quin muilà 
lalsa veris admista fuerint. Consule etiam Witsil 
diatriben de Legione fulminatrice Cliristianorum 
sub imperatore M. Aurelio Antonino, Amstelodani 
1083 iinpressam. Donique observa cum Tillemontio 
ad Apologiam Apollinaris : ex eo, quod antiquitas 
nohis nihil de hac oratione apologetica reliquerit, 
judicatu difficile est, quaenam in specie objecia 
illa attigeril. Tillemontius, loc. cit. 

9) Lettre au Bi. P. Lumy, 2 72, à la fin du tem. 
Il des Mem. eccl. 


1289 


NOTITIA. 


1290 


quod Claudii Apollinaris operarecensensEusebius, À nentes Pascha Judaicum a Jesu Christo factum 


illud De Paschatetacitus preeterierit,neque uspiam 
apud scriptorum ecelesiasticorum nomenclatores 
ejus mentio recurrat. Esto : de illo quidem opere 
silet Eusebius,eoque silente nihil sane mirum, si 
Hieronymus quoque, Gennadius, Honorius,aliique 
de ipso reticeant, qui ad vetustiorum saltem tem- 
porum scriptores quod attinet, unum Eusebium 
sequi consueverunt. Verum quid tum postea? Num 
ideo episcopus ille Hierapolitanus opus De Paschate 
haud scripsisse dicendus ? minime omnium.Accipe 
istinc Eusebii vorba (10) : « Apollinaris licet penes 
multos multa exstent opera, heec tamen sola ad nos 
pervenerunt. » Audin? « multa » scripsit Apollina- 
ris, ex quibus quinque « sola » novit Eusebius,qua 


illic enumerat, quique proinde illa non vidit, que p 


contra Severianos Encratitas ipsum scripsisse tradit 
Theodoretus (11) neque librum Περὶ εὐσεθείας, 
De pietate, quem legit Photius (12). Quidni porro 
opus quoque de Paschate scripserit, ut auctor est 
Chronici Paschalis scriptor anonymus ? Melitonem 
enimvero Sardiensem episcopum,qui floruitiisdem 
temporibus, quibus Apollinaris, de eodem argu- 
mento, licet non eadem sententia, libros duos 
prescripsisse, testem habemus ipsummet Euse- 
bium (13). Nam Polycrates Ephesinus episcopus in 
epistola ad Victorem (1&),Sardiensem illum episco- 
pum inter eos recenset, qui diem Pasche quarta 
decima luna, juxta Evangelium, observarunt ; cum 
contra omnino sensisse Appollinarem, ex allatis 


fragmentis constet. Sic enim in iis legitur (15) : C 


« Quidam igitur sunt, qui ex ignorantia de hisce 
excitant contentiones,rem venia dignam passi(ne- 
que enim accusationem admittit ignorantia, sed 
eget doctrina),aiuntque 14 (a)agnum cum discipulis 
manducasse Dominum ; magna vero azymorum die 
passum esse : atque ita dicere Mattheum,uti illum 
intelligunt.Unde legi contraria est eorum interpre- 
tatio, iisque adversari videntur Evangelia. » Et in 
altero: « Decima quarta veri Paschatis Domini, 
sacrificium magnum, pro agno Dei Filius ; qui vin- 
ctus fortem vinxit ; et qui judicatus, judex est vi- 
vorum et mortuorum ; et qui traditus est in manus 
peccatorum, ut crucifigeretur; qui super cornua 
unicornis est exaltatus ; et qui in saero latere per- 
cussus est ; qui ex latere suo duo iterum fudit pur- 
gatoria,aquam et sanguinem, verbum et spiritum ; 
et qui Paschatis die sepultus est,lapide monumento 
imposito. » Apposite ad hec duo loca loquitur V. 
C. Bernardus Lamy (16) ; « Quartadocimani suppo- 


(10) Euseb. H. E. l. vv, c. 27. 
(11) Heretic. fabul. Ἱ. u, cap. 24, Opp. tom. IV, 
ag. 208. 
(21) Bibl. codice 14. 
(43) Ilist. eccl. lib. 1v, cap. 26. 
t Polycrates apud Euseb, ibidem lib. v, 
cap. 24. 

(13) Apud auctorem Chronici Paschalis, prefat. 
pag. 6 et in Gallandii Bibl. PP. t I, pag. 680. 

(46) Dissertat. de Paschate Jud. $8 11, in Harmo- 
nia Evang., pag. 437. 


PATROL. Gn. V. 


quarta decima die, qu; occurreret in pervigilio 
mortis ejus, contendebant quacunque feria, in 
quam incideret eadem decima quarta dies,Domini 
exemplo Pascha Christianorum potius esse cele- 
brandum,quam in die Dominica.Verum sancti do- 
ctores (quos interS. Apollinaris noster) arguebant 
eos,niti falso supposito seu fundamento ; quoniam 
Jesus eo anno,quo passus est, non fecisset Pascha, 
sed fuisset. » Hac vir doctus. In eadem porro sen- 
tentia cum nostro episcopo Hierapolitano plerique 
Patres deinceps fuerunt, Clemens Alexandrinus, 
Hippolytus Portuensis, Petrus Alexandrinus, alii- 
que, quos apud eumdem Lanmyum (17) vides. 

Tillemontius quidem omnem lapidem movet (18) 
quo suspectam reddat Chronici Paschalis profatio- 
nem ubi Appollinaris,'aliorumque veterum Patrum 
fragmenta de Paschate occurrunt: eorum tamen 
integritatem palam oppugnare non audet,ut probe 
advertit laudatus Lamius Tillemontii argumenta 
retundens (19). Neque aliter sane Cangius : cujus 
notam margini additam, » falsa sunt ista (20) » de 
auctorum quidem sententia, non vero de ipsorum 
textu accipiendam nemo non videt.Ita quoque jam 
pridem censuerat doctissimus Petavius (21) qui 
eadem fragmenta Grece recitans, de iis in prefa- 
tione ad lectorem hec habet: « Accessit anonymi 
cujusdam diatriba De Paschate novissimo Christi.... 
Duplex fragmenti esse istius argumentum videtur. 
Primum enim Christum demonstrat ultima in ccena 
legale Pascha non celebrasse ; quod pridie ejus 
diei,quo a Judeis peractum est, mysticum suum 
ac Novi Testamenti proprium Pascha Christus ob- 
ierit. Cujus opinionis veteres nonnullos citat, sed 
ea videlicet, quod illorum pace dixerim, falsa, et 
Evangeliorum auctoritati contraria est.» Hactenus 
ille. Denique Tourneminius vir eruditissimus in 
epistola Bernardo Lamyo inscripta non solum fra- 
gmentorem illorum sinceritatem,sed etiam eenten- 
tiarum veritatem agnoscit (22). Quorum ergo viro- 
rum doctorum auctoritate permotus V. C. Gallan- 
dius (23) duo illa fragmenta De Paschate, que in 
Chronico Paschali Apollinari Hierapolitano ascri- 
buntur, eidem S. Patri confidenter quoque as- 
seruit. 

Verum pace tantorum virorum dixerim,res haud 
adeo certa est, num S. Apollinaris Hieropolitanus 
cujusdam operis de Paschate auctor sit : siquidem 
tota assertio soli innititur Chronico Alerandrino : 
quis autem ignorat,in quam varias et dissimillimas 


(17) Lamy, Traité de l'ancienne Páque, n part., 


cap. 9, p. 349, 3/3. 

18) Tillem. l. c. Mém. eccl. t. II, pag. 736. 

19) Lamy, Response à la. lettre ds M. de Tille- 
mont, pag. 121, dans la suite du Traité de la Páque. 

(20) Chron. Pasch. pag. 5. 

(21) Uranologia, pag. 213 et seq. 

(22) Tournemiue, apud Lamy, suite du Traité. de 
la Páque, pag. 79. 

(23) Bibl. PP., tom. I in prolegom., pag. 122. 


41 


1291 S. CLAUDII APOLLINARIS. 1204 


opiniones abierint auctores de Chronici hujus me- A quod Serapion Antiochenus episcopus,'quando te- 


rito atque existimatione. Scaliger hujus appellat 
« scriptorem idiotam ; » atque alibi; « multa, in- 
quit (24), in ea. farragine esse, quam ridere, an mi- 
rari debeat, se nescire... multa esse inepta. » 
Tillemontio est opus auctoritate carens, ridendis 
rebus,erroribusque pinguibus refertum (25). Nihil 
magis gerit ipsi morem Bailletus. Chronicon, in- 
quit (26), Paschale pura. putaque rhapsodia chro- 
nologia multorum scriptorum est, non unius inge- 
nii et facultatis. Alii nihilominus, ut fatear quod 
res est, tanto in contemptu non habent. « Chroni- 
con illud,ait Petavius (27), quod ex variis auctori- 
bus centonis instar concinnatum,egregium,nec sa- 
tis laudatum. » — « Fatendum, inquit Ducan- 
gius (28), longe esse plura, qua sua laude digna 
haberi debent.» — «Auctor iste certe non est con- 
temnendus, judicat Cave (29), qui non. modo con- 
tinuam consulum seriem exhibet, sed et plures 
melioris purpure pannos operi suo intexuit.vene- 
rand: antiquitatis monumenta, qua frustra alibi 
reperiantur. » Ceterum Chronicon ilud Paschale 
vulgo Alexandrinum ab anonymo primum seculo 
sexto autseptimo confectum fuit. 

Socrates (30) et post eum Nicephorus allegant 
Apollinarem,atque Serapionem Antiochenum epi- 
scopum.ad demonstrandum, quod Verbum corpus 
anima przeditum assumpserit. Dicitur etiam quod 
contra Encratitas scripserit, atque suis in. scriptis 
exposuerit, ex qua philosophorum secta quilibet 
hieresis suos errores hauserit. Verum Theodore- 
tns (31) et D. llieronymus (32) qui mentionem de 
hisce scriptis instituerunt, nequaquam asserunt 
S. Apollinarem has materius in specialibus a 5ο 
elucubratis operibus pertractasse. Superius jam 
observavimus ex Eusebio $8. Apollinarem contra 
Montanistas seu Cataphrygas duos libros conscri- 
psisse,quorum tunc hirresis ες incunabulis pro- 
repebat. Verum,adnotante V. C. Remigio Ceillicrio 
nostro (83), multum verosimilius sanctum nostrum 
non tani libros, quam litteras adversus praefatam 
haresim exarasse. Siquidem ii,qui ad refutandos 
Montanistas hujus sancti viri scripta adhibuerunt, 
non singulare aliquod opus D. Apollinaris, sed 


litteras illius duntaxat allegarunt. Comprobat id [) 


vir celebratissimus ex ipso Eusebio referente (34) 


(24) Ie emendat. temp., pag. 220 et 225. 

(23) Tillemont: Epistola ad Lamyum, pag. 52. 
item tom. Il des Memoires eccles. 

(20) Bail. Fab. critic. 15 Julii. Idem 15 Julii, iu 
Vita 12 discip. 

(27) In Notis ad Nicephorum ep. 

(28) Du Cange in Profat. ad Chron. Pasch. 

ag. 4. 

d (29) Cave, Historia litteraria, pag. 381. 

(30) Apollinaris Hierapolitanus et Serapion An- 
tiochena urbis episcopus, Christum, qui homo fa- 
ctus est, anima proditum fuisse, velut rem com. 
muni omnium consensu receptam suis in libris as- 
seruerunt. Socrates lib. ii, cap. 7 ; Nicephor. lib. 
X, cap. 1. 

(31) Haretic. fabul. lib. 1, caP. 21. 


statur, Apollinarem nostrum adversus Montanistas 
scripsisse,in quadam epistola contra eam heresim 
exarata hisce utatur verbis * « Ut sciatis, inquit, 
qualiter universa, que in terris est fraternitas, 
operationem illam simulate factionis, quee nova 
prophetia dicitur, aversata atque abominata cst, 
beatissimi patris Claudii Apollinaris, qui Hiera- 
politan:x urbis in Asia episcopus fuit, litteras ad 
vos misi. » 

Nonnulli viri doctissimi przeter has litteras Clau- 
dio Apollinariascribenda existimant fragmenta illa 
contr Montanistas, qu: recitat Eusebius ex aucto- 
ris anonymi libris Avircio Marcello nuncupatis (35). 
Ita quidem Baronius (36) Rufini (37), ut videtur, 


p et Nicephori (38) auctoritate ductus ; quorum sen- 


tentia scriptori quoque libelli Synodiri apud Lab- 
beum arrisisse perhibetur (39). Neque aliter sane 
Baluzius (40), qui ex Eusebii potissimum testimo- 
nio libros illos Claudio Apollinari asserendos con- 
tra Valesium contendit. Sed frustra, meo quidem 
judicio,inquit V.C Gallandius (41); neque enim Eu- 
sebius id uspiam memoria commendavit.Testatur 
quidem semel iterumque episcopus Caesariensis 
adversus Cataphrygarum heresim stylum strinxisse 
Apollinarem ; « sed alios cum eo quam plures do- 
ctrina et eloquentia preestantes viros,tanquam vali 
dum atque invictum telum, tunc excitasse propu- 
gnatorem veritatis Deum tradit (42). » Cujusmedi 
sane fuere Miltiades, Rhodon, et Apollonius, de 
quibus agit deinceps idem historicus,quibus enar- 
ralis ita pergit: « Unus igitur ex illis in ipso prin 
cipio operis, quod adversus Cataphrygas compo- 
suit, prius cum illis nuda voce dimicasse asserit, 
eorumque errores coarguisse. Sic enim sermonem 
suum orditur : Cum jam dudum id mihi munrri: 
injunxeris, Avirci Marcelle charissime, etc. Quis 
porro ex his Eusebii verbis rite colligat, libros 
Avircio Marcello nuncupatos ab Apollinari fuisse 
conscriptos, cum Caesariensis episcopus « quam 
pluribus » recensitis, qui adversus Cataphrygas 
scripsere, « unum ex illis » tacito ejus nomine eo- 
rum librorum auctorem fuisse testetur ? His autem 
vel illud maxime accedit, ut recte Valesius, 4 polli- 
narem Eusebius teste (45) tunc temporis Montani- 
starum heresim scriptis exagitasse, cum primum 


(32) Quid de Melitone... quid de Apollinario... 

ui origines herreseon singularum... explicarunt. 
Hieron. Ep ad Magnum, 83. 

(33) Histoire génér. des anteurs, tom. 1I, pag. 85 

(44) Euseb. H. E. |. v. c. 19. 

(35) Id., ibid., c. 16 et seq. 

(36) Ad annum 137, ἔὰ 9 et seq. 

(37) Interpret. Euseb. lib. v, c. 15. 

(38) H. E.l. iv, c. 29. 

(39) Concil. tom. I, apud Mansi, columna 691. 

(40! Apud Mansi loco citalo. 

(41) Bibl. PP. t. I, in prolegom., pag. 151. 

(32) Euseb. H. E. l. v, c. 16. 

(43) Et alii, quos postmodum scripsit contra 
Cataphrygum haresim.que quidem non longe pe- 
stea maximos tumultus excitavit ; tunctemporis vero 


1293 


FRAGMENTA. 


1294 


enasci cepit; nimirum circa Christi annum 171, A tunc fuerit, qui episcopo suo precipiente seclarios 


quo igitur tempore scribebat Apollinaris,Montanus 
cum falsis vatibus suis hireseos sue fundamenta 
jaciebat ; que quidcm non longe postea maximos 
tumultus excitavit. Verum, auctor innomiuatus Eu- 
sebianus, de quo agimus, post Montani demum, 
Maximill: ac Theodoti mortem,id est non ante an- 
num?2412, libros suosexaravit,ut exeorum fragmen- 
tis ab Eusebio servatis compertum fit. Quapropter 
insuper habenda cum Dodwello (44) Ruffini aucto- 
ritas licentissimi nimirum interpretis ; neque ma- 
gis ducenda sequioris s&vi scriptorum assertio, Ni- 
cephori, Callisti, libellique Synodici auctoris, quo- 
rum hic szculo ix, ille vero xiv, floruisse perhi- 
betur ; hi siquidem Eusebii mentem haud assecuti, 
ejus narrationem pro arbitrio interpolasse noscun- 
tur. Huic demum sententia defragmentis ab Euse- 
bio recitatis, Claudio Apollinari ascribendis nuper 
quam proxime aceessit Cl. Lequienius (45). Ex 
quadam enim Vita S. Abercii llierapolisin Phrygia 
episcopi, quam ex Metaphraste Latine primum vul- 
garunt Lipomanus (46) et Surius (47), Grece vero 
Halloixius (48), conjicit vir eruditus hunc ipsum 
esse Abercium, cui Apollinaris Hierapolitanus opus 
contra Cataphrygas nuncupavit ; ut proinde Apolli- 
naris Ecclesie Hierapolitane presbyter duntaxat 





illos confutavit. Hactenus ille. Verum ut ea prm- 
tereamus, qu; modo edisseruimus, quam fluxa sit 
istiusmodi Vite S. Abercii fides, cui uni Lequienii 
conjectura innititur, pluribus post Baronium (49) 
ostendit Tillemontius (50). 

Auctor libelli Synodici narrat sanctam synodum 
Hierapoli Asie civitate celebratam ab Apollinario 
urbis illius episcopo, aliisque viginti sex episcopis 
ejusdem provincia abdicasse et extirpasse Monta- 
num et Maximillam pseudoprophetas, simulque 
cum illis damnavisse Theodotum Coriarium (51). 
Opportune hic advertit vir doctissimus D. Antine, 
hoc concilium ab eruditis passim ut indubium re- 
cipi (52). 

CommendatPhotius Apollinarem nostrum a pre- 
stantia ingenii atque styli elegantia (53). Ad su- 
peros abiisse ante annum 180, verosimillimum 
putat Tillemontius ($4), eo quod ejus contra enatam 
auno 171 Montanistarum heresim scripta sint ul- 
timum ipsius opus. Diversa Martyrologia Latina 
septima Februariiillius commemorationem faciunt. 
Baronius vero in Martyrologio Romano octava Ja- 
nuarii natalem ejus consignat (55). In Grecis e con- 
tra Mineis omnino nulla mentio de S. Apollinari 
teste Bollando occurrit. 





S. CLAUDII APOLLINARIS 
FRAGMENTA. 


(Rourg, Reliquie sacre, Oxonii, 1814, ], 149.) 
Ex libro incerto. 


Atque ea res tum a scriptoribus a fide nostra pe- { "Πδς ἱστορία (inquit Eusebius lib. v Hist. cap. 5) 


nitus alienis, quibus cure fuit res eo tempore 
gestas memorias mandare, tum a nostris etiam ho- 
minibus refertur. Sed gentilium scriptores utpote a 
religione nostra dissidentes, hoc quidem miraculum 
commemorarunt: nontamenid nostrorum precibus 
factum esse confessi sunt. Nostri vero utpote veritatis 


rimum enasci ceperat, Montano cum falsis vati- 
bus suis adhuc erroris sui fundamenta jaciente. 
Euseb. H. E. l: iv, c. 27. 
(44) Dissertat. 4. Iren., $ 38, pag. 369, et Disser- 
tat. 4 Cyprian., $ &, pag. 40, 
45) Oriens Christianus, tom I, col. 833. 
μὴ Vita SS., t. VI. 
(&7) Vita sanctorum ad diem 22 Octobris. 
(48) Illustr. Eccles. Orient. script., tom. Ἡ, pag. 
120 


(49) Baron ad annum 163, 2 45. 
(30) Tillem. Mémoires eccl. tom. II, pag. 299, 
621. 
(51) In Collect. concil. apud Mansi, tom. If, co- 
lum, 692. 
(32) L'art de vérifler les dates, pag. 174. 
(53) Vir sane praestans, et stylo prestanti usus. 
Phot. codice 14. 


φέρεται µεν (historiaest, de illo imbre ad sedandam 
militum sitim M. Ántonini imp. exercitui misso, 
dum fulminum jactu vexabantur hostes) καὶ παρὰ 
τοῖς πόῤῥω τοῦ καθ ἡμᾶς λόγου συγγραφεύσιν, oic 
μέλον γέγονε τῆς κατὰ τοὺς δηλουμένους (50) γρα- 
φῆς' δεδήλωται δὲ xal πρὸς τῶν ἡμετέρων (57). 


(54) Mémoires de l'histoire, tom. IT, pag. 208 

(53) Vide Bollandistas ad diem 7 Februarii, pag. 
1 el seq. 

(56) Κατὰ τοὺς δηλουμένους, Imperatores Pium 
Aureliumque. Res autem contigit, ut in notis ad 
Euseb. Valesius ostendit, M. Aurelio Antonino solo 
regnante, vitam jam functo patre Pio, imo post 
mortem Veri fratris. Ceterum verba Apollinaris, 
qui» sequuntur, ex Apotogia ejus ad eumdem Mar- 
cum, cujus scripti mentionem fecerat Eusebius 
cap. 26 et 27, ejusd. lib. iv, fortasse desumpta 
sunt. 

(57) Δεδήλωται δὲ καὶ πρὸς τῶν ἡμετέρων. Ad hoc 
miraculum alludit Cyprianus, cum ait in Tractatu 
ad Demetriadem :« Christianos pro arcendis liostibus 
etimbribus impetrandis rogare et preces fundere. » 
P. 193, ed. Oxon. W. Lowth in Eusebii ed. Rea- 
ding. Adde Cypriani magistrum Tertullianum, qui 


1255 


5, CLAUDII APOLLINARIS. 


1290 


cultores, simpliciter atque ingenus rem ipsam lit- p ᾽Αλλὰ τοῖς μὲν ἔξωθεν Ἱστορικοῖς ἅτε τῆς πίστεως 


toris tradiderunt. Ex his est Apollinaris, qui legio- 
nem ipsam cujus precibus id miraculum perpetra- 


ἀνοιχκείοις, τέθειται μὲν τὸ παράδοξον (58) οὐ uiv 
καὶ ταῖς τῶν ἁμετέρων εὐχαῖς τοῦτο ὡμολογήθτ γι- 


ο 9 Ld , άκρο " ’ ^ , . 
tum est, exinde congruo rei vocabulo fulmineam —-ovévat. Τοῖς δὲ γε ἡμετέροις ἅτε ἀληθείας φίλοις, 


ab imperatore cognominatam esse scribit. 


ἁπλῷ καὶ ἀκαχοήθει τρόπῳ τὸ πραχθὲν παραδέδοται. 


. » 1 , 4 ^ . - ^ emp me ^ dr. * κι - ^d 
Τούτων 9  &v εἴτ καὶ ᾽Απολλινάριος ἐξ ἐκτίνου, φήσας τὴν Ov εὐχῆς τὸ mapdóobov πεποιτκυῖαν λεγεῶνα, 


οἰκείαν τῷ Ὑγεγονότι πρὸς 
κληθεῖσαν φωνῇ. 


non tantum rem tetigit in Apologet. cap. 5, et ad 
Scapulam, c. 4, sed etiam fusius in posteriore parte 
libelli De orutione, quam quidem ex codice Ambro- 
siano suinptam novissimo vertente sirculo priinus 
edidit cl. Muratorius, Vid. cap. cap. 29 ed. Halensis 
Tertulliani. 
(8, Ἔέθειται μὲν τὸ mapiDoLow. Gentiles scri- 
ptores qui ejus rei meininerunt, alii quidem, ma- 

orum incantalionibus pluviam impetratam esse 
dixerunt; alii vero precibus imp. Marci. Πα Capito- 
linus in Marco, et Claudianus 1n 6 consulatu Ho. 
norii. Quinetiam precationis ipsius verba referunt, 
quihus usus est Marcus: « Hanc, inquit, dextram ad 
te, Jupiter, tendo, quie nullius unquam sanguinem 
fudit. » Themistius in orat. nondum (an. 1659) edita 
ad imperatorem Theodosium,queiinscribitur. Tic ἡ 
βασιλικωτά”η τῶν αρετῶν. ᾽Αντωνίνῳ τῷ Ῥωμαίων 
αὑτοχράτορι, (p τοῦτο αὐτὸ ἐπώνυμον ὁ βὐσεῦης ἦν, 
τοῦ στρατεύματος ὑπὸ Mn αὐτῷ πιεζοµένον, 
ἀνασγὼν τὼ yiip: ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸν οὐρανόν' 
« Ταὐτῃ, £r, tf, /ειρὶ προυτρεψάμην σε καὶ ἱκέτευσα 
τὸν ζωῆς δοτῖρα, 7| ζωὴν οὐκ ἀφειλόμην, » κσὶ οὕτω 
κατέῤτσε τὸν Θεόν τῖ £94. ὧστε ἐξ αἱθρίας 700v 
νεφέλαι 95909520232: τοῖς στρατιώταις. Addit The- 
mistius vidisse se pictam in tabula hujus rei ima- 
ginem : imperatorem quidem in acie deos precan- 
tein ; milites vero. galeis imbrem excipientes et 
aquam celitus missam libentes. VaLEsiUs. — Ful- 
men d» celo precibus suis contra liostium machli- 
nimentum extorsit, suis pluvia impetrata cum siti 
laborarent. Jul. Capitolinus in Marco Antonino phi- 
losopho, pag. 32, ed. Paris. Exstat (inquit Ant. Pa- 
gius) nummus argenteus in gaza regia inscriptus, 
M. ANTONINUS AUG, TR. P. xxxmr— Visitur caput 
Antonini laureatum. In postica RELIc. Auc. Iur. vt. 
Coss. iti, id est, « Religio Augusti.... » Cernitur 
Mercurius stans: qui destra pateram, et sinistra 
caduceum tenet. Tribunitiam pot. xxvi currenti 
anno M. Aurelius iniit. Quare cum Xiphilinus scri- 
bat dieere Dionem, Marcum hanc pluviam Mercu- 
rio,cujus cultus studiosus erat,attribuisse, is num- 
mus Dionis fidei testis, ut ab Andrea Morellio, viro 
clarissiino, me audivisse memini. Ant. Pagi ad ann. 
Christi 174. RrApING. — Cum unam iconem incisam 
iere cardinalis Baronius in Annalibus ad ann. 176, 
Casaliusque, De urbe, etc., exhibeant, in qua hec 
sitiscolumna Antonini insculpta partim ostenditur; 
aliamque prieterea effigiem Havercampus in ed.sua 
Apologetici Tertulliani ad cap. 2, pag. 62, ejusdem 
monumenti posuerit ; ab iis viris doctis,ut Bellorii 
descriptionem tacear, nobilis illius columna at- 
que hujusce simul histori:x diversi partes depict 
sunt. 

(39) Κερχυνοθόλον. Jamdudum monuit Scaliger 
in animadversionibus Eusebianis, legionem fulmi- 
natricemabhoc miraculo cognominatam non fuisse, 
quippe quz diu ante tempora M. Antonini. ita vo- 
cata fuerit. Docet id inanifeste [o Cassiusin libro 
Lv, ubi legiones omnes enumerat. Vetus quoque 
inscriptio a Scaligero prolata, idipsum confirmat. 
Quamobrem de ipso quidem miraculo pluvic a 
Christianis militibus impetrate, et Apollinari et 
Tertulliano testantibus facile credimus (Eusebius 


D 


τοῦ βασιλέως εἰληφέναι προστγορίαν, κεραυνοθόλον (59) τῇ Ῥωμαίων ἐπι- 


hoc capite postquam Apollinarem testem rei cita- 
vit, Tertullianum quoque adducit in Apologrtico 
ejus cidem miraculo testimonium adhibentem.; le- 
gionem vero Melitinam ob id fulminatricem esse 
dictam a M. Antonino imp. nondum mihi persuasit 
Apollinaris. Dicet forte aliquis, fulminatricem qui- 
dem legionem fuisse ante tempora M. Antonini, 
sed Marcum ob aeceptum a Melitina legione bene. 
ficium,ei quoque fulminatricis cognomen indidisse. 
Verum si ita esset, secunda fulminatrix dici debue- 
rat. Diotamen nullam ejus mentionem facit. quam- 
vis omnes legiones a superioribus principibus con- 
scriptas accurate recenseat. Sed et fulminatricem 
illam in. Cappadocia sedes habuisse dicit, quod 
Melitine legioni apte convenit. In. Notitia imperiü 
lomani, sub dispositione ducis Armeniw recense- 
tur praefectura legionis 12 fulminece Melitine, id 
est apud oppidum Melitinam constitutam. Ex quo 
colligitur Melitinam nomen legionis non fuisse, se4 
oppidi, in quo legio 12, fulminea consistebat. Le- 
Clones vero a locis in quibus praesidium agebant, 

enominare moris non fuit, sed a regionibus in 
quibus erant conscriple Itaque quod de legione 
Melitina tradit Eusebius, parum mihi probabile 
videtur. Adde quod Ruflnus hoc legionis nomen 
consulto, ut arbitror, praxtermisit ; quippe qui nos 
set,Melitinam nomen esse oppidi minoris Armenis, 
in quo legio 12 fulimninca adhuc «ua atate preeten- 
deret. Recte etiam idem Hufinus xegavvoO27^v ful- 
mineam vertit ; non fulminatricem, ut Onuphrius 
et Scaliger aliique appellant. Quos refellit Notitia 
imperii in loco quem superius adduxi. Caterumn 
ut ingenue dicam quod sentio, parum inihi proka. 
bile videtur, totam legionem militum Homanorum 
eo tempore Christianam fuisse, quod tamen aflir- 
mare videtur Eusehius. Qui et in eo peccat, quod 
Apollinaris locum non protulit, nec librum ipsum, 
in quo hec Apollinaris scripserat, indicavit.Sed et 
verba quibus totam hanc narrationem concludit, 
satis in-icant ipsum de veritate rei dubitasse. Sic 
enim ait; ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ὅπη τις ἐθέλει τ'(έσθω, 
ld est : Sed de his quisque pro arbitrio suo judicet. 
VaLEsIUs. — Verba Eusebii ad hanc historiam per- 
tinere, cum Valesio statuit Pearsonius in Vindiciis 
gnat. p. it, ο. 13, p. 161, ubi hoc scribit: « Tum 
vero narrationem quamdam statim interserit de le- 
gione fulininea, quam velut incertam relinquit. » 
Qui hac de narratione plura velit, adeat auctore: a 
Moslhemio in Hist. eccles., ssec. i1, p. 1, c. 1, $9, 
indicatos, quibus addat preeter ecclesiastice hist. 
scriptores, Joan. Hichardsonum in Przalect. ecc. 
vol. 11, et Lardnerum Testim. Judaic. et ethnic. vol. 
H, cap. 135, sed contrarias partes defendentes. 
Dixerim ego, salvo prudentiorum judicio, Christía- 
nos aliquot milites in exercitu Marci, cum libera- 
tionem ex magnis angustiis a Deo petivissent,ex eis 
postea salvos mirabiliter factos fuisse una cum 
commilitonibus, dum hostes barbari contra perie- 
rint ; utrum vero id precibus ipsorum concessum 
fuerit, solum novisse Deum ; porro, etiamsi res ita 
haberet, quod vero similius esse minime negave- 
rim, inde non statim sequi, ut d: vinum hoc benefl- 
cium inter miracula proprie dicta censeri debeat. 


1291 


FRAGMENTA. 


4298 


Ex lib. De Paschate (60). — A/feruntur hac in Prof. Chronici Paschalis sive Alex. ad p. 6. ed. Ducangüi- 
Els! τοίνυν oi (61) δι ἄγνοιαν φιλονεικοῦτιπερὶ Α Quidem igitur sunt, qui ex ignorantia de hisce 


τούτων», συγγνωστὸν πρᾶγμα  memovÜóceq ἄγνοια 
γὰρ οὐ κατηγορίαν Ἀναδέχεται, ἀλλὰ διδχχῆς mpos- 
δεῖται' καὶ λὲ: ὅτι τῇ ιδ), τὸ mo06 à 
δεῖται' καὶ λέγουσιν ὅτι τῇ (9, τὸ πρόθατον μετὰ 
- - 9/ [4 JA . - [1j ' 4 
τῶν μαθητῶν ἔφαγεν ὁ Koptoc τῇ δὲ µεγάλη ἡμέρᾳ 
- , , ο » . 8 9 - - 
τῶν Αζύμων aütoz ἔπαθξν' xat ιηγοῦνται Maxgatov 
οὕτω λέγειν ὡς νενοήχασιν ὅθεν ἀσυμφώνως (lege 
ἀσύμρωνος) τε vópup (602) d, νόησιν αὐτῶν) καὶ στα- 
σιάζειν δοκεῖ κατ᾽ αὐτοὺς τὰ Εὐαγγέλια. 


excitant contentiones, rem venia dignam passi, 
neque enim accusationem admittit ignorantia, sed 
egel doctrina ; aiuntque 14. agnum cum discipulis 
manducasse Dominum, magna vero Azymorum die 
passum esse, atque ita dicere Matthieum, ut illum 
intelligunt; unde legi contraria est eorum interpre- 
tatio, iisque adversari videntur Evangelia. 


Ex eodem libro ibid. 


Ἡ ιδ”, τὸ ἀλγθινὸν (03) τοῦ Κυρίου Πάσχα, ἡ 0o- 
cix ἡ µεγάλη, ὁ ἀντὶ τοῦ ἀμνοῦ Παῖς θεοῦ, 6 δεθεὶς, 
ὁ δήσας τὸν ἰσχυρὸν, καὶ ὁ κριθεὶς κριτὶὴς ζώντων 
xxi νεκρῶν' xai ὁ παραδοθεὶς εἰς χεῖρας ἁμαρτω- 
λῶν, ἵνα σταυρωτῇ, ὁ ὑψωθεὶς ἐπὶ χεράτων µονο- 


(60) Ex libro de Paschate. In Ῥγα[αίίοπε, que 
vocatur, Chronici Pusechalis, sive Alexandrini, duo- 
bus istis Apollinarii fragmentis heec verba pre- 
missa sunt : Kai ᾽Απολλιναριος δὲ ὁ ὁσιώτατος ἐπί- 
σχοπος Ἱεραπόλεως τῆς ᾿Ασίας, ὁ ἐγγὺς τῶν ἆπο- 
στολικῶν ὙΧρόνων Ὑγεγονὼς, ἐν τῇ Περὶ τοῦ Πάσχα 
λόγῳ τὰ παραπλήσια ἐθίδεξε λέγων οὕτως Βἰσὶ 
τείνων, etc. Et Apollinarius sanctissimus Hierapoleos 
Asie episcopus, qui apostolicis temporibus proximus 
fuit, in libro quem De Paschate conscripsit, consenta - 
nea docuit, hisce verbis : « Quidam igitur sunt, » etc. 

Lardnerus interea, post Tiliemontium in Mém. 
eccles. tom. 11, p. it, p. 91, tribuere liac duo fra- 
gmenta mavult Pierio Alexandrino tertii seeculi scri- 
ptori, qui librum De Paschate composuit. Vide 
eum De fide hist. evang. p. 1, tom. II, c. 23, 8 41. 
Fortasse enim nonnullis illud ipsum displicuerit, 
quod de tempore Pascha hic statuitur ; sed nihil in- 
esse fragmentis mihi quidem videtur, quod abjudi- 
care ea ab Apollinario nos cogat. Neque auctori 
Prafationis magis deneganda est lides, quam aliis 
scriptoribus, ex quurum testimonio multi recepti 
sunt libri veterum, neque ab Eusebio, neque alio 
quodam praeterea memorati ; pracipue cum infra 
ait Eus»bius ipse, pervenisse ad se opera nonnulla 
ex multis Apollinarii libris. Itidem in notis ad Me- 
litonis fragmenta ad pag. 137, verba similia Euse- 
bii de Serapionis episcopi operibus descripsi. Imo 
fortasse unum ex Apollinarii libris Eusebio nun- 
quam visis a Photio egregio critico, lectum fuit, 
hoc est, Πεοὶ Εὐσεθείας illud in cod. {4 recensi- 
tum ; sed hac de re paulo infra. Audi prwterea qua 
Maximus Prologo suo in Opera S. Dionysio Areop. 
ascripta, apprime huc facientia scripsit : lla moAAa 
παρῖΏχεν Εὐσέθιος οὐκ ἐλθόντα παρὰ χεῖρας οἰκείας" 
xxi γὰρ οὖτε φησὶν ἅπαντα χαθάπαξ συναγτοχέναι. 
μᾶλλόν γε μὴν ὁμολογεῖ καὶ ἀριθμοῦ κρεἰττονα βι- 
θλία χαθεστάναι μηδαμώς εἰς αὐτὸν ἐληλυθότα. Καὶ 
πολλῶν ἐδυνάμην μνημονεῦσα. μὴ κτηθέντων αὐτῷ, 
xal ταῦτα τῆς αὐτοῦ χώρας. ὡς Ἱμεναίου κα) 
Ναρκίσσου τῶν Ἱερευσαμένων ἐν Ἱεροσολύμοις. Ἠγώ 
γοῦν ἐνέτυχόν τισι τών Ἱμεναίου. Καὶ μὴν οὔτε 
[ΠΠ ανταίνο» τοὺς πόνους ἀνέγραψεν, οὔτε τοῦ Ῥω- 
p.afoo Κλήμεντος πλὴν δύο καὶ µόνων ἐπιστολῶν (et 

rudenter hoc quidem: ἀλλ᾽ οὔτε πλείστων ἑτέρων. 
O γὰρ Ὀριγένης, οὐκ οἶδα si πάντων μόλις δὲ τετ- 
τάρων ἐμνήσθη, p. 36 ed. Corderii, p. 4 ed. More- 
lij. Hiec Maximus de Eusebio. Et forsitan recte ait, 
ex hujus quidem silentio a nullo libro fidem pinitus 
abrogandam esse, nisi eidem propter aliam ratio- 
nem causa cadere necesse fuerit. Denique notan- 
dum est, conscripsisse Apollinarii hujus equales 
cum alios, tum Melitonem lreneumque, et Cle- 
mentem Alex. De Paschate libros, dum vigebat ni- 
mirum illis temporibus controversia paschalis,Imo 


D 


Decima quarta veri Paschatis Domini sacrificium 
magnum, pro agno Dei Filius, qui vinctus fortem 
vinxit, et qui judicatus est, judex est vivorurm et 
mortuorum, et qui traditus est in manus peccato- 
rum ut crucifigeretur, qui super cornua unicornis 


hic ipse Przfationis Chronici Alez. auctor ex Cle- 
mentis opere 2e paschate aliqua excitat, quem 
quidem tractatum memorat exscribitque etiam Ku- 
sebius lib. 1v Hist., c. 13. Cum hiec omnia adno- 
tassem, post vidi cl. Gallandium in Prolegom.tomi I 
Bibliothec PP., p. cxxi, nonnulla ex argumentis 
meis pro conílrmatione τῆς Ὑνησιότητος horum 
fragmentorum praeoccupavisse, hoc praeterea ad- 
ducto, nunquam illa vidisse Eusebium, quip Apol- 
linarium contra Severianos Encratitas scripsisse, 
tradit Theodoretus Haeret. fab. lib. 1. ο. 21. 

(601) Eici totvov ol, etc. Celeberrima est atque 
difficillima quaestio, utrum Christus et Judiei uno 
eodemque tempore pascha comederint ; cui quidem 
me pusillum hominem interponere noluerim.Missa 
igitur hac re, tantum monebo, sensisse videri hunc 
Apollinarem cum Clemente Alex. aliisque multis 
Patribus, Dominum ca»mam suam ultimam, quam 
hi Patres aliter atque Ecclesia, notante id Photio 


6 codd. 115 et 116, autumabant diversam a paschate 


D 


legali fuisse, vespera diei civilis 13 mensis Nisan 
celebrasse ; et meridie diei 14.loco agni paschalis a 
Judaeis tum temporis jugulati, mactatuimn ipsum Do- 
minum fuisse,secunduni Apostoliillud ad Corinthios 
priore ejus Epist. cap. v, comm. 7: Kai γὰρ το 
πάσχα ἡμῶν ὑπὶρ ἡμῶν ἐτύθη Χριστός. Itaque 
ex Joannis Evangelio iidem isti Μαλαυπι, caote- 
rosque evangelistas,interpretandos esse censuerunt 
similiter atque scriptores alii, qui recentioribus 
temporibus statuerunt, Dominum nostrum et Ju- 
dieos non eodem die pascha egisse, de natura ta- 
men festi ultimi Dominici a veteribus illis discre- 
pantes. Itidem Hippolytus in eodem Chronici Alex. 
Prao:fatione laudatus, non nemini respondens in li- 
bro suo Contra omnes hareses heec scribit: Πεπλά- 
νηται δὲ μὴ γινώσκων, ὅτι τῷ (for. legend. ᾧ) xa:- 
pip ἔπασχεν 6 Χριστὸς, οὖκ ἔφαγε τὸ κατὰ νόµον 
πάσχα. Οὗτος γὰρ ἦν τὸ πάσχα τὸ προκεκηρυγµένον, 
καὶ τελειούμενον, τῇ ὡρισμένῃ ἡμέρφ. Similiter Cle- 
mens Alex. et ibidem : Ιέπονθε δὲ τῇ ἐπ'ούσηῃ (scil. 
die cenam ultimam sequente, sive mensis Nisan 
14) 6 Σωτὶρ ἡμῶν αὐτὸν ὤν τὸ πάσχα, καλλιερτβεὶς 
(for. legend. καθιερευτεὶς) ὑπὸ Ιουδαίων. 

(602) ᾽Ασυμϕώνως τε νόμφ. Legendum videtur 
ἀσύμφωνος. prout in interpretatione Latina. Cate- 
rum 1deo dicit Apollinaris, legi contrariam esse al- 
teram opinionem,quod cum ex instituto legis agnus 
paschalis 14 die lune» mactandns esset, convenien- 
ter legi censendum foret, τὸ ἀλτθινὸν πάσχα Jesum 
Cliristum eodem illo die passum esse. 

(63) Τὸ ἀλτθ.νόν. lta editi, pro τοῦ ἀλτθινοῦ, 
ex codice ms. biblioth. Bodl. numero 3404, signa- 
(o, in quo preter alias Profationis que vocatur, 
partes hec Apollinarii de Paschate fragmenta ex- 
stant. 


1295 


S. CLAUDII APOLLINARIS. 


1290 


cultores, simpliciter atque ingenus rem ipsam lit- p ᾽Αλλὰ τοῖς μὲν ἔξωθεν Ἱστορικοῖς ἅτε τῆς πίστεως 


toris tradiderunt. Ex his est Apollinaris, qui legio- 
nem ipsam cujus precibus id miraculum perpelra- 
tum est, exinde congruo rei vocabulo fulmineam 
ab imperatore cognominatam esse scribit. 


ἀνοιχείοις, τέθειται μὲν τὸ παράδοξον (38) o) μὴν 
καὶ ταῖς τῶν ἡμετέρων εὐγαῖς τοῦτο ὡμολογήθη γι- 
γονέναι. Toi; δὲ γε ἡμετέροις ἅτε ἀλτθείας ehe, 


ἁπλῷ καὶ ἀκακούήθει τρόπῳ τὸ πραχθὲν παραδέλοτα:. 


, , ' d 1 , - Y A m4 n2a^nb: *37 "n 

Τούτων Q ἄν εἴη καὶ ᾽Απολλιναριος' ἐξ ἐκτίνου, φήσας την QV εὐχῆς τὸ παράδοξον πεποιηχκυῖαν λεγεῶνα, 
, 4 - , .. - e . 

οἰκείαν τῷ γεγονότι πρὸς τοῦ βασιλέως εἰληφέναι προσηγορίαν, χεραυνοθόλον (39) τῇ Ρωμαίων ἔπι- 


χληθεῖσαν quvf. 


non tantum rem tetigit in Apologet. cap. 5, et ad 
Scapulam, c. &, sed etiam fusius in posteriore parte 
libelli De oratione, quam quidem ex codice Ambro- 
siano sumptam novissimo vertente swculo primus 
cdidit cl. Muratorius, Vid. cap. cap. 29 ed. Halensis 
Tertulliani. 
(58, Téüt:xat μὲν τὸ mapx2obov. Gentiles scri- 
ptores qui ejus rei meminerunt, alii quidem, ma- 

orum incantationibus pluviam impetratam esse 
dixerunt; alii vero precibus imp. Marci. Ita Capito- 
linus in Marco, et Claudianus in 6 consulatu llo. 
norii. Quinetiam precationis ipsius verba referunt, 
quihus usus est Marcus: « Hane, inquit, dextram ad 
te, Jupiter, tendo, quae nullius unquam sanguinem 
fudit » Tliemistius in orat. nondum (an. 1009) edita 
ad imperatorem Theodosium,que inscribitur. Τίς ἡ 
βασιλικωτάτη τῶν ἀρετῶν. ᾽Αντωνίνῳ τῷ Ῥωμαίων 
αὐτοκράτορι, (p τοῦτο αὐτὸ ἐπώνομον ὁ Εὐσεδὴς ἦν, 
τοῦ στρατεύµατος ὑπὸ ios αὐτῷ πιεζομένο», 
ἀνασγὼν τὼ γεῖρε ὁ βασιλεὺς πρὸς τὸν οὐρανόν' 
« Ταὔτῃ, Ev, τῇ, /ειρὶ προυτρεφἆμην σε καὶ ixétsusa 
τὸν ζωῦς Ooz7,22, 7j ζωὴν οὐχ ἀαφειλόμην᾽ » κσὶ οὕτω 
χατέλτσε τὸν 0:5, τῇ εὐχῃ, ὥστε ἐξ αἱθρίας TA0ov 
νεφέλσι ὑδροφ,ροῦσοι τοῖς στρατιώταις. Addit The- 
mistius vidisse se pictam in tabula hujus rei ima- 
ginem : imperatorem quidem in acie deos precan- 
tem ; milites vero. galeis imbrem excipientes et 
aquam σα τις missam hibeutes. VaLEsivs. — Ful- 
men d^ celo precibus suis contra hostium machi- 
namentum extorsit, suis pluvia impetrata cuni siti 
laborarent. Jul. Capitolinus in Marco Antonino phi- 
losopho, pag. 32, ed. Paris. Exstat (inquit Ant. Pa- 
gius) nummus argenteus in gaza regia. inscriptus, 
M AxToxINUS AUG, TR. DP. xxxnr — Visitur. caput 
Antonini laureatum. In postica ltEeLic. Auc. Iur. vi. 
Coss. mm, id est, « Religio Augusti.... » Cernitur 
Mercurius staus: qui destra pateram, et sinistra 
caduceum tenet. Tribunitiam pot. xxviir. currenti 
auno M. Aurelius iniit, Quare cum Xiphilinus scri- 
bat dicere Dionem, Marcum hanc pluviam Mercu- 
rio,cujus culus studiosus erat,attribuisse, is num- 
mus Dionis fidei testis, ut ab Andrea Morellio, viro 
clarissimo, ine audivisse memini. Ant. Pagi ad ann. 
Christi 174. lirapiNc. — Cum unam iconem incisam 
iere cardinalis Baronius in Annalibus ad ann. 170, 
Casaliusque, De urbe, etc., exhibeant, in qua hec 
sitiscolumna Antonini insculpta partim ostenditur; 
aliamque pr:eterea eflizgiem Havercampus in ed.sua 
Apologetici Tertulliani ad cap. 5, pag. 62, ejusdem 
monumenti posuerit ; ab iis viris doctis,ut Bellorii 
descriptionem taceam, nobilis illius columne  at- 
que hujusce simul historia diversie partes depicta 
sunt. 

(09) Κεραυνοθόλον. Jamdudum monuit Scaliger 
in animadversionibus Eusebianis, legionem fulmi- 
natricemab hoc miraculo cognominatam non fuisse, 
quippe quz diu ante tempora M. Antonini ita vo- 
cata fuerit. Docet id manifeste [o Cassiusin libro 
Lv, ubi legiones onines enumerat. Vetus quoque 
inscriptio a Scaligero prolata, idipsum confirmat. 
Quamobrem de ipso quidem miraculo pluvio a 
Christianis militibus ἱπρείταία, et Apollinari et 
Tertulliano testantibus facile credimus (Eusebius 


D 


hoc capite postquam Apollinarem testem rei cita- 
vit, Tertullianum quoque adducit in Apologetico 
ejus eidem miraculo testimonium adhibentem, ; le- 
nonem vero Melitinam ob id fulminatricem esse 
dictam a M. Antonino imp. nondum mihi persuasit 
Apollinaris. Dicet forte aliquis, fulminatricem qui- 
dem legionem fuisse ante tempora M. Artonini, 
sed Marcum ob acceptum a Melitina legione bene- 
ficium,ei quoque fulminatricis cognomen indidisse. 
Verum si ita esset, secunda fulminatrix dici debue- 
rat. Diotamen nullam ejus mentionem facit. quam- 
vis omnes legiones a superioribus principibus con- 
scriplas accurate recenseat. Sed et fulminatricem 
illam in Cappadocia sedes habuisse dicit, quod 
Melitina legioni apte convenit. In Notitia imperii 
liomani, sub dispositione ducis Αγπιοησι recense- 
tur praefectura legionis 12 fulminem  Melitine, id 
est apud oppidum Melitinam constitula. Ex quo 
colligitur Melitinam nomen legionis non fuisse, se! 
oppidi, in quo legio 12, fulminea consistebat. Le- 
"lones vero a locis in quibus praesidium agebant, 

enominare moris non fuit, sed a regionibus in 
quibus erant conscripte. Itaque quod de legione 
Melitina tradit Eusebius, parum mihi probabile 
videtur. Adde quod Ruflnus hoc legionis nomen 
consulto, ut arbitror, prietermisit ; quippe qui nos 
set,Mclitinam nomen esse oppidi minoris Armenis, 
in quo legio 12 fulminea adhuc sua atate. preeten- 
deret. Recte etiam idem lufinus xez22vo65X.«v ful- 
mineam vertit ; non fulminatricem, ut Onuphrius 
et Scaliger aliique appellant. Quos refellit Nutitia 
imperii in loco quem superius adduxi. Coterum 
ut ingenue dicam quod sentio, parum mihi proba- 
bile videtur, totam legionem militum Romanorum 
eo tempore Christianam fuisse, quod tamen aflir- 
mare videtur Eusebius. Qui et in eo peccat. quod 
Apollinaris locum non protulit, nec librum ipsum, 
in quo hec Apollinaris scripserat, indicavit.Sed οἱ 
verba quibus totam hanc narrationem concludit, 
satis indicant ipsum de veritate rei dubitasse. Sic 
enim ail; ᾽Αλλὰ ταῦτα μὲν ὅπη τις ἐθέλει τιἠέτθω, 
Id est : δει] de his quisque pro arbitrio suo judicet. 
VaLEsIU*. — Verba Eusebii ad hanc historiam per- 
tinere, cum Valesio statuit Pearsonius in Vindiciis 
gnat. p. it, c. 13, p. 161, ubi hoc scribit: « Tum 
vero narrationem quamdam statim interserit de le- 
gione fulminea, quam velut incertam relinquit. » 
Qui hac de narratione plura velit, adeat auctores a 
Moslhemio in Hist. eccles., ssec. i1, p. 1, ο. 1, $9, 
indicatos, quibus addat preeter ecclesiastice hist. 
scriptores, Joan. Richardsonum in Pralect. eccl. 
vol. II, et Lardnerum Testim. Judaic. et ethnic. vol. 
Il, cap. 15, sed contrarias partes defendentes. 
Dixerim ego, salvo prudentiorum judicio, Christia- 
nos aliquot. milites in exercitu Marci, cum libera- 
tionem ex magnis angustiis a Deo petivissent,ex eis 
postea salvos mirabiliter factos fuisse una cum 
commilitonibus, dum hostes barbari contra perie- 
rint ; vtrum vero id precibus ipsorum concessum 
fuerit, solum novisse Deum ; porro, etiamsi res its 
haberet, quod vero similius esse minime negave- 
rim, inde non statim sequi, ut ἆ vinum hoc benefl- 
cium inter miracula proprie dicta censeri debeat. 


1291 FRAGMENTA. 4298 


Ez lib. De Paschate (60). — Afferuntur hac in Prof. 

Eig! τοίνων oi (61) δι’ ἄγνοιαν φιλονεικοῦτι περὶ 
τούτων, συγγνωστὸν πβρᾶγμα πεπονβότες ἄγνοια 
γὰρ οὐ κατηγορίαν Ἀναδέχεται, ἀλλὰ διδχαχῆς mpos- 
δεῖται' καὶ λέγουσιν ὅτι τῇ (0, τὸ πρόθατον μετὰ 
τῶν μαθητῶν ἔφαγεν ὁ Κύριος’ τῇ δὲ µεγάλη ἡμέρα 
τῶν ᾽Αζόμων αὐτὸς ἔπαθεν' καὶ διηγοῦνται Ματθαῖον 
οὕτω λέγειν ὡς νενοήκασιν ὅθεν ἀσυμφώνως (lege 
ἀσθμρωνος) τε vópup (63) 3, νόησιν αὐτῶν' καὶ στα- 
σ,άζειν δοκεῖ xav αὐτοὺς τὰ Εὐαγγέλια. 


Chronici Paschalis sive ΑἰεὈ. ad p. 6. ed. Ducangüi- 

À Quidem igitur sunt, qui ex ignorantia de liisce 
excitant contentiones, rem venia dignam passi, 
neque enim accusationem adtnittit ignorantia, sed 
eget doctrina ; aiuntque 14 * agnum cum discipulis 
manducasse Dominum, magna vero Azymorum die 
passum esse, atque ita dicere Matthieum, ut illum 
intelligunt ; unde legi contraria est eorum interpre- 
tatio, iisque adversari videntur Evangelia. 


Ex eodem libro ibid. 


*H (9, τὸ ἀλτθινὸν (03) τοῦ Κυρίου Πάσχα, ἡ θυ- 
σία ἡ µεγάλη, ὁ ἀντὶ τοῦ ἀμνοῦ Ηαῖς θεοῦ, ὁ δεθεὶς, 
ὁ ὀήσας τὸν ἰσχωρὸν, καὶ ὁ χριθεὶς χριτὶς ζώντων 
καὶ νεκρῶν' xai ὁ παραθοθεὶς tiq χεῖρας ἁμαρτω- 
λῶν, iva σταυρωτῇ, ὁ ὑψωθεὶς ἐπὶ κεράτων µονο- 


(60) Ex libro de Paschate. In Ῥγα[αίίοιε, que 
vocatur, Chronici Puschalis, sive Alexandrini, duo- 
bus istis Apollinarii fragmentis heec verba pree- 
missa sunt: Kai ᾽Απολλιναριος δὲ ὁ ὁσιώτατος ἐπί- 
σχοπος “Ἱεραπόλεως τῆς ᾿Ασίας, ὁ ἐγγὺς τῶν ἀπο- 
στολικῶν Ὑβρόνων γεγονὼς, ἐν τῇ Περὶ τοῦ Πάσχα 
λόγῳ τὰ παραπλήσια ἐβίδαξε λέγων οὕτως, Εἰσὶ 
τείνυν, etc. Et Apollinarius sanctissimus Hierapoleos 
Asie episcopus, qui apostolicis temporibus proximus 
fuit, in libro quem De Paschate conscripsit, consenta - 
nea docuit, hisce verbis : « Quidam igitur sunt, » etc. 

Lardnerus interea, post Tillemontium in Mém. 
eccles. Vom. 1I, p. i1, Ρ. 91, tribuere ha»c duo fra- 
gmenta mavult Pierio Alexandrino tertii seculi scri- 
ptori, qui librum Ρε Paschate coimposuit. Vide 
eum De fide hist. evang. p. n, tom. II, c. 23, S 11. 
Fortasse enim nonnullis illud ipsum displicuerit, 
quod de tempore Pascha hic statuitur ; sed nihil in- 
esse fragmentis mihi quidem videtur, quod abjudi- 
care ea ab Apollinario nos cogat. Neque auctori 
Prafationis magis deneganda est fides, quam aliis 
scriptoribus, ex quurum testimonio multi recepti 
sunt libri veterum, neque ab Eusebio, neque alio 
quodam praterea memorati ; praecipue cum infra 
ait Eus»bius ipse, pervenisse ad se opera nonnulla 
ex multis Apollinarii libris. lidem in notis ad Me- 
litonis fragmenta ad pag. 137, verba similia Euse- 
bii de Serapionis episcopi operibus descripsi. Imo 
fortasse unum ex Apollinarii libris Eusebio nun- 
quam visis a Photio egregio critico, lectuin fuit, 
hoc est, Περὶ Εὐσεθείας illud in cod. 14 recensi- 
lum ; sed hac de re paulo infra. Audi prieterea quae 
Maximus Prologo suo in Opera S. Dionysio Areop. 
ascripta, apprime huc facientia scripsit : Ηαμπολλα 
παρῖΏκεν Εωσέθιος οὐκ ἐλθώντα παρὰ χεῖρας οἰχείας' 
καὶ γὰρ οὖτε φησὶν ἅπαντα χαθάπαξ συναγτοχέναι, 
μᾶλλόν γε μὴν ὁμολογεῖ καὶ ἀριθμοῦ κρείττονα βι- 
θλία καθεστάναι μηδαμῶς tig αὐτὸν ἑληλυθότα. Ka! 
πολλῶν ἐρυνάμην μντμονεῦσα, μὴ κττθέντων αὐτῷ, 
καὶ ταῦτα τῆς αὐτοῦ ώρας. ὡς Ἱμεναίου xx! 
Ναρκχίσσου τῶν ἱερευσαμένων ἐν Ἱεροσολύμοις. Ἐγώ 
γοῦν ἐνέτωχόν τισι τών "l'usvaloo. Kal μὴν οὔτε 
[ΠΠ ανταίνου τοὺς πόνους ἀνέγραψεν, οὔτε τοῦ Ῥω- 
µαίου Κλήμεντος πλὴν δύο καὶ µόνων ἐπιστολῶν (et 

rudenter hoc quidemi: ἀλλ᾽ οὔτε πλείστων ἑτέρων. 
O γὰρ Ωριγένης, οὐκ οἶδα si πάντων μόλις δὲ τετ- 
ti2wv ἔμνγσθη, p. 30 ed. Corderii. p. 4 ed. More- 
lii. Hiec Maximus de Eusebio. Et forsitan recte ait, 
ex hujus quidem silentio a nullo libro fidem pinitus 
abrogandam esse, nisi eidem propter aliam ratio- 
nem causa cadere necesse fuerit. Denique notan- 
dum est, conscripsisse Apollinarii hujus equales 
cum alios, tum Melitonem lreneumque, et Cle- 
mentem Alex. De Paschate libros, dum vigebat ni- 
mirum illis temporibus controversia paschalis,[mo 


Decima quarta veri Paschatis Domini sacrificium 
magnum, pro agno Dei Filius, qui vinctus fortem 
vinxit, et qui judicatus est, judex est vivorum et 
mortuorum, et qui traditus est in manus peccato- 
rum ut crucifigeretur, qui super cornua unicornis 


D hic ipse Prefationis Chronici Alex. auctor ex Cle- 
mentis opere 2e paschale aliqua excitat, quem 
quidem tractatum memorat exscribitque etiam Eu- 
sebius lib. ιν Hist., c. 13. Cum hiec omnia adno- 
tassem, post vidi cl. Gallandium in Prolegom.tomi I 
Bibliothecg PP., p. cxxi, nonnulla ex argumentis 
meis pro confirmalione τῆς -(vzs:ótzxoc horum 
fragmentorum preoccupavisse, hoc praeterea ad- 
ducto, nunquam illa vidisse Eusebiurn, qui» Apol- 
linarium contra Severianos Encralitas scripsisse, 
tradit Theodoretus Harret. fab. lib. 1. c. 21. 

(01) Eici τοίνυν ot, etc. Celeberrima est atque 
difficillima quaestio, utrum Christus et Judiei uno 
eodemque tempore pascha comederint ; cui quidem 
me pusillum hominem interponere noluerim.Missa 
igitur hac re, tantum monebo, sensisse videri hunc 
Apollinarem cum Clemente Alex. aliisque multis 
Patribus, Dominum canam suam ultimam, quam 
hi Patres aliter atque Ecclesia, notante id Photio 

6 codd. 115 et 116, autumabant diversam a paschate 
legati fuisse, vespera diei civilis 13 mensis Nisan 
celebrasse ; et meridie diei 14.loco agni paschalis a 
Judsmis tum temporis jugulati, mactatuin ipsuin Do. 
minum fuisse,secundum Apostoliillud ad Corinthios 
priore ejus Epist. cap. v, comm. 7: Kai γὰρ τὸ 
πάσχα ἡμῶν ὑπὶρ ἡμῶν ἐτύθη Χριστός, ltaque 
ος αυτος Evangelio iidem isti Matthaeum, ccete- 
rosque evangelistas,interpretandos esse censuerunt 
similiter atque scriptores alii, qui recentioribus 
temporibus statuerunt, Dominum nostrum et Ju- 
daos non eodem die pascha egisse, de natura ta- 
men festi ultimi Doininici a veteribus illis discre- 
pantes. Itidem Hippolytus in eodem Chronici Alex. 
Pra:fatione laudatus, non nemini respondens in li- 
bro suo Contra omnes hareses heec scribit: Πεπλά- 
vrtat δὲ μὴ γινώσκων, ὅτι τῷ (for. legend. ᾧ) και- 
ρῷ ἔπασγεν ὁ ΧἈριστὸς, oo4 ἔφαγε τὸ κατὰ νόμον 
πάσχα. Οὖτος γὰρ ἦν τὸ voa τὸ προχεκτουγµένον, 
xal τελειούµενον, τῇ ὡρισμένῃ ἡμέρφ. Similiter Cle- 
mens Alex, et ibidem : Ιέπονθε δὲ τῇ ἐπιούσῃ (scil. 
die cenam ultimam sequente, sive mensis Nisan 
14) 6 Σωτὶρ ἡμῶν αὐτὸν ὤν τὸ πάσχα, καλλιερηθεὶς 
(for. legend. καθιερευτεὶς) ὑπὸ ᾿Ιουόαίων. 

(62) Ασυμφώνως τε νόμῳ. Legendum videtur 
ἀσυμφωνος  Ῥγοιί in interpretatione Latina. Ceete- 
rum ideo dicit Apollinaris. legi contrariam esse al- 
teram opinionem quod cum ex instituto legis agnus 
paschalis 4 4 die lune mactandns esset, conventen- 
ter egi cepsendum foret, τὸ ἀληθινὸν 17,42 Jesum 






Chris ilo die passum esse. ] 
(63) . Wa edi, pro τος ἀλτθνοῦ, 
ex &oth. Bodl. numero 3401, signa- 
(o, is αλα» Proefationis qui vocat 
pa 4j de Paschate fragmenta 


1299 S. CLAUDI! APOLLINARIS. 1300 


est exaltatus, et qui in sacro latere percussus est, A κέρωτος (64), καὶ 6 τὴν ἁγίαν πλευρὰν ἐκκεντηθεὶς, 

qui ex latere suo duo fudit purgatoria, aquam εἰ ó ἐκχρέας ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ τὰ δύο πάλιν xa0i;- 

sanguinem, verbum et spiritum ; et qui Paschatis — ea, ὕδωρ xal αἷμα, λόγον καὶ πνεῦμα (66/’ καὶ 

die sepultus est, lapide monumento imposito. ὁ ταφεὶς ἐν udpg τῇ τοῦ Ηάσχα, ἔπιτεθαντος τῷ 
µνήματι τοῦ λίθου. 


Hac de operibus S. Apollinarii Eusebius, Serapion Antiochenus, Socrates Hiero- 
nymusque. 


Ex Eusebio lib. v, Hist., cap. 2]. 


Apollinaris vero licet penes mullos mulla exstent Toà δ᾽ ᾽Απολλιναρίου πολλῶν παρὰ πολλοῖς σωζο: 
opera,hec tamen sola ad nos pervenerunt : Oratio µένων, τὰ el; ἡμᾶς ἑλθόντα ἐστὶ τάδε Λόγος ὁ 


ad supradictum imperatorem, Adversus. Gentiles li - 
bri quinque, De veritate duo, duo item adversus Ju- 


πρὸς τὸν προειρημένον βασιλέα (M. Aurelium An- 
toninum): καὶ πρὸς Ἕλληνας συγγάµµατα πέντε 


deos, et alii quos postmodum scripsit contra B καὶ Περὶ ἀληθείάς ορῶτον καὶ δεύτερον (66) "καὶ zx 


Cataphrygum heresim,que quidem non longe post- 
ea maximos tumultus excitavit, tunc temporis vero 
primum enasci ecperat, Montano cum falsis vati- 
bus suis adhuc erroris sui fundamenta jaciente. 


(64) Ὁ ὑψωθεὶς ἐπὶ κεράτων μµονοχέρωτος. Con- 
fer Psal. xxii, comm. 21, et Psal. xcii, comm. 10. 
Ostendit Pearsonius in Ezpos. Symboli, artic. Cru- 
cificus, partem crucis illam a pictoribus fere ne- 
glectam, quie in niedio palo recto fixa ex eo pro- 
minebat, cuique innitebatur sacrum corpus Christi, 
a Justino martyre in Dialogo describi, rhinocero- 
tisque cum €oruu ab eo comparari, similiterque 
etiam Tertullianum lib. ii. adv. Marcion. c. 18, et 
adv. Juds&os c. 10, Justinum imitatum typicum hunc 
unicornem spectare. 

(66) Λόγον xai πνεῦμα. Tertullianus De baptismo 
cap. 16, et De pudicitia cap. ult. aquam et sangui- 
nem ex latere Christi eniissum de duobus baptismis 
exponit, illo per aquam facto, hoc per sanguinem, 
sacro videlicet lavacro et martyrio. Eodem modo 
locum interpretati sunt auctor Tractatus de baptismo 
ha:reticorum ad calcem Cypriani p. 29, ed. Felli, 
Hieronymusque in Epist. ad Oceanum p. 32^, ed. 
Frobenii. Usitatior autem est expositio, que ad duo 
sacramenta Ecclesie baptismum aqua, et poculum 
sanctificationis, que communicatio sanguinis est 
Christi,sacramillam effusionemrefert.Ill,ed. Savilii, 
et Augustinum in idem p. $54, tom. 1X, ed. Froben. 
quern plus semel in lib. quoque De civitate Dei idem 
sost. in Jounnis l'vang. p. 914, tom. IX, ed. Savilii, 
docuisse memini. Per aquam autem et sanguinem 
Apollinarius vult significari, ni fallor, verbi divini 


radicationem et Spiritus sanctificationem, dum 


illud, πἀλ.ν καθάρσιχ, ad figuratam sub novo fq- 
dere veterum rituum renovalionem spectare vide- 
tur. Est tamen fortasse dubium, utra res, aqua an 
sanguis, referri debeat ad verbum atque spiritum ; 
nam Augustinus lib. in Contru Macinaunum, p. 522, 
tom. Vl, nomine aque in Evangelii loco comme- 
morata putat Spiritum sanctum significari, quia is 
esl aqua, quam daturus erat Jesus sitientibus, no- 
mine autem sanguinis Filium, quia Verbum caro 
factum est. Et diu ante Augustinum Irenaeus Spiri- 
tum sanctum vocabat. « aquam qua de coelo est. » 
Lib. ur, c. 17, 8 2, ed. Mass:ieti. Porro pervulgatum 
id est, Facunduimn. Hermianensem in Defens. trium 
capit.lib.:, cap 3, qui saeculo scripsit sexto, spiritum 
de Patre, sanguinem de Filio seu Verbo, aquam 
vero de Spiritu S. ad comm. 8, cap. v Epist. pri- 
ma S. Joan. interpretaium fuisse.Sed hac re mis- 
$8, Constat aquai et sanguinem in Evangelio com- 
Imemoratos de vetbo et spiritu, sed qualitatibus 


non personis, ab Apollinario etiam seculo secundo 
Ecclesie dictos fuisse. 


Ἰουδαίους πρῶτον καὶ δεύτερον (67): xat ἃ μετὰ caa 
συνέγραψε κατὰ τῆς Φρυγῶν αἱρέσεως µετ᾽ ου rokw 
καινοτοµτθείστς (68) χρόνον, τότε γε μὴν ὥσπερ ἐκ- 
φύειν ἀρχομένης, ἔτι τοῦ Μοντανοῦ ἅμα ταῖς αὐτοῦ 
ψευδοπροψήτισιν ἀρχὰς τῆς παρεχτροπῆς ποιουμένο». 


(60) Καὶ περὶ ἀληθείας πρῶτον καὶ διύτερον. 
Photius in Bibliothece cod. 44: ᾽Απολλιναρίου ἔπισ- 
κόπου tc ἐν Άσιᾳ Ἱεραπόλεως, Πρὸς "EAXAnvac, xa 
Περὶ εὐσεθείας xai αληθείας. ᾽Ανεγνώσθη ᾿Απολλι- 
νάριος Ηρὸς Ἕλληνας, καὶ Περὶ εὐσεθείας, καὶ Περὶ 
ἀλχθείας. "Εστι δὲ Ἱεραπολίτης ὁ συγγραφεὺς τῆς 
ἐν "Aclg Ἱεραπόλεως Ὑεγονὼς ἐπίσκοπος. "Hvbya 
δὲ ἐπὶ Μάρκου ᾿Αντωνίου (sic) Βήρου βασιλέως Ῥω- 
µαίων. ᾽Αξιόλογος δὲ ὁ ἀνὴρ καὶ φράσει ἀξιολόγψ x£- 

ρημένος᾽ λέγεται δὲ αὐτου xai ἕτερα συγγράμμαῖα 
αξιομνηµόνευτα εἶναι, οἷς οὕπω ἡμεῖς ἑνετύχομιν. 
Hzc Photius. Fabricius autem in Delectu argument., 
De relig. Christiana p. 160, incertum esse putat,an 
idem hioc opus fuerit atque illud De veritate ab Eu- 
sebio commemoratum, idque sub titulo Περὶ εὖσι- 
θείας καὶ ἀληθείας legerit Photius, an diversum 
fuerit οἱ us De veritate, Περὶ «oct6s(lac, atque idem 
fortasse atque illud Ὑπὲρ πἰστεῶς, ita vocante 
Nicephoro librum imp. Antonino oblatum. Verba 
Nicephori sunt: 'O πρὸς 'Av:üvivov λόγος ὑπὲρ 
τῆς πίστεως Quidquid de libello quidem ad Anto- 
ninum censebitur, persuadebit fortasse, ut diver- 
sun) opus existimetur liber De pietate ab illo De 
veritate, ipsa censura Photiana, in qua τὸ περ' re- 
petitur. Diversos libros esse existimarunt Halloi- 
xius Vit. PP. Oriental. tom. Il, p. 799, et Gallan- 
dius loco supra memorato ad pag. 157. 

(01) Καὶ πρὸς Ιουδαίους πρῶτον xai δεύτερην. 
Absunt hzc a nostris codicibus Maz., Med. et Fu- 
ket. Sed neque Rufinus ea in exemplaribus suis le- 
geral, ut ex versione ejus apparet ; sed nec Hiero: 
nymus in libro De s'riptoribus | ecclesiasticis. ubi 
omnes Apollinaris libros recenset, hujus libri con- 
tra Judeos mentionem facit. Nicephorus tamen ejus 
operis meminit. VaLEsiUs. — Hc verba a librario 
quodam moleste sedulo addita putarem atque ei- 
sulare juberem, nisi fleri quoque potuisset, ut er- 
rore circa homeooteleuta omitteretur. ΘΤΑΟΤΗ. — 
Codicis regii lectionem firmat ms. quidem Norfolc. 
non autem cod. Savil. sive Bodl. contra quam 
Strothius propter Valesii silentium rem se habere 
putarat. Ceterum utroque loco πρῶτος xai ὃς 
τερος codex habet Norfolc. 

(68) M: οὐ mo)bv καινητομιηβείστς. Christo 
phorsonus vertit : Que non mulio post tempore de 
integro renovata. Quam interpretationem probare 
non possuin. Langus vero et Musculus fere eumdem 
sedsum umbo secuti sunt. Sic enim Dangus: E! 
qua praterea adversum Phrygum haresim composui 
qua non multo post res novas in. Ecclesiam induzil. 


1301 


FRAGMENTA. 


1302 


Serapion Antiochenus, ap. Euseb. Hist. v, 19. 
Ὅπως δὲ καὶ τοῦτο εἴδητε ὃτι τῆς ψευδοῦς ταύ- A — Atque ut sciatis, inquit,qualiter universa quain 


της τάξεως τῆς ἐπικαλουμένης νέας προφητείας, 
ἐθθέλωκται d ἐνέργεια παρὰ πάοῃ τῇ ἐν χόσμῳφ 
ἀδελφότητι, πέποµφα ὑμῖν καὶ Ἠλαυδίου ᾿Απολλι- 
ναρίου τοῦ μαχαριωτᾶτου γενομένου ἐν Ἱεραπόλει τῆς 
Ασίας ἐπισκόπου γράμματα (66). 


terris est fraternitas operationem illam simulate 
factionis, qui nova prophetia nominatur,aversata 
atque abominata est,beatissimi patris Claudii Apol- 
linaris qui Hierapolitans urbis in Asia episcopus 
fuit, litteras ad vos misi. 


Socrates (70) Hist. eccles. lib. nw c. 7T, catholicum de anima humana a Christo assumpta dogma referens, 
quod apud concil. Alexandrinum sub Athanasio anno 362 confirmatum est. 


Οὕτω γὰρ πάντες οἱ παλαιότεροι περὶ τούτου λό- 
γον Ὑυμνάσαντες, ἔγγραφον ἡμῖν κατέλιπον — xal 
γάρ Βἰρηναῖός τε xai Κλήμης, ᾽Απολλινάριός τε ὁ 
Ἱεραπολίτης καὶ Σαραπίων ὁ τῆς ἐν Λ᾿Αντιοχείᾳ 
προεστὼς ᾿Εκκλησίας, ἔμψυχον τὸν ἑνανθρωπήσαντα 
ἐν τοῖς πον ηθεῖσιν αὐτοῖς λόγοις ὡς ὁμολογούμενον 
αὐτοῖς φάσκουσιν. 


Jta enim omnes antiqui qui hac de re disputa- 
runt,suam nobis sententiam scriptis proditam re- 
liquerunt. lreneus cerle et Clemens,et Apollinaris 
Hieropolitanus,et Serapion AÁnutiochene urbis epis- 
cop&s,Christum,qui homo factus est,anima pradi- 
tum fuisse, velut rem communi omnium consensu 


B receptam suis in libris asserunt. 


Hioronymus, Bpist. ad Magnum, ep. 83, spectans, «t censuit alicubi Fabricius, ad Apollinarii conira 
Montanistas et ÉEncratitas scripta. 


Quid loquar de Melitone Sardensi episcopo,quidde Apollinario Hierapolitans Ecclesise sacerdote,Dio- 
nysioque Corinthiorum episcopo,et Tatiano et Bardesane,et Irenao Pholini martyris successore,qui hae- 
resium singularum venena, ex quibus philosophorum fontibus emanarint, multis voluminibus explica- 


runt (71)? 


Musculus vero in hunc modum : Qua non multopost 
tempore insolescere cepit. Possis etiam ita vertere : 
Quz non multo postea apertius publicata est. VALES. 
— Dum Baronio ad an.173, duplicem ortum Monta- 
nistarum hinc excogitanti se opponit Tillemontius 
Mém. ecclés. tom. 11, not. 1, ad Montanistas, mo- 
net vir doctissimus, narrare Eusebium, scripsisse 
contra Montanum Apollinarem primo ortu ejus, 
quem paulo post tempus.de quotunc agebat Euse- 
bius, contigisse putat. Verterem igitur: Qua non 
longe postea excogitata est. tunc. quidem quasi nasci 
incipiens. 

(69) l'exupa:« Valesius quidem post Rufinum, 
Hieronymumque De viris ill. cap. 44, ubi ex Eu- 
sebio hac afferuntur, vertit litteras ; sed reddere se 
malle ait ad Hieron Fabricius scripta, quam litte- 
ras.Basnagio quoque Annal politico-eccles tom. Η, 
P. 251,non discrepare hiec γράμματα videntur a li- 

ris contra Cataphrygas, seu Montanistas, quorum 
meminit Eusebius. « Secus » ait ille « de his quo- 
que epistolis commemorasset in catalogo operum 
Apollinaris. » Porro ita Gallandius Prolegom. vol. I 
Biblioth. PP., p. cxxi: « Scripta sive lihros vocem 
γράμματα Latine reddere malumus cum Baluzio, 
Nov. Concil. Collect. p. 6, et Fabricio, quam litte- 
ras cum Lango ad Niceph. iv, 27 et Valesio. » Lit- 
teras prius verterant Musculus et Christophorsonus 
Eusebii interpretes.Deipso autemApollinario etaliis 
hec preterea habet Eusebius lib. v Hist.,c.16 «Πρὸς 
ph τὴν λεγομένην Κατὰ φΦρύγας αἴρεσιν ὅπλον 
σχυρὸν καὶ ἀχαταγώνιστον ἐπὶ τῆς Ἱεραπόλεως τὸν 
᾽Απολλινάριον, οὗ xal πρόσθεν μνήμην λόγνς ἔπε- 
ποΐητο ἄλλους τε σὺν αὐτῷ πλείρυς τῶν τηνικάδε 
λογίων ἀνδρῶν, ἡ τῆς ἀληθείας ὑπέρμαγος ἀνίστη 
δύναµις. "HE ὦν καὶ ἡμῖν ἱστορίας πλείστη τις ὐπό- 
θὲσις καταλέλειπτα:. Dein vero ῥήσεις aliquas bene 
Idngas excerpsit Eusebius ex opere quodam contra 
Cataphrygas seripto, quod Apollinario quidem ali- 
qui attribuere solent. sed male id factum esse Va- 
lesius ibidem monet. Halloixius quoque in Vita S. 
Apollinari: hoc opus ab ipso abjudicandur censue- 
rat, et«i fragmenta cjus apposuit ibidem,qua equi- 


C 


D 


dem postea ad initium seculi tertii lectori sistam. | 


In eadem porro sententia est Gallandius,ubi supra. 
Sed ad lioc opus nullus dubito, quin verba perti- 
neant auctoris Lybelli synodici, a Pappo et Justello 
primum editi : Σύνοδος θεία καὶ ἵερᾳ τοπικὴ, in- 
quit. ἐν ᾿εραπόλει τῆς ᾿Ασίας συναθροισθεῖσα ὑπὸ- 
᾿Απολλιναρίου τοῦ ταύττς ὁσιωτάτου ἐπισκόπου, καί 
ἑτέρων κεἰχοσιὲξ ἐπισκόπων, ἀποχηβύξασά τε xai 
ἐχχόψασα Μοντανὸν καὶ Μαξιμίλλαν τοὺς ψευδοπρο” 
φήτας, o καὶ βλασφήµως, fto: δαιμονιῶντες. γαθών 
Φησιν ὁ αὐτὸς πατῆρ, τὸν iov κατέστρεψαν. σὺν ab- 
τοῖς δὲ κατέχρινε καὶ θεόδοτον τὸν σχυτέα. Apud 
Concil. Labb. et Cossart. tom. 1, p. 599. Scilicet in 
opere Contra Cataphryges easaltem de morte Momta- 
ni et Maximille referente Eusebio exstabant;neque 
alii fortasse origini debetur.quod de Theodoto co- 
riario, qui Christum Deum esse negabat,hic norum 
et inauditum sequitur quippe cum ibi statim post 
commemoretur Montanista quidam nomine Theo- 
dotus. 

(70) Ait Socrates. Similia Nicephoruss habet lib. 
x, cap. 14 Hist. eccles. 

(11) Ezplicarunt. Hieronymus quidem in lib. De 
viris ill. cap. 18, ubi de Papia, ait, hunc mille an- 
norum Judaicam edidisse δευτέρωσιν, addit, eum 
secutos esse « lIrenoum et Apollinarem,et ceteros, 
qui post resurrectionem aiunt in carne Dominum 
cum sanctis regnaturum. » Verum designari hoc 
loco Apollinarem,Papis in sede Hierapolitana suc- 
cessorem.prohibet me credere alius Hieronymi lo- 
cus in notis Fabricianis ibidem videndus ; ubi au. 
ctor, postquam Latinos scriptores. regni mille an- 
norum defensores. memoravit,« Et ut Graecos no- 
minem ,addit,ut primum extremumqueconjungam, 
Irenseus et Apollinaris, » etc., lib. xi Comm. in 
Ezech., cap.36. His autem verbis Apollinarem Lao- 
dicenum significari ,sieculi quarti scriptorem, haud 
dubitabam, vel priusquam eumdem Hieronymum 
scribentem vidi in Proemio in lib. xviuu Comm. 
lsaie respondisse Dionysio Alexandrino mille an- 
norum,quam vocat Hieronymus.fabulam irridenti 
Apollinarem.Est igitur verisimile,ut hic seculi se- 
cundi.quem attuli, pater, Apollinaris Hierapolita- 
nus, Chiliastis eximmendus esse videatur. 








S. HEGESIPPUS 


NOTITIA 


(GarLawp., Vet. Patrum Biblioth., II, Proleg. p. vii.) 


1. Quis Hegesippus et quantus vir. Ejus solertia in monumentis primava aniiquilatis conquirendis. 
lf. Actuum ecclesiasticorum commentaria perscripsit. Quanto in pretto habitum ejusmodi opus. Quanam ez eo t- 


persint. 


Ill. Hegesippus Ecclesiarum omnium de Christi divinitate consensionis locupletissimus testis. Ipsum in suas par- 


tes (rahere frustra conantur. Unitarii. 


I. Hegesippus, ex circumcisione Christi fidem A 


amplexus, ἐν Ἑθραίων πεπιστευκὠς, ut visum Eu- 
sebio (1), « vicinus apostolicorum temporum, » ex 
fide Hieronymi (2(, s:culo i ineunte natus. existi- 
matur.Hic autem vir antiquus et apostolicus, ἀρχατός 
τε ἀνὴρ xai ἀποστολικός (3), ex Jud;a fortasse di- 
gressus, longum iter Romam usque suscepisse ex 
iis que de se ipso tradit (4) comperitur.Compluri- 
bus itaque provinciis peragratis,cum viris doctrina 
et pietate prestantibus sermones habuit ; ecclesia- 
rum interim origines et episcoporum successiones 
solerter conquirens. Corinthi dum ageret ubi haud 
paucos diescommoratus est,de illius Ecclesie statu 
sciscitatus,intellexit Corinthios in recta fide per- 
mansisseusque ad Primum ejus urbis episcopum, 
quocum et familiariter versatus est.Romam deinde 
contendit ; quo cum pervenisset, sedentc Aniceto, 
successionis tabulam usquead ipsum Anicetum con- 
fecit ; quam deinceps ad Eleutherum usque deduxit 
successorem Soteris, qui Anicetum decessorem ha- 
buerat.In singulis autem episcoporum successioni- 
bus,et per singulas urbes, eamdem fidem viguisse, 
eodemque mansisse qua per legem et prophetas et 
ἃ Domino ipso praedicata fuerant, enarrat. 

lI. His itaque primave antiquitatis presidiis in- 
structus Hegesippus, « multisque, » ut cum Hiero- 
nymo loquar (5), » ad utilitatem legentium perti- 
nenüibus hinc inde congregatis, omnes a passione 
Domini usque ad suam statem, ecclesiasticorum 
actuuu  texens historias,quinque libros composuit 
sermone simplici, ut quorum vitam sectabatur,di- 
cendi quoque exprimeret characterem. » — « In 
quibus quidem, » inquit Eusebius (6), « apostolico 
praedicationis narrationem complexus, luculentis- 
sima fidei su: testimonia nobis reliquit. » Supre- 
mum diem obiit Hegesippus, si fides Chronici Pa- 
schalis auctoris, quo. tempore rerum potiebatur 
Commodus, Olympiade ccxxxix. Sic enim ille (7): 


(4) Euseb. Hist. eccle. lib. 1v, cap. 22. 

(2) Hieron. De vir. illustr., capp. 2 et 22. 
(3) Steph. Gobar. apud Phot. cod. 232. 

t leges. apud Euseb. l. c. 

9( Hieron. |. c. 

6) Euseb. Hist. eccl. lib. 1v, capp. 8 et 22. 
b Chron. Pasch. pag. 262, al. 210. 


Ἐπὶ τούτου (Κομόδου) Ἡγήσιππος τελειοῦται, περὶ 
τῶν ἀποστόλων µεγάλως συγγραφάµενος, ὡς ἱστορεῖ 
Εὐσέθιος ὁ Ἡαμφίλου. Hoc imperante (Commodo), 
decessit Hegesippus, qui de apostolis eximie scripsit, 
ut testatur Eusebius Pamphili.Meminit etiam Hege- 
sippi Sozomenus (8), eumque « virum sapientissi- 
mum » appellat,qui ad sua usque tempora Ecclesie 
historiam perduxerit. 

Verum magno ecclesiastice antiquitatis damno 
ejus ὑπομνήματα interciderunt, si aliquot preeclari 
operis fragmenta, et quidem illustria,excipias.Sunt 
autem ejusmodi : I. De historia martyrii Jacobi, 
fratris Domini. Ἡ- De. propinguis Salvatoris nostri. 
III. De Symeonis Clops fiii, Hierosolymorum ερί- 
scopi, martyrio. IV. De tempore quo floruit ipsemet 


D Hegesippus. V. De sua profectione ad urbem Ro- 


mam, et de sectis Judaicis. Ea vero primum collegit 
Halloixius (9), deinde Grabius (40): quos et nos 
secuti, ex Eusebio, Photio et Syncello protulimus, 
additis potissimum Valesii V.C.animad versionibus, 
quibus etiam nonnulla ex aliis subjecimus Sed ad 
fragmentum 1 quod attinet, haud omittas velim 
Dissertationem celeberrimi Antonii Arnaldi cum 
notis doctissimi Tillemontii margini appositis, 
quam ad calcem tomi I Monumentorum  ecclesiasti- 
corum ejusdem Tillemontii legere est. 

Η]. Porro illud observare prestat cum cl. Ma- 
rano (11), Hegesippum sequalem Irenseo (uterque 
enim sub Eleuthero scribebat) ecclesiarum omnium 
de Christi divinitate consenfionis testcm locupletis- 
simum exstilisse.|pse namque apud Eusebium (12) 
testatur « se,cum Romam proficisceretur, plurimos 
episcopos adiisse,et ab omnibusunam eamdemque 
audivisse doctrinam. » Paucisque interjectis, sub- 
dit ;^Ev ἑκάστῃ δὲ Oiaóoyn, καὶ iv ἑκάστῃ πόλει 
οὕτως ἔχει, ὡς ὁ νόµος κηρύττει καὶ ol προφῆται 
καὶ ὁ Κύριος. In singulis autem episcoporum succo 
sionibus, et per singulas urbes eadem manent, quz 


t Sozom. list. eccl, lib. 1, cap. 4. 

(9) Halloix. Script. Orient. tom.II, pagg. 703-715. 
ο) Grab. Spicil. SS. PP. tom. Il, pagg. 205- 
- (41) Maran. Divinit. D. N. J. C. lib. m, cap. 5 


8 3, pug 234. 
(12) Euseb. Hist. eccl. lib. iv, cap. 23. 


4 906 


S. HEGESIPPUS. — NOTITIA. 


1306 


per legem ac prophetas, et a Domino ipso pradicata Α si Unitarius fuit Hegesippus (quod me probasse ar* 


sunt. Que quidem ex eodem Eusebio excerpta, 
paulo superius nos protulisse meminimus. 

Cum itaque res sic se habeat,eluce clarius est, » 
ait laudatus Maranus, « Hegesippum eodem ac S. 
Ireneum tempore scribentem eosdemque refellen- 
tem hareticos,hanc ecclesiarum consensionem non 
alio quam Irenzum consilio,nec alios in usus prte- 
dicare. Repugnat enim ut S. Irensus fldem in 
Deum incarnatum toto orbe vigere, iste vero Chri- 
stum ab omnibus simplicem hominem ezistimari 
testetur. Non tamen pudet Unitarios Hegesippum 
suo gregi ascribere, et consensum Ecclesise quem 
hzreticis Deum incarnatum negantibus objicit,sic 
interpretari,quasi universa Ecclesia Christum sim - 
plicem liominem consensisset. » 

Sed orthodoxam tanti Patris doctrinam de Chri- 
sti divinitate,contra impios conatus strenue tuetur 
vir doctissimus, ubi « de consensu sectarum cum 
ecclesiis catholicis, ac primo de Nazareeis » ser- 
monem habet: cujus proinde verba in medium 
proferre prostat. 

ο In Nazareorum secta, inquit (13), Sociniani 
presidium cause sue constituunt, et Hegesippum 
quem Eusebius ex circumcisis Christianis fuisse 
opinatur,patronum sibi asciscunt.Priterauctorem 
lrenici Irenicorum, qui se de Nazarmis et de Hege- 
sippo passim venditat (14),duo ejusdem ποίθ scri- 
ptores apud Bullum citantur (15),qui non Hegesip- 
pum solum,sed omnes etiam Orientis et Occidentis 
Ecclesias, quarum consensum laudat llegesippus, 
heresi su: ascribunt. Hos more suo compilat au- 
ctor Platonismi detecti (16). Sic autem apud Bul- 
lum (17) auctor libri illius qui Judicium Patrum 
inscribitur,suam et gregalium sententiam exponit. 
« Primo, » inquit, » Hegesippus fuit ipse Judaico- 
Christianus,ut Eusebius testatur (18) ; omnes vero 
Judaico-Christiani, teste Origene, Ebionit» fuere. 
II.I[dem Eusebius l.c. dicit Hegerippum usum fuisse 
S. Matthai Hebraico Evangelio, quo solo usi sunt 
Ebionitx» et Unitarii Christiani.III. Hegesippus apud 
Eusebium ibidem catalogum exhibeus ho,ereticorum 
qui vel ex Judeis erant, vel inter gentiles exorti 
sunt.in eo catalogo minime recenset Cerinthianos 
vel Ebionitas ; quod procul dubio fecisset,si Serva- 
toris nostri proeexsistentiam ac divinitatem ipse 


bitror) nihil aliud significare potest, quam credi- 
disse Ecclesias illas cum Judaico-Christianis, Chri- 
stum Dominum hominem esse prophetam et lega- 
tum Dei, super quem Logos sive divinum Verbum 
acquievit. » 

« Hic opere pretium est animadvertere quam 
aperte secum pugnent Sociniani, quam impie in 
rebus maxime seriis ludificent,dum Hegesippum et 
laudatum ab eo Ecclesiarum consensum ad usus 
suos adjungunt. Qui enim id quadrare possit cum 
eorum principiis ? Scribebat Hegesippus sub Eleu- 
thero, quem postremum ex Romanis episcopis re- 
censet, id est annis fere quadraginta, postquam 
Justinus a quo Platonismum inductum volunt,ani- 
mum ad religionis defensionem appulerat.Necesse 
est ergo sanctus martyr operam luserit in docendo 
Platonismo: jamque alii novitatis auctores quuü* 
rendi, si veritas tanto post in omnibus Ecclesiis 
summo consensu vigebat.Deinde vero errorem fa- 
tentur non subito in Ecclesiam irrupisse, sed qui- 
busdam veluti gradibus obrepentem,sub Victore do- 
minari incopisse.Sed si sub Eleuthero ne cognitus 
quidem, sub ejus successore ubique regnavit ; non 
jam leviter insinuatus est, sed potius intra novem 
annos (amplius enim Victor non sedit) totum ος” 
bem terrarum rapido quodam incendio pervasit. 

« Sed si haec de Hegesippi et omnium Ecclesia- 
rum Ebionismo commenta, ne cum Socinianis qui- 
dem commentis congruunt; multo minuscum ipsius 
Ilegesippi testimonio congruent. Is enim, ut modo 
observavimus, objiciebat Marcionitis, Valenünianis 
et aliis hujusmodi hereticis consensum omnium 
Ecclesiarum.In quo antea posita erat Ecclesiecum 
his haresibus controversia ? In eo quod mundum 
heretici a Filio Dei creatum negarent, eumque in 
uterum Virginis descendisse et veram carnem as- 
sumpsisse. Hunc igitur errorem detestabatur He- 
gesippus cum omnibus catholicis ; et mundum a 
Filio Dei creatum, veramque carnem ab eodem 
assumptam credebat ; quo sententia pugnat ad- 
versa fronte cum Ebionitarum erroribus. 

« Quod autem Evangelium secundum Hebreos ab 
Hegesippo citatum, et Ebionitas ab eodem in re- 
censendis hereticis omissos objiciunt ; satis est 
cum erudito Bullo respondere,idem Evangelium a 


credidisset.» His premissis, sic de omnibus Eccle- 1) Clemente, Origene εἰ Hieronymo citatum fuisse ; 


siis arbitrium facit : « Ait Hegesippus apud Euse- 
bium (19), se Romam profectum fuisse, atque ibi 
vixisse sub papis Aniceto, Sotere et Eleuthero, ibi- 
que et in aliis omnibus episcopatibus, doctrinas a 
lege et prophetis atque a Servatore nostro traditas, 
conservatas fuisse. Verbo, fatetur se invenisse Ec- 
clesias ubique orthodoxas et uniformes.Hoc autem, 


(13) Maran. 1l. c. cap. 7, pag. 246, seq. 

(14) Zwick. Iren. lrenic., pagg. 73 et 111. 

(15) Bull. Primit. et apostol. Tradit. cap. 3. pag. 
12, seq, 

(16) Platon. dévoil. part. 11, cap. 22. 


Ebionitas paritera Justino hrereses recensente pre. 
termissos ; vel potius et a Justino generatim com- 
prehensos, et ab Hegesippo, dum pseudochristos, 
pseudoprophetas,pseudoapostolos commemorat(20) 
His adde, hanc haeresim obscuram admodum et ad 
paucissimos redactam fuisse,ut mirum nonsit eam 
pretermitti. Erant enim his seculis de Christi 


(47) Bull. l. c., pag. 12, 8 2, seqq. 

tt Euseb. Hist. eccl. lib. 1v, cap. 22. 

(19) Euseb. ibid. 

(20) Heges. apud Euseb. Hist. eccl. lib. 1v, cap. 


1301 


S. HEGESIPPI FRAGMENTA. 


1308 


carne multo acriores, quam de divinitate contro- À in medium, satis per haec aperte significans se er 


yersie. » 

His ita enarratis,paulo post V. C. disputationem 
suam de Hegesippo claudit his verbis (21) : « Si 
Hegesippum Eusebius inter Nazareos numeravit, 
ut concludunt Sociniani ex illius verbis (92): 
"Ex τε τοῦ καθ 'E6palouc Βὐαγγελίου, xal ἰδίως ix 
τῆς Εθραΐδος διαλέκτου τινὰ τίθησιν, ἐμφαίνων ἐξ 
Ἑθροίων ἑαυτὸν πεπιστευκέναι. Νοππι]ία item. ez 
Hebrzorum Evangelio, et ex Hebraica lingua profert 


Hebrzis credidisse ; si heec, inquam, verba valent, 
ut Eusebius Hegesippum Nazareum ezxistimaverit ; 
non dubium quin Nazareos ab Ebionitis longe dis- 
creverit. Eum enim, non secus ac Justinum, inter 
egregios veritatis patronos numerat (23), qui non 
solum viva voce,sed etiam scriptis disputationibus 
adversus impias hereses decertarunt. » Hactenus 
cl. Maranus. 





SANCTI HEGESIPPI 


FRAGMENTA EX QUINQUE LIBRIS. 


COMMENTARIORUM ACTUUM ECCLESIASTICORUM. 


I 


De historia martyrii Jacobi, fratris. Domini, ex libro V. — Apud Eusebium, Hist. eccl. lib. 11, cap. 23. 


Ecclesie administrationem una cum apostolis B 


suscepit Jacobus frater Domini, qui jam inde a 
Christi temporibusad nostram usque statem Justus 
cognominatus est. Nam multi quidem eodem no- 
mine Jacobi vocabantur ; sed hic ab ipso matris 
utero sanctus fuit. Nec vinum unquam bibit, nec 
siceram ; ab animantium carnibus penitus absti- 
nuit ; comam nunquam totondit ; neque ungi, ne- 
que lavare balneo corpus unquam solitus.Unusex 
omnuibusin intimum templi sanctuarium ingrediendi 


21) Maran. l. c., pag. 250. 

22) Euseb. Hist. i lib. 1v, cap. 22. 

23) Euseb. ibid., cap. 7. 

24) Διαλδέχεται. Fragmentum istud integrum re- 
citat Georgius Syncellus in Chronograph. p. 837, 
velut ex ipso Hegesippo descriptum. Sicenim ibi : 
Ἡγησίππου μαθητοῦ τῶν ἀποστόλων Ex τοῦ ε’ ύπο- 
μνήματος περὶ Ἰακώδου τοῦ ἀδελφοθέου. 

(23) Μετὰ τῶν ἀποστόλων. Hieronymus in Cata- 
logo hunc locum ita vertit : Suscepit Ecclesiam Hie- 
rosolymz& post apostolos frater Domini Jacobus. 
Quasi legeretur μετὰ τοὺς ἀἁπ,στόλους. Longe re- 
ctius adversarius Hieronymi Rufinus interpretatus 
est cun, apostolis. Nam apostoli una cuin Jacobo 
episcopo Hierosolymitanam rexerunt Ecclesiam. 
Quare perperam Rutinus in cap. 2 hujus libri, Ja- 
cobum apostolorum episcopum nominavit. Atqui 
Clemens, cujus verba illic interpretatur Rufinus, 
Jacobum non apostolorum, sed llierosolymorum 
episcopum factum esse dicit.Porro Rutinusid hau- 
sisse videtur ex Clementis HRecognitionibus, quas 
vel ipse, vel Paulinus Latine vertit. Nam in lib. 11, 
ejus operis Clemens, Jacobum fratrem Domini, 
quem ipse archiepiscopum nominat et principem 
episcoporum, episcopali auctoritate apostolis om- 
nibus pr:ecipientem induxit. 

(26) O óvouacge'q ὑπὸ πίντων δίκαιος. Post hac 
verba in codice Maz. ac Fuk. apposita est distinc- 
tio.Quam quidem interpunctionem secutus videtur 
Rufinus.Sic enim verlit : « Suscepit Ecclesiam cum 
apostolis frater Domini Jacobus, qui ab omnibus 
cognominatus est Justus, ab ipsis Domini tempori 
bus preclarus usque ad nos. » Verumin codice Re- 
gio,ac Med., et apud Nicephorum nulla estascripta 


Διαδέχεται (24) δὲ τὴν Ἐκκλησίαν μετὰ τῶν ἁτρ- 
στόλων (25), ὁ ἀδελφὸς τοῦ Κυρίου ΄Ιάχωθος, ὁ ὀνο- 
μασθεὶς ὑπὸ πάντων Alxatoc (26) ἀπὸ τῶν τοῦ Κυρίου 
χρόνων µέχρι καὶ ἡμῶν. Ἐπεὶ πολλοὶ ᾿Ἰάκωθοι ixz- 
λοῦντο' οὗτος δὲ Ex κριλίας μητρὸς αὐτοῦ ἅγιος 7v. 
Ofvov xal σίκερα οὐκ ἔπιεν, οὐλὲ ἔμψυχον ἔφαγεν' 
ξυρὸν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ οὐκ ἀνέθη: ἔλαιον οὖκ 
ἠλείψατο, καὶ βαλανείῳ οὐκ ἐχρήσατ». Τούτῳ μόνψ 
ἑξῆν (21) εἷς τὰ ἅγια εἰσιέναι' οὐδὲ γὰρ ἐρεοῦν ἐφό- 
pet, ἀλλὰ σινδόνας. Kal µόνος εἴσήρχετο (28) elc. τὸν 


distinctio post vocem δίκαιος, sed totus locus uno 
spiritu continuatur hoc modo: Ὅ ὀνομασθεὶς ὑπὸ 
πάντων Δίχαιος ἀπὸ τῶν τοῦ Κυρίου χρόνων μέχρι καὶ 
ἡμῶν. Id est: Qui ab ipsis Christi temporibus usque 
ad nostram &tatem Justus ab omnibus cognominatus 
est.Ethancquidem distinctionem in interpretatione 
mea sequi malui, post Musculum et Christophor- 
sonum : quippe que certior, et sequentibus Hege- 
sippi verbis magis congruere mihi videretur. Sub- 
jicit enim Hegesippus : Ἠπεὶ πρλλοὶ ᾽Ιάκωθοι: bo- 
οὔντο, etc. Qus verbasinedubio referuuturad ea, 
quz precesseruunt: 'O ὀνομασθεὶς ὑπὸ πάντων M- 
χαιος. Reddit enim rationem Hegesippus, cur Jaco- 
bus Justus ab omnibus cognominatus sit, Quippe, 
inquit, multi fuere Jacobi : sed hic prae cseteris 
justitia excelluit, ut multis argumentis deinceps 
probat Hegesippus.Deinde si priorem distiuctionem 
sequamur cum Rufino, falsum erit illud quod se- 
uitur, Jacobum scilicet episcopum a temporibus 
omini usque ad Hegesippl etatem permansisse. 
Nam Jacobus quidem Justus cesus est Neronis 
principatu ; Hegesippus vero ÀÁntoninorum tempo- 
ribus loruit, ut superius observavi. D. 
(27) Τούτφ µόνῳ έξην, etc. Totum hunc Hegesippi 
locum jampridem examinavit Scaliger in Ani 
madverstonibus Eusebianis pag. 178, multaque in eo 
reprehendit, quz opere pretium erit legere. Adde 
etiam, qua adversus Scaligeri censuram scripsi! 
Dionysius Petavius in notis ad heresim 78 Epi- 
hanii, et P. Hailloixius in notationibus ad Vitam 
Hegesippi cap. 3. i 
28) Καὶ µόνος εἰσήρ. Syncell. καὶ µόνον ὅτε εἰσήρ. 
Reliqua deinceps omittimus. 


1809 


S. HEGESIPPI FRAGMENTA. 


1310 


yaóv* πδρίσχετό τε χείμενος ἐπὶ τοῖς Ὑόνασι, καὶ αἷ- A jus, facultatemque habebat. Neque enim lanicio, 


«024tvoq ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἄφεσιν' ὡς ἀπεσκληχέναι 
τὰ γόνατα αὐτοῦ δίκην χαµγλου, διὰ τὸ dsl. χάμπτειν 
ἐπὶ γόνυ (29) προσκυνοῦντα τῷ Oc, καὶ α τεῖσθαι 
ἄφεσιν τῷ λα. Διά γὲ τοι τὴν ὑπερθολὴν τῆς δικαιο- 
αύνες αὐτοῦ Σκαλεῖτο Δίκαιος wal ὈΟθλίας (30): 6 
ἐστιν ἑλληνιστὶ περιοχἠ τοῦ Xao0 xal δικαιοσύντ, ὡς 
οἱ προφΏῆται δηλοῦσι περὶ αὐτοῦ. Τινὰς οὖν τῶν Ἑπτὰ 
αἱρέσεων τῶν ἐν τῷ λαῷ, τῶν προγεγραμμένων qot (31) 
ἐν τοῖς ὑπομνήμασιν, ἐπυνθάνοντο αὐτοῦ, τίς ἡ θ0ρα 
τοῦ Ἰησοῦ (31). Καὶ ἔλεγε τοῦτον εἶναι τὸν Σωτῆρα. 
Ἐξ ὧν τινες ἐπίστευσαν, ὅτι ᾿[ησοῦς ἐστιν ὁ Χριστός. 
Ai δὲ αἱρέσεις al προειρηµέναι, οὐκ ἐπίστευον οὔτε 
ἀνάστασιν (33), οὔτε ἑρχόμενον ἀποδοῦναι ἑκάστῳ 
κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. "Όσοι δὲ καὶ ἐπίστευσαν, διὰ 
Ἰήκωθον (35). Πολλῶν οὖν καὶ τῶν ἀρχόντων πιστευ- 
όντων, ἦν θόρυθος τῶν Ἰουδαίων καὶ Γραμματέων 
καὶ Φαρισαίων λεγόντων, ὅτι κινδυνεύει πᾶς ὁ λαὸς 
Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν προσδοκᾷν. Ἔλεγον οὖν συνελ- 
θόντες τῷ Ἰαχώδφ' « Παρακαλοῦμὲν σε ἐπίσχες τὸν 
λαὸν, ἐπεὶ ἐπλανήθη εἰς Ἰησοῦν, ὡς αὐτοῦ ὕντος τοῦ 
Χριστοῦ. Παρακαλοῦμέν σε πεῖσαι πάντας τοὺς ἆλ- 
θόντας clo τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα περὶ Ἰησοῦ. Σοὶ 
Y30 πάντες πειθόμεθα" ἡμεῖς γὰρ μαρτυροῦμέἐν σοι 
καὶ πᾶς ὁ λαὸς, ὅτι δίκαιος εἶ, καὶ ὅτι πρόσωπον o0 
λαμθάνεις. Πεῖσον οὖν αὺ τὸν ὄχλον περὶ ἸΙησοῦ μὴ 
πλανᾶσθαι xal γὰρ πᾶς ὁ λαὸς καὶ πάντες πειθό- 
μεθᾷ σοι. Στῆθι οὖν ἐπὶ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ, ἵνα 
ἄνωθεν ἧς ἐπιφανὶς, καὶ dj εὐά /οὐστά σου τὰ ῥήματα 
παντὶ τῷ λαῷ διὰ γὰρ τὸ Πάσ(α συνεληλύθασι πᾶ- 
σαι αἱ quÀ zi (33) μετὰ καὶ τῶν ἐθνῶν (30). » "Ἔστη- 
σαν οὖν οἱ προειρηµένοι Γραμματεῖς xai Φαρισαῖοι 
τὸν Ἰάκωθον ἐπὶ τὸ πτερύγιον του ναοῦ, καὶ Expa- 


(29) Διὰ τὸ ἀξὶ κάµπτειν ἐπὶ όν». Dum ῥρο- 
strem: voces absunt a codice Fuk., etapud Nice- 
horum. Verum in codice Maz. ac Med. totus hic 
ocus ita legitur: A«& τὸ dei κάµπτειν προσκυνοῦντα 
τῷ θεῷ τὰ γόνατα. 
(30) Ἐκαλεῖτο Ἀίχαιος καὶ Ὠθλίας. Nicolaus 
Fuilerus in lib. nt Miscellaneorum sacrorum, hunc 
locum sic emendat : Ἐκαλεῖτο Σαδδὶκ καὶ “Ὠηζλιάμ, 
b ἐστιν ὀίκαιος, καὶ περιυχἡ τοῦ λαοὺ. Qua. doctis- 
simi viri emendationem libenter amplector.Tamen 
cum Epiphanius in haeresi 78, et Jovius monachus, 
quem vulgo male Jobium vocant, Jacobum Obliam 
ictum esse testentur,retinenda est vulgaris lectio ; 
maxime cum Ophlias Hebraice arcem populi signi- 
ficeL Sed et Rufinus atque Nicephorus vulgatam 
lectionem tuentur. 
(34) Τῶν ἑπτὰ αἱρέσεων... τῶν προγεγρσμμµὲἑὲνων 
μοι. Locus Hegesippi, in quo de septem Judaici po- 
uli sectis se scripsisse testatur, exstat in libro ιν 
;usebii nostri, cap. 22. Ad quem locum, Deo ju- 
vante, plura dicturi sumus de septem illis sectis. 
(32) 'Tlc ἡ θύρα τοῦ Ἰησοῦ. Ostium hoc loco est 
introductio, seu institutio atque initiatio. Ostium 
igitur Christi nihil est aliud, quam fides in Deum 
Patrem, et in Filium, ac Spirztuin sanctum.De hoc 
ostio dicitur in Psalmis: Hec est porta Domini, et 
Justi intrabunt per eam,ut explicat Clemens in libro 
γι Στρωματέων. Et ostium quidem Joannis Baptiste 
erat penitentia ; Christi vero ostium est remissio 
peccatorum, que fit per baptismum. 
(33) Οὐκ ἐπίστευον οὔτε ἀνάστασιν. Male Rufinus, 
eumque secutus  Christophorsonus vertit, non 
crediderunt, quasi legeretur, οὐκ ἐπίστευσαν. Longe 


sed linea tantum veste utebatur. ln templum solus 
intrare, atque ibi genibus flexis pro peccatis populi 
supplex Deum orare consueverat ; adeo ut genua 
ipsius instar camelioccalluerint,dum assidue Deum 
venerans, et pro salute populi vota faciens humi 
sterneretur. Hic ergo ob singularem justitiam co- 
gnominatus est Justus, et Oblias; quod Latine mu- 
nimentum populi, et justitiam significat, quemad- 
modum etiam propheta de eo predixerunt.Quidam 
autem ex septem sectis, que apud Judaeos erant, 
de quibus in superioribus libris scripsisse memi- 
nimus, interrogarunt eum, quodnam esset ostium 
Jesu. Quibus ille Jesum esse Servatorem respondit. 
His auditis; nonnulli eorum Jesum revera Christum 


p e55e crediderunt. Suprascripte vero secte nec re- 


surrectionem, nec futurum Christi adventum, ut 
unicuique pro meritis mercedem tribuat,credebant. 
Quotquot vero ex iis crediderunt, Jacobi opera ac 
ministerio utique crediderunt. Cum ergo multi ex 
ipsis etiam primoribus crederent,tumultuari cepe- 
runt Judei, et Scribe ac Pharisei ; eo jam ventum 
esse clamantes, ut prope omnis populus Jesum 
Christum exspectaret. Proinde in unum congregati 
Jacobum adeunt, hisque eum verbis compellant ; 
« Horlamnr te,inquiunt, ut populi errorem compri- 
mas,qui falsam de Jesu opinionemimbibit, perinde 
quasi Christus esset. Persuade igitur omnibus,qui 
festo Pascha die huc conveniunt, ut de Jesu recte 
sentiant. Tibi enim omnes fidem habemus ; etcum 
universo populo hoc tibi testimonium perhibemus, 
justissimum te virum esse, nec ullum apud te per- 
sonarum discrimen valere.Proinde plebi persuade, 


melius Musculus vertit, non credunt. Nam Greca 
vox hanc habet signiflcationem. Falsum tamen est, 
eas sectas non credisse resurrectionem. Nam 
Pharissei eam credebant. 

8) Ὅσοι δὲ καὶ ἐπίστευσαν, διὰ — '[áxo Gov. 
Vox ἐπίστερσαν iterum repetenda est; quod virgula 
illa, que in manuscriptis etiam codicibus appicta 
est, satis declarat. In vetustissimo codice Mazarine 
post ἐπίστευσαν punctum ascriptum est ad pedes 
ittere, quod virgule nostra respondet ; et Greece 
quidem vocatur ὑποστιγωή, a Latinis autem subdi- 
stinctio. 

(35) Πᾶσαι αἱ ooÀal. Hzc item immerito carpit 
Scaliger, scribens « duas tantum tunc tribus fuisse, 
Benjamin et Juda. » Sed, ut recte monet Grabius, 
quo modo Hegesippus, eo item Paulus apostolus 
loquitur Act. xxvi, 7, memorans duodecim tribus 
nocte ac die deservientes in spem repromissionis fa- 
ctam a Deo, Sanctus quoque Jacobus suam inscribit 
Epistolam duodecim tribubus qua sunt in dispersione, 
It, 1. Videsis in hanc sententiam, Calmeti disserta- 
tionem ad Ezechielem, De reditu decem tribuum. 

(36) Μετὰ xxi τῶν ἐθνῶν. Merito Scaligerum hic 
reprehendit Dionysius Petavius, quod negasset, 
Itcuisse ulli gentili interesse festis diebus Judaorum 
Nam prater locum illum, quem citat Petavius ex 
Evaugelio Joannis cap. xu, plurima suppetunt Jo- 
sephi testimonia, e quibus discimus, gentiles azy- 
morum solemnitati sepius interfuisse.Certe Vitel- 
lius legatus Syrie festo Paschee ingressus est Hie- 
rosolyma.etaJudeis honorifice exceptus, ut legitur 
in lib: xviii Originum Judaicarum, cap. 6. Idem de 
Quadrato legato Syrie in lib. xx scribit. 


1311 


S. HEGESIPPI FRAGMENTA, 


41312 


ne circa Jesum deinceps aberret; nam et universus A £av αὐτῷ xai εἴπον' « Alxate, ᾧ πάντες πείθεσθαι 


populus,etnos libentertibi obtemperamus.Ascende 
igitur in fastigium templi, ut in sublimi loco posi- 
tus, ab omnibus conspici et exaudiri facile possis ; 
nam Paschalis solemnitatis gratia, cuncto Judeo- 
rum tribus, et ex gentibus non pauci huc convene- 
runt. » Posthezec supradicti Scribe et Pharisei cum 
Jacobum in fastigio templi collocassent, contenta 
voce sic eum alloqui coperunt : «0 Juste,cui nos 
omnes fidem adhibere par est, quandoquidem po- 
pulus omnis errat, Jesum sectans crucifixum, doce 
nos,quod sit ostium Jesu sufflxi cruci. » Tunc Jaco* 
bus edita voce iis respondit: « Quid me, inquit, in- 
terrogatis de Jesu filio hoininis? Ipse sedet in coelo 
à dextris summo virtutis,et venturus est in nubibus 
celi.»Cumque multi hocJacobi testimonio confirmati 
glorificarent Jesum,dicentes: « Osanna filio David,» 
tunc iidem Scribe ac Pharisei inter se collocuti : 
« Male,inquiunt,fecimus,qui tanto,testimonioJesum 
ornaverimus. Verum ascendamus, eumqne przci- 
pitem dejiciamus, ut ceteri conterriti fidem illi ha- 
bere desinant.» Conclamare deinde ceperunt,ac di- 
cere : « O o, ipse etiam Justus erravit. » Et impleta 
sunt ea, que apud Isaiam scripta sunt: Tollamus 
e medio justum, quia molestus est. nobis; propterea 


(37) Ἡ θύρα τοῦ Ἰησοῦ. Ohservat Pearsonius 
Vindic. epist. Ignat. part. i1, p. 153, Christum ip- 
sum dixisse Joan. x, 9: 'Eq« cip: ἡ 050a" quod 
saue dictum apostolicis temporibus maxime fuisse 
de Christo usurpatum, ex hoc Ilegesippi loco aperte 
colligitur. 

(38) Καὶ λεγόντων Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαθὶδ. Sca- 
liger in Auimadversionibus Eusebianis hec de Ja- 
cobo dicta esse existimavit; cui in eo quidem facile 
assentior. Sed quod negat idem Scaliger Jacobum 
filium David dici potuisse, in hoc graviter halluci- 
natur. Fuit enim Jacobus filius Josephi, ac proinde 
oriundus ex stirpe David. Porro verissimum est, 
quod ait Scaliger, eos qui Qsanna acclamabant, 
palmas manibus gestare debuisse ; cujus rei illustre 
exemplum est in Itinerario lHierosolymitano Anto- 
nini monachi pag. 30. Ex quo discimus, morem 
olim fuisse Christianorum, ut episcopis ac presby- 
teris advenientibus obviam procedentes honoris 
causa, acclamarent Osanna : «]bi venerunt mulie- 
res in occursum nobis cum infantibus, palmas in 
manibus tenentes. et ampullas cum rosaceo oleo: 
et prostratz» pedibus nostris, plantas nostras unge- 
bant,cantabantque lingua /£gyptiaca psallentes an- 
Hiphonam : Benedicti vos a Domino benedictusque 


adventus vester, Osanna in excelsts. » ldem testatur D 


etiam Hieronymus in cap. xx1 Matthaei : « Videant 
ergo episcopi,et quantumlibet sancti homines, cum 
quanto periculo dici ista sibi patiantur: siDomino, 
cui vere hoc dicebatur (quia necdum erat solida 
credentium fides) pro crimine impingitur. » Ciete- 
rum voces illas Osanna filio David, quas a quibus- 
dam Jud:eisacclamatas tunc fuisse dicit Hegesippus, 
nonimmeritoquisexistimet de Christo potius,quam 
de Jacobo, intelligi oportere. Nam cum Jacobus in 
fastigio templi positus,Jesum revera Christum esse, 
ac Hedemptorem generis humani predicasset ; 
jud&i quidam Christi fidem amplectentes, accla- 
IDare ceperunt Osanna filio David, id est, Jesu 
Christo palma et victoria. 

(39) Ὡσαννά. In omnibus nostris exemplaribus 
duo sunt vocabula ὡς ἀννά. Ita etiam apud  Hiero- 
nymum in Jnterpretationenominum Hebraicorum: 
« Osanna; salvifica, quod Grece dicitur ὡς &vv& 


ὀφείλομεν, ἐπεὶ ὁ λαὸς πλανᾶται Ómiow Ἰτσοῦ τοῦ 
σταυρωθέντος, ἀπάγγειλον ἡμῖν τίς ἡ θύρα τοῦ Ἱτοοῦ 
(21) τοῦ σταυ;ωθέντος.» Καὶ ἀπεχρίνατο φωνῇ µε- 
Υ1λῃ΄ « TU µε ἐπερωτᾶτε περὶ Ἰτσοῦ τοῦ υἱοῦ ἀνθρώ- 
που; Καὶ αὐτὸς χάθηται ἐν τῷ οὐρανῷ ἐκ δεξιῶν 
τῆς μεγάλης δυνάμεως, xal μέλλει ἔρχεσθαι ἐπὶ τῶν 
νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. » Καὶ πολλῶν πληροφορτθέντων, 
xai δοξαζόντων ἐπὶ τῇ μµαρτυρίᾳ τοῦ ᾿Ιακώδου, xai 
(38) λεγόντων Ὡσαννὰ (39) τῷ υἱῷ Δαθὶδ, τότε πάλιν 
ol αὐτοὶ Γραμματεῖς xal Φαρισαῖοι πρὸς ἀλλήλους 
ἔλεγον. « Καχῶς ἐποιήσαμεν τοιαύτην µμαρτυρίαν 
παρασχόντες τῷ Ἰησοῦ (46). ᾽Αλλὰ ἀναθάντες, κατα- 
θάλωμεν αὐτὸν, ἵνα φοθηθέντες μὴ πιστεύσωσιν αὐτῷ.» 
Καὶ ἔκραξαν λέγοντες.« Ὢ ὢ, καὶ ὁ Δίκαιος ἐπλανγθτ.» 
Καὶ ἐπλήρωσαν τὴν Γραφὶν τὴν ἓν τῷ Ἰσαίφ (4j 
γεγραμμένην' "Agency (42) τὸν δίκαιον, ὅτι ὃύ- 
σχρηστος ἡμῖν ἐστι τοίνυν τὰ γεννήµατα τῶν 
ἔργων αὐτῶν φάγονται’ ἸΑναθάντες οὖν κατέδαλον 
τὸν Δίκαιον, καὶ ἔλεγον ἀλλήλοις. e Αιθάσωµε» Ἰάκω- 
θον τὸν Δίχαιον. » Ka! Ἄρξαντο λιθάζειν αὐτὸν, ἐπεὶ 
καταθληθεὶς οὐχ ἀπξθανεν, ἀλλὰ στραφεὶς ἔθγκε τὰ 
γόνατα λέγων᾽ « Παρακαλῶ, Κύριε θεὲ Πάτερ, dos 
αὐτοῖς' οὗ γὰρ οἴδασι tl ποιοῦσιν. » Οὕτω δὲ χαταλ.- 
θοθολούντων αὐτὸν, εἷς τῶν ἱερέων τῶν υἱῶν "Pry3ó 


Utrumque autem nomen per extensam litteram le- 
gendum. » Id est, Osanna tam in Hebraea, quam in 
Graeca lingua primam syllabam producit. Isidorus 
quoque in libro v1 Originum. Osanna ex duobus 
vocabulis Osi et Anna compositum esse testatur, 
elisa scilicet una littera,sicut in versibus cum scan- 


0 dimus. « Osi enim salvifica interpretatur : Anna in- 


terjectio est, motum animi significans sub depre- 
cantis affectu. » Quze [sidori verba desumpta sunt 
ex Hieronymi epistola 145, ad Damasum.Kadem fere 
habet Augustinus in lib. De doctrina Chr. cap. 11. 

(40) Ti ᾿ησοῦ. Grabius conjicit legendum τῷ 
"axe, vel τῷ 'Insoo (30775. Sed frustra. Vide- 
tur enim Hegesippus id innuere, questos nimirum 
fuisse Phariszos,quod ipsemet effecerint, vel ansam 

r&buerínt Jacobo. ut adeo illustre testimonium 
esu Christo perhiberet ; quo. quidem testimonio 
lures e populo permoti et confirmati, eumdem 
E alvatorem glorilicarunt. Hoc sensu accipiendam 
puto vocem παρασχόντες, 

(41) Ἐν τῷ Ἡσαϊα, Memoria lapsum esse He- 
gesippum affirmatScaliger;neque enim hunc locum 
apud Isaiam exstare, sed in libro qui inscribitur 
Sapientia Salomonis cap. 11. Sed fallitur ipsemet 
Scaliger qui Hegesippum temere reprehendit, Re- 
vera enim hic locus legitur in Isaia cap. ni: Δήσω- 
μὲν τὸν δίκαιον ὅτι ὀύσχρηστος ἡμῖν ἐστι το]- 
νυν τὰ Ὑεννήματα τῶν ἔργον αὐτῶν «φάχονται. 
Jta quidem legitur in editione Romana. Verum Ju- 
stinus in Dialogo adversus Tryphonem diserte te- 
statur in editione LXX interpretum scriptum fuisse 
ἄρωμεν τὸν δίκαιον, pro quo Judaici interpretes δή- 
σωµεν verterant. Justini lectionem confirmat etiam 
Tertullianus in lib, nr contra Marcionem, cap. 39: 
« Venite, inquiunt, auferamus Justum .quia inutilis 
est nobis. ο Sed et in eo fallitur. quod apud Rufi- 
num pro Isaia Jerermniam scribi dicit. Porro Hege- 
sippus hunc Isai, locum quem dixi, in mente ha- 
buit paulo supra, cum diceret Jacobum a prophetis 
Justum esse appellatum : ἐκαλεῖτο A'xa:o; ὡς οἱ προ- 
φῆται ὀηλοῦσι περὶ αὐτοῦ. 

(42) "Αρωμεν, x. τ. λ. Locus exstat Isaie ur, 10. 
Vide Justinum Dial. cum Tryphone n. 11, 133, 136: 
Sed in primis n. 137 quo hic respexit Valesius. 


1313 


S. HEGESIPPI FRAGMENTA. 


1314 


υἱ2ῦ Ῥαχαθεὶμ (49) τῶν μαρτυρουµένων ὑπὸ Ἱερε- Α fructum operum suorum manducabunt.Mox ergo con- 


µίου τοῦ προφήτου, ἔκραζε λέγων « Παύσασθε,τί ποι- 
εἴτε (44) ; Εὔγεται ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Δίκαιος.» Καὶ λαθών 
τις ἀπ᾿ αὐτῶν εἷς τῶν γναςέων τὸ ξύλον (43) ἐν ᾧ 
ἀπεπίεζε τὰ ἱμάτια (46), Ίνεγχε χατὰ τῆς κεφαλῆς 
τοῦ Δικαίου. Καὶ οὕτως ἐμαρτύρησεν xal ἔθαψαν 
αὐτὸν ἐν τῷ τόπῳ (41), καὶ ἔτι αὐτοῦ dj στήλη μένει 
πτρὰ τῷ vaip (48).Μάρτυς οὗτος ἀληθὴς Ἰουθαίοις τε 
καὶ Ἓλλησι γεγένηται, ὃτι Ἰησοῦς ὁ Χριστός ἐστιν. 
Καὶ εὐθὺς Οὐεσπασιανὸς moÀtopxel τὴν Ἰουθαίαν, al- 
χµαλωτίσας αὐτοὺς (49). 


scendentes, eum precipitem egerunt,et inter se di- 
xerunt:«LapidemusJacobumjustum.» Co perunt igi- 
tur lapidibus eum impetere ; quoniam precipitatus 
non statim mortem obierat, sed conversus flexis 
genibus orabat dicens: « Domine et DeusPater,rogo 
ut ignoscas illis,quia nesciunt quid faciunt. » Cum- 
que hominem saxis obruerunt,unus e sacerdotibus 
ex filiis Rechab filii Rechabim, quiJeremim suffra- 
gio commendati sunt,contenta voce : « Parcite, in- 
quit, quid facitis ? Justus orat pro nobis.» Interim 


unus ex iis, fullo, arrepto fuste, quo vestes exprimere solebat, caput Justi percussit. Atque ita felici 
martyria vitam finiit ; sepultus est eodem in loco, manetque adhuc cippus illius prope templum. Hioc 
Jacobus, tum Judas, tum Grecis locuples fuit testis, Jesum vere Christum fuisse. Nec multo post 
obsidio Vespasiani, et Judeorum captivitas subsecuta est. 


II. 


Dé propinquis Salvatoris nostri. — Apud cumdem Eusebium. Hist. eccl. lib. 1n, cap. 20. 


Ἔτι δὲ περιῆσαν οἱ ἀπὸ Ὑένους τοῦ Κωρίου υἱωνοὶ 


His temporibus adhuc supererant quidem ex co- 


(43) T1039. ΄Ῥαχαθείμ. Merito Nicephorus hac duo B num officium.Nam et maculas eluebante vestibus; 


vocabula expunxit, ut jampridem notavit Scaliger, 
tum in Anidmaversionibus Eusebianis, tum in Elen- 
cho Trihzresii, cap. 25, Sed tamen cum apud Ru- 
finum legantur, etin omnibus nostris exemplaribus 
exstent, ferri commode possunt. Ac si rem atten- 
tius expendamus, non sunt tam inepta atque in- 
sulsa, ut putavit Scaliger, Etc τῶν ἱεξρέων τῶν υἱῶν 
"Prio υιοῦ Ῥαχαθείμ, Unus ez sacerdotibus de 
filiis Πεελαὺ filii Rechabim Idem enim est,ac si dice- 
ret : Unus ex sacerdotibus,filius Rechab de genere 
Rechabitarum : qua postrema verba consulte addita 
sunt,ut Rechab pater illius sacerdotis, ab aliis Re- 
chab distingueretur. Plures enim eodem nomine 
appellabantur Rechab ; verum hic de quo loquitur 
Hegesippus, erat exstirpe Rechabitarum illorum, 
de quibus locutus est Jeremias (cap. xxxv). 


(44) Παὐσασθε, «l ποιεῖτ, Epiphanius in ha- 
resi 78, non a Rechabita sacerdote haec dicta esse 
scribit, sed a Symeone Clopz fllio, qui Jacobi Justi 
frater patruelis erat. 


(&5) Δαδών τις ἀπ᾿ αὐτῶν εἷς τῶν γναφέων τὸ 
ξύλον. Hiec verba duobus modis construi possunt ; 
nemp^ hoc modo : ET τις ἀπ᾿ αὐτῶν, λαθὼν τὸ τῶν 
(4722509 ξύλον, id est, unus ex illis arrepta fullonis 
vecte. Aut in hunc modum: Τϊς ἀπ᾿ αὐτῶν, εἴς τῶν 
γναφέων, γαθὼν τὸ ξύλον. Quam distinctionem secu- 
tus est Rufinus, ita enim vertit : « Et unus ex ipsis 
fullo,arrepto fuste in quo vestes exprimere solent.» 
Neque aliter coeteri iuterpretes.Atque hunc sensum 
confirmat Clemens Alexandrinus in lib. vit Hypo- 
typoseon, ubi Jacobum a fullone interemptum esse 
scribit. Verba Clementis hebentur supra in cap. 1 
hujus libri. Apollonius Collatius in lib. 1 De ezcvtio 
Hierosol. Jacobum non fullonis vecte, sed securi 
percussum interiisse scribit. 

(460) Τὸ ξύλον ἐν ᾧ ἀπεπίεζε τὰ ἱμάτια. Hiero- 
nymus in libro. De srriptoribus ecclesiasticis hunc 
locum ita expressit : Fullonis fuste, quo uda  vesti- 
menta ectorqueri solent, in cerebro percussus interüt. 
Hieronymi verba Graece ita vertit Sophronius : Τῷ 
τε qvxquep μοξλῷ d τὰ ἱμήτια ἐκπιέζειν εἰώθασι. 
Musculus quidem Eusebii locum ita vertit: Unus ex 
fullonibus arrepto instrumento, quo vestimenta excu- 
tiunt ac purgant. Langus vero Nicephori interpres 
sic reddidil : Et fullonum quidam ligno. quo vestes 
complana^at, arrepto.Mihi quidem magis placet Ru- 
fini et Christophorsoni expositio, qui vestes pre- 
mere, seu exprimere interpretati sunt. Id enim si- 

nificat vox πιξζειν, ex qua fit mug cipio quod est 
atine pressorium, seu prelum. Duplex fuit fullo- 


C 


et eas dealbabant,ac splendorem iis conciliabant ; 
utebantur autem ad id pressoriis seu prelis,ut no- 
tavi ad lib. xxviu Amm. Marcellini pag. 366. Porro 
in manuscriptis nostris Maz.,Med.,ac Fuketii scri- 
tum est ἀποπίεζε. 

(41) "Εθαψαν αὐτὸν iv τῷ τόπῳ. Ita quidem co- 
dex Regius, quein secutus est Stephanus. Verum 
reliqui tres, Maz. scilicet, Med. ac Fuketii, aliquot 
voculis auctiores sunt hoc. modo: Καὶ ἔθαφαν αὖ - 
τὸν ἐπὶ τῷ τόπῳ παρὰ τῷ vai. Quam quidem lectio- 
nem confirmat Nicephorus, ac Rufinus. 

(&8) "Ext αὐτοῦ ἡ στήλη µένει παρὰ τῷ va. 
Quomodo fleri potest, ut hic cippus (id enim signi- 
ficat στήλη, ut supra notavimus) et Jacobi sepul- 
crum adhuc Permanserit post urbem a Romanis 
excisam ? Sed neque verisimile est, quod ait Hege- 
sippus, Jacobum juxta templum sepultum fuisse. 
Nam Judei extra urbem corpora condebant,ut col- 
ligere est tum ex £vangelio, tum ex sepulcro He- 
ευ Adiabenorum regine, de quo superius locuti 
sumus. Merito igitur Rufinustotam hanc pericopen 
in versione sua protermisit. Hieronymus vero in 
libro De scriptoribus ecclesiasticis, cujus 1naxima 
pars ex Historia ecclesiastica Eusebii nostri desum- 
pta est,hac Hegesippi verba interpretans ita emol- 
livit : Titulum usque ad obsidionem Titi, εί ultimam 
Adriani, notissimum habuit. Ubi tamen illud pro- 
bare non possum,quod de ultima Adriani obsidione 
dicit. Nam in eo secutus est errorem Eusebii,quem 
jampridem alii confutarunt. Porro Hieronymus 
titulum dixit, pro eo quod in Grzgo est στήλτ. Eo- 
dem sensu στήλη dicitur in lib. II Regum,cap.xvi, 
ubi vetus interpres (titulum vertit. Ad quam vocem 
in vetuslissimo codice Mazarino hoc scholion scri- 
ptum inveni : Ἰστέον ὅτι ἡ στήλη αὕτη λίθος τν 
ἄμορφος, ἐπιγραφὴν ἔχων τὸ ὄνομα τοῦ τεθαμμένου 
Ιακώθου. 'E£ o9 καὶ ἔτι νῦν ol Χριστιανοὶ ἐν τοῖς 


D υνήµασιν αὐτῶν Algous ἱστᾶσιν, καὶ jj γρά΄µατα iv 


αὐτοῖς γράφουσιν, ἢ τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ ἔγγα- 
&1touztv.«Sclendum est columnam hanc nihil aliud 
uisse,quam lapidem informem,in quo nomenJaco- 
bi illic sepulti erat incisum. Unde οἱ Christiani in 
sepulcris suis etiamnum lapides statuunt: in qui- 
bus aut litteras inscribere, aut crucis figuram ins- 
culpere consueverunt. 

(49) ἍἨΠολιορκεῖ τὴν  'looóalav αἰχμαλωτίσας 
αὐτούς. Ita quidem codex Regius. Verum tres reli- 
qui Maz , Med., Fuk. voces illas τὴν 'lov0a!av ai- 
χμµαλωτίσας non agnoscunt. Ac meo quidem judicio 

rorsus superflue sünt, et Fheulse. Neque enim 

rece dici potest moXwophety «ly Ἰδυδαίαν, oum id 


1315 


S. HEGESIPP]I FRAGMENTA. 


1310 


gnatione Christi,nepotes Jude illius, qui secundum A 'lo08a (89), τοῦ κἀτὰ σάρχα λεγομένου αὐτοῦ ἀθιλ- 


carnem frater Christi vocabatur. [1ος a nonnullis 
delatos.quod ex regia Davidisstirpe prognati essent, 
Evocatus ad Domitianum Cesarem perduxit.Quippe 
Domitianus de adventu Christi, perinde ac lHlerodes, 
sibi metuebat. Interrogati igitur ab illo, utrum ex 
sjirpe Davidis essent oriundi, id verissimum esse 
confessi sunt. Deinde sciscitatus est ex illis Domi- 
tianus,quantas possessiones, quantumve pecuni& 
haberent Illi vero novem tantummodo denariorum 
millia sibi ambobus suppetere dixerunt,quorum di- 
midia pars singulis competeret ;eas vero facultates 
nequaquam se in argento habere, sed in estima- 
tione agrorum, novem scilicet ac triginta soli ju- 
gerum, ex quorum fructibus εἰ tributa persolve- 
rent, et sibi ipsis non sine proprio labore victum 
compararent.Simulque manusostendere ceperunt, 
duritiem cutis,impressumque alte manibus callum 
ex laboris assiduitate, in testimonium operis sui 
proferentes. Postremo interrogati de Christo et de 
regno illius, cujusmodi id esset,et quando,quibusve 
in locis appariturum, responderunt, non hnjus 
mundi,nec terrarum imperium illud esse; sed an- 
gelicum et celeste,quod in fine seculorum futurum 
esset, tunc cum Christus adveniens cum gloria, 
vivos simul et mortuos judicabit,et unicuique ope- 


verbum de urbibus dicatur,non autem de gentibus. 
Rufinus quoque et Nicephorus eas voces non ha- 
bent. 

(50) Τ(ωνοὶ 'Ioóóa. In codice Regio, ac Med. οἱ 
apud Georgium Syncellum legitur viov Ἰούδα levi 


discrimine. Ceterum miror Scaligerum, qui in ( 


Anidmaversionibus Eusebianis pag. 187, tam Euse- 
bium, quam Hegesippum immerito reprehendit, 
Nam neque Hegesippus posteritatem Davidis ad duos 
tantum homines tunc esse redactam dixit, ut falso 
ei objicit Scaliger ; sed posteritatem Jude, qui erat 
frater Domini : nec Eusebius Hegesippi verba aliter 
accepit. Certe Hegesippus diserte testatur, Symeo- 
nem Clopz fllium.qui tunc erat episcopus Hieroso- 
lymorum, ortum fuisse ex gente Davidica. Verba 
ejus habes infra cap. 32. [taque nec Hegesippus 
erravit, nec Eusebius. Ipse potius Scaliger repre. 
hendendusest,qui adversusauctoritatem Hegesippi, 
vetustissimi scriptoris, et. apostolicis temporibus 
proximi,obstinate contendit,nullum unquam Judam 
fratrem Domini exstitisse. Sed contra est Epipha- 
nius in heresi 78, qui Josephum ex priore conju- 
gio quatuor ait suscepisse liberos, Jacobum, Sy- 
meonem, Josetem, et Judam, cui consentit Hippo- 
lytus Portuensis episcopus apud Nicephorum in 
libro it, cap. 3, nis) quod pro Symeone Simonem 
dicit,rectius, ut supra notavi ; et filiasaliter nomi- 
nat. His accedit Hieronymus in libro Adversus Hel- 
vidium.Dicet fortasse aliquis id, quod a Scaligero 
dictum est, nullam in Evangelio mentionem ejus 
Jud fieri Imo vero Mattheus in cap. xii, de 1llo 
sic loquitur; Nonne mater ejus dicitur Maria; et 
[ratres ejus Jaco^us, Joseph, Simon, et Judas 2 Idem 
egitur in Marci c. vr. Vides, ut Scaliger nimio re- 
prehendendi studio abreptus,merito ipse in repre- 
ensionem incurrit.Porro hic Judas uxorem a non- 
nullis dic'tur habuisse Mariam, teste Nicepboro in 
lib. »,cap. 33. Ex hac igitur liberos suscepit;a qui- 
bus propagati sunt δεσπόσ»νοι. de quibus Africa- 
nus in Epistola ad Aristidem. Hos porro Scaligeri 
errores jamdudum reprehendit P.Halloixius in no- 
tationibus ad Vitam Hegesippi;quod quidem serius, 
et absolutis jam anidmadversionibus meis didici. 


D Christophorsonus vertit vectigalia, 


φοῦ, οὕς ἐδηλατώρευσαν, ὡς ix γένους ὄντας Aabió, 
Τούτους δ᾽ ὁ Ἱουοκᾶτος (54) Tav: πρὸς Δομετιανὸν 
Καΐοαρι. Ἐφοθεῖτυ γὰρ τὴν παρουσίαν τοῦ Χρ.:στοῦ 
ὡς xat Ηρώδης. Kal ἐπηρώσησεν αὐτοὺς εἰ ἐχ ἀᾳ- 
608 εἴσι' καὶ ὠμολόγτσαν. Τότε ἠρώττσεν αὐτοὺς πή- 
σας κτήσεις ἔχουσιν, f; πόσων χρημάτων χυριεύουσιγ. 
Οἱ δὲ εἶπον ἀμφότεροι, ἐννακισχίλια ὀηνάρια ὑπὰρ- 
χειν αὐτοῖς µόνα, ἑκάστῳ αὐτῶν ἀνήκοντος -τοῦ ἡμί- 
σεως' καὶ ταῦτα οὐκ ἐν ἀργυρίοις ἔφασκον ἔχειν, 
ἀλλ) lv διατιµήσει γῇς πλέθρων τριάκοντα ἑννέα µή- 
νων ἐξ ὧν xal τοὺς φόρους ἀναφέρειν (92), καὶ αὐ- 
τοὺς αὐτουργοῦντας διατρέφεσθαι. Βΐτα δὲ καὶ τὰς 
χεῖρας τὰς ἑαυτῶν ἐπιδεικνύναι, µαετύριον τῖς αὖ- 
τουργίας τὴν τοῦ σώματος ακληρίαν, xai τοὺς ἀπὸ 


B τῆς συνεχοῦς ἐργασίας ἐναποτυπωθέντας ἐπὶ τῶν 


ἰδίων χειρῶν τύλους (93) παριστάντας. ἘΕρωτηθέντας 
δὲ περὶ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ, ὁποία 
τις εἶη xal τότε xa) xol Φφανησομένη, λόγον δοῦναι, 
ὡς οὐ χοσμικὴ μὲν οὐδ' ἐπίχειος, ἐπουράνιος δὲ καί 
ἀγγελικὴ τυγχάνει, bol. συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος Tiv; 
σοµένη, ὁπηνίκα ἐλθὼν ἐν ᾿δόξῃ κρινεῖ ζῶντας (54) 
καὶ νεχροὺς, καὶ ᾽ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔπιττ- 
δεύµατα αὐτοῦ. 'Eo' oic μηδὲν αὐτῶν χατεγνωχότα 
τὸν Δομετιανὸν, ἀλλὰ καὶ ὡς εὐτελῶν Χαταφρονή- 
σαντα, ἐλέυθέρους μὲν αὐτοὺς ἀνεῖναι, καταπαῦσαι 


61) 'O "loooxatoc. Sic ex codice Medicso edidit 
Rob. Stepbanus. In codice Regio scriptum inveni 
Ἰκουθᾶτος, quod monuerat etiam idem Stephanus 
in variis lectionibus, quas ad calcem editionis sue 
conjecit. In. Chronico Georgii Syncelli legitur, ὁ 
Ἰουοχᾶτος. Nos ex tribus nostris codicibus Mazr., 
Fuk. et Saviliano, veram hujus loci scripturam re- 
stituimus, τούτους ó' ὁ Ἰουοκᾶτος ἤγαγε. Confirmat 
hanc lectionem Nicephorus, et Rufinus.Nam in Ru- 
fino quidem dicitur Revocatus : Hos Revocatus qui- 
dam nomine, qui ad hoc missus fuerat, perducit ad 
Domitianum. Nicephorus vero in lib. 111, cap. 10, 
scriptum habet, ὁ 'Hovoxatoc. Qui sint evocati,no- 
tum est ex Dione ; milites scilicet honoratioris loci, 
qui confectis jam stipendiis dimissi, ad militiam 
evocabantur a principe. Horum mentio fit in vetu- 
stis inscriptionibus, EVOK. AUG., id est Evocatus 
Augusti. Ne quis autem miretur, Hegesippum Gre- 
cum scriptorem, Romano vocabulo usum fuisse. 
Non id novum, aut infrequens Hegesippo, quippe 
qui δηλατωρεύειν, et δηνάρια usu1pat in hac narra- 
tione, quam pre manibus habemus,et plebeio ser- 
mone utitur. 

(52) Ἐξ Gv xai τοὺς q«ópouc ἀναφέρειν. Male 
uasi vectigalia 
agrorum solverentur. Átqui φόροι tributa sunt,que 
ex agris solvebantur, atque in ipsis speciebus fere 

endebantur,id est in tritico, hordeo,vino et simi- 
fibus, ut patet ex codice Theodosiano. Vectigalia 
vero sunt, qua Grece dicuntur τέλη, quee a publi- 
canis conducebantur,et exigebantur ; cum tributa 
a susceptoribus, vel ab apparitoribus presidum ac 
praefectorum exigi solerent. 

(53) Τύλους. Cum initio vertissem  callos, dubi- 
tare postea copi. an callus masculino genere dict- 
retur. Tandein vero callos a Rufino dici comperi 
in lib. n, ubi de morte Jacobi fratris Domini. 

(5&) Κρινεῖ ζῶντας. In codice Maz.. Med. ac ΕΟΚ. 
necnon apud Nicephorum legitur κρίνειεν. Sed e 
codex Reg. ita diserte scriptum habet. Quare men- 
dum esttypographicui, quod in Rob. Stephani 
editionem irrepsit. 


131 


$. HEGESIPPI FRAGMENTA. 


1318 


δὲ διὰ προστάγµατος τὸν κατὰ τῆς Ἐκκλησίας διω- À rum suorum mercedem tribuet. His auditis, Domi- 


40v. Τοὺς δὲ ἀπολυθέντας, ἠγήσασθαι τῶν ἐκκλη- 
σιῶν, ὡς ἄν δὴ μάρτυρας ὁμοῦ xal ἀπλ γένους ὄντας 
τοῦ Κυρίου γενομένης τε εἰρήνης, μέχρι Τραϊανοῦ 
παραμεῖναι αὐτοὺς τῷ Blu. 


tianus nihil adversus illos asperius decrevit ; sed 
vilitatem hominum aspernatus,liberos abire jnssit; 
missoque edicto,persecutionemadversus Ecclesiam 
commotam compescuit. Illos vero ad hunc modum 


dimissos ecclesiis posthac praefuisse narrant, utpote Christi martyres simul ac propinquos; et pace 
demum Ecclesie reddita, ad Trajani usque tempora vitam perduzisse. 


Ill. 


De Symeonis Clope filii, Hierosolymorum episcopi martyrio. —- Apud eumdem Eusebium, Hist. Eccl. 
ib. m, cap. 32: 


᾽Απὸ τούτων δηλαδὴ τῶν αἱρετικῶν, κατηγοροῦσί 
τινες Συμεῶνος τοῦ Κλωπᾶ (55), ὡς ὄντος ἀπὸ Δα- 
618 καὶ Χριστιανοῦ. Καὶ οὕτως μαρτυρεῖ ἐτῶν ὤν 
ἑχατὸν εἴχοσιν, ἐπὶ Τραϊανοῦ Καΐσαρος xai ὑπατιχοῦ 
ἸΑττιχοῦ (56). Φτσὶ δὲ ὁ αὐτὸς (Ἡγήσιππος), ὡς ἄρα 
καὶ τοὺς κατηγόρους αὐτοῦ, ζητουμένων τότε τῶν ἀπὸ 
τῆς βασιλικῆς Ιουδαίων φυλῆς, ὡσὰν ἐξ αὐτῆς ὄντας, 
ἁλῶναι σωνέθη. Λογ'σμῷ δ᾽ ἄν καὶ τὸν Συμεῶνα τῶν 
αὑτοπτῶν xal αὐτηκόων εἴποι ἄν τις γεγονέναι τοῦ 
Κυρίου, τεκμηρίῳ τῷ µήχει τοῦ yoóvou τῆς αὐτοῦ 
ζωῆς χρώµενος, καὶ τῷ μνημονεύειν τὴν τῶν Εὐαγ- 
γελίων Γραφὴν Μαρίας τῆς τοῦ Κλωπᾶ' o0 γεγονέναι 
αὐτὸν (51),xal πρότερον ὁ λόγος ἐἑδήλωσεν. Ὁ δ᾽ αὖ - 
τὸς συγγραφεὺς καὶ ἑτέρους ἀπὸ Ὑένους ἑνὸς τῶν 
φεροµένων ἀδελφῶν τοῦ Σωτῆρος, ᾧ ὄνομα Ιούδας, 
φησὶν εἷς τὴν αὐτὴν ἐπιθιῶναι βασιλείαν, μετὰ τὴν 
Άδη πρότερον ἱστορηθεῖσαν αὐτῶν ὑπὶρ τῆς εἰς τὸν 
Χριστὸν πίστεως ἐπὶ Δομετιανοῦ µαρτυρίαν. Γράφει 
δὲ οὕτως" ᾽ἔρχονται οὖν xal προτγοῦνται πάσης Ἐκ- 
χλησίας ὡς μάρτυρες, καὶ ἀπὸ Ὑένους τοῦ Κυρίου. 
Καὶ γενομένης εἰρήνης βαθείας iv πάσῃ ἸἘκκλησίᾳ, 
µένουσι µέχρι Τραϊανοῦ Καΐσαρος, μέχρις οὗ ὁ ἐκ 
θείου τοῦ Κυρίου (58) ὁ προειρηµένος Συμεών υἱὸς 
Κλωπᾶ, συκοφαντηθεὶς ὑπὸ τῶν αἱρέσεων (59), ὡσ- 
αύτως κατηγορήθτ, καὶ αὐτὸς ἐπὶ τῷ αὐτῷ λόγῳ (60) 
ἐπὶ ᾽Αττικοῦ τοῦ ὑπατικοῦ. καὶ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας 
αἰκιζόμενος, Ἐμαρτύρησεν ὡς πάντας ὑπερθαυ- 


(55) Συμεῶνος τοῦ Κλωπᾶ. In codice Regio le- 
gitur Σίμωνος, ut notavit etiam Robertus Stepha- 
nus. Hieronymus iu Chronico hujus episcopi Hie- 
rosolymitani nomen duplici modo scribi testatur, 
Symeonem scilicet, et Simonem. Idem habet Geor- 
gius Syncellus, et auctor Chronici Alexandrini. 

(96) Καὶ ὑπατικοῦ ᾿Αττικοῦ. Id. est, cum Atticus 
esset legatus Syris. Solebant enim Syri horum 

residum nomine annos designare, ut constat ex 


osephi Antiquitatibus. Sed et in reliquis provin- D 


ciis, rectorum nomine tempora designari consue- 
verant. Porro ex legatis Cesaris alii erant consu- 
lares, alii pretorii. Quocirca Atticus hic ὑπατικός 
appellatur, ut eum consularem fuisse constet. Ex 
his apparet male hufinum vertisse : Martyr effe- 
ctus est, cum esset. annorum centum xx, sub Trajano 
(άραγε, apud. Atticum consularem. Greca Hegesippi 
sic habent: 'Exàv dv ἑκατὸν εἴχοσι ἐπὶ Τραϊανοῦ 
Καίσαρος, καὶ ὑπατικοῦ ᾿Αττικοῦ. Sed primo quidem 
prepositio illa ἐπί, non significat apud : verum id 
tantum designat, Symeonem martyrio perfunctum 
fuisse principatu Trajani, Attico Syriam admini- 
strante ; deinde vox illa ὑπατικοῦ, ΠΟΠ simpliciter 
consularem denotat, sed legatum consularem, ut 
dixi. Erant quidem etate Rufini consulares, qui 
Palestinam regebant, ut ex imperii Romani Notitia 
notissimum est. Verum hic magistratus diu post 


Ex eorum hereticorum numero,quidam Symeo- 
nem Clops filium detulerunt, quod ex stirpe Davi- 
dis oriundus, et Christianus esset. Atque ita Sy- 
meon cum annos centum ac viginti natus esset, 


B martyrium subiit, principatu Trajani Augusti, At- 


tico consulari legato Syriam administrante. ldem 
praterea scribit, eos ipsos Symeonis accusatores, 
cum tunc temporis omnesex regia Judeorum tribu 
oriundi sollicite investigarentur, convictos esse, 
quod ex ea stirpe originem ducerent. Porro hunc 
Symeonem non absurde quis dixeritetspectatorem, 
et auditorem Domini fuisse ; cum et diuturnitas vites 
ipsius, et Evangeliorum fldes id astruere videatur, 
in quibus Maria quedam commemoratur Clope Π- 
lia, cujus Symeonem fllium fuisse, supra docui- 
mus. Alios preeterea nepotes unius ex Dominifra- 
tribus, cui nomen erat Jude,ad hoc usque Trajani 
imperium vitam produxisse, idem scriptor refert, 
cum jam antea sub Domitiano, ut diximus, Christi 
fidem constanter professi fuissent. Sic autem scri- 
bit: Adsunt, inquit, illi, et universe Ecclesie 
president, utpote martyres,et agnati Christi. Tan- 
demque profunda pace Ecclesie restituta, ad Tra- 
jani usque tempora superstitesfuerunt ; donec Sy- 
meon supradictus Clopse filius ejus, qui erat pa- 
truus Domini, accusatus similiter ab hereticis, et 
ob eamdem causam in jus vocatus est coram Attico 


Trajani tempora est institutus. Caeterum supra ci- 
tatus Rufini locus in manuscripto codice biblio- 
thecee Regis ita perscribitur : Martyr effectus est, 
cum esset annorum centum Xxv. 

(57) OS xeyovévat αὐτόν. Nostri codices Mar., 
Med. et Fuk. vocem addunt hoc modo : Οὗ xai γε- 

ονέναι αὐτὸν xal πρότερον ὁ λόγος ἐδήλωσεν. 

(58) 'O ix θείου τοῦ Κυρίου. Male Christophor- 
sonus hec verba accepit, quasi θείου adjectivum 
esset, et subaudiretur γένους. Sed Langus qui Ni- 
cephorum Latine interpretatus est, optime patruum 
vertit. Clopas enim revera frater erat Josephi, ac 
proinde patruus Christi. Quare Symeon Clopee fl- 

ius cognatus erat Domini, ut dicitur in capite 11 
supra; ubi male consobrinum vertit Musculus, et 
Christophorsonus. 

(89) Συκοφαντηθεὶς ὑπὸ τῶν αἱρέσεων. Cerin- 
thianos et Nicolaitas intelligit auctor Chronici 
Alezandrini,cui non assentior. Intelligit enim He- 
gesippus sectas illas que tunc temporis Hierosoly- 
mis vigebant.Pharissorum scilicet, Sadduceorum, 
et alias, de quibus infra lib. iv, cap. 22. 

(60) "Exi τῷ αὐτῷ A21. Id estquod Christi fldem 
preedicaret, ut supra dixit ; et in libro iv, cap. 22, 
ex Hegesippo : Μετὰ τὸ μαρτυρῖσαι 'Idxw60v τὸν 
Δίχαιον ὡς xal ὁ Κύριος ἐπὶ τῷ αὐτῷ λόγῳ. 


1319 


8. HEFESIPPI FhAGMENNA. 


1320 


consulari ; et per multos dies acerbissimis tormen- À µάζειν, καὶ τὸν ὑπατικὸν, πῶς ἑκατὸν eixom τογ4- 


tis excruciatus, fidem Christi constantissime pro- 
fessus est ; adeo ut et consularis ipse, et omnes 
qui aderant, magnopere mirarentur, qua ratione 
vir centum ac viginti annos natus, tot tormenta 
perferre potuisset. Tandem vero sententia judicis 
cruci suffixus est. Post hec idem scriptor res illa 
setate gestas commemorans, addit. Ecclesiam ad hac 
usque tempora instar cujusdam virginis, integram 
atque incorruptam permansisse ; adhucin obscuro 
recessu delitescentibus, quicunque rectam prm- 
dicationis evangelice regulam depravare niteren- 
tur. Sed postquam sacer apostolorum coetus vario 
mortis genere exstinctus est, effluxeratque jam 
etas hominum illorum, qui divinam ipsam sa- 
pientiam suis auribus auscultare meruerant ; tunc 
demum exorta est impii erroris conspiratio,fraude 


νων ἐἑτῶν, ὑπέμεινε. Καὶ ἐκελεύσθη σταυρωβῆναι, 
Ἐπὶ τούτοις ὁ αὐτὸς ἀνὴρ διτγούµενος τὰ κατὰ 
τοὺς δηλουμένους, ἐπιλέγει ὡς ἄρα μέγρι τῶν τότε 
χρόνων παρθένος (61) καθαρὰ καὶ ἀδιάφθορος ἔμει- 
viv ἡ Ἐκκλησία, tv ἁδήλῳ ποῦ σκότει φωλεύοντων 
εἰσέτι τότε τῶν, εἶ καὶ τινες ὑπῆρχον, παραοθείρειν 
ἐπιχειρούντων τὸν ὑγ,ῆ Κανόνα τοῦ σωττρίου χηρύ- 
γματος. Ὡς ὃ᾽ ὁ ἱερὸς τῶν Αποστόλων Ὑγορὸς δ.4- 
qopov εἱλήφει τοῦ βίου τέλος, παρελγλύθειτε ἡ γεντὰ 
Εκείνη τῶν αὐταῖς ἀχοαῖς τῆς ἐνθέου σοφίας ἐπακοῦ- 
σαι Χχττξιωμένων, τηνικαῦτα τῆς ἀθέου πλάννς civ 
ἀργὴν ἐλάμθδανιν dj σύστασις, διὰ τῆς τῶν ἕτερλδι- 
δασκάλων ἀπάτης' ol xal ἅτε μηλενὸς ἔτι τῶν dzo- 
στόλων λειποµένου, γυμνῇ λοιπὸν δη τῇ xoa), τῷ 
τῆς ἀληθείας χηρύγµατι τὴν Ψψευδώνυμον γνῶσυν 
ἀντικηρύττειν ἐπεχείρουν. 


etmalitia falsorum doctorum ; qui utpote nullo amplius ex apostolis superstite, posthrec nudo, quod 
, &iunt, capite adversus praedicationem veritatis adulterinam doctrinam obtrudere aggressi sunt. 


lV. 


De tempore quo floruit ipsemet Hegesippus. — Apud eumdem Euseltum, Hist. eccl. lib, 1v, cap. 8. 


Quibus cenotaphia,templaque exstruxerunt, sic- 
ut nunc etiam fleri videmus. Ex quibus fuit An- 
tinous servus Cesaris Adriani, in. cujus honorem 
certamen sacrum, quod Antinoium vocant, nostra 
etiam &tate celebralur.Nam et urbem Antinoo co: 
gnominem Adrianus condidit, et prophetas insti- 
tuit. 


(61) Μέχρι τῶν τότε χρόνων παρθένος. Hmc de 
Ilierosolymorum Ecclesia specialiter dixerat Hege- 
sippus,eam scilicet usque ad mortem Symeonis,id 
est usque ad Trajani tempora, virginem dictam 
esse. Verba Hegesippi habes infra in libro tv, cap. 
22. Videtur autem Eusebius toti Ecclesimtribuisse 
id, quod de unica Hierosolymorum Ecclesiadictum 
fuerat ab Hegesippo. Porro tam Eusebii, quam 
Hegesippi.verba benigne intelligenda sunt. Certum 
est enim Ecclesiam catholicam semper integram 
atque intemeratam permanere, et castitatem ejus 
nullo modo ab hereticis posse corrumpi. Haretici 
quidem, utpote procaces etimpuri atque adulteri 
veritatis eam corrumpere conantur. Verum illa Π- 
dem suam Christo integram servans, nefarios eo- 
rum conatus depellit.Itaque heretici similes quo- 
dammodo sunt Ixioni, qui cum Junoni stuprum 
inferre voluisset,umbra ejus delusus est. Ita intel- 
ligendus est Tertulliani locus in libro De prascri- 
ptione hareticorum : « Quid ergo dicent, qui illam 
stupraverint adulterio heeretico, virginem traditam 
a Christo? » Porro in codicibus nostris Mazar., 
Medic. e! Fuk. scriptum habetur, ἀἆδ.άφθορος ἔμε- 
vev,non autem,ut in Regio exemplari, et apud Ni- 
cephorum, ἔμεινεν. 

(62) Οἷς καινοτάφια. Rectius apud Nicephorum in 
libro 1, cap. 26, legitur χενοτάφια. Hieronymus in 
Catalogo sic vertit : Tumulos είιαπι templaque fece- 
runt. Rufinus vero sic interpretatur : Quibus tem- 
pla, tmo potius sepulcra fecerunt. 

(63) O5 xai ἀγὼν ἄγεται ᾿Αντινόειος. Hic. agon 
in honorem Antinoi ab Adriano institutus, quin- 
quennalis fuit ; et Mantinee in Arcadia celebraba- 
tur, ut scribit Pausanias in Arcadicis. Male ergo 
Rufinusagonem annuum de se adjecit. Ejusdem ago- 
nis meminit Tertullianus in libro De corona, cap. 
13, ubi agonem illum coronarium fuisse testatur 
his verbis : « Hoc enim superest, ut Olympius Ju- 
piter, et Nemeus Hercules, et misellus Archemo- 


Οἷς καινοτάφια (62) καὶ ναοὺς ἐποίησαν ὡς ubyot 
νῦν àv. ἐστι )Αντίνοος δοῦλος 'Αδριανοῦ Καίταρος 
οὗ καὶ ἁγὼν ἄγεται ᾿Αντινόειος (63), 6 καὶ ἐφ᾽ ἡμῶν 
γινόµενος (64). Καὶ γὰρ καὶ πόλιν ἔχτισεν ἐπώνυμον 
ἸΑντινόου, καὶ προφήτας (05). 


( rus, et Antinous infelix inChristiano coronentur.» 


D 


(64) Ὁ καὶ ἐφ᾽ ἡμῶν γινόµενος. Haec est scriptura 
codicis Regii, quem fere ubique secutus est Rob. 
Stephanus. Verum in tribus aliis, Maz., Med. et 
Fuket., hic locus ita legitur et distinguitur : 05 xe! 
ἀγὼν ἄγεται ᾿Αντινόειος ἐφ᾽ ἡμῶν Ὑενόµενος. Quam 
quidem lectionem secutus videtur Rufinus,sic enim 
vertit : « Cui agones annui celebrantur,qui Antinoii 
appellantur, nostris adhuc temporibus, instituti. » 
Certe dubitari non potest, quin haec lectio priori 
sit anteferenda. ld enim probare vult Eusebius, 
Hegesippum floruisse temporibus Adriani. Quod 
quidem ex eo concludit, quod Hegesippus testa- 
tur, certamen Antinoium sua smtate institutum 
fuisse. Quod si legamus cum Regio codice ὁ xai 
ἐφ᾽ ἡμῶν γινόµενος, tum argumentatio Eusebii non 
valebit.Sensus enim hic erit,certamen Antinoium 
adhuc &tate Hegesippi celebratum fuisse. Ex quo 
tantum abest, ut concludi possit, Hegesippum 
vixisse imperante Adriano ; quin potius illud con- 
sequitur,nonnisi post obituni Adriani Hegesippum 
libros suos composuisse.Nam si principatu Adrian 
scripsisset Hegesippus, non utique diceret certa. 
men Ántinoium adhuc sua e&tate actum fuisse : 
quippe cum Adrianussub flnem imperii sui agonem 
illum instituerit. Ceterum has voces ἐφ᾽ $uov γι- 
νόµενος mallem referre ad vocem. ᾿Αντίνοος, et to- 
tum hunc locum ita construere: "Qv ἐστι καὶ Αν- 
τίνοος, δοῦλος ᾿Αδριανοῦ Καΐσαρος ἐφ᾽ ἡμῶν γενό- 

ενος, οὗ xat ἁγὼν ᾿Αντινόειος. Atque ita Hegesippi 
ocum ab Eusebio acceptum esse pro certo habeo. 
Sane Justinus in Apologelico de hoc ipso Antinoo 
loquens sic ait : Kat ᾽Αντινόου τοῦ νῦν γενομένου. 

(65) Καὶ προφήτας.Ηἰετοηγπητς in Catalogo vertit: 
«Civitatemque ex ejus nomine condidit,etprophetas 
statuit in templo.»Ruflnus vero adhuc fusius :«Nam 
et civitatem. condiditejus nomini Antinoum,ettem- 

lum ei et sacerdotes instituit ac prophetas. » Sane 
in Grecis Hegesippi verbis aliquid necessario sup- 


1324 


S. HEGESIPPI FRAGMENTA. 
V. 


1322 


De profectione ad urbem Romam, et de sectis Judaicis, — Apud eumdem | Eusebium, Hist Eccl., lib. 1, 
cap. 
Καὶ ἐπέμενεν ἡ ᾿Εκκλησία ἡ Κορινθίων ἐν τῷ 9p0ip A — Et Corinthiorum quidem, inquit, Ecclesia in re- 


λόγῳ, µέχοι Πρίµου ἐπισκοπεύοντος ἐν Koplvp: otq 
συνέµιξα πλέων εἷς Ῥώμην, καὶ σονδιέτριψα τοῖς 
Κορινβίοις ἡ μέρας lxavig ἐν alg συνανεπάηµεν τῷ 
ὁρθῷ λόγῳ. Γενόμενος δὲ ἐν "Popup, διαδοχὴν (66) 
ἐποιησάμην (67) μέχρις ᾿Ανικήτου, οὗ διάκονος ἦν 
Ἐλεύθερος. Καὶ παρὰ ᾿Ανικήτου διαδέχεται Σωτὴρ, 
μετ᾽ ὃν Ἐλεύθερος. Ἐν ἑκάστῃ δὲ διαδογῇ καὶ ἐν 
ἑκάστῃ πόλει οὕτως ἔχει, ὡς ὁ νόµος κηρύττει xai ol 
προφῖται χαὶ ὁ Κύριος. 'O δ᾽ αὐτὸς xal τῶν xat 
αὐτὸν αἱρέσεων τὰς ἁρ)ὰς ὑποτίθεται διὰ τούτων' 
Καὶ μετὰ τὸ μαρτυρῆσαι ᾿]άχωθον τὸν Δίκσιον ὡς 
καὶ ὁ Κύριος ἐπὶ τῷ αὐτῷ λόγῳ, πάλιν ὁ ἐκ θείου σὺ- 
τοῦ Συμεὼν ὁ τοῦ Κλωπᾶ κχαβἰσταται ἐπίσκοτος, ὃν 
τπ2οέθεντο πάντες, ὄντα ἀνεψιὸν τοῦ Κυρίου (68) 


δεύτερον. Διὰ τούτο ἐκάλουν τὴν ᾿Εκχκλησίαν παρθέ- D 


vov (69). οὕπω γὰρ ἔφθαρτο λἈκοαῖς µαταίαις. Αρχε- 
ται δ᾽ à θέδουλις (70) διὰ τὸ μὴ γενέσθαι αὐτὸν 
ἐπίσκοπον, ὑποφθείρειν, ἀπὸ τῶν ἑστὰ αἱρέσεων 
plendum est. Nam ἔχτισε προφήτας Grece vix dici 
potest. Sed meminisse debemus Hegesippum sim . 
plici admodum ac plebeio sermone scribere, ut hic 
etiam testatur Eusebius. ltaque Grieca ejus verba 
interpretatione adjuvanda sunt.Frustra igitur Sal- 
masius emendare aggressus est in notis ad histo- 
riam Auguslam, pag. 41. Ubi etiam, quinam hic 
dicerentur propheta, non intellexit. Sciendum est 
igitur apud /Egyptios summum sacerdotem,qui re- 
liquis sacerdotibus et pastophoris praeesset, et qui 
teinplorum reditusceeteris distribueret,dictum esse 
prophetam Primus enim in templo procedebat can- 
tor, deinde horoscopus, tum scriba, seu Ἱερογραμ- 
ματεῦς. postea vestitor, seu στολιστές ; deinde no- 
vissimus incedebat propheta, hydriam in sinu ge- 
stans,ut docet Clemens Alexandrinus in libro sexto, 
pag. 369. piphanius in libro tertio Adversus herc- 
866: παρὰ δὲ Αἰγυπτίοις προφᾶται χαλούµενοι. τῶν 
ἀδύτων τε καὶ ἱερῶν ἀργηγοί. Eorumdem propheta- 
rum menminit Philostratus in libro 1 De vita Apollo- 
nii, cap. 1, et Diozenes Laertius in Proemio operis 
sul. Themistius in oratione 2,et Firmicusin libris 
Matheseos non semel. Clemens denique in libro 1 
Recognitionum haud procul ab initio : « /Egyptum, 
inquit, petam, atque ibi hierophantis, vel prophe- 
tis,qui adytis pra sunt, amicus efficiar ; et pecunia 
invitatum magum precabor,ut educat mihianimam 
de infernis. » Fueruntetiam Idei Jovis prophete in 
Creta, de quibus Porphyrius in libro in De absti- 
nentia. Porro de prophetis Antinoi ab Adriano in- 
slitutis mentio est in veteri inscriptione Graeca, 
quam citavit Casaubonus in notis ad Spartianum. 
A dde his veterem inscriptionem,quam refert (5ru- 


terus pag. 314, ubi Embes quidam Egyptius προ: D 32 libri tertii. 


φήτης dicitur,id est sacerdos Serapidis. Quare non 
mirum est, si Antinous ab Adriano consecratus 
prophetas habuit, quippe cuni: ab Agyptiis preci- 
pue coleretur. Cur autem Egypti prophetas vo- 
carent antistites suos, hec mihi causa esse vide- 
tur.quod arcana quedam sacra ac mysteria ab iis 
tradi crederent Prophet: enim dicuntur,quasi ar 
canorum interpretes. Habuit certe Antinous sacra 
sua ac mysteria, quibus initiabantur qui vellent. 
Testatur id Pausanias in Arcadicis : Kai τελετή τε 
κατὰ &toc ἕκαστον, xal ἀγών ἐστιν αὐτῷ διὰ ἔτους 
πέμπτου. id est: « Et mysteria quotannis, et quinto 
quoque certaminain honorem ejus celebrantur. » 


Βλτποι. Gn. V, 


C 


cta fide permansit usque ad Primum ejusdem locj 
episcopum : quocum familiariter collocutus sum, 
dum Romam navigarem ; nec paucos dies versatus 
sum cum Corinthiis,mutuamque ex recta fide con- 
solationem cepimus. Romam vero cum venissem 
mansi ibi apud Anicetum,cujus tum diaconus erat 
Eleutherus. Post obitum deinde Aniceti successit 
Soter, quem excepit Eleutherus. In singulis autem 
episcoporum successionibus, et per singulas urbes 
eadem manent, quz per legem ac prophetas, et a 
Dominoipso przdicatasunt.«Hareseon quoque,queb 
& late sua exorta sunt,initia idem scriptorexponit 
his verbis: » Postquam, inquit, Jacobus cognomento 
Justus martyrium perinde ac Dominus pertulit, ob 
ejusdem doctrine predicationem ; rursus frater 
patruelis Domini Symeon Ο]ορῶ filius, episcopus 
constituitur, cunctis uno consensu secundum anti- 
stitem illum renuntiantibus, eo quod cognatusDo- 


(00) Διαδο(ὲν ἐποιχσίμην. Savilius ad oram 
sui codicis pro δ,αθοχήν, correxit2taz2:67v ; utrum 
ex conjectura, an ex fide manuscripti exemplaris, 
incerlum ; utcunque tamen necessaria est hac 
emendatio. Porro iu cap. 11 hujus libri, ubi Euse- 
bius hunc Hegesippi locum adduxit, paulo aliter 
hiec referuntur. Etenim Eusebius illic scribit, He- 
gesippum Homam adventasse temporibus Aniceti, 
et usque ad pontificatum Eleutberi in urbe Roma 
permansisse. Hegesippus tamen hoc loco id non 
dicit ; sed tantum ait,se Roma mansisse usque ad 
pontificatum Aniceti. Romam ergo venerat Hege- 
sippus sub extrema Pii tempora. 

(07) Διαδοχὲν ἐποιγσάμην. Pearsono minus 
probatur Valesii versio in dissert. 1 Je succes. 
Rom. episc. pag. 24, num. 2. Nam, inquit, μεχρις 
᾽Ανικήτου, nunquam apud. Anicetum sonat. Sic igi- 
tur Hegesippi verba reddenda ipsemet contendit : 
«Homa vero cum essem,successionem » (episcopo- 
rum)ecomposui usque ad Anicetum,cujus diaconus 
erat Eleutherus ; εἰ Aniceto successit Soter, post 
quem Eleutherus.In omni autem successione,et in 
omni civitate, res ila se habet, ut lex predicat, et 
prophete, et Dominus. » 

(608) ᾿Αδνεψιὸν ὄντα τοῦ Κυρίου. Male Rufinus, 
eumque secuti Musculus et Christophorsonus, con- 
sobrinum Domini verterunt, cum potius fratrem 
patruelem vertere debuissent.Clopas enim etJose- 
phus fratres fuerunt. Clopas Symeonis pater fuit, 
patruus autem Christi. l.rrant itaque Musculus et 
Christophorsonus qui θεἴον hoc locoavunculum in- 
terpretati sunt. Sed ineptissime Rufinus θεῖον pro 
adjectivo sumpsit. Vide qure supra notavi ad caput 


(69) Διὰ τοῦτο ἐκάλουν τὴν Ἐκκλησίαν παρθὲ- 
vov. Melius legeretur μέχρι τούτου. Sic enim habet 
Eusebius in lib. nt, cap. 32, ubi hunc Hegesippi 
locum adducit. 

(70) "Αρχεται ὃ) 6 θέῦδουλις, In codice Heg., 
Maz. et Fuk. necnon apud Nicephorum legitur 8£- 
6o»0:;. Rufinus Theobutem vertit, nominis asperi- 
tatem aliquantulum molliens. Sic pro Clopa idem 
Rufinus, et veteres fere omnes Cleopam dixere. 
In vetustissimo tamen Rufini codice, qui fuit olim 
in bibliotheca Parisiensis Ecclesie, scribitur Theo- 
ὑμίος Creterum in. tribus codicibus Maz., Med. et 
Fuk., scriptum inveni ἄρχεται yp ὁ 646. 


br 


.- 


18023 


S. HEGESIPPI FRAGMENTA. 


1334 


mini esset. Et £cclesiam quidem hactenus virginem À dv (71), καὶ αὐτὸς ἦν ἐν τῷ λαφ,ἀφ᾽ ὦν Σίμων, δθεν οἱ 


vocabant, propterea quod vanis sermonibus non- 
dum corrupta fuerat. Primus Thebutis,indigne fe- 
rens, quod minime creatus essel episcopus, eam 
occulte vitiare est aggressus. Fuit hic e septem il- 
lis sectis in Judaico populo proseminatis. Ex qui- 
bus fuit etiam Simon,a quo Simoniani fluxerunt ; 
et Cleobius,a quo Cleobiani ; et Dositheus, a quo 
Dositheani ; et Gortheus, ἃ quo Gortheni ; et Masbo- 
thzus, a quo Masbothii sunt cognominati. Ex his 
eliam inanarunt Menandriani, et Marcionista, et 
Carpocratiani, et Valentiniani,et Basilidiani,et Sa- 
turniliani, aliique qui seorsum singuli proprias 
opiniones induxerunt.Ex iis orti sunt pseudochri- 
sti,pseudoprophete, pseudoapostoli ; qui adulteri- 


(14) ᾽Απὸ τῶν ἑπτὰ αἱζέσεων (v. Nicephorus 
ultimam vocem expunxit tanquam superfluam. Sic 
enim habet : ᾽Απὸ τῶν ἑπτὰ αἱρέσεων καὶ αὐτὸς Tv 
ἐν τῷ λαῷ. In codice Regio scriptum inveni : ων 
καὶ αὐτὸς V ἐν τὸ λαῷ. Quod ferri potest si tolla- 
tur distinctio, qua in omnibus nostris codicibus 
habetur. Atque ita sensus erit, primum Thebutem 
aggressum esse vitiare Ecclesiam Hierosolymita- 
nam, inducta pestilenti doctrina. septem illarum 
Judaici populi sectarum.quibus ipse erat addictus. 
Melius tamen meo quidem judicio legeretur hoc 
modo : ᾽Απὸ τῶν ἑπτὰ αἱρέσεων ὧν καὶ αὐτὸς τῶν 
ἐν τῷ λαῷ. Quod idem valet. ac si diceret : Thebu- 
t^s errorem suum conílaverat ex septem illis sectis 
Judaici populi, perinde ac Simon, et Cleobius, οἱ 
Dositheus. 

(12) Ka! Ἀλσίθεος, Όθεν Αοσιθιανο!. Sunt ta- 
men, qui scribant, hunc Dositheum multo anti- 
quiorem fuisse. Certe, si Drusio credimus Respon- 
sione ad Minerval. Serarii cap. 10, vixit hic Dosi- 
theus circa tempora Sennacheribi regis Assyrio- 
rum.Hieronymus in dialogo adversus Luciferianos : 
« Taceo de Judaismi liereticis,qui ante adventum 
Christi leg?1a traditam dissiparunt ; quod Dositheus 
Samarilanorum princeps prophetas repudiavit ; 
quod Sadduczi ος illius radice nascentes, etiam 
resurrectionem carnis negaverunt »Scaliger tamen 
in Elencho Triharesii, cap. 15, Dositlieum Christo 
recentiorem esse contendit ; idque ex Origenisau- 
ctoritate. qui in lib. 1 contra Celsum diserte id 
affirmat. Sed et idem Origenes in tractatu 27, in 
Matthzum, Dositheum Samaritanum temporibus 
apostolorum vixisse scribit, qui se Christum esse 
jactaverit, et tomo xiu Enarrationum tn Evangelium 
Joannis. ld autem hausisse videtur Origenes ex 
Clemente Romano, qui inlib. du Recognitionum de 
Simone Mago loquens, ita scribit : « Interfecto 
etenim, sicut scis et. ipse, Baptista Joanne, cum 
Dositheus hmrescos su: iniisset exordium cum 
triginta principalibus discipulis. et alia muliere 
qu:e Luna vocitata est ; unde et illi triginta, quasi 
secunduin lunc: cursum in. numero dierum positi 
videbantur ; Simon hic mala, ut diximus, glori: 
cupidus, accedit ad Dositheum, et, simulatis amici- 
tiis exoratut, si quando aliquis ex illis triginta 
obiisset,in locuni: defuncti se continuo subrogaret; 
quia neque statutum numerum excedere apud eos 
fas erat,neque ignotum aliquem inserere, aut non- 
dum probatum.Unde et caeteri studentes digni loco 
ac numero fleri,secundum sect: sur instituta pla- 
cere per omnia gestiunt. quo possit unusquisque 
ex his qui illum numerum sequuntur. cum forte 
aliquis, ut diximus, decesserit, dignus videri qui 
in loco de.uncti substitui debeat [ritur bosillieus 
plurimis ab hoc exoratus, ubi locus intra num»- 
rum factus est, introduxit Simonern. Sed hic no 
multo post incidit in amorem mulieris illius,quam 


D 


C 


p 


Σιµωνιανοί!’ xal Κλεόθιος, ὅθεν KAso6izvol- καὶ Δοσ!. 
θεος, ocv Δοσιθιανοί (72): καὶ Γορθαῖος,ὅθεν Γορθτω- 
voi (73), καὶ Μασθωθαῖος, ὅθεν Μασθωθαῖο:' ὅθεν ἀπὸ 
τούτων Μενανθριανισταὶ (14), καὶ Μαρκιωνισταὶ, καὶ 
Καρποκρατιανοί" καὶ Οὐαλεντ.νιανοὶ, καὶ Βχσ.λε'δια- 
voi, καὶ Σατορνιλιανοί’ ἔκαστος ἰθίως καὶ ἑτέρως 
ἰδίαν δόξαν παρεισήγαγεν (70). ᾿Απὸ τούτων Φευδή- 
γριστοι, ΨψευδοπροφΏῆται, Φευδαπόστολοι" οἵτιρες 
ἐμέρισαν τὴν Ένωσιν τῆς Ἐκκλησίας φθοριµαίο.ς λύ- 
Υοις Χχτὰ τοῦ θεοῦ xai κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ. 
"Ext δὲ ὁ αὐτὸς xai τὰς πάλαι γεγενηµένας παρὰ 
Ἰουδαίοις αἱρέσεις ἱστορεῖ λέγων" ᾿Ησαν δε γνῶ- 
μαι διάφοροι ἐν τῇ περιτοµῇ ἐν υἱοῖς 'lopaz,A τῶν 
κατὰ τῆς φυλΏς Ιούδα (10) καὶ τοῦ Ἀρισιοῦ αὖὗται' 


Lunam vocant, » etc. Ex quibus patet Dositheum 
iisdem cum Simone vixisse temporibus. De Dosi- 
thei etate idem quoquesentit Enlogius patriarcha 
Alexandrinus, ut legitur in Bibliotheca Photii 
cod. 230, eique sententiz::. suffragatur Hegesippus 
in loco quem prz manibus habemus. 

(73) Ὄθεν To»0rovo:. Rectius apud Nicepho- 
rum in cap. 7 libri iv : Καὶ Γορθχῖος, ὅθεν Γορθαι:- 
voi: xai Μασθώθεος, ὅθεν MasGuÜ0czvoU ἀπὸ τούτων 
Νενανδριανισταί, etc.Quam emendationem confirmst 
Rufini interpretatio. In codice Regio, Maz., Fuk. 
et Savil. Γορχθτνοί : apud Epiphanium in Ancorato 
Γοροθγνοί dicuntur: in Panario autem Γορθγνοί. 
Porro has horeses ex septem Judaici populi sectis 
originem traxisse, recte Hegesippus observat. Nam 
Simoniani, Dositheani, Gortheni, et reliqua erro. 
rum nomina, nihil aliud fuerunt, quam rivi er 
Judaicis illis fontibus defluentes. At Theodoritus 
in libro i Hxreticarum. fabularum, | cap. 1, has 
omnes hmereses ex Simonis fonte fluxisse dicit, 
Cleobianos scilicet. Dositheanos, Gorthenos, Μας- 
botheos, Menandrianos, Eutychitas et Canistas : 
Ἐκ τῆς δὲ τῆς π'Χροτατης ἀνεφύγσαν ῥίζης RÀto- 
θανοὶ, 403:0:2voi, Γ ορθτνοὶ, λασθώφεος, Αδριανιστα', 
1 Ὀτυχηταὶ, Κανισταί. Sed cum constet, ipsam 5]- 
monianam hewresim ex Judaicis sectis originem 
habuisse. rectius dixisset Theodoretus, eas ones 
ex Judaicis sectis fuisse propagatas ; maxime cum 
quadam illarum harreseon Simoniana vetustiores 
esse videantur, verbi gratia Gorthena et Dosi- 
theana. 

(714) Ὅθεν ἀπὸ τούτων Μενανδριανισταί. Prima 
vox deest in codice Regio.et apud Nicephorum, 
rectius sine dubio. Ceterum in codice Maz.. Med. 
οἱ Fuk. pro Menandrianistis scriptum est 'A82:2v- 
c:2í ; quomodo etiam legitar apud Theodoretum 
in lib. : Hzreticarum fabularum, ut supra vidimus. 
ltufinus Menandrianos vertit. 

(79) Παρεισήγαγεν. lta correxit Robertus Ste- 
phanus, cum in omnibus exemplaribus constanter 
egalur : παρεσιγάγησαν. Qui barbarismus non 
alienus est ab Hegesippo. In codice tamen Fuke: 
tiano scriptum inveni, παρεισηγάγησαν. Apud Ni- 
cephorum vero legitur, παρεισήγαγον, quod magis 

robo. 
r (76) Ἐν υἱοῖς ἸἼσραὴλλ τῶν κατὰ τῆς Qm 
Ἰοῦδα !n codice Maz., Med. et Fuk. scriptum in- 
veni, ἐν υἱοῖς 'IapuzA ἡ τῶν xarà τῆς ουλῆς 
'1»262, etc., quod quid sibi velit, nescio ; nisi forle 
ita emendare placet, ἐν υἱοῖς Ἰσρατ)λ τῶν" κατὰ τς 
φυλῆς Ἱούδα. Vulgata tamen lectio magis placet, 
quam et Regius codex, et Nicephorus confirmant. 
Videlur autem Hegesippus, tribum Jude ab his 
omnibus Judaici populi sectis puram ac vacuam 
existimasese.ita ut nullus e tribu Juds,Essenorum, 
aut Sadduceorum, aut Phariseorum sectam secu- 
tus sit. Quod tamen nequaquam verisimile est. 


1895. 


S. HEGESIPPI FRAGMENTA. 


1326 


Ἐτσααῖον (71), Ταλιλαῖοι (18), 'Huspofantista!, A nam invehentes doctrinam adversus Deum, et ad- 


Μασθωθταῖοι (79), Σαμαρεῖται (80), Xa08ouxaio:, d'a- 
ρ'σχῖοι. 


versus Christum ejus, unitatem Εεο[θδῖ discide- 
runt. Idem praterea scriptor sectas illas, que quan- 


dam apud Judaeos ínvaluerunt, recenset his verbis : Erant, inquit, diversi secte atque sententize in circum- 
cisione, inter filios Israel adversus tribum Jude, et adversus Christum: Essoi scilicet, Galilei, Heme: 
robaptiste, Masbotlimi, Samarite, Sadducei, Phariszi. 


VI. 


Ez libro v Commentariorum: — Ez Stephano Gobaro apud Photium cod. ccxxxn, col. 893. 


Ὅτι τὰ ἑτριμασμένα τοῖς δικαίοις ἀγαθὰ οὔτε 
ὀφθαλμὸς εἶδεν, οὔτε οὓς Ίκχουσεν, οὔτε ἐπὶ vap- 
δίαν ἀνθρώπου ἀνξθη. Ἡγέσιππος μὲν τοι, dp- 
χαῖός τε ἀνὶρ καὶ ἀποστολιχὸς, ἐν τῷ πέμπτῳ τῶν 


11 Cor. 11, 9; Isa. xriv, 4. 


Sed hoc ab Hegesippo dictum est in gratiam tribus 
Jude, ex qua Christus originem duxit. Omnes igi- 
tur illas Judaismi haereses viguisse ait, apud reli- 
quas decem tribus, que proprio ac peculiari voca- 
bulo Israel dicebantur, post divisionem regni Ju- 
deorum lioboaini temporibus factatn. Certe tribus 
Jude in libris prophetarum Ecclesia personam de- 
notat: decem vero tribus referuntur ad hereticos, 
quorum maxima est multitudo, ut scribit Hierony- 
mus in caput 1 Osee 

(11) 'Eseztoi [αλιλαῖοι, etc. Ha sunt septem 
hareses Judaici populi,quarum frequenter mentio- 
nem facit Hegesippus, ut in libris superioribus vi- 
dimus. Sed et Justinus in disputatione adversus 
Tryphonem totidem recenset hzreses Judreorum. 
sed eas aliis nominibus appellat. Verba Justini 
sunt hoc: ^üenz:p οὐδὲ 'loo0xtou; ἄν τις ὀρθῶς 
ἐξετάσῃ, ὁμολογήσειεν εἶναι τοὺς Σαδδυυκχίους, ἡ 
τὰς ὁμοίαχς αἱοέσεις. Γενιστῶν, ναὶ Μεριστῶν, κχὶ 
Γαλιλαίων, καὶ Ἑλληνιανῶν, καὶ Φαρισσαίων, καὶ 
Βαπτιστῶν. Sicut neque Judzos, si quis reete per- 
penderit, dicat esse Sudduceos, aut. ejusmodi ha- 
veses, Genistarun. et. Meristarum, | Galilzorum et 
Hellenianorum. Phariseorum εἰ Baptistarum. Ερὶ- 
phanius quoque septem Judaismi haereses agnoscit. 
Sed eas ita nominat: Scribas, Pharisseos, Saddu- 
cmos, Essaos, Nazarwos, Hermerobaptistas, Hero- 
dianos. In /ndiculo hzreseon, qui tribuitur RB. 
Hieronymo, decem numerantur haereses Judeorum 
Qui locus quoniam illustris est, hic meretur ap- 

oni. 
P I. « E(inei dicunt, Christum docuisse illos om- 
nem abstinentiam. 

II, « Galilei dieunt. Christum venisse et docuisse 
eos, ne dicerent dominum Cesarem: neve ejus 
1nonetis uterentur. 

III. « Marbonei dicunt, ipsum esse Christum, 
qui docuit illos in omni re sabbatizare. 

IV. « Pharisei negant Christum venisse, nec 
ulla in re cum praedictis communicant. 

V. « Sadducaii negant resurrectionem dicentes : 
Dictum est ad Adam : Terra es, et in terram ibis. 

VI. « Genista» preesumunt, quoniam de genere 
Ahraha sunt. 

VII. « Meriste, quoniam separant Scripturas, 
non credentes omnibus prophetis, dicentes aliis et 
aliis spiritibus prophetasse. 

VIII. « Samaritze, qui in locum Israel captivo 
et 3bducto in Babyloniam,translati sunt. Venientes 
in terram Samarie regionis ex parte Israelitarum, 
consuetudinem quam sacerdote reducto didicerunt 
teneut ; ex parte Rentilem, quam in nativitatis sua 
terra babuerunt. Nam in observationibus suisa Ju- 
dais omnino separantur.quorum superstitio procul 
dubio omnibus nota est. 

IX. « Herodiani. Temporibus Salvatoris hec Lae- 
resis exsurrexit. Bi Herodem magnificábant di- 
eentes, ipsum esse Christum, 


Quod bona que praparata sunt justis, nec oculus 
vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascende- 
runt '. Quanquam Hegesippus, vir antiquus et apo- 
stolicus, libro quinto Commentariorum, haud scio 


B X.« Hemerobaptiste, qui quotidie et corpora 


C 


sua, et domum, et supellectilem lavant. » 

Apud Isidorum in lib. viui, Originum octo nume- 
rantur hiereses, Pharisci scilicet, Sadducmi.Efinei, 
Morbonei, Genista, Meristm, Samaritee et Hemero- 
baptiste. Denique Clemens in lib. 1 Hecognitionum 
quinque duntaxat sectas Jud;eorum recenset, quze 
schismata appellat : Sadducmos scilicet, Samaritas, 
Scribas, Pharismos, et quosdam ex Joannis Bapti- 
ste discipulis. « Cum enim, inquit, jam immineret 
ortus Christi, ad sacrificia quidem reprimenda, 
baptismi vero gratiam largiendam. inimicus ex his 
qum priedicta fueranl, adesse tempus intelligens, 

iversa schismata operabatur in populo, ut si forte 
prius peccatum potuisset aboleri, secunda corrigi 
culpa non posset. Erat ergo primum schisma eo- 
rum, qui dicebantur Sadducai, initio Joannis jam 
pene temporibus sumpto. Hique ut ceteris justio- 
res, segregare se cepere a populi cetu, et mor- 
tuorum resurrectionem negare, » etc. Sed et paulo 
post idem Clemens non plures, quam quinque su- 
pradictas numerat sectas Judiorum. Mirabitur for- 
tasse aliquis, cur inter has sectas Ess:eos proter- 
miserit. Cujus rei nullam aliam rationem excogi- 
tare possumus, nisi quod veteres Ecclesis Patres 
Esssmis supra modum faverunt. 

(78) Γαλιλαῖοι. Hos quoque inter Judzorum hze- 
reticos recensent Justinus et Hieronymus. Auctor 
ac princeps hujus secte fuit Judas Galileus, qui 
post exsilium regis Archelai, cum Homani in Judea 
censum agere vellent,populares suosad retinendam 
pristinam libertatem excitavit: et quartam sectam 
invexit Galiloorum, ut scribit Josephus in libro n 
De bello Judaico. 

(19) Μασθωθαῖοι, In tribus nostris codicibus 
Maz., Med et Fuket. legitur Μασθώθεοι accentu in 
antepenultimam syllabam rejecto. In Indiculo Hie- 
ronymi Marbonei dicuntur; apud Isidorum vero 


D Morbonei. Ceterum hi Masbothzei distinguendi sunt 


ab illis, quorum paulo ante meminit Hegesippus. 
Hi enim erant ex septem sectis Judaici populi qua 
circa Christi tempora exorti sunt. Illi vero ex se- 
ptem illis Judzeorum sectis propagati sunt.perinde 
ac Simoniani, Dositheani atque Gortheni. Mihi 
quidem mendum subesse videtur in alterutro He- 
gesippi loco. Apud Rufinum Masbuthei dicuntur illi 
inter Judaicas sectas quarto loco numerati.Alii vero 
ex illis prognati sectis dicuntur Masbutheani. Sic 
enimscribiturin optimo codice Parisiensis Ecclesise. 
(80) Σαμαορεῖται. Rectius Epiphanius Samaritas 
a Judieis distinxit; et Judeorum quidem septem 
hiereses recensuit, Samaritanorum vero quatuor. 
Hegesippum tamen secuti sunt Hieronymus, seu 
quisquis est auctor Indiculi, Isidorus, Honorius 
Augustodunensis et alii, qui Samaritas inter Judeeo- 
rum hereses retulerunt,late scilicet sumentes no- 
men Judeorum,Atque ita sensisse videtur Hegesin- 
pus, cum ait: "Hae δν ^y Wamsem. ὃν SS 


1321 


PANTAENI 


1338 


quid in animo habens (aut quanam ratione permo- A Ὑπομνημάτων, οὐκ οἶδα ὅτι xàl παθὼν (81) µά- 


tus), frustra hec dici ait; et eos qui heec loquun- 
tur, mentiri adversus sacram Scripturam,et contra 
Dominum dicentem : Beati oculí vestri qui vident,et 
aures vestra qu& audiunt *, etc. 


την μὲν εἱρῆσβαι ταῦτα λέγει, καὶ χαταφψεύδεσθαι 
τοὺς ταῦτα φαμένους, τῶν τε θείων Γραφῶν, xai τοῦ 
Κυρίου λέγοντος Μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ ὑμῶν οἱ 
βλέποντες, καὶ τὰ diva ὑμῶν τὰ ἀκούοντα, xai τὰ 


της. 


VII. 
Apud Georgium Syncellum, in Chronograph., pag. 3&4. 


Hujus (Clementis) germanam ad;Corinthios epi- 
stolam, quasi a Romana Ecclesia, tumultus cujus. 
dam Corinthi exorti occasione scriptam, ab Eccle- 
sia vulgo recipi, et coram publice legi, auctor est 
Hegesippus. 

1 Matth. xii, 16. 
περιτομῇ. Sed quod. subjicit, ἐν υἱοῖς Ἰσραήλ, id 
jam excusari non potest, cum Samaritani nun- 
quam pro filiis Israel habiti fuerint. 

(81) 02x οἶδα ὃ τι καὶ παθών. Cotelerius, cujus 
versionem sexti hujus fragmenti utpote exactio- 
rem protulimus, in notis ad Constit. apost. lib. vi, 
cap. 16, ad hunc locum hac habet : Quia, teste Hie- 
ronymo in lsaim Lxiv, 4, legebatur in opere apo- 
crypho inscripto Ascensio Isaig, quod ab Apostolo 
citatur I Cor. un, 9: Quo! oculus non vidi, etc., 
accusat autem Hegesippum Stephanus Gobarus 
Tritheita apud Photium, quod hoc esse falsum pu- 


Τούτου (Κλήμεντος) ἐπιστολὴ µία vola Ko- 
ρινθίοις φέρεται, ὡς ἀπὸ τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησίας 
ραφεῖσα, στάσεως iv Ἠορίνθῳ συµθάσης τότε, ὡς 
μαρτυρεῖ Ἡγήσιππος, ἥτις xal ἐκκλησιάζεται. 


taverit : suspicari quis posset ita factum ab Hege- 
sippo in contemptum voluminis apocryphi.Verum 
aliter ego conjicio, ac Hegesippum culpa carere 
arbitror ; ut qui non neget verum aliquando ersti 
tisse, ea que Deus suis preparavit, invisa esse, 
inaudita et incognita : sed qui velit, amplius verum 
non esse post incarnationom et missionem sancti 
Spiritus ; subjungente Paulo : Nobis autem revelavit 
Deus per Spiritum sanctum ; atque Hegesippo confir. 
mante sententiam suam per testimonium Matth. 
xiii. Hactenus vir doctissimus. 





PANTZENUS 


NOTITIA. 


(ΒουτΗ, Reliquig sacre, Oxonii, 181&, I, 337.) 
S. ΗΙΕΒΟΝΥΝΟς, libro De viris illustribus, cap. 36. 


Pantenus, Stoicm secte philosophus, juxta quamdam veterem in Alexandria consuetudinem, ubi (1a 
Marco evangelista semper ecclesiastici fuere doctores : tantze prudentie et eruditioais tam in Scripturis 
divinis, quam in scutari litteratura, ut in Indiam quoque rogatusab illius gentis legatis a Demetrio 
Alexaudrise episcopo mitteretur (2. Ubi reperit Bartholoineeum de duodecim apostolis adventum Domini 
nostri Jesu Cliristi juxta Mattha Evangelium predicasse, quod Hebraicis litteris scriptum (3), revertens 
Alexandriam se:um detulit (4). Hujus multi quidem in sanctam Scripturam exstant commentarii, sed 


magis viva voce Ecclesiis profuit. Docuitque sub Severo (5) et Antonino cognomento Caracalla. 


(1) Habet Eusebius, lib. v Hist. cap. 10: Ἐξ ἁρ- ( stantinopoli anno Christi 1070. sub consule Panta- 


χαίου ἔθους διδασχαλείου τῶν ἱερῶν λόγων παρ᾽ αὐ- 
τοῖς σονὲστῶτος. FaBnictUs. Ceterum Origenes in 
epistole fragmento ab Eusebio lib. vi, cap. 19,con- 
servato, in quo se defendit adversus eos qui ni- 
mium studium erga Grecorum disciplinas sibi obje- 
cerant,Pauteni et Heraclea hujus scholae profecto- 
rum exempla appellans : Τοῦτο δὲ πεποιήκαµεν, in- 
quit, μιμησάμενοί τε τὸν πρὸ ἡμῶν πολλοὺς ὠφελή- 
σαντα Πανταινον, οὐχ ὀλίχην ἐν ἐχείναις ἐσχτκότα 
παρασκευην, xal τὸν νῦν ἐν τῷ πρεσθυτερίῳ χαθς- 
ζόμεν.ν ᾽Αλεξανδρέων ᾿Ηρακλᾶν. 

(2) Haud diserte ait Eusebius, Pautenum a De- 
metrio episcopo in Indiam missum fuisse .sed sta- 
tim post Juliani priorisepiscopi commemorationem 

rofectionem ejus narrat; sed tamen ea poterat 
illo tempore accidere, quod Hieronymus signavit. 

(3) Non ait Eusebius Evangelium Matthaei Hebrai- 
cis scriptum litteris Alexandriam relatum a Pan- 
ἰῶπο, sed tantum a Bartholomeo traditum Indis, et 
ad Panteni usque etatem ibi servatum. Fasa. — 
Cl. P. Paulinus a S. Bartholomeo in India orientali 
Christiana, p. 142: « Effigiem S. Thom apostoli 
et Panteni presbyteri schol: Alexaudrinm prebfec!i 
ex valvis eneis Basilice S. Pauli, via Ostiensi, Con- 


, 


leone scalpro incisis exhibet Ciampinius in opere 
inscripto : Vetera monumenta, part. 1, cap. &, p. 38, 

uadr. xxvii, Pantoenus dextra manu tenet Evange- 
]ium S. Matthzi, quod ipse primus post S. Thomam 
Indis predicavit ; et S. Thome martyrium in India 
hac Graeca epigraphe inscribitur : 


« Ὁ ΑΓΙΟΣ ΘΩΜΑΣ AUXI (for. AOPI) ΥΠ 
« HNAIA TEAHOYTE. 
ε S. Thomas lancea in India. 
« Moritur. 
« Confer Blanchini Demonstr. Hist. Eccl. Monum 


Comp. Tab. in, seculi 11, num. 40 et 4. » 

(4) Non videtur Hieronymus scripta aliqua Pan- 
teni evolvisse, sed tantum exprimere voluisse Εα- 
sebii verba, quibus tamen nullorum in sanctam 
Ecripturam commentariorum mentio : Ζώσῃ φωνῇ 
καὶ δ.ὰ συγγραμμάτων τοὺς τῶν θείων δογμάτων 


D θησαυροὺς ὑπομνηματιζόμενηος. Rufin. : Tam viva τοῦ 


discipulos instruens, qnam librorum  monumentü 
etiam posteris thesauros scientiz derelinquens. Ἑκ- 
BRIC. Attamen vera mihi quidem interpretatio Hie- 
ronymi videtur. 

(5) Ex Eusebio colligas jam sub Commodo clarum 
Panteni in schola Alexandrina nomen fuisse. Nam 


1329 


FRAGMENTA. 


1330 





PADCULA QUAEDAM 
PANTJENI, 


PHILOSOPHI ALEXANDRINI, POST MEDIUM SJECULUM SECUNDUM ILLUSTRIS. 


Exslant hzc in Eclogis ex Prophetis, quas a Theodoto fortasse scriptas Clemens Alez. (6) vel alius 
quidam collegit, δ 56, p. 1002, ed. Potteri, Op. S. Clem. AI. 


Ἐν τῷ ἡλίῳ ἔθετο τὸ σχήνωµα αὐτοῦ. "Evtot μὲν Α 


οὖν φασι τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου ἐν τῷ ἡλίῳ αὐτὸν ἀπο- 
τίθεσθαι, ὡς Ἐρμογένης. Σῶμα δὲ λέγουσιν οἱ μὲν, τὸ 
σχῆνος αὐτοῦ, οἱ δὲ τὴν τῶν πιστῶν ᾿Ἐκκλησίαν. 'O 
Πανταϊῖνος δὲ ἡμῶν ἔλεγεν (7), ἄορίστως τὴν προφη- 
τείαν ἐκφέρειν (8) τὰς λέξεις, ώς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, 
καὶ τῷ ἐνεστῶτι ἀντὶ τοῦ μέλλοντος χρῆσθαι χρόνψ, 
xai πάλιν τῷ ἑνεστῶτι ἀντὶ τοῦ παρφχηκότος (9): 


4 Psal. xix, 4. 


v. 9 cum narrasset Commodi anno primo episcopum 
Alexandrie factum Julianum,subjungit c.10: Ἡγεῖτο 
δὲ τηνικαεῦτα τῆς τῶν πιστῶν αὐτόθι διατριθῆς τῶν 
ἀπὸ πα:δείας ἀνὴρ ἑνδοξύτατος, ὄνομα αὐτῷ ΠΗανταϊ- 
voc. FaBRiciUs. — Commodus imperium post pa- 
trem iniit an. 180, Severus an. 193. Caracalla cum 
patre Severo an. 198, post patrem autem an. 211. 

(6) Clemens Alex. A Clemente in Hypotyposibus, 
opere jam diu perdito, Pantenum tanquam magi- 
strum suum coinmemoratum fuisse novimus,atque 
ibidem interpretationes ejus S. Scripture tradi- 
tionesque adductas. Hec enim Eusebius lib. vi 
Hist., cap. 13, ostendit ; ᾿Ἱσάριθμοί τε τούτοις (me- 
moraverat ante Eusebius octo libros Clementis Stro- 
matum) εἰσὶν οἱ ἐπιγεγραμμένοι Ἀποτυπώσεων αὖ- 
τοῦ λόγοι, ἐν οἷς ὀνομαστὶ ὡς διδασκάλου Πανταίνου 

νημονεύει ἐκδοχάς τε αὐτοῦ γράφων καὶ παραδόσεις 
κτιθέµενος. 

(7) Ὁ Πανταῖνος δὲ ἡμῶν ἔλεγεν. De hac Pan- 
teni sententia (ait Dupinius Ecclesiast. auctorum 
Biblioth. vol. I, p. 119, ed. Lat.) « apud Theodo- 
tum fit mentio quasi ab eo prolata, non scripta. » 


Sed vero Cavius Ilist. lit. in voce, hec adducta esse (1 


ex libris Panteni, haud aliter atque Halloixius, 
existimat, nec tamen xac λέξιν. Atque pertinuisse 
ea ad Panteni commentarium quemdam in Psal- 
mum nonum decimum, vult Lardnerus,cum omnia 
qua apud Theodotum sequuntur, ipsius Panteni 
esse censeat. Dum vero Dupinius,loco supra allato, 
solum canonem ad interpretaudam S. Scripturam 
constitutum eidem tribuit, rectius hanc quidem rem 
administrat, etenim verba mox infra collocata, xai 
νῦν φαίνεται et quie sequuntur, ad eclogistam magis 
pertinere videntur, quam ad Pantenum.Hermoge- 
nem autem, qui hic commemoratur, herecsiarcham 
fuisse, adversus quem scripserunt Theophilus An- 
tiochenus, Origenes, Tertullianus, aliique, notavit 
Halloixius in Vitis Patrum Oriental. tom. lI.p. 851, 
qui etiam ostendit, Theodoretum de eo agere lib. 1 
Hreret. fab., cap. 19, ubi Hermogenis opinio illa 
de corpore Christi apud solem sitorecensetur. Quae 
quidem opinio, sermone vix Greco hoc Eclogarum 
loco allata, orienti originem suam debet. 
Ceterum Anastasius Sinaita in duobus locis su- 
pra ad Papi:e Fragmenta adductis,vide pagg 15 et 16 
Pantenum cum aliis ssriptoribus junctum comme- 
moravit qui totum opu? Sex dierum, seu Hexaeme- 
ron, paradisumque de Christo et Ecclesia intellexe- 
unt; indeque librum scripsisse Pantenum in 


B fecit scriptorum 


In sole posuit tabernaculum suum *. Proinde dicunt 
quidem nonnulli, ipsum Salvatorem corpus suum 
in sole posuisse, ut Hermogenes. Corpus autem di- 
cunt: alii quidem tabernaculum suum, alii Eccle- 
siam fidelium. Noster autem Pantenus dixit, inde- 
finite voces prophetas efferre in pluribus,et presenti 
pro futuro uti, et rursus presenti tempore pro 
preeterito. 


ipsum Hexaemeron sibi collegit Halloixius, sed 
minus firme, opinor. Denique Maximus Praefatione 
in Opera S. Dionysio Areop. ascripta mentionem 
anteni, p. 36. Vid. supra locum 
in notis ad S. Apollinarem, p. 156. 

(8) ᾿Αορίστως τὴν προφητείαν ἐκφέρειν. Ex his 
itaque patet Pantenum posuisse hunc ad intelli- 
gendas prophetias canonem utilissimum et plane 
necessarium, quem et omnee hodie usurpant sacra 
Scripturz interpretes: nempe verba in prophetis, 
ut plurimum indefinite esse posita, hoc est, prs- 
senti interdum pro futuro, futurum pro przeterito, 
preteritum pro futuro, sicque de aliis Nam pro- . 
phetz in illo pleno revelate veritatis lumine res 
omnes quamvis multo post futuras tam clare ac 
dilucide iutuebantur, quam si coram oculis eas ha- 
berent, et jam fierent, aut facte jam essent. Har- 
LO!XIUS. 

(9) Καὶ πάλιν τῷ ἑνεστῶτι ἀντὶ τοῦ παρφχη- 
xótoc. Potterus ait : « Sylburgio visum est legi de- 
bere ordine inverso, τῷ παρφχηκότι ἀντὶ xou ive- 
στῶτος, id certe innuunt sequentia. » Illud vero, 
mea quidem sententia, vix colligas ex sequentibus 
eclogiste verbis, ubi sola priora illa Panteeni : &opi- 
στως τὴν προφητείαν ἐχφέρειν λέξες, ni fallor, 
spectantur. Porro « preesens pro preterito » poni 
solitum esse ait Didymus, in Opere Bononice haud 
ita pridem primum edito, De Trinitate, lib. τι, 
cap. 3, p. 342: Πολλὰ γὰρ τοῦτο μὲν μέλλοντα γί- 
νεσθαι ὡς ἤδη Ὑενόμενα, τοῦτο δὲ xai γενόµενα ὡς 
ἔτι γινόμενα, fj ἐσόμενα, προλέχειν εἴωθεν τὸ πάντα 
εἰδὸς xai δυνάµενον Ηνεῦμα ἅγιον. Hic vero omit- 
titur Panteni illud : Tip ἐνεστῶτι ἀντὶ τοῦ μέλλον - 
τος χρῆσθα: χρόνῳ, contra a Didymo additum est 
loquendi genus secundum Hebraice lingue idioti- 
smum apud prophetas satis obvium, quo preterita 
pro futuris ponuntur. Quod itidem his verbis me- 
moravit equalis Panteni Tertullianus lib. µι adv. 
Marcion., cap. 5: « Futura interdum pro jam trans- 
actis enuntiantur ; nam et Divinitaticompetit, qua- 
cunque decreverit, ut perfecta reputare, quia non 
sit apud illam differentia temporis,apud quam uni- 
formem statum temporis dirigit eternitas ipsa. Et 
divinationi prophetice magis familiare est,id quod 
prospiciat, dum prospicit, jam visum atque ita jam 
expunctum.id estomni modofuturum demonstrare; 
sicut per Isaiam : Dorsum meum posui in flagella, 
maz,llas autem meas in palmas, faciem vero meam 
non averti asputaminibus. » Ejusdem deniqne enalla- 


RHODONIS 1333 


II. 


Exstant hec ad pag. 19 Scholiorum Mazimi in Sanctum Gregorium Theol. que cum Opere Joannis 
krigenz Scoti De divisione nature, Thomas Gale V. el. edidit. 


1341 


Has autem quas dixeram rationes ipse quidem À ἍΤούτους δὲ ὡς [ἴσ. οὕς) ἔφην λόγους,ὁ μὲν Αρεοπαγί- 


Areopagita sanctus Dionysius preedestinationes et 
divinas voluntates vocari a divina Scriptura nos 
edocet. Similiterque et qui sint circa Panteenum 
magni Clementis amicum, qui factus est magister 
Stromatei (verte, et Pantenus qui magister fuit 
Clementis magni Stromatei, GALE) divinas volunta- 
tes a Scriptura vocari dicunt ; inde interrogali a 
quibusdam superbis in eorum eruditione qua ex- 
trinsecus suut, qnomodo cognoscere ea qua sunt 
Deum estimant Christiani, suscipientibus illis in- 
tellectualiter intelligibilia et sensualiter sensibilia 
eum cognoscere ea que sunt, respondemus (re- 
spondebant), neque sensualiter sensibilia, neque 
intellectualiter intellectualia. Non enim esse possi- 
bile est, ut ostendit ratio, eum qui est super ea 
qui sunt, per ea qua eunt, ea quo suntaccipere; 
sed sicut suas voluntates cognoscere eum dicimus 
ea qua sunt, addentes etiam ex causa ratiocina- 
tionem ; si enim voluntate omnia fecit, et nulla 
contradicit ratio, cognoscere autem suam volunta- 


της ἅγιος Διονύσιος προοριαμοὺς xai θεῖα θελήματα 
καλεῖσβαι ὑπὸ τῆς ραφῆς ἡμᾶς ἐκδιοάσχει. Ὁμοίως δὲ 
καὶ ol περὶ Πάνταινον τὸν γενόµενον κάθτγητην τοῦ 
Στρωµατέως μεγάλου Κλήμεντος θεῖα θελήµατα τῇ 
Γραφῇ φίλον καλεῖσθαί φασιν, ὅθεν ἐρωττθέντες ὑπό 
τινων τῶν τὴν ἔξω παίδευσιν γαύρων, πῶς γινώσχειν 
τὰ ὄντα τὸν θεὸν δοξάζουσιν Χριστιανοὶ, ὑπειληφό- 
των ἐχείνων νοερῶς τὰ vortà, xai αἰσθττικῶς τὰ 
αἰσθητὰ γινώσχειν αὐτὸν τὰ ὄντα, ἀπεχρίναντο' Mrs 
αἰσθητῶς τὰ αἰσθητὰ, μήτε νοερῶς τὰ νοτητα. O0 
Υὰρ εἶναι θυνατὸν (10) τὸν ὑπὲρ τὰ ὄντα κατὰ τὰ 
ὄντα τῶν ὄντων λαμθάνεσθαι' ἆλλ᾽ ὡς ἴδια θελήματα 
γινώσκειν αὐτὸν τὰ ὄντα φαμὶν, προσθέντες καὶ τοῦ 
λόγου τὸ εὔλογον' εἰ γὰρ θελήματι τὰ πάντα πι- 
ποίηχε, xal οὖδεὶς ἀντερεῖ λόγος, γινώσκειν Ob τὸ 
Ἴδιον θέλημα τὸν θεὸν, εὐσεθές τε λέχειν dei καὶ Gl. 
καιόν ἐστιν, ἕκαστον δὲ τῶν γεγονότων θέλων πι. 
ποίηκεν, ἄρα ὡς ἴδια θελήµατα ὁ θεὸς τὰ ὄντα qe» 
σχει, ἐπειδῖ, xai θέλων τὰ ὄντα πεποίηχεν. ᾿Εντεῦθιν 
δὲ ὁρμώμενος ἔγωγε οἶμαι, κ. τ. À. 


tem Deum, semper pium dicere εἰ justum est ; unumquodque vero eorum que facta sunt volens 
fecit ; igitur ut suas voluntates Deus cognoscit ea que sunt, quoniam et volens ea que sunt fecit. 
Hinc et ego aspiciens censeo secunduin has dixisse Scripturam rationes hoc : Cognoscebam, etc. 


ges exempla affert AdrianiJsagoge insanctamScriptu- 
ram ab Hoschelio edita,num. 43, p. 47.Sed satis is- 
theec. — ἱ]αρῳ(ηκότος. Scribere pergit eclogista:"0 
xai νῦν φαίνεται. 'Tó yap "ISÜsco, καὶ ἐπὶ τοῦ maptpym- 
χότος xai ἐπὶ τοῦ ἐσομένου τάσσεται. Ἐπὶ μὲν τοῦ £ao- 

νου Ott πλτρωβείσης ταύτης τῆς κατὰ 17,» παρουσίαν 
ἱπαροῦσαν conj. Potterus) κατάστασιν περιόδου, ^ Κύ- 

toc ἐλεύσεται, xai τοὺς δικαίους, τοὺς πιστοὺς. οἷς 
παναπαύετα: καθάπερ oxz,v?, (£v γὰρ σῶμα οἱ πάντες, 
ἐκ τοῦ αὐτοῦ γένους, τὴν αὐτὴν πίστιν καὶ δικαιοσύνην 
ἐλόμενοι)͵ εἰς τὴν αὐτῖν ἑνότττα ἀποχατοστησόμενος. 
Αλλ) ol μὲν, ὡς κεφαλή ol δὲ, ὡς ὀφθαλμοί: οἱ 
δὲ. ὡς (xa^ οἱ δὲ, ὡς χεῖρες' οἱ δὲ, ὡς στήθη’ οἱ δὲ, ὡς 
πόδες, ἐν ἡλίῳ τεθήσονται φωτεινοί. Quod et nunc 
apparet. Quippe illud, Posuit, pro praterito εί fu- 
turo ponitur. Pro futuro quidem,quod periodo status 
hujnsce prssentis impleta, veniet Dominus, ac justos, 
nempe fideles, tn quibus quasi in. tabernaculo con- 


quiescit (unum enim corpus omnes sunt, ex eodem 
genere, qui fidem eamdem ac justitiam receperint), in 
eamdem unitatem restituturus. At hi quidem ut caput, 
tlli vero ut oculi, hi quidem ut aures, illi vero ut ma- 
nus, hi denique uti pectora, illi vero ut pedes, in sole 
collocabuntur lucidi. 

(10) O0 γὰρ εἶναι ὀυνατόν, etc. Verba ad usque 
illa : Ἐντεῦθεν δὲ ὁρμώμενος ἔγωγε οἶμαι, etc., vel 
certe ad haec ipsa: 'AAA' ὡς ἴδια θελήµατα, etc, 
Panteno potius quam Maximo attribuenda esse pu- 
taverim. — Caeterum obiter notabo, codicem ms in 
bibliotheca Bodleiana numero 128 signatum, qui 
S. Marimi de diversis dubiis apud Dionysium εἰ 
Gregorium, inscribitur, epistolam tantum ejusdem 
Maximi ad Thomam continere, qui ad pag. 46 
editionis unice Galeane sic incipit : ᾽Απλανοῦς θιω- 
ptas ἐξ ἐμμελοῦς περὶ τὰ θεῖα σπουδῆς, etc. 





RHODON 


NOTITIA 


(Rovrg, Reliquís sacr&g, I, 341.) 
S. HigRoNYuus, De viris illustribus, cap. 37. 


Rhodon, genere Asianus. a Tatiano, de quo supra diximus, Rome in Scripturis eruditus,edidit plurima; 
precipuumque adversus Marcionem opus, in quo refert, quomodo ipsi quoque inter se Marcionita discre 

ent ; et Apellem senem alium hareticum a se quondam fuisse convictum, el risui habitum, ορ quod 

eum, quem coleret, ignorare se diceret. Meminit in eodem libro, quem scripsit ad Callistionem,Tatiani 
se Rome fuis-e auditorem. Sed et in Hexaemeron elegantes tractatus corpposuit. et adversus Phryga: 
insigne opus (1; : temporibusque Commodi et Severi floruit. 


(41 Fuit Hieronymus in ea sententia, Rhodonem 
esse auctorem trium librorum adversus Montanistas 


ad Abercium Marcellum,equibus fragmenta exstant 
apud Eusebium v. 16 et17. Itaque el infra,cap 39. 


1333 





FRAGMENTA. 


1834 





RHODONIS, 


QUI VERGENTE AD FINEM S/ECULO SECUNDO FLORUIT. 


FRAGMENTA. 


Ex Opere adversus Marcionis haresin, αά Callistionem, ap. Euseb. Hist. lib. v, cap. 13. 


γεγόνασιν (Marcionita), ἀσωστάτου γνώµτς ἀντιποι- 
οἼμενοι. ᾿Απὸ γὰρ τῆς τούτων ἄγέλης ᾽Απελλῆς μὲν 
6 τῇ πολιτεία σεμνυνόµενος καὶ τῷ γύρα (3) μίαν 
ἀρχὴν ὁμολογεῖ' τὰς δὲ προφητείας (4) ἐξ ἀντ'κει- 
µένου λέγει πνεύματος" πειθόµενος ἀποφθέγμασι (ὔ) 
παρθένου δαιμονώσης ὄνομα Φιλουμένης (6). Ἔτεροιδὲ 
καθὼς xxi αὐτὸς ὁ ναύτης Μαρκίων (1), δύο ἀρχὰς εἰσ- 


Hieronymus ait Rhodonem Miltiadis meminisse «in 
opere 3uo quod adversus Montanum, Priscam, Ma- 
ximillamque composuit. » FaBnicius. De horum li- 
brorum adversus Montanistas auctore plura nos ad 
eorumdem Fragmenta. 

(2) Διὰ τοῦτο καί, etc. Premisit Eusebius : Ἐν 
τούτῳ (regnante Commodo) καὶ 'Ῥόδων γένος τῶν 
ἀπὸ ᾿Ασίας' μαθττευθεὶς ἐπὶ ᾿Ρώμης,ιὡς αὐτὸς ἵστο- 
ρεῖ, Τατιανῶ, ὃν ix τῶν πρόσθεν ἔγνωμεν, διάφορα 
συντόξας βιθλία, μετὰ τῶν λοιπῶν καὶ πρὸς τὴν Map- 
κίωνος παρατάττεται αἱρεσιν' ἦν καὶ ες διαφόρους 
γνώμας κατ αὐτὸν ὁιαστᾶσαν ἱστορεῖ' τοὺς civ διά- 
στασιν ἐμπεποιγχότας ἀναγράφων, ἐπ᾽ ἀχριθὲς τε τὰς 
παρ ἑχάστῳ τούτων Extvevor uévaz δ,ελέγχιυν eoo. 
λογίας. "Axous δ᾽ οὖν xal αὐτοῦ ταῦτα γραφοντος' Δ'ὰ 
τοῦτο xal, etc. « Per idem tempus Rhodon oriundus 
ex Asia,et in urbe Roma, ut ipse scribit,a Tatiano 
illo cujus supra meminimus eruditus, varioscons- 
cripsit libros, et cum reliquis adversus Marcionis 
haeresim decertavit. Quam quidem sua etate in di- 
versas scissam esse senlentias narrat, auctores 
iliius dissensionis in libris suis referens, et men- 
dacia a singulis eorum excogitata diligenter coar- 

uens. Audi ergo, si placet, eum ita scribentem :» 
ropterea, iuquit, inter, etc. 

i3) ᾽Απελλῆς piv ὁ τῇ πολιτείᾳ cepvovopsvoq 
xai τῷ (703. Rufinus vertit: qui abstinentiz et se- 
nectutis prarogativa usus, etc. ltecte ; nam πολιτεία 
simpliciter et absolute poni solet pro abstinentia et 
strictiore quadam disciplina. Ita Clemens Alexan- 
drinus in exordio libri primi Stromat, bis usurpat. 
Sed non video, quomodo Apelles jactare se ob 
continentiam potuerit, qui a Marcione ob stuprum 
ejectus Alexandriam secessit, ut auctor est Tertul- 
lianus in libro De prascriptionibus (S 30). Quocirca 
videndum ne vox πολιτείκ hoc loco aliud quidpiam 
signiflcet,et pro decurionatu sumatur.Nam decurio- 
nes, πολ!τευύµενοι seu πολιτευταί dicebantur a Grae- 
cis,ut pluribus notavi ad Amm.Marcellinum.Posset 
etiam quis suspicari,scribendum hic esse τῇ πολιᾷ 
Gig. καὶ vp q72q. Nam senex Apelles vulgo dice- 
batur.Sic eum nominat Rliodon infra, et Hierony- 
mus in Catalogo.Confirmat hanc emendationem Eu- 
sebius inlib. vi, cap. 39,ubi de Alexandro episcopo : 
Αιπαρῷ γήρει «x! ezus$, πολᾷ κατεστεµµένος. Sed 
et Simeon Metaphrastes in Actis Phileg ita loqui- 
tur: Καὶ πώς τοιχύτῃ Qroiv Υήοφ xai πολιᾷ σεµνν- 
νόµενος, etc. Verba sunt Judicis apud Phileam. 
VALEsIUs. — Ex verbis vero Rhodonis ductum est a 
nonnullis argum: ntum contra narrationis Tertul- 
liani veritatem. Vid. Lardneri Hareticorum hist. 


Διὰ τοῦτο καὶ (2) παρ᾽ ἑαυτοῖς ἀσύμφωνοι À 


6 


I. Propterea inter se ipsi dissentiunt, quippequi 
ejusmodi doctrinam tuenturqus omnino stare non 
potest. Nam ex illorum grege Apelles quidem san- 
ctioris vite cultum οἱ senectutem  pree se ferens, 
unum fatetur esse principium ; prophetarum autem 
oracula ex adversario spiritu profecta esse dicit, 
virginis cujusdam damoniacae nomine Philumene 
responsis inductus. Alii vero perinde ac Marcion 


opus posthumum, cap. 12, 8 3. Ceterum additum 
est ἀπό ante voces xat τῷ γήρᾳ in cod. Bodl. quasi 
in eo positus esset gignendi casus. Exhibet τό ms. 
Norfolc. Nicephorus τὴν πολιτείαν et τὸ γρα. 

(4) Τὰς δὲ προφητείας, etc. Conferas lihodonis 
ῥἒσιν 1, Eusebiumque post fragmenta allatum. 

(5) ᾿Αποφθέγμασι. ᾿Αποφθέγματι, Ed — Steph. 

Exstat lectio altera apud Niceph.Gruteri Lectt. Va- 
lesii ed. codicesque nostros mss. Mox apudNiceph. 
legitur δα,μονιώδους παρθἑνου. 
(61 Ὄνομα Φιλουμένης. Philumen:w duobus in 
locis operis a Valesio ante laudati mentionem facit 
Tertullianus,scil.capp.6 et30 libelli De praescriptione 
hzret.ln posteriore autem horum loeorum hec 
scribuntur: « Si et Apellis stemma retractandum 
est,tam non vetus et ipse, quam Marcion institutor 
et preformator ejus ; sed lapsus in feminam de- 
sertor continentiae Marcionensis ab oculis sanctis- 
simi magistri Alexandriam secessit.Inde post annos 
regressus non melior, nisi tantum, qua jam non 
Marcionites, in alterain. feminam impegit, illam 
virginem Philumenen,quam supra edidimus,postea 
vero immane prostibulum et ipsam ; cujus energe- 
mate circumventus,quas ab ea didicit Phaneroseis 
scripsit. » 

(7) Ὁ ναύτης Μαρχίων. Hic. est. codicis Regii 
lectio, quam confirmat interpretatio Rufini. Sic 
enim ille : « Alii autem, sicut ipse nauta Marcion, 
duo esse principia introducunt.»Certe Tertullianus 
in libro De prascriptionibus, testatur Marcionem 
initio navicularium fuisse. « Ubi tunc,inquit, Mar- 
cion Ponticus nauclerus,Stoice studiosus? » Et in 
libro 1. adversus Marcionem, cap. 18: « Nos Mar- 
cionem nauclerum novimus,non regem, non imp.» 
Et in lib. im, cap. 6 et lib. iv, cap. 9, et initio lib, 
v. Inreliquis tamen exem laribus Maz., Med. et 
Fuketii, necnon apud Nicephorum desunt he» voces 
ὁ ναύττς. VALESIUS. — Omittunt Codicis quoque Ve- 
neti lect. et margo ed. Genev. Dici posset, enatam 
esse hanc vocem ex vicina αὐτός, sed cum Marcio- 
nem nantam fuisse, certe sic appellatum esse, ex 
Tertulliano constet, nostraque lectio,utpote in Ru- 
fino jam obvia,sitantiquior altcra,dicendum potius 
est, ab eadem voce αὐτός absorptam esse lianc jam 
ante Nicephori tempora in nonnullis codd.Creterum 
haud displicet S. V. Walchii sententia,qui ob Pon- 
tum patriam.rei nautice admodum deditam, Mar- 
cioni hanc appellationem inditam putat. ΘΤΒΟΤΗ. — 
Desunt voces ὁ ναύτης in cod. quoque Savil. et in 
versione Valesii ; sed in ms. Norfolo. ὁ σὺν αὐτοῖς 


pro ὁ ναύτης scriptum ezatat, 


1335 


RHODONIS FRAGMENTA. 


1336 


ipse,duo inducunt principia: inter quos est Potitus À ηγοῦνται΄ &p' dv εἷσι Πότιτός (8) τε καὶ Βασιλικός. Kat 


et Basilicus. Hi ergo Ponticur illum lupum secuti, 
cum divisionem rerum zque ac ille reperire non 
possent,ad temeritatem deflexerunt, et duo rerum 
principia nude et absque ulla demonstratione pro- 
nuntiarumt. Aliirursus ah his tanquam tempestate 
in pejus abrepti,non duas solum, sed tres naturas 
posuerunt ; quorum, ut discipline illius sectatore? 
memorant, princeps et antesignanus fuit Syneros. 

Idem Rhodon se cum Apelle collocutum esse 
scribit his verbis : 

II. Senex enim Apelles inito nobiscum colloquio, 
multa quidem perperam dicere convictus est. 
Quamobrem etiam asserebat non esse omnino exa- 
minandam fidem, sed unumque in eo quod 
semel imbibisset,perstare oportere. Quippe eos in 
crucifixo spem suam collocassent, servandos esse 
affirmabat, dummodo in bonis operibus deprehen- 
derentur. Rem vero omnium obscurissimam esse 
statuebat, ut diximus, quasstionem de Deo. Unum 
siquidem principium esse dicebat, sicut et nostra 
religio docet. 

Universa deinde ejus doctrina in medium pro- 
lata, heec subjungit : 

III. Cum vero ipsi dicerem : Unde hc tibi de- 
monstratio, aut qua ratione aflirmare potesunum 
esse principium ? Dic nobis, si placet; tum ille 
respondit prophetias, eo quod nihil omnino veri 
dicant, se ipsas refellere. Sunt enini,aiebat, disso- 
nantes et (als, ac sibimetlipsis contraris. Porro 
qua ratione unicum esset principium, se quidem 
nescire profitebatur ; sed tamen moveri atque im- 
pelli ut ita sentiret.Post heec cum eum jurejurando 


(8) Ηότιτος. Πότιμος ed. Steph. Rectius in codice 
Maz., Med., Fuk. et Saviliano legitur Πύτιτος. Sic 
enim Theodoretusin libro 1 Hzreticarum fabularum, 
et Rutinus eum noiminant. VaLEsiUs. — Citat testem 
pro lectione Πότιμος Strothius Clhiristophorsonum; 
cujus tamen versio Polinum priefert, notatque vir 
cl. Hóv::xo; apud Niceph. exstare,quod quidem ms. 
noster Norfolc. habet. 

(9) Τῷ ΠΗοντικῷ Aoxq.. Ittigius Dissert. De hae- 
resiarchis, sect. n, cap. 8, pag. 156 : « Inter Mar- 
cionis discipulos fuit Lucanus, quem sub nomine 
Άκου, seu Lupi Pontici a Hhodone apud Eusebium 
lib. v, cap. 13 Histor. Eccles., intelligi existimat 
Baronius. Verum Marcioni potius id cognomentum 
a lihodone attributum fuisse,precedentium verbo- 
rum contextus indicat. » 

40) Προστάτης Σύνερως. Πρωτοστάτης X. ma. 
Norfolc. Gallandius, qui in tomo lI Bibliothecze 
sua Patrum Rhodonis fragmenta posuit. S. Augu- 
stinum hic affert in lib. De Ahzres. cap. 22:« Mar- 
cion, à quo Marcionit:e, Cerdonis secutus est do- 
gmata de duobus principiis: quamvis Epiphanius 
eum tria dicat asseruisse principia,Bonum Justum, 
Pravum. Sed Eusehius Synerum quemdam, non 
Marcionem, trium principiorum atque naturarum 
scribit auctorem. » 

(11) Εὐρίσκωνται. Habet. Nicephorus, qui multa 
tamen pro libitu r. finxit : E^: µόνον ἔργοις ἀγαθοῖς 
ἑξετάζοιντο. Sed firmat lectionem alteram vetus in- 
terpres Rufinus. 

(42) "To ὁὲ πάντων ἀγαφέστατο. Rufinus legit 
G19tazatov,utex versioneejus constat quae sichabet: 
« Manifeste tamen decernebat de Deo, siout preedi- 
ximus, unum esse principium. » Quam lectionem 


D 


D 


οὗτοι ut) κἀταχκρλουθήσαντες τῷ Ηοντικῷ Ajxo (9), 
xxi μὴ εὐρίσχοντες τὴν διαίρεσν τῶν τραγµατων 
ὡς οὐδὲ ἐκεῖνος, ἐπὶ τὴν εὐχέρειαν ἐτράποντο, xal 
ὁύο ἀρχὰς ἀπιφήναντο ψιλῶς xai ἀναποδείκτως. "AÀ- 
λοι ὀὲ πάλιν ἀπ᾿ αὐτῶν ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐξοκείλαντες, oo 
µόνον 959, ἀλλὰ καὶ τρεῖς ὑποτίθενται φὂσεις- ὧν 
ἔστιν ἀρχηγὸς καὶ προστάτης Σύνερως (10), καθὼς οἱ 
τὸ διδασκάλιον αὐτοῦ προθαλλόµενο: λέγουσι. 

Γραφει δὲ ὁ αὐτὸς (Rhodon), inquit Eusebius, ὡς 
καὶ £i; λόγους ἐληλύθοι τῷ ᾽Απελλῇῃ, φάσκων οὕτως" 

LL. Ὁ γὰρ γέρων ᾽Απελλῆς συµµίξας ἡμῖν, πολλὰ 
μὲν καχῶς λέγων ἠλέγχθη. θεν καὶ ἔφασκε μὴ δεῖν 
ὅλους ἐξετάζειν τὸν λόγον, ἀλλ᾽ ἕκαστον ὡς πεπίστευχε 
δ.αμένειν. Σωθήσεσθαι γὰρ τοὺς ἐπὶ τὸν ἐσταυρωμέ- 
vov ἡλπικότας ἀπεφαίνετο' µόνον ἓὰν ἐν ἔργοις ἀγα- 
θοῖς εὑρίσχωνται (14). Τὸ δὲ πάντων ἀσαφέστατον (12) 
ἐδογματίζετο αὐτῷ πρᾶγμα, χαθὼς προειρήκαµεν, 
τὸ περὶ θεοῦ (13). Ἔλεγε γὰρ (44) µίαν ἀρχὴν, καθὼς 
αἱ ὁ ἡμέτερος λόγος. 


ΒΕἴτα προθεὶς (15) (inquit Eusebius) αὐτοῦ (Apellis) 
πᾶσαν τὴν δόξαν ἐπιφέρει φάσχων' 

ΠΠ]. Λέγοντος δὲ µου πρὸς αὐτόν, Ι]όθεν ἡ ἀπύδειξις 
αὗττ σοι, 1, πῶς δύνασαι λέγειν µίαν ἁρχήν ; Φρασον 
ἡμῖν' ἔφη τὰς μὲν προφητείας ἑαυτὰς ἐἑλέγχειν, 
διὰ τὸ μηδὲν ὅλως ἀλτθὲς εἰρηχκέναι. ᾿Ασύμφωνοι γὰρ 
ὑπάρχουσι xal ψευθεῖς, xai ἑαυταῖς ἀντικείμεναι. 
Τὸ δὲ πῶς ἐστι pia ἀρχὴ, μὴ γινώσκειν ἔλεχεν, οὕτω 
δὲ κινεῖσθαι µόνον. Βϊτ ἐπομοσαμένου µου τἆλτθῖς 
εἰπεῖν, ὤμνυεν ἀληθεύων λέγειν (16), μὴ, ἐπίστασθαι 
(17) πῶς tic ἐστιν ἀγέννητος θεὸς, τοῦτο δὲ πιστεί- 


secutus est etiam Christophorsonus. Verum hac 
iuterpretatioferri non potest.Primum enim verbum 
ἐδογματίζετο passivam habet significationem. Be- 
inde, tantum abest ut Apelles disputationem de 
Deo manifeslam atque expeditam esse diceret. 
Quin potius asserebat,rem esse omnium obscuris- 
simam ; prorsusque nihil sciri posse de Deo,ac ne 
ipsos quidem prophetas quidquam de Deo manife- 
ste, atque ut res est pronuntiasse, quemadmodum 
infra docet Rhodon. VarEsius. — Affert Strothius 
Gruteri lect et marg. exemplaris Jonesiani acega- 
λέστατον pro» se ferentes. Illud saoístatov ms. 
Norfolc. exhibet. 

(43) Τὸ περ) θεοῦ. Addidit Valesius articulurn τοῦ 
ante θεοῦ, sed expunctum hunc a Strothio ego quo- 
que neglexi, neque enim idem agnoscitur a codd. 
Bodl. et Norfolc. Ab hoc autem posteriore libro 
etiam τό abest. 

(14) Ἔλεγε γάρ. Ἔλεγε μὲν γαρ mss. Bodl.et 
Norfolc., ut haec conjungerentur cum sequentibus 
verbis À^vro« δὲ, uno facto fragmento ex duobus. 

(15) ΠΗροθείς. Προσθείς Christoph. lect. et margo 
exempl. Jonesiani. Srnorg. — Adlinitum quoque 
est margini exemplaris ed. Steph., quod in Bod- 
leiana servatur. Mox absunt vocabulo µου et 7,8 
ms. Norfolc. 

(16) Ὅμνυςν ἀλτθεύων λέχειν Revocat in textum 
suum Strothius Stephani Nicephorique lectionem, 
ὤμνυεν ἀλτθεύειν λεγων, sed Valesii illam, fortasse 
elegantiorem, que item perinde est, atque ei 
scriptis Valesianis procul dubio profecta, nostri codi- 
ces confirmant. Addidit δέ post ἐπίστασθαι Niceph. 

(1» Λέγειν μὴ ἐπίστασθαι. In. eo. quidem non 
valde reprehendendus erat Apelles, quod dicere! 


1331 


MAXIMUS HIEROSOL. EPISC. — NOTITIA. 


1338 


ειν (18). ᾿Εγὼ δὲ Ὑελάσας, κατέγνων αὐτοῦ, διότι À adegissem, ut ex animi sui sententia loqueretur» 


^ ἃ 3 ^ 
διδασκαλος εἶναι λέγων, οὐκ ἤδει τὸ διδασκόµενον 5n' 
αὐτοῦ κβατυνειν. 


juravit se verum dicere, nec se omnino scire qua 
ratione unus esset ingenitus Deus, se tamen ita 


credere. His auditis ego hominen deridens reprehendi, qui, cum se doctorem profiteretur, doctrinam 


suam rationibus confirmare non posset. 

Ἐν τῷ αὐτῳ δὲ συγγράμµατ! ( pergit. dicere Eu- 
sebius) Καλλιστίωνι προσφωνῶν. ὁ αὐτὸς µεµαθη- 
τεῦσθχι ἐπὶ Ρώμης Τατιανῷ ἑαυτὸν ὁμολογεῖ. Φτσὶ 
δὲ καὶ ἐσπουδάσθαι τῷ Τατικνῷ Ιροθλημάτων βι- 
θλίον' δι᾽ ὤν τὸ ἀσαφὲς καὶ ἐπικεκρυμ.ιένον τῶν θεί- 
ων Γραφῶν παραστήσειν ὑποσχωμένου τοῦ Τατιανοῦ, 
αὐτὸς ὁ ᾿Ῥόδων ἐν iol συγγράµµατι τὰς τῶν ixil- 
νου Προθλημάτων ἐπιλύσεις ἐκβήστσθαι ἐπαγγέλλε- 
ται. Φέρεται δὲ τοῦ αὐτοῦ καὶ εἷς τὴν ἑξαήμερον ὑπό- 
μυνημα (19). 


nescire se quomodo unus esset ingenitus Deus, se 
tamen ita credere. Verum in eo aberrabat, quod 
prophetias quibus ea de uno et ingenito Deo do- 
ctrina traditur, prorsus repudiabat ; et quod phi- 
losophis imperitissimus, aliorum se doctorem pro- 
fitebatur. Hac de causa merito a Rhonone suggilla- 
tur. VaLEsiUs. — De Apellis circa res hujusmodi 
sententia fusiorem suam narrationem ipse ita Epi- 
phanius breviavit in Indiculo heresium : Καὶ οὗτος 
᾽Απελλῆς τὰ ὅμοια Μαρκίωνι καὶ Λουκιανῷ κακί- 
ζει την πάσαν ποίτσιν xal τὸν πεποιηκότα’ οὐχ ὀμρίως 
δὲ τούτοις τρεῖς ἀρχὰς εἰσιγήσατο, ἀλλὰ μίαν μὲν 
ἀρχὴν, καὶ ἕνα θεὸν ὄντα ἀνώτατον καὶ ἀκατονόμα- 
στον, αὗτον Ob τὸν ἕνα πεποιηχκέναι ἄλλον' καὶ οὗτος 
Ó γεγονώὼς, πονηρὸς εὑρεθεὶς ἐποίτῃσεν sv τῇ αὐτοῦ 
Φαυλότητι τὸν κόσμον», p. 231, ed. Petavii. Vid. et 
Anacephal. ejus, p. 1&3. Etsi vero hinc constat, 
turpiter lapsum esse in opinione sua de Deo crea- 
Lore Apellem, idem tamen Marcionitarum instar 
Christum Filium esse τοῦ ἄνω ἀγαθοῦ θεοῦ statuebat 
teste eodem Epiphanio, haeres. 4&4, n. 2, p. 381. 


Ceterum in eodem libro quem Callistioni nun- 
cupavit, Rom: a Tatiano se eruditum esse testa- 
tur. Refert etiam a Tatiano elucubratum esse Qua 
stionum librum : in quo cum Tatianus obscuros at- 
que involutos sacre Scriptura locos se expositu- 
rum esse promisisset, ipse Rhodon solutiones 
Questionum Tatiani peculiari opere editurum se 
esse profitetur. Exstant etiam ejusdem in herae- 
meron commentarii. 


(18) Τοῦτο δὲ πιστεύει. Τούτῳ ms. Norfolc. et 
Niceph. 

(19) Ὑπέμνημα. Ὑπομνήματα habet ed. Steph. 
atque ita refinxit verba Nicephorus, ac si hoc idem 
invenisset. Lectionem veroValesii firmant etiamRu- 
finus Hieronymusque D viris ill. cap 37, non tan- 
tum codices Bodl. et Norfolc. Ceeterum hac de A- 
pelle statim post Eusebius subjunxit: 'O 4:0: Απελ- 

fis οὗτος pupía κατὰ τοῦ Mwüstw $266 ras vósou διὰ 
πλε,όνων GoYypauguzov τοὺς θείους BAacor µίσας Aó- 
χόυς, εἰς ἔλεγγον τε, ὥς γε 07, ἐδόκει, καὶ ἀνατεοπὴν 
αὐτῶν οὐ μικρὰν πεποιηµένος σπουδήν. «Iste porro 
quem diximus Apelles, plurima adversus legemMo- 
saicamimpie est locutus.multisquelibris maledicen- 
tissimis oracula divina insectatus est.dum ea confu- 
tare, et ut quidem sibi videbatur, penitus evertere, 
ingenti studio molitur. » Que quasi a Rhodone mu- 
tuo accepta Rufinus quidem ila verlit : « Est autem 
ejusdem (Rhodonis) et in Hexaemerun commenta- 
rius, in quo refert. quod Apelles quamplurima ad- 
versum legem Moysi, » etc. 





MAXIMUS 


HIEROSOLYMORUM EPISCOPUS. 


NOTITIA 


GALLAND., Bibliotheca vet. Patrum, I, Proleg., p. xvii.) 


. I. Maximus quo tempore floruerit. Vir inter Christianos illustris. An episcopus, et cujusmam Ecclesie fue- 
ru, inquiritur. Hierosolymitang autem praefuisse existimatur. 
II. Scripsit de vulgatissima illa apud haereticos questione : Unde sit Malum, et de eo quod materia facta 


sit. 


I. Sub iisdem principibus Commodo et Severo (! Maximus titulo llierosolymorum episcopi sit hone- 


ut auctor est Hieronymus (1),claruit Maximus, qui 
ab Eusebio appellatur (2) ὁ τῆς Χριστοῦ διατριθής 
οὐκ ἄσημος ἀνήρ, « virinter Christianos illusttis. » 
Num vero aliqua dignitate in Ecclesia preestiterit 
Maximus iste, inquirendum ; hac enim de re silet 
Hieronymus, neque satis aperte in Historia verba 
facit Eusebius ; ut propterea jure a nobis nonnemo 
requirat, cur in hujus capitis inscriptione idem 


1) Hieron. « De vir. illustr. » cap. 47. 
(3) Euseb. « Prepar. evang. » lib. vij, cap. 21sub 


status. Verum, ipsomet Eusebio duce, in hanc de- 
mum sententiam descendimus, cui Fabricium quo- 
que licet nulla reddita ratione, accessisse novi- 
mus (3). Nimirum anno;?Commodi imperatoris sexto 
Christi 185, juxta Eusebium in Chronico, « Triario 
Materno et Atilio Bradua coss, Hierosolymorum 
episcopus vicesimus sextus constituitur Maximus. » 
Est que hujus nominis ll inter presules ex gentibus 


fin., pag. 337. 
(9) Fabric, « Delect. argument., » pag. 162, 8 19- 


1980 


ΜΑΧΙΜΙ HIEROSOLYMORUM EPISCOPI 


1340 


qui post captam urbem ab Adriano, Ecclesise Hie- À Maximus II, Hierosolymorum antistes fuit constita- 


rosolymitanz prwefuerunt. Vide Lequienium (4). 
Deinde idem Eusebius Maximum nostrum recen- 
set (5) « inter veteres ecclesiasticos viros, qui » quo 
tempore Severus rerum potiebatur, e laudabilis di- 
ligentie monumenta reliquerunt. » Quibus enarra* 
tis, statim memorat ejusdem Maximi opus Περὶ τοῦ 
πολυθρυλλήτου παρὰ τοῖς αἱρεσιώταις ζητήματος τοῦ 
Πόθεν 3, Κακίκ' καὶ περί τοῦ γεννητὴν ὑπάρχειν τὴν 
ὕλην. « De vulgatissima illa apud Πωτγοίίου» quee- 
stione. » « Unde sit Malum, et de eo quod materia 
facta sit. » Hxreticos autem intellige Valentinia- 
nos et Marcionitas. Cum igitur Maximum de quo 
quaestio, « virum inter Christianos ilustrem » ap- 
pellat Eusebius. qui postea « inter veteres eccle- 


siasticosviros » ipsum claruisse refert, quo tempore D 


tus; tum nominis, tum dignitatis, tum etiam tem- 
poris ratione ducimur, quo Muximum nostrum Ec- 
clesiam Hierosolymitanam rexisse existimemus. 

II. Porro hujus Maximi liber in dialogi modum 
compositus, inscriptus erat Περὶ τῆς ὕλης, ut tes- 
tatur idem Eusebius (6), καὶ λόγος οἰκεῖός συγγί 
γραπται περὶ τῆς Όλης, qui et ex eo luculentissi- 
mum fragmentum profert, unde illud nos quoque 
descripsimus. Excerptum item ejusdem operis, sed 
ipso Eusebio 1l. c. descriptum, extat in « Philoca- 
lia Origeniana » (7), et in Adamantii dialogo « De 
recta in Deum fide » (8), perperam Origeni ascri- 
pto; qua de re post Tillemontium (9) satis erudi- 
te Origenianorum clarissimus editor (10). 





MAXIMI 
EPISCOPI HIEROSOLYMITANI 


FRAGMENTUM 


Ex libro de materia, sive de eo quod materia sit facta, et. malorum non sit causa. 


(Apud Ευδεδιύχ, Preeparat. Evangel. lib. vn, cap. 22). 


1. Equidem duo simul, quae ortu careant, esse (7 


non posse, quin mecum intelligas, non dubito; 
licet hoc ponere insuper atque addere videaris, e 
duobus necessarium alterutrum esse, ut vel segre- 
gatus a materia Deus, vel cum eadem omnino con- 
junctus esse dicatur. Qui ergo tam conjunctum 
esse volet, is unum duntaxat aliquid statuet, quod 
ortu careat; tunc enim alterius alterum pars utique 
foret; que vero mutuam inter sese partis ratio- 
nem habent, eadem, que ortu careant, duo simul 
esse non possunt. Nam quemadmodum homine m 
sic a Deo procreatum esse dicimus, ut is non jam 
diverse partes, atque in plura genita distracte, 
verum, ut ipsa ratio postulat, res una quidem 
genita sit, variis tamen ex partibus constituta ; sic 
necesse plane est, si Deum a materia sejunctum 
esse negas, unum duntaxat aliquid, quod genitum 
non sit agnoscere. Sin ab eadem secretum esse 
voles, medium necessario quiddam inler utrumque 
statuenduin erit, quo utriusque dissidium osten- 


(4) Lequien. « Or. Christ., » tom. Ifl, pay. 147. 

(5) Euseb. « Hist. eccl. » lib. v, cap. 27. 

(6) Euseb. « Prep. evang. » l. c. 

(T) Origen. « Philocal. » cap. 24, pag. 82, edit. 
Cantabr. 

(8) Adamant. « Dial. in Append. ad tom. I opp. 
Origen , » pag. 843 et seqq. edit. Paris. noviss. 

(9) Tillemont, « Mém. eccl., tom. Π, pag. 700 
not. sur Origéne. 

(40) Delarue, « Opp. Origen. » tom. 1, pag. 801. 

(41) Nondum satis definio quis ille Maximus 


I. Ὅτι μὲν ἄλυνατον ὑπάρχειν Gives sa δύο dpa, 
οὐδέ σε ἀγνοεῖν νοµίζω, εἰ καὶ τὰ μάλιστα δοκεῖς 
προλαθὼν τοῦτο προστεθεικέναι τῷ λ΄Υψ, τὸ πάντως 
ἐξ ἀνάγκης τὸ ἕτερον δεῖν λέγειν, ἡ ὅτι χεχώρι- 
στα: (12) τῆς ύλης ὁ θεὸς, 7, αὖ πάλιν, ὅτι ἀμέριστος 
αὐτῖς τυγχάνει. Et μὲν οὖν ἑνῶσθαί τις αὐτὸν εἰπεῖν 
ἐθέλοι, ἔν τὸ ἀγέννητον λέξει’ ἑκάτερον γὰρ τούτων, 
µέρος ἔσται τοῦ πλησίον ἀλλήλων δὲ µέρη τυγχα- 
νοντα, οὐκ ἔσται ἁγέννητα 9ύο. ως οὐδὲ διάφορα 
µέρη καταχερματιζόµενα εἰς πολλὰ γεννητὰ, ἀλλ᾽ ὡς 
ὁ λόγος ἀπαιτεῖ, ἕν τι γεννητὸν, τὸν ἀνθρωπὸν, πο- 
λυμερὲς πρὸς τοῦ Θεοῦ γεγονέναι φαµέν' οὕτως 
ἀνάγκη, εἰ μὴ κεχώρισται τῆς ὕλης ὁ θεὸς, &v τὸ 
ἀγέννητον εἶναι λέγειν. El. δὲ κεχωρἰσθαι φήσει τις, 
ἀνάγχη εἶναί τι τό ἀνά μέσον ἀμφοτέρων, ὅπερ καὶ 
τὸν χωρισμὸν αὐτῶν δείκνυωσιν. ᾿Αδύνατον Υὰρ ἐν 
διαστασει ἐξετάζεσθαί τι ἀπό τινος, οὐκ ὄντος ἑτέρου 
xa0' ὃ f διάστασις ἑκατέρου γίνεται. "περ οὐ µέχρι 
τούτου ἵσταται x4! μόνου, ἀλλά xal πλείστων ὅσων. 
Ὃν yàp ἐπὶ τῶν δύο ἁγεννήτων εἴπομεν λόγον. τοῦ- 


fuerit. Erat quidem Maximus Hierosolymorum an- 
tistes, equalis Eusebii ; sed vereor, ut hunc vere 
maximum Ariang impietatis hostem Maximus 
Arianus intelligat ; tametsi hunc quisquis sit. Ma- 
ximum, ut paulo ante Dionysium Alexandrinum, 
satis grigide appellavit. Caeterum. dialogus fuit tota 
hzc de materia disputatio, ut legenti patet. VicER., 
cujus et note seqq. 

(12) ὅτι κεχώρισται. Prima. heec argumenta, 
non niai adversus eos qui corporeum Deum finge- 
rent, momenti quidquam habere possunt. 


1344. 


LIBRI DE MATERIA FRAGMENTUM. 


1343 


τον ἐξ dvtyxnc ὁμοίως προχωρεῖν, εἰ «à ἁγέννητα A datur. Nec enim unius ab altero divortium oon. 


δοθείη τρία. Καὶ γὰρ ἐπὶ τούτων ἑἐροίμην ἄν, ci 
κεχώρισται ἀλλήλων, Jj αὖ πάλιν ἕκαστον ἥνωται τῷ 
πλησίον. E* μὲν γὰρ ἠνῶσθαί τις c mot, τὸν αὐτὸν 
ἀ«οὖσει τῷ π2ὠτῳ λόγον, Ei δ᾽ ab πάλιν χεχωρί» 
σθαι, οὐ φεύξεται τὴν ἐξ ἀνάγχης τοῦ χωρίζοντος 
ὑπόστασιν. "Αν δὲ 202 τις καὶ τρίτον εἶναι λέξει λόγον, 
ὡς ἁρμόζοντα περὶ τῶν ἆγεννήτων λέγεσθαι, τουτέστι 
τὸ uj, κχεχωρίτθαι τῆς ὕλης τὸν sov, µήτ’ ab πάλιν 
ὡς ἐν μέρει ἠνῶσθαι, εἶναι δὲ χαθᾶπερ ἐν τόπῳ τῇ 
ὕλῃ τὸν θεὸν, f] καὶ τὴν ὕλην ἐν τῷ θεῷ' τὸ συνέχων 
ἀχρυέτω, ὅτι ἐὰν τόπον τοῦ θεοῷῦ τὴν ὕλην εὔἴπωμεν, 
ἐξ ἀνάγχης αὐτὸν καὶ χωρητικὸν (13) λέγειν δεῖ, καὶ 
πρὸς τῆς ὕλης περιγοχφὀµενον. ᾽Αλλὰ μὴν καὶ ὁμοίως 
αὐτὸν ÜÀn ἁτάκτως φέρεσθχι, μὴ Ἱστασθαί τε μηδὲ 


stitui dignoscive potest, nisi tertium aliquid sub. 
eril, ex quo divertium illud mstimetur. Atque haec 
ralio, non tantum vel in hoc, vel in uno quopiam, 
sed eliam in pluribus locum habet Quod enim de 
duobus ortu carentibus dictum est, id similiter 
valere necesse erit, si tria ponentur ortu carentia. 
Nam de illis eodem modo queram, utrum disjun- 
cta illa sint, an singula inter sese conjuncta. Si 
conjuncta quis esse defendet, idem ego contra, 
quod paulo ante argumentum opponam. Sin dis- 
tincta fatebitur.nunquam illius quarti necessitatem 
effugiet, quod hoc dissidii genus efficiat. Quod si 
tertium quiddam existimet, de illis ortu carentibus 
commode satis responderi posse, Deum videlicet 


µένειν ἀὐτὸν ἐφ᾽ ἑαυτοῦ ἀνάγκη, τοῦ, ἓν ᾧ ἐστιν, B nec penitus a materia secretum, nec tamen partis 


ἄλλοτ) ἄλλως φεροµένου. Πρὸς δὲ τούτοις καὶ iv χεί- 
poct Ὑεγονέναι τὸν θεὸν εἰπεῖν ἀνάγχη. El γὰρ ἦν 
ποτε ἄχοσμος ἡ ὕλη, ἑκόσμησε δὲ αὐτὴν εἰς τὸ 
κρεῖττον τρέψαι προαιρούµενος, Xv ποτε ὅτε lv ἄχο- 
σµήτοις ἦν ὁ θεός. Δικαίως ὃ) ἂν καὶ τοῦτον ἐροίμην 
τὸν λόγον, πότερον ἐπλήρου τὴν ὕλην ὁ θεὸς, fj ἐν 
μέρει cui τῆς Όλης ἦν. E! μὲν οὖν ἐν μέρει tivi τῆς 
ὕλης εἰπεῖν τις ἐθέλόι τὸν θεὸν, πλεῖστον ὅσον µικρότε- 
pov τῆς ὕλης λέγει e? δὲ (14) µέρος αὐτῆς, ὅλον 
ἐχώρησεν αὐτόν. El δ ἓν πάσῃ εἶναι λέγοι τῇ ὕλῃ,πῶς 
ταύτην ἐδημιούργει φραστὲέον. ᾿Ανάγκη γὰρ f] συστο- 
λήν τινα τοῦ θεοῦ λέγειν, ἧς γενομένης ἐδημιούργει 
ἐκεῖνο, do' οὗ ὑπεχώρησεν, Tj xxi ἑαυτὸν τῇ ὕλῃ 


in morem cum eadem esse conjunctum ; sed vel 
materia Deum, vel materiam ipsam Deo, sic tan- 
quam loco proprio contineri; ex hac opinione 
consequens illud omnino fuerit, ut, si Dei locum 
materiam esse dicamus, eumdem necessario et capi 
a&b aliquo, et materia ipsa circumescribi posse fa- 
teamur. Quin etiam illum necesse erit, perinde ut 
materiam, perturbate ferri ; nec eumdem in se ipso 
manere semper immotumque consistere.cum illud 
in quo erit,huc illucque perpetuo rapiatur.Ad haee, 
locum in deterioribus Deum ipsum habuisse con- 
cedendum erit. Nam si rudis olim et incondita 
materia fuit, eamque Deus in elegantiorem et orna» 


συνδημ.ουργεῖν, οὐκ ἔχοντα ὑποχωρήσεως τόπον. C tiorem speciem conformare statuit ; fuit profecto, 
cum Deus in rudi et incondita mole versaretur. Preterea hunc eliam in modum urgere liceat utrum 
Deus materiam impleret universam, an in aliqua duntaxat ejus parte collocatus esset. Nam si in 
parte solum fuisse volent, mirum quam angustiorem illi nobis materia Deum faciunt, cum pars ejus 
aliqua Deum integrum contineret. Sin totam ab eo materiam occupatam esse dicent, dicant ipsi quo- 
que, quemadmodum eam elaborare Deus ac perpolire potuerit. Siquidem aut sese Deum collegisse 
necesse eril, itaque partem eam conformasse, ex qua secesserat, aut quod loci in quem aecederet, 


nihil omnino superesset, cum materia se ipsum una conformasse. 


Π. E* δὲ τὴν Όλην dv τῷ θεῷ sival τις λέξοι, 
ὁμοίως ἑξετάζειν δεῖ, πότερον ὡς διϊσταμένου αὐτοῦ 
&o' ἑαυτοῦ, xzi ὥσπερ iv ἀὲρι ζώων ὑπέρχει γένη, 
διαιρουμένου καὶ µεριζοµένου αὐτοῦ εἲς ὑποδοχὴν τῶν 
γινοµένων αὐτῷ (15), ἢ ὡς ἐν τόπψῳ, τουτέστιν ὥσ- 
περ ἐν Υῇ ὕδωρ. El μὲν γὰρ εἴποιμεν ὡς dv dizi, 


II. Jam vero, si materiam in Deo esse respon- 
deant, qus»rendum similiter fuerit, utrum sic in eo 
statuatur ut a se ipso quasi disjunctus ille ἀῑςίσα- 
ctusque sit, quomodo sic in aere tot animantium 
genera versantur, ut idem ad ea capienda quse in 
ipso flunt, aliquam partium suarum divisionem pa- 


μεριστὸν ἀνάγκη τὸν θΘεὸν εἰπεῖν — El. δ' ὥσπερ ἐν D tiatur: an potius, tanquam in loco, hoc est, ut 


Υᾷ τὸ ὕδωρ, 7, δὲ ἄταχτος ἡ ὕλη xal ἀκόσμητος, 
πρὸς δἡ τούτοις ἔχουσα xal καχὰ, τὸν θεὸν λέγειν 
ἀνάγκη τόπον εἶναι τῶν ἀκοσμήτων xa! τῶν χακῶν. 
Ὅπερ οὐκ εὔφημον εἶναί µοι δοκεῖ, ἐπισφαλὲς δὲ 
μᾶλλον. Ὕλην γὰρ εἶναι θέλεις (16), ἵνα μὴ τῶν 
χαχῶν ποιγτὴν εἴπις τὸν θεόν' val τοῦτο φεύχειν 
προαιρούµενος, δοχεῖον αὐτὸν τῶν κακῶν εἶναι λέγεις. 
El μὲν οὖν τὴν ὕλην ἐκ τῶν ὑποστάντων γενητῶν 
ὑπονοεῖν ἀγένητον ὑπάρχειν ἔλεχες, πολὺν ἂν περὶ 
αὐτῖς ἐποιησάμτν λόγον, εἰς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι à55- 
νατον ὑπάρχειν αὐτήν. "Enti δὲ τὴν τῶν χακῶν γέ- 


13) Χωρητικόν. Malim χωρητόν cum altero ms. 

Hi) Λέγει εἰ δὲ. Post λέγει, minor adhibenda 
distinctio, et δὲ mutandum 1η γὲ vel δή. 

(15) Γοοµ. αὐτῷ. Leg. γινομ. ἐν αὐτῷ. 


aqua in terra, collocatur. Si quemadmodum in 
aere, Deum jam habemus, qui in partes dietrahi 
secarique possit. Sin ut aqua in terra est, materia 
vero perturbata atque indigesta erat, adeoque mala 
gremio suo continebat ; superest omnino,ut ipsum 
quoque Deum, etrerum imperfectarum et malorum 
sedem ac locum esse dicamus. Quod mihi quidem 
cum minus religiose dici, tum abs te periculosius 
responderi videretur. Quippe materiam enini esse 
vis, ne malorum auctorem Deum esse fatearis ; 
idem tamen, ut hoc ipsum effugias, malorum eum 


(46) Ὕλην γὰρ εἶναι θέλεις. Disputationis hnjus 
cardo postulat, ut ἀγέννητον inseratur; eamque yo- 
cem proxime consequentia desiderant. 


E 

- .- 4 
χαχὰ 
- ' AL 
T - 12312319 

^07 7 13271, 62 
QUT U ITE τὸ 
Snc - . η 
.. τὰ Υ}: 

"rT-— . 9 
. . 2, AV 0i 
t$ 1 I. e 1 9 
] ἁπότ ἂν ὃ 

"t. - - mM - * 

^: T4) &9£2- 

! n4 -* -- . ' ' 

. Οκ £3:2:. 
260222 9, 
non -ασπις, 9'TT, 
r] VP - - , 0d 

- ATIS ESL 
ἓν 5". . '. 

^ δὲ ἐνερ- 
επ’ -- : 
. 2. λὰμ- 
d se E: et 
Y. - HnLYSsa 
' "RS E: ὃς 
ας 

7X5. 


1346 


. Si non 
conelu- 

-*e natu- 
[nam est, 
.se oslen- 
las a Deo 
4 Uubstantiis 


Το ο ali- 
Tisputationem 
-ciseilari libet. 
| substantiarum 
arum qualitates, 
α [ος sic figura omni 
ile posito, institulam 
anm. Igitur, «i et snhb- 
: unt, et materia quali- 
rro qualitatum auctoreiun 
n malorum eliam archi- 
eriam adjungere. superva- 
ie quidem malorum prociea- 
:"unem Deum habere possis. 
quod huie arguinento respon 
e. Et quidem si contentionis ct 
"PC à nobis suscepta disputatio 
" rationem in quiestioneni iterum 
onterer. Sed quoniam amicitia potius, 
utilitas in. hujusmodi nos sernionem 
.ze hanc deintegro quiestioneni disceptare 
.Juidem sensum tibi meum, quidve hac in 
atione sequar, notum abunde tibi et explo- 
a esse non. dubito : lioc m» nimirum agere, 
; ut. verisimilibus argumentis falsum. extor- 
,eam, sed ut aecnrcata disquisitiene illustratum 
se, prorsus infelligo. Qua t» ergo ratione vertun 
- utenduin. statue. Nam duin eo qued. melins. est, 


4 quem ignorantia liberabis, perutilem feceris. 


V. Nunc igitur. substantias πα” opinor, 
mala esse voles ; qued ea, prieterquam in substan- 
tiis, nusquam omnino videantur Ergo. hone vir, 
cum substantias mala esse putes, sequitur p:o- 
fecto. ut excutienda nobis substantiie natura sit. 
Antusubstautiam corporea molis coagmenltationem 
aliquam esse arbitraris ? Arhitror vero. |sta porro 
corporea moles num Πα eéxsi-üt ipsa per sese, 
nullius ut opem omnino desideret, ac, οο priesente 
tum esse incipiat ? Prorsus. Quid ? Num tibi mala 
in aetione quadam videntur esse posita ? Videntur 
sine. Acfiones auteni num esse tunc primum inci- 

D piunt, cum is qui agit. priesens adfuerit ? Utique, 
Sin qui aget, nullus erit, ne id quidem quod ipse 
agat, es«e poterit ? Non. poterit. Ergo si et sub- 
stantia eorpore: molis coazmentatio quidam est, 
necullius priesentiaimn requirit,in quosataexsistendi 
vim accipiat: eontra vero. mala alterius eujusdamn 
actiones sunt, actiones isti». porro. alicujus ργα- 


* 


(24) E! δὲ 623120 τὰ v x43, κ. t. À. Mendosa hrec 
. . * Ἂν 4 3 , 9 
sunt; quie facile sic emendes. Et δὲ μὴ οὐσίαι τὰ 


χαχκὰ, καχὸν δὲ ὁ φόνος. etc. 


1343 


MAXIMI HIEROSOLYMORUM EPISCOPI 


1344 


receptaculum agnoscere cogeris.Etsanesiex rerum A νεσιν, αἰτίαν ἔφησθα εἶναι τῆς τοιαύτης ὑπονοίας, 


genitarum ortu atque natura in eam te mentem 
adductum esse diceres, ut ortu carere materiam 
putares ; ita rem habere non posse, pluribus equi- 
dem rationibus ostenderem. Nunc quoniam malo- 
rum procreationem hanc tibi suspicionem movisse 


διὰ τοῦτ) ἐπὶ civ ἐξέτασιν τούτων ἔχεσθαί (17) µοι 
δοκώ. Φανεροῦ γὰρ γενοµένου τοῦ λόγου, καθ) 6v τρόπον 
ἐστὶ τὰ xaxà, καὶ ὅτι οὐχ οἵόντε ἐστὶν ἀναίτιον 
τῶν κακῶν εἰπεῖν τὸν θεὸν, ἐκ τοῦ Όλην αὐτὸν ὑποτι- 
θέναι, τὴν τοιαύτην ὑπόνοιαν ἀναιρεῖαθαί µοι δοχεῖ, 


ais, singularem propterea de illis disputationem instituendam putavi. Nam ubi semel intellectum erit, 
quemadmodum exsistant mala, ac simul qui Deum materia usum esse dicat, ei quoque Deum malorum 
auctorem habendum esse constiterit, tum una suspicionem istam funditus sublatum iri existimo. 


III. Tu ergo materiam ab omni qualitate vacuam, 
ex qua Deus mundum hunc procrearit, cum eo 
simul esse contendis. lta mihi quidem videtur. 
Ergo si ab omni qualitate vacua materia fuit, et 
procreatus a Deo mundus est, et qualitates in 
mundo sunt, istarum profecto qualitatum auctor 
Deus est. Utique. Quoniam igitur ex te ipso paulo 
ante audiebam, ex nihilo fleri nihil omnino posse: 
hoc tu mihi respondeas velim. Existimas, ni fallor, 
mundi qualitates neque subjectis ex qualitatibus 
factas esse, et tamen a naturis esse distinctas. Om- 
nino. Si ergo qualitates a Deo,neque subjectis ex 
qualitatibus, neque etiam ex naturis producta sint, 
quod nature non sint, eas ex nihilo certe quidem 
» productas esse necesse est. Quare, frustra, opinor, 
tuis id argumentis effectum esse dicebas, nihil ut 
omnino Deus ex nihilo efficere potuisse crederetur. 
Quanquam hunc etiam in modum hac ipsa de re 
disputare licet ; ab hominibus interdum videmus, 
ex eo quod nusquam est, nonnulla fleri, ut in alio 
quopiam suscepturm opus efficere maxime videan- 
tur. Nam, ut in architectis exemplum statuainus, 
urbes illi quidem, non tamen ex urbibus, templa 
quoque non ex templis zedificant. Si enim quod 
substantie quadam iis subjecta sint, illos idcirco 
ex iis que ante jam essent, ista moliri existimes, 
tuum te fallit argumentum. Nec enim ejusmodi 
substantia vel urbem vel templum efficit, sed ea 
tantum ars qua circa substantiam versatur. Ars 
ista porro, non jam ex simili quodam ariis genere 
quod iis substantiis includatur, exsistit, sed ex 
nulla prorsus antegressa in illis arte perficitur, At 
enim occurres,artificem ex ea demurr. qua preeditus 
arte est, artem in substantie geminam efficere. 
Atqui ne in ipso quidem homine, ex antegressa 
quadan arte ars illa perticitur. Nec enim fas est 
&rtem que per se ipsa sit, ullam statuere, cum 
accidentium adeoque rerum illarum ex genere sit» 
qua tum primum alterius beneficio esse incipiunt, 
cum in substantia producuntur. Etenim, ut archi 


C 


Itl. Φὺς τοίνυν ἄποιον ὕλην συνυπάρχειν τῳφ Gc, 
ἐξ ἕς τήνδε τοῦ κόσμου ἸὙένεσιν ἐδημιούργτσεν: 
Οὕτω pot δοχεῖ. Οὐκοῶν εἲ ἄποιος ἐτυγχανεν ἡ ὕλη, 
yévove δὲ χόσμος πρὸς τοῦ θεοῦ, ἐν δὲ τῷ χόσμῳ 
αἱ ποιότητες, τῶν ποιοτήτων ποιητὶς (18) γέγονεν ὁ 
θεός. Οὕτως ἔχει. "Enc? δὲ σοῦ xal λέγοντος ἔμπρο- 
σθεν ἤχουον, ὡς ἀδύνατον ἐξ οὐκ ὄντων γίνεσθαί τι, 
πρὸς τὴν ἔρώτησιν ἀπόκριναι τὴν ἐμήν. Δοχεῖς uot 
τὰς τοῦ χόσµου ποιότητας μὴ ἐξ ὑποχειμένων πο.ο- 
τήτων γεγονέναι δοχεῖν, ἕτερον δέ τι παρὰ τὰς οὐσίας 
ὑπάρχειν αὐτάς. Οὕτως ἔχει. El μὲν οὖν μὴ ἐξ ὑτο- 
χειµένων ποιοτήτων τὰς ποιότητας ἑδημιούργτσεν ὁ 
θιὸς, µήτε ἐκ τῶν οὐσιῶν, τῷ μηδὲ οὐσίας αὐτὰς 
εἶναι, ἐκ μὴ ὄντων αὐτὰς ὑπὸ τοῦ θεοῦ γεγονέναι 
εἰπεῖν ἀναγκαῖον. Ὃθεν περιτιῶς ἑδόχεις uot λέγειν, 
συλλελόγισται ὡς οὐκ ἆδ΄νατον (19) εἶναι δοξάζευν, 
ἐξ οὐκ ὄντων γεγονέναι τι πρὸς τοῦ θεοῦ. Αλλ' ὁ 
μὲν (20) περὶ τούτου λόγος d)ó: ἐγέτω: καὶ γὰρ 
παρ) huiv (21) θεωρεῦμεν ἀνθρώπους ἐξ οὐκ ὄντων 
ποιοῦντάς τινα, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα δοκοῦσι ποιεῖν Ev 
τινι. olov. ἐπὶ τῶν ἀρχιτεκτόνων τὸ παράδειγµα λα- 
θωµεν. Καὶ γὰρ οὔτοι πιιοῦσι πόλεις οὐχ. ἐκ πόλεω», 
xal ναοὺς ὁμοίως οὐκ ix νχῶν. El 5' ὅτι τούτοις 
οὐσίαι ὑπόχεινται, οἴει ἐξ ὄντων αὐτοὺς ταῦτα ποιεῖν, 
σφάλλῃ τῷ λόγφ. Out γάρ d οὐσία ἐστὶν, d πιιοῦτα 
τὴν πόλιν, f| a0 πάλιν τοὺς ναοὺς, ἀλλ) ἡ περὶ civ 
οὐσίαν τέχνη. Ἡ δὲ τέχνη οὐκ ἐξ ἀποκειμένης τινὺς 
ἐν ταῖς οὐσίχις τέχνης γίνεται, ἀλλ᾽ ἐξ οὐκ οὔσις 
ἐν αὐταῖς γίνεται. ᾽Απαντήσειν δὲ µοι δοκεῖς οὕτω 
τῷ λόγῳ. ὅτι ὁ τεχνίτης ἐξ Tie ἔχει τέχνης τὴν ἐν τῇ 
οὐσίᾳ τέχνην ποιεῖ. Ἡρὸς δὲ τοῦτο λέγεσθαι τοῦτ εὖ 
ἔχειν µοι δοχεῖ, ὅτι οὐδὲ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἔκ τινος 
ὑποχειμένης τέχνης Ὑίνεται. Οὐ γὰρ ἔνεστιν αὐτὴν 
ἐφ᾽ ἑαυτῆς οὖσαν δοῦναι τὴν τέκνην' τῶν γὰρ σοµ- 
θεθηκότων ἐστὶν, καὶ τῶν τότε τὸ εἶναι λαμθδανόντων, 
ὁπόταν ἐν οὐσίᾳ γίνιωνται. Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος, xa: 
χωρὶς τῆς ἀρχιτεκτονικῆς ἔσαι ἡ δ οὐκ ἔσται, 
ἐὰν μὴ πρότερον ἄνθρωπος ᾖ. Ὃθεν τὰς τέχνας ἐξ 
οὐκ ὄντων εἰς ἀνθρώπους πεφυχέναι γίνεσθαι λέγειν 
ἀναγκαῖον. El τοίνυν τοῦτο οὕτως ἔχον ἐπ᾽ ἀνθρώπων 


(17) Ἔχεσθαι. Corrigendum ex altero ms. ἔρχε- legeris: Ὡς συλλελόγισται ἀδύνατον εἶναι δοξῖ- 


c0a:,quam lectionem etiam Montacutiusrepresentat. 

(48) Ποιότητες .. ποιητής. Sic leg. interpun- 
endumque monebat in notaGallandius.imo postu- 
abat sermonis ἀχολουθία, stylique Maximiani se- 
cum consensio, siquidem, n. 1V legitur : τῶν δὲ 
πριοτήτων CoULTLv εἶπας εἶναι τὸν θεύν. Editum 
fuera! : ποιότητες τῶν ποιοτήτων πο'ότης Ep. PATR. 

M9) Συλλελόγισται ὡς οὐκ ἀδύν, Corrupta ista 
sunt, nec saniora illa ms. συλλελόγισται ὡς οὐκ 
ὀδύνατον ἐξ οὐκ ὄντων δημιουργὸν τὸν θξὸν, ἀδύνατον 
εἶναι δοξάζειν. Facile tamen emendari possunt, si 


ζειν, etc. 

(20) ᾽Αλλ᾽ ὁ µεν. Concessio non est, sed quasi 
transitio. 

(24, Καὶ γὰρ παρ) ἡμῖν. Subtiliora sunt quam 
solidiora, que sequuntur. Nec enim ύλωδεις isli. 
mundum ex alio mundo, sed ex materia factum 
volebant; et satis, opinor, vidissent, artes illas 
singulares ac proprias, non jam ex nihilo repente 
nasci, sed acri studio, continanti usu, improbo 
labore, ac similium arlium imitatione paulatim 
excitari ac perfici. | 


- 


1345 


LIBRI DE MATERIA FHAGMENTUM. 


1916 


ἐδείξαμεν, πῶς οὐχὶ προσῆκε τὸν Θεὸν μὴ µόνον A tectura nulla sit, homo tamen erit ; eadem, si non 


ποιότητας ἐξ οὐκ ὄντων φάναι δύνασθαι ποιεῖν, ἀλλὰ 
xal οὐσίας ; τὸ γὰ2 δυνατὸν φανῖῆνχι γίνεσθαι τι ἐξ 
οὐκ ὄντων, τὸ xxi τὰς οὐσίας οὕτως ἔχειν δείκνυ” 
ται. 


prius homo fuerit, esse nulla poterit. Ita conclu- 
dendum necessario est, ejusmodi artium esse natu- 
ram, ut in hominibus ex eo quod nusquam est, 
oriantur. Quod si verum in hominibus esse osten- 


dimus, quisquam ne porro negare audeet, ex nihilo vel qualitates, vel ipsas quoque substantias a Deo 
fieri posse ? Nam qua ratio fleri omnino quidquam ex nihilo posse demonstrat, eadem in substantiis 


quoque valere debet. 

]V. 'Exsi δὲ πόθος ἐστί σοι περὶ τῆς τῶν καχῶν 
γενέσεως ζητεῖν, ἐπὶ τὸν τούτων ἐλεύσομαι λόγον. Kal 
σου βραχέα πυθέσθαι βούλομαι. Τὰ κατὰ πότερον οὐσίαι 
σοι δοκοῦσιν εἶναι, 7| ποιότητες οὐσιῶν ; Ἡοιότητα οὐ. 
σιῶν εὖ ἔχειν λέγειν µοι δοχεῖ. Ἡ ok ὕλη ἄποιος ἦν xal 
ἀσχημάτιστος" οὕτω προλαθὼν (22) ἐξεῖπον τῷ λόγψ. 
Οὐκοῦν εἰ τὰ xaxà ποιότητες ὑπαρχουσιν οὐσίῶν, fj δὲ 
UA v, ἄποιος ἦν. τῶν δὲ ποιοτήτων ποιητὴν εἶπας τὸν θεὸν 
εἶναι, ἔσται xai τῶν κακῶν δημιυργὸς ὁ θεὸς. Ὅτε 
τοίνμν οὐδ᾽ οὕτως ἀναίτιον τῶν κακῶν εἰπεῖν δυνατὸν 
τὸν θεὸν, ὕλην αὐτῷ προσάπτειν περιττὸν εἶναί uot 
δοκεῖ. El GE vt πρὺς ταῦτα λέγειν ἔχεις, Ἀρχουτοῦ λόγου. 
E! μὲν ἐκ φιλονεικίας ἡμῖν 3j ζήτησις ἐγίνετο, οὐκ ἂν 
δεύτερον περὶ τῶν κακῶν Ἀξίουν ὁρίζεσθαι. ᾿Επεὶ δὲ 
φιλίας ἕνεχα μᾶλλον, καὶ τῆς πρὸς τὸν πλησίον ὧφε- 
λείας τὴν ἐξέτασιν ποιρύµεθα τῶν λόγων, ἄνωθεν 
περὶ τούτων ὁρίζεσθαι ἀξιῶ συγχωρεῖν. Την piv 
προαίρεσιν τὴν ἐμὴῆν, ἐκ πολλοῦ σοι φανερὰν εἶναι 
δοκῶ, xal τὴν iv τοῖς λόγοις σπουδἠν, ὃτι οὗ πιθανῶς 
εἰπὼν ψεῦδος νικῆσαι θέλω, ἀλλὰ δειχθῆναι τὴν ἁλή- 
θειαν μετὰ ἀκριθοῦς ἐξετάσεως . Καὶ σε δὲ οὕτω 
διακεῖσθαι σαφώς ἐπίσταμαι. Ὅθεν ol τρόπῳ χρώ- 
µενος νομίζεις δύνασθαι τὸ ἀληθὶς εὑρεῖν, τούτῳ 
χρῆσαι μηδὲν δυσώπούμενος. Οὐ γὰῤ σεαντὸν ὠφε- 


IV. Sed quoniam de malorum procreatione ali- 
quid audire gestis, in eam deinceps disputationem 
ingrediar. Ac primum pauca ex te sciscitari libet. 
Utrum ergo mala, substantias an substantiarum 
qualitates esse putas? Substantiarum qualitates, 
inquis. Atqui materia ut qualitate, sic figura omni 
spoliataerat ; hoc enim jam ante posito, institutam 
disputationem persecutus sum. Igitur, si et sub- 
stantiarum qualitates mala sunt, et materia quali- 
tateomnicarebat, Deum porro qualitatum auctorem 
esse confessus; erit idem malorum etiam arcbhi- 
tectus. Itaque Deo materiam adjungere superva- 
caneum est, cum ne sic quidem malorum procrea- 
tione solutum et immunem Deum habere possis. 
Tu, si quid habes, quod huic argumento respon- 
deas, incipe vero. Et quidem si contentionis et 
pugne studio, hec a nobis suscepta disputatio 
foret, malorum rationem in quaestionem iterum 
vocari non paterer. Sed quoniam amicitia potius, 
et proximi utilitas in hujusmodi nos sermonem 
adduxit, age hancde integro quzstionem disceptare 
liceat. Equidem sensum tibi meum, quidve hac in 
disputatione sequar, notum abunde tihi et explo- 
ratum esse non dubito: hoc me nimirum agere, 


λήσεις µόνον, χρἠσάμενος τῷ χρείττουι, ἀλλὰ πάντως C non ut. verisimilibus argumentis falsum ezxtor- 


xàpt περὶ à» ἀγνοῦ. 


queam, sed ut accurata disquisitione illustratam 


et confirmatum verum habeamus. Nec alio te animo esse, prorsus intelligo. Qua te ergo ratione verum 
assequi posse arbitraris, ea tibi libere atque ingenue utendum statue. Nam dum eo quod melius est, 
abuteris, rem utique non tibi modo, sed etiam mihi quem ignorantia liberabis, perutilem feceris. 


V. Σαφῶς παραστῆναί µοι (99) δοκεῖς vai τὰ xaxà 
οὐσίαχς ὑπάρχειν τινάς' οὐδὲ γὰρ ἐχτὸς οὐσιῶν αὐτὰ 
ὄντα βλέπω. Ἐπεὶ τοίνυν, ὦ οὗτος, χάὶ τὰ xaxà 
οὐσίας εἶναι λέγεις, ἀνάγχη τὸν τῆς οὐσίας ἔξεταζειν 
λόγον. Δοχεῖ σοι τὴν οὐσίαν σωματιχήν τινα σύστασιν 
εἶναι; Aoxei. Ἡ δὲ σωματικὴ σύστασις αὐτὴ do 
ἑαυτῆς ὑπᾶρχει, οὐ δεοµένη τινὸς, 00 γενοµένου τὸ 
εἴναι λέψεται; Οὕτως ἔχει. Δοχεῖ δέ σοι τὰ κατὰ 
ἐνεργείας εἶναί τινος; Οὕτω µοι φαίνεταί. Αἱ δὲ 
ἔνεργεια: τότε τὸ εἶναι λαμθάνουσιν, ὁπότ ἂν ὁ 
ἐνεργῶν παρῇ; Οὕτως ἔχει. Οὐκ ὄντος δὲ τοῦ ἕνερ- 
γοῦντος, οὐδ) ὅπερ ἐνεργεῖ ἔσται ποτέ; Οὐκ ἔσται. 
Οὐκοῦν εἰ ἡ οὖὐσία σωματική τίς ἐστι σύστασις, atr, 
ἓ οὐ θεῖταί τινος, ἐν dp γενομένη τὸ εἶναι λήψεται, 
τὰ δὲ xa4À ἔνεργειαι ὑπάρχουσί τινος, al δὲ ἑνερ- 
γειχι Δέηνταί τινος, ἐν ᾧ Ὑγενόµεναι τὸ εἶναι λαµ- 
θάνουσιν * οὐχ ἔσονται οὐὗσίαι τὰ νακά. Ei δὲ 
οὐσίχι τὰ xaxà (24), κακοῦ δὲ ὁ φόνος, ἑνεργεια 
ὑπάρχει τινὸς. οὐκ ἔστιν ἄρα οὐσία à Φφόνος. Ei δὲ 


(32) Οὕτω προλαθ. Clarius esset, οὕτω γὰρ προ- 
Àx6. Ceterum hoc argumentum firmius est- 
(23) Ππαραττῆναι. Usitatius fuerit, παραστῆσαι. 


V. Nunc igitur substantias quasdam opinor, 
mala esse voles ; quod ea, preterquam in substan- 
tiis, nusquam omnino videantur Ergo. bone vir, . 
cum substantias mala esse putes, sequitur pro- 
fecto, ut excutienda nobis substantim natura sit. 
Antusubstantiam corporew molis coagmentationem 
aliquam esse arbitraris? Arbitror vero. Ista porro 
corporea moles num ita éxsistit ipsa per sese, 
nullius ut opem omnino desideret, ac, eo prresente 
tum esse incipiat ? Prorsus. Quid ? Num tibi mala 
in actione quadam videntur esse posita ? Videntur 
sane. Áctiones autem num esse tunc primum inci- 


D piunt, cum is qui agit, presens adfuerit ? Utique. 


Sin qui aget, nullus erit, ne id quidem quod ipse 
agat, esse poterit ? Non poterit. Ergo si et sub- 
stantia corporee molis coagmentatio quaedam est, 
necullius presentiam requirit,in quo sata exsistendi 
vim accipiat ; contra vero mala alterius cujusdam 
actiones sunt, actiones iste porro alicujus pre- 


(24) Et δὲ οὐσίαι τὰ γακὰ, x. v. À. Mendosa hec 
sunt; qu& facile sic emendes. Ki δὲ μὴ οὐσίαι τὰ 
xaxà, xaxóv δὲ ὁ φόνος, etc. 


1347 


MAXIMI HIEROSOLYMORUM EPISCOPI 


4348 


sentiam postulant, in quo dum fiunt, tum existere Α τὰ ἐνεργοῦντα οὐσίαν εἶναι θέλεις, σύµφηµι xij: 


primum incipiunt: restat profecto, ut substantie 
mala esse non possint. Quod si verum est,itemque 
si malum cedes est, ac proinde alicujus actio ; 
omdes igitur substantia esse non potest.Jam si quee 
agendi vim habent, ea substantias esse vis, fateor 
id quidem ; homo enim cedis alicujus auctor, 
quatenus hoino est, substantia quedam est ; qui 
tamen ciedes ab eo fit, ea non substantia, sed 
substantie opus est, Creterum huminem aliquando 
malum, ob cedem ab illo patratam ; aliquando 
bonum propter beneficium ab eodem profectum 
appellamus ; que nomina, propter ea quz substan- 
tie contigerint, ad ipsam adlieerescunt illa quidem, 
substantia tamen ipsa non sunt. Nec enim aut 
c&des, aut adulterium. aut aliud quodcunque ina- 
lum, substantia e:t. Sed quemadmodum a gram- 
matica grammaticum, rhetorem a rhetorica, a 
medicina medicum nominamus, cum tamen neque 
medicina, neque rhetorica, neque grammatica 
substantia sit; sed tantum ex iis que sibi eve- 
nunt hanc nominum quorum ipsa nullum est, 
varietatem sortiatur ; sic ab iis que vulgo mala 
censentur. substantie nomen imponi statuo, quo- 
rum tamen ipsa nullum est. Perinde autem philo- 
sophari debes, ut alium aliquem hominibus malo- 
rum auctorei animo et cogitatione fingas, eumque 
similiter quatenus in ipsis male agendi principium 
etcausa quadam est, ob illa ipsa qum agit, malum 
esse. Nam malus utique dicitur ipse quoque, quod 
malorum auctor ipse sit ; qu: porro quis agit, ca 
non jàm ipse , sed ipsius tantum actiones qua- 
dam sunt, unde mali nomem haurit. Enimvero si 
quz a quoque flunt, eadem ipsum esse diceremus ; 
cum c:iedes, adulteria, furta, aliaque id genus sce- 
Jera ab aliquo patrarentur, heec omnia simul unus 
idemque foret. Ejusmodi porro si erit: cum isthaec 
omnia tum exsistant modo cum fiunt, ac simul esse 
desinant cum fleri desinunt, fiant autem ab homi- 
nibus ; homines certe quidem, ut eorum artifices, 
sic et quamobrem illa modo sint, modo non sint, 
causs ipsimet erunt. Quod si ejusdem actiones, 


olov ἄνθρωπος ὁ φονεὺς, καθ᾽ ὃν μὲν λόγον ἀνθρωπός 
ἐστιν, ὑπάρχει οὐσία' ὁ δὲ, ὃν: ποιεῖ, Φένος, οὐχ 
ἔστιν οὐσία, ἀλλ᾽ ἔργον τῆς οὐσίας. Αέγομεν δὲ τὸν 
ἄνθρωπον, ποτὲ μὲν χαχὸν. διὰ τὸ Φφονεύειν' ποτὶ 
δ) αὖ πάλιν διὰ τὸ εὐεργετεῖν, ἀγαθόν' xal τροσ- 
πλέκετάι ταῦτα τὰ ὀνόματα τῇ οὐσίᾳ ἐκ τῶν συµ- 
θεθικότων αὐτῇ, ἅτινα οὐκ ἔστιν αὕτη. Οὔτε γὰρ 
φόνος ἐστὶν ἡ οὐσία, o0z, αὖ πάλιν ἡ µοιχεία, οὔτε τι 
τῶν ὁμοίων xaxov. Ἁλλ᾽ ὥσπερ ἀπὸ τῆς γραμμα- 
τικῆς ὁ γραμματ.χὸς λέγεται, xal ἀπὸ τῆς ῥητοριχῆς 
ὁ ῥήτωρ, καὶ ἀπὸ τῆς ἰατρικῆς ὁ ἱατρὸς τῆς οὖσίας 
οὔτ ἰατρικῆς οὔσης, οὔτε μὴν ῥητοριχῆς, οὔτε γραµ- 
ματικῆς, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν συµθεθηχότων αὐτῇ τὴν 
προσ γορἰαν λαμθανούσης, ἀφ' dv οὕτως ὀνομά- 
ζεσθαι δοκεῖ. οὐὸ) ὁπότερον αὐτῶν οὖσα" ὁμοίως uot 
φαίνεται xal ἀπὸ τῶν λοκρύντων εἴναι χακῶν τὴν 
οὐσίαν ὄνομα προσλᵴ ἆνειν, 030! ὁπότερον οὖσαν 
αὐτῶν. Kal qot ὁὀμρίως ἐπινόησον, εἴ τινα ἕτερον 
ἀναπλάττεις by τῷ vip τῶν xoxüv τοῖς ἀνθρώποις 
αἴτ'ον, ὡς κάκεῖνος, καθὸ ἐν τούτοις ἐνεωγεῖ καὶ 
ὑποθάλλε: πο:εῖν τὰ xaxà, ἔστι xa) αὐτὸς χακὸς ἐξ 
dv ποιεῖ. Διὰ τοῦτο γὰρ χἀκεῖνος κακὸς εἶναι λέγεται, 
ὅτ. cO. χαχῶν ἐστι ποὶττής ἃ δέ τις ποιεῖ, οὖκ 
ἔστιν αὐτὸς, ἀλλ᾽ αἱ ἐνέργειαι αὐτοῦ. ἀφ᾿ ὤν τὴν 
προσηγοβίαν τοῦ καχὸς λέγεσθαι λαμθάνει. Fl γὰρ 
αὐτὸν ὑπάρχειν εἰποιμεν, ἃ ποιεῖ ποιεῖ δὲ φύνους, 
καὶ µοιχείας, καὶ κλοπὰς, καὶ Όσα τούτοις Όμοια, 
αὐτὸς ἔσται ταῦτα. El δὲ ταὺτ) ἐστν αὐτὸς, ταῦτα 
δ᾽ ὅτε γίνεται τὴν σύστασιν ἔχει, οὐ γινόμενα δὲ καὶ 
τοῦ εἶναι παύεται, γίνεται δὲ ταῦτα πρὸς ἀνθρώπων, 
ἔσονται τούτων (25) ol ἄνθρωπο; ποιηταὶ, καὶ τοῦ 
εἶναι xal τοῦ μηκέτ’ εἶναι αἴτιοι. El δὲ ταῦτα ἑνεργείας 
αὐτοῦ, φής' ἐξ ποιε , τὸ xaxó; εἶναι Έχει οὐκ 
ἐξ ὧν ἐστιν dj οὐσία. Κακὸν δὲ εἴπομεν λέγεσθαι ἀπὸ 
τῶν συµθεθηκότων τῇ οὐσίᾳ, ἅτινα οὐκ ἔστιν d 
ὀδσία, ὡς ἀπὸ τῆς ἰατλικῆς, ἱατρύν. Ei δὲ ἐξ ὧν 
vss, ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμθάνει, ἤρξατο κάκεῖνος 
εἶναι καχὸς, Ίἤρξατο δὲ καὶ ταυτὶ τὰ κακά. Ei δὶ 
οὕτως χει, οὖκ ἔσται ἀνάρχως χαχὸς, οὐδὲ ἁγέννττα 
τὰ κακὰ, τῷ γεννητὰ πρὸς αὐτοῦ εἶναι φᾶναι. 


ista esse concedis ; ex iis tantum qus fecerit, non ex iis quibus substantia constat, is habet, ut malus 
sit. Mali enim appellationem, ex iis quz substantie contingunt, queque substantia ipsa non sunt, pe- 
tendum esse diximus, quemadmodum a medicina medicum nominamus. Nunc vero, si pro rerum 
qu: ab eo flunt. conditione, cuicuimodi esse primum incipiat ; idem quoque malus esse capit, ipsa- 
que adeo mala simul esse ceperunt. Id quod, si verum est, neque malus malitiae sua principio, neque 
mala ipsa ortu carebunt, cum ab illo profecta esse dicantur. 

VI. Praeclare tu quidem et abunde superioris D VI. Tóv μὲν πρὸς τὸν ἕτερον, ὦ φίλε, λόγον *xa- 


opinionis errorem, o amice, tam luculenta dispu- 
tatione confutasti ; ex iis enim que ante posueras, 
egregie confecta res est. Enimvero, si qualitate 
omni spoliata, materia erat ; proindeque si et qua- 
litatum auctor Deus est, οἱ qualitates ists; mala 
sunt, l'eum plane malorum auctorem esse conse- 
quitur. Quare quod priorem illam sententiam atti- 


(25) "Ἔσονται τούτων. ᾿Ασυλλόγιστος videtur ista 
conclusio. Referendum enim potius fuisset, homi- 
nis quoque naturam, pro tanta rerum istarum et 


νῶς uot πεποιῆσθαι δοχεῖς ἐξ dv γὰρ προὔύλαθες 
τῷ λόγψ, ἐκ τούτων συνάγειν ἔδοξας καλῶς. Ὡς ἆλτ- 
θῶς vip, εἰ ἄποιος ἐτύγχανεν ἡ ὕλη, τῶν δὲ ποιό- 
τήτων δημιουργὸς ὑπάρχει ὁ θεὸς, ποιότητες Ob τὰ 
Xaxà, τῶν xaxov ἐστι ποιητής ὁ θεός. Οὗτης piv 
οὖν ὁ λόγος πρὸς ἐκεῖνον εἱρήσθω καλῶς. Ἑμο' δὶ 
ψεῦδος δοχεῖ τὴν ὕλην ἅποιον εἶναι λέγειν. Οὐδὲ γὰρ 


actionum mutatione mutari. qus sui tantopere 
dissimilis, esse toties et inciperet et desineret. 


1349 


LIBRI DE MATERIA FRAGMENTUM. 


1350 


ἕνεστιν εἰπεῖν περ) ἠστινοσοῦν αἱτίας (26), ὡς ἔστιν A net, ab ea sum tua hac ratione deductus. Esto. 


ἄποιος. Àal γὰρ ἐν ᾧ àmotov εἶναι λέγει, τὴν ποιό- 
τητα αὐτῆς µηνύει, ὁποία ἐστὶν ἡ Όλη διαγραφόµενος, 
ὅπερ ἐστὶν ποιότητος εἶδος. Ὅθεν s? σοι φίλον ἐστὶ, 
ἄνωθεν ἔχου πρὺς ἐμὲ τοῦ λόγου ἐμοὶ yàp d ὕλη 
ἀνάρχως πο:ότητας ἔχειν δοκεῖ. Οὕτως γὰρ xai τὰ 
χαχὰ ἐκ τῖς ἀποδῥοίας αὐτῆς εἶναι λέγω, iva τῶν 
x^xàv ὁ μὲν θεὸς ἀναίτιος Xj, τούτων δὲ ἁπάντων d 
ὕλη αἰτία TZv μὲν πδοἠυμίαν τὴν civ ἀποδέχομαι:, 
ὦ φίλε, xal σου τὴν ἐν τοῖς λόγρις σπωυδὴν ἐπαινῶ. 
Π2οσῆκε γὰρ ὡς ἀληθῶς ἕκαστον τῶν φιλομαθῶν, 
μὴ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχε συγχατατίθεσθα: τοῖς λεγο- 
µένοις, ἀλλ᾽ ἀχοιδῆ πο'εῖσθᾳ, τὴν ἐξέτασιν τῶν λό- 
Ύων. Οὐοὶ γὰρ cà ὁ προσζητῶν, παρᾶλογον ὁρισά- 
µενος doozu?v (27) παρέσχε τῷ προσδιαλεγομένῳ 
συνάγειν ὡς ἐθέλει, τοῦτο xal τὸν ἀχροατὴν πείστι 
ἀλλ' εἴ τι (28 ὃ,κεῖ δυνατὸν εἶναι λέγεσθαι καλῶς, 
τοῦτο λέξει. Βχρ΄ dv δυοῖν θάτερον ἕσται' ἤ γὰρ π.ὸς 
ὅ κινεῖσβαι δοκεῖ ἀκλύσας τἔλεον ὠφελτθήσεται, fj 
τὸν προσδιαλεγύµενον ἑλέγξι οὗ τἀληθῆ λέγοντα. 
Οὐ δοχεῖς δὲ pot δεύντως εἰρικέναι τὲν ὕλην ἄνωθεν 
ποιότητας ἔχειν. El γὰρ τοῦθ) οὕτως ἔχει, τίνος ἔσται 
ποιγτὶς ὁ θεύς ; Ἠϊτε γὰ2 οὐσίας ἐροῦμεν. προξῖνχι 
ταύτας φαμέν. E?v' αὖ πάλιν ποιότητας καὶ ταύτας 
Ὀπάρχειν λέγοµεν. Οὐκοῦν οὐσίας τε οὖσης καὶ 
ποιοτύτων, περιττὸν εἶναι µοι δοκεῖ ὁημιουργὸν 
λέγειν τὸν 8zóv. 


Nunc autem falsum illud mihi videtur, materiam 
qualitatibus vacuam fuisse. Nam substantia nulla 
qualitate omni carere dici potest: cum eo ipso,quo 
maleriam quis omni qualitate spoliatam esse dice- 
ret, propriam ejus qualitatem indicar-t.dum, qua- 
lis materia sit, explicaret, quod ipsum utique sin- 
gularis quedam ratio qualitatis est. Deinceps ergo, 
nisi molestum est, hanc mihi rursus a capite dis- 
putationem arcesse. Jam enim materiam qualita- 
tibus ex omni aeternitate preeditam, malaquesimul 
omnia ex quodam ejus defluxu nata esse defendo, 
ne Deo causa malorum assignetur, que» solam in 
materiam conferenda sit. Mihi vero tuus hic ani- 
mus, o amice. admodum probatur ; placet hoc in 


B concertationis genere tam studiosa contentio.Atque 


idem profecto eorum omnium qui se discendi cupi- 
dos profitentur, consilium esse oporteret, ut non 
simpliciter ac temere,quidquid ab aliis dicitur, ar- 
riperent,sed rationum vim atque pondus suis accu- 
rate ac diligenter momentis estimarent. Nec enim, 
si quis cum altero disserit, concinnatum abs sese 
fallax aliquod et captiosum argumenti genus, sua 
illi ex mente sensuque concludendum obtrudet, 
auditori propterea, quod volet, hac arte persuase- 
rit ; sed aliquid tum demum is egerit, si qued abs 
se cum ratione dici posse videhitur, id in medium 


proferet. Nam tum e duobus alterum consequetur ; aut enim qui audiet, quo impelli sese ferrique sen- 
serit, in eo tandem magno cum suo fructu acquiescet, aut adversarium ipse suum erroris falsique 
convincet Ergo, ut ad rem veniam, equidem sic existimo, minus abs te vere qualitatibus ab omni 
sevo materiam instrui. Hoc enim, si verum est, cujus tandem rei Deum auctorem habebimus? Sub. 
stantiarum ? at eas jam prius exstitisse dicimus Qualitatum ? at illas quoque jam ante fuisse agno- 
sciu' us. Cum igitur et substantia per sese jam, et qualitates exsistant, quamobrem Deum conditorem 


appellemus. superest profecto nihil. 


VII. Ίνα δὲ xal μὴ xa-acxeodTetw τινὰ δόξω λό- Q 


γου, ἀπόκριναι νὺν ἐρωτώμενος, τίνι τρότῳ δη- 
μ:ουργὸν εἴναι φὶς τὸν θεόν: Πύτερον ὅτι τὰς οὗ: 
σίας ἔτριψε, el; τὸ μικέθ᾽ ὑπάρχειν ἐκείνας, απερ 
X54» ποτε, ἀλλ) Ἑτέρας παρ) αὐτὰς γενέσθαι, fj ov: 
τὰς uiv οὐσίας ἐφύλαξεν ἐκείνας, αἴπερ ἦταν πρὸ 
τούτου, τὰς δὲ ποιότητας ἔτρεψεν αὐτῶν; OU cl µοι 
δονεῖ, ἀλλαγήν (29) τινα οὐσιῶν Ὑεγονέναι. Kat γὰρ 
ἄτοπον τοῦτο λέγειν pot φαίνεται. Τροπὴν δὲ ca 
τῶν ποιοτήτων γεγονέναι φημὶ, καθ) ἄς δημιουργὸν 
εἶναι λέγω τὸν θεόν. Καὶ ὥσπερ tl τύχοι λέγειν ἐκ 
λίθων οἰκίαν γεγονένα:, ἐφ᾽ d οὐκ ἔστιν εἰπεῖν, ὡς 
οὖκ ἔτι λίθοι µένουσι τῇ οὐσίᾳ, o'xía γενόµενοι ol 
λίθοι: τῇ γὰ2 ποιότητι τῆς σ,νθέσεως τὴν οἶχίαν 
γεγονέναι φημὶ, τραπείσης δγλονότι τῆς προτέας 
τῶν λίθων ποιότητος" οὕτω µοι δοχκεῖ καὶ τὸν θεὸν, 
ὑπομενούστς τῆς οὐσίας, τροπήν (30) τινα τῶν moto- 
τητων αὐτῖς πεποιηκέναι, καθ) ἣν τὸν τοῦδε τοῦ 


(26) Αἰτίας. Leg. οὐσίας. 

(21) Παράλογον ὁρισάμενος ἀφορμήν. Hic ἀφορ- 
μήν pro eo sumi arbitror, quod medium vulgo lo- 
gici nominant, ejusque tam in majori quam in mi- 
nori collocationem ! παράλογον autem αφορμήν, so- 
phisticam et ἀπατητ'κήν argumentandi rationem, 
qua quis velut 4oop 7, quadam, ad facilius alterum 
in errorem inducendum abutatur. Quales ἀφορμές 


VI]. Verum ne arguti quidpiam ipse moliri velle 
videar, dic ipsemet obsecro, qua tu ratione condi- 
torem Deum esse putes. Απ quod substantiarum 
naturam immutarit ut, quam nactü» prius fuerant 
exuentes, novam ipse quamdam et alienam indue- 
rent? an potius,quod substantiis in propria nature 
suc ralione conservalis, earum tamen qualitates 
mutarit ? Ego vere nullam in substantiis mutatio- 
nem contigisse arbitror. Absurdum enim id utique 
fuerit. Qualitates ergo mutatas fuisse aio ; quod 
mutationis genus conditoris Deo nomen indiderit. 
Quemadmodum enim si domum aliquam e lapidi- 
bus factam esse dicamus, non tameu continuo ve- 
rum sit, lapides, exuta priore substan!ia, eam in 
domum esse conversos ; quippe certo quodam ex 


D compositionis genere domum ezrstitisse contendo, 


priori lapidum qualitate mutata : sic videtur mihi 
Deus, integra manente substantia, quamdam ipsius 


Socratici captare videbantur. 

(298) ᾽Αλλ εἰ τι. Ante ἀλλά minori tantum distin- . 
ctione opus est ; pro e? τι malim sl 6 τι. 

(29) Δοχεῖ ἀλλαγήν Post δοχεῖ tollenda distin- 
ctio est. ᾽Αλλαγήν autem rescripsimus, pro ἀλλὰ 
q?» quod manifeste vitiosum erat. 

(30) Τροπήν, Male τόπον ante legebatur. 


1351 


MAXIMI HIEROSOLYMORUM EPISCOPI 


1352 


qualitatum mutationes effecisse, ex qua mundug Α χόσµου Ὑένεσιν πρὸς τοῦ Θεοῦ  vtyoviva: λέγω, 


iste hoc habeat, ut a Deo conditus esse dicatur. 
Audio. Cum igitur peculiarem quamdam ejusmodi 
qualitatum rationem a Deo profectam esse statuas, 
pauca mihi tantum abs te responderi velim. Dic 
amabo. Num tu similiter qualitates istas substau- 
tiarum mala quedam esse opinaris? Omnino. 
Utrum igitur qualitates illa jam inde ab omni evo 
materia inerant; an exsistendi principium aliquod 
habuere ? [nerant vero citra ullumortus su princi- 
pium. Quid ? Num tu aliquam a Deo mutationem 
qualitatum istarum effectam esse contendis? Plane. 
Utrum eam in melius an vero in deterius factam 
arbitraris ? ]n melius certe quidem. Si ergo quali- 
tates materie malasunt,ecedemque cum melioribus 
a Deo commutata fuerunt: unde mala profluxe- 
rint, querendum necessario est Aut enim qualita- 
tes istee prioris natnra conditionem non exuerunt ; 
aut si, cum prius male non essent, illa tamen di- 


Ἐπεὶ τοίνυν τροπήν τινα τὴν ποιοτήτων πρὸς τοῦ 
0:09 γεγονένχι φὴς, ἀπόχριναί µοι βραχέα πυθέσδαι 
προαιρουμένῳ. Λέγε δή. El ὁμοίως xal. σοι δοχεῖ τὰ 
Χαχὰ ποιότητας εἶναι τῶν οὐσιῶν ; Δοχεῖ. "Ανωθεν 
δὲ ἦσαν αἱ ποιότητες αὗται lv ἐν τῇ ὕλῃ., f; ἀρχίν ἔτγον 
τοῦ εἶναι; Συνεῖναί φτµι ἁγεννήτως τῇ ῦλῃ ταυτασὶ 
τὰς ποιότητας. Οὐχὶ δὲ τὸν θΘτὸν φᾗς τροπήν τινα 
τῶν ποιοτήτων πεποιγχέναι; Τοῦτὸ rj. Πότερον 
οὖν εἰς τὸ κρεῖττον, Ἡ εἰς τὸ χεῖρον ; Εὶς τὸ κρεῖτ- 
τον λέγειν µοι δοχεῖν. Οὐκοῦν. εἰ ποιύτητες tf, ὕλης 
τὰ καχὰ, τὰς δὲ ποιότητας αὐτῆς tiq τὸ κρεῖττον 
ἔτρεψεν ὁ Κύριος, πόθεν τὰ xzxà, ζητεῖν ἀνάγχῃ. 
"H γὰρ ἔμειναν αἱ ποιότητες ὁποῖαί ποτ’ ἦσαν τῇ 
φύσει, ἤ εἰ μὲν πρότερον οὐχ ᾖσαν xaxai, &x δὲ τοῦ 
τραπΏναι πρὸς τοῦ θ:εοῦ τὰς πρώτας τοιαύτας περὶ 
τὴν ὕλην γἐγονέναι ποιότητας φὴς, αἴτιος ἔσται τῶν 
χαχῶν ὁ θεὸς, τρέψας τὰς οὐκ οὔσας ποιότττας χα- 
κὰς, εἰς τὸ εἶναι καχάς. 


vinitus facta mutatione qua priorem naturam expulerit, ejusmodi quas nunc habet, inustas materiam 
qualitates esse arbitraris ; malorum profecto causa Deus erit, qui que male per sese non erant, eas in 


malas commutarit. 

VIII. At forte ne malas quidem qualitates Deus 
in meliores convertit, sed reliquas tantum, hoc 
est eas quibus nihil esset cum bonis malisve com- 
mune, ut major ex ea mutatione ornatus exsiste- 
ret Ita quidem jam inde ab initio sentiebam. Quo - 
modo igitnr que malo per sese erant, eas sine ulla 
mutatione relictas ab eo fuisse ais? An quod illas 
ut tollere similiter ac delere potuisset.noluerit ta- 
men ; an potius quod id perficere nullo modo po- 
tuerit ? Si potuisse concedis, negas voluisse ; illa- 
rum causam in Deum conferas necesse est, qui 
cum eas innata malitia liberare posset,suam tamen 
iis conditionem relinquere maluerit, quo potissi- 
mum tempore materiam elaborandam conforman- 
damque susciperet. Nam si materiam susque deque 
habuisset non jam qualitatum earum quas integras 
manere sinebat, causa diceretur. Nunc vero, cum 
ejusdem materie partem expoliret, partem indige- 
stam ac rudem, uti erat, relinqueret ; qui quod 
malorum supererat, melius efficere potuisset, is 
mihi quidem culpe alicujus affinis videtur fuisse, 
dum in altera materie parte nativam etiam tum 
malitiam. in ejus quam elaboraret, exitium harere 
pateretur. Et quidem gravis prorsus hoc in genere, 
huic quam elaboravit. materie parti, eo nomine 


VIII. "1I τὰς μὲν χακὰς ποιότητας εἷς τὸ κρεῖττον 
o9 δοχεῖ σος τρέφαι τὸν Θεὸν, τὰς δὲ λοιπὰς xal 
µόνας Όσαι ἀδιάφοροι ἐτύγχανον, τῖς διακοσµίσεως 
ἕνεκα. πρὸς τοῦ Oso) τετράφθαι λέγεις. Οὕτως ἄνω- 
θεν ἔσχον ἐγώ. Πῶς τοίνυν αὐτὸν τὰς τῶν φαύλων 
ποιότητας ὡς εἴχον λαταλελοιπέναι λέγεις; Ἱότερον 
δυνάµενον μὲο κἀκείνας ἀνελεῖν, οὐ βουλτηθέντα δὲ, 
1j τὸ δύνασθαι μὴ ἔχοντα; El μὲν γὰρ δυνάµενον λέ- 
ξεις, οὐ βουληθέντα δὲ αὐτὸν, αἴτιον τούτων εἰπεῖν 
ἀνάγκη, ὃτι δυνάµενος ποιησαι μὴ εἶναι κακὰ, guvi- 
χώρχσεν αὐτὰ μένει ὡς Tv, xai µάλιστα ὅτε ὃτ- 
μιουρχγεῖν τὴν Όὕλην ᾖ-ξατο. El γὰρ um ὅλως ἔμελεν 
αὐτῷ τῆς ὕλης, οὐκ ἄν αἴτιος ἦν Qv συνεχώρει ul- 
νειν. "Enti δὲ µέρος µέν τι αὐτῆς ἐδημιούργει, μὰ- 
poc δέ τι οὕτως εἴα, δυνάµενος κἀχεῖνα τρέπειν εἰς 
τὸ κρεῖττον, αἰτίαν ὀφλισκάνειν ἄξιος εἶναί µοι ὃο- 
xti, καταλιπὼν µέρος ὕλης εἶναι πονηβρὸν ἐπ᾽ ὁλέ- 
θρῳ, οὗ ἐθιμιούργησε µέρους. ᾽Αλλά μὲν καὶ τὰ 
μέγιστα κατὰ τοῦτο τὸ µέρος ἠδικῆσθαί pot δοχεῖ, 
τοῦ) ὅπως χατεσκεύασε τῆς ὕλης µέρος ἀντιλαμθᾳ- 
νόµενον τανῦν τῶν κακῶν. El γάρ τις ἑξετάζοι ἐπ' 
ἀχριθὲς τὰ πράγματα, γαλεπώτερον εὑρήσει 
τὴν ὕλην πεπονθυῖαν τῆς προτέρας ἀκοσμίας. []2ὶν 
γὰρ αὐτὴν διακριθῆναι, τὸ μηδὲ αἰσθέσθχι τῶν κα- 
xtv Tap,» αὑτῃ' νυνὶ δὲ ἕκαστον τῶν μερῶν auti 


νῦν 


facta videtur injuria, quod tantam malorum vim D αἴσθησιν λαμθάνει τῶν κακῶν. 

subire ac sustinere cogatur. Quisquis enim accurate rem «aestimare volet, is longe deteriorem hoc 
tempore, quam impolita dum esset, materie conditionem esse reperiet. Nam antequam varias dige- 
reretur in partes, nullum ea malorum suorum habebat sensum, quo nunc partes ejus singule vehe- 


menter laborant. 

IX. Atque ut ab homine sumatur exemplum. 
Priusquam animal opiflcis arte conformatum es- 
set, a natura hoc habebat, nihil ut omnino mali 
pateretur. Ex quo autem a Deo procreatus homo 
est, mali eliam imminentis sensu afficitur ; ita, 


IX. Kal µοι ἐπ᾽ ἀνθρώπου τὸ παράδειγµα Jobi. 
Πρὶν γὰρ εἴκονισθῃ xai ζῶον γένηται τῇ τοῦ δη- 
μιουργοῦ τέχνῃ, τὸ μεθ) ἑνὸς (31) ἀντιλαμθάνεσθ:! 
τῶν καχῶν, παρὰ τῆς φύσεως εἶχεν. 'Ào! οὗ δὲ πρὸς 
τοῦ θεοῦ ἄνθρωπος Ὑίνεται, xai τὴν αἴσθησιν τοῦ. 


(31) Μεθ’ ἑνός. Legendum videtur μγθ᾽ ἑνός, vel unico verbo µηθενός. 


1353 


LIBRI DE MATERIA FRAGMENTUM. 


4354 


προσπελάζοντος κχκοῦ προσλαμµθάνει, καὶ τοῦθ' ὅπερ Α quod tu divini erga materiam Numinis beneflcium 


ἐστὶν εὐεργεσία (32) τῆς ὕΌλης, πρὸς τοῦ θεοῦ γεγο- 
νέναι λέγεις, εὑρίσγεται μαλλον ἐπὶ τῷ χείρονι προ- 
γενόµενον αὑτῃ. El ὃ ἐκ τοῦ μὴ δύνασθαι τὸν θεὸν 
ἀνελεῖν τὰ χαχὰ, τὸ μὴ πεπαῦσθαι λέχεις, ἀδύνατον 
τὸν θεὸν φήσεις ὕπρχειν. Τὸ δὲ ἀθύνατον, Ἆτοι τῷ 
φύσει ἀσθενῆ ὑπάρχειν αὐτὸν ἔσται, J| τῷ νικᾶσθαι 
τῷ φόθφ δεδουλωμένον πρὸς τινος χρείττονος. El 
μὲν οὖν τὸν Θεὸν φύσει ἀσθενῆ ὄντα τολµήσεις εἷ- 
πεῖν, περὶ τῆς σωττρίὰς αὐτῆς κινδυνεύειν µοι δο- 
κεῖς. E! δὲ τῷ ν:κᾶσθιι φόθῷ πρὸς τοῦ μείζονος, 
µείζονα ἕσται τοῦ Oso) τὰ waxà νιχῶντα τῆς προαι- 
ρέσεως αὐτοῦ τὴν ὁρμήν ὅπερῶ ἄτοπον εἶναί µοι λί- 
χειν περὶ θεοῦ δοχεῖ. Διὰ xí γὰρ οὐχὶ μᾶλλον ταῦτ᾽ 
ἔσονται θεοὶ, vixüv κατὰ τὸν σὸν λόγον λυνάμενοι (33) 
τὸν θ2ὸν, εἴπερ θὲὸν ἐκεῖνῦ φαµεν, Ó τὴν ἁπάντων 
ἐξουσίαν ἔχει ; 

X. Βραχία δὲ σου xai περὶ τῆς ὕλις αὐτῆς πυθέ- 
σθχι βοῦλομαι' καὶ µοι φέρων λέγε, πότερον ἁπλῆ 
τις X ἡ ὕλη, 4 σύνθετος. Ἡ γὰρ διαφορὰ τῶν Υς- 
γονότων εἷς τοιαύτην qus περιΐστησιν ἐξέτασιν τοῦᾶς 
τοῦ λόγον. El γὰρ ἁπλῆ τις ἐτόγχανεν d, ὕλη καὶ µο- 
νοειδής' σύνβατος δὲ ὁ χόσµος (34), καὶ ix διαφόρων 
οὐσιῶν τε καὶ Υράτεων τὴν σύστασιν ἔχει; Τὸν 
γὰρ (35) σύνθετον ἁπλῶν τινων μίξιν µήννει. Et ο 
ab πάλιν τὴν ὕλην σύνθετον λέγειν ἐθέλοις, πάντως 
ἐξ ἁπλῶν τινων συντεβεῖσθαι φήσεις. El δὲ ἐξ ἁπλῶν 
σωνετέθτ, Tv ποτε καθ ἑχυτὰ (36) τὰ ἁπλᾶ, ὤν συν- 
τεθέντων, Ὑέγχονεν dj Όλη. ἐξ οὗ περ καὶ γεννητὴ 
οὖσα δείκνυται, El γὰρ σύνθετος ἡ Όλη, τὰ δὲ σύν- 
θετα ἐξ ἁπλῶν τὴν σύστασιν ἔχει, ἦν ποτε καιρὸς, 
ὅτε ὕλη οὐκ ἦν, τουτέστι πρὶν τὰ ἁπλᾶ συνελθεῖν. 
Ei δὲ ἦν ποτε καιρὸς, ὅτε ὕλη οὐκ ἦν' οὐκ ἦν δὲ 
ποτε κα.θὸς, ὕτε τὸ ἀγεννητον οὐχ Tv, οὐκ ἔσται 
ἆ έννητος d, Όλη. Τὸν ὃ) ἐνεῦθεν ἔσται πολλὰ τὰ 
ἁγέννητα. El γὰρ T» ἀγένητος ὁ θεὸς, xai τὰ 
ἁπλᾶ ἐξ ὧν d, ὕλι συνετέθη, οὐκ ἔστχι δύο µόνα τὰ 
ἀγέννητα, ἵνα πχρήσω τὸ ἐπιζητῆσαι τί ὄντα ἐστιν 
ἁπλᾶ' ὕλη Ἡ εἶδος. Δοχεῖ δὲ σοι μηδὲν τῶν ὄντων 
αὐτὸ ἑαυτῷ ἀντικεῖσθαις; Δοχεῖ. ᾿Αντίκειται δὲ τῷ 
πυρὶ τὸ ὕδωρ ; ᾿Αντικεῖσθαί µοι φαίεται. Ὁμοίως 
δὲ καὶ τῷ φωτὶ τὸ σκότος, xal τῷ ψυχρῷ τὸ θερµὸν, 
πρὸς 07, τούτοις καὶ τῷ Empip τὸ ὑγρόν ; Οὕτως ἔχειν 
μοι ὀοκεῖ. Οὐκοῦν (37) el μηδὲν τῶν ὄντων αὐτὸ 
ἑαυτῷ ἀντίνειται, ἀλλήλοις δὲ ταῦτα ἀντίκειται, οὐκ 
ἔσονται ὕλη µία, οὐδὲ μὲν ἐξ ὕλης prc. Ὅμοιον δέ 


interpretaris,hoc ipsi jam in deterius cessisse re- 
peries. Jam vero, si quod mala Deus tollere non 
potuerit, eadem perstitisse voles ; Deuin ergo im- 
potentem facis. Impotens autem si erit, aut propter 
nativam imbecillitatem erit, aut quod servilem in 
mod im,potentioris alicujus terrore superetur. Na- 
tura imbecillum, citra manifestum salutis pericu- 
lum, affirmare audebis nunquam. Sin majoris for- 
midine victum esse dices, mala Deo simul antepo- 
nes, qua vim ejus impetumque voluntatis impe- 
diant ; quod sane de natura divina prodicari non 
nisi absurde potest. Quidni enim mala ipsa potius 
deorum loco habeantur, si et Deum, ut ais, supe- 
rare possunt, et Deum illud esse demun agnosci- 
mus, quod summam habeat rerum omnium pote- 
stalem ? 

X. Sed juvat preterea, nonnulla ex te de materia 
querere. Dic igitur, amabo te, simplicemne mate- 
riam, an compositam fuisse putes? Nam rerum 
tanta diversitas ad hujus me disceptationem quse- 
stionis adducit. Si enim simplex, uniusque dun- 
taxat formo ac figura; materia fuit; quomodo tan- 
dem compositus ex ea mundus, ex tanta substan- 
liarum ac temperationum varietate consistit? Quod 


— enim compositum dicitur, id sane plurium simpli- 


cium mistionem involvit. Sin eamdem compositam 
fuisse vis, ex simplicibus igitur composita fuit. 
Quod si verum est, fuerant jam olim simplicia illa 
persese, quorum ex compositione materia conflata 
est. Ilinc porro genitam esse materiam ostenditur. 
Nam si composita materia est; composita vero ex 
simplicibus coagmentata sunt; tempus illud certe 
fuit, quo nulla dum materia esset, hoc est ante- 
quam ea simplicium inter sese conjunctio fleret, 
Quod, si €empus ejusmodi aliquod fuit, quo ma- 
teria necdum esset; nullum autem unquam fuit, 
quo res ortu principioque carens, nondum exsiste- 
ret; ortu materia caruisse non poterit. Ceeterum 
plura deinceps ortu carentia statuemus. Si enim et 
Deus, et simplicia ista ex quibus concreta materia 
est, ortu carebunt, non jam duo tantum ortu ca- 
rentia censebuntur, ut pretermittam id querere, 
quid fuerint ipsa simplicia, materia an forma. Po- 
stremo, num tu rem plane nullam, que secum ipsa 
pugnet, esse concedis? Nullam.Cum igne vero num 


τινσ τούτῳ λόγον πάλιν πυθέσθαι σου βούλομιι, D aqua pugnat ? Pugnat sane. Similiter et luci tene- 


Δοκεῖ σοι τὰ µέρη μὴ ἀναιρετικὰ τυγχάνειν ἀλλή- 
λον; Δοχκεῖ. Βἶναι δὲ τῆς ὕλης µέρη, τὸ τε πῦ; καὶ 
ὕδωρ, ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ λοιπά; Οὕτως ἔχει. Τί δὲ, 
οὐ ὀοκεῖ σοι ἀνατρεπτικὸν μὲν εἶναι τοῦ πουρὸς τὸ 
ὕδωρ, τοῦ δὲ σκότους τὸ φῶς, καὶ τάλλα Όσα τούτοις 
παραπλήσια: Δοκεῖ. Οὐκοῦν εἰ τὰ µέρη οὐκ ἔστιν 


(32) Ἔστιν εὐεργεσία. Sensus postulat ἐπ᾽ εὖερ- 
γεσίχ, maxime cum sequatur ἐπὶ χείρονε. 

(33) Δωνάμενοι. Praestat omnino δυνάµενα, ut 
referatur ad ταῦτα, non ad θεοί. 

(44) Σύνθετος δὲ ὁ χόσµος. Mutila ista sunt. 
Commode sic expleas: lloc δὴ σὐνβετός igtw ὁ 
κόσμος, etc. .. 


PATROL. GR. V. 


bre, et frigido calidum, etsicco humidum adversa. 
tur? Utique. Igitur sires nulla secum ipsa pugnat, 
hiec autem secum pugnant, sequitur omnino, nec 
unicam esse materiam, nec unica tantum ex ma- 
teria universa constare. Cui persimile ac gemi- 
num illud est, quod sequitur. Nonne tibi videtur, 

35) Τὸν γὰρ. Rescribe τὸ γάρ. 

30) Ἡν ποτε x20' ἑαυτά. Negari facile posset, 
quod hic assumitur. 

(91) Οὐκοῦν. Et hec. consequentia oppido quam 
infirma. Tota enim hec ἀντιμάχητις est κατ’ εἴδος, 
non καθ) ὕλην. 


48 


1335 


RHODONIS FRAGMENTA. 


1330 


ipse,duo inducunt principia: inter quos est Potitus À ηγοῦνται ἀφ᾽ dv slot Πότιτός (8) τε καὶ Βασιλικός Kal 


et Basilicus. Hi ergo Ponticum illum lupum secuti, 
cum divisionem rerum deque ac ille reperire non 
possent,ad temeritatem detlexerunt, et duo rerum 
principia nude et absque ulla demonstratione pro- 
nuntiarumt. Alii rursus ab his tanquam tempestate 
in pejus abrepti,non duas solum, sed tres naturas 
posuerunt ; quorum, ut discipline illius sectatore? 
memorant, princeps et antesignanus fuit Syneros. 

Idem Rhodon se cum Apelle collocutum esse 
scribit his verbis : 

II. Senex enim Apelles inito nobiscum colloquio, 
multa quidem perperam dicere convictus est. 
Quamobrem etiam asserebat non esse omnino exa- 
minandam fidem, sed unumque in eo quod 
semel imbibisset,perstare oportere. Quippe eos in 
crucifixo spem suam collocassent, servandos esse 
affirinabat, dummodo in bonis operibus deprehen- 
derentur. Rem vero omnium obscurissimam esse 
statuebat, ut diximus, quaestionem de Deo. Unum 
siquidem principium esse dicebat, sicut et nostra 
religio docet. 

Universa deinde ejus doctrina in medium pro- 
lata, heec subjungit : 

III. Cum vero ipsi dicerem : Unde hec tibi de- 
monstratio, aut qua ratione affirmare potesunum 
esse principium ? Dic nobis, si placet; tum ille 
respondit prophetias, eo quod nihil omnino veri 
dicant, se ipsas refellere. Sunt enim,aiebat, disso- 
nantes et falsis, ac sibimetipsis contrarias. Porro 
qua ratione unicum esset principium, se quidem 
nescire profltebatur ; sed tamen inoveri atque im- 
pelli ut ita sentiret.Post hiec cum eum jurejurando 


(8) Ηότιτος. Πότιμος ed. Steph. Rectius in codice 
, Maz., Med., Fuk. et Saviliano legitur Πότιτος, Sic 
enim Theodoretus in libro 1 Hereticarum fabularum, 
et Rutinus eum norminant. VarEsius. — Citat testem 
pro lectione Πἰότιμος Strothius Christophorsonum; 
cujus tamen versio Potinum praefert, notatque vir 
cl. Hóv:txo; apud Niceph. exstare,quod quidem ms. 
noster Norfolc. habet. 

(9) Tip Ποντιῷ Αύκφ. Ittigius Dissert. De ha- 
resiarchis, sect. τι, cap. 8, pag. 156 : « Inter Mar- 
cionis discipulos fuit Lucanus, quem sub nomine 
A$xo», seu Lupi Pontici a RHhodone apud Eusebium 
lib. v, cap. 13 Histor. Eccles., intelligi existimat 
Baronius. Verum Marcioni potius id cognomentum 
a Hhodone attributum fuisse,preecedentium verbo- 
rum contextus indicat. » 

(40) Προστάτης Σύνερως. Πρωτοστάτης X. 
Νοτίο]ο. Gallandius, qui in tomo 1I Βἰδ[οίλευς 
sua Patrum Rhodonis fragmenta posuit, S. Augu- 
stinum hic affert in lib. De haeres. cap. 22:« Mar- 
cion, à quo Marcionit», Cerdonis secutus est do- 
gmata de duobus principiis: quamvis Epiphanius 
eum tria dicat asseruisse principia,.Bonum Justum, 
Pravrum. Sed Eusebius Synerum quemdam, non 
Marcionem, trium principiorum atque naturarum 
scribit auctorem. » 

(11) Εὐρίσκωντα:ι. Habet. Nicephorus, qui multa 
tamen pro libitu r. finxit: Ἑ γε µόνον $23^t ἀγαθοῖς 
ἐξετάζοιντο. Sed firmat lectionem αἰίθγᾶιμ vetus in- 
terpres Rufinus. 

(42) To δὲ πάντων ἀγαφέστατον. Rufinus legit 
erdisator tex versioneejus constat que sichabet: 
« Manifeste tamen decernebat de Deo, siout preedi- 
ximus, unum esse principium. » Quam lectionem 


D 


οὗτοι ut x112x0ou86savteq τῷ Ηοντικῷ A2xo (9), 
καὶ μὴ εὐρίσκοντες τὴν διαἰρεσ.ν τῶν πραγµατων 
ὡς οὐδὲ ἐκεῖνος, ἐπὶ τὴν εὐχέρεαν ἐτράποντο, xal 
090 ἀρχὰς ἀπιφήναντο ψιλῶς καὶ ἀναποδείκτως. "AÀ- 
λοι δὲ πἀλ.ν ἀπ᾿ αὐτῶν ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐξοκείλαντες, οὗ 
µόνον 022, ἀλλὰ καὶ τρεῖς ὑποτίθεντα. stt; ὧν 
ἔστιν ἀρχτ γὸς καὶ προστάτης Σύνερως (10), καθὼς οἱ 
τὸ διδασκάλιον αὐτοῦ προθαλλόµενο: λέγουσι. 

Γραφει δὲ ὁ αὐτὸς (Rhodon), inquit Eusebius, ὡς 
καὶ εἰς λόγους ἐληλύθοι τῷ ᾿Απελλῇ, φάσκων οὕτως’ 

ΙΙ. Ὁ γὰρ γέρων ᾽Απελλῆς συµµίξας ἡμῖν, πολλὰ 
μὲν κακώς λέγων ἠλέγχθη. Όθεν xal ἔφασκε ui, δεῖν 
ὅλ'υς ἐξετάζειν τὸν λόγον, ἀλλ᾽ ἕκαστον ὡς πεπίστευκε 
δ,αµένειν. Σωθήσεσθαι γὰρ τοὺς ἐπὶ τὸν ἐἑσταυρωμέ- 
vov ἡλπικότας ἀπεφαίνετο' µόνον ἓὰν ἐν ἔργοις ἄγα- 
θοῖς εὑρίσκωνται (11). Τὸ δὲ πάντων ἀσαφέστατον (12) 
ἐδογματίζετο αὐτῷ πρᾶγμα, καθὼς προειρήχαμεν, 
τὸ περὶ θεοῦ 19). Ἔλεγε γὰρ (14) µίαν ἀρχὴν, xau 
zai ὁ ἡμέτερος λόγος. 


Εἴτα προθεὶς (15) (inquit Eusebius) αὐτοῦ (Apellis) 
πᾶσαν τὴν δόξαν ἐπιφέρει qdaxuv 

LII. Λέγοντος δὲ µου πρὸς αὐτόν" Ιόθεν ἡ ἀπόδειξις 
αὗττ σοι, 1, πῶς θύνασαι λέγειν µίαν ἁργήν ; Φρᾶσον 
ἡμῖν. ἔφι τὰς μὲν προφητείας ἑαντὰς ἑλέγχει, 
διὰ τὸ μηδὲν Όλως ἀληθὲς εἰρηχέναι. ᾿Ασύμφωνοι: γὰρ 
ὑπάρχουσι καὶ ψευθεῖς, xal ἑαυταῖς ἀντικείμεναι. 
Τὸ δὲ πῶς ἐστι ula ἀρχὴ, μὴ γινώσκειν ἔλεγεν, οὕτω 
δὲ κινεῖσθαι µόνον. Eiv' ἐπομοσαμένου µου τἀληθὶς 
εἰπεῖν, ὤμνυεν ἀληθεύων λέγειν (16), μὴ ἐπίστασθχι 
(17) πῶς εἴς ἐστιν ἀγέννητος θεὸς, τοῦτο δὲ πιστεύ- 


secutus est etiam Cliristophorsonus. Verum hac 
iuterpretatio ferri non potest.Primum enim verbum 
ἐδογματίζετο passivam habet significationem. Be- 
inde, tantum abest ut Apelles disputationem de 
Deo manifestam atque expeditam esse diceret. 
Quin potius asserebat,rem esse omnium obscuris- 
simam ; prorsusque nihil sciri posse de Deo,ac ne 
ipsos quidem prophetas quidquam de Deo manife- 
ste, atque ut res est pronuntiasse, quemadmodum 
infra docet Rhodon. VaLEsiUs. — Affert Strothius 
Gruteri lect et marg. exemplaris Jonesiani ἀσφα- 
λέστατον pro se ferentes. Illud σαφέστατον ms. 
Norfolc. exhibet. 

(43) Τὸ περὶ θεοῦ. Addidit Valesius articulur τοῦ 
ante θεοῦ, sed expunctum hunc a Strothio ego quo- 


D que neglexi, neque enim idem agnoscitur a codd. 
ms 


odl. et Norfole. Ab hoc autem posteriore libro 
ctiam τό abest. 

(14) Ἔλεγε γάρ. Ἔλεγε μὲν γάρ mss. Bodl.et 
Norfolc., ut hac conjungerentur cum sequentibus 
verbis À£yovzo« δέ, uno facto fragmento ex duobus. 

(15) Προθείς. Προσθείς Christoph. lect. et margo 
exempl. Jonesiani. SrRorg. — Adlinitum quoque 
est margini exemplaris ed. Steph., quod in Bod- 
leiana servatur. Mox absunt vocabulo µου et 7, a 
ms. Norfolc. 

(16) Ἴωμνυεν ἀλτθεύων λέγειν Revocat in textum 
suum Strothius Stephani Nicephorique lectionem, 
ὤμνυεν ἀλτθεύειν λεγων, sed Valesii illam, fortasse 
elegantiorem, qua item perinde est, atque ex 
scriptis Valesianis procul dubio profecta, nostri codi- 
ces confirmant. Addidit δὲ post. ἐπίστασθαι Niceph. 

(1 Λέγειν μὴ ἐπίστασθαι. In. eo. quidem non 
valde reprehendendus erat Apelles, quod diceret 


3337... MAXIMUS HIEROSOL. EPISC. — NOTITIA. 1338 


ειν (18). ᾿Εγὼ δὲ γελάσας, κατέγνων αὐτοῦ, διότι À adegissem, ut ex animi sui sententia loqueretur» 
διδασκαλος εἶναι λέγων, οὐκ δει τὸ διδασκόµενον ὑπ᾿ — juravit se verum dicere, nec se omnino scire qua 
αὐτοῦ κρατνειν. ratione unus esset ingenitus Deus, se tamen ita 
credere. His auditis ego hominen deridens reprehendi, qui, cum sé doctorem profiteretur, doctrinam 
suam rationibus confirmare non posset. 

Ἐν τῷ αὐτῷ δὲ συγγράµµατ: ( pergit dicere Eu-— Ceterum in eodem libro quem Callistioni nun- 
sebius) Καλλιστίωνι προσφωνῶν, ὁ αὐτὸς µεµαθη- —cupavit, Rome a Tatiano se eruditum esse testa- 
τεῦσθχι ἐπὶ Ρώμης Τατιανῷ ἑαυτὸν ὁμολογεῖ. Φηαὶ — tur. Refert etiam a Tatiano elucubratum esse Qua 
δὲ καὶ ἐσπουδάσθαι τῷ Τατιανῷ Προθλημάτων βι- — stionum librum : in quo cum Tatianus obscuros at- 
θλίον' δι᾽ ὤν τὸ ἀσαφὲς καὶ ἐπικεχρυμμένον τῶν θεί- — que involutos sacre Scripture locos se expositu- 
ων Γραφῶν παραστήσειν ὑποσχομένου τοῦ Τατιανοῦ, rum esse promisisset, ipse Rhodon solutiones 
αὐτὸς ὁ ᾿Ῥόδων ἐν ἰδίῳ συγγράμµατι τὰς τῶν ἐκεί- — Questionum Tatiani peculiari opere editurum se 
νου Προθλημάτων ἐπιλύσεις ἐκθήστσβαι ἐπαγγέλλε- — esse profitetur. Exstant etiam ejusdem in hexae- 
ται. Φέρετχι δὲ τοῦ αὐτοῦ καὶ sl; τὴν ἑξαήμερον ὑπό- — meron commentarii. 
μνημα (19). n 


nescire se quomodo unus esset ingenitus Deus, se (18) Τοῦτο δὲ πιστεύειν. Too: ms. Norfolc. et 
tamen ita credere. Verum in eo aberrabat, quod — Niceph. 
prophetias quibus ea de uno et ingenito Deo do- (19) Ὑπέμνημα. Ὑπομνήματα habet ed. Steph. 
ctrina traditur, prorsus repudiabat ; et quod phi- — atque ita refinxit verba Nicephorus, ac si hocidem 
losophis imperitissimus, aliorum se doctorem pro-  invenisset.Lectionem veroValesii firmant etiamRu- 
fitebatur. Hac de causa merito a Rhonone suggilla- finus Hieronymusque D viris ill. cap 37, uon tan- 
tur. VaLEsiUs. — De Apellis circa res hujusmodi tum codices Bodl. οἱ Norfolc. Ceeterum hac de A- 
sententia fusiorem suam narrationem ipse ita Epi- pelle statim post Eusebius subjunxit: 'O γέτοι Ἄπελ- 
phanius breviavit in Indiculo haresium : Kal οὗτος fis οὗτος µυρία κατὰ τοῦ Μωύσέως 3,2607,0: νό-ιου’ διὰ 
᾽Απελλῆς τὰ ὅμοια Μαρκίωνι καὶ Λουκιανῷ xaxl- πλειόνων συγγραμμάτων τοὺς θείους βλασφτμίσας λό- 
i την πάσαν ποίχσιν καὶ τὸν πεποιηκότα’ οὐχ ὁμοίως ἉΥὸυς, εἰς ἔλεγχον τε, ὥς γε δὲ ἐδόχει, xal ἀνατ:οπὴν 
& τούτοις τρεῖς ἀρχὰς εἰσηγήσατο, ἀλλὰ μίαν niv αὐτῶν οὐ μικρὰν πεπυιηµένος σπουδήν. «Iste porro 
ἀρχὴν, καὶ ἕνα θεὸν ὄντα ἀνώτατον καὶ ἀκατονόμα- — quem diximus Apelles, plurima adversus legemMo- 
στον, αὐτὸν δὲ τὸν ἕνα πεποιηκέναι ἄλλον' καὶ οὗτος — saicamimpie est locutus.multisque libris maledicen- 
ὁ γξγονὼς, πονηρὸς εὐρεθεὶς ἐποίτσεν :v tfj αὐτοῦ —tissimis oracula divina insectatus est.dum ea confu- 
Φαυλότητι τὸν xócpov, p. 231, ed. Petavii. Vid. et — tare, et ut quideni sibi videbatur, penitus evertere, 
Anacephal. ejus, p. 1&3. Etsi vero hinc constat, ingenti studio molitur. » Qua quasi a Rhodone mu- 
turpiter lapsum esse in opinione sua de Deo crea- α tuo accepta Rufinus quidem ila vertit : « Est autem 
Lore Apellem, idem tamen Marcionitarum inslar " ejusdem (Rhodonis) et in Hexaemeron commenta- 
Christum Filium esse τοῦ ἄνω ἀγχβοῦ θεοῦ statuebat — rius, in quo refert. quod Apelles quamplurima ad- 
teste eodem Epiphanio, heres. 4&, n. 2, p. 381. versum legem Moysi, » etc. 


MAXIMUS 


HIEROSOLYMORUM EPISCOPUS. 





NOTITIA 


GALLAND., Bibliotheca vet. Patrum, I, Proleg., p. xvi.) 


I. Maximus quo tempore floruerit. Vir inter Christianos illustris. An episcopus, et cujusmam Ecclesie fue- 
rit, inquiritur. Hierosolymitang autem prafuisse existimatur. 

ή . Scripsit de vulgatissima illa apud hareticos qugstione : Unde sit Malum, et de eo quod materia facta 
sit. 

I. Sub iisdem principibus Commodo et Severo (| Maximus titulo llierosolymorum episcopi sit hone- 
ut auctor est Hieronymus (1),claruit Maximus, qui — status. Verum, ipsomet Eusebio duce, in hanc de- 
ab Eusebio appellatur (2) ὁ τὶς Χριστοῦ διατριθγς | mum sententiam descendimus, cui Fabricium quo- 
οὐκ ἄσημος ἀνήρ, « virinter Christianosillusttis. » que licet nulla reddita ratione, accessisse novi- 
Num vero aliqua dignitate in Ecclesia prestiterit — mus (3). Nimirum anno?Commodi imperatoris sexto 
Maximus iste, inquirendum ; bac enim de re silet — Christi 185, juxta Eusebium in Chronico, « Triario 
Hieronymus, neque satis aperte in Historia verba — Materno et Atilio Bradua coss, Hierosolymorum 
facit Eusebius ; ut propterea jurea nobis nonnemo — episcopus vicesimus sextus constituitur Maximus. » 
requirat, cur in lujus capitis inscriptione idem — Estque hujus nominis ll inter presules ex gentibus 


(4) Hieron. « De vir. illustr. » cap. 47. fin., pag. 337. 
(3) Euseb. « Prepar. evang. » lib. viz, cap. 21sub (8) Fabric, « Delect. argument., » pag. 162,6 19 


1339 


MAXIMI HIEROSOLYMORUM EPISCOPI 


1340 


qui post captam urbem ab Adriano, Ecclesie Hie- Α Maximus II, Hierosolymorum antistes fuit constita- 


rosolymitanse prefuerunt. Vide Lequienium (4). 
Deinde idem Eusebius Maximum nostrum recen- 
set (5) « inter veteres ecclesiasticos viros, qui » quo 
tempore Severus rerum potiebatur, « laudabilis di- 
ligentizee monumenta reliquerunt. » Quibus enarra* 
tis, statim memorat ejusdem Maximi opus Περὶ τοῦ 
πολυθρυλλήτου παρὰ τοῖς αἱρεσιώταις ζητήματος τοῦ 
Πόθεν ἡ Κακία' καὶ περί τοῦ γεννητὴν ὑπάρχειν τὴν 
ὕλην. « De vulgatissima illa apud hereticos quee- 
stione. » « Unde sit Malum, et de eo quod materia 
facta sit. » H:reticos autem intellige Valentinia- 
nos et Marcionitas. Cum igitur Maximum de quo 
quastio, « virum inter Christianos ilustrem » ap- 
pellat Eusebius, qui postea « inter veteres eccle- 


siasticos viros » ipsum claruisse refert, quo tempore D 


tus ; tum nominis, tum dignitatis, tum etiam tem- 
poris ratione ducimur, quo Muximum nostrum Ec- 
clesiam Hierosolymitanam rexisse existimemus. 

II. Porro hujus Maximi liber in dialogi modum 
compositus, inscriptus erat Περὶ τῆς ὕλης, ut tes- 
tatur idem Eusebius (6), xai λόγος οἰκεῖος συγγέ 
γραπται περὶ τῆς Όλης, qui et ex eo luculentissi- 
mum fragmentum profert, unde illud nos quoque 
descripsimus. Excerptum item ejusdem operis, sed 
ipso Eusebio l. c. descriptum, extat in « Philoca- 
lia Origeniana » (7), et in Adamantii dialogo « De 
recta in Deum fide » (8), perperam Origeni ascri- 
pto; qua de re post Tillemontium (9) satis erudi- 
te Origenianorum clarissimus editor (10). 





MAXIMI 
EPISCOPI HIEROSOLYMITANI 


FRAGMENTUM 


Ex libro de materia, sive de eo quod materia sit facta, el malorum non sit causa. 


(Apud Ευδεεισν͵ Preeparat. Evangel. lib. vii, cap. 22). 


I. Equidem duo simul, que ortu careant, esse (7 


non posse, quin mecum intelligas, non dubito; 
licet hoc ponere insuper atque addere videaris, e 
duobus necessarium alterutrum esse, ut vel segre- 
gatus a materia Deus, vel cum eadem omnino con- 
junctus esse dicatur. Qui ergo tam conjunctum 
esse volet, is unum duntaxat aliquid statuet, quod 
ortu careat; tunc enim alterius alterum pars utique 
foret; que vero mutuam inter sese partis ratio- 
nem habent, eadem, que ortu careant, duo simul 
esse non possunt. Nam quemadmodum homine m 
sic a Deo procreatum esse dicimus, ut is non jam 
diverss partes, atque in plura genita distracta, 
verum, ut ipsa ratio postulat, res una quidem 
genita sit, variis tamen ex partibus constituta ; sic 
necesse plane est, si Deum a materia sejunctum 
esse negas, unum duntaxat aliquid, quod genitum 
non sit agnoscere. Sin ab eadem secretum esse 
voles, medium necessario quiddam inler utrumque 
statuenduin erit, quo utriusque dissidium osten- 


(&) Lequien. « Or. Christ., » tom. Ifl, pay. 147. 

(5) Euseb. « Hist. eccl. » lib. v, cap. 27. 

(6) Euseb. « Prep. evang. » l. c. 

(T) Origen. « Philocal. » cap. 24, pag. 82, edit. 
Cantabr. 

(8) Adamant. « Dial. in Append. ad tom. I opp. 
Origen , » pag. 843 et seqq. edit. Paris. noviss. 

(9) Tillemont, « Mém. eccl., tom. II, pag. 700 
not. sur Origéne. 

(40) Delarue, « Opp. Origen. » tom. 1, pag. 804. 

(41) Nondum satis definio quis ille Maximus 


I. "Ox: μὲν ἄδυνατον ὑπάρχειν ἀγέννιτα δύο ἅμα, 
οὐδέ σε ἀγνοεῖν νοµίζω, sl. καὶ τὰ μάλιστα δοχεῖς 
προλαθὼν τοῦτο προστεθεικέναι τῷ λ΄Υψ, τὸ πάντως 
ἐξ ἀνάγχης τὸ ἕτερον δεῖν λέγειν, d$ ὅτι χεχώρι- 
στα: (12) τῆς ὕλης ὁ θεὸς, T, αὖ πἀλιν, 0x: ἀμέριστος 
αὐτῆς τυγχάνει. Et μὲν οὖν ἑνῶσθχί τις αὐτὸν εἰπεῖν 
ἐθέλοι, £v τὸ ἀγέννητον λέξει ἑκάτερον γὰρ τούτων, 
µέρος ἔσται τοῦ πλησίον ἀλλήλων δὲ µέρη toYyi- 
νοντα, οὐκ ἔσται ἁγέννητα δύο. ως οὐδὲ διάφορα 
µέρη κάτακερματιζόµενα εἰς πολλὰ γεννητὰ, ἀλλ᾽ ὡς 
ὁ λόγος ἀπαιτεῖ, Ev. τι γεννγτὸν, τὸν ἀνθρωπὸν, πο- 
λυμερὶς πρὸς τοῦ Θεοῦ υὙεγονέναι φαμέν' οὕτως 
ἀνάγκη, tl μὴ κχεχώρισται τῆς ὕλης ὁ θεὸς, Ev τὸ 
ἀγέννητον εἶναι λέγειν. Et. δὲ χεχωρίσθαι X tt τις, 
ἀνάγκη εἶναί τι τό ἄνά μέσον ἀμφοτέρων, ὅπερ xai 
τὸν χωρισμὸν αὐτῶν δείκνυσιν. ᾿Αδύνατον γὰρ lv 
διαστασει ἐξετάζεσθαί τι ἀπό τινος, οὐκ ὄντος ἑτέρου 
καθ) ὃ ἡ διάστασις ἑκατέρου ἨὙίνεται. Ὅπερ οὐ µέχρι 
τούτου ἔσταται xf! μόνου, ἀλλὰ καὶ πλείστων ὅσων. 
Ὃν yàp ἐπὶ τῶν δύο ἆγεννήτων εἴπομεν λόγον. τοῦ- 


fuerit. Erat quidem Maximus Hierosolymorum an- 
tistes, equalis Eusebii ; sed vereor. ut hunc vere 
maximum Ariane impietatis hostem Maximus 
Arianus intelligat ; tametsi hunc quisquis sit. Ma- 
xiimum, ut paulo ante Dionysium Alexandrinum, 
patis srigide appellavit. Ceterum. dialogus fuittota 
hzec de materia disputatio, ut legenti patet. ViGER., 
cuJus et noie seqq. 

(12) ὅτι χεχώρισται. Prima hec argumenta, 
non niai adversus eog qui corporeum Deum finge- 
rent, momenti quidquam habere possunt. 


1344. 


LIBRI DE MATERIA FRAGMENTUM. 


1343 


τον ἐξ ἀνάγκης ὁμοίως προχωρεῖν, εἰ τὰ ἑγέννητα Α datur. Nec enim unius ab altero divortium oon: 


δοθείη τρία. Καὶ γὰρ ἐπὶ τούτων ἐροίμην àv, cl 
κεχώρισται ἀλλήλων, fj αὖ πάλιν ἕκαστον ἥνωται τῷ 
πλησίον. Et μὲν γὰρ ἡνῶσθαί τις εἴποι, τὸν αὐτὸν 
ἀκούσει τῷ πρώτῳ λόγον, El δ) ab πάλιν χεχωρί- 
σθαι, οὐ φεύξεται τὴν ἐξ ανάγκης τοῦ χωρίζοντος 
ὑπόστασιν. "Av δὲ X02 τις καὶ τρίτον εἶναι λέξει λόγον, 
ὡς ἁρμόζοντα περὶ τῶν ἁγεννήτων λέγεσθαι, τουτέστι 
τὸ μὴ χεχωρίτθαι τῆς ὕλης τὸν θεὸν, µήτ’ αὖ πάλιν 
ὡς ἐν μέρει ἠνῶσθαι, εἶναι δὲ χαθᾶπερ ἐν τόπῳ τῇ 
ὕλῃ τὸν θεὸν, f] xzi τὴν ὕλην ἐν τῷ θεῷ' τὸ συνέχον 
ἀχηυέτω, ὅτι ἐὰν τόπον τοῦ θεοῦ τὴν ὕλην εἴπωμεν, 
ἐξ ἀνάγχης αὐτὸν xal χωρητικὸν (13) λέγειν δεῖ, καὶ 
πρὸς τῆς ὕλης περιγραφόμµενον. ᾽Αλλὰ μὴν καὶ ὁμοίως 
αὐτὸν ὕλῃ ἁτάκτως φέρεσθαι, μὴ Ἱστασθαί τε μηλὲ 


stitui dignoscive potest, nisi tertium aliquid sub. 
erit, ex quo divertium illud estimetur. Atque hec 
ralio, non tantum vel in hoc, vel in uno quopiam, 
sed eliam in pluribus locum habet Quod enim de 
duobus ortu carentibus dictum est, id similiter 
valere necesse erit, si tria ponentur ortu carentia. 
Nam de illis eodem modo queram, utrum disjun- 
cta illa sint, an singula inter sese conjuncta. Si 
conjuncta quis esse defendet, idem ego contra, 
quod paulo ante argumentum opponam. Sin dis- 
tincta fatebitur.nunquam illius quarti necessitatem 
effugiet, quod hoc dissidii genus efficiat. Quod si 
tertium quiddam existimet, de illis ortu carentibus 
commode satis responderi posse, Deum videlicet 


µένειν ἀὐτὸν ἐφ᾽ ἑαυτοῦ ἀνάγκη, τοῦ, ἓν ᾧ ἐστιν, B nec penitus a materia secretum, nec tamen partis 


ἄλλοτ' ἄλλως φεροµένου. Πρὸς δὲ τούτοις xal ἐν χεί- 
poct Ὑεγονέναι τὸν θεὸν εἰπεῖν ἀνάγχη. El γὰρ ἦν 
ποτε ἄχοσμος ἡ ὕλη, ἐκόσμησε δὲ αὐτὴν εἰς τὸ 
κρεῖττον τρίψαι προαιρούµενος, ἦν ποτε ὅτε iv ἄχο- 
σµήτοις ἦν ὁ θεός. Δικαίως δ᾽ ἂν καὶ τοῦτον ἐροίμην 
τὸν λόγον, πότερον ἐπλήρου τὴν ὕλην ὁ θεὸς, fj ἐν 
μέρει τιν) τῆς Όλης ἦν. Ei piv οὖν ἐν μέρει ew! τῆς 
ύλης εἰπεῖν τις ἐθέλόι τὸν θεὸν, πλεῖστον ὅσον µικρότε- 
pov τῆς ὕλης λέγει et δὲ (14) µέρος αὐτῆς, ὅλον 
ἐχώρησεν αὐτόν. El à ἓν sy εἶναι λέγοι τῇ ὕλῃ,πῶς 
ταύτην ἐδημιούργει φραστέον. ᾿Λνάγκη γὰρ f] συστο- 
λήν τινα τοῦ θεοῦ λέγειν, ἧς γενομένης ἐδημιούργει 
ἐχεῖνο, ἀφ᾿ oó ὑπεχώρησεν, Tj xxi ἑαυτὸν τῇ ὕλῃ 
συνδημ!ουργεῖν, οὐκ ἔχοντα ὑποχωρήσεως τόπον. 


in morem cum eadem esse conjunctum ; sed vel 
materia Deum, vel materiam ipsam Deo, sic tan- 
quam loco proprio contineri; ex hac opinione 
consequens illud omnino fuerit, ut, si Dei locum 
materiam esse dicamus, eumdem necessario et capi 
&b aliquo, et materia ipsa circumscribi posse fa- 
teamur. Quin etiam illum necesse erit, perinde ut 
materiam, perturbate ferri ; nec eumdem in se ipso 
manere semper immotumque consistere.cum illud 
in quo erit,huc illucque perpetuo rapiatur.Ad haee, 
locum in deterioribus Deum ipsum habuisse con- 
cedendum erit. Nam si rudis olim et incondita 
materia fuit, eamque Deus in elegantiorem et orna» 


C tiorem speciem conformare statuit ; fuit profecto, 


cum Deus in rudi et incondita mole versaretur. Preterea hunc etiam in modum urgere liceat utrum 
Deus materiam impleret universam, an in aliqua duntaxat ejus parte collocatus esset. Nar si in 
parte solum fuisse volent, mirum quam angustiorem illi nobis materia Deum faciunt. cum pars ejus 
aliqua Deum integrum contineret. Sin totam ab eo materiam occupatam esse dicent, dicant ipsi quo- 
que, quemadmodum eam elaborare Deus ac perpolire potuerit. Siquidem aut sese Deum collegisse 
necesse erit, itaque partem eam conformasse, ex qua secesserat, aut quod loci in quem secederet, 


nihil omnino superesset, cum materia se ipsum una conformasse. 


Π. E? δὲ τὴν Όλην idv τῷ θεῷ εἶναί τις λέξοι, 
ὁμοίως ἑξετάζειν δεῖ, πότερον ὡς διϊσταμένου αὐτοῦ 
&o' ἑαυτοῦ, xai ὥσπερ iv αὲξρι ζώων ὑπάρχει γένη, 
διαιρουµένου καὶ µεριζοµένου αὐτοῦ εἰς ὑποδοχὴν τῶν 
γινοµένων αὐτῷ (15), ἤ ὡς ἐν τόπῳ, τουτέστιν ὤὥσ- 
περ ἐν vi ὑδωρ. El μὲν γὰρ εἴποιμεν ὡς ἐν ἀέρι, 


If. Jam vero, si materiam in Deo esse respon- 
deant, querendum similiter fuerit, utrum sic in eo 
statuatur ut a se ipso quasi disjunctus ille distra- 
ctusque sit, quomodo sic in aere tot animantium 
genera versantur, ut idem ad ea capienda quise án 
ipso flunt, aliquam partium suarum divisionem pa- 


μεριστὸν ἀνάγκη τὸν θΘεὸν εἰπεῖν El δ' ὥσπερ iv D tiatur: an potius, tanquam in loco, hoc est, ut 


Υᾷ τὸ ὕδωρ, ήν δὲ ἄταχτος ἡ ὕλη xai ἀκόσμητος, 
πρὸς δἡ τούτοις ἔχουσα xal xaxà, τὸν θεὸν Ἰέχειν 
ἀνάγκη τόπον εἴναι τῶν ἀκοσμήτων καὶ τῶν χακῶν. 
Ὅπερ οὐκ εὔφημον εἶναί µοι δοχεῖ, ἐπισφαλὲς δὲ 
μᾶλλον. Ὕλην γὰρ εἶναι θέλεις (16), ἵνα μὴ τῶν 
κακῶν ποιητὴν εἴπχς τὸν θεόν' val τοῦτο φεύχειν 
προαιρούµενος, δοχεῖον αὐτὸν τῶν κακῶν εἶναι λέχεις, 
El μὲν οὖν τὴν ὕλην ἐκ τῶν ὑποστάντων γενητῶν 
ὑπονοεῖν ἀγένητον ὑπάρχειν ἔλεγες, πολὺν ἂν περὶ 
αὐτῖς ἐποιησάμτν λόγον, c; ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι à55- 
νατον ὑπάρχειν αὐτήν. "Emel δὲ τὴν τῶν καχῶν γέ- 


19) Χωρητικόν. Malim χωοητόν cum altero ms. 

m Λέγει' εἰ δὲ. Post έχει, minor adhibenda 
distinctio, et δέ mutandum in γὲ vel δή. 

(15) T'evop. αὐτῷ. Leg. γινοµ. ἐν αὐτῷ. 


aqua in terra, collocatur. Si quemadmodum in 
aere, Deum jam habemus, qui in partes distrahi 
secarique possit. Sin ut aqua in terra est, materia 
vero perturbata atque indigesta erat, adeoque mala 
gremio suo continebat ; superest omnino,ut ipsum 
quoque Deum, et rerum imperfectarum et malorum 
sedem ac locum esse dicamus. Quod mihi quidem 
cum minus religiose dici, tum abs te periculosius 
responderi videretur. Quippe materiam enim esse 
vis, ne malorum auctorem Deum esse fatearis ; 
idem tamen, ut hoc ipsum effugias, malorum eum 


(16) Ὕλην γὰρ εἶναι θέλεις. Disputationis hnjus 
cardo postulat, ut ἀγέννητον inseratur; eamque yo- 
cem proxime consequentia desiderant. 


1343 


MAXIMI HIEROSOLYMORUM EPISCOPI 


1344 


receptaculum agnoscere cogeris.Etsanesiexrerum A νεσιν, αἰτίαν ἔφησθα εἶναι τῆς τοιαύτης ὀπονοίας, 


genitarum ortu atque natura in eam te mentem 
adductum esse diceres, ut ortu carere materiam 
putares ; ita rem habere non posse, pluribus equi- 
dem rationibus ostenderem. Nunc quoniam malo- 
rum procreationem hanc tibi suspicionem movisse 


διὰ voUt' ἐπὶ civ ἐξέτασιν τούτων ἔχεσθαί (17) µοι 
δοκώ. Φανεροῦ γὰρ γενοµένου τοῦ λόγευ, καθ) 6v τρόπον 
ἐστὶ τὰ χαχὰ, καὶ ὅτι οὐχ οἵόντε ἐστὶν ἀναίτιον 
τῶν καχῶν εἰπεῖν τὸν θεὸν, ἑχ τοῦ ὕλην αὐτὸν ὑποτι- 
θέναι, τὴν τοιαύτην ὑπόνοιαν ἀναιρεῖσθαί po: δοχεῖ, 


ais, singularem propterea de illis disputationem instituendam putavi. Nam ubi semel intellectum erit, 
quemadmodum exsistant mala, ac simul qui Deum materia usum esse dicat, ei quoque Deum malorum 
auctorem habendum esse constiterit, tum una suspicionem istam funditus sublatum iri existimo. 


lil. Tu ergo materiam ab omni qualitate vacuam, 
ex qua Deus mundum hunc procrearit, cum eo 
simul esse contendis. lta mihi quidem videtur. 
Ergo si ab omni qualitate vacua materia fuit, et 
procreatus a Deo mundus est, et qualitates in 
mundo sunt, istarum profecto qualitatum auctor 
Deus est. Utique. Quoniam igitur ex te ipso paulo 
ante audiebam, ex nihilo fieri nihil omnino posse: 
hoc tu mihi respondeas velim. Existimas, ni fallor, 
mundi qualitates neque subjectis ex qualitatibus 
factas esse, et tamen a naturis esse distinctas. Om- 
nino. Si ergo qualitates a Deo,neque subjectis ex 
qualitatibus, neque etiam ex naturis producta sint, 
quod nature non sint, eas ex nihilo certe quidem 
» productas esse necesse est. Quare, frustra, opinor, 
tuis id argumentis effectum esse dicebas, nihil ut 
omnino Deus ex nihilo efficere potui-se crederetur. 
Quanquam hunc etiam in modum hac ipsa de re 
disputare licet ; ab hominibus interdum videmus, 
ex eo quod nusquam est, nonnulla fieri, ut in alio 
quopiam susceptum opus eflicere maxime videan- 
tur. Nam, ut in architectis exempluin statuamus, 
urbes illi quidem, non tamen ex urbibus, templa 
quoque non ex templis aedificant. Si enim quod 
substantie quadam iis subjecta sint, illos idcirco 
ex iis que ante jam essent, ista moliri existimes, 
tuum te fallit argumentum. Nec enim ejusmodi 
substantia vel urbem vel templum efficit, sed ea 
tantum ars qu: circa substantiam versatur. Ars 
ista porro, non jam ex simili quodam artis genere 
quod iis substantiis includatur, exsistit, sed ex 
nulla prorsus antegressa in illis arte perficitur, At 
enim occurres,artificem ex ea demurr, qua praeditus 
&rte est, artem in substantice geminam efficere. 
Atqui ne in ipso quidem homine, ex antegressa 
quadam arte ars illa perlicitur. Nec enim fas est 
artem qua per se ipsa sit, ullam statuere, cum 
accidentium adeoque rerum illarum ex genere sit: 
qua tum primum alterius beneficio esse incipiunt, 
cum in substantia producuntur. Etenim, ut archi 


C 


ΙΙ. $3 τοίνυν ἄποιον ὕλην συνυπάρχειν τῷ Ocip, 
ἐξ X6 τήνδε τοῦ κόσμου ἨὙένεαιν ἐἑδημιούργησεν' 
Οὕτω poc δοχεῖ. Οὐκοῦν εἲ ἄποιος ἐτυγχανεν ἡ ὕλη, 
γέγονε δὲ χόσµος πρὸς τοῦ Θεοῦ, ἐν δὲ τῷ κόσμῳ 
αἱ ποιότητες, τῶν ποιοτήτων ποιητὶς (18) γέγονεν à 
θεός. Οὕτως ἔχει. "Exc! δὲ σοῦ xal λέγοντος ἔμποο- 
σθεν ἄχουον, ὡς ἀδύνατον ἐξ οὐκ ὄντων Ὑίνεσθαί ct, 
πρὸς τὴν ἔρώτησιν ἀπόχριναι τὴν ἐμήν. Δοχεῖς uo 
τὰς τοῦ χόσµου ποιότητας μὴ ἐξ ὑποχειμένων πο:ο- 
τήότων γεγονέναι δοχεῖν, ἕτερον δέ τι παρὰ τὰς οὐσίας 
ὑπάρχειν αὐτάς. Οὕτως ἔχει. El μὲν οὖν μὴ ἐξ ὑπο- 
κειμένων ποιοτήτων τὰς ποιότητας ἑδημιούργησεν ὁ 
θιὸς, µήτε ix τῶν οὐσιῶν, τῷ μηδὲ οὐσίας αὐτὶς 
εἶναι, ἐκ μὴ ὄντων αὐτὰς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ γεγονέναι 
εἰπεῖν ἀναγκαῖον. "Ogev. περιττῶς ἑδόκεις µοι λέγειν, 
συλλελόγισται ὡς οὐκ ἀδύνατον (19) εἶναι δοξάκειν, 
ἐξ οὐκ ὄντων γεγονένχι τι πρὸς τοὺ Θεοῦ. ᾿Αλλ ὁ 
μὲν (20) περὶ τούτου λόγος d)ós ἐγέτω' καὶ γὰρ 
πορ᾽ hoiv (21) θεωρεῦμεν ἀνθοώπους ἐξ οὐκ ὄντων 
ποιοῦὔντάς τινα, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα δοχκ,ῦσι ποιεῖν ἔν 
τινι. οἷον ἐπὶ τῶν ἀδχιτεκτόνων τὸ παράδειγµα λά- 
θωμ:ν. Καὶ γὰρ οὗτοι πιιοῦσι πόλεις οὐκ ἐκ πόλεων», 
καὶ ναοὺς ὁμοίως οὐκ ἐκ νχῶν. El δ᾽ ὅτι τούτοις 
οὐσίαι ὑπόκεινται, οἴει ἐξ ὄντων αὐτοὺς ταῦτα ποιεῖν, 
σφάλλῃ τῷ λόγφ. 0ὐδὶ γάρ ἡ οὐσία ἐστὶν, ἡ πηιοῦσα 
τὴν πόλιν, f] αὖ πάλιν τοὺς ναοὺς, ἀλλ᾽ ἡ περὶ civ 
οὐσίαν τέχνη. li δὲ τέχνη οὐκ ἐξ ἀποκειμένης τινὸς 
ἐν ταῖς οὐσίχις τέχνης Ὑίνεται, ἀλλ᾽ ἐξ οὐκ οὔσις 
ἐν αὐταῖς Ὑίνεται. ᾽Απαντήσειν δὲ µοι δοκεῖς οὕτω 
τῷ λόγῳ, ὅτι ὁ τεχνίτης ἐξ Tie ἔχει τέχνης τὴν ἐν τῇ 
οὐσίᾳ τἔχνην ποιεῖ. Πρὸς δὲ τοῦτο λέγεσθαι τοῦτ' εὖ 
ἔχειν µοι δοχεῖ, ὅτι οὐδὲ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ Ex τινος 
ὑποχειμένης τέχνης Ὑίνεται. Οὐ γὰρ ἔνεστιν αὐτὴν 
ἐφ᾽ ἑαυτῆς οὖσαν δοῦναι tv τέκνην᾽ τῶν γὰρ συµ- 
θεθηκότων ἐστὶν, καὶ τῶν τότε τὸ εἶναι λαμθανόντων, 
ὁπόταν ἐν οὐσίᾳ γίνιυνται. Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος, xa: 
χωρὶς τῆς ἀρχιτεκτονικῆς ἔσαι. Ἡ δ' οὐκ ἔστα:, 
ἑὰν μὴ πρότερον ἄνθρωπος d. Ὅθεν τὰς τέχνας ἐξ 
οὐκ ὄντων εἰς ἀνθρώπους πεφυχέναι γίνεσθαι λέχευ 
ἀναγκαῖον. El τοίνυν τοῦτο οὕτως ἔχον ἐπ᾽ ἀνθρώπων 


(17) Ἔχεσθαι. Corrigendum ex altero ms. ἔρχε- legeris: Ὡς συλλελόγισται ἀδύνατον εἶναι δοξά- 


c9a:, quam lectionem etiam Montacutius repremsentat, 

(18) ΠἩοιότητες .. ποιητής. Sic leg. interpun- 
endumque monebat in notaGallandius.imo postu- 
abat sermonis ἀκολουθία, stylique Maximiani se- 
cum consensio, siquidem, n. IV legitur : τῶν δὲ 
ποιοτήτων ποιπτὴν εἶπας εἶναι τὸν 8:óv. Editum 
fuerat : ποιότητες τῶν ποιοτήτων πο'ότης Ep. PaTR. 

49) Συλλελόγισται ὡς οὐκ ἁδύν, Corrupta ista 
sunt, nec saniora illa ms. συλλελόγισται ὡς οὐκ 
ὀδύνατον ἐξ οὐκ ὄντων δημιουργὸν τὸν θεὸν, ἀθύνατον 
εἶναι δοξάζειν. Facile tamen emendari possunt, si 


ζειν, etc. 

(20)'AXÀ' 6 µεν. Concessio non est, sed quasi 
transitio. 

(21) kai γὰρ παρ) ἡμῖν. Subtiliora sunt quam 
solidiora, que sequuntur. Nec enim ὑλωδεις isli, 
mundum ex alio mundo, sed ex materia factum 
volebant; et satis, opinor, vidissent, artes illas 
singular^s ac proprias, non jam ex nihilo repente 
nasci, sed acri studio, continanti usu, improbo 
labore, ac similium arlium imitatione paulalim 
excitari ac petflci. D 


1345 


LIBRI DE MATERIA FHAGMENTUM. 


1346 


ἐδείξαμεν, πῶς οὐχὶ προσῆκε τὸν θεὸν μὴ póvov A tectura nulla sit, homo tamen erit ; eadem, si non 


ποιότητας ἐξ οὐκ ὄντων φἀάναι δύνασθαι ποιεῖν, ἀλλὰ 
xal οὐσίας ; τὸ γὰρ δυνατὸν φανῆναι γίνεσθαι τι ἐξ 
οὖκ ὄντων, τὸ καὶ τὰς οὐσίας οὕτως ἔχειν δείκνυ” 
ται. 


prius homo fuerit, esse nulla poterit. lta conclu- 
dendum necessario est, ejusmodi artium esse natu- 
ram, ut in hominibus ex eo quod nusquam est, 
oriantur. Quod si verum in hominibus esse osten- 


dimus, quisquam ne porro negare audeet, ex nihilo vel qualitates, vel ipsas quoque substantias a Deo 
fieri posse ? Nam que ratio fleri omnino quidquam ex nihilo posse demonstrat, eadem in substantiis 


quoque valere debet. 

]V. Ἐπεὶ δὲ πόθος ἐστί σοι περὶ τῆς τῶν χακῶν 
γενέσεως ζητεϊν, ἐπὶ τὸν τούτων ἐλεύσομαι λόγον. Kal 
σου βραχέα πυθέσθαι βούλομαι. Τὰ κατὰ πότερον οὐσίαι 
σοι δοχοῦσιν slvat, 7] ποιότητες οὐσιῶν ; Ποιότητα οὐ. 
σιῶν εὖ ἔχειν λέγειν µοι δοκεῖ. Ἱ δὲ ὕλη ἄποιος Tv καὶ 
ἀσχημάτιστος" οὕτω προλαθὼν (22) ἐξεῖπον τῷ λόγψ. 
Οὐχοῦν εἰ τὰ xaxà ποιότητες ὑπαρχουσιν οὐσίῶν, ἡ δὲ 
UA v, ἄποιος ἦν, τῶν δὲ ποιοτήτων ποιητὴν εἶπας τὸν θεὸν 
εἶναι, ἔσται xal τῶν κακῶν δημιρυργὸς ὁ θεὸς. Ὅτε 
τοίνμν οὐᾷ) οὕτως ἀναίτιον τῶν xaxüv εἰπεῖν δυνατὸν 
τὸν θεὸν, ὕλην αὐτῷ προσᾶπτειν περιττὸν εἶναί µοι 
δοχεῖ. El 66 zt πρὺς ταῦτα λέγειν ἔχεις, αρχουτοῦ λόγου. 
E! μὲν ἐκ φιλονεικίας ἡμῖν ἡ ζήτησις ἐγίνετο, οὐκ ἂν 
δεύτερον περὶ τῶν χακῶν Ἀξίουν ὀρίζεσθαι. ᾿Επεὶ δὲ 
φιλίας ἕνεχα μᾶλλον, καὶ τῆς πρὸς τὸν πλησίον ὧφε- 
λείας τὴν ἐξέτασιν ποιούµεθα τῶν λόγων, ἄνωθεν 
περὶ τούτων ὀρίζεσθαι ἀξιῶ συγχωρεῖν. Τὴν μὲν 
προαίρεσιν τὴν ἐμὴν, ἐκ πολλοῦ σοι φανερὰν εἶναι 
δοχῶ, xal τὴν ἐν τοῖς λόγοις σπουδὴν, ὅτι οὗ πιθανῶς 
εἰπὼν ψεῦδος νιχῆσαι θέλω, ἀλλὰ δειχθῆναι τὴν ἁλή- 
θειχν μετὰ ἀκριθοῦς ἐξετάσεως . Καὶ σε δὲ οὕτω 
διαχεῖσθαι σαφώς ἐπίσταμαι. ὍΌθεν οἵῳφ τρὀόπφ χρώ- 
µενος νομίζεις δύνασθαι τὸ ἀληθὲς εὑρεῖν, τούτῳ 
χρῆσαι μηδὲν δυσώπούμενος. OO vào σεαυτὸν ὦφε- 


IV. Sed quoniam de malorum procreatione ali- 
quid audire gestis, in eam deinceps disputationem 
ingrediar. Ac primum pauca ex te sciscitari libet. 
Utrum ergo mala, substantias an substantiarum 
qualitates esse putas? Substantiarum qualitates, 
inquis. Atqui materia ut qualitate, sic figura omni 
spoliataerat ; hoc enim jam ante posito, institutam 
disputationem persecutus sum. Igitur, si et sub- 
stantiarum qualitates mala sunt, et materia quali- 
tateomnicarebat, Deum porro qualitatum auctorem 
esse confessus; erit idem malorum etiam archi- 
tectus. Itaque Deo materiam adjungere superva- 
caneum est, cum ne sic quidem malorum procrea- 
tione solutum et immunem Deum habere possis. 
Tu, si quid habes, quod huic argumento respon- 
deas, incipe vero. Et quidem si contentionis et 
pugn:e studio, hec a nobis suscepta disputatio 
foret, malorum rationem in quaestionem iterum 
vocari non paterer. Sed quoniam amicitia potius, 
et proximi utilitas in hujusmodi nos sermonem 
adduxit, age hancde integro questionem disceptare 
liceat. Equidem sensum tibi meum, quidve hac in 
disputatione sequar, notam abunde tihi et explo- 
ratum esse non dubito: hoc me nimirum agere, 


λήσεις µόνον, χρήσάμµενος τῷ κρεἰττονι, ἀλλὰ πάντως C non αἱ verisimilibus argumentis falsum extor- 


κἀμὲ περὶ ὦ, dvo. 


queam, sed ut accurata disquisitione illustratum 


et confirmatum verum habeamus. Nec alio te animo esse, prorsus intelligo. Qua te ergo ratione verum 
assequi posse arbitraris, ea tibi libere atque ingenue utendum statue. Nam dum eo quod melius est, 
abuteris, rein utique non tibi modo, sed etiam mihi quem ignorantia liberabis, perutilem feceris. 


V. Σαφῶς παραστῆναί µοι (23). δοκεῖς vai τὰ xax 
οὐσίας ὑπάρχειν τινάς' οὐδὲ γὰρ ἑχκτὸς οὐσιῶν αὐτὰ 
ὄντα βλέπω. Ἐπεὶ τοίνυν, ὤ οὗτης, κάὶ τὰ xaxà 
οὐσίας εἶναι λέγεις, ἀνάγχκη τὸν τῆς οὐσίας ἐξεταζειν 
λόγον. Δοχεῖ σοι τὴν οὐσίαν σωματικήν τινα σύστασιν 
εἶναι; Aoxst. 'H δὲ σωματιχὴ σύστασις αὐτὴ iv 
ἑαυτῆς ὑπάρχει, οὐ δεοµένη τινὸς, 00 γενοµένου τὸ 
εἶναι λέψεται; Οὕτως ἔχει, Δοκεῖ δέ σοι τὰ χατὰ 
ἐνεργείας εἶναί τινος; Οὕτω µοι galvexal, Αἱ δὲ 
ἔνεργεια, τότε τὸ εἶναι λαμθάνουσιν, ὁπότ ἂν ὁ 
ἐνεργῶν παρῇ; Οὕτως ἔχει, Οὐκ ὄντος δὲ τοῦ ἕνερ- 
γοῦντος, οὐδ᾽ ὅπερ ἐνεργεῖ ἔσται ποτέ ; Ox ἔσται. 
Ο)κοῦν εἰ ἡ οὐσία σωµατ'κή τίς ἐστι σύστασις, αὕττ 
δὲ οὐ δεῖταί τινος, ἐν ᾧ γενομένη τὸ εἶναι λήψεται. 
τὰ δὲ xa4À ἔνεργειαι ὑπάρχουσί τινος, al δὲ évep- 
γειαι δέονταί τινος, Ev. ᾧ Ὑενόμεναι τὸ εἶναι λαμ- 
ϐάνουσιν * οὐκ ἔσονται οὐσίαι τὰ ναχά. Ei ὃδὶ 
οὐσίαι τὰ καχὶ (94), κακοῦ δὲ ὁ φόνος, ἐἑνεργεια 
ὑπάρχει τινὸς, οὐκ ἔστιν apa οὐσία ὁ φόνος. Ei δὲ 


(32) Οὕτω προλαθ. Clarius esset, οὕτω γὰρ προ- 
ÀAx6. Ceterum hoc argumentum firmius est: 
(23) Ππαραττῆναι. Usitatius fuerit, παραστῆσαι. 


V. Nunc igitur substantias quasdam opinor, 
mala esse voles ; quod ea, preterquam in substan- 
tiis, nusquam omnino videantur. Ergo. bone vir, 
cum substantias mala esse putes, sequitur pro- 
fecto, ut excutienda nobis substantim natura sit. 
Antusubstantiam corporec molis coagmentationem 
aliquam esse arbitraris? Arbitror vero. Ista porro 
corporea moles num ita éxsistit ipsa per sese, 
nullius ut opem omnino desideret, ac, eo prresente 
tum esse incipiat ? Prorsus. Quid ? Num tibi mala 
in actione quadam videntur esse posita ? Videntur 
sane. Actiones autem num esse tunc primum inci- 


D piunt, cum is qui agit, presens adfuerit ? Utique. 


Sin qui aget, nullus erit, ne id quidem quod ipse 
agat, esse poterit? Non poterit. Ergo si et sub- 
stantia corporee molis coagmentatio quedam est, 
necullius presentiam requirit,in quo sata exsistendi 
vim accipial ; contra vero mala alterius cujusdam 
actiones sunt, actiones istm porro alicujus pre- 


(24) Et δὲ οὐσίαι τὰ γακὰ, x. t. À. Mendosa hec 
sunt; qua facile sic emendes. Ei δὲ μὴ οὐσίαι τὰ 
xaxà, καχὸν δὲ ὁ φόνος, etc. 


1347 


MAXIMI HIEROSOLYMORUM EPISCOPI 


1348 


sentiam postulant, in quo dum flunt, tum existere Α τὰ ἐνεργοῦντα οὐσίαν εἶναί θέλεις, σόμφημι χἀγώ' 


primum incipiunt: restat profecto, ut substantie 
mala esse non possint. Quod si verum est,itemque 
si malum cades est, ac proinde alicujus actio ; 
omdes igitur substantia esse non potest.Jam si que 
agendi vim habent, ea substantias esse vis, fateor 
id quidem ; homo enim cadis alicujus auctor, 
quatenus homo est, substantia quedam est; quim 
tamen cedes ab eo fit, ea non substantia, sed 
substantia opus est, Cieterum huminem aliquando 
malum, ob cedem ab illo patratam ; aliquando 
bonum propter beneficium ab eodem profectum 
appellamus ; que nomina, propter ea qu: substan- 
tie contigerint, ad ipsam adherescunt illa quidem, 
substantia tamen ipsa non sunt. Nec enim aut 
c&des, aut adulterium. aut aliud quodcunque ina- 
jum, substantia e:t. Sed quemadmodum a gram- 
matica grammaticum, rhetorem a rhetorica, a 
medicina medicum nominamus, cum tamen neque 
medicina, neque rhetorica, neque grammatica 
substantia sit; sed tantum ex iis qum sibi eve- 
n'unt hanc nominum quorum ipsa nullum est, 
varietatem sortiatur; sic ab iis que vulgo mala 
censentur. substanti: nomen imponi statuo, quo- 
rum tamen ipsa nullum est. Perinde autem philo- 
sophari debes, ut alium aliquem hominibus malo- 
rum auctorem animo et cogitatione fingas, eumque 
similiter quatenus in ipsis male agendi principium 
et causa quadam est, ob illa ipsa qu; agit, malum 
esse. Nam malus utique dicilur ipse quoque, quod 
malorum auctor ipse sit ; que porro quis agit, ea 
non jàm ipse , sed ipsius tantum actiones quia- 
dam sunt, unde mali nomem haurit. Enimvero si 
que a quoque flunt, eadem ipsum esse diceremus ; 
cum c:iedes, adulteria, furta, aliaque id genus sce- 
Jera ab aliquo patrarentur, heec omnia simul unus 
idemque foret. Ejusmodi porro si erit: cum isthaec 
omnia tum exsistant modo cum flunt, ac simul esse 
desinant cum fleri desinunt, fiant autem ab homi- 
nibus ; homines certe quidem, ut eorum artifices, 
sic et quamobrem illa modo sint, modo non sint, 
cause ipsimet erunt. Quod si ejusdem actiones, 


olov ἄνθρωπος ὁ φονεὺς, καθ’ ὃν μὲν λόγον ἀνθρωπής 
ἐστιν, ὑπάρχει οὐσία ὁ δὲ, ὃν: ποιεῖ, Φένος, οὐκ 
ἔστιν οὐσία, ἀλλ᾽ ἔργον τῆς οὐσίας. Αέγομεν δὲ τὸν 
ἄνθρωπον, ποτὲ μὲν καχὸν. διὰ τὸ φονεύειν' ποτὶ 
δ᾽ ab πάλιν διὰ τὸ εὐεργετεῖν, ἀγαθόν' xal προσ- 
πλέκετάι ταῦτα τὰ ὑνόματα τῇ οὐσίᾳ ἐκ τῶν συµ- 
θεθτικότων αὐτῇ, ἅτινα οὐκ ἔστιν αὕτη. Οὔτε γὰρ 
Φφόνως ἐστὶν 1, οὐσία, οὔτ, αὖ πάλιν ἡ μοιχεία, οὔτε τι 
τῶν ὁμοίων καχῶν. Ἁλλ) ὥσπερ ἀπὸ τῆς γραμµα- 
τικῆς ὁ γραμματ!χὸς λέγεται, xal ἀπὸ τῆς ῥητοριχῆς 
ὁ ῥήτωρ, καὶ ἀπὸ τῆς ἰατρικῆς ὁ ἱατρὸς τῆς οὗσίας 
οὔτ) ἰατρικῆς οὔσης, οὔτε μὴν ῥητορικῆς, οὔτε γραµ- 
ματικῆς, ἀἁλλ᾽ ἀπὸ τῶν συµθεθηχότων αὐτῇ tiv 
προσγἹορίαν λαμθανούσης , de' dw οὕτως ὀνομά- 


p εσθαι δοχεῖ. οὐδ) ὁπότερον αὐτῶν οὖσα". ὁμοίως pot 


φαίνεται xal ἀπὸ τῶν δοκούντων εἶναι κχακῶν τὴν 
νι [ ?. À P. AR" κά 
ουσίαν ὄνομα προσλαμ” ἀνξιν, οὐθ) ὁπότερον οὗσαν 
αὐτῶν. Kal pot ὁμρίως ἐπινότσον, s? τινα ἕτερον 
ἀναπλάττεις ἐν τῷ vip τῶν xoxüv τοῖς ἀνθρώποις 
«ttov, ὡς κάκεῖνος, καθὸ ἐν τούτοις ἐνεωγεῖ καὶ 
ὑποθάλλει πο:εῖν τὰ xaxà, ἴστι xa] αὐτὸς χακὸς if 
Qv ποιεῖ. Διὰ τοῦτο γὰρ χἀκεῖνος κακὸς εἶναι λέγεται, 
6. τῶ, καχῶν ἐστι ποϊττής ἃ δέ τις ποιεῖ, οὐκ 
t M 9 ἀλλ) φ ü , , - , 2. » 4 
στιν αὐτὸς, αἱ ἐνέργειχι αὐτοῦ. ἀφ᾿ ὤν τὴν 
προστἹορίαν τοῦ καχὸς λέγεσθαι λαμθάνει. El γὰρ 
αὐτὸν ὑπάρχειν εἴποιμεν, X ποιεῖ ποιεῖ δε φόνους, 
καὶ µοιχείας, xai χλοπᾶς, xai Όσα τούτοις Όμοια, 
αὐτὸς ἔσται ταῦτα. El δὲ ταῦτ ἔστν αὐτὸς, ταῦτα 
0 ὅτε γίνεται τὴν σύστασιν ἔχει, οὐ γινόμενα δὲ καὶ 
τοῦ εἶναι παύεται, Ὑένεται δὲ ταῦτα πρὸς ἀνθρώπων, 
ἔσονται τούτων (25) ol ἄνθρωποι ποιηταὶ, καὶ τοῦ 
εἶναι καὶ τοῦ μηκέτ’ εἶναι αἴτιοι. Et δὲ ταῦτα ἐντργείας 
αὑτοῦ, φής ἐξ ποιεῖ, τὸ κακὸς εἶναι Έχει οὗχ 
ἐξ ὧν ἐστιν d οὐσία. Καχὸν δὲ εἴπομεν λέγεσθαι ἀπὸ 
- 6 6 - , d , 8“ 

τῶν συµθεθηκότων τῇ οὐσίᾳ , ἅτινα οὐκ ἔστιν ἡ 
ὀὐσία, ὡς ἀπὸ τῆς ἰατιικῆς, ἱατρέν. E! δὲ ἐξ ὧν 
ἑνεργεῖ, ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαμθάνει, ἤρξατο κἀκεῖνος 
εἶναι κακὸς, ἤρξατο δὲ καὶ ταυτὶ τὰ κακά. Ei δὶ 
et » » * ub 9 3*4 9 

οὕτως χει, οὐκ ἔσται ἀνάρχως γαχὸς, οὐδὲ ἁγένντητα 
τὰ κακὰ, τῷ γεννητὰ πρὸς αὐτοῦ εἶναι φᾶναι. 


ista esse concedis ; ex iis tantum qus fecerit, non ex iis quibus substantia constat, is habet, ut malus 
sit. Mali enim appellationem, ex iis que substantise contingunt, queque substantia ipsa non sunt, pe- 
tendum esse diximus, quemadmodum a medicina medicum nominamus. Nunc vero, si pro rerum 
quz ab eo flunt, conditione, cuicuimodi esse primum incipiat ; idem quoque malus esse capit, ipsa- 
que adeo mala simul esse ceperunt. Id quod, si verum est, neque malus malitie sus principio, neque 
mala ipsa ortu carebunt, cum ab illo profecta esse dicantur. 

VI. Preclare tu quidem et abunde superioris [) VI. Tóv μὲν πρὸς τὸν ἔτερον, ὦ φίλε, λόγον ἵκα- 


opinionis errorem, o amice, tam luculenta dispu- 
tatione confutasti ; ex iis enim que ante posueras, 
egregie confecta res est. Enimvero, si qualitate 
omni spoliata, materia erat ; proindeque si et qua- 
litatum auctor Deus est, οἱ qualitates iste mala 
sunt, l'eum plane malorum auctorem esse conse- 
quitur. Quare quod priorem illam sententiam atti- 


(25) "Ἔσονται τούτων. ᾿Δσυλλόγιστος videtur ista 
conclusio. Referendum enim potius fuisset, homi- 
nis quoque naturam, pro tanta rerum istarum et 


vü uot πεποιῆσθαι δοχεῖς ἐξ dv γὰρ προὀλαδες 
τῷ λόγψ, ἐκ τούτων συναχειν ἔδοξας καλῶς. Ὡς ἆλτ- 
θῶς γάρ, sl ἄποιος ἐτύγχανεν ἡ Όλη, τῶν δὲ ποιὀ- 
τήτων δημιουργὸς ὑπάρχει ὁ θεὸς, ποιότητες δὲ τὰ 
χαχὰ, τῶν xaxov ἐστι ποιητὴς ὁ θεός. Οὗτος piv 
οὖν ὁ λόγος πρὺς ἐκεῖνον εἰρήσθω καλῶς. 'Epo: δὲ 
ψεῦδος δωχεῖ τὴν ὕλην ἄποιον εἶναι λέγειν. Οὐδὲ γὰρ 


actionum mutatione mutari, qus» sui tantopere 
dissimilis, esse toties et inciperet et desineret. 


1349 


LIBRI DE MATERIA FRAGMENTUM. 


1350 


ἕνεστιν εἰπεῖν περ) ἢστινοσοῦν αἰτίας (26), ὡς ἔστιν A net, ab ea sum tua hac ratione deductus. Esto. 


ἅποιος. Àal γὰρ £v ᾧ ἄποιον εἶναι λέγει, τὴν ποιό- 
τητα αὐτῆς µηνύει, ὀποία ἐστὶν d Όλη διαγραφόµενος, 
ὅπερ ἐστίν πριότητος εἶδος. "O0tv s? σοι φίλον ἑστὶ 
ἄνωθεν ἔχου πρὺς ἐμὲ τοῦ λόγου ἐμοὶ γὰρ d ὕλη 
ἀνάρχως πο:ότητας ἔχειν δοχεῖ. Οὕτως γὰρ καὶ τὰ 
xxxix τῖς ἀπολῥοίας αὐτῆς εἶναι λέγω, ἕνα τῶν 
κσκῶν ὁ μὲν θεὸς ἀναίτιος Jj, τούτων δὲ ἁπάντων 1 
ὕλη αἰτία Tiv μὲν πῥοβυμίαν τὴν ai» ἀποδέχομαι, 
ὦ φίλε, xal σου τὴν ἐν τοῖς λόγρις σπουδὴν ἐπαινῶ. 
Π2οσῖκε γὰρ ὡς ἀληθῶς ἕκχστον τῶν φιλομαθῶν, 
μὴ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχε συγκατατίθεσθαι τοῖς λεγο- 
μένοις, ἀλλ᾽ ἀκριθῆ πο:εῖσθαι τὴν ἐξέτασιν τῶν λό- 
Ύων. Οὐνὲ γὰρ ct ὁ προσζητῶν, παράλογον ὁρισά- 
µενος doozui (27) παρέσχε τῷ προσδιαλεγομένῳ 
συνάγειν ὡς ἐθέλει, τοῦτο καὶ τὸν ἀκροατὴν πείστι’ 
ἀλλ' εἴ τι (28) ὁκεῖ δυνατὸν εἶναι λέγεσθαι χκαλῶς, 
τοῦτο λέξει. Hao' dy δυοῖν θάτερον ἔσται' ἤ γὰρ π;ὸς 
ὃ κινεῖσβα, δοκεῖ ἀκλήσας τἔλεον ὠφεληθήσεται, ἤ 
τὸν προσδιαλεγόµενον ἑλέγξι οὗ τἀλτθῆ λέγοντα. 
Οὐ δοκεῖς 2ὲ uot δεύντως εἰρηκένα, τὶν ὅΌλην ἄνωθεν 
πο.ότητας ἔγειν. Ei γὰρ τοῦθ) οὕτως E451, τίνος ἔσται 
πο!ττὶς ὁ θεός: Βῖτε γὰρ οὐσίας ἐροῦμεν. προξῖνχι 
ταύτας Φαμὲν. E?«&' αὖ πάλιν ποιότητας καὶ ταύτας 
Ὀπάρχειν λέγοµεν. Οὐκοῦν οὐσίας τε οὖσης καὶ 
ποιοτήτων, περιττὸν εἶναί µοι δοκεῖ δημιουργὸν 
λέγειν τὸν θεόν. 


Nunc autem falsum illud mihi videtur, materiam 
qualitatibus vacuam fuisse. Nam substantia nulla 
qualitate omni carere dici potest: cut eo ipso,quo 
materiam quis omni qualitate spoliatam esse dice- 
ret, propriam ejus qualitatem indicar.t.dum, qua- 
lis materia sit, explicaret, quod ipsum utique sin- 
gularis qusedam ratio qualitatis est. Deinceps ergo, 
nisi molestum est, hanc mihi rursus a capite dis- 
putationem arcesse. Jam enim materiam qualita- 
tibus ex omni eternitate preditam, malaquesimul 
omnia ex quodam ejus defluxu nata esse defendo, 
ne Deo causa malorum assignetur, qua solam in 
materiam conferenda sit. Mihi vero tuus hic ani- 
mus, o amice. admodum probatur ; placet hoc in 


B concertationis genere tam studiosa contentio. Atque 


idem profecto eorum omnium qui se discendi cupi- 
dos profitentur, consilium esse oporteret, ut non 
simpliciter ac temere,quidquid ab aliis dicitur, ar- 
riperent,sed rationum vim atque pondus suis accu- 
rate ac diligenter momentis estimarent. Nec enim, 
si quis cum altero disserit, concinnatum abs sese 
fallax aliquod et captiosum argumenti genus, sua 
illi ex mente sensuque concludendum obtrudet, 
auditori propterea, quod volet, hac arte persuase- 
rit; sed aliquid tum demum is egerit, si qued abs 
se cum ratione dici posse videbitur, id in medium 


proferet. Nam tum e duobus alterum consequetur ; aut enim qui audiet, quo impelli sese ferrique sen- 
serit, in eo tandem magno cum suo fructu acquiescet, aut adversarium ipse suum erroris falsique 
convincet Ergo, nt ad rem veniam. equidem sic existimo, minus abs te vere qualitatibus ab omni 
sevo materiam instrui. Hoc enim, si verum est, cujus tandem rei Deum auctorem habebimus? Sub- 
stantiarum ? at eas jam prius exstitisse dicimus Qualitatum ? at illas quoque jam ante fuisse agno- 
scia. us. Cum igitur et substantia per sese jam, et qualitates exsistaut, quamobrem Deum conditorem 


appellemus. superest profecto nihil. 


VII. Ίνα δὲ xai μὴ κατασκευάτειν τινὰ δόξω λό- 0 


q^», ἀπόκριναι νὺν ἐρωτώμενος, τι tpórtp 9n- 
μ.ουργὸν εἶναι oq τὸν Θεόν: Πύτερον ὅτι τὰς οὗ 
σίας ἔτριψε, el; τὸ μτκἐθ᾽ ὑπάρχειν ἐχείνας, απερ 
X44» ποτε, ἀλλ ἕτέρας παο) αὐτὰς γενέσθαι, f, oxi 
[ 3 n  *'i 
τὰς uiv οὐσίας ἐφύλαξεν ἐχείνας, αἴπερ ἦταν πρὸ 
, 9 - ϱ ο . w 
τούτου, τὰς δὲ ποιότητας ἔτρεψεν αὑτῶν; OO τί µοι 
δοχεῖ, ἀλλαγήν (29) τινα οὐσιῶν γεγονέναι. Καὶ γὰ 
, Y^ 
ἄτοπον τοῦτο λέγειν µοι φαίνεται. Toomi δὲ τινα 
τῶν ποιοτήτων γεγονέναι or ui, καθ) ἄς δημιουργὸν 
εἶναι λέγω τὸν θεόν. Καὶ ὥσπερ cel τύχοι λέγειν ἐκ 
λίθων οἰχίαν γεγονέναι, ἐφ᾽ ᾧ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν, dq 
γεγονέναι, ἐφ᾽ ᾧ 
0x. ἔτι λί ἔνουσι tfj οὐσίᾳα, o'«'a γενόµενοι ol 
οὐ» ἔτι λίθοι µῖνουσ;, Tí d, α Ὑγενόμ 
λίθοι. τῇ Yüo πριότττι τῆς συνθἔσεως την οἶἰκ[αν 
" Y . à i i 
γεγονέναι φημὶ, τραπείσης ὃτλονότι τῆς προτέρας 
τῶν λίθων ποιότττος" οὕτω pot. δοχεῖ καὶ τὸν θεὸν, 
ὑπομενούσης τῆς οὐσίας. vont,» (30) τινα τῶν ποιο- 
τττων αὐτῖς πεποιηκέναι, καθ ἣν τὸν τοῦδε τοῦ 


(26) Αἰτίας. Leg. οὐσίας. 

(27) ΠΗαράλογον ὁριτάμενος ἀφορμήν. Hic ἀφορ- 
μήν pro eo sumi arbitror, quod medium vulgo lo- 
gici nominant, ejusque tam in majori quam in mi- 
nori collocationem : παράλογον autem αφορµήν, so- 
phisticam et απατητ.κήν argumentandi rationem, 
qua quis velut àoop 7, quadam, ad facilius alterum 
in errorem inducendum abutatur. Quales ἀφορμάς 


VII. Verum ne arguli quidpiam ipse moliri velle 
videar, dic ipsemet obsecro, qua tu ratione condi- 
torem Deum esse putes. Απ quod substantiarum 
naturam immutarit ut, quam nacte prius fuerant 
exuentes, novam ipsr quamdam et alienam indue- 
rent? an potius,quod substantiis in propria nature 
su: ratione conservatis, earum tamen qualitates 
mutarit ? Ego vere nullam in substantiis mutatio- 
nem contigisse arbitror. Absurdum enim id utique 
fuerit. Qualitates ergo mutatas fuisse aio; quod 
mutationis genus conditoris Deo nomen indiderit. 
Quemadmodum enim si domum aliquam e lapidi- 
bus factam esse dicamus, non tameu continuo ve- 
rum sit, lapides, exuta priore substantia, eam in 
domum esse conversos ; quippe certo quodam ex 
compositionis genere domum exstitisse contendo, 
priori lapidum qualitate mutata : sic videtur mihi 
Deus, integra manente substantia, quamdam ipsius 


Socratici captare videbantur. 

(28) ᾽Αλλ᾽ s" τι. Ante ἀλλά minori tantum distin- . 
ctione opus est; pro εἴ τι malim sl 6 τι. 

(29) Δοκεῖ ἀλλαγήν Post δοχεῖ tollenda distin- 
ctio est. ᾽Αλλαγήν autem rescripsimus, pro ἀλλὰ 
γην quod manifeste vitiosum erat. 

(30) Τροπήν, Male τόπον ante legebatur. 


1354 


MAXIMI HIEROSOLYMORUM EPISCOPI 


1352 


qualitatum mutationes effecisse, ex qua mundug Α κόσμου γένεσιν πρὸς τοῦ — Oto γεγονέναι λέγω, 


iste hoc habeat, ut a Deo conditus esse dicatur. 
Audio. Cum igitur peculiarem quamdam ejusmodi 
qualitatum rationem a Deo profectam esse statuas, 
pauca mihi tantum abs te responderi velim. Dic 
amabo. Num tu similiter qualitates istas substau- 
tiarum mala quedam esse opinaris? Omnino. 
Utrum igitur qualitates illa jam inde ab omni evo 
materia inerant; an exsistendi principium aliquod 
habuere ? [nerant vero citra ullumortus su princi- 
pium. Quid ? Num tu aliquam a Deo mutationem 
qualitatum istarum effectam esse contendis? Plane. 
Utrum eam in melius an vero in deterius factam 
arbitraris ? ]n melius certe quidem. Si ergo quali- 
tates materie mala sunt,eedemque cum melioribus 
& Deo commutate fuerunt: unde mala profluxe- 
rint, querendum necessario est Aut enim qualita- 
tes iste prioris natnra; conditionem non exuerunt ; 
aut si, cum prius male non essent, illa tamen di- 


Ἐπεὶ τοίνυν τροπήν τινα τὴν ποιοτήτων πρὸς τοῦ 
θεοῦ γεγονέναι φὴς, ἀπόκριναί µοι βραχέα πυθέσθαι 
προαιρουμένῳ. Λέχγε δή. El ὁμοίως xal. σοι δοχεῖ τὰ 
Χχχὰ ποιότητας εἶναι τῶν οὐσιῶν ; Δοχεῖ. "ΑΔνωθεν 
δὲ ἦσαν αἱ ποιότητες αὗται bv lv τῇ ὕλῃ, fj ἀρχὴν ἔτγον 
τοῦ εἶναι ; Συνεῖναί φημι ἁγεννήτως τῇ ὕλῃ ταυτασὶ 
τὰς πυιότητας. Οὐχὶ δὲ τὸν θτὸν φὶς τροπήν τινα 
τῶν ποιοτήτων πεποιγχέναι;, Τοῦτό rui. Ηότερον 
οὖν tiq τὸ κρεῖττον, f, εἷς τὸ χεῖρον ; Εὶς τὸ κρεῖτ- 
τον λέγειν µοι δοχεῖν. Οὐκοῦν. εἰ ποιύτητες τῖς ὕλης 
τὰ xaxà, τὰς δὲ ποιότητας αὐτῆς εἰς τὸ χρεῖττον 
ἔτρεψεν ὁ Κύριος, πόθεν τὰ κακὰ, ζητεῖν ἀνάγχῃ. 
"H yàp ἔμειναν αἱ ποιότητες ὁποῖαί ποτ ἦσαν τῇ 
φύσει, 7| el μὲν πρότερον οὐχ ἦσαν χαχαὶ, ἐκ δὲ τοῦ 
τραπῖναι πρὸς τοῦ θ:οῦ τὰς πρὠώτας τοιαύτας περὶ 
την ὕλην γἐγονέναι ποιότητας qc, αἴτιος ἔσται τῶν 
xaxGv ὁ sóc, τρῖψας τὰς οὐκ οὔσας ποιότττας χα- 
κὰς, εἰς τὸ εἶναι xaxáq. 


vinitus facta mutatione qua priorem naturam expulerit, ejusmodi quas nunc habet, inustas malerism 
qualitates esse arbitraris ; malorum profecto causa Deus erit, qui que male per sese non erant, eas in 


malas commutarit. 

VIII. At forte ne malas quidem qualitates Deus 
in meliores convertit, sed reliquas tantum. hoc 
est eas quibus nihil esset cum bonis malisve com- 
mune, ut major ex ea mutatione ornatus exsiste- 
ret lta quidem jam inde ab initio sentiebam. Quo - 
modo igitnr qus mala per sese erant, eas sine ulla 
mutatione relictas ab eo fuisse ais? An quod illas 
ut tollere similiter ac delere potuisset.noluerit ta- 
men; an potius quod id perficere nullo modo po- 
tuerit? Si potuisse concedis, negas voluisse ; illa- 
rum causam in Deum conferas necesse est, qui 
cum eas innata malitia liberare posset.suam tamen 
iis conditionem relinquere maluerit, quo potissi- 
mum tempore materiam elaborandam conforman- 
damque susciperet. Nam si materiam susque deque 
habuisset non jam qualitatum earum quas integras 
manere sinebat, causa diceretur. Nunc vero, cum 
ejusdem materie partem expoliret, partem indige- 
stam ac rudem, uti erat, relinqueret ; qui quod 
malorum supererat, melius efficere potuisset, is 
mihi quidem culpe alicujus affinis videtur fuisse, 
dum in altera materie parte nativam etiam tum 
malitiam. in ejus quam elaboraret, exitium herere 
pateretur. Et quidem gravis prorsus hoc in genere, 
huic quam elaboravit. materie parti, eo nomine 


VIII. "[ τὰς μὲν xaxàc ποιότητας εἰς τὸ χρεῖττον 
o9 δοχκεῖ σος τρέψαι τὸν θεὸν, τὰς δὲ λοιπὰς xai 
µόνας ὃσαι διάφοροι ἐτύγχανον, τῆς διακοσµίσεως 
ἕνεχα, πρὸς τοῦ Oto) τετράφθαι λέχεις. Οὕτως ἄνω- 
θεν ἔσχον ἐγώ. Πῶς τοίνυν αὐτὸν τὰς τῶν φαύλων 
ποιότητας ὡς εἶχον λαταλελοιπέναι λέγεις ; ΠἩότερον 
δυνάµενον μὲο κἀχείνας ἀνελεῖν, οὐ βουληθέντα δὲ, 
1j τὸ δύνασθαι μὴ ἔχοντα; El μὲν γὰρ δυνάµενον λέ- 
ξεις, οὗ βουληθέντα δὲ αὐτὸν, αἴτιον τούτων εἰπεῖν 
ἀνάγκη, ὃτι δυνάµενος ποιῆσαι μὴ εἶναι καχὰ, συνι- 
χώρησεν αὐτὰ pévetv ὡς Tv, xal μάλιστα ὅτε ὃτ- 
μιουργεῖν τὴν Όλην ἧρξατο. El γὰρ μτηδ᾽ ὅλως ἔμελεν 
αὐτῷ τῆς ὕλης, οὐκ ἄν αἴτιος ἦν ὦν συνεχώρει μέ- 
νειν. Ἐπεὶ δὲ µέρος μέν τι αὐτῆς ἐδημιούρχει, μὲ- 
po« δέ τι οὕτως εἴα, δυνάµενος κἀχεῖνα τρέπειν E 
τὸ κρεῖττον, αἰτίαν ὀφλισκάνειν ἄξιος εἶναί uot δο- 
κεῖ, καταλιπὼν µέρος ὕλης εἶναι πονηρὸν ἐπ᾽ ὁλέ- 
θρῳ, οὗ ἐδιμιούργησε μέρους. ᾽Αλλά μὲν καὶ τὰ 
μέγιστα κατὰ τοῦτο τὸ µέρος ἠδιχῆσθαίΥ µοι δοχεῖ, 
τοῦ) ὅπως χατεσκεύχσε τῆς ὕλης µέρος ἀντιλχμόα- 
νόµενον τανῦν τῶν καχῶν. Ei γάρ τις ἑἐξετάζο. ἐπ' 
ἀχριθὲς τὰ πράγματα, γαλεπώτερον νῦν εὑρήσει 
τὴν ὕλην πεπονθυῖαν τῆς προτέρας ἀχοσμίας. liv 
γὰρ αὐτὴν διαχριβῖναι, τὸ μηδὲ αἰσβέσθχι τῶν xa- 
xcv παρῆν αὑτῃ' νυνὶ δὲ ἕκαστον τῶν μερῶν αὐτῆς 


facta videtur injuria, quod tantam malorum vim D αἴσθητιν λαμθάνει τῶν κακῶν. 


subire ac sustinere cogatur. Quisquis enim accurate rem «sstimare volet, is longe deteriorem hoc 
tempore, quam impolita dum esset, materie conditionem esse reperiet. Nam antequam varias dige- 
reretur in partes, nullum ea malorum suorum habebat sensum, quo nunc partes ejus singule vehe- 


menter laborant. 

IX. Atque ut ab homine sumatur exemplum. 
Priusquam animal opificis arte conformatum es- 
set, a natura hoc habebat, nihil ut omnino mali 
pateretur. Ex quo autem a Deo procreatus homo 
est, mali etiam imminentis sensu afficitur ; ita, 


IX. Kal µοι éx' ἀνθρώπου τὸ παράδειγµα Aa6i. 
Πρὶν γὰρ εἴκονισθῇ xai ζῶον Ὑένηται τῇ τοῦ ὅτ- 
μιουργοῦ τέχνῃ, τὸ μεθ) ἑνὸς (31) ἀντιλαμθάνεσθαι 
τῶν κακῶν, παρὰ τῆς φύσεως εἶχεν. "Áo! οὗ Ob πρὸς 
τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος Ὑίνεται, καὶ τὴν αἴσθησιν τοῦ 


(31) Μεθ’ ἑνός. Legendum videtur μήθ) ἑνός, vel unico verbo µηθενός. 


1353 


LIBRI DE MATERIA FRAGMENTUM. 


1354 


προσπελάζοντος χχκοῦ mpocÀauÓdvet, καὶ vo00' ὅπερ Α quod tu divini erga materiam Numinis beneflcium 


ἐστὶν εὑεργεσία (32) τῆς Όλης, πρὸς τοῦ θεοῦ γεγο- 
νέναι λέγεις, εὑρίσγεται μαλλον ἐπὶ τῷ χείρονι προ- 
γενόµενον abri. E! ὃ ἐκ τοῦ μὴ δύνασθαι τὸν θεὸν 
ἀνελεῖν τὰ χαχὰ, τὸ μὴ πεπαῦσθαι λέγεις, ἀδύνατον 
τὸν Θεὸν φήσεις ὑπρχειν. Τὸ δὲ ἀθύνατον, ἦτοι τῷ 
φύσει ἀσθενῆ ὑπάρχειν αὐτὸν ἔσται, fj τῷ νικᾶσθχι 
τῷ φύθῳφ δεδουλωμένον πρὸς τινος κρείττονος. El 
piv οὖν τὸν θεὸν φύσει ἀσθενῆ ὄντα τολµήσεις εἰ- 
πεῖν, περὶ τῆς σωττρἰάς αὐτῆς κινδυνεύειν µοι δο- 
χεῖς. Ei δὲ τῷ ν:κᾶσθιι φόθῷ πρὸς τοῦ μείζονος, 
μείζονα ἕσται τοῦ Oso τὰ καχὰ νικῶντα τῆς προαι- 
ρέσεως αὐτοῦ τὴν Óou v: περ ἄτοπον εἶναί µοι λί- 
ειν περὶ θεοῦ δυκεῖ. Διὰ τί Υὰρ οὐχὶ μᾶλλον ταῦτ 
ἔσονται θεοὶ, vix dv κατὰ τὸν σὸν λόγον δυνάμενοι (33) 


interpretaris,hoc ipsi jam in deterius cessisse re- 
peries. Jam vero, si quod mala Deus tollere non 
potuerit, eadem perstitisse voles ; Deum ergo im- 
potentem facis. Impotens autem si erit, aut propter 
nativam imbecillitatem erit, aut quod servilem in 
mod am,potentioris alicujus terrore superetur. Na- 
tura imbecillum, citra manifestum salulis pericu- 
lum, afüirmare audebis nunquam. Sin majoris for- 
midine victum esse dices, mala Deo simul antepo- 
nes, qua vim ejus impetumque voluntatis impe- 
diant ; quod sane de natura divina praedicari non 
nisi absurde potest. Quidni enim mala ipsa potius 
deorum loco habeantur, si et Deum, ut ais, supe- 
rare possunt, et Deum illud esse demuni agnosci- 


τὸν G:Àw, εἴπερ θΞὸν ἐκεῖνύ φαμεν, Ü τὴν ἁπάντων p mus. quod summam habeat rerum omnium pote- 


ἐξουσίαν ἔχει ; 

X. Βραχέα δὲ σου καὶ περὶ τῆς ὕλης αὐτῆς πυθέ- 
σθχ. βούλομαι' καὶ µοι φέρων λέγε, πότερον ἁπλῆ 
τις div ἡ ὕλη, dj σύνθετος. Ἡ γὰρ διαφορὰ τῶν γε” 
γονότων sig τοιχύτην us περιιστησιν ἐξέτασιν v020g 
τοῦ λόγο». El γὰρ ἁπλῆ τις ἐτύγχανεν ἡ ὕλη xal µο- 
νοειδής' σύνθατος Ob ὁ κόσμος (34), xal ix δ.αφόρων 
οὐσιῶν τε καὶ γράτεων τὴν σύστασιν ἔχει; Τὸν 
γὰρ (35) σύνθετον ἁπλῶν τινων µίξιν µήνυει. Et 6 
αὖ πάλιν τὴν ὕλην σύνθετον λέγειν ἐθέλοις, πάντως 
ἐξ ἁπλῶν τινων συντεθεῖσθαι φῄήσεις. El δὲ ἐξ ἁπλῶν 
συνετέθη, ἦν ποτε καθ ἑχυτὰ (36) τὰ ἁπλᾶ, Qv συν- 
τεθέντων, Ἰέγονε dj Όλη. ἐξ οὗ περ xai γεννητὴ 
οὖσα δείκνυται. Ei γὰρ σύνθετος ἡ 0Àm, τὰ 0b σ)ν- 
θετα ἐξ ἁπλῶν τὴν σύστασιν ἔχει, ἦν ποτε καιρὸς, 
ὅτε ὕλη οὐκ ἣν, τουτέστι πρὶν τὰ ἁπλᾶ συνελθεῖν. 
Ei δὲ ἦν ποτε χαιρὸς, ὅτε ὕλη οὐκ hv: οὐκ ἦν δὲ 
ποτε χΧαιθὸς, ὅτε τὸ ἀγεννητον οὐκ Tv, οὐκ ἔσται 
ἁγέννητος d, Όλη. Τὸν δ' ἐνεῦθεν ἔσται πολλὰ τὰ 
ἁγέννητα. El γὰρ ἵν ἀγένητος ὁ θεὸς, xai τὰ 
ἁπλᾶ ἐξ Qv d, ὕλη συνετέθη, οὐκ ἔστχι δύο µόνα τὰ 
ἀέννητα, ἵνα παρήσω τὸ ἐπιζητῆσαι τί ὄντα ἐστιν 
&zÀX: ὕλη Tj εἶδος. Δοχεῖ δὲ σοι μηθδὲν τῶν ὄντων 
αὐτὸ ἑαυτῷ ἀντικεῖσθαι; Δοχκεῖ. ᾿Αντίκειται δὲ τῷ 
πυρὶ τὸ ὕδωρ; ᾿Αντικεῖσθαί pot φαίρετι. Ὁμοίως 
δὲ καὶ τῷ φωτὶ τὸ σκότος, xal τῷ ψυχρῷ τὸ θερμὸν, 
πρὸς δἡ τούτοις καὶ τῷ ξηρῷ τὸ ὑγρόν ; Οὕτως ἔχειν 
μοι δοχεῖ. Οὐχκοῦν (37) εἰ μηδὲν τῶν ὄντων αὐτὸ 
ἑαυτῷ ἀντίχειται, ἀλλήλοις δὲ ταῦτα ἀντίκειται, οὐκ 
ἔσονται ὕλη µία, οὐδὲ μὴν ἐξ ὕλης μιᾶς, Ὅμοιον δέ 
τινσ τούτῳ λόγον πάλιν πυθέσθαι σου βούλομαι. 
Δοκεῖ σοι τὰ µέρη μὴ ἀναιρετικὰ τογχάνειν ἀλλή- 
λων ; Δοχκεῖ. Βΐνχι δὲ τῆς ὕλης µέρη, τὸ τε x02 vac 
ὕδωρ, ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ λοιπά; Οὕτως ἔχει. Τί δὲ, 
o3 δοκεῖ σοι ἀνατρεπτιχὸν μὲν εἶναι τοῦ πυρὸς τὸ 
ὕδωρ, τοῦ δὲ σκότους τὸ φῶς, xal τάλλα ὅσα τούτοις 
παραπλήσια» Δοκεῖ. Οὐκοῦν tl τὰ µέρη οὐκ ἔστιν 


(32) Ἔστιν εὐεργεσία. Sensus postulat ém' εὖερ- 
γεσίχ, maxime cum sequatur ἐπὶ χείρονι. 

(33) Δυνάμενοι. Prestat omnino δυνάµενα, ut 
referatur ad ταῦτα, non ad θεο[, 

(34) Xóv0ctoc δὲ ὁ κόσμος. Mutila ista sunt. 
Commode sic expleas: lli δὴ σὐνθετός ἔστιν ὁ 
Χόσμος, etc. 


PATROL. GA. V. 


statem ? 

X. Sed juvat preeterea, nonnulla ex te de materia 
querere. Dic igitur, amabo te, simplicemne mate- 
riam, an cormopositam fuisse putes? Nam rerum 
tanta diversitas ad hujus me disceptationem que- 
stionis adducit. Si enim simplex, uniusque dun- 
taxat forme ac figure materia fuit; quomodo tan- 
dem compositus ex ea mundus, ex tanta substan- 
tiarum ac temperationum varietate consistit? Quod 


-- enim compositum dicitur, id sane plurium simpli- 


cium mistionem involvit. Sin eamdem compositam 
fnisse vis, ex simplicibus igitur composita fuit. 
Quod si verum est, fuerant jam olim simplicia illa 
persese, quorum ex compositione materia conflata 
est. Hinc porro genitam esse materiam ostenditur. 
Nam si composita materia est; composita vero ex 
simplicibus coagmentata sunt; tempus illud certe 
fuit, quo nulla dum materia esset, hoc est ante- 
quam ea simplicium inter sese conjunctio fleret. 
Quod, si 4empus ejusmodi aliquod fuit, quo ma- 
teria necdum esset; nullum autem unquam fuit, 
quo res ortu principioque carens, nondum exsiste- 
ret; ortu materia caruisse non poferit. Ceeterum 
plura deinceps ortu carentia statuemus. Si enim et 
Deus, et simplicia ista ex quibus concreta materia 
est, ortu carebunt, non jam duo tantum ortu ca- 
rentia censebuntur, ut preetermittam id querere, 
quid fuerint ipsa simplicia, materia an forma. Po- 
stremo, num tu rem plane nullam, que secum ipsa 
pugnet, esse concedis? Nullam.Cum igne vero num 


D aqua pugnat ? Pugnat sane. Similiter et luci tene. 


bre, et frigido calidum, etsicco humidum adversa. 
tur? Utique. Igitur sires nulla secum ipsa pugnat, 
hiec autem secum pugnant, sequitur omnino, nec 
unicam esse materiam, nec unica tantum ex ma- 
teria universa constare. Cui persimile ac gemi- 
num illud est, quod sequitur. Nonne tibi videtur, 

35) Τὸν γὰρ. Rescribe τὸ γάρ. 

ον) "Hv ποτε x20' ἑαυτά. Negari facile posset, 
quod hic assumitur. 

(37) Οὐκοῦν. Et hec consequentia oppido quam 
inflrma. Tota enim hec ἀντιμάχητις est κατ’ εἴδος, 
non καθ) 0) av. 


48 


1355 


POLYCRATES. — NOTITIA. 


1336 


partes non se invicem destruere ? Equidem. Ma- A ἀλλήλου ἀνσιρετικὰ, τὰ δὲ τῆς Όλης µέρη ἆναιρε- 


tezie vero partes, ignem, aquam, et reliqua esse 
concedis? Et libenter. Ignem porro aqua ; lux 
tenebras, atque ejusmodi cetera, non tollere 
sese mutuo ac perimere videntur? Plane. Si ergo 
partes nulle mutuum sibi exitium afferunt, par- 
tes autem materie mutuum sibi exitium afferunt, 
nec mutuarum ista partium rationem obtinere,nec 
proinde unius tantam materis, aut vero materia 
prorsus esse poterunt; cum res nulla interitum sibi 
pestemque creet, uti contrariis contraria solent. 
Nec enim idem contrarium est ipsi sibi ; contraria 
siquidem, aliis duntaxat contraria sunt ; quemad- 
modum nec album albo, sed nigro tantum ; nec 


τιχκὰ ἀλλήλων ἐστὶν, οὐκ ἔσται ἀλλήλων µέρη" εἰ δὶ 
οὐκ ἔστιν ἀλλήλων µέρη, Οὐκ ἔσονται Όλης μιᾶς 
ἀλλὰ μὴν, o02' αὐτὰ ἔσονται ὕλη, τῷ μηδέν τι τῶν 
ὄντων αὐτὸ ἑαυτοῦ ἀναιρετικὸν ὑπάρχειν, xztà τὸν 
τοῦ ἀντ'ιχειμένου λόγον. Οὐδὲ γὰρ ἐστί c: αὐτῷ dv- 
τιχείμενον τὰ γὰρ ἀντιχείμενα, ἑτέροις ἀντιχεῖσθαι 
πέφυκεν' olov τὸ λευκὸν, σὑτὸ ἑαυτῷ οὐκ ἀντίκειται, 
πρὸς δὲ τὸ μέλαν ἀντικείμενον λέγεται xal τὸ φῶς 
ὁμοίως, ἑαυτῷ μὴ ἀντικεῖσθα. δἐίχνυτα:, πρὸς δὲ τὸ 
σκότος οὕτως ἔχον φαινεται καὶ ἄλλα γοῦν ὁμοίως 
πλεῖστα ὅσα. Ei τοίνυν καὶ ὕλη pix τις Ev, οὐκ ἂν 
αὐτὴ αὐτῃ ἀντέκειτο, Οὕτω δὲ τῶν ἀντιχεµένων 
ἐχόντῶν, τὸ μὲ εἶναι τὴν ὕλην δείκνυται͵ 


luci, sed tenebris contraria lux est ; similiterque de aliis plerisque philosophari potes. Quare, si materia 
quoque una quedam et simplex esset, nunquam secum ipsa pugnaret. Ex qua tandem propria con. 
trariorum ratione concluditur, locum omnino isti materi» nullum superesse. 


———————————————————'———RRÜQÓRÍÉÁR IRURE 


POLYCRATES 
EPHESIORUM EPISCOPUS 


NOTITIA 


(GarrAND., Vet. Patrum Biblioth., 1I, Proleg., p. xix.) 
I. Polycrates Ecclesiam Ephesinam seculo « desinente administrabat. Annum agens 05, epistolam scripsit 


ad sanctum Victorem papam 


Ejus vei causa ipsum ab Ecclesiz unitate abscindere conatur Romanus pontifex. Sed paz intertur 


dentales inter et Orientales, moz restituta est. 


i qua Pascha celebrandum die 1& primi mensis more Judairo profitetv. 


ta Occi- 


11. De hac dissensione veterum testimonia. Epiphanii textus mendosus. Quid de Sozameno sentiant eruditi. 


Polycratis epistole fragmenta ex Eusebio prolata: 


J. Polycrates Ephesinam Ecclesiam regebat anno B pus Laodicensis (3): « Contentio qusedam, inquit, 


196, septemque sui generis episcopis octavum se 
accessisse testatur (1): 'Eztà μὲν ἦσαν συγγενεῖς 
µου ἐπίσχωποι, ἐγὼ δὲ ὄγδοος. Utrum vero propin- 
qui sui quorum meminit. omnes Ephesinm urbis 
fuerint episcopi, an vero, quod potius crediderim, 
in diversis Αδίω urbibus sacerdotium obtinuerint, 
non liquet. Annum agens 65, epistolam scripsit ad 
sanctum Victorem papam, in qua de Paschali so- 
lemnitate juxta Judmorum morem die 14 primi 
mensis celebranda traditionem in Asia ad sua 
usque tempora propagatam exponit. Cujus quidem 
traditionis cum se tenaciorem quam par erat pro- 
buerit Polycrates, ipsum tanquam a catholica do- 
ctrina dissidentem; ab Ecclesi: unitate abscindere 
conatur Romanus pontifex. Eusebio teste (2); da- 
tisque litteris denuntiat. universos qui illic erant 
fratres, a communione esse alienos. Verum pax 
interlurbata, paulo post in integrum restituta est, 
sequestre [renao, ut auctor est Anatolius episco- 


(1) Polycrat. apud Euseb., infra. 

(2; Euseb. Hist. eccl. lib. v, eap. 2&. 

(3) Anatol. apud Bucher. De doctr. temp., pay. 
44, seq. 


exorta est inter eorum (Petri et Pauli)successores, 
Victorem scilicel Romana urbis eo tempore epi- 
scopum, et Polycratem qui tunc in episcopis Asie 
primatum gerere videbatur ; que Ireneeo tunc Gal- 
li: partis pressule rectissime pacata est, utrisque 
partibus in sua regula perseverantibus, nec a ce- 
pto autiquitatis more declinantibus. » 

ΗΠ. Hujusmodi Victorem inter et Asianos dis*i- 
dii meminit etiam Epiphanius his verbis (4): « De 
illius festi | Paschalis; celebritate varii ecclesiasticze 
disciplinae tumultus ac contentiones obortss sunt; 
presertim Polvcarpi ac Victoris state, àv Χρόνοις 
Ηολυκόρπου xai Βίκτωρος, cum Orientales ab Oc- 
cidentalibus divulsi, paciflcas a se invicem litteras 
nullas acciperent. » Ubi tamen pro Polycratis, 
perperam Polycarpí nomen irrepsisse nemo non 
videt.Eamdem emendationem tentavit in Sozomeno 
doclissimus Petrus de Marca (3). Sed frustra, ju- 
dice cl. abbate de Longuerue (6); cum Polycrate: 


(4) Epiph. her. 10, à 9. pag. 811. 
(5) Marc. De conc. sacerd. et imper. lib. m, c. 9, 


8 4. pag. 268. 
(6) Longuer. De var. epoch. vet. Orient. pag. 29. 


1357 


POLYCRATIS FRAGMENTA. 


| 1898 


non fuerit Smyrns, sed Ephesi epistopus. Ait À dissentit Coutantius (9). Sed illustrissimi presulis 


enim Sozomenus (7) : « Exortam olim de paschalis 
festi observatione controversiam sapientissime dis- 
solvisse mihi videtur Victor, tunc temporis Roma- 
norum episcopus, et Polycarpus Smyrneus, καὶ 
Πολύκαρπον τὸν Σµυρναῖο». » In eamdem senten- 
tiam Longuerueo prxiverat Pearsonius (8). Neque 


emendationem astruit Baluzius(10) ; eaque Lequie- 
nio (11) probatur. 

Coterum Polycratis epistola: fragmenta Historiz 
suce intexuit Eusebius ; ex quo ea descripsimus,et 
cum notis Valesii atque Coutantii protulimus. 








POLYCRATIS 


FRAGMENTA. 


EX EPISTOLA AD VICTOREM AC ROMANAM ECCLESIAM, 


De Pascha co die quo Judzis prescriptum erat celebrando, traditionem in Asia ad sua 
usque tempora propagatam exponentis. 


(Apud Εὐδεεισκ Hist. eccl. lib. v, cap. 24. 


Ἠμεῖς οὖν ἁῤῥφδιούργητον ἆγομεν τὴν ἡμέραν' B — Nos igitur verum ac genuinum agimus diem,nec 


px τε προστιθέντες, µή τε ἀφαιρούμενοι. Καὶ γὰρ 
κατὰ τὴν ᾿Ασία, (43) µεγάλα στοιχεία (13) κεκοίµη- 
ται &t:va ἁ αστήσεται τί ἡμέρᾳ (44) τῆς παρουσίας 
τοῦ Κυρίου, ἐν T, ἔρχεται μετὰ ὀόξης ἐξ οὐρανῶν, καὶ 
ἀναστήσει (13) πάντας τοὺς ἁγίους' Φίλιππον τὸν τῶν 
δώδεκα ἀποστόλων (16), ὅς χεκοίµηται ἐν Ἱεραπόλει, 
καὶ δύο θυγατέρες αὐτοῦ γεγηραχυῖαι παρθένοι' xai 
$ ἑτέρα αὐτοῦ (11ἱ θυγάτηρ lv ἁγίῳ Ηνεύματι πολι» 


(1) Sozom. Hist. eccl. lib. vii, cap. 19. 
(8) Pearson. Opp. post. dissert. i, cap. 19,83, 
. 304. 

9) Coutant. Epist . Rom. pont., pay. 102. 
1 Baluz. ad Marcam, 1. c. 

(11) Lequien, Or. Christ., tom. I, pag. 679. 
(12) Kal γὰρ κατὰ τήν ᾿Ασίαν. Hunc locum usque 


addentes quidquam, nec detrahentes. Etenim in 
Asia inagna quedam lumina exstincta sunt, que 
illo adventus Dominici die resurrectura sunt, 
cum Dominus e colo veniet plenus gloria, sanc- 
tosque omnes suscitabit. Philippus scilicet unus 
e duodecim apostolis qui mortuus est Hierapoli,et 
due ejus filie quee virgines consenuerunt ; aliaquo- 
que ejusdem fllia, que Spiritu sancto afflata vixit, 


καὶ ἀν'ησιν αὐτοὺς χατὰ τοὺς τῆς σελήνης δρόμους. 
Nec aliter sumit hoc nomen Gregorius Nyssenus in 
libro De Vita S. Macrinz,ubi ait tantam esse auda- 
ciam pictorum, ὡς καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων τὰς 
εἰκόνας διὰ τῆς µ:µήσεως ἀνατυποῦσθαι. Denique 
Clemens Romanus in Recognitionibus hom. 10, στοι- 
«εῖα vocat ccelum et solem et lunam et astra. Va- 


ad ea, ἐν ' pow κεχοίµηται, retulerat Eusebius ϱ Jes. ad Eus. lib. 11, cap. 34. 
p. 


lib. 111, cap. 31. ubi legimus : Καὶ γὰρ xai κατά. Ex 
Valesii editione repetit hujusmodi Fragmetum epi- 
stole Polycratis cl. Coutantius in Epist. Rom. pon- 
tif. pag. 95, seq. 

(43) Μεγάλα στοιχεῖα. Hioronymus qui hac Po- 
lycratis verba recitat in lib. De script. eccles. cap. 
$5,et Musculus, elementa vertunt. Christophorsonus 
seminaria. Sed optime Rufinus lumina. interpreta- 
tur. Sic apud Diogenem  Laertium in Vita Mene- 
demi : lio; ᾿Αρκαοικὸς ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἔχων ivo» 
φασµένα τὰ 0:50:22 στοιχεῖᾳ. Sic aulem. vocabant ea 
signa gentiles, quod principia vitre hominum ac 
fortune iniisposita esse existimarent,ut docet Epi- 

banius in Ηθη εί Phariszorum : Τὰ µαταίως νοµι- 
€ eic ἀριθμὸν στοιχείων τοῖς πεπλανημένοις 

νόµατα & ζώδια καλοῦσιν. Ubi εἷς ἀριθμόν ponitur 
pro εἲς λόγον. Idem scribit in Heresi Manichzorwn 
cap. 9. Quare fallitur Salmasius in libro De annis 
Climactericis pag. 571. Neque enim Greci στοιχεῖον 
unquam dixerunt imaginem aut figur&m. Septem 
quoque planetas Graci στοιχεῖα, Latini elementa in - 
terdum vocant. Hieronymus in epist. «d Hedibiam 
quest. 4 : « Omnis hebdomada in Sabbatum et in 
primam et in secundam et tertiam et quartam et 
quintam et sextam sabbati dividitur, quas ethnici 
idolorum et elementorum nominibus appellant. » 
Chrysostomus hom. 58, in Matth. : Ὅ γὰρ δαίµων 
ἐπὶ διαδολῇ τοῦ στοιχείου καὶ ἐπιτίθεται τοῖς ἁλοῦσι, 


(4) T& ἡμέρᾳ. Apud Eusebium l. c. τῇ ieyáty 


μερα. 
"C5) Καὶ ἀναστήσει. Dbid. καὶ dvatet/on, re. 
uiret. 

(16) Φίλιππον τὸν τῶν δώδεχα ἁποστόλων. Chri- 
stophorsonus hoc loco nequaquam boni interpretis 
officio functusest,qui pro Philippo uno ex duodecim 
apostolis Phili ppun unum ex seplea: diaccnis substi- 
tuit. Vetus quidem hic error fuit. ut Philippum dia- 
conum et evangelistam cum Philippo apostolo con- 
funderent.Et quia in Actibus apostolorum cap. Xxi, 
Philippi evangeliste quatuor filias virgines prophe- 
tasse legerant,Philippuni apostolum conjugem ha- 
buisse et fllias suscepisse dixerunt. Ita preter Po- 
lycratem, Clemens Alexandrinus Strom. lib. mi, 
pag. 448, et Papias apud Eusebium Hist. eccl. lib. 
1n, cap. 399. Verum ex Actibus apostolorum mani- 
festo colligitur, Philippum diaconum, eum a quo 


[) Euvuchus baptizatusest,etqui quatuor habuit filias 


rophetantes, alium fuisse a Philippo apostolo. 

ide Isidorum Pelusiotam lib. r, epist. 4&7,et seqq., 
ubi id apertissime demonstrat. VALES. — Incorru- 
ptum Eusebii textum probat Hieronymi interpreta- 
tio,vertentis « Philippum loquor deduodecimapos- 
tolis : » licet Ruflnus reddiderit : « Philippus evan- 
gelista qui dormivit apud Hierapolim. CouraNr. 

(17) Ko! 1, eis αὐτοῦ. Tertiam hanc Philippi 
filiam sejungit Polycratesa duabus aliis que in vir- 


1359 


POLYCRATIS FRAGMENTA. 


1360 


et Ephesi requiescit. Preterea Joannes,qui in sinu A τευσαµένη, fj iv Ἐφέσῳ ἀναπαίεται. ἔτι δὶ χαὶ 


Domini recubuit ; qui etiam sacerdos fuit,et lami- 
nam gestavit,marlyr denique et doctor exstitit Hic, 
inquam, Joannes apud Ephesum extrzmum diem 
obiit. Polycarpus quoque, qui apud Smyrnam epi- 
scopus εἰ martyr fuit ; itemque Thrasea Eumenis 
episcopus et martyr, qui Smyrno requiescit. Quid 
Sagarim episcopum,eumdemque martyrem attinet 
dicere, qui Laodicec est mortuus ? Quid beatum 
Papirium, quid Melitonem Eunuchum, qui Spiritu 
sancto afflatus cuncta gessit ; qui et Sardibus situs 
est,adventum Domini de culis, in quo resurrectu- 
rus est,exspectans ? Hi oinnes diem Pasch quar- 
tadecima luna juxta Evangelium observarunt ; nihil 
omnino variantes,sed regulam fidei constanter se- 
quentes. Exo quoque omnium vestrum minimus 
Polycrates,et traditione cognatorum meorum quo- 
rum etiam nonnullosassectatus sum ;fuerunt enim 


ginitate consenuerunt. Ex quo colligitur, tertiam 
hanc viro nuptam fuisse.Neque vero id pugnat cum 


capite xxi Actuum apostolorum. Responderi enim | 


potest, tum quidem cum ea gererenturqua memo- 
rat Lucas,Philippi filias fuisse virgines ; postea ta- 
men unam ex illisa patre nuptum datain. Idque 
innuere videtur Clemens Alexandrinusin verbisqua 
citantur ab Eusebio Hist. eccl. lib. 15, cap. 30. Ubi 
Christophorsonus tertiam hanc Philippi filiam cum 
duabus illis prioribus confudit ; cujus proinde versio 
merito turbavit Baronium, ut patet ex Annalibus 
ad annum Christi 38, 8 113. Idem tamen interpres 
ad Euseb. Histor. lib. v, cap. 24, tres Philippililias 
recte distinxit, el priorem suum errorem einenda- 
vit.Coterum quievit hic merito polest, cur Polycra- 
tes tres duntaxat Philippi filias inemoraverit, cum 
in Actibus quatuor fili:e Philippi numerentur. Ite- 
spondeo, Polycratem earum duntaxat mentionem 
fecisse, quo in Ásia mortui sepulteque essent, 
ut ex ipsius epistola contextu compertum fit. Cum 
igitur una ex quatuor illis filiabus Cresarec autalibi 
mortua esset, ideo nullam ejus menlionein fecit Po- 
lycrates. Porro ex filiabus Philippi unaHermione, 
altera Eutychis dicebatur. Sic enim seribitur in 
Menmoo Grecorum :« Die ὁ Septembris,commemo- 
ratio S. Hermione unius ex quatuor filiabus Phi- 
lippi apostoli, qui baptizavit Eunuclium Candaces. 
Hec, et soror ejus Eutyclis in. Asiam veuit post 
mortem Joannis apostoli, etc. Sepulta est Epliesi.» 
lgitur ex Men:eo discimus, tertiam illam Philippi 
filiam de qua hic loquitur Polycrates, Hermionem 
appellatam fuisse. Etenim Polycrates eam Ephesi 
sepultam esse dicit,cum duz ejus sorores sepulta 
essent Hierapoli. Vales. l. ο. 

(18) Τὸ πέταλον περηρηκώς, Hieronymus sic 
vertit : Qui supra pectus Domini recubuit, et ponti- 
fct ejus fuit.auream laminam in fronte portans Ru- 
linus vero ita interpretatur : Qui fuil summus sa- 
cerdos, et pontificale πέταλον gessit. De pontificatu 
Judizorum hoc non esse accipienda, salis apparet. 
Neque enim Joannes pontifex fuit Judeorum, aut 
ex genere sacerdotali.Itaque recte Hieronymus vo- 
cem addidit pontifev ejus, id est Christi. Tria enim 
in Joanne notat Pclycrates, que ad commendatio. 
nem ejus faciebant. Primum,quod sacerdos fuerit ; 
deinde, quod martyr; tertio, quod doctor seu 
evangelistes. Proinde ut martyr Cliristi et evango- 
listes Christi fuit,sic etiam sacerdos Christi intel- 
ligatur, necesse est. Quod autem de lamina dicit 
Polycrates,credibile est.primos illos Christianorum 
pontifices exemplo Judaicorum poutificum hoc ho: 
horis insigne gestasse. Certe et Jacobum fratrem 
Domini, qui primus Hierosolymis episcopus est or- 


Ἰωάννης ὁ ἐπὶ τὸ στῖθος τοῦ Κυρίου ἀναπεσών: 6; 
M ' 9 , * ja 1 , 
ἐγενύθη ἱερεὺς τὸ mitzÀov πεφορηκὼς (18^, xa: μάρ- 
& 8 φ στ» 9 , 
to; καὶ διδάσκαλος οὗτος ἐν '"Ectew κεκοέµτται, 
"Et: 6€ xal Πολύκαρπος ὁ iv Σμύρνη καὶ ἑπίσκοπος 
xal μάρτυς" καὶ pastas (49) καὶ ἐπίσχοπος xai µάρ- 
τυς ἀπὺ Εὐμενίας, ὃς ἐν Σµύρνῃ κεκοίµτται. Τί à 
δεῖ λέγειν Σάγαριν ἐπίσκοπον καὶ μάρτυρα (20), ὃς 
' ^ M * 
ἐν Λαοδικείχ xexolp tac ἔτι ὂὲ καὶ Παπείριον τὸν 
µακάριον (21), xa! Μελίτωνα τὸν Εὐνοῦχον, τὸν ἐν 
&ylp Ηνεύµατι πάντα πολιτεσάµενον (22) ὃς xsiza: 
ἐν Σάρδεσι περιµένων τὴν ἀπὸ τῶν οὐρανῶν ἐπιτχ)- 
9 φ 9 - 3 T , 
πὴν, ἐν T, ἐν νεκρῶν ἀναστήσεται ;. Οὗτο: πάντες ἑτή- 
ρησαν τὴν Ἴμέραν τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης τοῦ Πή. 
σχχ χατὰ τὸ Βὐαγγέλιον' μγδὲν παρεκθαίνοντες, ἀλλὰ 
γατὰ τὸν Ἀπνόνα τῆς πίστεως αχολουθοῦντες. Ἔτι Ck 
καγὼ ὁ μ:χρότερος πάντων ὑμῶν ΠΗολυκράττς xxii 
παρᾶδ.σιν τῶν συγγενῶν µου, οἷς καὶ παρτηκολούθτσέ 


B dinatus, pontiflcalem laminam in fronte gestasse, 


auctor est, Epiphanius in heresi. Nazaraeorum, et 
in heresi 78. ldem de Marco evangelista tradit au- 
clor ms. passionis ejus: «Quam quidem D. Marcum 
juxta ritum carnalis sarritlcii, pontificalis apicis 
petalum in populo gestasse Judeorum. illustrium 
virorum syngraphe declarant ; οκ quo manifeste 
datur intelligi. de stirpe eum Levitica, imo ponti 
ficis Aaron sacra successionis originem habuisse.» 
(19) Ka! θ2ασέας. Hic est. Thrasea martyr, cujus 
mentionem facit Apolloniusin libro contra Ca/aphry- 
gas apud Euseb. Hist. lib. v, cap. 48: Καὶ θρασέᾳ 
6i τινος τῶν τότε μαρτύρων μνημονεύει. Hinc in 
urbe Smyrna martyrio consummatum esse, scribit 
nufinus, quem secuti sunt Deda. Ado et creteri qui 
Marlyrologia scripsere. l'olycrates tamen tantum 
dixit : "0; ἐν Spr κξκοίµηται. 
(20) Σάγαριν ἐπίσκοπων χαὶ μάρτυρα. Hujus 
martyris mentionem facit Melito Sardianus episco- 
pus in libro De Pascha his verbis: Ἐπὶ Σερουϊλίου 
llxókou ἀνθυπάτου τῆς Ασίας, ᾧ Σάγαρις xa 
ἐμαρτύρτσεν, ἐγένετο ζήτησις πολλὴ ἐν Αποζισείι, 
etc., qum cilavit Eusebius in lib. 1v. Fuit hic epi- 
scopus Laodizex in Asia ; cujus temporibus com- 
mota est questio in urbe Laodicea de festo pa- 
schali. In veteri Martyrologio Romano quod edidit 
lHosweydus, quinto die t'ctobris hec. habentur ; 
« Euimneni; Thrasec episcopi, apud Smyrnam co- 
ronati, qui unus fuit ex antiquis. » Die autem se- 
quenti hae notantur : « Sagaris episcopi Laodi- 
censis,de antiquis Pauli apostoli discipulis. » 
(21) Ηοπείριον τὸν µακαριον. In codice Maz, 
Med. et Fuk. scriptum inveni, Παπίριον, quod est 
nomen homanum. Et Polycrates quidem non dicit, 
cujus urbis episcopus fuerit hic Papirius. Invenio 
tamen apud Symeonem Metaphrastem, Papirium 
hunc successorem fuisse beati Polycarpi Smyrneo- 
rum episcopi. Verba Symeonis hoc sunt in Vita 


D sancti Polycarpi : Kazístros 6& 6 Πολύχαρπος καὶ 


ἄλλ'.νς μετὰ διακόνους' tva Ot ᾧ ὄναμα Καμέριος, ὃς 
καὶ τρίτος ἀπ' αὐτοῦ μετὰ Παπύριον ἐπίσκοπος γε- 
γένηται. Rufinus quoque Papyrium vocat. Sic enim 
praferunt vulgate editiones; sed vetustissimus 
codex Corbeiensis habet, Papirium. 

(22) Tóv ἐν ἁγίῳ Πνεύματι πάντα πολιτευσὰ- 
µενον. Hieronymus in libro De scriptoribus eccle. 
siasticis heec Polycratis verba ita vertit : Et Melito- 
nis in sancto Spiritu eunuchi, qui semper Domino 
serviens positus est in Sardis. Ex quibus apparet, 
Hieronymum verba Polycratis male diatinxisse in 
hunc modum : Μελίτωνα τὸν εὐνοῦχον τὸν ἐν ἀγίψ 
Ἱνεύματι πάντα πολιτευσάµενον. Rectius Rufinus 
ita interpretatur : Melitonem propter regum Dei eu- 


4301 


ACTA S. TIMOTHEI AUCTORE POLYCRATE. 


1362 


τισιν αὐτῶν ἑπτὰ μὲν σαν συγγενεῖς (23) µοο ἐπί- A septem omnino ex cognatis meis episcopi, quibus 


| 
σχοποι, ἐγὼ δὲ Oq000z καὶ πάντοτε τὴν ἡμέραν fiqa- 
q0* οἱ συγγενεῖς µου, ὅταν ὁ λσὸς Ίρτυε (24) τὴν ζύ- 
μην, Γἐγὼ οὖν, ἀδελφοὶ, ἐξήκοντα πέντε ἔτη ἔχων ἐν 
Koolw* χαὶ σομθεθληγὼς τοῖς ἀπὸ τῆς οἰχουμένης 
ἀδελφοῖς καὶ πᾶσαν ἁγίαν Γραφὴν διελιλυθὼς, o) 
πτύροµαι ἐπὶ τοῖς χαταπλησσοµένοις. Οἱ γὰρ ἐμοῦ 
μείζονες εἴρήκασι' Ἠειθάρχειν δεῖ θεῷ μᾶλλον [| 
ἐνθρώποις. | 


ego octavus accessi, qui quidem omnes semper 
Pasche diem tunc celebrarunt, cum (Judeorum) 
populus fermentum abjiceretf ego,inquam, fratres: 
quinque et sexaginta annos nalus in Domino, qui 
cum fratribus toto orbe dispersis sermones ssepe 
contuli, qui Scripturam sacram omnem perlegi, 
nihil moveor iis quae nobis ad formidinem inten- 
tantur. Etenim abillis qui me longe majores erant, 
dictum scio : Obedire oportet Deo magis, quam ho- 
mínibus ! 
E 


Ἐδυνάμην δὲ τῶν ἐπισκόπων τῶν συµπαρόντων B — Possem etiam episcoporum qui mecum sunt, fa. 


μνημονεῦσαι, οὓς ὑμεῖς ἠξιώσατε μετακληθῆναι ὑπ 
ἐμοῦ (25), καὶ µετεκαλεσάμην. dv τὰ ὀνόματα ἐὰν 
γράφω, πολλὰ πλήθη εἰσίν, Οἱ δὲ ἰδόντες τὸν μικρόν 
µε ἄνθρωπον, σονηυδόκησαν τῇ ἐπιστολῇ” εἰδότες ὅτι 
Sixf πολιὰς οὐκ fjveyxa, ἀλλὰ ἐν Κυρίῳ 'Irso0 máv- 
τοτε πεπολίτευµαι. 








cere mentionem,quos petiistis ut convocarem,sicut 
et feci ; quorum nomina si ascripsero, ingens nu- 
merus videbitur. Ili cum me pusillum hominem in- 
visissent, eptstolam nostram assensu suo compro- 
barunt, gnari, me canos istos non frustra gestare, 
sed vitam ex preceptis institutisque Jesu Christi 
semper egisse. 


ACTA SANCTI TIMOTHEI 


EPISCOPI EPHESINI, MARTYRIS, 


AUCTOhE POLYCRATE EPHESIORUM EPISCOPO 


(Acta Sanctorum Bolland., Januarii tom. 1, die 2&, p. 502.) 


MONITUM 


Polycrates Ephesiorum episcopus... floruit temporibus Severi principis, ut testatur S. Hieronymus lib. De 
scriptoribus eeelesiasticis cap. 43, ubi nonnulla recitat ex Synodica ejus epistola pro ritu in ista Ecclesia 
& S. Joannis Evangelist, temporibus observato, celebrandi luna xiv Paschatis. De eo Sigebertus cap. 3. 


Polycrates passionem S. Timothei apostoli scripsit, et alia multa; at Baronius in Notis ad 


! Act. v. 29. 


nuchum et Spiritu suncto repletum, Sic enim supra 
Polycrates de Philippi filia locutus est : Kai 4 ἑτέρα 
αὐτοῦ θυγάττρ iv ἁγίμ [Πνεύματι πολιτευεαµένη, id 
est Spiritu saac/o repleta. Certe Melitonem a pleris- 
que prophetam existimatum fuisse testaturipse Hie- 


ronymus in libro De scriptoribas ecclesiasticis, ita ῃ 


de eo scribens : « Hujus elegans et declamatorium 
ingenium laudans Tertullianusin septem libris quos 
scripsit adversus Ecclesiam pro Montano.dicit,eum 
à plerisque nostrorum prophetam putari. » 

123) Ἡπτὰ μὲν ἆταν σογγενεῖς. Rufinus existi- 
mavit septem ordine parentes, seu propinquos Po- 
lycratis, episcopatum Ephesi gessisse.Sic enim ver- 
tit. Septem namque ez parentibus meis per ordinem 
fuerunt episcopi, el ego octavus. Certe hic sensus 
ex verbis Grecis elici potest. Tamen cum Polycra- 
tes non addat,propinquos suos Ephesincurbis om- 
nes episcopos fuisse, possumus intelligere,illos in 
diversis Asi: urbibus sacerdotium obtinuisse. 

(34) Ὅταν 6 λαὺς f2to:. Hiec lectio ferri non po- 
test. Nam quartadecima luna primi mensis populus 
Judaeorum nou parabat fermentum, sed potius pro- 
Jiciebat Sic enim diserte lex jubet. Quare hoc Loco 
restituenda est scriptura optimorum codicum Va- 
ticani, Regii et Mazarini, in quibus disertescriptum 
est Ίρννε τὴν ζύμην. In Fuk. scriptum inveni Άρνευε. 


artyrologium, 


Sed in codice Mediceo prius scriptum erat fjpvus ; 
sed postea erasa littera v, ejus loco « substitutum 
est. Est autemrápv5stv plebeium vocabulum: cujus- 
modi verbis amat uti Polycrates, ut ex hac epistola 
apparet. Significat autem tollere, removere : unde et 
ἀρυεῖσθα.. Coeterum in antiquis codicibns Vaticano 
et Mazarinoad marginem scriptum est eadem manu 
Tp: 7e-»s, id est, alias scribitur Ἴρτυε, Quam de- 
teriorem lectionem Rob. Stephano placuisse miror. 
Certe Rufinus Ίρνυε legit, ut ex versione ejus appa- 
ret.Sic enim vertlt: Qui omnes ita observarunt hunc 
diem, ut convenirent cum illo,quo fermentum Judzo- 
rwn populus aufert. Facessat igitur deinceps emen- 
datio eorum, qui ἤρτυε τὰ ἄζυμα hic restituunt. 
(25) Οὓς ὑμεῖς ἠξιώσατε μἐεταχληθῆναι ὑπ 
ἐμοῦ. Scripserat igitur Victor papa ad Polycratem 
Ephesin:z urbis episcopum, ut convocato episcopo- 
rum Asic concilio, litteras suas et sententiam Ro- 
mani concilii de celebratione festi Paschalis ipsis 
recitavet ; minatus, sese illum a communione Ro- 
man: Ecclesi» segregaturum, nisi decretissuis ob- 
temperaret. Et minis quidem Victoris ita respondet 
Polyerates: O0 πτὀροµαι ἐπὶ τοῖς χαταπλησσομέ- 
νοις. Creterum, quod attinet ad convocationem θΡΙ- 
scoporum, Polycrates Victori obtemperavit, nt ex 


hoc loco apparet. 


1363 ACTA S. TIMOTHEI AUCTORE POLYCRATE. 1364 


de ea ita pronuntiat: Passionem Timothei α Polycrate scriptam fuisse auctor est Sigibertus De viris 
illust. c. 3, sed ignotum id prorsus Eusebio atque Hierenymo, qui agunt de Ρυἱψεταίε. Verum et alia ab iis 
preetermissa aliorum anctorum scripta. Photius tamen, cum legisse se Pcssionem hanc scribit.auctorem 
nullum nominat. Autbertus Mireus in Bibliotheca Ecclesiastica, Fit in ea Passione, inquit, mentio lrenzi 
Lugdunensis episcopi: ex quo colligi datur, non posse eam attribui Polycrati. qui Timotheo post. Onesimum 
successit. AL nusquam dicitur immediate successisse Onesimo, qui sub Trajano passus traditur, αἱ 16 
Febr. dicenius. lpse Mirzus lrenzsum anno 10 Severi (qui erat Christi 202, aut 203, viginti jam diebus 
inchoatui; coronatum asserit; S. Hieronymus Polycratem floruisse temporibus Severi prin ipis; ut facile 
potuerit Irenei, equalis sui, commentarium aliquem, imo omnes, legisse. 

lpse se Polycratem auctor vocat ; qui sane impostor habendus esset, si alieni nominis honorem sibi 
falso arvogaret ; at scriptum grave est (quod ad rem attinet, licet stylo humile asserat Photius), estque 
consentaneum iis qua caeteri quoque de Timotheo tradiderunt. Vincentius Bellovucensis lib. x, cap.38,ex 
Polycrate Acta quaedam Timothei recitat ; quz stylo suo, inquit Petrus Halloix noster in Notat. ad cap. 7 
Vite S. Polycarpi, satis clamant se e Graeis esse translata; atque. omnino Polycrati ipse illa tribuit. 
Ea ex vetustis codicibus monasteriorum S. Maximini, et S. Marise de Ripatorio descripsimus, contuli- 
musque cum excusis Agonibus marlyrum ms. Nicolai Belfortii, et Greca ms. historia martyrii S. Ti- 
mothei, quae ipsa fortassis es! Polycratis, sed a quopiam post translatas Constantinopolim reliquias 
recognita, omisso exordio, quo nomen suum Polycrates profitetur ; et merito, cum recentior ille scriptor 
periodum interjecerit de translatis reliquiis, cui proinde prefigere Polycratis nomen non poterat ; at 
suuin ipse relicuit, vel etas librariumve negligentia obliteravit: vixisse ante Justiniani tempora inde 
conjectamus, quia templi ab eo conditi non meminit. Metaphrastes martyrium, translationem templi 
vel aedificationem vel restaurationem, complexus est. 


ACTA S. TIMOTHEI 


1. (26) Martyrium S. Timothei, discipuli quidem A sationes superascendentes humanas cogitationes 


S. Pauli apostoli, primi autem patriarche constituti 
Ephesiorum metropolis, Asie et Phrygio», Pamphy- 
lie, Ponti, et Galatim, atque omnibus in catholica 
pace degentibus compresbyteris, ego omnium ve- 
strum minimus Polycrates, sieut ipsi qui viderunt 
et nobis tradiderunt, et nos statim seculi suscepi- 
mus,in :edificationem innotescere justum duximus. 
Pax et salus in Christo fratribus. 

2. Multi multas historias et Vitas,moresetiam (21) 
et conversationes, ac flnes Deo amabilium et san- 
ctorum virorum conscripserunt ; quibus eorum (28) 
notitiam posteris comiaendaverunt. Quapropter 
non ertra justum et nos tale quid existimantes, 
memoria tradere vitam et conversationem, ac 
transitum sancti apostoli et primi patriarchr Ephe- 
siorum magnm metropolis Timoth^i festinavimus. 

3. Nam beatissimus ille, sicut etiam ex constitu- 
tis à Luca sancto evangelista catholicis Actibus 
cognovimus, erat natione patris gentilis, matris 
vero Jude fidelis, ortus civitate Lystris, qux est 
una Lycaonie (29) prefecture, doctus autem a 
maecno Dei cultore Paulo apostolo et multa ab eo 
testificatus ; comperegrinus nihilominus ejus fa- 
ctus et compatiens, in Evangelio Christi, et valde 
commodum illi seipsum (30) praebens. devenit cum 
eo ad splendidissimam Ephesiorum metropolim : 
ἃ quo et episcopatum primus apostolice sedis 
ipsiussplendidemmetropolisconsecutus est;regnante 
in Romanorum civitate Nerone, procurante (31) 
autem Asiam Maximo. Ubi siquidem in doctrinis 
et miraculorum ostensionibus, sanitates et conver- 

(26) Abest hec profatio a ms. Greco. 

(27) Grece: Scimus multos polyhistoras viros, 
illustres vitas et mores, etc. 

(28) Grace : sui tpsorum. 

(29) Alii in fsauria, quse Lycaonise contlnis, 
locant. 

(30) ΑΙ. servitium. 


peregit. Que unusquisque indifferenter (32; in 
ipsum dictis, in sanctorum apostolorum nostrorum 
Actibus potest discere. 

&. Nos autem ostendere dignum ducimus, quia 
ipse sanctissimus apostolus et patriarcha Timo- 
theus, non tontum beatissimi Pauli apostoli, sed 
et gloriosi Theologi Joannis, qui supra pectus recu- 
buit magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, 
visor et auditor factus est. Nerone autem principes 
apostolorum Petrum et Paulum mariyrio male tra- 
ctante, gloriosis etiam eorum discipulis differenter 
finitis, convenit Joannem magnum theologum ad- 
esse splendide metropoli, scaturientem de naufra- 
gio ; sicut volentes discere ex his qum ab Irenzo 


p Lugdunensiepiscopo (33),de eodem excellentissimo 


Joanne, conscripta sunt, valent nosse; quando 
etiam et qui secuti fuerunt discipulos Domini no- 
stri Jesu Christi, apud se passim constituta, diffe- 
rentibus linguis conscripta, de factis miraculis 
a Domino nostro Jesu Christo, nescientes ordina- 
tim componere, convenientes ad Ephesiorcem ur- 
bem, secundum ccmmunem sententiam Joanni fa- 
vorabili theologo obtulerunt. Qui omnia conside- 
rans, et ex his gaudenter motus (34), qure ab ipsis 
dicta sunt in tribus Evangeliis constituit secundum 
ordinem, Matthaei videlicet, Marci, et Lucs, eo- 
rumque nominationes conscripsit, et singulas sin- 
gulis Evangeliis superposuit. Inveniens autem eos 
dispensationes humanitatis narrantes, quse de di- 
vino pectore hauserat et ab illis dicta non fue- 
rant, ipse pleniter narrat, supplens et quse minus 

(31) Ms. Belfort. proconsulante, et rursum infra. 

(32; Ms. Ripat. de differenter, forte indifferenter. 

(33) Agit de scripto a S. Joanne EvangelioS. Ire- 
neus lib. ni, Contra hareses, cap. 4 et 11. 


(34) Ms. Belf. et ezigens gaudentes motus. Ms. S. 
S. Max., discernens differentie modos, qui, etc. 


1365 


S. THEOPHILUS. — NOTITA. 


1306 


ab eis dicta sunt in capitulis divina miracula, Α in medium porticus (40), hortabatur illos dicens : 


Unde tali constituto nullius hominis cogitationibus 
ante adorso, sacro scilicet Evangelio superposuit 
nomen suum. 

9. Sequenti denique tempore Domitiano impe- 
rante Romane civitati post Meromen,et qui medio 
tempore imperarunt (33), irruentibus in sanctum 
obtrectationibus, proinde multoties dictus theolo- 
gus apostolus Joannes, de Ephesiorum splendida 
urbe ab ipso exsul factus est, et in Patmos insula 
(qu& una Cycladum est insularum) habitare pre- 
ceptus. Isto autem in his existente, et episcopa- 
tum Ephesiorum metropolis sancto et sepe dicto 
sunctissimo Timotheo dispensanto, reliquie prime 
idololatrie in bis qui tunc ipsam inhabitabant 
remanserant; quedam nefanda scilicet, que vo- 
ca&bant Catagogiornm (36) (sic enim ipsi vocabant) 
festivitatem, et in diebus quibusdam eam per- 
ficiebant; pretexta (37) autem seipsos circum- 
ponentes, et ut cognosci nequirent fascialibus 
velantes facies , et rhopala (38) et imagines 
simulacrorum portantes, ac cantica ludicra (39) 
quaedam clamantes, superinsiliebant inordina- 
biliter liberas et venerabiles mulieres, homicidia 
etiam et alia plura illicita et nefanda operantes, 
οἱ multum sanguinem effundentes in designa- 
tis locis civitatis. Et hec quasi necessaria ad pro- 
fectum anime agentes, non desinebant, frequen- 
tissime ipsos devocante sanctissimo tunc archie: 
piscopante Timotheo. 

6. Non prevalente autem illo doctrinis talem 
eorum insaniam prohibere, in die hujuscemodi eo- 
rum abominabilis festivitaiis transcurrens sanctus 


(35) Ms. S. Max « per mediatorem imperatoriis. » 
Ms. Belf, « et per medium imperantium » a cede 
Neronis an. Christi 68, 10 Jun. ad Domitiani impe- 
rium, an. Chr. 81, 13 Sept. imperarunt e Galba, 
Vitellius, Otho, Vespasianus, Titus. » 

(3€) Latina quedam mss. habent Cithargiarum, 
alia Catagiarum. Hujus festi solemnitatem ex his 
Actis describit Photius loco cit. Multa Martyrologia 
habent Diane celebritatem eam fuisse. 

(37) Ms. S. Max. praterea. Ms. Grec προσχήματα 


Viri Ephesii,nolite idololatrise insanire ; sed agno- 
scite illum plane qui est Deus. Operarii autem 
diaboli indignantes in doucttina ejus, ipsis, quos 
prediximus, superporialis palis (41) et. lapidibus 
usi, justum iulerfecerunt. Servi vero. Dei adhuc 
spirantein euin repausaverunL in monte ipsi splen- 
dide civitati adjacente, in interioribus partibus 
(4), et ibi cum pace sanctum spiritum Deo red- 
didit. Accipienles vero ejus sacratissimum corpus, 
reposuerunt illud in loco vocato Pioni (43): in 
quo nunc existit sanctissimum ejus martyrium. 

1. Domitiano etenim imperatore vitam demo- 
liente, imperium Nerva atcepit, qui divinum apo- 
stolum et evangelistam Joannem revocavit, Isque 
rediens et superstans Ephesiorum ipse splendide 
metropoli, inveniens etiam secundum predictum 
modum finivisse vitam sanctissimum Timotheum. 
per eorum postulationem. qui tunc inventi sunt 
sacrorum principes, presulatum apostolici throni 
suscepit : qui et suffecit, moderans ipsam magne 
metropolis sacratissimam sedem, usque ad Trajani 
imperium. 

8. Finivit autem sanctus et gloriosus apostolus 
et patriarcha martyr Christi Timotheus in nefanda 
festivitate eorum, quam vocabant Catagogiorum, 
qua est secandum Asianos quidem mensis quarti 
die tricesima, secundum autem Romanos mensis 
Januarii, vicesima secunda die ; regnante in Ro- 
manorum civitate predicto Nerva, procurante au- 
tem Asiam Peregrino, apud nos vero regnante Do- 


C mino nostro Jesu Christo, cui est honor et gloria 


in secula seculorum. Amen. 


la. » 


ἀπρεπῆ, « indecora integumenta, insi 
s. Belf. vi- 


(38) Est ῥόπαλον, « clava, fustis. » j^ 
tiose, « rhopota. » 

(39) Ms. S. Max. « lurida. » 
, (40) Grec. «in mediam viam, que porticus dici- 
ur. » 

(41) Forte rhopalis. ut ante. 

(42) Ms. Belf. « ultraportis partibus, » Greec. « in 
partibus juxta portum sitis. » 

(&3) Ms. Belf. « Pionio. » 








ο. IHEOPHILUS 


CJESARE/E. PAL/ESTINJE. EPISCOPUS. 


(Gatrawp., Biblioth. vet. Pat., t. I, Proleg., p. xx.) 


I. Qua state claruerit Theophilus. Epistolam synodicam scripsit adversus eos qui luna 1& Pascha cum 


judzis celebrabant. 


II. Exstant Acta quedam synodi Caesariensis a Theophilo celebrate, Varia virorum doctorum de his Actis 


sententia. Recitantur ez edito Bucheriano. 


I. Theophilus, Victori et Polycrati cqualis, Ec- 
clesiam Crsaree Palestine sub Severo principe 
(4) Hieron. De vir illustr., cap, 43. 


administrabat. « Advereum eos qui {4 luna cum Ju- 
d:eis pascha faciebant,verba suntHieronymi (4), cum 


4307 


S. THEOPHILI CJESARE/E PALESTINJE EPISCOPI 


1368 


caeteris episcopis synolicam valde utilem compo- À Ubi cum illa multitudo sacerdotum convenit, tunc 


guit epistolam. » Qua de re fusius Eusebius (2) ; 
qui et paulo post (3), verba quibus claudebatur 
eadem epistola, recitat, nobis suo loco relata. 

Il. Synodi Ceesariensis sub Theophilo celebratz, 
Acta quzdam exstant apnd Bedam (4): quee licet 
Dodwello (5), Tillemontio (6), Coutantio (7) aliisque 
nonnullis suspecta et illegitima videantur ; ea ta- 
men tanquam genuina recipiunt Baronius (8), Bu. 
cherius (9) atque alii complures, neque dissentiunt 
Valeaius (40) οἱ Caveus (41); ut proinde haud 
oliosum fuerit Acta illa hic saltem in medium 
proferre cx edito Bucheriano,quod minus obvium 
habeatur ; licet sinceriora existimet DBalnzius, quae 
ipsemet ex antiquis libris vulgavit (12). In exem. 
plari quidem Bucherii ejusmodi Acta Philippo cui. 
dam tribuebantur. Nimirum Theophili nomen fuerit 
inscriptum ; sod excsis duabus prioribus syllabis, 
interpres vel librarius Philippi legendum esse 
censuerit, Utcunque sit, Bedam sequimur qui ea 
Theophilo nostro ascribit, neque aliter codex Oxo- 
niensis apud Caveum. Sic autem se habet : 


Epistola Theophili de Pascha. 


[. « Postresurrectionem velascensionem Domini 
Salvatoris, apostoli quomodo Pascha deberent! ob- 
servare, nihil ordinare potuerunt, quia dispersi 
per universum mundum, ad predicandum fuerunt 
occupati. Sed quacunque die, 14 luna mense Mar- 
tio fuisset, Pascha celebrabant. Post transitum 
ergo de hor 1nundo omnium apostolorum, per sin- 
gulas provincias diversa tenebant jejunia. Nam 
Galli quacunque die, viii Kalendas Aprilis fuissot, 
quando Christi resurrectio tradebatur, semper 
Pascha celebrabant. In Italia vero alii viginti dies 
ante jejunabant, alii septem. Orientales vero, sicut 
apostolos facere viderant, ut supra dictum est, 14 
luna, mense Marlio, Pascha tenebant. Cum ergo 
hie tales observationes per singulas provincias te- 
nerentur (unde moror erat sacerdotibus, eo quod 
quibus una fides recta tenebatur, eorum dissenti- 
rent jejunia), tunc papa Victor Romane urbis epi- 
Scopus direxit auctoritatem ad Theophilum, Ca- 
sariensem Palestinzque antistitem, ut quomodo 
Pascha recto jure a cunctis catholicis celebraretur 
ecclesiis, inibi fleret ordinatio, ubi Dominus et 
Salvator mundi fuerat in carne versatus. 

IIT. « Percepta itaque auctoritate predictus epi- 
scopus, non solum de sta provincia, sed etiam 
de diversis regionibus omnes episcopos evocavit. 


! Gen. 1, 9. * Gen. 1, 11. ? Gen. 1, &, 18. 


(2) Euseb. Hist. eccl. lib. v, cap. 23. 

(3) Id. ibid., cap. 23. 

(4) Bed. De JEquin. vern. opp. tom. 1I, pag. 232, 

(5 Dodw. ad opp. Pearson., dissert. sing. 8 6, 
pag. 95. 

(6) Tillem. Mém. eccl. tom. 11, pag. 632, not. 2, 
M Y Victor. 

1) Coustant. Epist. Rom. pont., pag. 93. 

(8) Baron. ad ann. 197, $ 1. ini 


1heophilus episcopus protulit, auctoritatem ad se 
missam papa Victoris, et quid sibi operis fuisset 
injunctum oslendit. Tunc pariter omnes dixerunt 
episcopi : Nisi prius agnoscamus, quomodo mun- 
dus a principio fuerit instructus, nihil poterit de 
observantia Pasche salubriter ordinari Dixerunt 
ergo episcopi : Quem diem credimus factum fuisse 
in mundo primuni, nisi Dominicum diem ? Theo- 
philus episcopus dixit: Probate qua d:cilis. Ré- 
sponderunt episcopi : Secundum Scripture divine 
auctoritatem : « Factum est vespere, et factum est 
mane dies primus! ; » deinde secundus, tertius, 
quartus, quintus, sextus et septimus. In quo se- 
ptimo requievit Dominus ab omnibus operibus 
suis: quem diem, Sabbalum appellavit. Ergo cum 
novissimo die signet Sabbatum, quis potest esse 
primus, nisi Dominicus dies ? 

1Η. « Theophilus episcopis dixit: Ecce de Do- 
minico die, quia primus sit, probastis ; de tempore 
quid dicitis ? quatuor enim tempora in anno acci- 
piuntur, ver, estas, autumnus, vel (13) hiems. 
Quod ergo tempus primum creditis factum in mundo 
Episcopi responderunt: Vernum.Theophilus episco- 
pus dixit : Probatequod dicitis.Et illi responderunt; 
Scriptum est : Germinet terra herbam feni secundum 
genus suum, et lignum fructiferum ferens fructum 3. 
Hac enim veris temporibus aceipitur (1&). Thco- 
philus episcopis dixit; In quo caput mundi esse 
creditis? in principio temporis, an in medio tem- 
poris, aut in fine? Episcopi responderunt: In 


C &quinoctio, vin Kalendas Aprilis. Theophilus epi- 


scopis dixit: Probate que dicitis. Et illi responde- 
runt: Scriptum est : « Quia fecit Deuslucem,et vo- 
cavit Deus lucem, diem: et fecit Deus tenebras, et 
tenebras vocavit noctem : etdivisilinter lucem et te- 
nebras equas partes *. » Theophilus episcopus dizit: 
Ecce de die vel tempore vel de loco probastis; de 
luna quid vobis videtur? utrum crescentem, aut 
jam plenam an imminutam fuisse a Deo consecra- 
tam (15)? Episcopi responderunt : Plenam. Bt ille 
dixit : Probate quod dicitis. Episcopi responderunt: 
Dicit Scriptura divina : «Et fecit Deusduo luminaria 
magna, et posuit in. firmamento cali, ut luceant 
super terram : luminare majus in inchoatione diei, 
et luminare minus in inchoatione noctis *.» Non po- 


D terat aliter, nisi fuisset plena. Nunc ergo investi- 


gavimus, quomodo in principio factus fuerit mun 
dus, id est die Dominica, verno tempore,in squi- 


-noctio, quod est viii Kalendas Aprilis, luna plena. 
* Gen. 1, 16. 


(9' Bucher. doctr. temp., pag. 469. 

(10) Vales. ud Euseb. lib. v. cap. 25. 

(11) Cav. Hist. litt., tom. I. pag. 96. 

(12 Baluz. in Nov. collect. conc. page. 13, sive 
tom I Conc , edit Venet. Labb.. βᾶμ 606. 

(13i Apud Bedam deest vel. Apud Baluz. ct. 

(1&) Baron. Hoc autem. Baluz Hzc enim verno 
tempore videmus fieri. 

(15) Apud Baron. al. concreatam 


1309 


FRAGMENTUM. 


1310 


Per ipsum tantummodo tempus et elementa resur- A ginta dies a Domino consecrati sunt. Episcopi di- 


gunt. 

IV. « Theophilus episcopis dixit: Nunc igitur 
agendum est dc ordinatione, quomodo debeamus 
Pascha tenere. Episcopi dixerunt : Nunquid potest 
dies Dominicus pr:eteriri, ut in eo Pascha minime 
celebretur, qui tot et talibus benedictionibus san- 
ctiflcatus est ? Theophilus dixit : Dicite ergoquibus 
| et qualibus benedictionibus eum fuisse sanctifica- 
tum asseritis, ut scribere possimus (16). Episcopi 
dixerunt: Prima illi benedictio est, quod in ipso 
Leuebre sint remota, et lux apparuerit.Secunda est 
illi benedictio, quod de terra Egypti, velut de te- 
nebris peccatorum, quasi per fontem baptismi.per 
mare Bubrum populus fuerit liberatus. Tertia (17) 
ili benedictio est, quia in eodem die caelestis 
cibus, Manna hominibus datum est. Quarta illi be- 
nedictio est, quia Moyses mandat ad populum: « Sit 
vobisobservatus dies primus et novissimus *».Quinta 
illi benedictio est, ut (18) in centesimo decimo 
septimo psalmo dicitur : « C:rcumciderunt me sicut 
apes favum,et exarserunt sicut ignis in spinis9». De 
resurrectione aulem Domini dicit : « Hec est dies 
quam fecit Dominus: exultemus et lwtemur in 
ea (19), usque ad cornu altaris ". » Sexta illi bene- 
dictio, quia in ipsa Dominus resurrexit. 

V. « Vides igitur quia dies resurrectionis Do- 
minicus singulariter in Pascha prmcipitur teneri. 
Theophilus dixit : De tempore autem ad Moysem 
mandatum est a Deo: «Hic mensiserit vobis initium 


xerunt : Jam superius dedimus responsum, princi- 
pium mundi esse a:*quinoctium, vir kalendarum 
Aprilum. Et ab vii Kalendarum Aprilium, usque 
in octavum Kalendas Maias. legimus esse conse- 
cratas (20). Theophilus episcopis dixit: Etimpium 
non est, ut passio Dominica, tantum sacramenti 
mysterium, extra limitem excludatur? « Passus 
namque est Dominus ab undecimo Kalendas Aprilis, 
qua nocte a Juda est traditus, et ad octavum Kalen- 
das Aprilis resurrexit ». Quomodo ergo tres dies 
extrà terminum excluduntur ? Omnes episcopi 
dixerunt: Nulla ratione fieri debet, ut tantum 
sacramentum extra limitem excludatur; sed hi tres 
dies intra terminum ind&cahtur, οἱ deinde us. 
que in undecimum Kalendas Maii subter retra- 


. lere (21). 


Vf. « Constitutum est orgo ie illa synodo, ut ab 
undecimo Kalendas Aprilis usque in undecimum 
Kalendas Maii Pascha debeat observari; et nec 
ante nec postea cuicunque conslitutum limitem 
transgredisitfacultas.Similiteretdelunaprteceptum 
Dominicum teneatur,quod mandatum est per Moy- 
sem : « Sit vobis observata à quartadecima luna, 
usque vicesimam primam * ». Has ergo octo lunas 
sirailiter in Paschate tenendo constat fuisse con- 
secratas. Quando ergo fit intra illum limitem, ab 
undecimo Kalendas Maii, dies Dominicus. et luna 
ex illis octo sanctificata est, Pascha nobis jussum 
est celebrare. » Huc usque Theophili epistola, 


mensium : Pascha facite in eo* ». Omnes ergo tri- C prout exstat apud Bucherium. 


ο. THEOPHILI 


FRAGMENTUM 


EX EPISTOLA SUPER QUJESTIONE PASCHALI, SYNODI CAESARIENSIS NOMINE SCRIPTA. 











(Apud Ecsmgerum Hist. eccl. lib. v, cap. 25.) 


Tz« 9 ἐπιστολῆς ἡμῶν πειράθητε κατὰ πᾶσαν Ἐκ-  — Date operam, ut epistole nostre exemplaria per 


Χλησίαν ἀντίγραφα διαπἐµψασθαι, ὅπως μὴ ἔνοχοι 
ὦμεν τοῖς ῥᾳδίως πλανῶσιν ἑαυτῶν τὰς ψυἀς. A-- 
λοῦμεν δὲ ὑμῖν ὃτι τῇ αὐτῃ ἡμέρα καὶ ἐν Αλεξαν- 
δρείᾳ ἄγουσιν, ᾖπερ καὶ fiui. Παρ) ἡμῶν γὰρ τὰ 

5 Exod. xit, 16. 


6 Psalm. cxvii, 19. ? Ibid., 24, 


(16: Apud Baluz. : « Theoph. ep. dixit: Quibusaut 
quantis benedictionibus.apertius dicite;ut scire pos- 
simus quas sanctificationesin eo asseritis.utscribere 
possimus ». Apud Bedam tamen, ut edit. Bucher. 

(171! Hiec desunt apud Baluz. 

(18! Apud Baluz.: « Quia centesimus decimus septi- 
mus psalmustotus de passione et resurrectione can- 
tatur.De passione :« Circum:!antes circumdederunt 
me, et in nomine Domini vindicabor in eis. Cir- 
cumdederunt me sicut apes favum, et. exarserunt 
sicut ignis in spinis. » Et interjectis versibus : « La- 


27. 5 Exod. κι, 9. 


omnes Ecclesias mittantur, ne nobis crimen impu- 
tent, qui animas suas à recto verilatis tramite fa- 
cile abducunt.lllud etiam vobis significamus,eodem 
quo apud nos, die Pascha Alexandrie celebrari. A 


? [bid., 18. 


pidem quem reprobaverunt wmdiflcantes, hic factus 
est in caput anguli. » Hzc de passione. De resurre- 
ctione autem dic:t... » etc. 

(19) Apud Baluz. « lztemur in ea. » Et interjectis 
versi;us : Constituite diem solemnem in condensis 
frequentantibus in cornu altaris » Sequentia plu- 
rimum discrepant ab edito Bucheriano 

(30, Apud Baron. consecratos (dies). Baluz. usque 
ad octavum Kalendas Maii, hi sunt. triginta. dies in 
Pascha consecrati 

21 Baluz. : Et de novissimo reducantur. 


4374 


S. SERAPIONIS EPISCOPI ANTIOCHENI 


1312 


nobis enim ad illos, et vicissim ab illis ad noslit- A γράμματα (22) κοµίζεται αὑτοῖς' xai ἡμϊν παρ ab. 


tere perferuntur ; ita ut uno consensu et simul sa- 
crosanctum peragamus diem. 


(22) Πα») ἡμῶν δὲ τὰ γράµµατα Sic ex codice 
Regio edidit Robertus Stephanus. In codice Medi- 
οὔρο legitur : llap' ἡμῶν τε τὰ γράμματα. Nicepho- 
rus vero in capite 36 libri 1v habet : Παρ’ ἡμῶν γὰρ 
τὰ γράμματα, atque ita codex Maz., Fuk. et Savil. 
Intelliguntur autem hic littere Paschales,quas top. 


τῶν' ὥστε συμφώνως xal ὁμοῦ ἄχειν ἡμᾶς τὴν ἁγίαν 
ἡμέραν. 


ταστικὰς vocabant. Ceterum hujus synodi Cresa- 
riensis acta quedam exetant apud Bedam in libro 
De vernali e&qumoctio ; quae licet a nonnullis illegi- 
tima habeatur ac spuria, haudquaquam spernenda 
mihi videntur.Baronius certe ea pro veris amplexus 
est, 








5. SERAPION 


EPISCOPUS ANTIOCHENUS 


NOTITIA. 


(GaLLAmD., Dibliotheca vet. Patr., I, Proleg., p. xxi.) 


I. Quo tempore Antiochenam Ecclesiam susceperit. gubernandam | Serapion. | Antio:henorum 


chronotazis Ewsebiana reformanda. 


episcoporum 


1] Serapionis scriptn vecensiia, quorum duo (antum superant fragmenta; iterum ex ejus. epislola de 
Catlayhrygarum harresi, ad Caricum et Pont.um ; alterum ez libro de Evangelio Petrí. . 
Ill. Socrets testimonium, unde liquet, scripsisse quoque. Serapionem contra haresim — Apollinaris. Anno 


Christi 211 sanctus. Pater decessisse videtur. 


I. « Serapion octavus Antiochie episcopus ordi- B siebus annos quibus sederint episcopi Antrocheni, 


natur, » inquil Eusebius in Chronico |1j ; ejusque 
ordinationem anno Christi 190, Commodi 1 0,illigat. 
Paulo aliter Hieronymus, Eusebium as:sectatus ; 
qui « undecimo Commodl imperatoris auno » Ecc le- 
siam Antiochenam regendam suscepisse Serapio- 
nem scribit (2). Sed Eusebium errasse docet Le- 
quienius (3). Siquidem Maximinum Serapionis doe- 
cessorem, Theophilo in sede Antiochena succes- 
sisse anno M. Aurelii 11, perperam tradit; Theo- 
philus enim tres libros ad. Autolycum confecisse 
comperitur sub Commodo, ut ex brevi chronico 
liquet, quod iisdem libris subjecit. Ibi enim M. 
Aurelii mortem designat his verbis: « Verus im- 
peravit aunis 19, menses 10, » adeoque Commodo 
ejus filio imperante Theophilus adhuc sedebat epi- 
scopus. Sicigitur V.C. episcoporum Antiochenorum 
chronotaxim Eusehianam reformandam existimat. 
Theophilus sextus ab apostolis Ecclesim Antio- 
chena antistes, non nisi anno Christi 177, sub 
M. Aurelio sedere incepit, usque ad annum 186, 
Commodi 6, quo ipsum excepit Maximinus. Cum 
autem hic ex eodem Eusebio 13 annorum spatio 
Ecclesi» Antiochens prefuerit, diem obierit po- 
Sstremum oportuit anno 199, ut proinde Sera- 
pionis episcopatus initia in 7 vel 8 Severi annum 


nullos habuisse compertos (4). 

II. Epistolam scripsit Serapion de Cataphryga- 
ruin hioresi ad Caricum et Ponticum, sivePontium; 
utraque enim ratione nomen istud apud Eusebium 
Valesianum effertur, licet Hieronymus Pontium 
appellet, Ejus fragmentum recitat idem Hierony- 
1418 (5) ex Eusebio (6); qui etiam variorum epi- 
scoporum subscriptiones eidem epistole intextas 
relert : uude aliquo in concilio fuisse illam exa- 
rcstam argzvit Tillemontins (7. « Multa quidem 
alia, subdit Eusebius (8), Scrapipnis doctrine 
monumenta pcnes alios exstare credibile est. Ea 


C tamenad nos pervenerunt quesscripsitadDomninum 


queaidam, qui persecutionis tempore a fide Christi 
ad Judeorum superstilionem desciverat. Preterea 
liber de Evangelio Petri, que in eo falsa erant 
coarguens. Quem quidem llbrum composuit in gra- 
tiam quorumdam ex Rhossensi parecia qui occa- 
sione illius Evangelii ad doctrinam a recta fide 
alienam declinaverant. » Hec Eusebius, qui οἱ ος 
hoc postremo Serapionis libro excerpta quadam 
suo Historie intexuit. Unde nos quoque illa de- 
scripsimus, atque alteri fragmento ex epistola 
modo laudata desumpto adjecimus. 

IIT. lllud autem haud preterire licet, quod de 


omnino incidant. Hinc jure Dodwello videtur Eu- D nostro Serapione tradit Socrates (9): ejus nimirum 


(1) Euseb. Chron., pag. 172. 

(2) Ilieron. De vir illustr., cap. 41. 

(3) Lequien. Or. Christ. tom. II, pag. 703. 
(4) Dodwell. dissert. & Iren., $ 36, pag. 365. 
(5) Hieron. |. c. 


(6) Euseb. Hist. eccl. lib. v. cap. 19. 

7) Tillem. Mém. cccl. tom. 11, pag. 168. 
8) Euseb Hist. lib. ιν. cap. 12. 

9) Socrat. Hist. eccl., lib. in, cap. 7, 


4313 


FRAGMENTA. 


13714 


testimonio, sicut et antiquiorum theologorum Ire- A Socrates, « hi Patres communi omnium consensu 


nai.Clementis et Apollinaris Hierapolitani,confir- 
matam fuisse in concilio Alexandrino, sub sancto 
Athanasio,contra harresim Apollinaris, catholicam 
fidem qua credimus Verbum Dei corpus anima- 
tum sumpsisse ; quam quidem veritatem, inquit 








receptam suis in libris asserunt.» Suy, remum diem 
clausisse fertur Serapion anno 211, Antonini Ca- 
racalle 1, licet annos 25 regiminis ecclesiastici 
eidem tribuant Nicephorus CP. et Syncellus,Euse- 
bium forte secuti. 





ο. SERAPIONIS 


FRAGMENTA 


Ex Epistola ad Caricum et Ponticum. — Apud Eusebium Hist. eccl. lib. v, cap. 19. 
Ὅπως δὲ καὶ τοῦτο ἵδητε ὅτι τῆς ψευδοῦς ταύτης B — Atque ut sciatis qualiter universa que in terris 


τάξεως τῆς ἐπικαλουμένης νέας προφητείας (10), 
ἑθδέλυχται d ἐνέργεια παρὰ πάστ τῇ iv κόσμῳφ ἁδελ. 
φότητι (11), πέποµρα ὑμῖν καὶ ἘΕλαυδίου Απολλινα- 
plou τοῦ μα ,αριωτάτου Ὑενοµένου ἐν Ἱεραπόλει τῆς 
“Ασίας ἐπισκόπου γράμματα. 


II. 


est fraternitas,operationem illam simulate factionis 
qute nova prophetia nominatur,aversata atque abo- 
minata est,beatissimi Patris Claudii Apollinaris qui 
Hierapolitane urbis in Asia episcopus fuit, litteras 
ad vos misi. 


Ex libro de Evangelio Petri, — Apud eumdem Busebium, ibid., lib. νι, cap. 12. 


Ἠμεῖς γὰρ, ἀδελφοὶ, xal Πέτρον καὶ τοὺς ἄλλους 
ἀποστόλους ἀποδεχόμεθα, ὡς Χοιστόν' τὰ δὲ ὀνόμα- 
τα (19) αὐτῶν ψευδεπίγραφα, ὡς ἔμπειροι παραιτού. 
pta: γινώσκοντες ὅτι τὰ cotaoza οὗ παρελάδοµεν. 
᾿Εγὼ yàp γενόμενος παρ ὑμῖν, ὑπενόουν τοὺς πάν- 
τας ὀρθῇ πίστει προσφέρεσθαι. Καὶ μὴ διελθών τὸ 
ὑπ᾿ αὐτῶν προφερόµενον ὀνόματι Πέτρου Εὐαγγέλιον, 
εἶπον: "Oc: εἰ τοῦτό ἐστι µόνον τὸ δοκοῦν ὑμῖν παρ- 
έχειν μικροψυχίαν, ἀναγινωσκέσθω. Nov δὲ μαθὼν 
ὅτι αἱρέσει τινὶ ὁ νοὺῦς αὐτῶν ἐνεφώλευεν ἐκ τῶν 
λεχθέντων µοι, σπουδάσω πάλιν Ὑενέσθαι πρὸς ὑμᾶς' 
ὥς τε, ἀδελφοὶ, προσδοχᾶτέ µε ἐν τάχει. Ἱἡμεῖς δὲ (13), 
ἀδελφοὶ, καταλαθόµενοι ὁποίας ἦν αἱρέσεως ὁ Μαρκια- 
νὸς, καὶ (14) ἑαυτῷ ἠναντιοῦτο μὶ  νοῶν ἃ lide, & 


(40) Ἐπικαλουμένης νέας Ἠπβροφητεΐσς.  Tertul- 
lianus De jejuniis, initio : « In. Paracleto contro: 
versiam faciunt 14 opter hoc nova prophetis» recu- 
santur. » Et in lib. ui contra Marcionem sub finem 
de coelesti Jerusalem loquens: « Hanc et Ezechiel 
novit, et apostolus Joannes vidit,et quiapud fidem 
nostram est, novi: prophetic» sermo testatur, ut 
etiam effigiem civitatisante representationem ejus 
conspectui futuram iu signum preedicarit. », Et in 
libro iv, cap. 22, etin libro De resurrectione car- 
nis sub tinem. Hieronymus in Catalogo, ubi de 
Gaio. Firmilianus quoque in Epistola ad Cypria- 
num .: « Illi qui Cataphryges appellantur, et novas 
prophetias usurpare conantur. » Et rursusin eadem 
epistola : « Plane quoniam quidam de eorum ba- 
ptismo dubitant, qui etsi novos prophetas reci - 
piunt, » etc. Vetus auctor qui adversus Cataphrygas 
scripsit. in proemio ad Avircium Marcellum, καὶ 
κατχλαθὼν τν κατὰ []όντον 'ExxAÀmslav ὑπὸ τῆς 
γέας ταύτης. οὐχ ὡς αὐτοί φασι προφητείας, etc. 
Eodem referendum est,quod legitur in prefatione 
passionis SS. Perpetuae et Felicitatis : « Itaque et 
nos,qui sicut prophetias, ita et visiones novas ρᾶ- 
riter repromissas et agnoscimus et honoramus,»etc., 
quam quidem prefaüonem e Montanista quodam 


Nos enim, fratres, et Petrum et reliquos aposto- 
los, perinde ac Christum ipsum suscipimus. Sed 
qua nomen illorum falso inscriptum preferunt,ea 
nos utpote gnari ac periti repudiamus ; quippe qui 
compertum habeamus, ea nos a majoribus minime 
accepisse. Ego quidem,cum ad vos venissem, ezi- 
stimabam,omnes recte fidei callem tenere.Et cum 
Evangelium illud quod Petri nomine inscriptum ab 
iis offerebatur, non perlegissem, dixi : Si quidem 
hoc solum est, quod simultatem parit inter vos,le- 
gatur. Nunc vero cum ex iis que mihi dicta sunt, 
plane perspexerim, quod mens illorum heresim 
tunc occultam tegebat,iterum ad vos venire prope- 
rabo. Proinde, fratres, brevi me exspectate. Cum 


scriptam esse non dubito. Nam et superiora id do- 
cent, ubi dicit: « Sed viderint, qui unamvirtutem 
Spiritus unius sancti pro etatibus judicenttempo- 
rum ; cum majora reputanda sint novitiora que- 
que, » etc. Psychicos enim alloquitur. 

(41) Tà àv xócpup ἀδελφότητι. Sic scripti codices 
Maz., Med., Fuk. ac Savilii, non autem, ut ali- 
quando legitur, τῃ iv Χριστῷ ἀδελφ. Lectionem 
nostram confirmat Rufinus. 

(12; Τὰ δὲ ὀνόματα. Scribendum puto ὀνόματι, 
ut scribitur in codice Maz., Med., Fuk. et Savil. 
Atque ita legisse videtur Rufinus. Sic infra loqui- 
turidem Serapion : Τὸ ὑπ αὐτῶν προφερόµενον 
ὀνόματ, Πέτρου Εὐαγγέλιον. Hujus porro Evangelii 
secundum Petrum mentionem facit Origenes in 
Commentariis in. caput xiu Mutt/tvi : « Fratres au- 
tem Jesu putant nonnulli, ex traditione Hebreo- 
rum, sumpta occasione ex Evangelio quod titulum 
habet juxta Petrum, vel ex libro Jacobi,esse filios 
Joseph ex priore uxore, qure convixerat ipsi ante- 
quam duceret Mariam. » 

(13) Ἡμεῖς δὲ, x. v. λ. Sententia. imperfecta. W. 
[οντα. 

(44) Καρκιανὸς, καί. Scribendum videtur Me- 


1375 


APOLLONIUS. 


1310 


autem deprehenderim, cujus opimonis et secta Α µαθήσεσθε (15) ἐξ Gv ὑμῖν ἐγράφη. ᾿Εδυνήθημιν 


fuerit Marcianus, qui et sibi ipse repugnabat, non 
intelligens quie diceret,sicut cognoscetis ex δα 
ad vos scripta sunt. Mutuati enim supradictum 
Evangelium ab iis qui illud didicerant et continua 
exercitatione versaverant, hoc est a successoribus 
torum qui Marciano prziverunt, quos Δοχητάς νο- 
camus (quippe ex horum schola plerzque illius 


γὰρ παρ᾽ ἄλλων τῶν ἀσκησάντων αὐτὸ τοῦτο τὸ Εὔαγ- 
γ{λιον. τουτέστι παρὰ τῶν διαδόχων τῶν καταρζαμἰ- 
νων αὐτοῦ, οὓς Δοχητὰς καλρῦμεν [τὰ γὰρ πλείονα 

ρονήµατα, ἐκείνων ἐστὶ τῆς διδασκαλίας) χρησάµε- 
vot (16) παρ) αὐτῶν διελθεῖν, xal εὑρεῖν τὰ μὲν 
πλείονα τοῦ ὁρθοῦ λόγου τοῦ ΣωτΏβος, τινὰ δὲ προσ- 
διεσταλµένα, à καὶ ὑπετάζαμεν ὑμῖν" 


opiniones fluxere). legendi copiam nactisumus ;et deprehendimus multa quidem in illo Evangelio cum 
recta Servatoris nostri fide consentire ; nonnulla vero discrepantia a recte fidei ratione adjuncta esse, 


que et vestra causa subjecimus. 


χιανὸς, ὡς xat. Atque ita legerunt Rufinus et Muscu- Bj Hieronymus in. caput ret ιν Epistolae ad Galatas : 


lus. Sed Christophorsonus videtur legisse καὶ ὡς, 
etc. Savilius in libro suo emendavit, xai πῶς ἑαυτῷ 
ἠναντιοῦτο. 

(15) "A µ,ηήσετβε, Codices Maz., Med. εἰ Fuk. 
primam vocem non agnoscunt. 

(16) Ἀργσάμενο.. Idem est quod mutuati vel com. 
modaio usi. Ait enim Serapio se Evangelium illud 
Petri commodatum accepisse a successoribus quo- 
rumdam hireticorum.qui Δοκηταί dicebantur,quo- 
rum hiresim sectabatur Marcianus. Nihil hoc loco 
viderunt interpretes. De Docetis hereticis, qui 
Christum non vere, sed opinione tantum incarna- 
tum passumque esse dicebant, Clemens Alexandri- 
nus in lib. vi1 Στρωμάτων. et Theodoritus in lib.Di- 
vinorum decretorum cap. 12. Hujus secta» princeps 
fuit Julius Cassianus, ut docet Clemens in mr. De 
his Methodius in Convivio, pagina 110 : ως ὁ Άρτε- 
μᾶς xal οἱ δοχκήσει αὐτὸν ἀποφηνάμενοι πεφυχεναι. 
Eusebius in libra 1 De ecclesiastica theologia cap. 1. 








« Subrepunt hoc loco ceeterz haereses, qua putati- 
vam Christi carnem vindicantes, Deum aiunt Chri- 
stum esse,non hominem.» Hujusmodi hereticosLa: 
tini Phantasmatarios vocarunt, teste Prudentio. 
llieronymus ?n caput νι Epistola ad Galatas Tatia- 
num liujus secte facere videtur auctorem. « Tatia- 
nus, inquit, qui putativam Christi carnem intro- 
ducens,omnem conjunctionem masculi ad feminam 
immundam arbitratür, » etc. Sumpsit autem hanc 
loquendi formam Hieronymus ex Tertullieno, qui 
initio libri De carne Christi ita dicit : « Sed et qui 
carnem Christi putativam introduxit, seque potuit 
nativitatem quoque phantasma confingere, ut et 
conceptus,et prognatus.et partus Virginis,et ipsius 
exinde infantis ordo, τὸ δοκεῖν haberentur.» Hiero- 
nymus adversus Joannem Hierosolymitanum, pag. 
245, et ante illum Origenes in Commentariis Ερὶ- 
stole ad Titum,ut refertur in Apologetico Pamphilr 
Vide P. Halloixium in Vita Serapionis. 








APOLLONIUS 


NOTITIA 


(GartAmp., Vel. Patrum Bibliotheca, I, Proleg., p. xxv.) 


I. Apollonius an episcopus Ephesinus ! Hac de re silent antiquiores, quí neque ipsius genus, neque palriam pro- 


dunt. Quid de eo Eusebius. 


H. Obh-ervotiones nonnulle in texium. Eusebianum. Quo tempore Apollunius advertum | Cataophrygarum heresim 


scripserit, Eusebii erratum a Valesio animadvertum, 


IH. De veterum traditione ab Apollonio relata, qua Dominus apostolis suis pracepisse perhibelur, ne intra duode- 
cim auncs eacececent Hierosolymis. Quo pacto eam accipiendam censeant receutiores doctissimi. 
IV. Contra Apollunium Teriullianus scripsisse comperitur. 


I. Apollonius, Montanistarum acerrimus impu- 
gn«tor, Ephesinam rexit Ecclesiam,si fidesauctori 
Pradestinati. Sic enim ille de Montanistis verba 
faciens (1) : « Scripsit contra hos sanctus Soter 
papa urbis, et Apollonius Ephesiorum antistes. » 
Quem quidem scriptorem, sublestz sane fidei, se- 
quitur, cunctabundus licet, cl. Lequienius ; eique 
innixus, nostrum Apollonium proxime post Poly- 
cratem illi Ecclesia pra fuisse existimat(2). Verum 
cum de Apollonii episcopatu sileant antiquiores, 
Eusebius atque Hieronymus, neque ipsius genus 
aut patriam aut officium uspiam prodant ; nos iis 


(1) Pradest. her. 20. 
cap. 18. | 


4A cc 


(2) Lequien. Or. Christ., tom. I, pag. 074. 


;) tantum inheremus,qua in vetustiorum monumen- 


tis memorise commendata novimus.Hac itaque ha- 
bet Eusebius (3) : « Apollonius ecclesiasticus scri- 
ptor Cataphrygarum heresim adhuc sua etate vi- 
gentem refutare aggressus,peouliare adversus eos 
volumen condidit, tum falsas prophetias quz ab 
illis cireumferuntur verbatim expendens, tum vi- 
tam moresque eorum qui heresis illius auctores 
fuerunt, discutiens. » Mox, nonnullis ex hoc Apol 
lonii opere fragmentis in medium allatis, quz nos 
exinde collegimus, hwc subdit : « Caeterum hic 
ipse Apollonius in eodem libro testatur, tunc cum 


(3) Euseb. Hist. eccl., lib. v! 


4311 


NOTITIA. 


1318 


hoc scriberet, annum quadragesimum fuisse, ex A πάτω τὰ κατὰ ᾽Αλέξανδρον, τὸν λέγοντα ἑαυτὸν μ4ρ- 


quo Montanus adulterinam illam prophetiam com- 
mentus fuerat. Addit practerea,Zoticum illum cujus 
a priore scriptore facta est. mentio (*', cum jam 
Maximilla Pepuzis se prophetare siinularet, super- 
venientem damonem quo illa agitabatur,coarguere 
instituisse ; verum ab aliis qui idem cum illa sen- 
tiebant, esse cohibitum. Meminit etiam cujusdam 
Thrasew, qui circa haec. tempora martyr fuit. Ad 
hec tanquam ex veterum traditione hac refert.Do- 
minum apostolis suis provcepisse,ne intra duodecim 
annos llierosolymis excederent. Ὀ μίας quoque te- 
stimoniis ex Joannis Revelatione depromptis; mor- 
tuuimnque Ephesi ab eodem Joanne per divinam po- 
tentiam suscitatum esse narrat. Multa denique alia 
scribit, quibus perniciosissimum illum errorem 
abunde et luculentissime confutavit. » Huc Euse- 
bius ; quz ideo protulimus, ut operis Apolliniani 
conspectus nobis quodammodo pateat, iis precipue 
additis quie suo loco ex eodem Eusebio reddidimus. 

Il. Verum in iis quae modo recitavimus ex histo- 
rico Cesariensi, unum alterumve observandum 00- 
currit. Et primum quidem, Apollonium adversus 
Cataphrygarum heresim scripsisse, quadragesimo 
anno ab illius exorlu,seu ex quo Montanus pseudo- 
prophetiam suam disseminare ceperat. Ὡς xóa τεσ- 
σχ»ακυστὸν ἑτόγχανεν ἔτος ἐπὶ τὴν τοῦ GuYTOXAQUi- 
τος αὐτοῦ γραφὴν ἐξ οὗ τῇ προσπωιήτῳ αὐτοῦ προ: 
φητείφ. ὁ Μοντανὸς ἐπικε(είρηκς. Igitur postremis 
Septimii Severi annis, circa Christi annum 210 
aut 211, scripserit Apollonius. 

Deinde haud abs re fortasse fucrit advertere, 
scriptorem illum anonymum quem priorem vocat 
Eusebius, quique Zolici meminisse perhibetur, 
Asterium Urbanum esse intelligendum, qui Zoti- 
cum episcopum Comanensem memorat in iis quim 
ex ipsius opere contra Montanistas superant. Ad 
quem quidem locum hsec apposite adnolat eru- 
ditus Valesius : « Jam videor mihi deprehendisse, 
quam ob causam Eusebius Apollonium hunc post 
anonymum illum scriptorem, de quo superius (lib. 
v, capp. 16 οἱ 17), aclum est, collocaverit. Cum 
enim anonymus ille testetur, quatuordecim annis 
post Montani et Maximille obitum libros suos 
scripsisse ; hic autem quadraginta annis antequam 
scriberet, Montanum prophetiam suam invexisse: 
putavit Eusebius Apollonium anonymoillo scriptore 
recentiorem esse. In quo tamen, meo quidem ju- 
dicio, longe falsus est. Etenim Apollonius, Montano 
adhuc superstite cum insanis suis vatibus Priscilla 
et Maximilla, librum suum composuit, ut ex his 
fragmentis quoe profert Eusebius, elicitur ; idque 
non uno loco: ut cum dixit: 'H προφῆτις ἡμῖν εἷ- 


"i Vid. Euseb. 1. c., cap. 16. 
3) Tillem. Mem. eccle., tom. II, pagg. 4260, &40. 
Vide quoque pag. 010. not. 6. 

(6) Pearson. Lect. 1v, tin Act. apost., $ 11, pag. 
62, inter ejus Opp post. 

(7) Clem Alex. Strom., lib. vi, pag. 636. 


τρρα, ᾧ συνεστιᾶται ᾧ προσχυνοῶσι καὶ αὐτῷ πολ- 
λοί. Et paulo post de eodem Alexandro : "v ὁ προ- 
ivre συνόντα πολλοῖς ἔτεσιν ἆγνοςῖ. Ex quihus verbis 
apparet, et Alexandrum et Montanum ipsum ac Ma- 
ximillam adhuc vixisse, cum hac scriberet Apollo- 
nius. Neque enim ait Apollonius, quadraginta an- 
nos effluxisse ab obitu Montani ad tempus quo ista 
scribebat; sed id tantum dicit. quadraginta aunis 
antequam ipse ad scribendum accederet,Montanum 
pseudo-prophetiam suam invexisse. Ponamus igi- 
tur Montauum anno etatistricesimo fabulam suam 
inchoasse.Cum Apollonius contra ejus sectam scri- 
beret, vix Montanus septuagesimum annum exces- 
serat. Maximillam autem ct Priscillam non statim 
ab ipso sui erroris exordio Montanus comites ha- 
buit ; sed eas diu postea prophetiam sue relibus im- 
plicuisse ac decepisse mihi videtur. » Hec V.C. In 
eamdem Valesii sententiam concessit postea Tille- 
montius (5). 

III. Illud preterea in allato loco Eusebiano ani- 
madversione dignum occurrit, Apollonium tanquam 
ex veterum traditione referre, Dominum apostolis 
suis preecepisse, ne intra duodecim annos Hieroso- 
lymis excederent: τι δὲ ὡς ἐκ παραδήσεως τὸν Σω- 
τῆρά φησι προστεταχέναι τοῖς αὐτοῦ ἀποστόλοις, ἐπὶ 
δώδεκα ἔτεσι μὴ χωρ'σθῆναι τῆς ᾿Ἱεροωυταλήμ. Ob- 
servat Pearsonius (6), eamdem traditionem legi 
apud Clementem Alexandrinum /7)qui eam exPetri 
Priedicatione, libro quidem apocrypho, sed vetustis- 
simo, desumptam profert his verbis : 'Exv μὲν οὖν 
τις θελήσῃ τοῦ Ἰσραὴλ µετανοήσας διὰ τοῦ ὀνόματός 
µου πιστεύειν ἐπὶ τὸν θεὸν, ἀφεῄήτονται αὐτῷ al 
ἁμαρτία.. Mexx δώδεκι ἔτη ἐξέλθετε ες τὸν κόσμον, 
p, τις εἴπῃ᾽ Οὐκ ἠκούσαμεν. Si quis igitur ex Israele 
penitentia ductus, per nomen meun in Deum velit 
credere, remittentur ei peccata. Post duodecim annos 
e7redimini in mundum, ne quis dicat: Non audivi- 
mus. Hinc forte traditionem quam recitat, hauserit 
et Apollonius: ut proinde hujus antiqui theologi 
sententiam, ex traditione majorum. ut ipse ait, ac- 
ceptam, viri doctissimi Baronius (8) et Tillemon- 
tius (9) insuper habendam aut mitius accipiendam 
jure censuisse videantur. Eam tamen Bacchinius 
V. C. ingeniose satis propugnare aggressus est: 
neque otiosum fuerit ip$um loquentein audire. Bic 


D igitur i!le (10) : « Mirum est,inquit quanto consensu 


chronologi et rerum ecclesiasticarum recentes scri. 
ptores ab antiquissimi auctoris Apollonii traditione 
recesserint; qui, Eusebio teste (11), aiebat tan- 
quam ex traditione, Servatorem prmecepisse suis 
apostolis ἐπὶ δώδεκα ἔτεσι μὴ qeptaDz.vat τῆς Ἱερου- 
σαλήμ, ne intra duodecin annos Hierosolymis ezce- 


(8) Baron. ad ann. 14, 8 22. 

(9) Tillem. Mem. tom. lI, not. 6 sur S. Matth., 
pag. 649. 

(10) Bacchin. dissert. De Eccl. Hier. orig. part. 
J, cap. 3, 8 3, pag. 192, seq. 

(11) Euseb. Hist. eccl., lib. v, cap. 18. 


1319 


APOLLONIUS. — NOTITIA. 


1380 


derent. Plura autem sunt, ex quibus dissensus au- A siam fundare, que a Hierosolymitana minime peu. 


ctorum ab Apollonii traditione efficitur. Primo, 
quod Christi Domini mortem anno vulgaris mre 
29, quz. veterum Patrum sententia fuit, consi- 
gnare nolunt, postponuntque quatuor vel quinque 
annis. Verum vetus sententia doctissimis chronolo- 
pis rursus placere cepit. quos proinde hec diffi 
cullas minime urget. Secundo, quod Antiocheno 
Ecclesit initia communi omnium consensu ponan- 
tur ante admissos ad baptismum gentiles, et fun- 
data credatur Tiberio adhuc imperante, vel paulo 
post. Tertio, quod intra duodecimum a Christi 
Ascensione annum Petrus et Joannes narrentur 
missi ab Hierusalem in Sainariam, ut illis qui ex 
circumcisione baptizali fuerant, manus impone- 
rent. Quarto, quod Paulus narret ! se cum primo 
Hierosolymam ascendit videre Petrum, aliorum 
apostolorum vidisse neminem preter Jacobum 
fratrem Domini: Henschenius admittens vete- 
rum sententiam de Christo duobus Geminis coss. 
crucifixo, remotoque ob id priori obice, Apollonii 
traditionem admittit (12,: at, ut ab aliis se expe- 
diat, Hierosolymorum nomine non modo Judseam 
ac Palasstinamn, sed Syriam universam intelligit ; 
quo Antiocheno Ecclesie iniiia cito consignet.anno 
videlicet vulgari 33. Sed et annoruin duodecim spa- 
tium Apollonio traditum, ad undecim anuos con- 
trahit, numerans duodecimum anno currente &0. 
Vidit hoc C. V. Dàniel Papebrochius (13); qui cum 
Cliristi Ascensionem anno vulgari 34 connectat,nec 
Henschenio consentiat Hierusalem nomine Syriam 
universam intelligenti, Apollonii traditionem ad- 
mittit, quatenus vel Apollonius ipse vel Eusebius 
erraverit, qui pro anno secundo duodecimum 
scripserit, urgetque argumentum ex Pauli primo 
Hierosolymam adventu desumptum. 

« Mihi vero alias quam soleat Apollonii tradilio 
intelligenda videtur et admittenda ; nec enim vi- 
deo, cur majorem fidem mereatur Eusebius (qui 
tamen Apollonii traditionem refert, non refellit), 
quam Apollonius priori apostolorum eetati multo 
Eusebio proximior. Χωρισθῆναι τῆς ἹἹερρυσαλὶμ, 
quod Hierosolymis excedere, discedere, abire in- 
terpretantur viri docti, mihi est ab Hierusalem se- 
gregari, separari, sejungi ; et integram sententiam 
verto : Aiebat tanquam ez traditione, Servatorem 


deret ; quatenus intra duodecim annos, et apostolo. 
rum collegium cui Petrus praeerat, tanquam nova 
LegissynedriummajusHierosolymistantua sederet, 
ac unus Hierusalem episcopus cseteris prassideret, 
si qui Ecclesiw intra terrm fines, synedriaque mi- 
noraque postmodum prasbyteria vocata sunt, con- 
stitui oporteret. Constituere autem principem alte- 
ram Ecclesiam, ubi apostolorum quispiam sederet, 
fleri non poterat, quin et alibi apostolici collegii 
jurisdictio plenissime exerceretur,et quin sola de- 
sineret esse Ilierosolymitana Ecclesia quz ceteris 
praeesset; quod segregari, sejungi, separarique a 
Hierusalem erat, ubi pro. Judeorum more jurisdi- 
ctionis plenitudo et apex. Id itaque, Apollonio tra- 
dente, fleri apostolis prohibitum ante duodecim ab 
ascensione annis. Hoc sensu Apollonii traditione 
intellecta, et Christi morte duobus Geminis coss. 
consignata, minime obstat quod Petrus et Joannes 
a llierosolymis missi sunt in Samariam : quin sen- 
tentiam confirmat ; inde enim missi ubi apostolici 
synedrii sedes, illuc, peractis que a communi sta- 
tuto decreta fuerant, rediere: nec quod Paulus 
primo Hierosolymam veniens, prreter Petrum et 
Jacobum, neminem apostolorum viderit ; cum po- 
tuerint apostoli Hierosolyma abesse, nec tamen, 
modo explicato a Hierusalem separari.Preeterquam 
quod Paulus loco allegato ait, se neminem aposto- 
lorum de Christi doctrina allocutum, quam gentili- 
bus suo tempere disseminandam, a Christo imme- 
diate didicisset, minime autem apostolos abfuisse 
dicit. At enim ex Apollonii traditione hoc modo in- 
tellecta sequitur contra communem omnium sen- 
sum,Antiochen Ecclesiz initia ad duodecimum ab 
Ascensione annum differenda. Plane sequitur : ve- 
rum minime ob id traditio antiquissima est reji- 
cienda ; cum aliunde differendi rationes urgeant, 
hic adjicienda, » etc. Hactenus vir eruditus ; cujus 
quidem sententiam aliis diiudicandam relinqui- 
mus. 

IV. lis vero que ex veterum monumentis de 
Apollonio edisseruimus, illa quoque addenda vi- 
dentur, quz? sanctus Hieronymus de ipso scribens 
tradidit his verbis (14): « Tertullianus sex volu- 
minibus adversus Ecclesiam editis, quse scripsit 
περὶ ἐκστάσεως, septimum proprie adversus Apol- 


precepisse suis apostolis, ne intra duodecim annos a D lonium elaboravit, in quo omnia que ille arguit, 


Hierosolymis segregarentur. Separari autem, segre- 
gari, sejungi idem esse intelligo, ac alteram Eccle- 


! Gal. 1, 18, 19. 


(12) Hensch. Appar. ad Chronol, pontif., exer- 
cit. 3. 
(43) Papebr. Conat. chron. hist., dissert. i, De 


conatur defendere. » 


sedib. Antioch. et Rom., num. 2. 
(14) Hieron. De vir. illustr., cap. 40. 


1381 APOLLONII FRAGMENTA. 1392 





APOLLONII FRAGMENIA 
EX LIBRO ADVERSUS CATAPHhYGAS 


(Apud ΕυδεειυΝ Hist. eccl. lib. v, cap. 18.) 
I. 


Αλλὰ τίς ἐστιν οὗτος ὁ προσφατος διδάσκαλος: τὰ A — Sed quisnam est novus ille doctor? opera ejus 
E:qa αὐτοῦ xxi ἡ διδασκαλία δείκνυσιν. Οὗτος ἐστιν οἱ doctrina satis aperte produnt. llic est qui nup- 
ὁ διδάξας λύσεις γάμων ὁ νηστείας νηµοθετήσας (15) — tiarum dissidia docuit,qui jejuniorum leges impo- 
6 Πέπουζαν καὶ Τύμιον ερουσαλὴμ ὀνομάσας (πὀ- suit, qui Pepuzam et Tyniium (Phrygiae oppidula) 
Aste δέ εἶσιν αὗται μ.χραὶ τῆς Φρυγίας.) τοὺς παντα- — Hierusalem nominavit, ut cunctos undique homi- 
χόθεν ἔκεῖ συναγαγεῖν ἐθέλων ὁ πρακτῆρας ypn- nes eo convocaret ; qui pecuniarum exactores con- 
μᾶτων χαταστήσας ὁ ἐπ ὀνόματι προσφορων, τὴν — stituit ; qui sordidam munerum captationem obla. 
δωρολτψίαν ἐπιτεχνώμενος' ὁ σαλάρια yopryow τοῖς tionum nomine callide obvelavit; qui doctrinam 
χηρύττουσιν αὐτοῦ τὸν λόγον. ἵνα διὰ τῆς vactpiuap- — suam preedicantibus salaria prebet, ut per fedam 
γίας ἡ διδασκαλία τοῦ λόγου κρατύνηται. ventris ingluviem doctrina ejus convalescat. 


II. 


Δείχνυμεν οὖν αὐτὰς πρώτας τὰς προφήτιδας ταῦ- Ostendimus igitur has principes prophetissas si- 
τας, ἀφ᾿ οὔ τοῦ πνεύματος ἐπληρώθησαν, τοὺς ἄνδρας — mulac spiritu implete sunt, viros suos dimisisse. 
καταλιπούσας. Πῶς οὖν ἐψεύδοντο, Πρίσκαν m220í-  Quantopere ergo mentiebantur, qui Priscam virgi- 
vov (16) ἀποκαλοῦντες. Δοκεῖ σοι (17) πᾶσα Γραφὴ nem vocabant. Non tibi videtur Scriptura universa 
κωλύειν προφήτην λαμθάνειν δῶρα καὶ χρήματα; — prohibere, ne propheta munera et pecu.ias acci- 
*Utav οὖν ἴδω τὴν προφῆτιν εἱληφυῖαν xal χρυσὸν B piat? Cum igitur videam prophetissam aurum et 
καὶ ἄργυρον xal πολυτελεῖς ἐσθῆτας, πῶς αὐτὴν μὴ argentum vestesque pretiosas accepisse, quomodo 
παραιτήσοµαι ; eam non repudiabo ? 


III. 


Ἔτι δὲ καὶ θεμίσων ὁ τλν ἀξιόπιστον πλεονε- Preterea Themison speciosa avaritia obvelatus, 
ξίαν (18) ἡμφιεσμένος, ὁ μῖ, ῥαστάσας τῆς ὁμολογίας — qui confess'onis signum non pertulit, sed magna 


(15) 'O ντστείας νοµοθετήσας. Tres quotannis οἱ Joannes apostolus triduanum Ephesiis jejunium 
quadragesimas, ac preterea duas xerophagiurum — induxit, priusquam ad scribendum Evangelium se 
hebdomadas Montanus instituerat. Ac de xeropha- — conferret. δί episcopi catholic; plebi mandare je- 
giis quidem tes!atur Tertullianus in libro De jeju- — juniasrl2bant ex aliqua sollicitudinis ecclesiastice 
ni/s. De tribus vero quadragesimis testis est Hiero- — causa, ut docet Tertul. in lib. cit. cap. 13. Verum 
nymns, tum in epistola ad Marcellam. tum in Gom- — Montano id facere nullatenus licebat, homini here- 
mentariis ad caput 1 Agyat ita scribens : « Et. om- — tico et ab Ecclesie corpore segregato, nec ullum 
nein laborem manuum accipiamusjejunia eoruinel — sacerdotium gerenti. Merito igilur eum reprehendit 
observat ones varias, et Καμευνίας, id est humidor- — Apollonius.quod ex arbitrio suo,non ex apostolica 
mitiones ; qui tribus quadragesimis per annum je- traditione constituisset jejunia.Nam catholicorum 
junantes, οἱξηροφαγίαις humiliantes animam suam, — quidem jejunia ex apostolorum traditione manant; 
et vel inaxime de Tatiani radice crescentes, super |, de solemnibus ac publicis jejuniis loquor, quad 
hujusmodi laboribus audiunt: Tanta passieslissine C certis dicbus in Ecclesia quolannis observabantur. 
causa. » Idem in caput ix Matthei: « Hujus occa- — Hareticorum autem jejunia,ex inani prresumptione 
sione te-timonii. Montanus, Prisca et Maximilla — et sanctitatis simulatione procedunt. Cujusmodi 
etiam post Pentecosten laciunt quadragesimam. » fuere jejunia, qua Montanus sectatoribus suis 
Sunt qui existiment duas xeruphayiarum lebdoima- — tanquam Paraclctus indixit. 
das, quarum meininit Tertullianus, nihil aliud (40) Πρίσκαν z0l£vov.In codice Med .Maz. et Fuk. 
fuisse quam duas quadragesimas,quas preter illam οἱ αραιά Nicephorum legitur etiam Πρίσκαν, quam 

rimam acsolemnem catholicorum quadragesimam — scripturam confirmatetiam Rufinus. Sedet Tertul- 
Jejunabant Montaniste.Cui sententiefacileaccedo. — lianus et Firmilianus aliique Priscam nominant. 
NamTertullianus eo loco propria duntaxat Montani- (17) A»at cs, Nicephurus in lib. 1v, cap. 20, 
staruin jejunia recenset.Sic enim loquitur:« Quan- — negalivam adit particulam, οὐ 32x:1 σοι,οίο Atque 
tula eniui est apud nos interdictio ciborum? Duas — ita Savilius ad marginem sui libri emendavit. 
in anno hebdomadas xeropbagiarum. nectotas,ex- (18) Τὴν οζιόπ.φτην πλεονεξίαν. Musculus ver- 
ceptis scilieet Sabbati» et Dominicis,offerimus Deo.» — tit, indubitata avaritia circumdatus. Christophorso- 
De paschali autem jejunio nihil dixit eo quod hoc — nusvero,«totus reveraavaritic sordibus involutus.» 
jejunium eon proprium erat. Montanistarum, sed — Langus autem interpretatus est,«inexplebilis avari- 
commune oinniuu CLristianorum.Caterumnotan- — tisesordibusobvolutus: » quasi ἅπλ/στον πλευνεξίαν 
dum estliocloco :*pollonium tanquamgravissimum legerent Ego vero non dubito quin hic locus ita in- 
facinus cbjicere Montano, quod jejunia sub lege ac — telligendus sit ut verti ; quod satis declarat vox 
sub precepti forma constituisset ; non quod Jeju- tuotscuivo:, ua velamentum?et simulatio designan- 
nare crimen sit; aut quasi quibusdam in Ecclesia — tur.Etenim Montanista illi avaritiam suam religio- 
non liceat,empeérquelicuerítindicerejejunia.Nam — nis pretextu, et speciose oblationum vocabulo ob- 


1383 


APOLLONII FRAGMENTA, 


1384 


pecunie vi erogata vincula abjecit ; cum ob eam A τὸ σημεῖον (19), ἀλλὰ πλήθει χρημάτων ἁποθέμενος 


causam modes!ius deinceps ac submissius agere de- 
beret, tanquam mar!yr sese offerens, ausus est 
exemplo Apostoli concripta epistola catholica, eos 
quidem qui fideliores ipso exstiterant, instituere; 
novip autein doctrine patrocinari ; ac postremo in 
Dominum, in apostolos et in sacrosanctam Eccle- 
siam impie loqui. 


Sed ne de pluribus loquamur, respondeat no- 
bis proplie!issa de Alexandro, qui se martyrem 
praedicat, quocum ipsa convivatur ; qui adoratur 
eliam ipse a multis ; cu;us latrocinia et reliqua fa- 
cinora. pro quibus panas dedit, niliil opus est nos 
dicere. pras-ertim cum in tabulario conlineantur:. 
Uter igitur illorum alteri peccata condonat? an pro- 
plietes martyrilatrocinia? au martyr prophet ava- 
ritiam? tum enim Dominus praceperit: « Nolite pos- 
sidere aurum. neque argentum, neque duas tuni: 
cas!;» isti contra in rerum velitarum possessione 
graviter deliquerunt.Qui enim ab ipsis prophete οἱ 
martyres dicuutur, eos non solum a divitibus, sed 
etiam a mendicis,pupillis et viduis pecunias corro- 
gare demonstrabimus. Quod si hac in parte confl- 
dunt innocentiam sue,sistant se, et de his nobiscum 
disceptent : ut,si quidem convicti fuerint,saltem in 
posterum delinquere desinant. Acluscnim proplhie- 
ta,tanquam fructus examinandi sunt ; ex fructibus 
quippe arbor cognoscitur?. Quod vero ad Alexan: 
drum pertinet,ul veritas oinnibus nosse cupientibus 
innotescat, judicatus est Ephesi ab "Emilio F'ron- 
tino Asi; proconsule, ncn ob nomen Christi, sed 
ob ea quo perpetraverat latrocinia,cum jam deser- 
tor fidei esset. Deinde vero ementitus nomen Chri- 
sli, dimissus est,cum urbis illius fideles fefellisset; 
Ecclesia vero cjus loci, unde erat oriundus,ipsum 
non recepit, eo quod lalrocinia exerceret, 5i qui 
vero totum illius negotium scire desiderant.prasto 
est publicum Asim tabularium. Et tamen propheta 
illum ignorare se flugit,quocum plures annos simul 
vixit. Hune nos convincendo,per ipsum etiam pro- 


B 


τὰ δσσμά, δὲον ἐπὶ τούτῳ ταπεινοορωνεῖν, ὡς pictas 
καυχώμενος, ἑτόλμησε μιµμούµενος τὸν ᾿Απόστολον, 
παθολ!κήν τινα συντοξάµενος ἐπιστολὴν, καττχεῖ 
μὲν τοὺς ἄμεινον αὐτοῦ πεπιστευχότας' συναγων[- 
ζεσθαι δὲ τοῖς τῆς καινοφωνίας λόγδις" βλ σοτµῖσ! 
δὲ εἲς τὸν Κωριον καὶ τοὺς ἀποστόλους, καὶ τὲν 
ἁγίαν Ἐκχλησίαν, 


IV. 


να δὲ μὴ περὶ πλειόνων λέγωμεν, ἡ προφᾶτις 
1 aiv εἰπάτω τὰ κατὰ ᾽Λλέξανδρον τὸν λέγοντα ἐαν- 
τὸν μάρτυρα, (p σωνεστ'ᾶτα: dp προσκινοῦσι καὶ 
αὐτῷ πολλοι (20): οὗ τὰς λῃστείας καὶ τὰ ἄλλα τολ- 
μήματα &o' ol; κεχύλασται, οὐγ ἡμᾶς δεῖ λέγει, 
ἀλλὰ à ὀπισθοδομης (21) ἔχει. Tic οὖν τίνι χαρίζεται 
τὰ ἁμαρτήματα, ποτέρον ὁ προφήτης τὰς ληστείας 
τῷ μµάρτυρ:, T, ὁ μάρτυς τῷ προφήτῃ τὰς πλεννε- 
ξίας; Εἰρηκότος γὰρ τοῦ Κυρίου — Mi κτέσισθι 
γρυσὸν, μήτε ἄργωρον, μήτε δύο ; χιτῶνας, οὗτοι 
πᾶν τοὐναντίων, πεπλυ μμελήκασι περὶ τὰς τούτων 
τῶν ἀπηγορευμένων κτήσεις. Δείξζομεν γὰρ τοὺς λεγο- 
µένους παρ᾽ αὐτοῖς προφήτας καὶ µάρτρρας, μὴ µύνον 
παρὰ πλουσίων, ἀλλὰ καὶ παρὸ πτωχῶν, ὀρφανῶν xai 
χρῶν χρημµατιζοµένους. Kal ei πεποίβησιν ἔγουσιν 
ἐν τούτῳ, στήτωσαν xal διορισάσθωσαν ἐπὶ τού- 
τοις (22) ἵνα ἐὰν ἐλεγχθώσι, xh) τοῦ λοιποῦ m3 
σωνται πλη μμελοῶντες, Asi γὰρ τοὺς xxprobq Dow 
µά-εσθα: τοῦ προφήτο) ἀπὸ γὰρ τοῦ χαρποῦ τὸ 
δένόρον γινώσκεται' "iva δὲ τοῖς βουλομένοις τὰ 
κατὰ λλέξανδρον fj γνώριµα' κέχριται ὑπὸ Αἰμιλίου 
Φροντίν»» ἀνθυπάτου ἐν Ἐφέσῳ, οὐ διὰ τὸ ὄνομα, 
ἀλλὰ δι᾽ ἄς ἑτόλμησε ληστείας, ὢν $07, παραβάτης (23). 
L2 ἐπιφευτάμενος τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου, ἀπο)ὲ- 
λυτχι πλανήσας τοὺς ἐκεῖ πιστούς" καὶ ἡ Ἰδία mapo:- 
xla αὐτὸν, ὅθεν ἦν, οὖκ ἐβέξατο, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν 
λτιστήν. Kai ot θέλοντες μαθεῖν τὰ κατ) αὐτὸν, ἔχουσ: 
τὸ τῆς Ασίας ὀημόσιον ἀρχεῖον' ὃν ὁ προφήτης συν- 
όντα m^) Aot, ἔτεσιν ἀγνοεῖ. Τοῦτον ἐλεγχοντες { μεῖς, 
0: αὐτοῦ καὶ τὴν ὑπύστασιν ἐξελέγχομεν τοῦ προφή- 
του. Τὸ ὅμοιον ἐπὶ πολλῶν θυνάµεθα ἀπιδεῖξα.. Ku! 
εἰ θαῤῥοῦσιν, ὑπομειν ἄτωσαν τὸν ἔλεγχον. 


phet:e convincimus falsitatem, Idem in aliis compluribus possumus ostendere. Quod si fiduciam eui 


habeant, subeant examen. 


1! Matth. x, 9, 10. * Luc. vi, 44. 


velebant, ut supra dixit Appollonius : Ὁ ἐπ᾽ ὀνόματι [) σόδομον, » Eadem habet Pollux in lib. r. Hic vero 


προσφορῶν δωρυληψίαν ἔπιτεινώµενος. 

(19) Της ὀμολογίας τὺ ση μεῖον. Christophoronus 
quidem crucem intelligi putavit, eo quod in Evan- 
elio crux portari frequenter dicitur Sed procul 

ubio vincula ipsa intelligit Apollonius qua The- 
mison pro Christo portare nequiverat. Quod enim 
confessionis signum lic vocat Apollonius, se- 
quente linea nominat τὰ δεσμά. 

(20) "Q προσκυνοῦσι καὶ αὐτῷ πολλοί. Scribendum 
videtur καὶ αὐτῶν, id est Montanistarum. 

(21) Ὀπισθόδομος. Athenis dicebatur ὀπισθόδομος 
edes quidam post templum Minerva Palladis, 
in qua pecunie publici» recondebantur, ut ex De- 
mosthene docet Harpocration. Sed et in omnibus 
templis erat ὁπ.σβόδομος, Vario in lib. 1v De lingua 
latina ; « deo in edibus sacris ante cellam,ubi se- 
des dei est Greci dicant πρόδοµον: quod post,óm- 


ὁπιοθόδομος pro tabulario sumitur, seu pro loco in 
quo tabulm publici asservabantur; non pro rmrario 
ut sumitur apud Athenienses. Intra διµόσιον a- 
χεῖου vocat Apollonius. 

(29) Δ'ο2ιτάσθωσα» ἐπὶ τούτοις. Musculus vertit : 
« Et super ea nobiscum disceptent, ea lege ut »,etc. 

(23) "Uv ἤδη παραθάτης. Hunc locum optime 
Rulinus exposuit hoc modo : « Judicatus est apud 
AEmilium Frontinum proconsulem Ephesi,non pro- 
Rer nomen Christi,sed propter quedam latrocinia. 

am ἃ Christi nomin? jam apostata exstiterat. Sed 
post haec ut fideles quidam !ratres,qui perillud tem- 
pus apud judicem aliquid poterant pro ipso interce- 
derent,simulavitse propter nomen Domini laborare, 
et per hoc dimittitur ». At Christophorsoni versio pri- 
mum in eo peccat, quod παραθάτην malefieum ver- 
tit: deinde in eo quod ἐκρίθη vertit condemnatus cst. 


1385 


SENIORES APUD IREN/EUM. 


1386 


Ἐὰν ἀρνῶνται δῶρα τοὺς προφήτας αὐτῶν elÀm- A — Si negant prophetas suos munera accepisse, hoc 


φέναι, τοῦτο ÓpoAoyzodtucay, ὅτι ἐὰν ἐλεγχθῶσιν 


εἱληφότες, οὐκ εἶσὶ προφῆται' καὶ µυρίας ἀποδείξεις 
τούτων παραστήσοµεν. ᾿Αναγχαῖον δὲ toti πάντας 
χαρποὺς δοχιµάζεσθαι προφήτου. Προφήτης, sini 
μοι, βάπτεται (24); προφήτης στιθἰζεται ; προφήτης 
φιλοκοσμεῖ ; προφήτης τἆθλαις καὶ χύθοις παίζει; 
προφήτης δανείζει; ταῦτα ὁμολογησάτωσαν πότερον 


ἔξεστιν, fj µή. Ἐγὼ δὲ, ὅτι γέγονε map! αὐτοῖς δείξω. 


igitur fateantur,nonesscillos prophetas,si munera 
accepisse convicti sint; ac tam demum sexcenta 
ejus rei documenta ac testimonia proferemus. Ne- 
cesse porro est u( omnes prophete fructus atque 
actus probentur. Dic mihi, tiogitne capillos pro- 
pheta ? an stibio oculos linit ? an stadet ornari ? 
prophetane tabula ludit et tesseris ? an pecuniam 
looat fenori? ingenue fateantur 8ο respondeant, 


Utrum h&c agere liceat, an secus, Ego vero hec apud ipsos acta esse convincam. 


(2A) Βάπτεται. Hieronymus in Catalogo hunc 
loeum itu vertit : Dic mihi crimen fucat propheta ? 
stibio oculos linit? prophela vestibus et gemmis orna- 
tur ? propheta tabula ludil et tesseris? propheta fenus 
accipit ? Longe profecto elezantius quam Rufinus. 
Greci βάπτειν τὴν τρίχα dicunt, quod Latini crines 
tingere, seu rutilare. ld enim precipue studebant 


matrone,ut rutilum haberent crinem.Quam inrem 
cinere lixivio utebantur,ut dooet Varro.Sammoni- 
cus Serenus de capillo tingendo ita precipit: 
Ad rutilam speciem nigros flavescere crines 
Unguento cineris, praedixit Tullius auctor. 


Vide Hesychium in ζανθίζειν. 





PLURIUM ANONYMORUM 


E QUIBUS NONNULLI APOSTOLOS AUDIERANT 


RELIQUI/E 


A BANCTO IRENJEO SERVAT/E. 


(nourH, Reliqui sacre) Oxonii, 1814, I, 41,) 


MONITUM. 


Duo omnino eunt, que monuero ; primum hoc est: pluribus uno senioribus attribuenda esse collecta- 
nea, qu& sequuntur; deinde nolle me affirmare ista omnia, presertim qua exoerpsiet quipto loco po- 
sui, ipsis auctorum verbis ab lreneo fuisse expressa. Sed finge haud ita esse, cerle digni erant ut huo 
deducerenturrivuli, quos a Christianismi fontibus tam prope abesse novimus. 


Ἡ γὰρ πλάνη, Irensmus inquit, Praefat. lib. primi B 


Contra hzreses, 8 2, xa! αὐτὴν μὲν οὐκ ἐπιδείκνυ- 
ται, ἵνα μὴ Yopvtoelox γένηται χατάφωρος) πιθανῷ 
δὲ περιθλήµατι πανούργως κοσµουµένη, καὶ αὐτῆς 
τῆς ἀληθείας ἀληθεστέραν ἑαυτὴν παρέχεῳ φαίνε- 
σθαι (2) διὰ τῆς ἔξωθεν φαντασίας τοῖς ἀπειροτέροις) 
χαθὼς ὑπὸ τοῦ χρἰττονος ἡμῶν (3) εἴρηται ἐπὶ τῶν 


(4) Ex veteri interpretatione, αἱ fragmenta que 
T ) Hao; Vel | έ 

2) Ηαρέχειν φαίνεσθαι. Vel lege παρέχει φαίΐνε- 
σθαι, vel! παρέχεν φαίνεται. Addit Latinus ihter- 
pres per parenthesin ridiculumest et dicere: quibus 
verbis nihil in Greco respondet. Nisi hec de suo 
&addiderit,omiserunt oscitantes sceribs,ysÀoióy ἔστι 
φάναι. Massuetus ad lIreneum. Legere malim cum 
Petavio ad Epiphanium ubi hec Greece servata sunt, 
παρέχει, quam φαΐνεσθαι in φαινεται cum Billio mu- 
tare,qui Greca Írenai fragmenta, quotquot college- 
rat, Latine vertit. 


PATROL. GR. V. 


(1) Errorenim eecundum semetipsum non osten- 
ditur, nedenudatus fiat comprehensibilis, suasorio 
autem cooperimento subdoleadornatus,etipsa veri- 
tate (ridicuium est et dicere) veriorem semetipsum 
prefert, ut decipiatexteriori phantasmate rudio- 
res ; quemadmodum a meliore nobis dictum est de 
hujusmodi, « quoniam lapidem pretiosum smara 


(3) Toà κρείττονος ἡμῶν. Observavit pridem 
Eusebius lib. v Hiísf., cap. 8, Ireneum cujusdam 
viri apostolici,cujus nomen reticet, sermonum fre- 
quenter meminisse, quod ex cap. 13 hujus libri, 
19et 35 tertii, et 45 quarti, elarum est. Quis au- 
tem ille sit, cum acerrimum Eusebii judicium fu- 

erit,nona meexspectes. Feuardentius ad [renzeum. 
Vidensis Eusebii locum descriptum supraad pag. 
28- Venusta autem atque elegans appeliata Senioris 
ρῆσις est a Peareonio Véndic. Ignat. p. x, cap. 6, 
p. 96, sicut illa quoque numero ἩΙ designata. 


44 


1387 SENIORES APUD IREN/AEUM. 1388 


gdum, magni pretii apud quosdam,vitreum in ejus A τοιούτων, « "Ort λίθον τὸν τίµιον σµάραγδεν ὄντα xal 
eontrmeliam per autem assimilatum, quoadusque µπολυτίμητόν τισιν ὕαλος ἐνυθρίζει διὰ τέχνης παρο- 
non adest qui potest probare,et artificium arguere, µοιουµένη, ὅποταν μὴ παρῇ ὁ σθένων δοχιµάσαι xai 
quod subdole sit factum. Cum enim commistum τέχνῃ διελέγξαι τὴν πανούργως Ὑενομένην, Ὅταν à 
fuerit eramentum argento, quis facile poterit, ru- ἐπιμιγῇ 5 χαλκὸς ele τὸν ἄργυρον, τίς εὐκόλως δννή- 
dis cum eit, hoo probare? » σεται τοῦτον ἁκεραίως (4) [ἀκέραιος legebat vet. in- 
terpres] δοχιµάσαι ; » 
II. 


Similia enim loquentes (scil. heretici ) fidelibus (inquit Irenaeus lib. wx ejusd. Operis, épso fine cap. 1T, 
al. c. 19. p. 209) sicut prediximus, non solum dissimilia sapiunt, sed et contraria, et per omnia plena 
blasphemiis,per que interficiunt eos, qui per similitudinem verborum dissimile affectionis eorum in £6 
attrahunt venenum, sicut quis aque mistum gypsum dans pro lacte, seducat per similitudinem coloris; 
sicut quidam dixit SuPERIOR NoBis (9) de omnibus qui quolibet modo depravant qus sunt Dei,et adulte- 
rant veritatem : In Dei lacte (6) gypsum male miscetur. 


III. 


Sicut melior nobis de talibus prophetis exse- p 
quitur. Quod audax εἰ inverecunda est amima, 
qua vacuo aere excale[acta est. 


— Καθὼς ὁ χρείσσων ἡμῶν (7) (verba Irenzi 
sunt lib. 1 ejusd. Op. c. 13, al. 8, p. 62, al.9) 
ἔφη περὶ τῶν τοιούτων [δεί]. de falsis prophetis]) 
Ὅτι τολμηρὸν xai ἀναιδὲς duy xev dép. ϐιρ- 
μαινοµένη. 

IV. 


Propter hoc (8)et in initio transgressionis Ade, sicut enarrat Scriptura, non ipsum maledixit Adam 
Bed terram in operibus ejus! (9), quemadmodum ex veteribus quidam ait, quoniam quidem transulit Deus 
maledictum ín lerram, ul non perseveraret in homine (10). Condemnationem autem transgressionis accepit 
homo tedia et terrenum laborem etoc., etc. Haec Irensus altulit lib. 1 ejus. Op., c. 23, al. c. 35, p. 221- 


V. 


1. Quemadmodum audivi (14) inquit Irenaeus lib. νι ejusd. Op: c. 21, al. 45,p.263) α quodam presbyteros 


audierat ab his qui apostolos viderant, et ab his qui didiceraht (12) : Sufficere veteribus de hic quz sine 
consilio Spiritus egerunt, eam qua ez Scripturis esset correptionem. Cum enim non sit personarum 
acceptor Deus, qua sunt non secundum ejus placitum facta, his inferebat congruam correptionem.Que- 
madmodum sub David quando persecutionem quidem patiebatur α Saul propter justitiam, οἱ 
regem Saul fugiebat, εί inimicum non ulciscebatur, et Christi adventum  psallebat, et sapientia 
instruebat gentes, εί omnía | secundum consilium — faciebat — Spiritus, | placebat — Deo. — Quan- 
do autem, concupiscentiam — ipse sibi accepit. Bersubee. (132) Urig uxorem, dixit Scriptura 
de eo: « NNeguam | autem visus est sermo quem fecit. David in occulis Domint* 7» et mittitur 


! Oen. 11, 17. ? 1I Reg. xi, 27. 


(4) )Ακεραίως. Interpres legisse videlue ἀχέραιος, 


rudis cum sit, non ἀχεραίως, incorrupte, sincere. Ita 


aulo ante, ut decipiat rudiores. Fronto Duceus ad 
rentum. Legendum cum interprete ἀχέραιος. 

(5) Superior nobis. Idem sane, cujus simile di- 
ctum allegatur in Procmio libri 1. Grabius ad Ire- 
neum. 


(6) Veritatem : In Dei lacte. Sic cod. Claromont. C 


melius, ni fallor, quam ceteri: Veritatem Dei. La- 
cte.Per laointelligitverba catholica,quibus erroris 
gypsum miscebant heretici.Gypsum enim presens 
venenum haberedocet Plinius lib. xxxvi, cap. 2f. 
Conjicit Grabius hanc sententiam ad marginem a 
quopiam ascriptam, in textum inde irrepsisse. Sod 
forteipsa verba sunt antiqui illius,quem tacito no- 
mine sepe all«gat Irenaeus. Massuet. ad Iren. 

(7) 'O κρείσσων ἡμῶν. Quis sit ille antiquus 
scriptor, quem sepe l«udat Jreneus, hacienus de- 
prehend: non potuit. Ms-suet. ibid. 

(8) Propter hoc. H. e. propterea quod Deus pri- 
mum hominum parentem per Christum &terna do- 
naturus erat salute. Interea Feuradentius ait, Ter- 
tulliarum libro 11, adversus Marcionem, c. 25, hunc 
Irensi locum his paucis contrahere: « Deus ideo 
non maledixit ipsum Adam et Evam, ut restitutio- 
nis candidatos,ut confessione relevatos, sicut ma- 


ledixit serpenti cujus salus omnino deplorata erat,» 


etc. 
(9) Sed terram in operibus ejus. LXX : ἐπικατάρα- 
τος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔγοις σου. 

(10) Quoniam quidem — in homine. Isthec potius 
perioche mihi quidem continerevidetur vera τοῦ ἁρ. 
(eio verba ; namque illud quoniam apud veterem 

rena interpretem pro quod poni solet. 

(11) Quemadmodum audivi, etc. Sunt bone frugi 
hec dicta, sive ab ore alicujus, sive a scripto ejus 
accepta ; qua etsi non omnia verbisipsis senioris 
expressa,tamen hujus presbyteri fuisse,usque dum 
veneris ad Pauli apostoli verba in priori ad Corin- 
thios epistola colligendum videtur, cum ex stro- 
ctura orationis,que a directa forma in modum in- 
finitum subinde mutatur, tum vero ex verbis illis : 
sicul di.cil presbyter, et inquil ille senior, postea in- 
sertis. 

(12) Ab his qui didicerant, Dodwellus dissert. 1, 
in [rengum, 18, p. 11: « Posteriori illo descen. 
tium nomine illos, ut existimo, complectitur Do- 
mini discipulos, qui tamen non fuerint apostoli, 
quales erant Papiae Joannes presbyter et Aristion. » 
Vid. et dissert. 19, $83, p. 209. 

(43) Bersabee. Betsabee Grabius post cod. Arun- 
del.et multa τῶν O' exemplaria que habent Βεθσοναεί 


1389 SENIORES APUD IREN/EUM. 1390 


ad eum. Nathan propheta, ostendens ei peccatum ejus, ut ipse dans sententíam de semetipso,et semetip- 
sum adjudicans, misericordiam consequeretur et remissionem a Christo.« Et dizitei : Duoviri fuerunt 
in civitate una, unus dives,etunus pauper ; diviti erant greges ovium et boum multi valde, et pauperi nihil 
aliud nisi ovicula una, quam habebat et nutriebat,et fuerat cum eo,et cum filüis ejus pariter ; de pane suo 
manducabat,et de calice bibebat, et erat ei quasi filia. Et venit hospes homini diviti,et pepercit accipere 
de grege ovicularum suarum, et de gregibus boum suorum,et facere hospiti ; et accepit oviculam viri pau- 
peris, et apposuit viro qui venerat ad eum. [ratus est autem David super hominem illud valde,et dizit ad 
Nathan : Vivit Dominus,quoniam filius mortis est homoille qui fecit hoc ; et oviculam reddet quadruplum 
pro eo quod fecit factum hoc ; et pro eo quod non pepercit pauperi. Et ait ad eum Nathan : Tu es vir qui 
fecisti hoc? ;»» et deincepsreliqua ezsequitur exprobrans eumet enumerans in eum Dei beneft cia,etquontam 
exacerbavit Dominum, cum fecisset hoc. INon enim placere Deo hujusmodi operationem. (14), sed iram 
magnam imminere domui ejus. Compunctus est autem David ad hac, et ait: « Peccavi Domino ; « et Psal- 
mum exhomologeseos * (15) post psallebat, adventum Dominisustinens,qui abluit et enundat eum hominem 
quipeccato fuerat obstriclus. S imiliter autem et de Salomone,cum perseveraret judicare recteet sapientiam 
(16)enarrare, et typum veri templi (1T) zdificabat,et glorias exponebat (48) Deietadventurampacem gen- 
tibusannuntiabat,et Christi regnum przfigurabat,et loquebatur tria millia parabolarum in adventum Do- 
mini *, et quinque millia canticorum, hymnum dicens Deo, et eam qua est in conditione (τῃ κτίσει) sa- 
pientiam Dei επροπεδαί phgsiologice ex omni ligno,et deomni herba,et de volatibus omnibus,et dequadru- 
pedibus,et de piscibus,et dicebat : « Sivere Deus,quemcalinon capiunt super terram habitabit cum homi- 
nibus *? »et placebat Deo,et omnes eum admirabantur, et omnes veges terre quarebant faciem ejus, ut 
audirent sapientiam ejus,quam dederat illi Deus,et regina Austri a. finibus terra veniebatad eum,sapien- 
tiam ,qua in eoerat,scitura *;jquamet Dominusait injudicco resurrecturam cum corum natione qui audíunt 
sermones ejus,et non credunt in eum,et adjudicaturam eos ; quoniam illa quidem subjecta estannuntiatae 
sapientiae per servum Dei ;hivero eam qug a Filio Dei dabatur contempserunt sapientiam.Salomon enim 
servuserat ; Christus vero Filius Dei,et Dominus Salomonis.Cum igitur sine offensa serviret Deo,et mini- 
straret dispensationibus ejus,tunc glorificabatur ; cumautem uxores accipiebat ab universis gentibus, et 
permittebat eis erigere idola in. Israel, dizit Scriptura de eo: « Etrez Salomon eratamator mulierum, 
et accepil sibi mulieresalienigenas ; et factum est in tempore senectutis Salomonis,non erat cor ejus per- 
[ectum cam Domino Deo suo. Et diverterunt mulieresalienigenz cor ejus post deos alienos. Et fecit Salomon 
malignum in conspectu Domini : non abiit post Dominum quemadmodum David pater ejus. Et iratus est 
Dominus in Salomonem ; non enim erat cor ejus per [ectum in Domino,secundum cor David patris ejus.» 
Suf ficienter increpavit eum Scriptura sicut dizit presbyter, « ut non glorietur universa caro in conspectu 
Domini *. » 

2. Etpropter hoc Dominum inea qua sunl sb terra descendisse '*, evangelizantem et illis (49) adven- 
lum suum remissione peccatorum ezsistente his qui credunt ineum.Crediderunt autem in eum omnes qui 
sperabant tn eum, id est,qui adventum ejus pranuntiaverunt,et dispositionibus ejus servierunt, justi, et 
prophelz et patriarche ; quibus similiter ut nobis remisit peccata, que nonoportet nos imputare his, si 
quominus contemnimus gratiam Dei. Quemadmodum enimilli non imputabant nobis (20) incontinentias 
nostras, quas operati sumus,priusquam Christus in nobis manifestaretur ; sic et nos non est justum im- 
putare ante adventum Christi his. qui peccauerunt, « Omnes enim homines egent gloria Dei " ,» justifi- 
cantur autem non a semetipsis,sed a Doinini adventu,qui intendunt lumen ejus. [n nostram αι {επι correp- 
tionem conscriptos esse actus eorum !?,ut sciremus,prim:um quidem,quoniam unus est Deus noster et illo- 
run. (21), cui non placeant peccata, etiamsi a claris fiunt ; deindeut abstinegmus a malis. Si enim hi qu 


* ][ Reg. xit, 4, seqq., * Psalm. t. Vid, not. 14. * III Reg. ιν, 32, seq. III Reg. virt, 27. ? Matth, 
xiu, 42, * JI] Reg. χι, 1, seqq. *I Cor. r, 29. :* Ephes. iv, 9; I Petr. i, 19. !! Rom. ri, 23. 


13 | Cor. x, 11. 


(14) Operationem. Alii operationes. Massuet. ad 
Iren. 

(45) Psalmum exhomologeseos. Hunc esse quin- 
quagesimum etiam fatentur Hebraei, hujusmodi ti- 
tulum eidein affigentes : Psalmus Davi-l,quando veni 
ad eum Nathan propheta, quando intravil αά Beth- 
sabee. Feuardent. ad lren. 

(16) Sapientiam. Vocem Dei, quam ex cod.Arun- 
del. ined. sua Irenei Grabius adjecisse se dixerat, 

uia sacer textus, quo spectat Irenwus,sapientiam 
ei memoraret, restitui. 

(17) Typum veri templi. Salomonis templum ty- 

um fuiase Christi Domini, liquet ex Joan. it, 11: 
Solvite templum hoc, elc., quod eleganter explicat 
Athanasius oratione 5 contra Arianos. Feuardeunt. 
ad Iren. MEE 

(48) Et glorias exponebat, etc. Alludit, nisi fallor, 
&d Psal. Lxxi, qui Salomonis esso inscribitur, ΠΒ” 


xime ad vers. 7 et 8, Grabius ad eumd. 

(19) Evangelixantem et illis. De hac opinione, seu 
S. Scripture interpretatione, si theolo gos adire ve- 
lis, fortasse instar omnium erit Pearsonius in Ez- 
pos. Symboli. Art. Descendit ad inferos. 

(20) Non. imputabant nobis, 1l. e. ethnicis anle 
Christi adventum, ut recte ait Grabius.Quando au- 
tem non imputabant ? Quotempore a:venturam pa- 
cem gentibus annuntiabant. Vid.infra, ex cod. Voss. 
]mputabant pro impulani ante Massuetum posuerat 
Grabius. 

(21) Quoniam unus est Deus noster et illorum. 
Contra hereticos Deum in Veteri Tostamento an- 
nuntiatum a Patre Domini nostri Christi distinguen- 
tes, omnia hac presbyterum dixisse, ostendunt 
verba, qu» infra sequuntur, etiamsi olffata illa & 
nobis statim post hanc ῥῆσιν collocata, Irenzi ma- 

gie quam presbyteri fuisse, statuere velis, 


1391 SENIORES APUD IRENJ/EUM. 1392 


pracesserunt nos in chorismatibus veieres propter quos nondum Filius Dei passus erat, delinquentes in ali. 
quo ,et concupiscentia carnis servientes, tali a ecti sunt tgnomun ia, quid passurisunt quinunc sunt,qui con- 
tempserunt adventum Domini,et deservierunt voluptatibus suis? E t illis quidem curatto et remissio pecca- 
torum mors Domini f[uit,propter cosvero quinunc peccant, Christusnon jam morietur, jam enim morsnon 
dominabitur ejus* ; sed. veniet Filiusin gluria Patris,ezquirens ab actoribus et dispensatoribus suis je 
niam quam eis credidit cumusuris !* ; et quibus plurimum dedit plurimum ab eis exiget *Nonde emus 
ergo,inquit illesenior superbi esse, neque reprehendere veteres ; sed ipsi timere, ne forte, post agnitionem 
Christiagentes aliquid quod non placeat Deo,remissionem ultra non habeamus delictorum ,sed ercludamur 
a regnoejus. Et ideo Paulum dixisse: » Sienim naturalibusramis non pepercit,ne fortenec tibi parcat,qui 
cum esses oleaster, insertusesin pinguedinem olivas, et socius factus es pinguedinis ejus !*. » 

9. Similiter etplebispravaricationes vides (22) descriptas esse,non propter illosqui tunc transgredieban- 
tur,sed in correptionem nostram,et ut sciremus unum et eumdem Deum, in quem illi delínquebant, et in 
quem nunc delinquunt quidam ez his qui credidisse se dicunt. Et hocautem Apostolum in Epistola qua cst 
ad Corinthios, manifestissime ostendisse, dicentem: « Nolo enim vos ignorare, fratres, quoniam patres 
nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube, cl in mari, omnes eamdem escam 
spiritalem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritalem biberunt , bibebant cutem de spiritali 
consequente eos petra ; petra autem erat Christus.Sed non inpluribus eorum benesensit Deus ; prostratisunt 
enim in deserto. H cin figuram nostri [uerunt,ut non simus concupiscentes malorum, quemadmodumet illi 
concupierunt ; neque idololatrae sitis, quemadmodum quidam eorum ; sicut scriptum est : Sedit popului 
manducare et bibere,et surrexerunt ludere. Neque fornicemur, sicut quidam | ex illis fornicati sunt, el 
corrueruntuna dieviginti tria millia.Nec tentemus Christum quemadmodum quidam eorum tentaverunt, 
et a serpentibus perierunt. Neque murmuraveritis, sicuti quidam eorum murmuraverunt,et perierunt ab 
ezterminatore.Hac autem omnia in figura fiebant illis ; scripta sunt autem ad correptionem nostram, 
in quos finis seculorum devenit. Quapropter qui putat se stare, videat ne cadat "*. » 

Deinde intervenientibus nonnullis, que statim post subjungam, itaineunte cap. 28 pergit sermo: 
Cum ergo hic et illic eadem sitin in vindicando Deo justitia Dei, et illic quidem typice,et temporaliter, 
et mediocrius ; hic vero vere, et semper,et austerius ; ignis enim aternus,et qua a calo revelabitur ira 
Dei a facie Domini nostri, quemadmodum et David ait : « Vultus autem Domini super facíentes mala, 
ut perdat de terra memoriam ipsorum "5, » majorem penam praestat iis qui inci unt in eam; valde in- 
sensatos ostendebant presbyteri (23) eos qui ex his qua acciderunt his, qui olim Deo non ob:emperabant 
(24), tentant alterum patrem introducere; econtrario opponentes,quanta Dominus ad salvandos eos, qui 
receperunt eum, veniens fecisset, miserans eorum ; tacentes autem de judicio ejus,et quscunque prove- 
nient his, qui audierunt sermonesejus, et non fecerunt,et quoniamezrpediebat eis, sí non essent nati !t. 
et quoniam tolerabilius Sodoma et Gomorrha erit in judicio, quam civitati illiqua non recepit sermo- 
ces Jiscipulorum ejus *? (25). 

Quanquam interjacentia verba, de quibus modo dixi, ejusdem fuisse presbyteri haud prefracte nega- 
verim, ea tamen tanquam minus certa seorsim hic collocanda cenaui. 

Sine dubitatione igitur, et aine contradictione ostendente Apostolo, unum et eumdem esse Deum, qui 
et illa judicavit, et eaque nunc sunt, exquirit, et causam desceriptionis eorum demonastrante, indocti et 
audaces, adhuc etiam imprudentes inveniunlur omnes, qui propter transgressionem eorum, qui olim 
fuerunt, et propter plurimorum indicto audientiam (26), alterum quidem aiunt illorum fuisse Deum, et 
hunc esse mundi fabricatorein, οἱ esse in diminutione ; allerum vero a Christo traditum Patrem,et hunc 
esse qui sit ab unoquoque eorum mento conceptus: non intelligentes, quuniam quemadmodum ibi in 
pluribus eorum, qui peccaverunt, non bene sensit. Deus; sic el hic vocati multi, pauci vero electi τις quem- 
admodum ibi injusti, et idololulrie, et fornicatores, vitam perdiderunt; sic ct hic: et Domino quidem 
predicante, in ignem elernum mitti tales, et Apostolo dicente: An ignoratis quoniam injusti regnum 
Det non laereditabunt?. Nolite seduci, neque fornicatores, neque idololatra, neque adulteri, neque molles, 


9 Rom, vi, 9. !* Matth. xxv, 27. !? Luc. χα, 48, 


16 Rom. χι, οἱ, 17. 
xxxi. 17. !? Marc. xiv, 21. 3 Matth. x, 15. 


1] Cor. x, seqq. !'* Ps. 
3! Matth, xx, 10. 


(22) Vides. Sic pro videns, quod sensum male 
suspendit, reposui auctoritate cod. Clarom. Hiec 
vero non lrenai,sed senioris illius quem paulo ante 
citavit, verba esse existimo. Massuel. ad Ircn. 

(23) Ostendebant presbyteri. Sic omnes msa. at 
Eras., Gallas et Feuard. Os'endebat presbyter. Mas- 
suet. ad [ren.F'orsitan verba ipsius scriptoris sunt, 
quem laudat Ireneus. Vid. supra. 

(21) Non. obtemperabant. Non, cum omissum a 
Massuetoesset,quia deest in Clarom., Voss., Arun- 


del, nihilomin"s restitui. 

(24) Discipulorum ejus.Quid post hec ad seniores 
revera pertineat, usque dum veneris ad verba ex 
initio tricesimi capitis ad num. vi a me descripta, 
nemo. ut opinor, expiscari poterit. 

(26) Indicto audientiam. Etsi aiat Grabius : « Vide 
de hac. voce Glossarium Latinum, » nibil de ea 
exstat in Glossario Latino-Greco.quod lrenseo ad- 
ditum est. Voceautem significatur dicto inaudientia, 
sive inobedientía. 


4393 SENIORES APUD IREN/EUM. 1394 


neque masculorum concubitores, neque (ures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque raptores, re- 
gnum Dei possidebunt **, Et quoniam non adeos qui extra sunt hoc dicit, sed ad nos, ne projiciamur extra 
regnum Dei, tale aliquid operantes, intulit: Et hzc quidem fuistis; sed abluti estis, sed sanctificati estis 
in nomine Domini Jesu Christi et in Spiritu Dei nostri ** Et quemaimodum illio condemnabantur, et pro- 
jiciebantur hi qui male operabantur, e! reliquos exterminabant ; similiter et hic oculus quoque effoditur 
scandalizans, et pes, et manus, ne reliquum corpus pariter pereat **. Et habemus preceptum : δὲ quis 
[raler nominatur fornicator, aut avarus, aut idololatra, aut maledicus, aul ebriosus, aut rapax, cum  hujus- 
moi nec cibum sumere **. Et iterum ait Apostolus: emo vos seducal inanibus verbis ; propter hsec 
enim venit ira Dei in filios difidentiz. Nolite ergo fieri participes eorum τὸ. Et quemadmodum ibi 
peccantium damnatio participat et reliquos, quoniam placebant eis, et una oum eis converaaban- 
tur ; sic et hio, modicum fermentum totam massam corrumpit *". Et quemadmodum ibi adversus injustos 
ira descendebat Dei ; et hic similiter Apostolus ait: Revelabitur enim ira Dei de celo super omnem impie- 
latem et injusiitiam eorum hominum, qui veritatem in injustitia delinent **. Et quemadmodum ibi in /Egy- 
ptios, qui injuste puniebant Israel, vindicta & Deo flebat ; sic et hic, Domino quidem dicente : Deus autem 
non faciet vindictam electorum suorum, quicunque clamant ad eum die et nocle ?* Etiam dico vobis, faciet 
vindictam eorum cito *? ; et Apostolo, in ea que est ad Thessaloniconses epistola, ista predicante : Si qui- 
dem justum est apud Deum retribuere retributionem his qui tribulantvos, etvobis qui tribulamini, refrigerium 
nobiscum, in revelatione Domi nosiri Jesu Christi de celo cum ungelis virtutis ejus, et in flamma ignis, dare 
vindiclam in eos qui non noverunt Deum, et in eos qui non obediunt Evangelio Domini nostri Jesu. Christi : 
qui etiam panas pendent interilus aeternas a facie Domini, et a gloria virtutis ejus cum. venerit. magnificari 
in. sanctis suis, et admirabilis esse omnibus qui crediderunt in eum 39. 


VI. 


Qui vero exprobrant (27) et imputant, quod profeclurus populus jussu Dei vascula omnis generis et 
vestimenta acceperit ab ZEgyptiis, et sic abierit, ex quibus et tabernaculum facium est in eremo ; igno- 
rantes juslificationes Dei, et dispositiones ejus, semetipsos arguunt, sicut et Presbyter dicebat. (Hzc Ire- 
naus lib. iw, ο. 30, al. 49, p. 267. Tum vero statim post illa, qug priore loco huic. ῥήσει subjunzi, hec in 
capite proxime seguente adit : ) Talia quedam en&rrans de antiquis Presbyter, reficiebat nos, et dicebat : 
De eidem delictis, de quibus ipse Scripturz ἱπεγεραδαπί patriarchas et. prophetas, nos non oportere (28) 
exprobrare eis, neque fieri similes Cham ?', qui irrisit turpitudinem patris sui, et. in maledictionem decidit ; 
sed. gratias agere pro illis Deo, quoniam in adventu Domini (29) nostri remissa sunt eis peccata ; etenim illos 
dicebat gratias agere, et glorificari in nostra salute 33. De quibus autem Scripture non increpant, sed sim- 
pliciter sunt positg, nos non debere fieri accusatores, non enim sumus diligentiores Deo, neque super πιαρί- 
sirum possumus esse, sed typum quarere. Nihil enim otiosum est eorum, quacunque  inaccusabilia posita 
sunt in Scripturis. Quemadmodum et Lot, qui eduxit de Sodomis filias suas, quz? conceperunt de patre suo, 
et qui reliquit in circumfinio uxorem suam stutuam salis usque in hodiernum diem. (Deinde in historia Lot 
mystica ratione interpretanda versatur oratio, quam infra huio ῥήσει subjunxi, usque dum venerit ad 
initium oapitis 32, al. 52.) Hujusmodi quoque de quobus testamentis Senior apostolorum discipulus dis- 
putabat, ab uno quidem et eodem Deo utraque ostendens, nec esse alterum Deum przter unum qui fecit et 
plasmavit nos, nec firmitatem habere sermonem eorum qui dicunt aut per angelos, aut per quamlibet. virtu- 
tem, aut ab alio Deo factum esse hunc mundum, qui est secundum nos (30). 

1. Dicebat. Pergit scribere lIrengus: Si enim non in typica profectione hoc consensisset Deus, hodie in 
vera nostra perfectione, id est in fide in qua sumus conatituti, per quam de numero gentilium exempti 
sumus, nemo poterat salvari. Omnes enim nos aut modica, aut grandis sequitur possessio, quam ex 
Mammona iniquitatis acquisivimus. Unde enim domus in quibus habitamus,et vestimenta quibus indul- 
mur, et vasa quihus utimur, οἱ reliqua omnis ad diuturnam vitam nostram ministratio, nisi ex his quee 


*5 ] Cor. v, 14. ?5 Ephes. v, 6, 7. *'I Cor. v. 6. 


*4 Matth. xviii, 8. 
' 31 Gen. 1x, 22, 25. ?* Joan. viri, 56. 


33 [ Cor. vi, 9, 10. ** ILid. 11. 
30 [T Thess. 1, 5, seqq. 


*3* Rom. 1, 18. ** Luc. xvi, 7,8. 


(97) Qui vero exprobrant, etc. Marcionitas intel- Servitii longum credas taxasse laborem. 


ligit, quos fraudem illam Hebraeorum in /Egyptios 
Creatori maxime objecisse, auctor est Tertullianus 
lib. m contra Marcionem. Augustinus quest. 39 su- 
per Exodum lMebreos omni suspicione furti libe- 
rat : « Quia enim, ait, hoc Deus jussit, qui noveral 
quid quemque pati oporteret, hic furtum non fece- 
runt, sed Deo jubenti ministerium praebuerunt. » D. 
Alcimi episcopi Viennensis, viri perantiqui, versus 
non inelegantoes aubnectere non erit injucundum : 


os. Porlantur avari 
Sic Pharaonis opes, quem lunc mercede soluta 


Gregorius id allegorice explicat lib. xxvi Moral., 
cap. 17. Feuardent. ad Iren. 

(28) Oportere. Oportet, quod exstat in Feuardentii 
marg. ex cod. Voss. recepit Massuetus. At vero 
sequitur modus infinitivus. 

(29) In a-lventu Domini. Conferenda esse monet 
Grabius, que supra ad S o, p. 45 occurrebant. 

G9) Secundum nos. Alia preterea post hac disci- 
pulo apostolorum deberi posse scio; que autem 
nullis certo indicio se prodant, ea relinquenda 
existimavi. 


1396 SENIORES APUD IREN/EUM. 1396 


cum ethnici essemus, de avaritia acquisivimus, vel ab ethnicis parentibus, aut cognatis, aut amicis, de 
injustitia acquirentibus percepimus ? Ut non dicamus, quia et nunc in fide exsistentes acquirimus. Quis 
enim vendit, et non lucrari vult ab eo qui einit ? Quis autem emit, et non vult utiliter secum agi ab eo qui 
vendit ? Quis autem negotians non propterea negotiatur, ut inde alatur ? Quid autem et hi, qui in regali 
aula sunt, fidelea, nonne ex eis, que Cesaris sunt, habent utensilia, et his qui non habent, unusquique 
eorum secundum virtutem prestat ? ZEzyptii populi erant debitores ron solum rerum, sed et vite sue, 
propter patriarche Joseph precedentem benignitatem ; nobis autem secundum quid debitores aunt ethnici, 
a quibus et lucra, et utilitates percipiinus ? quecunque illi cum labore comparant, his nos, in fide eum 


simus, sine labore utimur. 

Ad hoc populus pessimam servitulem serviebat /Egyptiis, quemadmodum Βοπρίατα ait: Et cum vi 
potestatem exercebant. /£gyptii in filios 1srael, et in odium eis adducebant vitam in operibus duris, luto el 
latere, et omnibus operibus qua faciebant in campis, per omnia opera quibus eos deprimebani cum vi ?* ; et 
edificaverunt eis civitates munitas, multum laborantes, et augentes eorum substantias annis multis et 
per omnem modum servitutis, cum illi non solum ingrati essent adversus eos, verum et universos per- 
dere vellent. Quid igitur injuste gestum est, si ex multis pauca sumpserunt, et qui potuerunt multas 
substantias habere. si non servissent eis, οἱ divites abire, paucissimam mercedem pro magna servitute 
accipientes, inopes abierunt ? Quemadmodum si quis liber, abductus ab aliquo per vim, et serviens ei 
annis multis, et augens substantiam ejus, post deinde aliquod adminiculum consecutus, putetur quidem 
modica quidam ejus habere, revera autem ex multis laboribus suls, et ex scquisitione magna, pauca 
percipiens discedat, et hoc ab aliquo imputetur ei, quasi non recte fecerit; ipse magis injustis judex ap- 
parebit ei, qui per vim in servitium fuerit deductus. Sic ergo sunt et. hujusmodi qui imputant populo 
parva de multis accipienti sibi ; οἱ ipsis non imputant, qui nullam gratiam ex merito parentum debitam 
reddiderun!, imo et gravissimam servitutem redigentes, maximam ab eis consecuti sunt utilitatem ; οἱ 
illos quidem non signatum aurum et argentum in paucis vasculis, quemadmodum prediximus, acci- 
pientes, ipjuste fecisse dicunt ; semetipsos autem, (dicetur enim quod verum est, licet ridiculum quibus- 
dam esse videatur) ex alienis laboribus insigne aurum, et argentum, et seramentum, cnm inscriptione 
et imagine Cesaris in zonis suis ferentes, juste [se] facere dicunt. 

Si autem comparatio flat nostra et illorum, qui justius apparebunt accepisse ? utrumne populus ab 
JEgyptiis, qui erant per omnia debitores ; &n nos & Roirnanis, et reliquis gentibus, et a quibus nihil 
tale nobis debeatur ? Sed et mundus pacem habet per eos, et nos sine timore in viis ambulamus, et na- 
vigamus quocunque voluerimus. Adversus igitur hujusmodi aptue erit sermo Domini : Hypocrita, dicens. 
exime primo lrabem de oculo tuo, et tunc perspicies auferre festucam de oculo fratris tui. *. Etenim si is 
qui tibi hec imputat, el gloriatur in sua scientia, separatus est a gentilium coetu et nihil est alienorum 
apud eum, sed est siinpliciter nudus, et nudis pedibus, et sine domo in uiontibus conversatur, quemad- 
modum aliquod ex his animalibus, qua verbis vescuntur ; veniam merebitur, ideo quod ignoret necessi- 
tates nostre conversationis. Si autem ab hominibus quse dicuntur aliena esse, participatur, et arguit 
!lypum eorum ; semetipeum injustissimum ostendit, retlorquens in se ejusmodi accusationem. Invenietur 
enim alia circumferens, et ea qua ejus non sunt, concupiscens, et propter hoc dixisse Dominum: 
Nolite judicare, ne judicemini : in quo enim judicio judicabitis, judicabitur de vobis**. Non utique ut pec- 
cantes non corripiamus, nec ut his que male fiunt consentiamus ; sed ut Dei dispositiones non judicemus 
injuste, cum ille omnia juste profutura providerit. Quoniam enim sciebat nos de nostra substantia, quam 
ab alio accipientes haberemus, bene acturos : Qui enim habet, inquit, duas tunicas, det ei qui ποπ habet : 
εἰ qui habet escam, similiter faciat 15. Et: Esurivt. enim, et. dedistis mihi manducare; et nudus fui, et 
vestistis me 9. Et: Cum [acis misericordiam, non sciat sinitra tua quid faciat dextra tua 35: et reliqua 
quecunque benefacientes justificiamur, velut de alienis nostra redimentes: de alienis autem ita dico, 
non quasi mundus alienus sit a Deo, sed quoniam hujusmodi dationes ab aliis accipientes habemus, simi- 
liter, velut illi ub ZEgyptiis qui non sciebant Deum ; et per haec ipea erigimus nobismelipsis tabernacu- 
lum Dei : cum bene enim facientibus habitat Deus , quemadmodum Dominus ait : Facite vobis amicos de 
siammona iniquitatis, ut hi, quando fugati fueritis, recipiant vos in alterna tabernacula 19. Quescunque 
enim, cum essemus ethnici, de injustitia acquisivimus, hec cum crediderimus, in Dominicas utilitates 
conversantes, justificamur. 

Necessarie igilur hec in typo premeditabantur, et tabernaculum Dei ex his fabricatur: illis quidem 
juste accipientibus, quemadmodum ostendimus ; nobis autem preostensis, qui inciperemus per aliena 
Deo deservire. Universa enim que ex /Egypto profectio fiebat populi a Deo, typus et imago fuit profe- 
ctionis Ecclesie, que erat futura ex gentilibus; propter hoc et in fine educens eam hinc in suam here- 


9 Exod. 1, 13, 14. *! Matth. vri, 5. *5 Ibid., 4, 2. 35 Luc. i, 11... Matth. xxv, 35, 86. 35 Matth. 
vi, 3. ?? Luc. xvi, 9. 


1391 SENIORES APUD INENJEUM. 1398 


ditatem,quam non Moyses quidem famulus Dei, sed Jesus Filius Dei in heereditatem dabit.Si quis autem 
diligentius intendat his,qua a prophetis dicuntur de flne,et quaecunque Joannes discipulus Domini vidit 
in Apocalypsi, inveniet easdem plagas universaliter accipere gentes, quas tuno particulatim accepit 
JEgyptus. Talia quedam enarrans de antiquis presbyter, etc., etc., ut supra. 

2. Usque in hodiernum diem. Verba qux sequuntur, hec sunt : Etenim Lol non ex sua voluntate, neque 
ex eua concupiscentia carnali, nequa sensum, neque cogitationem hujusmodi accipiens, consummavit 
typum. Quemadmodum Seriptura dicit : Et. intravit. major nata, εἰ dormivit cum patre suo nocte illa ; et 
non scivit Lot cum dormirel illa, el cum surgeret 39. Et in. minore hoc idem : Εί non scivit, inquit, cum 
dormissel secum, nec cum surrexisset. 


Mj, εἰδότος τοῦ Λὼτ, μηδὲ ἡδονῃ δουλεύσαντος, 
οἰχονομία ἐπετελεῖτο, δι ἧς αἱ δύο... συναγωγαὶ ἀπὸ 
ἑνὸς xal τοῦ αὐτοῦ πατρὸς τεχνοποιησάµεναι ἐμη- 
νύοντο ἄνευ σαρκὸς ἡδονῆς οὐ γὰρ ἦν ἄλλος οὐδεὶς 
σπέρμα ζωτικὸν καὶ τέχνων ἐπικαρπίαν δυνάµενος 
δοῦναι αὐταῖς, καθὼς Ὑγἐγράπται. (Graeca hac e Ca- 


Nesciente igitur homine,neque libidini serviente, 
dispensatio perliciebatur. per quam due filie, id 
est dus synagoge, ab uno et eodem patre in sobo- 
lem adoptate signiflcabantur sine carnis libidine. 
Nec enim alter erat aliquis, qui semen vitale et fi- 
liorum fructum posset dare eis, quemadmodum 


scriptum est : 
Dixit autem major ad minorem : Pater noster senior est, et nemo est super terram **, eto. 

Ille quidem filie secundum simplicitatem et innocentiam putantes universos homines periisse, quem- 
admodum Sodomitas, et in universam terram iracundiam Dei supervenisse, dicebant hec. Quapropter 
et ipse excusabiles sunt,arbitrantes se golas relictas cum patre suo ad conservationem generis humani, 
et propter hoc circumveniebant patrem. Per verba autem earum signiflcabatur, neminem esse alterum 
qui possit filiorum generationem majori et minori Synagoge preesture,quam patrem nostrum. Pater au- 
tem generis humani Verbum Dei (31) ; quemadmodum Moyses ostendit dicens : Nonne hic ipse Pater tuus 
quí possedit te,et fecit te, et creavit te * ? Quando igitur hioc vitale semen,id est,Spiritum remissionis pec- 
catorum per quem vivificamur, effudit in humanum genus ? Nonne tuno, cum convescebatur cum homi- 
nibus, et bibebat vinum in terra ? Venit enim, inquit, Filius hominis manducans et bibens '* :et cum 
recubuisset, obdormivit et somnum cepit. Quemadmodum ipse in David dicit : Ego dormivi δἱ somnum 
cepi **.Et quoniam in nostra communicatione et vita hoo agebat, iterum ait : Et somnus meus suavis mihi 
factus est 5. Totum autem signi(icabatur per Lot,quoniam semen Patris omnium,id est Spiritus Dei, per 
quem [acia sunt omnia, commistus et unitus est carni,hoc est,plamasti suo ; per quam commistionem et 
unitatem duce Synagoge, id est due congregationes fruclificantes ex Patre suo filios vivos vivo Deo. 

Et cun hec fierent, uxor remansit in Sodomis, jam non caro corruptibilis, sed statua salis semper 
manens, et per naturalia ea qua sunt consuetudinis hominis, ostendens quoniam οἱ Ecclesia, quie est 
B&l terre, subrelicta est in confinio terre, patiens que sunt humana : et dum sepe auferuntur ab ea 
membra integra, perseveral statua salis,quod est firmamentum fidei, firmans et premittens filios ad pa- 
irem ipsorum.Hujusinodi quoque de duobus Testamentis Senior apostolorum discipulus, eto., uf supra. 


VII. 


Ποῦ οὖν ἐτέθη ὁ πρῶτος ἄνθρωπος; ἐν τῷ παρα- 
δείσῳ δηλονότι, καθὼς γεγραπται (32), Et. plantavit 
Deus paradisum in Edem conlra orientem, el. posuit 
ibi hominem quem plasmavit. Καὶ ἐκεῖθεν ἐξεθλήθη 
εἲς τόνδε τὸν κόσμον παρακούσας (33). Διὸ καὶ λέγου- 
σιν ol πρεσθύτεροι τῶν ἀποστόλων μαθηταὶ, τοὺς µε- 
τετεθέντας ἐχεῖσε µετατεθῆναι (94). δικαίοις γὰρ 


99 Gen, xix, 83, 35. "1 Ibid. 31, 32. 4 Deut 
xixi, 20. {9 Gen. Ἡ, 8. 


(31) Pater autem generis humani Verbum Dei. 
Tuetur, ni fallor, locus emendationem verborum 
Victorini Petavionensis a cl. Walkero Cantabrigiensi 
olim propositam. Cum enim in fragmento opuscu.i 
ejus De fabrica mundi à Cavio in Hist. Lit. primum 
edito hec verba corruptissima exstitissent, aucte- 
ritatem totius creatura justus ila ea egregie emen- 
davit Walkerus, auctor autem totius creatura. Jesus. 

(32) Γέγραπται. Verba Genes. 1, 3. Daimasce- 
nus,qui in Paral/elis haec Greca Irene bis citavit, 
445 in cod. quoque 26 Barocc. in Biblioth. Bodl. 
exstant, haud descripsit. Grabius ad lrenzeum. 

(33) Παρακούσας. θεοῦ additum in Damascen. 


xxxi 6. 5 Matth. χι, 19. ** Psal. rni, 6. 


Ubi ergo primus positus est homo ? scilicet in 
paradiso, quemadmodum Scriptura dicit : Bt plan- 
lavit Deus paradisum ἐπ Eden contra orientem, et 
posuit ibi hominem quem plasmavil *.Et inde proje- 
ctus eat in hunc mundum, non obediens. Quapro- 
pter dicunt presbyteri, qui sunt apostolorum di- 
scipuli,eos qui translati sunt,illuc translatos esse ; 


«5 Jer, 


prima citatione et Barocc. Grab. ibid, 

(34) Ἐκεῖσε µετατεθῆναι. Disputationem de loco 
in quem Deus transtulerit, et huc usque viventes 
conservarit Enochum et Heliam,Ausgustinus indi- 
cavit ad fidem non pertinere, lib. i1 De peccato ori- 
ginali ο. 23. Αἱ cum hic Ireneus doceat apostolo- 
rum discipulos et auditores dixisse,illogin paradi- 
sum terrestrem,ubicunque ille sit,tranelatos fuisse, 
indeque, qui adversus Antiehristum prelientur 
venturos (Apoc. cap. x1), cui sententie omnes fere 
Greci οἱ Latini Patres astipulantur, mihi parum 
tutum videtur aliter nune sentire. Feuardent. ad 
eumd. 


1399 


SENIORES APUD IREN/EUM. 


1400 


justis enim hominibus,el Spiritur: habentibes pre- A ἀνθρώποις καὶ πνευµατοφόροις ἠτοιμάσθη 6 παράδει- 


paratus est paradisus,in quem et Paulus apostolus 
asportatus audivit sermones inenarrabiles,quantum 
ad nos in presenti :et ibi manere eos qui translati 
sunt usque ad consummalionem,coauspiscantes in- 
corruptelam. 


σος, ἐν ᾧ καὶ Ηαῦλος ἀπόστολος εἰσκομισθεὶς ἤχουσε 
ἄῤῥητα ῥήματα, ὡς πρὸς ἡμᾶς ἓν τῷ παρόντι’ χα- 
κεῖ µένειν τοὺς µετατεθέντας ἕως συντελείας, προοι- 
µιαζοµένους τὴν ἀσέαρσίαν. Hec lrenzus lib. v, 
cap. 5, p. 298. 


VIII. 


.... 6& (quemadmodum dizit quidam de seniori- 
bus) per extensionem manuum, duos populos ad 
unum Deum congregans.Duco quidem manus, quia 
et duo populi dispersi in fines terre : unum autem 
medium caput,quoniam etunusDeus super omnes, 
et per omnes, et in omnibus nobis. 


o καὶ ὡς ἔφη τις τῶν προθεθηχότων, διὰ τῆς 
θείας ἐκτάτεως τῶν Χχειρῶν (35), τοὺς δύο λαοὺς εἷς 
ἕνα Θεὸν συνάγων (scil. ὁ Λόγος τοῦ θεοῦ). Aóo μὲν 
γὰρ αἱ χεῖρες, ὅτι xa! δύο λαοὶ διεσπαρµένοι εἰς τὰ 
πέρατα τῆς γῆς µία δὲ µέση κεφαλὴ, ὁ θεὸς, ὅτι cic 
ὁ ἐπὶ πάντων, καὶ διὰ πάντων, xal ἐν πᾶσιν ἡμῖν. 
Hec lreneeus atiulit lib. v, ο. 17, p. 3À&. 


Filius enim,quemadmodum et quidam ante nos (36) dix:t, dupliciter iatelligitur ; alius quidem secun- 
dum naturam, eo quod natus sit filius ; alius autem secundum id quod factus est, reputatur filius. Hzc 


Irensus affert lib. 1v, cap. uli. 


Omnia enim mensura et ordine Deus facit, et 
nihil non mensum apud eum,quoniam nec incom- 


"Απαντα μέτρῳ (37) καὶ τάξει ὁ θεὸς ποιει, καὶ 
οὐδὲν ἄμετρον παρ) αὐτῷ. Ott μηδὲν ἀναρίθμητον, 


positum. Et bene, qui dixit (38), Ipsum imineneum Patrem in Filio mensuratum : mensura enim Patris 
Filius, quoniam et capit eum. Hzc Irencus attulit lib. iv ejusd. Op. cap. 4, vel 8. 


XI. 


Quapropter et juste, et apte tali temeritati tue 
divine aspirationis senior, el preoco veritatis,inve- 
ctus est in te, dicens sic : 

Idolorum fabricator Marce,et. porlentorum inspector, 
Astrologie cognitor et magica artis, 

Per quo confirmas erroris doctrinas, 

Signa ostendens his, qui a te seducuntur, 

Aposlalicie virtulis operationes, 


35) Τῆς θείας ἑκτάσεως τῶν  ytipov. Αη ge- 
nuinum sit illud θείας, quod abesse video 8 vetere 
Irenei interprete, fortasse dubitandum. Ceterum 
Greca hsec Irenei exstare in Cafena ms.in libros 
Regum, num.211 bibl. Coislin., nos docuit Massue- 
tus ; porro exscripsit eadem ex Calena ms. in libros 
Regum bibliothece Venete 8. Marci cl. Mingarel- 
lius ad Didymi opus De Trinitate haud ita pridem 
editum,lib. ri, c. 14, pag. 2660. Quem fugerat, hec 
quidem ad Irenei librum Contra harreses perliaere, 
is enim  collocand&a ea inter fragmenta  ope- 
rum ejusdem Patris, atque alii cnidam fragmento 

ucusque fuissent. — ᾿Εκτάσεως τῶν χειρών.. Elo- 
gans et pia admodum est hec mystica figura Domi- 
nice crucis explicatio,quam a seniore, Polycarpum 
puto vel Papiam, accepit. Qui pluribus animum 
oblectare concupierit, et similibus, consulat Justini 
martyris Apologiam posteriorem, Lactauli lib. iv, 
cap.26 et 27 ; Rufinum in Ezpos. Symboli, Ambro- 
Bium serm. 55, Athanasium lib. De Incarnatione 
Verbi, Nazianzeaum prima orat. Apolog., Chryso- 
etomum tribus Ποπ]. De Cruce, Sedulium lib. v 
Carminum, Damascenum lib. iv, cap. 12, etc. 
FEUAnDENT. 

/36) Quidam ante nos. Confer Pearsonii Findicias 
Epistolarum Ignatii part. 1, cap. 6, pag. 297 edi- 
tionis Clerici, ubi et Clementis Alexandrini gemina 
allegat verba. Grabius ad Iren. 

(37) "Απαντα μἔτρῳ. Hano Ἱτοπῶί sententiam 
Grece ex Claromontano Parallelorum Damasceni 


Διὸ xal δικαίως, xai ἁρμοζόντως τῇ τοιαύτη σου 
τολμῆ ὁ θεῖος πρεσθύτης καὶ κῆρυξ τῆς ἀληθείας ἐμ- 
µέτρως ἐπιθεθόηχέ σοι, εἰπὼν οὕτως! 

Εἰδωλοπειὶ Μάρκε, καὶ τερατοσκόπε, 

᾽Αστρολογικῆς ἔμπειρε xal μαγικῆς τέχνης, 

Av ὧν κρατύνεις τῆς πλάνης τὰ διδάγµατα, 

Σημεῖχ δειχνὺς τοῖς ὑπὸ σοῦ πλανωµένοις, 

᾽Αποστατικῆς δυνάµεως ἐγχειρήμετα, 


codice edidit Halloixius in Vita Ιγεπκί pag. 483, 
qua et in Vaticano eorumdem Parallelorum exem- 
plari lit. A, cap. 2, eodem modo legitur. Ireneum 
vero alludere ad Sapientis x1, 21, quilibet videt. 
Mussuet. ad Ireneum, ex Grabio. 

(38) Et bene qui dixit. De hoc dicto lege omnino 
D. Georgii Bulli Defensionem fidei Nicama, sect. i1, 
ο, 5,84; Grab. ibid. — Respondens vanis Gnosti- 
corum cavillationibus, qui ex everea Hierosolyma, 
civitate regis magni, el abrogata veteri lege infere- 
bant alium esse Veteris, alium Novi Testamenti 
auctorem et Deum, ostendit et Hierosolyme et ve- 


am edito subjungenda monuit,tanquam si inedita [) teri legi suum tempus a Deo mensum ac definitum 


fuisse; utramque advcniente nova lege desinere 
debuisse ; idque sapientissimo et ordinatissimo Dei 
consilio factum fuisse. Omnia enim, inquit, men- 
sura et ordine Deus facil, eL nihil non mensum apud 
eum, quoniam nec incomposilum. Quod postremum, 
scilicet, nibil non mensum apud Deum esse, ut 
probet,laudat veterem aliquem aut coevum scripto- 
rem ecclesiasticum cujus nomen tacet, sed verba 
probat. Et bene, ait, qui dixil, ipsum immensum 
Patrem in Filio mensuratum; mensura enim Patris, 
Filius, quoniam et capit eum. Quibus ostendit,Deum 
adeo ordinis, proportionis, et mensure amantem 
esse ul neque suam ipse sibi mensuram deesse vo- 
luerit. Filius enim est mensura Patris, qui totam 
Patris immensitatem, infinitatem et substantiam 
in se capit, continet ac veluti cireumscribit, Mas- 
suet. ibid., Dissert. p. cxxxi. 


1401 ECCLES. VIENNENS. ET LUGDUN. EPISTOLA DE MARTYHIO. S. POTHINI 1402 


"A σοι Xoenret σὸς πατὴρ (39) Σατᾶν del (40 À Qua tibi pr:stat tuus pater Satanas 
Av ἀγγελικῆς δυνάμεως (41) ᾽Αζαζὴλ (49) ποιεῖν' — Per angelicam virlutem Axazel facere, 


Ἔχων σε πρόδροµον ἀντιθέου πανουργίας (&3). Habeus te pra cursorem contrarie adversus Deum ne- 
quitiz. 
Καὶ ταῦτα μὲν ὁ θεόφιλος πρεσθύτης, ἡμεῖς δὲ, elc. Et heo quidem amator Dei senior. Nos autem, 


Hac Irenzus lib. 1, cap. 15,al. 12, p. 80, ed.Massueti, — etc. 


39) "A σοι χορηγεῖ σὸς πατήρ. Locum restituit fit, ait Grabius, in paraphrasi Chaldaica Jonathani 
Billius ex vet. iaterp. pro ἆ σὺ Χορηγεῖς ὡς. In. vulgo ascripta ad Genes. vr, 5. In libro Enochi de- 
textum recipi, sicut Pearsonius fecerat in Vindiciis — cimus ordine inter 20 lapsos memoratur. De hoo 
Ignatianis, p. 1, c. 6. plura somniarunt Rabbini, Legesis Agrippam, lib. 

(40) Σατᾶν del. Hoo pro Σατανᾶ εἰ post Scalige- — it, De occult. philos. ; Reuchlinum lib. n1 De arte 
rum reposuit Petavius in margine Epiphanii p. 246, — cabalistica, οἱ Moynii Notas ad Barnabe epistolam 
metro ita exigente ; quamvis velus interpres ἀεί pag. 648, et seqq. Massuet. ex Grabio et Feuar- 
haud legerit. GnABiUs. dentio. uu 

(41) Δυνάμεως, Post hanc vocem irrepserat ἐγ- (43) ᾿Αντιθέου πανουργίας, Pearsonius Vindic. 
χειρήµατα veteri interpreti ignotum, quod dolen- gnat. ubi supra, pag. 98: « Divinus ille senex 

um monuerunt Grabius et Massuetus, sed quod — Marcum describere voluit, tanquam Antichristi 
ante fecerat Pearsonius. precursorem, quod hic significat ἀντίθεος πανουρ- 

(42) ᾽Αζαζήλ. Angelus malus est, cujus mentio vía.» 








ECCLESIARUM 
VIENNENSIS ET LUGDUNENSIS 


EPISTOLA 
DE MARTYRIO S. POTHINI EPISCOPI 


ET ALIORUM PLURIMORUM. 


PRAEMITTITUR 


Fragmentum epistole eorumdem sanctorum martyrum ad S. Eleutherum Romanum 
pontificem. 


(Rourng, Reliquis sacrz, Oxonii, 1814, ἶπ-δο, tom. I, p. 200 ; Gap1AND., Vel. Patr. Biblioth., 1. 691.) 


PROCEMIA 


(GALLAND. ἐδίά., tom. I, Proleg. p. axxv.) 


I. Prestantia et amplitudo Epístole de martyribus ecclesiarum Viennensis et Lugdunensis. 

II. Horum martyrum Acta ab iis qui aderant, litteris consignata. Quisnam illa perscripsisse existimetur. 

III. Quo tempore ferantur hi martyres passi. 

IV. Nominum eorum recensio. 

V. Memoria. Locus. 

VI. Editio ez Valesiano Eusebio descripta. Pramittitur fragmentum epistole martyrum Lugdunensium 
ad S. Eleutherum Romanum pontificem. 


l. « Epistola Viennensium ao Lugdunensium mar- B perat. Atque id fatebuntur, quicunque eau sepius 
tyrum, inquit Valesius vir summus (1), puleherri- — legerint. Quo plus enim legitur, eo semper videtur 
mum est atque vetustissimum totius Eeolesie in — esse praestantior. Hoc vero tam insigne Ecclesie 
hoo genere monumentum. De cujus laudibus cum — Gallicane monumentum, uni Eusebio acceptum 
multa jam dicta sint & multis, nemo tamen pro ferre debeinus ; quinisi historiarum suarum libris 
illiue dignitate hactenusestlocutus. Adeo ejus epi- illud inlexuisset, tanto antiquitatis ecclesiastice 
Blole meritum ac pondus, omnem dicendi vim su- — thesauro nunc fortasse careremus. » Heo ille. 


(1) Vales, in Epist. nuncup. Euseb. Βία. 


1399 


SENIORES APUD IREN/EUM. 


1400 


justis enim hominibus,el Spiritu: habentibrs pra- A ἀνθρώποις x«i πνευµατοφόροις ἠτοιμάσθη ὁ παράδει- 


paratus est paradisus,in quem et Paulus apostolus 
asportatas audivit sermones inenarrabiles,quantum 
ad nos in presenti :et ibi manere eos qui translati 
sunt usque ad consummationem,coauspiscantes in- 
corruptelam. 


σος, ἐν ᾧ καὶ Ἡαῦλος ἀπόστολος εἰσχομισθεὶς ἤχκουσεν 
ἀῤῥητα ῥήματα, ὡς πρὸς ἡμᾶς ἐν τῷ παρόντι" χκ- 
κεῖ µένειν τοὺς µετατεθέντας ἕως συντελείας, προοι- 
µιαζοµένους τὴν ἀσέαρσίαν. Hac lrenzus lib. v, 
cap. 5, p. 298. 


VIII, 


.... θὲ (quemadmodum dixit quidam de seniori- 
bus) per extensionem manuum, duos populos ad 
unum Deum congregans.Due quidem manus, quia 
et duo populi dispersi in fines terre : unum autem 
medium caput,quoniam etunusDeus super omnes, 
et per omnes, et in omnibus nobis. 


. . καὶ ὡς ἔφη τις τῶν προθεθηκότων, διὰ τῖς 
θείας ἐκτάτεως τῶν χειρῶν (35), τοὺς δύο anoo; tiq 
ἕνα θεὸν συνάγων (scil. ὁ Λόγος τοῦ θεοῦ). Λύο uiv 
γὰρ αἱ χεῖρες, ὅτι καὶ δύο λαοὶ ὃ.εσπαρμένοι slo τὰ 
πέρατα τῆς vhi µία δὲ µέση κεφαλὴ, ὁ θεὸς, ὅτι εἷς 
ὁ ἐπὶ πάντων, καὶ διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν. 
Hec lreneus attulit lib. v, ο. 17, p. 944. 


Filius enim,quemadmodum et quidam ante nos (36) dix:t, dupliciter iatelligitur ; alius quidem secun- 
dum naturam, eo quod natus sit filius ; alius autem secundum id quod factus est, reputatur filius. Hzc 


Irengus affert lib. 1v, cap. ult. 


Omnia enim mensura et ordine Deus facit, el 
nihil non mensum apud eum,quoniam nec incom- 


"Απαντα pátpu (37) xal τάξει ὁ θεὸς ποιει, xal 
οὐδὲν ἄμετρον παρ) αὐτῷ. Ott μηδὲν ἀναρίθμητον 


positum. Et bene, qui dixit (38), Ipsum imineneum Patrem in Filio mensuratum : mensura enim Patris 
Filius, quoniam et capit eum. Hec Irencus altulit lib. ww ejusd. Op. cap. 4, vel 8. 


XI. 


Quapropter et juste, et apte tali temeritati tue 
divine aspirationis senior, el preco veritatis,inve- 
otusg est in te, dicens sic : 

Idolorum fabricator Marce,et. portentorum inspector, 
Astrologi& cognitor et magica arlis, 

Per quao confirmas erroris doctrinas, 

Signa ostendens his, qui a {6 seducuntur, 

Apostalicse virtutis operationes, 


G5) Τῆς θείας ἐχτάσεως τῶν ripüv. Αη ge- 
nuinum sit illud θείας, quod abesse video 8 vetere 
Irenei interprete, fortasse dubitandum. Ceterum 
Greca hec Irenei exstare in Cafena ms.tn libros 
Regum, num.211 bibl. Coislin., nos docuit Massue- 
tus ; porro exscripsit eadem ex Catena ms. in libros 
Regum bibliothece Venete 8. Marci cl. Mingarel- 
lius ad Didymi opus De Trinitate haud ita pridem 
editum,lib. ri, c. 14, pag. 260. Quem fugerat, hec 
quidem ad Irenai librum Contra harreses pertinere, 
is enim collocanda ea inter fragmenta  ope- 
rum ejusdem Patris, atque alii cuidam fragmento 


Διὸ xxl δικαίως, καὶ ἁρμοζόντως τῇ τοιαύτη σου 
τολµῃ ὁ θεῖος πρεσθύτης xal χΏρυξ τῆς ἀληθείας ἐμ- 
µέτρως ἐπιθεθόηκέ σοι, εἰπὼν οὕτως: 

Εἰδωλοπειὲ Μάρχε, καὶ τερατοσκόπε, 

᾿Αστρολογιχῆς ἔμπειρε καὶ μαγικῆς τέχνης, 

Av ὧν κρατύνεις τῆς πλάνης τὰ διδάγματα, 

Σημεῖα δειχνὺς τοῖς ὑπὸ σοῦ πλανωμένοις, 

᾿Αποστατικῆς δυνάµεως ἐγχειρήμετα, 


codice edidit Halloixius in Vita lrenzi pag. A83, 
qu& et in Vaticano eorumdem Parallelorum exem- 
plari lit. A, cap. 2, eodem modo legitur. Ireneum 
vero alludere ad Sapientie xt, 21, quilibet videt. 
Mussuet. ad Ireneum, ex Grabio. 

(38) Et bene qui dizit. De hoc dioto lege omnino 
D. Georgii Bulli Defensionem fidei Nicana, sect. i, 
ο, 0, 84; Grab. ibid. — Respondens vanis Gnosti- 
corum cavillationibus, qui ex eversa Hierosolyma, 
civitate regis magni, et abrogata veteri lege infere- 
bant alium esse Veteris, alium Novi Testamenti 
auctorem et Deum, ostendit et Hierosolyme et ve- 


jam edito subjungenda monuit,tanquam si inedita [) teri legi suum tempus a Deo mensum ac delinitum 


ucusque fuissent. — Ἐκτάσεως τῶν yt:pov.. Elo- 
gans et pia admoduin est hec mystica figura Domi- 
nice crucis explicatio,quam a seniore, Polycarpum 
puto vel Papiam, accepit. Qui pluribus animum 
oblectare concupierit, et similibus, consulat Justini 
marlyris Apologiam posteriorem, Lactanti lib. iv, 
cap.26 et 27 ; Rufinum in Expos. Suymboli, Ambro- 
sium serm. 55, Athanasium lib. De Incarnatione 
Verbi, Nazianzeaum prima orat. Apolog., Chryso- 
etomum tribus llomil. De Cruce, 5edulium lib. v 
Carminum, Damascenum lib. iv, cap. 12, etc. 
FEUARDENT. 

(390) Quidam ante nos. Confer Pcarsonii Vindicias 
Epistolarum Ignatii part. 1, cap. 6, pag. 297 edi- 
tionis Clerici, ubi et Clementis Alexandrini gemina 
allegat verba. Grabius ad Iren. 

(37) "Απαντα μἔτρῳ. Hano [renei sententiam 
Grece ex Claromontano Parallelorum Damasceni 


fuisse; utramque advcenienle nova lege desinere 
debuisse ; idque sapientissimo et ordinatissimo Dei 
consilio factum fuisse. Omnia enin, inquit, men- 
sura et ordine Deus facil, et. nihil non mensum apud 
eum, quoniam nec incompositum. Quod postremum, 
scilicet, nihil non mensum apud Deum esse, ut 
probet,laudat veterem aliquem aut cozvum scripto- 
rem ecclesiasticum cujus nomen tacet, sed verba 
probat. Et bene, ait, qui dixil, ipsum immensum 
Palrem in Filio mensuratum; mensura enim Patris, 
Filius, quoniam et capit eum. Quibus ostendit,Deum 
adeo ordinis, proportionis, et mensure amantem 
esse ut neque suam ipse sibi mensuram deesse vo- 
luerit. Filius enim est mensura Patris, qui totam 
Patris immensitatem, infinitatem et substantiam 
in se capit, continet ac veluti circumscribit. Mas- 
suet. ibid., Dissert. p. cxxxi. 


1403 


ECCLESIARUM VIENNENSIS BT LUGDUN. 


1404 


Il. Jam vero quie ad hanc epistolam spectant re- À saltem post aliquod tempus renovatam fuisse;cum 


liqua,ea potissimum ex Ruinarlio repetere juverit. 
Sic igitur vir iste doctus (2) : « Cum Acta marty. 
rum Lugdunensium ab iis ipsis conscripta sint qui 
rebus gestis prese;tes adfuerunt, his nihil certius 
aut luculentius haberi potest. Tan pretiosum anti- 
quitatis ecclesiastice monumentum nobis servavit 
Eusebius, qui ut aliquod epecimen gravissime per- 
geculionis qua sub M. Aurelio imperatore agitata 
est Ecclesia, posteris relinqueret, Epistolam eccle- 
siarum Viennensis et Lugdunensis in qua hec Acta 
continentur, Historiz sue ecclesiasticae inseruit (3), 
asserens in sua narrationis procmio, innumerabiles 
prope martyres tunc per universum orbem cnituisse, 
cum non minus in aliis provinciis quam in Gallia 
persecutio fureret. » 


Porro de hujus Epistole auctore silet Ruinar- 
tius, quem tamen alii fuisse Ireneum eo tempore 
Lugdunensis Ecclesie presbyterum, haud immerito 
existimant. Quod quidem primus omniu:: suspica- 
tus est Valesius ;4), quem deinceps secuti sunt 
Tillemontius (5), Dodwellue (6) ac Massuetus (7), 
ut alios pretereamus. OEcumenius enimvero non- 
nulla refert de mariyribus Lugdunensibus, ex iis 
desumpta, ut ipsemet testatur (8), que scripsit Ire- 
neus Περὶ Σάγκτου καὶ Βλανδίνης τῶν μαρτύρων, 
De sancto et. Blandina martyribus. Haud αὐτολεξεὶ 
quidem ea recitat OEcumenius, compendio usus : 
ὡς δὲ διὰ βραγέων παραθἑσθαι’ que tamen in me- 
dium profert ipse, non aliunde quam ex nostra 
Epistola exscripsisse videtur. 


I[[. Pergit porro V. C. ad tempus inquirendum, 
quo hi martyres feruntur passi; qua dere alibi 
quoque agit, Dodwellum perstringens (9). « Id 
vero, ait, anno 17. M. Aurelii imperatoris contigisse 
tradit Eusebius disertis verbis in procmio jam 
laudato, ubi eodem anno Eleutherum Romanum 
pontificem in Soteris mortui locum electum fuisse 
affirmat.Isest annus Christi 177, quem idem Eu- 
sebius in Chronico cum M. Aurelii anno 16 conjun- 
git. Hunc numerandi modum amplexus est Chro- 
nici Alexandrini auotor, qui ad eumdem 46 Marci 
annum, Pothini ceterorumque martyrium Lugdu- 
nensium passionem refert. Aliam tamon viam ipiit 
Henricus Dod wellus (10); hancenim persecutionem 
ad 7. M. Aurelii annum,Christi 167 refert ; ne, ai 
eam cum aliis veteribus et recentioribus acriptori- 
bus ad annum ejus imperatoris 16, aut 47 proro- 
garet, fateri cogeretur persecutionem que sub 
M. Aurelii principatu seviit, vel diuturniorem, vel 


(2) Ruinart. Admonit. in Act. SS. martyr. Lugd., 
. 50. 
3) Euseb. Hist. eccl., lib. v, capp. 1-3. 
" Vales. ad Euseb. Hist. eccl. lib. v, cap. 1, 
not. 2. 

(5) Tillem. Mem. eccl. tom. III, p. 2. 

(60) Dudw. Dissert. sing., cap. 10, 8 2, p. 154, 
addit. Opp. post. Pears. 

M Massuet. dissert. 11, Iren. δὲ 41, 60. 

8) OEcum. Comment in I Petr. epist., cap. 3, 
tom. 1I, p. 498. 


inficiari non audiret, persecutionem sub ejus impe- 
ratoris initiis, in orientalibus saltem provinciis 
fuisse commotam. 

« Nec objiciendum est, quod Eusebius in Chro- 
nico martyrum Gallicanorum necem ad M. Aurelii 
annum 7 videatur referre. Certum est enim, Euse- 
bium in Chronico sepius temporum seriem accu- 
rate non observasse, presertim cum de martyribus 
egit, quos potius ad aliquam a persecutionibus 
quas decem enumerat, quam ad annum quo passi 
fuerunt referre curavit. Unde sub tertie persecu- 
tionis titulo, Symeonem Cleops filium simul cum 
sancto Ignatio et iis qui a Plinio Secundo interfecti 
sunt, conjungit. Ceterum favet nobis Eusebius 


B etiam in Chronico, qui Eleutheri pape initium ad 


annum 177 refert, sub cujus pontificatus initio 
martyres Lugdunenses passos fuisse certum eet, 
non ex Eusebii solum verbis, sed ex ipsorummet 
martyrum Lugdunensium epistola, quam per san- 
ctum Ireneum ad eum pontificem direxerunt. Te 
per omnia, inquiunt, ac perpetuo optamus in Deo 
valere, pater Eleuthere. » 

IV. Ad hec nutuerum inquirit et nomina eorum 
martyrum vir eruditus, sic inquiens : « Horum om- 
nium martyrum nomina iu eadem Epistola recen- 
Bita erant. Sed excidit pretiosum illud antiquita- 
tis monumentum, preter unum breve fragmentum 
quod refert Eusebius (11); cui hec ille subjungit: 
Quid opus est expressum in. supradicla epistola ca- 


C talogum martyrum hic recensere, quorum alii securi 


percussi, alii feris objecli, alii in carcere. exanimali 
sunt ? Hos martyres in totidem classes distribuunt 
Gregorius Turonensis (12), Ado et Notkerus (13) ; 
quos quadraginta et octo fuisse aiunt, eorumque 
nomina recensent, que ex istis auctoribus huc 
proferre visum est, usque dum antiquiora ipnvenian- 
tur monumenta. 

« Hoc itaque ordine a Gregorio Turonensi refe- 
runtur (14): Vettius Epagaihus, Zacharias, hunc 
presbyterum fuisse ceteri referunt ; Macarius, 
Alcibiades : istutr; alio nomine, Asclepiadem vocari 
observat Notkerus ; el re ipsa sic nominatur in 
Martyrologio quod sancto Hieronymo tribuitur ; 
Silvius, Primus, Ulpius (15), Vitalis, Comminius, 
October, Philominus, Geminus, Julia, Albina, Grata, 
Rogata : hano Gregorius Turonensis cum Martyro- 
logio Hieronymiano omisit ; milia, Posthumiana : 
sic Gregorius, alii Potamiam appellant ; Pompeia, 
Rodone seu Rhodana, Biblis, Quarta, Malerna, Εἰ- 
penipsa, Slamas: sio Gregorius ; Ado autem et 


" Ruinart. Prefat. in. Act. martyr., 8 88, p. 37. 
10) Dodw. dissert. 11, Cypr. d 36, p. 259, et 
ri BO a de Rom. pontif. success., cap. 14, 
; Ρ. 
1) Euseb. Hist. eccl., lib. v, cap. &. Habes il- 
lud infra, p. 693. 
dS Greg. Tur. De glor. martyr., lib. r, cap. 49. 
13) Ado et Notk. in Martyrol. ad d. 2. Jun. 
(14) Vid. Baron. ad ann. 179, 8 35. 
( TAL Alpius. Ruinart. ad Gregor. Turop., 
p. 779. 


140$ 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


1406 


Notkerus, Helpes quz et Amnas. Hi quidem diver- A ut ait Gregorius Turonensis |l. ο, vocantur a non- 


sissimis mortibus interempli sunt. Hi autem bestiis 
traditi sunt : Sanctus, Maturus, Attalus, a Grego- 
rio omissus; Alexander, Ponticus, Blandina. Hi 
sunt qui in carcere spiritum reddiderunt ; Arescius ; 
Ado et Notkerus, Aristrus : Fotinus, Cornelius, 
Zotinus, Titus, Zolicus, Julius, Apollonius, Gemi- 
nianus, Julia, Ausonia, quatuor postremos non 
habet Gregorius ; /£milia, Gamnite, sio Gregorius ; 
alii Jamnica ; Pompeia, Alumna, Mamilia, he due 
desunt in Adone et Notkero ; sed habent Domnam, 
quae in Gregorio desideratur ; Justa,Trífime, Ado et 
Notkerus, Trophima; Antonia et beatus Fotinus (16) 
episcopus. In fragmento Vitae sancti Barnardi (17) 
arobiepiscopi Viennensis, Severinus, Exsuperius et 
Felicianus ex horum martyrum numero laudantur. 


V. « Eorumdem martyrum,sed absque nominum B 


recensione, meminerunt etiam alia Martyrologia ; 
Bede sincerum, Usuardi, Rabani cum duplici Ro- 
mano, Florentinii scilicet et Baronii ad eumdem 
diem 2 Junii ; quamvis diversis diebus, idque po- 
tissimum circa finem Julii et initium Augusti, ut 
ex Actis patet, passi sint. De his martyribus homl- 
liam habuit Eucherius Lugdunensis ,que De sancta 
Blandina inscribitur; exstatque inter eas que sub 
Eusebii Gallicani nomine vulgate sunt (18). Hos 
populum marlyrum ibi appellat Eucherius : unde 
plures fuisse conjicimus, quam a Gregorio enume- 
rantur. Certe in Actis sanctorum Alexandri et Epi- 
podii legimus (19), plurímos quidem ex his marty- 
ribus distinctis passionibus atque nominibus ad suc- 


nullis Marlyres Athanacenses. » Hueusque vir do- 
ctus. 

VI. Ecclesiarum Viennenais et Lugdunensis Epi- 
stolam, prout eam refer! Eusebius (21), proferi- 
mus ; iis omissis qua historiographus Caesariensis 
intexuit. ubi unum alterumve ejusdem Epistola 
locum preteriit,ne veluetissimi simulque pretiosis- 
simi hujus monumenti scriptoris verba abrumpe- 
rentur alienis. Valesii versionem addidimus cum 
eruditis ejus observationibus, quibus et nonnulla 
subjecimus aliunde petita. 

Eidem porro Epistole premittendum censuimus 
ex ipso Eusebio (22) fragmentum Epistole sancto- 
rum martyrum Lugdunensium ad sanctum Eleu- 
therum Romanum pontificem. « Has quidem litte- 
ras, verbis utor Massueti viri doctissimi (23), a 
martyribus ipsis scriptas fuisset negat Blondel- 
lus (24), sed potius 8 clero Lngdunensi, quia, in- 
quil, auno 7 imperii Marci, Christi 167, quo mar- 
tyrium Pothini ac Lugdunensium contigit, Soter 
Romanam Ecolesiam regebat, non Eleutherus. Sed 
ut id assequatur,prius Eusebii (idem elevet necesse 
est, qui eas litteras a martyribus adhuc in carcere 
positis scriptas, eosque sub Eleuthero, anno 17 
Marci Aurelii,passos esse affirmat.Hinc ergo potius 
concludere debebat Blondellus, eos saltem anno 
170 quo pontificatum iniisse vult Rleutherum, 
(tardius ego iniisse putem) martyrium esubiisse, 
quam id vanis conjecturis nixus ad annum 167 re- 
ferre. Certe post. annum 167, imo et 170 eratam 


cedenlium memorias pervenisse : innumeros vero, qui C, fuisse illam epistolam, demonstrat scribendi oc- 


vel indiscreta czde concisi sunt, vel vincti in erga- 
stulis defecerunt, inscriptos in. celestis vitm libro 
tan lum contineri. 

« Celebris est etiam nuno locus, Athanacum (20) 
appellatum,ubi passi dicuntur ii martyres ; a quo, 


casio. » Hucusque cum V.C. quem tamen in eam- 
dem sententiam precesserat Pearsonius (25), Sal. 
masium simul ipsumque Blondellum perstringens. 
Ea de re preterea doctum quoque Coutantium 
adire juverit (26). 








FRAGMENTUM 
EPISTOLJE SS. MARTYRUM LUGDUNENSIUM 


AD ELEUTHERUM RONANUM PONTIFICEM. 
(Ap. Euseb. Hist. eccles., lib. v, cap. 4.) 


Χαίρειν ἐν θεῶ (27) σε iv πᾶσιν εὐχόμεθα xal 


(16) Al. Pholinus, melius ex Greco scriberetur 
Pothinus. Ruinart., ibiid. 


on Sic. Extat in sec. iv Benedict. part. n, 
51 


P'd3) Bibl. PP. Colon., tom. V, part. 1. 
(19) Ruinart. Act. sinc. Mm. Alex. et Epipod., 82, 


. m. 63. 
d (20) Cod. Colb. &. Athenaco, et infra Alhenacen- 
&e5 : que lectio nominis etymologie magis congrua 
videtur. Sic enim dictus est locus ille ab Athenis, 
quod ibi ara esset celebria apud veteres, ob certa- 
mina facundie Grece et Latine & Caio Caligula 
instituta. Celebrior postmodum fuit ob sanctos 


Te per omnia, 80 perpetuo optamus in Deo νᾶ- 


marlyres : ibique basilica nobilis excitata est cum 
monasterio insigni Ordinis Benedictini, quod no- 
stris diebus ad canonicos seculares transiit. Rui- 
nart. ad Greg. Turon. l. c. 
21) Euseb. Hist. Eccl. lib, v, capp. 1-3. 
22) Id. ibid., cap. 4. 
23) Massuet. Disseat. 2 in Iren., 8 6. p. m. 67. 
2&) Blondell. Apolog. pro sent. Hivron., cip. 8. 
(25) Pears. Vindict. lgoat. part. 1, cap. 43. p. 
m. 417. 
96) Coutant. Epist. Romam. pentif., p. 87. 
(27) Xalpew ἐν θεῷ. Post excerptam oeloberri- 
mam fratrum Ecclesie Vienn. et Lugdunensis Epi- 


1401 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1408 


tere, pater Eleuthere. Has litteras ut ad te perfer- A sententiam mutasse dicitur ; ac preterea quedam 


stolam, a quibus martyrum he littere alii cuidam 
ipsorum fratrum epistole subjunete fuisse videntur, 
Eusebius cap. 3 et 4, lib. v, hec verba unico fra- 
mento litterarum. marlyrum premisit : Tov 6' 
ἅμ»ὶ tov Movzavóv καὶ ᾽Αλκιθιάλδην καὶ θεόθοτον 
περὶ τὴν Φρυγίαν ἄρτι τότε πρῶτον τὴν περὶ τοῦ 
προοητεύειν ὑπόληψιν παρὰ πολλοῖς ἐχρερομένων, 
(πλεῖσται γὰρ οὖν καὶ ἄλλα: παραδοξοποιῖαι τοῦ θείου 
Κλρίσματος ε σέτι τύτε χατὰ ο,αφόρους Εκκλησίας 
κτελούμενει, πίστιν παρὰ πολλοῖς τοῦ Ὑακείνους 
προφγτεύειν παρξῖ(οῦ), καὶ 67, θ:αφωνίας ὑπα2χο”- 
σης περὶ τῶν ὀεόπλωμένων, αὖθις ol κατὰ τὴν 
Γαλλίαν ἀθελφοὶ, τὴν ἰδίαν κοίσιν καὶ περὶ τούτων, 
εὐλαθῇ καὶ ὀρθοδωξοτάτην ὑποτάττουσιν' ἐκθέμενοι 
καὶ τῶν παρ αὑτοῖς τελειωθέντων μαρτύρων διαφό- 
οὓς ἐπιστολὰς, XQ ἐν δεσμοῖς ἔτι ὑπαρχοντει, τοῖς 
ἐς Ασίας καὶ Φουγίας ἀθελφοῖς διεχάραξανι 09 μὴν 
ἀλλὰ καὶ Ἐλευθέρῳ τῷ τότε Ρωμαίων ἐπισκόπῳ, 
τῆς τῶν ᾿Εκκλησιῶν εἰρήνης ἕνεκα πρεσθἑύοντες, 
Οἱ 3' αὐτοὶ μάρτυρες καὶ τὸν Elzrvaiov πρεσθύτερ»ν 
τότ ὄντα τῆς ἐν Δηυγδούνῳ παροικίας, τῷ δηλωβέντι 
κατὰὶ Pour» ἑἐπ.σκόπῳ σωνίστων, πλεῖστα τῷ ἀνορὶ 
αρτυροῦντες, ὡς αἱ τοῦτον ἔχουσαι τὸν τρόπον ὁχ- 
ose φωναὶ Χαΐρειν ἐν θεῷ, elc. Calerum cum 
Montanus et Alcibiades ac. Theodotus, tuic. primum 
in Phrygia opinione hominum tanquam propheta 
celebrari cepissent (multa quippe divinze gratize mi- 
raculu in pluribus Ecclesiis etiam tum fieri solita, 
fidem plurimis faciebant eos quoque prophetare), 
cumque illorum hominum causa dissensio orla esset, 
qui tn Gallia erant fratres, privatum de his judicium 
&uum, religiosum imprimis et cum recta fide con- 
senlieus, rursus eidem epistolae subjunzerunt, prola- 
tis interfectorum apud se martyrum variis edi.tolis, 
quas illi dum in vinculis adhuc essent, partim ad 
[ratres in Asia et Phrygia degentes, partim ad Eleu- 
therum Roman urbis episcopum ; scripserant, pro 
pace Ecclesiarum quasi legatione [uugenles. Sed et 
tidem martyres. |renzum qui func. temporis adhuc 
presbyter Lugdunensis | erat. Ecclesi, | supradicta 
Eleuthero per lilleras commendarunt, eum testimo- 
nio suo non mediocriler ornantes , sicut. ipsorum 
verba declarant qnae. sic se habent. : « Te per om- 
nia, » etc. Nunc accipe quae ante hoo fragmentum 
docte notavit Petrus Coustaniius ad pag. 87 Rom. 
pontif. Epistolar., Purisiis editarum an. 1721 : 
Anno 17 imperii Antonini Veri, Christi 477, 
Viennenais et Lugdunensis Ecclesie martyres,dum 
in vinculis adhuc essent, pro pace Eccle2iarurn le- 
galione fungenltes, litteras ad Eleutherum scri- 
psisse, Eusebius lib. v Hist , c. 3, tradit. Nempe 
pii illi rmartyres consultum volebant paci Ecclesia. 
rum Asis et Phrygis,quo propter novas Montani, 
Alcibiadis 8ο Theodoli prophetias turbabantur. 
Tum Eleutherus, si Valesius not. in lib. v, Eu- 
8eb., cap. 3, non fallitur, « litteris atque exhorta- 
tionibus Lugdunensium martyrum impulsus, ad 
Ecclesias Asie atque Phrygiae epistola: scripsit de 
recipiendis in. Ecclesiam Montanistis ; sed statim 
&dmonitus α Praxea q'odam siano, pacificas 
quas emiscrat litteras revocavit.» Ex Eusebii tamen 
narratione colligitur, eas luisse Lugdunenaium 
mar!yrum ad Lleutherum litteras, qua illum non 
ad Monlanisias in Ecclesiam recipiendos induce- 
renl, eed ab eorum potius communione avocarent. 
Masselius vcro noster Dissert. Priv. in [renei li- 
bros, pag. 80, observat, opportune accidisse, ut 
cum Eleutherus laudatornm martyrum litteras ace 
pisset, Praxeas ex Asia Romam veniens, ipai Mon- 
tanistarum fraudes retegeret; iisque detectis, litte- 
ras in Montani, Prisce οἱ Maximilie gratiam jam 
emissas revocare persua/leret. In camdem npinio- 
nem, ut quie prbabilis οἱ conimoda videatur,ultro 
propeaderem. Quia tamen una nititur Tertulliani 
narratione, in qua non Eleutherus nominatim, sed 
süunpliciter Romanus pontifez, hortante Prexes, 


B 


hujus narrationis sint adjuncta, quie in  Eleutheri 
successorem aptius conveniant: satius visurn est 
hanc mutationem Victori ascribere. Quippe Pra. 
xeas, ut Tertullianus loquitur, Romanum pontit- 
cem, « precessoru:in ejus auctoritates detendendo, 
coesit litteras pacis » in gratium Montani « jam 
emissas revocare.» Atqui Eleutherus proximus suc- 
ceasor Soteris fuit, ad cujus annurmn quartuni Cata- 
plhrygum seu Montanisturum originem Eusebius 
refert.Non igitur Praxeas Eieuthero «x praceesoruin 
ejus auctoritates, » sed unius Soteris auctoritatein 
adversur Mentanistas proferre potuisset. Deinde ex 
verbis Tertulliani eonficitur,Praxeam in urbem ve- 
nisse», ibique heresim suam disserminasse. Aliunde 
vero noluin est heresim illius non prius erupisse, 
quam Victor pontificatum adeptus esset. 


Certius est Gallicanos fratres uua. cum relatione 
eorum quae martyres Lopduni passi fuerant, priva- 
tum de Montano, Alcibiade ac Theodoto judi- 
cium suum, « religiosum, inquit Eusebius,et cum 
orlhodoxa fide accuratissime consentiens,» ad Asim 
et Phrygia Ecclesios misisse. [dem judicium sünul 
eos Eleuthero notum fecisse valde probabile est. 
Hoc certe, Eusebio ipso teste, confirmabant, 
« prolatis interfectorum apud se martyrum variis 
epistolis, quas illi, dum in vinculis adhuo essent, 
partim ad fratres in Phrygia degentes, partim ad 
Eleutherum Romane urbisepiscopum scripserant.» 
Nec ambi:gendum videtur, quin litteras illas con- 
ecripserint martyres, postquam Alcibiadem, cujua 
austera vivendi ratio Montanistis favere videbatur, 
« non recte neque ordine facere » Attalo revelatum 
fuit. Const. Vide infra ad Ππ. Epist. Vienn. et 
Lugdunensium. 


Interea statuit sine idoneo, imo spreto valido 
testimonio Semlerus, martyres Lugdunenses et 


C Viennenses fuisse partium Montaniatarum, quam- 


D 


vis catholici postea ha:c nomina suis fastis inscri- 
pserint. Observat. nov. SS 28 et 43. Sed plura de 

ac re, quando ad finem Fpistole fratrum Vienn. 
et Lugd. venerimus. Ostendere autem vult in notis 
ad Eusebium Valesius, S. Ireneum litteras marty- 
rum ad Eleutherum nunquam reapse pertulisse, 
propter angustias Ecclesie Lugduni retentum ; nam 
rogatum quidem fuisse eum α mariyribus et ab 
omni clero Lugdunensis Roclesie, ut litteras ipso- 
rum ad Eleutherum deferret, idque ipsum se factu- 
rum promisisse, verum cum Pothini episcopi mors 
Bubsecuta esset, lreneum id prestare non potuisse; 
postea vero Lugdunenses fratres persecutione finita 
&d Eleutherum easdem litteras adjuncta sua epi- 
stola per alium quemdam misisse, Ireneo jam epi- 
scopo facto. Hac quidem Valesius ; cum vero Ire- 
nei iter ren pae factum fuisse Eusebius satis aperte 
significet, Hieronymusque De wiris ill. cap. 35, 
idem diserte affirmet,rationes quidem allate fidem 
ei demere haud valent.Neque aliter sentiunt Cavius 
in Pitt. PP. Apostol., Basnagius in Amnalibus, ad 
an. 177 ; Massuetusque in Irzneum 2,art. 1. Rem. 
dubiam relinquit Tillemontius Memor. Eccl. tom. 
III, S. Irénée, art. 3, p. 36. Hieronymus vero |. c. 
sic scribit : « Irengeus Pothini episcopi,qui Lug.lu- 
nensem in Gallia regebat Ecclesiam, presbyter, a 
martyribus ejusdem loci ob quasdam Ecclesie qua- 
stiones legatus lomam missus, honorificas super 
noniine suo ad Eleutherum episcopum perfert litte- 
ras. Pustea. jam Pothino prope nonagenario ob 
Christum martyrio coronato, in locum ejus sub- 
stituitur. » 

(28) Σε ἐν πᾶσιν.... καὶ acl, Deesl σε in codd. 
mss. Bodl. et Norfolc., οἱ ἐν apud  Niceph. Vertit 
Rufinu, tanquam si πάλιν pro ἓν πᾶσιν legisset, 
hoc modo : Falere te in Deo iterum et semper opia- 
mus. 


(29) Πάτερ Ἐλεόθερε, Cod. Reg., Mas, et Fuket. 


1409 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


1410 


µατα προὔτρεψάμεθο τὸν ἀεδλφὸν ἡμῶν xal κοινωνὸν A, ret, fratrem et collegam nostrum Ireneum kortati 


Eipwvaiow B:axopisat xal παρακαλοῦμεν ἔχειν σε 
αὐτὸν ἐν παραθέσει, ζηλωτὴν ὄντα τῆς διαθήκης τοῦ 
Χριστοῦ. Ei γὰρ Ἰδειμεν τόπον τινὶ δικαιοσύνην (30) 
περιποιεῖσι, ὡς πρεσθύτερον ᾿Ἐκχλησίας, ὅπερ 
ἐστὶν ἐπ᾽ αὐτῷ, ἐν πρώτοις ἄν παρεθέµεθα (34). 





sumus; quem quidem ut commendatum hubeas, 
rogamus, utpote emulatorem testamenti Christi, 
Quod, ài nobis compertum esset locum cuiquam 
conferre justitiam, eum tanquam presbyterum Ec- 
clesie (hunc enim gradum obtinet) tibi in primis 
commendassemus. 





ECCLESIARUM 


VIENNENSIS ET LUGDUNENSIS 


ji PISTOLA 
DE MARTYRIO S. POTHINI EPISCOPI 


ET ALIORUM PLURIMORUM. 


. (Apud. Euseb. Hist. eceles. lib. v, capp. 1, 2, 3.) 


l. Οἱ iv Βιέννῃ (32) καὶ Λουγδούνῳ τῆς Γαλ- B 


habent Ελεύθερε, quibus consentiunt Nicephorus et 
Rufinus. Sunt tamen qui huno. pontificem Roma- 
num Eleutherium nominaut; inter quos est Nice- 
phorus patriarcha CP. in Chronographia tripartita, 
quam Anastasius Bibliothecarius Latine vertit ; et 
Georgius Syacellus, et vetus interpres Irenei in lib, 
in Contra hzreses, o. 3. Porro in cod. Maz. ac Me- 
diceo ante haec verba: Χαίρειν ἓν θεῷ σε, etc., 
paulo majoribus litteris ; in Mediceo etiam minia- 
tis ascribitur 'Eztozo(7, spatio utrinque relicto : ut 
notetur hanc esse epistolam martyrum Lugdunen- 
sium. VarEes. Imprimendum curaverat R. Steph. 
Ἐλευθέριε, quod mutavit Valesius. In. uno saltem 
ex duobus scriptis meis, bio est Savil. seu Bodl. 
legitur Ἐλεόθερε. 

30) A:xa:ogovm. Δικαιοσύνην m8. Bodl. seu Sa- 
vil.forsitan pro casu tertio δικαιοσύνῃ. Et Bixato- 
σύνης Niceph. Supra aberat articulus ante Χριστου 
8 mss. Bodl. et Norfolc. 

(91) ἩΗαρεθέμεθα. Statim post addit Eusebius: 
Ti δεῖ καταλέγειν τὸν ἐν vf, δηλωθείσῃ γραφῇ νῶν 

ρτύρων κατάλογον’ (Nonnihil incertum videtur, 

"avrumne epistola quam Eusebius excerpserat, an 
marlyrum hec ipsa significetur, sed potius illa fra- 
trum, quam supra dixerat in Martyrologio suo se 
integram inseruisse, vid. cap. 1 intelligenda est.) 
ἰδίᾳ μὲν τῶν ἀποτμήσει κεφαλῆς τετελειωμµένων, ἰδίᾳ 
δὲ των θηρσὶν el; θορὰν παραθεθλθµένων, xai αὖθις 
τῶν ἐπὶ τῆς εἰρχτῆς χεμοιμημµεένων᾽ τὀν τε ἀρ.θμὸν 
τῶν εἰσέτι τότε περιόντων ὁμολογητῶν ; "Ocp γὰρ 
φίλον, καὶ ταῦτα ῥᾷδιον πληρέστατα διαγνῶναι, μετὰ 
χεῖρας ἀναλαθόντι τὸ σύγγαµµα, 0 καὶ αυτὸ τῇ τῶν 
µαρςύρων συναγωγῇ πρὸς ἡμῶν, ὡς γοῦν εφην, 
κατ [λεκται. GaPlerum quid opus est expressum in su- 
pra dicta. Epistola catal»gum martyrum hic recensere, 
. quorum alii securi percussi, alii feris objecti, alii in 


carce»e examimali sunt? Quid. ilem opus. est referre ]) 


numerum confessorum qui postea superfuerunt ? Hzc 
enim quicunque voluerit, cuncta. polerit plenissime 
cognoscere ez ipsius Epistolae lectione, quam quidem 
805, uL supra monuimus, in passionibus mariyrum 
a nobis colleclis integram inseruimus. Hujus autem 
ribri Eusebiani flebilem jucturam orbis terrarum 
ecit. 


I. Servi Christi, qui apud Viennam et Lugdunum 


(32) Οἱ ἐν Βιέννῃ, etc. Celebris heo Epistola ab 
OEcumenio Comment. suo in Ep. prior. D.Perti 
cap. 3, p- 149, ed. Veron. S. lreneo satis aperte 
tribuitur. Aitque se arbitrari Henr. Valesius,ejus 
auctorem fuisse Ireneum, eo tempore Lugdunensis 
Ecclesie membrum .Quin et Valesio habes hac de re 
consentientem Cavium in Vit. PP. apostol.; Dodwel- 
lum dissert, 6 in lrengum, $ 23 ; Massuet. Dissert. 
in [renum 11, art. 3, et alibi, Basncg. Annal. vol.II, 
p. 168, multoaque alios forlasse ; nam asserit Ca- 
vius Hist. lit. vol. I, in Ireuao, idem sentire de hac 
re omnes pene eruditos. Cum vero epistolz hujus, 
quae nomine Ecclesie Viennensis οἱ Lugdunensis 
conscripta est, auctorem (renseum esse, neque 
Eusebius neque Hieronymus affirmaverit, eamdem 
scriptis, que ego colligo, addendam censui. 

singularem ejus prestantiam uno ore testantur 


(| omnes; aliis autem viris magnis, ut verbi causa 


Josepho Scaligero, pretermissis, unum  sisto 
Valesium, qui in epislola ad clerum Gallicanum, 
Hist. Eusebii premissa, hec scribit : « Epistolam 
Viennensium ac Lugdunensiuin statim proferemus, 
quod pulcherrimum est atque vetustissimum totius 
Ecclesi: in hoc genere monumentum. De cujus 
laudibus cum multa jam dicta sint a multis, nemo 
tamen pro illius dignitate hactenus est locutus. 
Adeo ejus Epistole meritum &c pondus omnem 
dicendi vim superat. Atque id fatebuntur quicun- 
que eam sapius legerint. Quo plus enim legitur,eo 
semper videtur esse prestantior. » Heo Valesius. 
Memorata est epistola in Passione SS. Epipodii et 
Alexandri his verbis: « Post vastissimam  marty- 
rum stzagem et sevientium passionum crudolita- 
tem, de qua etiam Christi famuli quos tunc illu- 
slrissima: urbes Vienna et Lugdunum tenebant, 
ad Ecclesias Asie et Phrygise scripta miserunt, 
cum pene ad integrum Christi nomen a gentilibus 
erederetur exstinctum ; per proditionem domesti- 
cam Epipodius et Alexander occulto operam dare 
catholico fidei cultui presidi nuntiantur. » Acta 
mart. & Theod. Ruinarto edit. $ 2, p. 74 ed. Amst. 
Ut Eusebii editiones taceam, edita est epistola, sed 
ex Rufini Latina interpretatione tantum, α Godf. 
Hensehenio in Actis Sanctor. tom. I Junil mens., 


1411 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1413 


Gallie degunt, fratribus per Asiam et Phrygiam À λίας (33) παροικοῦντες δοῦλοι Χριστοῦ, τοῖς κατὰ τὴν 


constilutia, qui eadein nobiscum fidem ac spem 
habent redemptionis, pax et gratia et. gloria a Deo 
Patre, et Christo Jesu Domino nostro. Ei gravita- 


p. 162, seqq., e: ab eodem Ruinarto ubi supra ad 
p. 60 et &eqq., quem egu imitatus, Epistole quod 
servatum e»t in secticnes divisuin exhibui, quo me- 
lius legentium commodis consuleretur. Idem hoc 
fecisse nuac video Gallandium, qui vol. primo sus 
Bibliolhec:e P. hanc Epistolam sicut. marlyrum 
Lugdunensium Fraginentum illud, una cum Valesii 
notis inseruit, additia aliisquibusdam observationi- 
bus ex Ruinarto Readingiique editione Eusebii pe- 
titis. [In Memor. autein ecclesias. tom. 11, de hia 
egit Íragmentis accommodate ad ordinem temporis 
Tillemontius. 

Quod ad annum attinet, quo hec Gallicana ve- 
xatio eXarserit, contigisse eam anno imperii Anto- 
nini Veri 17, tradit, ut videbiis, Eusebus in hujus 


lib. quinti principio, ubi consulentus est Valesius.. 


Auctor quoque Passtonis, quam modo meinoravi 
SS. Epipodit et Alaxandri, vel eumdem annum, ve 
in codicibus nonnullis decimum octavum, habet. 
Contra illos porro, qui ad annum 7 ejusdem impe- 
rii horum imartyrutn triuinphos, lide nixi Chronici 
Eusebii quod Historie ejus hacin parte adversatur, 
signare volunt, iuult& nova arguinenta attulit Mos- 
Eeinius, Observ. sacr. et. histor. lib. 1, cap. 3, 210 
el seqq., vexationem isthanc anno Christi 177 attri- 
buens, qui annus est 17 Antonini imp. Ceterum 
hec verba Eusebius fragmentis premisit inilio lib. 
v :'O μὲν oov τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησίας ἐπίσκοπος 
Σωτὶρ ἐπὶ ὄγδοον ἔτος ἠγησάμενος, τελευτᾶτὸν βίον" 
τοῦτον ὁωδέκατος ἀπὸ τῶν ἁἀποστόλων Ἰδλεύθερος 
διαδέχετα:. Ἔτος 0 ἦν ἔπτακαιδέκατον αὐτοχκράτορος 
Αντωνίνου Οὐέρου. 'Ev ᾧ κατὰ τινα µέρη τῆς γῆς 
σφοθρότερον ἀναῤγιπισῆεντος τοῦ καθ ἡμῶν διωγμοῦ 
ἐξ ἐπιθέσεως τῶν κατὰ τὰς πόλεις δήμων, μυριά ας 
μαρτύρων ἀνὰ τὴν οἴκουμένην διαπρέψαι στοχασμῷ 
λαθεῖν ἔνεστιν, ἀπὸ τῶν χαθ᾽ € ἔθνος σ»µθεθτκότων. 
"A καὶ γραφή τοῖς µετέπειται παραδοθῖῆναι, ἀλήστου 
µνήμτς ὡς Ἀληθῶς ἐπάξια ὄντα, συµθέθηκε. T 
μὲν οὖν περὶ τούτων ἐντελεστάττς ὑφηγήσεως τὸ πᾶν 
σύγγραμμα, τῇ τῶν μαρτύρων ἡμῖν κατατέτακται 
συναγωγή’ οὐχ ἱστορικὴν αὐτὸ µόνον, ἀλλὰ καὶ διδα- 
σαλικὴν περιέχον θιήγτσιν. Ὁπόςα γὲ τοι τῆς παρ: 
οὔσγς ἐχοιτο πραγµατείας, ταῦτ᾽ ἐπὶ τοῦ παρόντος 
ἀναλεξάμενος παραθήσοµαι. "AÀÀot μὲν οὖν ἵστορι- 
κὰς ποιούµενοι διηγήσεις, πάντως ἄν παρέδωκαν τῇ 
γραφἩ πολέμων νίκας, x«l τρόπαια κατ᾽ ἐχθ;ῶν, 
στρατηγῶν τε ἀριστείας, xai ὁπλιτῶν ἀνδραγαθίας, 
αἵματι καὶ µυρίοις φόνοις, παίδων xal πατρίδος, καὶ 
τῆς ἄλλης ενεχεν περιουσίας µιανθέντων. 'O δὲ γε 
περὶ τοῦ κατὰ θεὸν πολιτεύματος διτγηματικὸς ἡ μῖν 
λόγυς, τοὺς ὑπὲρ αὐτῆς τῆς κατὰ ψυχὴν εἰρήνης 
εἰρηνκωτάτους πολέμους’ καὶ τοὺς ἐν τούτοις ὑπὲρ 
ἀληθιίας μᾶλλον f, πατρίθος, καὶ μᾶλλον ὑπὲρ εὖσε- 
θείαςεῆ τῶν φιλτάτων ἀνδρισαμένους, αἰωνίαις &va- 
γράψεται σνήλαις' τῶν ονσ θείας αθλγτῶν τὰς iv- 
στάσεις, xal τὰς πολυτλήτους ἀνδρίας, τρόπαιά τε τὰ 
κατὰ δαιμόνων, καὶ νίκας τὰς κατὰ τῶν αοράτων Gv- 
τιπάλων, καὶ τοὺς ἐπὶ πᾶσι τούτοις στεφάνους, εἷς 
αἰώνιον μνήμην ἀνανηρόττων. Γαλλία μὲν οὖν ἡ χώρα 
T», καθ fj» νὸ τῶν ὀγλουμένων συνεκροτεῖτο στᾶδιον, 
ἧς μητροπόλεις ἐπίσγ μοι «2l παρὰ τὰς ἄλλας τῶν αὖ- 
τόθι) διαφέρουσαι βεθόηνται, Λούγδοῦνος λαὶ Βίεννα, 
δι ὧν ἀμφοτέρων τὴν Ἱᾶσαν χώραν πολλῷ τῷ ῥεύ- 
ματι περιῤῥέων ὁ ᾿Ῥοδανὸς παταμὸς ὀιέξεισι. Τὴν 
09v περὶ τῶν μαρτύρων Υραφὲν, al τῇῆδε διχφανέστα- 
ται Ἰννκλησίαι, ταῖς κατὰ τὴν ᾿Λσαίαν καὶ Φρυγίαν 
διαπέµπονται, τὰ παρ) αὐταῖς πβαχθέντα, τοῦτον 
ἀνιστοροῦσαι τὸν τρόπον. Παρθήσομαι ob τὰς αὐτῶν 

ωνᾶς. Οἱ ἐν Βιέννῃ καὶ Λουγδούνῳ, eto. gitur 
Solere Romana urbis episcopo post. octavum | episco- 
atus annum vita. juncto, duo decimus ab apostolis 
Jeulherus in cjus locum successit. Annus. tunc 


Αίαν καὶ Φρυγίαν, τὴν αὐτὴν τῆς ἀπολυτρώσεως 

ἡμῖν πίστιν καὶ ἐλπίδα ἔχουσιν ἁδελφοῖς, εἰρήνη xa 
ἄρις καὶ δόξα ἀπὸ θεοῦ Πατρὸς καὶ Χρ.στοῦ Ἰ[ήσοῦ 
P i 


agebatur septimus decimus imperii Antonini Feri. 
Quo tempore cum in nonnullis terrarum parlibus 
violentior adversus nostros persecutio commota essel 
ex incursione popularium, innumerabiles — prope 
marlyres per universum orbem enituisse, ex. tis qux 
in waira provincia contigerunt, conjicere est. Quz 
quidem utpote immortali memoria dignissima, lit- 
terarum. monumentis commendata εἰ ad. posteros 
transmissa sunl. Et acta quidem ipsa quibus plenis- 
sima harum rerum uarratio  continelur, in opere 
De martyribus integra α molis imseria sunt : ez 
quibus non solum cognilio rerum gestarum, verum 
eliam documeuta pietatis percipi possunt. Quzcun- 
que lamen ad instilulum nostrum speclare miht visa 
sunt ea. imprasentiurum seligens, hic. apponam. Ac 
ccleri quidem hisloriarum scriptores, nihil. aliud 
[ere monumentis suis prodideruut, quam  beliicas 
victorias, el erecta de hostibus victis tropcea ; ducum 
res praeclare geslas, fortia militum [ωεία, qui pro 
patria, pro literis ac forlunis suis, manus suas 
sanguine el infinita hostium cede commuculuverant. 
At nos qui sacre cujusdam ας diving reipublice 
historiam narrumus, pacatissima quxdam bella pro 
spiritali pace suscepta, eosque qui in hujusmodi 
bellis pro veritate ac religione potius quam pro pa- 
tria ac liberis fortiter decertarunt, immortalibus 
litterarum monumenlis mandabimus : athletarum pro 
pietate pugnantium constantiam, et in. perferendis 
mulliplicibus tormentis fortitudinem, tropza adver- 
sus daeinones slatula, Ῥατίας σα invisibilibus hosti- 
bus victorias, coronas denique ad perpetuam poste- 
ritalis memoriam praedicantes. Porro regio ipsa in 
qua sladium (ιά hiec quas dixi cerlamima constitutum 
[uit, Gallia vocatur. In tac dug prz cateris insi- 
gnes prastantesque urbium mulres celebrantur, Lug- 
dunum ac Vienna; quarum — utraque  permceat 
Rhodanus, universam regionem pracipitc cursu cir- 
cumfluens. Igitur nobilissimse horum locorum Eccle- 
$i Commentarium de passione martyrum. suorum 
ad Ecclesias Asie Phrygie que mi:erunt, ea quae apud 
sa gesta erant, hoc modo comrumemorantes.  lpsa enim 
verba non gravabor apponere. « Servi Christi qui 
apud Viennum ei Lugdunum, » etc., etc. 

(33) Οἱ iv Βιέννῃ val Λουλδούνῳ τῆς Ιαλλίας. 
Duplex hic ᾳυῶφίῖο oritur ; prima, cur hec epistola 
scriptasitconjunctima duobus Ecclesiis, Viennensiac 
Lugdunesi ; altera, cur Galli Grece scribant ad Ec- 
clesias Asie et Phrygie, et ad Eleutherum Romane 
urbis episcopum. Quod ad primam attinet, hoc id- 
circo factum existiino, quod Ecclesie Viennensium 
ac Lugdunensium, non modo loci vicinitate, sed 
etiam mutui amoris vinculo conjuucte erant. Et 


D cum in eadem persecutione simul decertassent,epi- 


stolam de suis martyribus simul et conjunctim 
scripserunt. Ad hec utraque provincia sub unius 
presidis jurisdictione, tunc quidem temporis vi- 
detur fuisse; ut ex eo conjicitur, quod tam Vien- 
nenses quam Lugdunenses, ob fidem Christi a pre- 
side comprehensi et damnati esse dicuntur in hac 
Epistola. Ha» igitur cause sunt, cur conjunctim 
ecripserint Viennenses et Lugdunenses. Nam quod 
suspicati sunt quidam, unum tunc fuisse episcopum 
Vienn» atque Lugduni, id ex hao ipsa Epistola 
facile refellitur, que Pothinum episcopum Lugduni 
fuisse dicit, non item Vienna. Porro Lugdunenses 
honoris causa Viennensium nomen preponunt,cum 
tamen ipsi Lugdunenses epistolam scribant doe iis 
que Lugduni gesta fuerant. Vetustati quoque et 
nobilitati Colonie Viennensium id tributum videri 
potest. Quod vero ad secundam questionem atti- 
net, ex ipsa epistola dicimus plurimos fuisse Gre- 
cog in Ecclesia Lugdunensi cujusmodi fuit Attalus 


1413 


- YPISTOLAÀ DE MARTYRIO S. POTHINI. 


144 


τοῦ Κυρίου ἡμῶν. Τὸ μὲν οὖν μέγεθος τῆς ἐνθάδε (54) A tem quidem ipsam arumnarum, et gentilium ad- 


θλίψεως, xal τὴν τοσαύτην τῶν ἐθνῶν εἰς τοὺς ἁγίους 
ὀργὴν, xai ὅσα ὑπέμειναν οἱ μµακάριοι μάρτυρες, 
ἐπ᾿ ἀχριθές οὔθ) ἡμεῖς εἰπεῖν Ἱκατοὶ, οὔτε μὴν γραφῇ 
περιληφθῆναι δυνατόν. Παντὶ γὰρ σθένει ἐνέσκηψεν 
ὁ ἀντικείμενος, προοιμιαζόµενος ἤδη τὴν ἀδεῶς μὲλ- 
λουσαν ἔσεσθαι παρουσίαν αὐτοῦ". xai διὰ πάντων 
διῆθεν, ἐθίζων τοὺς ἑαυτοῦ καὶ προγυμνάζων κατὰ 
τῶν δούλων τοῦ θεοῦ ὥστε μὴ οἴγιῶν (33) καὶ 
βαλονείων xal ἀγορᾶς εἴργεσθαι, ἀλλὰ καὶ τὸ xagó- 
λου φαίνεσθαι ἡμῶν τινὰ (36), αὐτοῖς ἀπειρῆσβαι ἓν 
ὁποίῳ δύποτε τόπψ. 


II: ᾽Αντεστρατήγει δὲ ἡ χάρις τοῦ θεοῦ' xai τοὺς 
μὲν ἀσθενεῖς ἐῤῥύετο, ἀντιπαράτασσε δὲ (37) στόλους 
ἑδραίους, ὀμναμένους διὰ τῆς ὑπομονῆς, πᾶσαν τὴν 
ὁρμὴν τοῦ ρονηροῦ clc ἑαυτοὺς ἑλκύσαι' of. καὶ ὁμόσε 
ἐχώρουν αὐτῷ (38), πᾶν εἶδος ὀνειδισμοῦ καὶ χολά» 
σεως ἀνεχόμενοι οἵ xai τὰ πολλὰ ὀλίγα ἡγούμε- 
νοι (39), ἔσπευδον πρὸς Χριστὸν, ὄντως ἐπιδεικνύμε- 
vot (40) ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ, 
πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποχαλυφθῆναι εἲς ἡμᾶς 
(41). Καὶ πρῶτον μὲν τὰ ἀπὸ τοῦ ὄχλου πανδη μεὶ 
σωρηδὸν ἐπιφερόμενα, Ὑενναίως ὑπέμενον' ἐπιθοή- 
σεις (42) καὶ πληγὰς, xat συρμοὺς, xal διαρπαγὰς, 


! Rom. viri, 18. 


et Alexander Phryges, et Alcibiades oriundus item 
ex Phrygia, ut opinor ; Ireneus quoque oriundus 
erat ex Asia, et Polycarpum Smyrne audierat una 


cum Florino admodum puer, ut ipse testatur. Ρο- C 


thini quoque episcopi vel nomen ipsum, Grecam 
originem designat. Proinde non mirum est, si qui 
ex Asia in Gullias venerant, fratribus suis in Asia 
constitutis de rebus suis scribant : a quibus, ut 
credibile est,epistolam illam de martyrio Polycarpi 
et aliorum, prius accepissent. Hujus autem Epi- 
stole auctorem tuisse arbitror Ireneum ; qui qui- 
dem eo tempore Ecclesie Lugdunensis erat presby- 
ter. VaLES. At vero Tillemontius Mém. eccl. tom. 
IIl in Marl. Lugd., not. 2, cum dubitet, utrum he 
provincie Viennensiset Lugdunensis sub uno pre- 
fecto tunc quidem agerent, nos admonet duas illas 
fuisse, qus proprios sibi prefectos haberent. De 
variis autem praeaiduin generibus confer Valesium 
infra. Ceteruni elsi mutui amorisvinculo tunctem- 
poris conjuncti sint Christiani Viennenses et Lu- 
gdunenses,quantoodio haud diu anteainse invicem 
cives duarum islarum urbium flagraverint, nos 


nescire baud sinit Tacitus lib. r Hisl., cap. 65. D 


« Veterem, inquit, inter Lugdunenses Viennen- 
sesque discordiam proximum bellum accenderat, 
multe invicem clades erebrius infestius, quam 
ut tantum propter Neronem Galbe mque pugnaretur. 
Et Galba reditus Lugdunensium, occasione ire, ín 
fiscum verterat, tinultus conira in Viennenses ho- 
nor,undexwmulatio et invidia,et uno amne discretis 
connexum odium. » Et post vidi Petrum De Marca 
docentem in Dissert. sua ad concilium Claromonta- 
num sub Urbano ll, honoris prerogativam in or- 
dine civili tunc Vienne conipetisse pre Lugduno 
ex instituto Galbie ; idemque discrimen inductum 
esse etiam in ecolesiasticam dispositionem ; quod 
ex subseriptionibus concilii Arclat, ir. habiti anno 
314, comprobat. Monet quoque clarissimus presul, 
deberi exordia Ecclesie Lugdunensis Pothino epi- 
8COpo, qui eam in regionem à Polycarpo Smyrne 
in Asia episcopo, beati Joannis apostoli disoipulo 


versus sancios furorem ac rabiem, quaque οί 
quanta beati martyres perpessi sunt,nec nos expri- 
mere dicendo, nec quisquam scribendo compleoti 
accurate possit. Omni siquidem virium impetu in 
nos irruit adversarius, adventus sui, in quo cum 
omni licentia grassaturusa est, jam tum ncbisinitia 
acprimordiaexbibens. Nihilquippe intentatum re- 
liquit,dum ministros suos assuefacit,et quibusdam 
quasi proludiis exercet adversus servos Dei ; adeo 
ul non &olum &b edibus, a balneis, a foro arcere- 
mur ; verum etiam interdictum fuerit, ne quis no- 
strum quocunque demum in loco appareret. 

II. Sed gratia Dei pro nobis adversus diabolum 
depugnavit : et inflrmiores quidem servavit, viros 
&utem illi opposuit columnarum instar firmos ac 
slabiles, qui fortitudine sua universum demonis 
impetum in semetipsos pertrahere valerent.Hi ergo 
cominus congressi, omne genus opprobrii et sup- 
plicii sustinuerunt ; et qua alii diuturna et gravia 
existimant, ipsi levia ducentes, ad Christum ire 
properabant; exemplo suo ostendenles, non esse 
dignas passiones hujus seculi, qua conferantur 
cum gloria qus in nobis revelanda est !. Ac pri- 
mum quidem quecunque a populo universo acer- 


missus est, ut lib. 1. Historie Francorum, cap. 24, 
docet Gregorius Turoneasis, qui antiquitates illius 
Ecclesie perspectas habuerat, per aliquod tempus 
inea urbe moratus cum Nicetio episcopo Lugdu- 
nensi avunculo suo. Vid. De Marca 8 110, p. 559, 
tom. X Concil. ex edit. Labbe et Cossart. 

(34) Ἐνθάδε ᾿Βνταῦθα, ed. Steph. Stroth. Paulo 
supra Nicephorus 9o3AÀot τοῦ Χριστοῦ pro δοῦλοι X., 
et xai Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίο ἡμῶν, 
pro xai Χριστοῦ Ιτσοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν. 

(35) Οἰκιῶν. Christophorsonus aificia publica 
interpretatur, quod non probo. Οἰκίαι enim nonnisi 
de privatis dornibus dicuntur, α quibus tum arce- 
bantur Chriatiani, id est ab sedibus amicorum,pro- 
pinquorum,opificum.Neque enim assentior Rufino, 
qui Christianos in suis 1psorum domibus habitare 
prohibitos existimavit. VarEa. 

(36) Αλλὰ καὶ τὸ καθόλου Φαίνεσθα, ἡμῶν 
ttv4. Καθόλον pro τὸ καθόλου et τινὰ ἡμῶν ms. 
Norfolc. 

(37) 'Eóp5tro: ἀντιπαρέτασσε δὲ. )Βῤῥώννυτο' 
ἀντιπαρετασσετο 06, Niceph. SrRoTH. 

(38) Ὁμόσε ἐχώρων αὐτῷ. Αὐτῷ deest in Steph. 
et Niceph. SrRorH. Adde ms. Norfolc. 

(39) Τὰ xoÀAà ὁὀγίᾗα µγούλενοι. — Multa pauca 
esse ducentes, Vertitque Musculus: mulla pro mo- 
dicis ducentes. 

(40) ὌὌντως ἐπιδειχνύμενο, Deest ὄντως in ed. R. 
Steph. Cod. Med. adverbium addit hoc modo ὄντως 
ἐπιδειχνύμενοι, Neque aliter cod. Maz., Fuk. et Sa- 
vilianus. VaArES. Addit Strothius cod. Venet. et 
Christoph. leet. Nicephorumque, notat vero habere 
Bongarsii lect. in ed. Genev. οὕτως. Denique legisae 
ὄντως videlur ex interpretatione sua Rufinus,quod 
etiam additum east ad oram edit. Steph. in publica 
Biblioth. nostra. 

(44) ᾿᾽Αποχαλυφοθῆναι εἲς ἡμᾶς, Abest a Nico- 
phoro. Mox apud eumd. legitur : Σωρτθὸν πανοηµει 
τὰ ἐπιφερόμενχ ἀπὸ τοῦ ὄχλου. ΘΤΠΟΤΗ. 

(42) ᾿Επιθοήσεις, Habet καὶ ἐπιθοήσεις ms. Savil. 
seu Bodl. Mox abest καὶ συρμούς a ma. Norfoloc. 


egi 


1996 SENIORES APUD IREN/JEUM. 1396 


cum ethnici essemus, de avaritia acquisivimus, vel ab ethnicis parentibus, aut cognatis, aut amicis, de 
injustitia acquirentibus percepimus ? Ut non dicamus, quia et nunc in fide exsistentes acquirimas. Quis 
enim vendit, et non lucrari vult ab eo qui emit ? Quis autein emit, et non vult utiliter secum agi ab eo qui 
vendit ? Quis autem negotians non propterea negotiatur, ut inde alatur ? Quid autem et hi, qui in regali 
aula sunt, fideles, nonne ex eis, que Cesaris sunt, habent utensilia, et his qui non habent, unusquique 
eorum secundum virtutem prestat ? Zyptii populi erant debitores ron solum rerum, sed et vite sue, 
propter patriarche Joseph preecedentem benignitatem ; nobis autem secundum quid debitores sunt ethnici, 
& quibus et lucra, et utilitates percipimus ? quecunque illi cum Jabore comparant, his nos, in fide eum 


simus, sine labore utimur. 

Ad hoc populus pessimam servitutem serviebat /Egyptiis, quemadmodum Scriptura ait: Et cum vi 
potestatem exercebant. /£gyptii in filios lsrael, et in odium eis adducebant vilam in operibus duris, luto el 
latere, et omnibus operibus qua faciebant in campis, per omnia opera quibus eos deprimebani cum vi ?* ; et 
edificaverunt eis civitates munitas, multum laborantes, et augentes eorum substantias annis multis et 
per omnem modum servitutis, cum illi non solum ingrati essent adversus eos, verum et universos per- 
dere vellent. Quid igitur injuste gestum est, si ex multis pauca sumpserunt, οἱ qui potuerunt multas 
substantias habere. 8i non servissent eis, et divites abire, paucissimam mercedem pro magna servitute 
accipientes, inopes abierunt ? Quemadmodum si quis liber, abductus ab aliquo per vim, et serviens ei 
annie multis, et augens substantiam ejus, post deinde aliquod adminiculum consecutus, putetur quidem 
modica quadam ejus habere, revera autem ex multis laboribus suis, et ex acquisitione magna, pauca 
percipiens discedat, et hoc ab aliquo imputetur ei, quasi non recte fecerit; ipse magis injustis judex ap- 
parebit ei, qui per vim in servitium fuerit deductus. Sio ergo sunt et. hujusmodi qui imputant populo 
parva de multis accipienti sibi ; et ipsis non imputant, qui nullam gratiam ex merito parentum debitam 
reddiderun!, imo et gravissimam servitutem redigentes, maximam ab eis consecuti sunt utilitatem ; οἱ 
illos quidem non signatum aurum et argentum in paucis vasculis, quemadmodum prediximus, acci- 
pientes, injuste fecisse dicunt ; semetipsos autem, (dicetur enim quod verum est, licet ridiculum quibus- 
dam esse videatur) ex alienis laboribus insigne aurum, et argentum, et eeramentum, cnm inscriptione 
et imagine Cesaris in zonis suis ferentes, juste [se] facere dicunt. 

Si autem comparatio flat nostra et illorum, qui justius apparebunt accepisse ? utrumne populus ab 
/Egyptiis, qui erant per omnia debitores ; an nos a Roinanis, et reliquis gentibus, et a quibus nihil 
tale nobis debeatur ? Sed et mundus pacem habet per eos, et nos sine timore in viis ambulamus, et na- 
vigamus quocunque voluerimus. Adversus igitur hujusmodi aptus erit sermo Domini : Hypocrita, dicens. 
ezime primo Lrabem de oculo tuo, et tunc perspicies auferre festucam de oculo fratris iui. **. Etenim si is 
qui tibi heec imputat, οἱ gloriatur in sua scientia, separatus est a gentilium cetu et nihil est alienorum 
apud eum, aed est simpliciter nudus, et nudis pedibus, et sino domno in montibus conversatur, quemad- 
modum aliquod ex his animalibus, qua verbis vescuntur; veniam merebitur, ideo quod ignoret necessi- 
tates nostre conversationis. Si autem ab hominibus qus dicuntur aliena esse, participatur, et arguit 
lypum eorum ; semetipsum injustissimum ostendit, retorquens in se ejusmodi accusationem. Invenietur 
enim alia circumferens, et ea qua ejus non sunt, concupiscens, et propter hoo dixisse Dominum: 
Nolite judicare, ne judwcemini : in quo enim judicio judicabitis, judicabitur de vobis **. Non utique ut pec- 
cantes non corripiamus, nec ut hie qua male fiunt consentiamus ; sed ut Dei dispositiones non judicemus 
injuste, cum ille omnia jusle profutura providerit. Quoniam enim aciebat nos de nostra gubstantia, quam 
ab alio accipientes haberemus, bene acturos : Qui enim habet, inquit, duas tunicas, det ei qui non habel : 
εἰ qui habet escam, similiter. faciat 319. Et: Esurivt. enim, et. dedistis mihi manducare; et nudus fui, et 
vestistis me *. Et: Cum [acis misericordiam, non sciat sinitra tua quid faciat dextra (ua 3: et reliqua 
quecunque benefacientes justificiamur, velut de alienis nostra redimentes: de alienis autem ita dico, 
non quasi mundus alienus sit a Deo, sed quoniam hujusmodi dationes ab aliis accipientes habemus, simi- 
liter, velut illi ab 7Egyptiis qui non sciebant Deum ; et per hac ipsa erigimus nobismetipsis tabernacu- 
lum Dei : cum bene enim facientibus habitat Deus, quemadmodum Dominus ait: Facite vobis amicos de 
smamomnona iniquitatis, ul hi, quando fugati fueritis, recipiant vos im. alterna tabernacula 39. Quecunque 
enim, cum essemus ethnici, de injustitia acquisivimus, hec cum crediderimus, in Dominicas utilitates 
conversantes, justificamur. 

Necessarie igilur hec in typo premeditabantur, et tabernaculum Dei ex his fabricatur: illis quidem 
juste accipientibus, quemadmodum ostendimus ; nobis autem preostensis, qui inciperemus per aliena 
Deo deservire. Universa enim que ex /Egypto profectio flebat populi a Doo, typus et imago fuit profe- 
ctionis Ecclesie, qua erat futura ex gentilibus; propter hoc et in fine educens eam hino in suam here- 


55 Exod. 1, 13, 14. ** Matth. vir, 5. 55 Ibid., 4, 9. ?* Luo. i, 4. 57 Matth. xxv, 35, 86. 35 Matth. 
v1, 3. ?* Luc. xvi, 9 


1901 SENIORES APUD ΙΒΗΝΛΕΌΜ. 1398 


ditatem,quam non Moyses quidem famulus Dei, sed Jesus Filius Dei in hereditatem dabit.Si quis autem 
diligentius intendat his,qux a prophetis dicuntur de flne,et quecunque Joannes discipulus Domini vidit 
in Apocalypsi, inveniet easdem plagas universaliter accipere gentes, quas tuno particulatim accepit 
JEgyptus. Talia quedam enarrans de antiquis presbyter, etc., eto., ut supra. 

2. Usque in hodiernum diem. Verba quz sequuntur, hc sunt : Etenim Lol non ex sua voluntate, neque 
ex eua concupiscentia carnali, neque sensum, neque cogitationem hujusmodi accipiens, consummavit 
typum. Quemadmodum Seriptura dicit : Et. intravit. major nata, et. dormivit. cum patre suo nocte illa ; et 
non scivit Lot cum dormirel illa, el cum surgeret *. Et in minore hoo idem : E( non scivit, inquit, cum 
dormissel secum, nec cum surrexisset. 


Mi εἰδότος τοῦ Λὼτ, μηδὲ ἡἦδονῃ δουλεύσαντος, 
οἰκονομία ἐπετελεῖτο, δι ἧς al δύο... συναγωγαὶ ἀπὸ 
ἑνὸς xal τοῦ αὐτοῦ πατρὸς τεχνοποιησάµεναι ἐμη- 
νύοντο ἄνευ σαρχὸς ἡδονῆς' οὐ γὰρ ἦν ἄλλος οὐδεὶς 


Nesciente igitur homine,neque libidini serviente, 
dispensatio períioiebatur, per quam due filie, id 
est due synagoge, ab uno et eodem patre in sobo- 
lem adoptate signiflcabantur sine carnis libidine. 


Nec enim alter erat aliquis, qui semen vitale et fi- 
liorum fructum posset dare eis, quemadmodum 
acriptum est : 

Dixit autem major ad minorem : Pater noster senior est, et nemo est super terram 43, eto. 

Ille quidem fllie secundum simplicitatem et innocentiam putantes universos homines periisse, quem- 
admodum Sodomitas, et in universam terram iracundiam Dei supervenisse, dicebant hec. Quapropter 
et ipse excusabiles sunt,arbitrantes se solas relictas cum patre suo ad conservationem generis humani, 
et propter hoc circumveniebant patrem. Per verba autem earum seignificabatur, neminem esse alterum 
qui possit filiorum generationem majori et minori Synagoge presstare,quam patrem nostrum. Pater au- 
tem generis humani Verbum Dei (31) ; quemadmodum Moyses ostendit dicens : Nonne hic ipse Pater tuus 
qui possedit te,et fecit te, et creavit te * ? Quando igitur hic vitale semen,id est,Spiritum remissionis pec- 
catorum per quem viviflcamur, effudit in humanum genus ? Nonne tunc, cum convescebatur cum homi- 
nibus, et bibebat vinum in terra ? Venit enim, inquit, Filius hominis manducans et bibens ** :et cum 
recubuisset, obdormivit et somnum cepit. Quemadmodum ipse in David dicit : Ego dormivi εἰ somnum 
cepi **.Et quoniam in nostra communicatione et vita hoo agebat, iterum ait : Et somnus meus suavis mihi 
factus est **. Totum autem significabatur per Lot,quoniam gemen Patris omnium,id est Spiritus Dei, per 
quem [acta sunt omnia, commistus et unitus est carni, hoc est,plamasti suo ; per quàm commistionem et 
unitatem dua Synagoge, id est due congregationes fructificantes ex Patre suo filios vivos vivo Deo. 

Et cum hec fierent, uxor remansit in Sodomis, jam non caro corruptibilis, sed statua salis semper 
manens, et per naturalia ea que sunt consuetudinis hominis, oBtendens quoniam et Ecclesia, que est 
sal terre, subrelicta est in confinio terre, patiens que sunt humana: et dum sepe auferuntur ab 98 
membra integra, perseverat statua salis,quod est firmamentum fidei, firmans et premittens filios ad pa- 
trem ipsorum.Hujusmodi quoque de duobus Testamentis Senior apostolorum discipulus, eto., uf supra. 


VII. 


σπέρμα ζωτικὸν καὶ τέχνων ἐπικαρπίαν δυνάµενος 
δοῦναι αὐταῖς, καθὼς γἐγράπται. (Graca hzc e Ca- 


Ποῦ οὖν ἐτέθη ὁ πρῶτος ἄνθρωπος; iv τῷ παρα- 
δείσῳ δηλονότι, καθὼς γεγραπται (32), Et plantavit 
Deus paradisum ἐπ Edem contra orientem, οἱ posuit 
ibi hominem quem plasmavit. Kai ἐκεῖθεν ἐξεθλήθη 
εἲς τόνδε τὸν κόσμον παρακούσας (33). Διὸ xal λέγου- 
σιν ol πρεσθύτεροι τῶν ἀποστόλων μαθηταὶ, τοὺς µε- 
τετεθέντας ἐχεῖσε µμετατεθῆναι (94). δικαίοις γὰρ 


49 Gen. xix, 33, 35. Ibid. 31, 32. 34 Deut 
xxxi, 20. ᾖϱ Gen. i, 8. 


(31) Pater autem generis humani Verbum Dei. 
Tuetur, ni fallor, locus emendationem verborum 
Victorini Petavionensis a cl. Walkero Cantabrigiensi 
olim propositam. Cum enim in fragmento opuscu;i 
ejus De fabrica mundi a Cavio in Hist. Lit. primum 
edito hec verba corruptissima exstitissent, aucte- 
ritatem totius crealurz justus ita ea egregie emen- 
davit Walkerus, auctor autem totius creaturae Jesus. 

(32) Γέγραπτχι. Verba Genes. x, 3. Damasce- 
nus,qui in Parallelis haec Greca Irenei bis citavit, 
qu& in cod. quoque 26 Barocc. in Bibltoth. Bodl. 
exstant, haud descripsit. Grabius ad lreneum. 

(33) Παρακούσας. θεοῦ additum in Damascen. 


xxxi, 6. 5 Matth. xj, 19. ** Psal. 11, 6. 


Ubi ergo primus positus est homo ? scilicet in 
paradiso, quemadmodum Scriptura dioit : BI plan- 
(avit Deus paradisum in Eden contra orientem, et 
posuit ibi hominem quem plasmavit **.Et inde proje- 
ctus est in hunc mundum, non obediens. Quapro- 
pter dicunt presbyteri, qui sunt apostolorum di- 
scipuli,eos qui translati sunt,illuc translatos esse ; 


45 Jer. 


prima citatione et Barocc. Grab. ibid. 

(34) Ἐκεῖσε µετατεθῆναι. Disputationem de loco 
in quem Deus transtulerit, et huc usque viventes 
oonservarit Enochum et Heliam,Ausgustinus indi- 
cavit ad fidem non pertinere, lib. rt De peccato ori- 
ginali ο. 23. Αἱ cum hic Ireneus doceat apostolo- 
rum discipulos et auditores dixisse,illosin paradi- 
sum terrestrem,ubicunque ille sit,tranelatos fuisse, 
indeque, qui adversus Antiehristum preelientur 
venturos (Apoc. cap. ΧΙ), cui sententie omnes fere 
Greci οἱ Latini Patres astipulantur, mihi parum 
tutum videtur aliter nune sentire. Feuardent. ad 
eumd. 


13990 


SENIORES APUD IREN/EUM. 


1400 


justis enim hominibus,el Spirituni habent/brs prae- A ἀνθρώποις καὶ πνευµατοφόροις ἠτοιμάσθη ὁ maodic.- 


paratus est, paradisus,in quem et Paulus apostolus 
asportatus audivit sermones inenarrabiles,quantum 
ad nos in presenti :et ibi manere eos qui translati 
sunt usque ad consummationem,coauspiscantes in- 
corruptelam. 


σος, ἐν ᾧ καὶ Ἡαῦλος ἀπόστολος εἰσκομισθεὶς fixoucts 
ἄῤῥητα ῥήματα, ὡς πρὸς ἡμᾶς iv τῷ παρόντι χα- 
χεῖ µένειν τοὺς µετατεθέντας ἕως συντελείας, mpoo:- 
µιαζομένους τὴν ἀσέαρσίαν. Haec lrenzus lib. v, 
cap. 5, p. 298. 


VIII. 


.... 6& (quemad modum dizit quidam de seniori- 
bus) per extensionem manuum, duos populos ad 
unum Deum congregans.Duo quidem manus, quia 
οἱ duo populi dispersi in fines terree : unum autem 
medium caput,quoniam etunusDeus super omnes, 
et per omnes, et in omnibus nobis. 


. 4 καὶ ὡς ἔφη τις τῶν προθεθηκότων, διὰ τῆς 
θείας ἑκτάτεως τῶν χειρῶν (35), τοὺς δύο λαοὺς εἷς 
ἕνα Θεὸν συνάγων (scil. ὁ Λόγος τοῦ θεοῦ). Λύο uiv 
γὰρ αἱ χεῖρες, ὅτι xa) δύο λαοὶ διεσπαρµένοι elc τὰ 
πέρατα τῆς γῆς' µία δὲ µέση κεφαλὴ, ὁ θεὸς, ὅτι es 
ὁ ἐπὶ πάντων, xai διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν. 


Hzc lreneus atiulit lib. v, ο. A7, p. 345. 


Filius enim,quemadmodum et quidam ante nos (36) dix:t, dupliciter intelligitur ; alius quidem secun- 
dum naturam, eo quod natus sit filius ; alius autem secundum id quod factus eat, reputatur filius. Hac 


lIrenseus affert lib. 1v, cap. ult. 


Omnia enim mensura et ordine Deus faoit, et 
nihil non mensum apud eum,quoniam nec incom- 


"Anavta μµέτρῳ (37) xal τάξει ὁ θεὸς ποιει, καὶ 
οὐδὲν ἄμετρον παρ) αὐτῷ. Ot: μηδὲν ἀναρίθμητον, 


positum. Et bene, qui dixit (38), Ipsum imineneum Patrem in Filio mensuratum : mensura enim Patris 
Filius, quoniam et capit eum. Hec lrencus altulit lib. 1v ejusd. Op. cap. 4, vel 8. 


XI. 


Quapropter et juste, et apte tali temeritati tue 
divine aspirationis senior, el preoco veritatis,inve- 
otus est in te, dicens sic : 

Idolorum fabricator Marce,et porlentorum inspector, 
Astrologie cognitor et magica artis, 

Per quo confirmas erroris doctrinas, 

Signa ostendens his, qui a te seducuntur, 

Apostalicie virtutis operationes, 


(65) Τῆς θείας ἑκτάσεως τῶν Χειρῶν. Án ge- 
nuinum sit illud θείας, quod abesse video a vetere 
Irenei interprete, fortasse dubitandum. Ceterum 
Greca hec Irenei exstare in Cafena ms.in libros 
Regum, num.211 bibl. Coislin., nos docuit Massue- 
tus ; porro exscripsit eadem ex Catena ms. in libros 
Regum bibliotheee Venet» 8. Marci cl. Mingarel- 
lius ad Didymi opus De Trinitate haud ita pridem 
editum,lib. ri, c. 14, pag. 260. Quem fugerat, hac 
quidem ad Irenai librum Contra haereses pertinere, 
is enim  collocanda ea inter fragmenta  ope- 
rum ejusdem Patris, atque alii cuidam fragmento 

ucusque fuissent. — ᾿Εκτάσεως τῶν χειρών.. Elo- 
gans et pia admodum est heec mystica figura Domi- 
nice crucis explicatio,quam a seniore, Polycarpum 
puto vel Papiam, accepit. Qui pluribus animum 
obleotare concupierit, et similibus, consulat Justini 
mariyris Apologiam posteriorem, Lactanti lib. iv, 
cap.26 et 27 ; Rufinum in Ezpos. Symboli, Ambro- 
Bium sorm. 55, Athanasium lib. De Incarnatione 
Verbi, Nazianzeaum prima orat. Apolog., Chryso- 
stomum tribus Ποπ]. De Cruce, Sedulium lib. v 
Carminum, Damascenum lib. iv, cap. 12, elc. 
FEUARDENT. 

(90) Quidam ante nos. Confer Pcarsonii Vindicias 
Epistolarum Ignatii part. 1, cap. 6, pag. ?97 edi- 
tionia Clerici, ubi et Clementis Alexandrini gemina 
allegut verba. Grabius ad Iren. 

(37) "Απαντα μἔτρῳ. Hano Irenmi sententiam 
Grece ex Claromontano Parallelorum Damasceni 


Διὸ xal δικαίως, xai ἁρμοζόντως τῇ τοιαύτη σου 
τολμῇ ὁ θεῖος πρεσθύτης xal χῆρυξ τῆς ἀληθείας ἐμ- 
µέτρως ἐπιθεθόηχέ σοι, εἰπὼν οὕτως! 

Εἰδωλοπειὰ Μάρα», καὶ τερατοσκόπε, 

᾽Αστρολογικῆς ἔμπειρε καὶ μαγικῆς τέχνης, 

Av ὧν χρατύνεις τῆς πλάνης τὰ διδάγµατα, 

Σημεῖα δειχνὺς τοῖς ὑπὸ σοῦ πλανωμµένοις, 

᾿Αποστατικῆς δυνάµεως ἐγχειρήμετα, 


codice edidit Halloixius in Vita lrenzi pag. 483, 
que et in Vaticano eorumdem Parallelorum exem- 
plari lit. Α, cap. 2, eodem modo legitur. Ireneum 
vero alludere ad Sapientie xi, 24, quilibet videt. 
Mussuet. ad Ireneum, ex Grabio. 

(38) Et bene qui dizit. De hoc dicto lege omnino 
D. Georgii Bulli Defensionem fidei Nicamnaz, sect. it, 
ο, 5,84; Grab. ibid. — Respondens vanis Gnosti- 
corum cavillationibus, qui ex everea Hierosolyma, 
civitate regis mugni, et abrogata veteri lege infere- 
bant alium esse Veteris, alium Novi Testamenti 
auctorem et Deum, ostendit et Hierosolymee et ve- 


am edito subjungenda monuit,tanquam si inedita [) teri legi suum tempus a Deo mensum ac definitum 


fuisse; ulramque adveniente nova lege desinere 
debuisse ; idque sapientissimo et ordinatissimo Dei 
consilio factum fuisse. Omnia enim, inquit, men- 
sura et ordine Deus facit, et. nihil non mensum 
eum, quoniam nec incompositum. Quod postremum, 
scilicet, nibil non mensum apud Deum esse, ut 
probet,laudat velerem aliquem aut coevum scripto- 
rem ecclesiasticum cujus nomen tacet, sed verba 
probat. Et. bene, ait, qui dixil, ipsum immensum 
Patrem in Filio mensuraltum; mensura ením Pairis, 
Filius, quoniam et capit eum. Quibus ostendit,Deum 
adeo ordinis, proportionis, et mensure amantem 
esse ut neque suam ipse sibi mensuram deesse vo- 
luerit. Filius enim est mensura Patris, qui totam 
Patris immensitatem, infinitatem et substantiam 
in se capit, continet ac veluti cireumscribit, Mas- 
suet. ibid., Dissert. p. cxxxi. 


1401 — ECCLES. VIENNENS. ET LUGDUN. EPISTOLA DE MARTYIRIO. S. POTHINI 1408 


"A σοι Xon σὸς πατὴρ (9) Σατᾶν ἀεί 4) À Qua tibi pr:estat tuus pater Satanas 
Av ἀγγελικῆς δυνάµεως (41) ᾽Αζαζὴλ (42) ποιεῖν βαν angelicam virtutem Azaxel facere, 


Ἔχων σε πρόδροµον ἀντιθέου πανουργίας (&3). Habeus te pracursorem contrarie adversus Deum ne- 
quitiz. 
Καὶ ταῦτα μὲν ὁ θεόφιλος πρεσθύτης' ἡμεῖς δὲ, elc. Et heo quidem amator Dei senior. Nos autem, 


Hac lrenzus lib. 1, cap. 19 αἱ. 12, p. 80, ed.Massueti. — etc. 


(9) "À σοι χορηγεῖ σὸς πατήρ. Locum restituit — fit, ait Grabius, in paraphrasi Chaldaica Jonathani 
Billius ex vet. ialerp. pro à σὺ Xopmvei; ὡς. In. vulgo ascripta ad Genes. νι, 3. In libro Enochi de- 
textum recipi, sicut Pearsonius fecerat in Vindiciis — cimus ordine inter 20 lapsos memoratur. De hoc 
Ignatianis, p. 1, c. 6. plura somniarunt Rabbini. Legesis Agrippam, lib. 
(40) Σατᾶν del. Hoc pro Σατανᾶ el post Scalige- — 11, De occult. philos. ; Reuchlinum lib. n1 De arte 
rum reposuit Petavius in margine Epiphanii p. 246, — cabalislica, et Moynii Notas ad Barnaba epistolam 
metro ita exigente; quamvis vetus interpres ἀεί pag. 648, et seqq. Massuet. ex Grabio et Feuar- 
haud legerit. GRABiUs. dentio. m 
(41) Δυνάμεως. Post hanc vocem irrepserat ἐγ- (43) ᾿Αντιθέου πανουργίας. Pearsonius Vindic. 
ειρήµατα veteri. interpreti ignotum, quod dolen- — gnat. ubi supra, pag. 98: « Divinus ille senex 
Ton monuerunt Grabius et Massuetus, sed quod Marcum describere voluit, tanquam Antichristi 
ante fecerat Pearsonius. precursorem, quod hic significat ἀντίθεος πανουρ- 
(42) ᾽Αζαζήλ. Angelus malus est, cujus mentio ῥµγία, 9 








ECCLESIARUM 
VIENNENSIS ET LUGDUNENSIS 


EPISTOLA 
DE MARTYRIO S. POTHINI EPISCOPI 


ET ALIORUM PLURIMORUM. 


PR/AEMITTITUR 


Fragmentum epistole eorumdem sanctorum martyrum ad S. Eleutherum Romanum 
pontificem. 


(Rourn, Reliquis sacre, Oxonii, 1814, in-8», tom. I, p. 260 ; GaztAND., Vet. Patr. Biblioth., 1. 691.) 


PROCEMIA 


(Gar.LAND. ἐδίά., tom. I, Proleg. p. oxxv.) 


I. Prestantia et amplitudo Epístolge de martyribus ecclesiarum Viennensis et Lugdunensis. 

11. Horum martyrum Acta αὐ iis qui aderant, litteris consignata. Quisnam illa perscripsisse existimetur. 

III. Quo tempore ferantur hi martyres passi. 

IV. Nominum eorum recensio. 

V. Memoria. Locus. 

VI. Editio ex Valesiano Eusebio descripta. Pramittitur fragmentum epistole martyrum Lugdunensium 
ad S. Eleutkerum Romanum pontificem. 


l. « Epistola Viennensium 8ο Lugdunensium mar- B perat. Atque id fntebuntur, quicunque eau sepius 
tyrum, inquit Valesius vir summus (1), pulcherri- legerint. Quo plus enim legitur, eo semper videtur 
mum est atque vetustissimum totius Eeclesie in — esse prestantior. Hoc vero tam insigne Ecolesie 
hoo genere monumentum. De cujus laudibus cum — Gallicane monumentum, uni Eusebio acceptum 
multa jam dicta sint &a multis, nemo tamen pro ferre debeinus ; quinisi historiarum suarum libris 
illius dignitate hactenusestlocutus. Adeo ejus epi- illud intexuisset, tanto antiquitatis eocclesiasticsm 
βίο meritum 80 pondus, omnem dicendi vim su- — thesauro nuno fortasse careremus. » Heec ille. 


(1) Vales, in Epist. nuncup. Euseb. His. 


1403 


ECCLESIARUM VIENNENSIS BT LUGDUN. 


1404 


II. Jam vero quie ad hanc epistolam spectant re- À saltem post aliquod tempus renovatam fuisse; cum 


liqua,ea potissimum ex Ruinarlio repetere juverit. 
Sic igitur vir iste doctus (2) : « Cum Acta marty- 
rum Lugdunensium ab iis ipsis conscripta sint qui 
rebus gestis presejtes adfuerunt, hia nihil certius 
aut luculentius haberi potest. Tam preliosum anti- 
quitatis ecclesiastice monumentum nobis servavit 
Eusebius, qui ut aliquod epecimen gravissime per- 
seculionis qua sub M. Aurelio imperatore agitata 
est Ecclesia, posteris relinqueret, Epistolam eccle- 
siurum Viennensis et Lugdunensis in qua hec Acta 
continentur, Héstoriz sue ecclesiastica inseruit (3), 
asserens in sua narrationis procemio, innumerabiles 
prope mariyres tunc per universum orbem enituisse, 
cum non minus in aliis provinciis quam in Gallia 
persecutio fureret. » 


Porro de hujus Epistole auctore silet Ruinar- 
tius, quem tamen alii fuisse Ireneum eo tempore 
Lugdunensis Ecclesie presbyterum, haud immerito 
existimant. Quod quidem primus omniu. suspica- 
tus est Valesius /4), quem deinceps secuti sunt 
Tillemontius (5), Dod wellue (6) 8ο Massuetus (7), 
ut alios pretereamus. OEcumenius enimvero non- 
nulla refert de martyribus Lugdunensibus, ex iis 
desumpta, ut ipsemet testatur (8), quz scripsit [re- 
neus Περὶ Σάγκτου καὶ Βλανδίνης τῶν μαρτύρων, 
De sanclo et. Blandina martyribus. Haud αὐτολεξεὶ 
quidem ea recitat OEcumenius, compendio usus : 
ὡς δὲ διὰ βραχέων mapxÜ:isÜav que tamen in me- 
dium profert ipse, non aliunde quam ex nostra 
Epistola exscripsisse videtur. 


I[[. Pergit porro V. C. ad tempus inquirendum, 
quo hi martyres feruntur passi; qua dere alibi 
quoque agit, Dodwellum perstringens (9). « Id 
vero, ait, anno 17, M. Aurelii imperatoris contigisse 
tradit Eusebius disertis verbis in proomio jam 
laudato, ubi eodem anno Eleutherum Romanum 
pontificem in Soteris mortui locum electum fuisse 
affirmat.Isest annus Christi 177, quem idem Eu- 
sebius in Chronico cum M. Aurelii anno 16 conjun- 
git. Hunc numerandi modum amplexus est Chro- 
nici Alexandrini auctor, qui ad eumdem 46 Marci 
annum, Pothini ceterorumque martyrium Lugdu- 
nensium passionem refert. Aliam tamon viam iniit 
Henricus Dod wellus (10); hancenim persecutionem 
ad 7. M. Aurelii annum,Christi 167 refert ; ne, si 
eam cum aliis veteribus et recentioribus scriptori- 
bus ad annum ejus imperatoris 16, aut 47 proro- 
garet, fateri cogeretur persecutionem que sub 
M. Aurelii principatu seviit, vel diuturniorem, vel 


(2) Ruinart. Admonit. in Act. SS. marlyr. Lugd., 
50 


d (3) Euseb. Hist. eccl., lib. v, capp. 1-3. 

(4) Vales. ad Euseb. Hist. eccl. lib. v, cap. 1, 
not. 2. 

(5) Tillem. Mem. eccl. tom. IIl, p. 2. 

(0) Dodw. Dissert. sing., cap. 10, S 2, p. 154, 
addit. Opp. post. Pears. 

fà Massuet. dissert. Ἡ, Iren. &S 41, 60. 

8) OEcum. Comment. in I Petr. epist., cap. 3, 
tom. 11, p. 498. 


inficiari non audiret, persecutionem sub ejus impe- 
ratoris initiis, in orientalibus saltem provinciis 
fuisse commotam. 

« Nec objiciendum est, quod Eusebius in Chro- 
nico martyrum Gallicanorum necem ad M. Aurelii 
annum 7 videatur referre. Certum est enim, Euse- 
bium in Chronico siepius temporum seriem aecu- 
rate non observasse, presertim cum de martyribus 
egit, quos potius ad aliquam a persecutionibus 
quas decem enumerat, quam ad annum quo passi 
fuerunt referre curavit. Unde sub tertie persecu- 
tionis titulo, Symeonem Cleopz filium simul cum 
sancto Ignatio et iis qui & Plinio Secundo interfecti 
sunt, conjungit. Ceterum favet nobis Eusebius 


B etiam in Chronico, qui Eleutheri pape initium ad 


annum 177 refert, sub cujus pontificatus initio 
martyres Lugdunenses passos fuisse certum est, 
non ex Eusebii solum verbis, sed ex ipsorummet 
martyrum Lugdunensium epistola, quam per san- 
ctum Ireneum ad eum pontificem direxerunt. Te 
per omnia, inquiunt, ac perpetuo optamus in Deo 
valere, pater Eleuthere. » 

IV. Ad h&c numerum inquirit et nomina eorum 
martyrum vir eruditus, sic inquiens : « Horum om- 
nium martyrum nomina in eadem Epistola recen- 
sita erant. Sed excidit pretiosum illud antiquita- 
tis monumentum, preter unum breve fragmentum 
quod refert Eusebius (11) ; cui hec ille subjungit: 
Quid opus est expressum in. supradicla epistola ca- 


C talogum martyrum hic recensere, quorum alii securi 


percussi, alii feris objecli, alii in carcere. exanimati 
sunt ? Hos martyres in totidem classes distribuunt 
Gregorius Turonensis (12), Ado et Notkerus (13) ; 
quos quadraginta et octo fuisse aiunt, eorumque 
nomina recensent, que ex islis auctoribus huc 
proferre visum est, usque dum antiquiora invenian- 
tur monumenta. 

« Hoc itaque ordine α Gregorio Turonensi refe- 
runtur (14): Ρεμς Epagathus, Zacharias, hunc 
presbyterum fuisse ceteri referunt ; Macariws, 
Alcibiades : βίαιο alio nomine, Asclepíadem vocari 
observat Notkerus ; et re ipsa sic nominatur in 
Martyrologio quod sancto Hieronymo tribuitur ; 
Silvius, Primus, Ulpius (15), Vitalis, Comminius, 
October, Philominus, Geminus, Julia, Albina, Grata, 
Rogata : hano Gregorius Turonensis cum Martyro- 
logio Hieronymiano omisit ; milia, Posthumiana: 
sic Gregorius, alii Potamiam appellant ; Pompeia, 
Rodone seu Rhodana, Biblis, Quarta, Malerna, Εἰ- 
penipsa, Slamas: sio Gregorius ; Ado autem et 


(9) Ruinart. Prefat. in. Act. martyr., 8 88, p. 37. 
(10) Dodw. dissert. 11, Cypr. d 36, p. 259, et 
ανα μον de Rom. pontif. success., cap. 44, 
» p. 
11) Euseb. Hist. eccl., lib. v, cap. 4. Habes il 
lud infra, p. 693. 
TE Greg. Tur. De glor. martyr., lib. 1, cap. 49. 
13) Ado et Notk. in Martyrol. ad d. 2. Jun. 
(14) Vid. Baron. ad ann. 179, 8 35. 
( SA. Alpius. Ruinart. ad Gregor. Turon., 
p. 


1408 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


1106 


Notkerus, Helpes quz et Απιπας. Hi quidem diver- αἱ ait Gregorius Turonensis]. c, vocantur a non- 


sissimis mortibus interempli. sunt. Hi autem bestiis 
tradili sunt : Sanctus, Maturus, Atlalus, 8 Grego- 
rio omissus; Alexander, Ponticus, Blandina. Hi 
sunt qui in carcere spiritum reddiderunt ; Aresctus ; 
Ado et Notkerus, Aristrus : Fotinus, Cornelius, 
Zotinus, Titus, Zolicus, Julius, Apollonius, Gemi- 
nianus, Julia, Ausoniu, quatuor postremos non 
habet Gregorius ; "Emilia, Gamnite, sic Gregorius ; 
alii Jamnica ; Pompeia, Alumna, Mamilia, he due 
desunt in Adone et Notkero ; sed habent Domnam, 
quse in Gregorio desideratur ; Justa,Trifime, Ado et 
Notkerus, Trophima; Antonia et beatus Fotinus (16) 
episcopus. In fragmento Vite sancti Barnardi (17) 
archiepiscopi Viennensis, Severinus, Exsuperius et 
Felicianus ex horum martyrum numero laudantur. 

V. « Eorumdem martyrum,sed absque nominum 
recensione, meminerunt etiam alia Martyrologia ; 
Bede sincerum, Usuardi, Rabani cum duplici Ro- 
mano, Florentinii scilice£ et Baronii ad eumdem 
diem 2 Junii ; quamvis diversis diebus, idque po- 
tissimum circa finom Julii et initium Augusti, ut 
ex Actis patet, passi sint. De his martyribus homl- 
liam habuit Eucherius Lugdunensis ,que De sancta 
Blandina inscribitur ; exstiatque inter eas qua sub 
Eusebii Gallicani nomine vulgate sunt (18). Hos 
populum mariyrum ibi appellat Eucherius : unde 
plures fuisse conjicimus, quam a Gregorio enume- 
rantur. Certe in Actis sanctorum Alexandri et Epi- 
podii legimus (19), plurímos quidem ex his marty- 
ribus distinctis passionibus atque nominibus ad suc- 


nullis Marlyres Athanacenses. » Hucusque vir do- 
ctus. 

VI. Ecclesiarum Viennensis et Lugdunenasis Epi- 
stolam, prout eam refer! Eusebius (21), proferi- 
mus ; iis omissis que historiographus Caesariensis 
intexuit. ubi unum alterumve ejusdem Epistola 
locum preteriit,ne vetuetissimi simulque pretiosis- 
simi hujus monumenti scriptoris verba abrumpe- 
rentur alienis. Valesii versionem addidimus cum 
eruditis ejus observationibus, quibus et nonnulla 
subjecimus aliunde petita. 

Eidem porro Epistole premittendum censuimus 
ex ipso Eusebio (22) fragmentum Epistole sancto- 
rum martyrum Lugdunensium ad sanctum Eleu- 
therum Romanum pontificem. « Has quidem litte- 
ras, verbis utor Massueti viri doctissimi (23), a 
martyribus ipsis scriptas fuisset negat Blondel- 
lus (24), sed potius α clero Lngdunensi, quia, in- 
quil, auno 7 imperii Marci, Christi 167, quo mar- 
tyrium Pothini ac Lugdunenseium contigit, Soter 
Romanam Ecolesiam regebat, non Eleutherus. Sed 
ut id assequatur,prius Eusebii fidem elevet necesse 
est, qui eas litteras a martyribus adhuc in carcere 
positis scriptas, eosque sub Eleuthero, anno 17 
Marci Aurelii,passos esse affirmat.Hiac ergo potius 
concludere debebat Blondellus, eos saltem anno 
170 quo pontificatum iniisse vult Rleutherum, 
(tardius ego iniisse putem) martyrium subiisse, 
quam id vanis conjecturis nixus ad annum 167 re- 
ferre. Gerte post annum 107, imo et 170 eratam 


cedenlium memorias pervenisse : innumeros vero, qui (| fuisse illam epistolam, demonstrat soribendi oc- 


vel indiscreta cade concísi sunt, vel vincti in erga- 
stulis defecerunt, inscriptos in celestis vitm libro 
lan tum contineri. 

« Celebris est etiam nuno locus, Athanacum (20) 
appellatum,ubi passi dicuntur ii martyres ; a quo, 


casio. » Hucusque cum V.C. quem tamen in eam- 
dem sententiam precesserat Pearsonius (25), Sal- 
masium simul ipsumque Blondellum perstringens. 
Ea de re preterea doctum quoque Coutantium 
adire juverit (26). 








FRAGMENTUM 
EPISTOLJE SS. MARTYRUM LUGDUNENSIUM 


AD ELEUTHERUM RONANUM PONTIFICEM. 
(Ap. Euseb. Hist. eccles., lib. v, cap. 4.) 


Χαίρειν ἐν θεῶ (27) σε ἓν πᾶσιν εὐχόμεθα xal 


(46) Al. Pholinus, melius ex Greco scriberetur 
Pothinus. Ruinart., ibiid. 

qn Sic. Extat in sec. iv Benedict. part. n, 

57 


p. 973. 
(18) Bibl. PP. Colon., tom. V, part. 1. — 
(19) Ruinart. Act. sinc. Mm. Alex. et Epipod., 82, 
6 


. m. 63. 
P (20) Cod. Colb. a. Ai(henaco, et infra Alhenacen- 
465 : qua lectio nominis etymologie magis congrua 
videtur. Sic enim dictus est locus ille ab Athenis, 
quod ibi ara esset celebris apud veteres, ob certa- 
mina facundie Grece et Latine & Caio Caligula 
instituta. Celebrior postmodum fuit ob sanctos 


Te per omnia, ac perpetuo optamus in Deo va- 


marl!yres : ibique basilica nobilis excitata est cum 
monasterio insigni Ordinis Benedictini, quod no- 
slris diebus ad canonicos seculares transiit. Rui- 
nart. ad Greg. Turon. |. ο. 
21) Euseb. Hist. Eccl. lib, v, capp. 1-3. 
22) [d. ἐδίά., cap. 4. 
23) Massuet. Disseat. 2 in Iren., 8 6. p. m. 07. 
24) Blondell. Apolog. pro sent. Hivron., cap. 8. 
(25) Pears. Vindict. lgoat. part. 1, cap. 43. p. 
m. 417. 
26) Coutant. Bpist. Romam. pentif., p. 87. 
t27) Χαίρειν ἐν θεῷ. Post excerptam oeloberri- 
mam fratrum Ecclesise Vienn. et Lugdunensis Epi- 


1403 


ECCLESIARUM VIENNENSIS BT LUGDUN. 


1404 


Il. Jam vero quie ad hanc epistolam spectant re- À saltem post aliquod tempus renovatam fuisse;cum 


liqua,ea potissimum ex Ruinarlio repetere juverit. 
Sic igitur vir iste doctus (2) : « Cum Acta marty. 
rum Lugdunensium ab iis ipsis conscripta sint qui 
rebus gestis presentes adfuerunt, hia nihil certius 
aut luculentius haberi potest. Tam pretiosum anti- 
quitatis ecclesiastice monumentum nobis servavit 
Eusebius, qui ut aliquod epecimen gravissime per- 
secutionis qua sub M. Aurelio imperatore agitata 
est Eoclesia, posteris relinqueret, Epistolam eccle- 
siarum Viennensis et Lugdunensis in qua hec Acta 
continentur, Historiz sue ecclesiasticae inseruit (3), 
asserens in suze narrationis prooemio, innumerabiles 
prope martyres tuno per universum orbem enituisse, 
cum non minus in aliis provinciis quam in Gallia 
persecutio fureret. » 


Porro de hujus Epistole auctore silet Ruinar- 
tius, quem tamen alii fuisse Ireneum eo tempore 
Lugdunensis Ecclesie presbyterum, haud immerito 
existimant. Quod quidem primus omniu: suspica- 
tus est Valesius /4), quem deinceps secuti sunt 
Tillemontius (5), Dod wellue (6) ac Massuetus (7), 
ut alios pretereamus. OEcumenius enimvero non- 
nulla refert de martyribus Lugdunensibus, ex iig 
desumpta, ut ipsemet testatur (8), que scripsit Ire- 
neus Περὶ Σάγκτου καὶ Πλανδίνης τῶν μαρτύρων, 
De sancto el. Blandina martyribus. Haud αὐτολεξεὶ 
quidem ea recitat OEcumenius, compendio usus : 
ὡς δὲ διὰ βραχέων παραθἑσθαι’ que tamen in me- 
dium profert ipse, non aliunde quam ex nostra 
Epistola exscripsisse videtur. 


ΠΙ. Pergit porro V. C. ad tempus inquirendum, 
quo hi martyres feruntur passi; qua dere alibi 
quoque agit, Dodwellum perstringens (9). « Id 
vero, ait, anno 17. M. Aurelii imperatoris contigisse 
tradit Eusebius disertis verbis in procemio jam 
laudato, ubi eodem anno Eleutherum Romanum 
pontificem in Soteris mortui locum electum fuisse 
affirmat.Isest annus Christi 177, quem idem Eu- 
sebius in Chronico cum M. Aurelii anno 16 conjun- 
git. Hunc numerandi modum amplexus est Chro- 
nici Alexandrini auctor, qui ad eumdem 46 Marci 
annum, Pothini ceterorumque martyrium Lugdu- 
nensium passionem refert. Aliam tamon viam ipiit 
Henricus Dod wellus (10); hancenim persecutionem 
ad 7. M. Aurelii annum,Christi 167 refert ; ne, si 
eam cum aliis veteribus et recentioribus scriptori- 
bus ad annum ejus imperatoris 16, aut 47 proro- 
garet, fateri cogeretur persecutionem que sub 
M. Aurelii principatu seviit, vel diuturniorem, vel 


(2) Ruinart. Admonit. in Act. SS. martyr. Lugd., 
50 


d (3) Euseb. Hist. eccl., lib. v, capp. 1-3. 

(4) Vales. ad Euseb. Hist. eccl. lib. v, cap. 1, 
not. 2. 

(6) Tillem. Mem. eccl. tom. III, p. 2. 

(6) Dodw. Dissert. sing., cap. 10, S 2, p. 154, 
addit. Opp. post. Pears. 

M Massuet. dissert. 1:1, Iren. δὴ 41, 60. 

8) OEcum. Comment | in 1 Petr. epist., cap. 3, 
tom. 1i, p. 498. 


infieiari non audiret, persecutionern sub ejus impe- 
ratoris initiis, in orientalibus saltem provinciis 
fuisse commotam. 

« Nec objiciendum est, quod Eusebius ia Chro- 
nico martyrum Gallicanorum necem ad M. Aurelii 
annum 7 videatur referre. Certum est enim, Euse- 
bium in Chronico siepius temporum seriern accu- 
rate non observasse, presertim cum de martyribus 
egit, quos potius ad aliquam a persecutionibus 
quas decem enumerat, quam ad annum quo passi 
fuerunt referre curavit. Unde sub tertie persecu- 
tionis titulo, Symeonem Cleope filium simul cum 
ganoto Ignatio et iis qui a Plinio Secundo interfecti 
&unt, conjungit. Ceterum favet nobis Eusebius 


B etiam in Chronico, qui Eleutheri pape initium ad 


annum 177 refert, sub cujus pontificatus initio 
martyres Lugdunenses passos fuisse certum est, 
non ex Eusebii solum verbis, sed ex ipsorummet 
marlyrum Lugdunensium epistola, quam per san- 
ctum Ireneum ad eum pontificem direxerunt. Te 
per omnia, inquiunt, ac perpetuo optamus in Deo 
valere, pater Eleuthere. » 

IV. Ad hec numerum inquirit et nomina eorum 
martyrum vir eruditus, sic inquiens : « Horum om- 
nium martyrum nomina in eadem Epistola recen- 
8ita erant. Sed excidit pretiosum illud antiquita- 
tis monumentum, preter unum breve fragmentum 
quod refert Eusebius (11); cui hec ille subjungit : 
Quid opus est expressum in supradicta epistola ca- 


C talogum martyrum hic recensere, quorum alii securi 


percussi, alii feris objecli, alii in carcere. exanimati 
sunt ? Hos martyres in totidem classes distribuunt 
Gregorius Turonensis (12), Ado et Notkerus (13) ; 
quos quadraginta et octo fuisse aiunt, eorumque 
nomina recensent, que ex istis auctoribus huc 
proferre visum est, usque dum antiquiora invenian- 
tur monumenta. 

« Hoo itaque ordine a Gregorio Turonensi refe- 
runtur (14): Vettius Epagathus, Zacharias, hunc 
presbyterum fuisse ceteri referunt ; Macariws, 
Alcibiades : istuir alio nomine, Asclepiadem vocari 
observat Notkerus ; el re ipsa sic nominatur in 
Martyrologio quod sancto Hieronymo tribuitur ; 
Silvius, Primus, Ulpius (15), Vitalis, Comminius, 


D October, Philominus, Geminus, Julia, Albina, Grata, 


Rogata : hano Gregorius Turonensis cum Martyro- 
logio Hieronymiano omisit ; miéliía, Posthumiana: 
sic Gregorius, alii Potamiam appellant ; Pompeia, 
Rodone seu Rhodana, Biblis, Quarta, Materna, Εἰ- 
penipsa, Slamas: sio Gregorius ; Ado autem et 


"n Ruinart. Prefat. in. Act. martyr., 8 38, p. 37. 
10) Dodw. dissert. 11, Cypr. S 36, p. 259, et 
Pri 80 P de Rom. pontif. success., cap. 44, 
, p. 180. 
41) Euseb. Hist. eccl., lib. v, cap. &. Habes il- 
lud infra, p. 693. 
I Greg. Tur. De glor. martyr., lib. r, cap. 49. 
13) Ado et Notk. in Martyrol. ad d. 2. Jun. 
(14) Vid. Baron. ad ann. 179, 8 35. 
( AL Alpius. Ruinart. ad Gregor. Turon., 
p. 779. 


1401 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1408 


tere, pater Eleuthere. Has litteras ut ad te perfer- A sententiam mutasse dicitur; ac preterea quedam 


stolam, a quibus martyrum he littera alii cuidam 
ipzorum fratrum epistole subjuncte fuisse videntur, 
Eusebius cap. 3 et 4, lib. v, hec verba uuico fra- 
mento litterarum martyrum premisit : Τῶν δ' 
ἆμφὶ τὸν Μοντανὸν καὶ ᾽Αλκιθιάδην καὶ Θεόδοτον 
περὶ τὴν Φρυγίαν apti τότε πρῶτον τὴν περὶ τοῦ 
προφητεύειν ὑπόληψιν παρὰ πολλοῖς ἑχρερομένων, 
(πλεῖσται γὰρ οὖν καὶ ἄλλαι παρχδοξοποιῖαι τοῦ θείο» 
qoe εἰσέτι τότε Χχτὰ διαφόρους Ἐκκλησίας 
κτελούμενει, πίστιν παρὰ πολλοῖς τοῦ γχάκείνους 
προφητεύειν παρξῖχου), καὶ δἡ ῥ'αφωνίας ὐπαρχοῦ- 
σης περὶ τῶν ὀεόητλωμένων, αὖθις oi κατὰ τὴν 
)αλλίαν ἀθελφοί, τὴν ἴδίαν χρίσιν καὶ περὶ τούτων, 
εὐλαθῃ καὶ ὀρθοδυξοτάτην ὑποτάττουσιν' ἐκθέμενοι 
καὶ τῶν παρ᾽ αὐτοῖς τελειωθέντων μαρτύρων διαφό- 
ους ἐπιστολὰς, XQ ἐν δεσμοῖς ἔτι ὑπαρχοντει, τοῖς 
π᾿ Ασίας xal Φουγίας ἀθελφοῖς διεχάραξαν, οὐ μὴν 
ἀλλὰ xai Ἐλευθερῳ τῷ τότε Ρωμαίων ἐπισκόπῳ, 
τῆς τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνης tvexx πρεσθἑύοντες, 
Οἱ 8' αὐτοὶ µάρτυρες καὶ τὸν Βἱ2ηναῖον πρεσθύτερον 
τότ ὄντα τῆς ἐν λουγδούνῳ παροικίας, τῷ δηλωβέντι 
κατὰ Ῥώμεν ἐπισκόπῳ συνίστων, πλεῖστα τῷ ἀνδρὶ 
μαρτυροῦυτες, ὡς αἱ τοῦτον ἔχουσαι τὸν τρόπον ὃχ- 
οὓσι φωναὶ' Χαΐρειν ἐν θεῷ, elc. Calerum cum 
Montanus et Alcibiades ac. Theodotus, tunc. primum 
in Phrygia opinione hominum tanquam prophetz 
celebrari cepissent (multa quippe divine gratize mi- 
racula in pluribus Ecclesiis eliam. tum fieri solita, 
fidem plurimis faciebant eos quoque prophetare), 
cumque illorum hominum causa. dissensio orla esset, 
qui in Gallia erant fratres, privatum de his judicium 
suum, religiosum imprimis et cum recta. fide con- 
senlieus, rursus eidem epistolae subjunzerunt, prola- 
tis interfectorum apud se. martyrum variis edi.talis, 
quas illi dum in vinculis adhuc essent, partim ad 
fratres in. Asia et Phrygia degentes, partim ad Eleu- 
therum Romana urbis episcopum  scripserant, pro 
pace Ecclesiarum quasi legatione [uugenles. Sed εἰ 
tidem martyres  lrenagum qui func. lemporis adhuc 
presbyter. Lugdunensis erat. Ecclesi, supradicta 
Eleuthero per lilleras commendarunt, eum testimo- 
nio suo non mediocriler ornantes , sicut. ipsorum 
verba declarant qnae. sic se habent : « Te per om- 
nia, » elc. Nunc accipe quae ante hoo fragmentum 
docte notavit Petrus Coustanitius ad pag. 87 Aom. 
pontif. Epistolar., Parisiis editarum an. 1721 : 
Anno 17 imperii Antonini Veri, Christi 477, 
Viennensis et Lugdunensis Ecclesie martyres,dum 
in vinculis adhuc essent, pro pace Eccle2iarurn le- 
gatione fungzentes, litteras ad Eleutherum seri- 
psisse, Eusebius lib. v Hist , c. 3, tradit. Nempe 
pli illi martyres consultum volebant paci Ecclesia. 
rum Asis et Phrygis,qua propter novas Montani, 
Alcibiadis ac Theodoti prophetias turbabantur. 
Tum Eleutherus, si Valesius not. in lib. v, Eu- 
seb., cap. 3, non fallitur, « litteris atque exhorta- 
tionibus Lugdunensium martyrum impulsus, ad 
Ecclesias Ásie atque Phrygie epistolam scripsit de 
recipiendis ia. Ecclesiam Montanistis ; sed statim 
admonitus ἃ Praxea qodam Asiano, pacificas 
quas emiserat litteras revocavit.» Ex Eusebii tamen 
narratione colligitur, eas fuisse Lugdunenaium 
mar!yrum ad Eleutherum litteras, qua illum non 
ad Monlanisias in Ecclesiam recipiendos induce- 
rent, sed ab eorum potius communione avooarent. 
Massetius vcro noster Dissert. Prav. in lIrenei li- 
bros, pag. 80, observat, opportune accidisse, ut 
cum. Eleutherus laudatornin martyrum litteras acc 
piseet, Praxeas ex Ásia Romam veniens, ipei Mon- 
tanistarum lraudes retegeret; iisque detectis, litte- 
ras in Montani, Prisce et Maximilie gratiam jam 
emissas revocare persuaderet. In camem opinio- 
nein, ut qux» probabilis et commoda videatur,ultro 
propeaderem. Quia tamen una nititur Tertulliani 
narralione, in qua non Eleutherus nominatim, sed 
simpliciter Romanus pontifex, hortante Praes, 


C Viennenses fuisse partium 


hujus narrationis sint adjuncta, que in Eieutheri 
successorem aptius conveniant: satius visuin est 
hanc mutationem Victori ascribere. Quippe Pra. 
xeus, ut Tertullianus loquitur, Romanum pontiti- 
cem, « precessorum ejus auctoritates detendendo, 
coexit litteras pacis » in gratiam Montani « jam 
emissas revocare.» Atqui Eleutherus proximus suc- 
ceasor Soteria fuit, ad cujus annum quartum Cata- 
phrygum seu Montanisturum originem Eusebius 
refert.Non igitur Praxeas Eieuthero « precessorum 
ejus auctoritates, » sed uniua Soteris aucloritatetn 
adversur Montanistus proferre potuisset. Deinde ex 
verbis Tertulliani conficitur, Praxeam in urbem ve- 
nisse, ibique heresim suam disseminasse. Aliunde 
vero notum est heresim illius non prius erupisse, 
quam Victor pontificatuin adeptus esset. 


Certius est Gallicanos fratres una cum relatione 


B eorum que martyres Lugduni passi fuerant, priva- 


tum de Montano, Alcibiade ac Theodoto judi- 
cium guum, « religiosum, inquit Eusebius,et cum 
orlhodoxa fide accuratissime consentiens,» ad Asim 
et Phrygiae Ecclesios misisse. [dem judicium simul 
eos Eleuthero notum fecisse valde probabile est. 
Hoc certe, Eusebio ipso teste, confirmabant, 
« prolatis interfectorum apud se martyrum variis 
epistolis, quas illi, dum in vinculis adhuo essent, 
partim ad fratres in Phrygia degentes, partim ad 
Eleutherum Romane urbis episcopum scripserant.» 
Nec ambigendum videlur, quin litteras illas con- 
ecripserint martyres, postquam Alcibiadem, cujus 
austera vivendi ratio Montanistis favere videbatur, 
« non recte neque ordine facere » Attalo revelatum 
fuit. Const. Vide infra ad fln. Epist. "Vienn. et 
Lugdunensium. 


Interea statuit sine idoneo, imo spreto valido 
testimonio Semlerus, martyres Lugdunenses et 
ontaniatarum, quam- 
vis catholici postea hzc nomina suis fastis inscri- 
pserint. Observat. nov. S8 28 et 13. Sed plura de 

ac re, quando ad finem Fpistole fratrum Vienn. 
et Lugd. venerimus. Ostendere autem vult in notis 
ad Eusebium Valesius, S. Ireneum litteras marty- 
rum ad Eleutlherum nunquam reapse pertulisse, 
propter angustias Ecclesie Lugduni retentum ; nam 
rogatum quidem fuisse eum & mariyribus et ab 
omni elero Lugdunensis Eoclesie, ut litteras ipso- 
rum ad Eleutherum deferret, idque ipsum se factu- 
rum promisisse, verum cum Pothini episcopi mors 
subsecuta esset, Ireneum id prestare non potuisse; 
postea vero Lugdunenses fratres persecutione finita 
&d Eleutherum easdem litteras adjuncta sua epi- 
810la per alium quemdam misisse, Irenso jam epi- 
8c0pO facto. Haec quidem Valesius ; cum vero Ire- 
nai iter reapse factum fuisse Eusebius satis aperte 
significet, Hieronymusque De viris ill. cap. 35, 
idem diserte affirmet,rationes quidem allatae fidem 
ei demere haud valent.Neque aliter sentiunt Cavius 
in Pttt. PP. Apostol., Basnagius in Annalibus, ad 
an. 177 ; Massuetusque in Iraneum 2,art. 1. Rem. 
dubiam relinquit Tillemontius Memor. Eccl. tom. 
III, S. Irénée, art. 3, p. 36. Hieronymus vero |. c. 
sic scribit : « [rensus Pothini episcopi,qui Lugdu- 
nensem in Gallia regebat Ecclesiam, presbyter, a 
martyribus ejusdem loci ob quasdam Ecclesiz que- 
stiones legatus Romam missus, honorificas super 
noniine suo ad Eleutherum episcopum perfert litte- 
ras. Pustea. jam Pothino prope nonagenario ob 
Christum martyrio coronato, in locum ejus sub- 
stituitur. » 

(28) Σε ἐν πᾶσιν.... xai ἀεί, Deesi σε in codd. 
mss. Bodl. οἱ Norfolc., et ἐν apud Niceph. Vertit 
Rufinu, tanquam si πάλιν pro ἐν πᾶσιν legisset, 
hoc modo : Falere te tn Deo iterum et semper opta 
mus. 


Οδ) We Ἐλιόθνφε, Cod, Reg., Maz, et Σαμ, 


4400 


EPISTOLA ΡΕ MARTYRIO S. POTHINI. 


1410 


µατα προὔτρεψάμεθο τὸν ἀεδλφὸν ἡμῶν xal κοινωνὸν À rot, fratrem οἱ collegam nostrum Ireneum kortati 


Ἡἱρηναῖον διἀκοµίσαι' xai παρακαλοῦμεν ἔχειν σε 
αὐτὸν ἐν παραθέσει, ζηλωτὴν ὄντα τῆς διαθήκης τοῦ 
Χριστοῦ. Ei γὰρ ἴδειμεν τόπον τινὶ δικαιοσύνην (30) 
περιποιεῖσθ, ὡς πρεσθύτερον Εκκλησίας, ὅπερ 
ἐστὶν ἐπ᾿ αὐτῷ, ἐν πρώτοις ἄν παρεθέµεθα (31). 





sumus; quem quidem ut commendatum habeus, 
rogamus, utpote emulatorem testamenti Christi. 
Quod, ai nobis compertum esset locum cuiquam 
conferre justitiam, eum tanquam presbyterum Ec- 
clesie (hunc enim gradum obtinet) tibi in primis 
commendassemus. 





ECCLESIARUM 


VIENNENSIS ET LUGDUNENSIS 


jS PISTOLA 
DE MARTYRIO S. POTHINI EPISCOPI 


ET ALIORUM PLURIMORUM. 


(Apud. Euseb. Hist. eceles. lib. v, capp. 1, 2, 3.) 


l. Οἱ ἐν Βιένῃ (32) καὶ Λουγδούνῳ τῆς Γαλ- B 


Παῦθπί Ελεύθερε, quibus consentiunt Nicephorus et 
Rufinus. Sunt tamen qui huno pontificem Roma- 
num Eleutherium nominant; inler quos est Nice- 
phorus patriarcha CP. in Chronographia tripartita, 
quam Anastasius Bibliothecarius Latine vertit ; et 
Georgius Syucellus, et vetus interpres Irenezi in lib. 
in Contra hzreses, c. 3. Porro in cod. Maz. ac Me- 
diceo ante hec verba: Xaípswv iv θεῷ cs, etc., 
paulo majoribus litteris ; in Mediceo etiam minia- 
tis ascribitur Ἐπιστογή, spatio utrinque relicto : ut 
notetur hanc esse epistolam martyrum Lugdunen- 
sium. VaLes. Imprimendum curaverat Π. Steph. 
Ἐλευθέριε, quod mutavit Valesius. In. uno saltem 
ex duobus scriptia meis, Lic est Savil. seu Bodl. 
legitur Ἐλεόθερε. 

30) Auxa:o22v7.. Δικαιοσῦνην ms. Bodl. seu Sa- 
vil.foreitan pro casu tertio δικαιοσύνῃ. Et δ.καιο- 
σύνης Niceph. Supra aberat articulus ante Χριστοῦ 
8 mss. Bodl. et Norfolc. 

(31) ΠΗαρεθέμεθαχ. Statim post addit Eusebius: 
Ti δεῖ καταλέγειν τὸν iv vij δηλωθείσῃ γραφῇ νῶν 

αρτύρων ad ogor (Nonnihil incertum videtur, 

"arumne epistola quam Eusebius excerpserat, an 
martyrum hec ipsa significetur, sed potius illa fra- 
trum, quam supra dixerat in Martyrologio suo se 
integram insoeruisse, vid. cap. 1 intelligenda est.) 
ἰδίᾳ μὲν τῶν ἀποτμίσει κεφαλΏς τετελειωµένων, ἰδίᾳ 
δὲ των θηρσὶν εἷς θορὰν παραθεθλθµένων, καὶ αὖθις 
τῶν ἐπὶ τῆς εἰρκτῆς χεμοιμηµένων᾽ τόν τε ἀρ.θμὸν 
τῶν εἰσέτι τότε περιόντων ὁμολογητῶν;, "Oc γὰρ 
φίλον, καὶ ταῦτα ῥᾷδιον πληρεστατα διχγνῶναι, μετὰ 
χεῖρας ἀναλαθήντι τὸ σύγγαµµα, ὃ καὶ αὐτὸ τῇ τῶν 
µαρς Όρων συναγωγῇ πρὸς ἡμῶν, ὡς τγοῦν ἔφην, 
κατ ἴλεχται. Caeterum quid opus est expressum in su- 
pra dicta Epistola catal»gum martyrum hic recensere, 
quorum alii securi percussi, alii feris objecti, alii in 


carce? e exanimali sunt? Quid. item opus. est referre ]) 


numerum confessorum qui postea superfuerunt ? Hxc 
enim quicunque voluerit, cuncta poterit plenissime 
cognoscere ez ipsius Epistolae lectione, quam quidem 
805, uL supra monuimus, in passionibus mariyrum 
G nobis colleclis integram inseruimus. Hujus autem 
μή Eusebiani flebilem jacturam orbis terrarum 
00it. 


I. Servi Christi, qui apud Viennam et Lugdunum 


(32) Οἱ ἐν Βιέννῃ, etc. Celebris heo Epistola ab 
OEcumenio Comment. suo in Ep. prior. D. Perti 
cap. 3, p- 149, ed. Veron. S. lren&o salis aperte 
tribuitur. Aitque se arbitrari Henr. Valesius,ejus 
auctorem fuisse Ireneum, eo tempore Lugdunensis 
Ecclesie membrum.Quin et Valesio habes hac de re 
consentientem Caviumin Vitt. PP. apostol.; Dodwel- 
lum dissert. 6 in Jrengum, $ 23 ; Massuet. Dissert. 
in [renum 1, art. 3, et alibi, Basnrcg. Annal. vol.II, 
p. 168, multoaque alios fortasse; nam asserit Ca- 
vius Hist. lit. vol. I, in Ireuao, idem sentire de hac 
re omnes pene eruditos. Cum vero epistolze hujus, 
que nomine Ecclesie Viennensis et, Lugdunensis 
conscripta est, auctorem [Íreneum esse, neque 
Eusebius neque Hieronymus affirmaverit, eamdem 
gcriptis, que ego colligo, addendam censui. 

Singularem ejus prestantiam uno ore testantur 
omnes ; aliis autem viris magnis, ut verbi causas 
Josepho Scaligero, pretermissis, unum  sisto 
Valesium, qui 1n epistola ad clerum Gallicanum, 
Hist. Eusebii premissa, hae scribit: « Epistolam 
Viennensium ac Lugdunensiuin etatim proferemus, 
quod pulcherrimum est atque vetustissimum totius 
Ecclesi: in hoc genere monumentum. De cujus 
laudibus cum multa jam dieta sint a multis, nemo 
tamen pro illius dignilate hactenus est locutus. 
Adeo ejus Epistole meritum &c pondus omnem 
dicendi vim superat. Atque id fatebuntur quicun- 
que eam sepius legerint. Quo plus enim legitur,eo 
semper videtur esse prestantior. » Hec Valesius. 
Memorata est epistola in Passione SS. Epipodii et 

texandrí his verbis: « Post vastissimam marty. 
rum stragem el sevientium passionum crudelita- 
tem, de qua etiam Christi famuli quos tunc illu- 
strissimà: urbes Vienna οἱ Lugdunum tenebant, 
ad Ecclesias Asie et Phrygie scripta miserunt, 
cum pene ad integrum Christi nometn a gentilibus 
crederetur exstinctum ; per proditionem domesti- 
cam Epipodius et Alexander occulte operam dare 
catholico fidei cultui presidi nuntiantur. » Acta 
mart. & Theod. Ruinarto edit. $ 2, p. 74 ed. Amst. 
Ut Eusebii editiones taceam, edita est epistola, sed 
ex Rufini Latina interpretatione tantum, a Godf. 
Henscohenio in Actis Sanctor. tom. I. Junii mens., 


1411 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


14112 


Gallie degunt, fratribus per Asiam et Phrygiam Α λίας (33) παροικοῦντες δοῦλοι Χριστοῦ, τοῖς κατὰ τὴν 


constitutia, qui eadein nobiscum fldem ac spem 
habent redemptionis, pax et gratia et. gloria a Deo 
Patre, et Christo Jesu Domino nostro. Et gravita- 


p. 162, ageqq., e: ab eodem Ruinarto ubi supra ad 
p. 60 et seqq., quen ego imitatus, Epistole quod 
servatum e-t in gecticnes divisum exhibui, quo me- 
lius legentium commodis consuleretur. Idem hoc 
fecisse nuac video Gallandium, qui vol. primo sues 
Bibliolhece PP. hanc Epistolam sicut. martyrum 
Lugdunensium Fraginentum illud, una cum Valesii 
notis inseruit, additia al'isquibusdam observationi- 
bus ex huinarto Readingiique editione Eusebii pe- 
titis. In Memor. autem eectestast. tom. III, de his 
egit fragmentis accommodate ad ordinem temporis 
Tillemontius. 

Quod ad annum attinet, quo hec Gallicana ve- 
xalio eXarseril, contigisse eam anno imperii Anto- 
nini Veri 17, tradit, ut videbiis, Eusebus in hujus 


lib. quinti principio, ubi consulentus est Valesius.. 


Auctor quoque Passionis, quam modo meinoravi 
SS. Epipodiüt et Alaxandri, vel eumdem annum, ve 
in codicibus nonnullis decimum octavum, habet. 
Contra illos porro, qui ad annum 7 ejusdem impe- 
rii horum martyrum triumphos, lide nixi Chronici 
Eusebii quod /IiMoriz cjus hacin parte adversatur, 
signare volunt, uulta nova arguimenta attulit Mos- 
beinius, Observ. sacr. εί histor. lib. 1, cap. 3, 210 
et seqq., vexationem isthanc anno Christi177 attri- 
buens, qui annus est 17 Antonini imp. Ceterum 
hec verba Eusebius fragmentis premisit initio lib. 
v :'O μὲν oov τῆς Ῥωμαίων Εκκλησίας ἐπίσκοπος 
Σωτὶρ ἐπὶ ὄγδοον ἔτος ἠγησέάμενος, τελευτᾶτὸν dio 
τοῦτον ὁωδέκατος ἀπὸ τῶν ἀποστόλων Ἐλεύθερος 
διαδέχετα:. Έτος ὃ ἦν ἑπτακαιδέκατον αὐτοκράτορος 
Αντωνίνου Ουὐήρου. 'Ev ᾧ κατὰ τινα µέρη τῆς γῆς 
σφοθρότερον ἀναὸ 2ιπισθεντης τοῦ καθ ἡμῶν διωγμοῦ 
ἐξ ἐπιθέσεως τῶν χατὰ τὰς πόλεις δήμων, μοριᾶ ας 
μαρτύρων ἀνὰ τὴν οἰκουμένην διαπρέψαι στοχασμῷ 
λαθεῖν ἔνεστιν, ἀπὸ τῶν xa! £v ἔθνος συµθεθτκότων. 
"À καὶ γραφῇ τοῖς µετέπειται παραδοθῆναι, ἀλήστου 
μνήμης ὡς ἀἈλτθῶς ἐπάξια ὄντα, συµθέθγκε. Τῆς 
μὲν οὖν περὶ τούτων ἐντελεστάτης ὑφηγήσεως τὸ πᾶν 
σύγγραμμα, τῇ τῶν μαρτύρων ἡμῖν κατατέτακται 
συναγωΥγῃ΄ οὐχ ἱστοριχὴν αὐτὸ µόνον, ἀλλὰ καὶ διδα- 
σγαλικὴν περιέχον ὀιήγησιν. Ὁπύςα γὲ τοι τῆς παρ: 
οὖστς ἔχοιτο πραγµατείας, ταῦτ ἐπὶ τοῦ παρόντος 
ἀναλεξάμενος παραθήσοµαι. "Λλλλοι μὲν οὖν ἵστορι- 
κὰς πριο”μενοι θιηγέσεις, Πάντως ἄν παρέδωκαν τῇ 
γραφῇι πολέμων νίκας, καὶ τρόπαια κατ ἐχθρῶν, 
στρατηγῶν τε ἀριστείας, xal ὁπλιτῶν ἀνδραγαθίας, 
αἵματι xai µυρίοις φόνοις, παίδων χαὶ πατρίδος, καὶ 
τῆς ἄλλης ενεχεν περιουσίας µιανθέντων. 'O δὲ γε 
περὶ τοῦ κατὰ θεὸν πολιτεύματος ὁ,ηγηματικὸς ἡμῖν 
λόγυς, τοὺς ὑπὲρ αὐτῆς τῆς κατὰ Ψυχὴν εἰρήνης 
εἴρηνχωτάτους πολέμρυς' κα) τοὺς ἐν τούτοις ὑπὲρ 
ἀληθιίας μᾶλλον T, πατρίδος, καὶ μᾶλλον ὑπὲρ εὖσε- 
θείαςεἢ τῶν φ.λτάτων ἀνδρισαμένους, αἰωνίαις ἀἆνα- 
γράψεται σνήλαις' τῶν εὐσεθείας ἀθλητῶν τὰς ἓν- 
στάσεις, καὶ τὰς πολωτλήτους ἀνδρίας, τρόπαιά τε τὰ 
κατὰ δαιμόνων, καὶ νίχας τὰς κατὰ τῶν αοράτων ἆν- 
τιπάλων, καὶ τοὺς ἐπὶ πᾶσι τούτοις στεφάνους, εἷς 
αἰώνιον avi umv ἀνακηβόττων, Γαλλία μὲν οὖν 1, χώρα 
ἦν, καθ᾽ ἣν νὸ τῶν ὀγλουμένων συνεκροτεῖτο στᾶδιοΥ, 
€ μητροπόλεις ἐπίσχ μοι Καὶ παρὰ τὰς ἄλλας τῶν αὖ- 
x00: διαφέρουσαι βεθόηνται, Λούγδουνος λαὶ Βίεννα, 
δι Qv ἀμφοτέρων τὴν γᾶσαν χώραν πολλῷ τῷ ῥεύ- 
ματι περιῤῥέων ó "Poózvg ποταμὸς διέξεισι. . Tàv 
09v περὶ τῶν μαρτύρων γραφὴν, ai τῆδε διχφανέστα- 
τα, Ενκ)ησίαι, ταῖς χατὰ t$. ᾿Ασίαν wul Φρυγίαν 
διαπέµπονται, τὰ παρ) αὐταῖς πβαχθέντα, τοῦτον 
ἀνιστοροῦσα. τὸν τρόπον. Παρθήσομαι δὲ τὰς αὐτῶν 
ωνᾶς. Οἱ iv Βιέννῃ καὶ Λουγδούνῳ, eto. gitur 
Solere Romana urbis episcopo post. oclavum | episco- 
Ze gnnum vila junclo, duo decimus ab. apostolis 


Jeulherus $n cjus locum successi. Annus. tunc 


B 


Αίαν καὶ Φρυγίαν, τὴν αὐτὴν τῆς ἀπολυτρώσεως 
ES - , ) E) "T w : X6:Àc T. iz ) 1 
iiv πίστιν xxl ἐλπίδα ἔχουσιν ἀδελφηῖς, slpXvr xai 
χάρις xai θύξα ἀπὸ θεοῦ Πατρὺς καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ 


agebatur septimus decimus imperii Antonini Veri. 
Quo tempore cum in nonnullis terrarum partibus 
violentior adversus nostros persecutio. commota essel 
er incursione popularium, innumerabiles — prope 
marlyres per universum orbem enituisse, ex tis qux 
in wnira provincia contigerunt, conjicere est. Quz 
quidem utpote immortali memoria dignissima, lit- 
terarum. monumentis commendata εἰ ad. posteros 
transmissa, sunt. Et acta quidem ipsa quibus plenis- 
sima hurum rerum narratio continelur, in opere 
De martyribus integra a nobis imseria sunt : ez 
quibus non solum cognilio rerum gestarum, verum 
etiam documenta pietatis percipi possunt. Quacun- 
que tamen ad instilulum nostrum spectare miht visa 
sunt ea. imprasentiarum seligens, hic apponam. Ac 
caleri quidem historiarum scriptores, nihil. aliud 
[ere monumentis suis prodideruut, quam  beliicas 
victorias, el erecta de hostibus victis tropa ; ducum 
res praeclare gestas, fortia militum facta, qui pro 
patria, pro liberis ac fortunis suis, manus suas 
sanguine el infinita hostium cede commaculuverant. 
At nos qui sacr cujusdum ac divina reipublice 
historiam narramus, pacatissima quzdam bella pro 
spiritali pace suscepta, eosque qui in  huju«modi 
bellis pro veritate ac religione potius quam pro pa- 
tria ac liberis fortiter decerlurunt, immortalibus 
litlerarum monumentis mandabimus : athletarum pro 
pietate pugnantium constantiam, et in. perferendis 
mulliplicibus tormentis fortitudinem, (γορᾶα adver- 
sus demones stlatula, parlas ex. invisibilibus hosli- 
bus victorias, coronas denique ad perpetuam yoste- 
ritatis memoriam praedicantes. Porro regio ipsa tn 
qua stadium ad hac quz dixi cerlamima constitutum 
[uit, Gallia vocatur. In huc dum prz cateris inst- 
gnes prastantesque urbium mutres celebrantur, Lug- 
dunum ac Vienna; quarum — utraque  permeal 
Rhodanus, universam regionem pracipiti cursu cir- 
cum[luens. Igitur nobilissimz horum locorum Eccle- 
$i Commentarium de passione mariyrum suorum 
ad Ecclesias Asie Phrygieque mi:erunt, ea quae apud 
sa gesta erant, hoc modo commemorantes. lpsa enim 
verba non gravabor apponere. e Servi Christi qui 
apud Viennam et Lugdunum, » etc., etc. 

(33) Oi ἓν Βιέννῃ vai Λουλδούνῳ τῆς Ἰλαλλίας, 
Duplex hic quaestio oritur ; prima, cur hac epis:ola 
scripta sitconjunctima duobus Ecclesiis, Viennensiac 
Lugdunesi ; altera, cur Galli Grece scribant ad Ec- 
clesias Asie et Phrygie, et ad Eleutherum Romane 
urbis episcopum. Quod ad primam attinet, hoc id- 
circo factum existiino, quod Ecclesie Viennensium 
ac Lugdunensium, non modo loci vicinitate, sed 
eliam mului amoris vinculo conjuncte erant. EK 


D cum in eadem persecutione simul decertassent,epi- 


stolam de suis martyribus simul et conjunctim 
scripserunt. Ad hec utraque provincia sub unius 
presidis jurisdictione, tunc quidem temporis vi- 
detur fuisse; ut ex eo conjicitur, quod tam Vien- 
nenses quam Lugdunenses, ob fidem Christi a pre- 
side comprehensi et damnati esse dicuntur in hac 
Epistola. Ho» igitur cause sunt, cur conjunctim 
ecripserint Viennenses et Lugdunenses. Nam quod 
suspicati sunt quidam, unum tunc fuisse episcopum 
Vienne atque Lugduni, id ex hac ipsa Rpistola 
facile refellitur, que Pothinum episcopum Lugduni 
fuisse dicit, non item Viennw. Porro Lugdunenses 
honoris causa Viennensium nomen preponunt,cum 
tamen ipsi Lugdunenses epistolam scribant de iis 
que Lugduni gesta fuerant. Vetustati quoque et 
nobilitati Colonie Viennensium id tributum videri 
potest. Quod vero ad secundam questionem atti- 
net, ex ipsa epistola dicimus plurimos fuisse Gre- 
608 1 Vedesia Vagdunewsi cujusmodi fuit Attalus 


1413 


. WPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


114 


τοῦ Κυρίου ἡμῶν. Τὸ piv οὖν μέγεθος τῆς ἐνθάδε (94) Α tem quidem ipsam arumnarum, et gentilium ad- 


θλίψεως, καὶ τὴν τοσαύτην τῶν ἐθνῶν εἰς τοὺς ἁγίους 
ὀργὴν, xal ὅσα ὑπέμειναν οἱ µακάριοι μάρτυρες, 
ἐπ᾽ ἀκριθές οὔθ) ἡμεῖς εἰπεῖν ἱκατοὶ, οὔτε μὴν γραφῇ 
περιληφθῆναι δυνατόν. Παντὶ γὰρ σθένει ἑνέσκηψεν 
ὁ ἀντικείμενος, προοιµιαζόµενος ἤδη τὴν ἀδεῶς μέλ- 
λουσαν ἔσεσθαι παβουσίαν αὐτοῦ καὶ διὰ πάντων 
διῆθεν, ἐθίζων τοὺς ἑαυτοῦ καὶ προγυµνάζων κατὰ 
τῶν δούλων τοῦ θεοῦ' ὥστε μὴ οἴγιῶν (33) καὶ 
βαλονείων xai ἀγορᾶς εἴργεσθαι, ἀλλὰ xal τὸ xagó- 
λου φαίνεσθαι ἡμῶν τινὰ (30), αὐτοῖς ἀπειρῆσθαι ἐν 
ὁποίφ δήποτε τόπῳ. 


Il: ᾽Αντεστρατήγει δὲ dj χάρις τοῦ θεοῦ' καὶ τοὺς 
μὲν ἀσθενεῖς ἐῤῥύετο, ἀντιπαράτασσε δὲ (37) στύλους 
ἑδραίους, ὀμναμένους διὰ τῆς ὑπομονῆς, πᾶσαν τὴν 
ὁρμὴν τοῦ ρονηροῦ elc ἑαυτοὺς ἑλχύσαι' οἵ xal ὁμόσε 
ἐχώρουν αὐτῷ (38), πᾶν εἶδος ὀνειδισμοῦ καὶ χολά. 
σεως ἀνεχόμενοι ol val τὰ πολλὰ ὀλίγα ἡγούμε. 
vot (39), ἔσπευδον πρὸς Χριστὸν, ὄντως ἐπιδεικνύμε- 
νοι (40) ὃτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν κχαιροῦ, 
πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἲς ἡμᾶς 
(41). Καὶ πρῶτον μὲν τὰ ἀπὸ τοῦ ὄχλου πανδη μεὶ 
σωρηδὸν ἐπιφερόμενα, Ὑενναίως ὑπέμενον' ἐπιθοή- 
σεις (42) καὶ πληγὰς, xat συρμοὺς, xal διαρπαγὰς, 


! Rom. vir, 18. 


et Alexander Phryges, et Alcibiades oriundus item 
ex Phrygia, ut opinor ; Ireneus quoque oriundus 
erat ex Asia, et Polycarpum Smyrne audierat una 
cum Florino admodum puer, ut ipae testatur. Po- 
thini quoque episcopi vel nomen ipsum, Grecam 
originem designat. Proinde non mirum est, si qui 
ex Asia in Gallias venerant, fratribus suis in Asia 
constitutis de rebus suis scribant : a quibus, ut 
credibile est,cpistolam illam de martyrio Polycarpi 
et aliorum, prius accepissent. Hujus autem Epi- 
stole auctorem fuisse arbitror Ireneum ; qui qui- 
dem eo tempore Ecclesie Lugdunensis erat presby- 
ter. VaLES. At vero Tillemontius Mém. eccl. tom. 
III in Mart. Lugd., not. 2, cum dubitet, utrum he 
provincie Viennensiset Lugdunensis sub uno pre- 
fecto tunc quidein agerent, nos admonet duas illas 
fuisse, que proprios sibi prefectos haberent. De 
variis autem preasidum generibus confer Valesium 
infra. Ceterum etsi mutui amorisvinculo tunctem- 
poris conjuncti sint Christiani Viennenses et Lu- 
gdunenses,quantoodio haud diu anteainse invicem 
cives duarum islarum urbium flagraverint, nos 


nescire baud sinit Tacitus lib. 1 Hist., cap. 65. D 


« Veterem, inquit, inter Lugdunenses Viennen- 
sesque discordiam proximum bellum accenderat, 
multe invicem clades erebrius infeslius, quam 
ut tantum propter Neronem Galbemque pugnaretur. 
Et Galba reditus Lugdunensium, occasione irz, in 
fiscum verterat, inultus conira in Viennenses ho- 
nor,undezmulatio et invidia,et uno amne discretis 
connexum odium. » Et post vidi Petrum De Marca 
docentem in Dissert. sua ad concilium Claromonta- 
num sub Urbano ll, honoris prerogativam in or- 
dine civili tunc Vienn: competisse prae Lugduno 
ex instituto Galbz ; idemque discrimen inductum 
esse etiam in ecclesiasticam dispositionem ; quod 
ex subscriptionibus concilii Arclat, r. habiti anno 
314, comprobat. Monet quoque clarissimus presul, 
deberi exordia Ecclesie Lugdurensis Pothino epi- 
8ο0Ρο, qui eam in regionem a Folycarpo Smyrna 


in Αθία episcopo, beati Joannis apostoli discipulo 


versus sanctios furorem ac rabiem, quaequo ct 
quanta beati martyres perpessi sun!,nec nos expri- 
mere dicendo, nec quisquam scribendo complecti 
accurate possit. Omni siquidem virium impetu in 
nos irruit adversarius, adventus sui, in quo cum 
omni licentia grassaturus est, jam tum ncbisinitia 
ac primordiaexhibens. Nihil quippe intentatum re- 
liquit,dum ministros suos assuefacit,et quibusdam 
quasi proludiis exercet adversus servos Dei ; adeo 
ut non solum ab edibus, a balneis, a foro arcerc- 
mur ; verum etiam interdictum fuerit, ne quis no- 
strum quocunque demum in loco appareret, 

II. Sed gratia Dei pro nobis adversus diabolum 
depugnavit : et infirmiores quidem servavit, viros 
autem illi opposuit columnarum instar firmos ac 
slabiles, qui fortiludine sua universum daemonis 
impetum in semetipsos pertrahere valerent.Hi ergo 
cominus congressi, omne genus opprobrii et sup- 
plicii sustinuerunt ; et qus alii diuturna et gravia 
existimant, ipsi levia ducentes, ad Christum ire 
properabant; exemplo suo ostendentes, non esse 
dignas passiones hujus seculi, qua conferantur 
cum gloria 45) in nobis revelanda est !. Ac pri- 
mum quidem quecunque & populo universo acer- 


missus est, ut lib. 1. Historie Francorum, cap. 24, 
docet Gregorius Turoneasis, qui antiquitates illius 
Ecclesie perspectas habuerat, per aliquod tempus 


C inea urbe moratus cum Nicetio episcopo Lugdu- 


nensi avunculo suo. Vid. De Marca 8 110, p. 559, 
tom. X Concil. ex edit. Lubbe et Cossart. 

(34) Ἐνθάδε ᾿Βνταῦθα. ed. Steph. Stroth. Paulo 
supra Nicephorus ὀοῦλοι τοῦ Χριστοῦ pro δοῦλοι X., 
et xai Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου fuv, 
pro xai Χριστοῦ Ιχσοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν. 

(35) Οἰκιῶν, Christophorsonus aificia publica 
interpretatur, quod non probo. Οἰχίαι enim nonnisi 
de privatis domibus dicuntur, ἃ quibus tum arce- 
bantur Chriatiani, id est ab edibus amicorum,pro- 
pinquorum,opificum.Neque enim assentior Rufino, 
qui Christianos in suis ipsorum domibus habitare 
prohibitos existimavit. Varka. 

(36) ᾽Αλλὰ καὶ τὸ καθόλου Φφαίνεσθαι ἡμῶν 
τινά. Καθόλον pro τὸ καθόλου et τινὰ ἡμῶν ms. 
Norfolc. 

(37) ἘΕῤῥόετο, ἀντιπαρέτασσε δὲ. ᾿Εῤῥώννυτο" 
ἀντιπαρετασσετο δὲ. Niceph. ΒΤΒΟΤΗ. 

(38) Ὁμόσε ἐχώρουν αὐτῷ. Αὐτῷ deest in Steph. 
el Niceph. ΒΤΗΟΤΗ. Adde ms. Norfolc. 

(39) Τὰ αολλὰ Óq0ha µγούλενοι. — Multa. pauca 
esse ducentes, Verlitque Musculus: multa pro mo- 
dicis ducentes. 

(40) ὌὌντως ἐπιδειχνύμενο. Deest ὄντως in ed. R. 
Steph. Cod. Med. adverbium addit hoc modo ὄντως 
ἐπιδειχνύμενοι. Neque aliter cod. Maz., Fuk. et Sa- 
vilianus. VavEs. Addit Strothius cod. Venet. et 
Christoph. leet. Nicephorumque, notat vero habere 
Bongarsii lect. in ed. Genev. οὕτως. Denique legisae 
ὄντως videtur ex interpretatione sua Rufinus,quod 
etiam additum est ad oram edit. Steph. in publica 
Biblioth. nostra. 

(M) ᾿Αποκαλυφθῆναι εἲς ἡμᾶς. Abest a Nico- 
phoro. Mox apud eumd. legitur : Σωρτθὸν πανδηµει 
τὰ ἐπιφερόμενα ἀπὸ τοῦ ὄχλου. STROTH. 

(42) Ἐπιθοήσεις. Habet καὶ ἐπιθοήσεις me. Savil. 
seu Bodl. Mox abest καὶ συρμούς 8 ms. Norfolc. 


1415 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1416 


vatim ingerebantur, constantissime tolerarunt ; A x«l λίθων βολὰς, xal συγχλείσεις (49). xal πἀνθ 


acclamationes scilicet, plagas, raptationes, spolia- 
.tiones bonorum,lapidum jactus, carceres ; cuncta 
denique, quz? vulgus furore οἱ rabie concitalum, 
adversus hostes et inimicos comminiaci solet. Per- 
ducti deinde in forum atribuno militum et a ma- 
gistratibus civitatis, coram universo populo inter- 
rogati confessique, uaque ad praesidis adventum 
eonjecti sunt in carcerem. 

III. Post hec, cum ad presidem deducti essent, 
atque ille omni genere sevitie ferretur adversus 
nostros, Vettius Epagathus, unus ex fratrum nu- 
mero,immensa quadam charitatis copia erga Deum 
simul et proximum exuberans ; qui adeo distri- 
etam 80 severam vivendi rstionem instituerat, ut 
quamvis adhuc juvenis, Zacharie tamen senioris 
elogio equaretur: incesserat quippe in omnibus 
mandatis et justificationibus Dominisine querela? ; 
ad omne genus obsequii ac ministerii proximo ex- 
hibendum promptiasimus ; zelo Dei ac fervore spi- 
ritus plenus ; hic, inquam, cum esset hujusmodi, 
adeo injustum adversus nos judicium pati non Ρο» 


! Luc. 1, 0. 


(43) Καὶ συγκλείσεις. Non possum probare in- 
lerpretationem Langi οἱ Christophorsoni, qui ev»v- 
Χλείσεις carceres vertunt. Hic enim primo loco re- 
censentur injurie et mala, qu: a conferta populi 
multitudine inferebantur Christianis ; in quibus 
carcer locutn habere non potest ; judicium quippe 
non populierat, reos carceri mancipare. Hectius 
ergo lhufinus vertit, concludi. Sed et verbeiari, in- 
quiL, seab illis, ac lapidari,et concludi, patienter ac- 
cipiebant, Gentiles enim Christianos intra domos 
suas concludebant, dum a foro οἱ balueis eos arce- 
rent, nec in publicum prodire sinerent, ut. supra 
dictum est. Infra tamen συγκλείσεις pro carcero 
sumuntur. VALES. 

(&&) Tov προεστηκότων τῖς πόλεως ἐἑξουσιῶν. 
Magistratus municipales intelligit, qui etiam duum- 
viri dicebantur. Quamvis autem &£ouctac geu pote- 
Btatis vocabulum, fere de majoribus judicibus dici 
80l.t, qui babent jus gladii, ut docet Ulpianus in 
titulo de jurisdictione, et de verborum significatio- 
nibus, tamen de magistratibus eliam municipalibus 
usurpatur, qui habebant modica coercitionem,ut 
loquuntur jurisconsulti. Sic apud Juvenulem : 

... Gabiorumque esse potestas. 
Infra ubi de Pothino, voÀ:t:xa! ἐξουσίαὶ dicuntur. 
VALES. 

(A3) "έως τῆς τοῦ ἠἡγεμόνος παρουσίας. Pra- 
sidem vertit Rufinus; qua vox generalem habet 
Bignificationem, perinde ac Graeca. Omnes enim pro- 
vinciarum rectores ita appellantur, seu procurato- 
res sint, seu proconsules, seu legati Cesaris.Dubi- 
tari itaque merito potest, cujusmodi hic fuerit re- 
ctor provincie Lugdunensis. Equidem existimole- 
galum Cesaris fuisse. Movet me primo, quod hioc 
mentio fit tribuni militum ; id enim optime convenit 
legato Cesaris, qui rem militarem curabat. Deinde 
in veteri inscriptione quam refert Gruterus pag. 
427, legatus imp. Nerve Trajani Cesaris Aug.pro- 
vincie Lugdunensis nominatur.Denique Spartianus 
in Severo, Lugdunensem provinciam per legatos 
Cesaris administratam fuisse imperunte M. Anto- 
nino testatur. Sic enim scribit de Severo: « Deinde 
previnciam Lugdunensem legatus accepil. » Acfor- 
tassein hac Lugduneasium epistola Severus intel- 
ligitur ; fuit enim legatus provincie Lugdunensis 
sub Marco. 8ed et Junius Blesus, quem rectorem 


ὅσα ἡγριωμένῳ πλήθει ὡς πρὸς ἐχθροὺς καὶ πολε- 
µίους φιλεῖ γίνεσθαι. Καὶ δὴ ἀναχθέντες εἲς τὴν ayo- 
pàv ὑπό τε τοῦ χιλιάρχου καὶ τῶν προεσττχότων τῆς 
πόλεως ἐξουσιῶν (44), ἐπὶ παντὸς τοῦ πλήθους 2va- 
κριθέντες χαὶ ὁμολογήσαντε, συνεχλείσθτσαν εἰς 
τὴν εἰρκτὴν ἕως τῆς τοῦ ἡγεμόνος παρουσίας (&5). 


ll. Μετέπειτα δὲ ἐπὶ τὸν ἠἡγεμόνα ἀχθέντῶν a 
τῶν, κἀχείνου πάση tfj ποὸς ἡμᾶς ὠμότητι χρωμέ- 
υου, Οὐέττιος Ἐπάγαθος (17) εἷς ἐκ τῶν ἀδελφών, 
πλγρωμα ἀγάπης τῆς ποὸς τὸν θεὸν καὶ τὸν πλησίον 
χεχωρηκώς' οὗ xal ἐπιτοσοῦτον ἠκρίθωτο ἡ πολιτεία͵ 
ὧ» xalmep ὄντα νέον, συνεξισοῦσθαι t, τοῦ πρεσθυ- 
τέρου Ζαχαρίου μαρτυρίᾳ᾽ πεπόρευτο γοῦν ἐν πάσαις 
ταῖς ἐντολαϊῖς xai δικαιώµασι τοῦ Κυρίου ἄμεμπτος, 
καὶ πάσῃ tf, πρὸς τὸν πλησίον λειτουρχιφ ἄοχνος" 
ζῆλον θεοῦ πολὺν ἔχων, xci ζέων τῷ πνεύματ:' τοὶ- 
οὔτος δή τις Qv, τὴν οὕτω καθ' ἡμῶν ἀλόγως dkvo- 
µένην κρίαιν οὐκ ἐθάστασεν, ἀλλ᾽ ὑπερηγανάξησε, 
xat ἡξίου καὶ αὐτὸς (47) ἀκουσθῆναι ἀπολογούμενος 


Gallie Lugdunensis vocat Taeitus in primo Hiüstoría- 
rum libro,legatus fuit ; argumentoest legio Italica et 
ala Taurina Lugduni tendens, quas regebat Bliesus. 
Fuitetiam Vitrasius Polliolegatus provincie Lugdu- 
nensistemporibusimp.Adriuni,ut patetex lege 15,D. 
De excusalionibus. VarEs. Addidit Lardperus in 
Testimon. Judaic. et ethnicis, vol. IT, cap. 15, p. 
197, locum Dionis Cassii p. 1243, ed. Reimar. 1n 
quo memoraturScveri Lugdunenseimperium,ailque 
censuisse Fr. Balduinum Edict. princ. Roman. de 
Christianis t 97, ed. Lips.) rexiese legatum hane 
provinciam Septimium Severum, qui postea impera- 
tor fuit,dum hecde Christianis sumerentur suppli- 
cla. Habet ἕως τοῦ ἡγεμόύνος «rnc m. ms. Savil. seu 
Bodl. 

(46) Οὐέττιος Ἐπάγαθος. De quo Gregorius Tu- 
ronensis in libro primo Historizz ecclesiasticae, cap. 
20. Et rursus cap. 31 de Ecclesia Bituricensi lo- 
quens sic habet: « Leucadium quemdam primum 
Galliarium senatorem, qui de stirpe Vetii Epagathi 
fuit, quem Lugduno passum pro Christi nomine 
superius memoravimus, repererunt. » Qui locus 
aperte ostendit Epagathum nobilitate generis inter 
Lugdunenses eminuisse.Sed et Epistola ipsa id satis 
superque testatur his verbis : Kai γὰρ 3,» ἐπίστμος, 
Porro hujus martyris nomen cum duplici « scribi 
debet, ut hsbet codex Maz. et Fuketianus. Elenim 
nomen Romanum est Vettius apud Ciceronem et Ju- 
vena3lem ; idque pronomen fuit Pretextati. Certe in 
manuscripto Rufini codice VettiusEpagathus dicitur 
VALES. Bi mittas edit. Romanam Cacciarii, ubi ex 
mss. Vaticanis positum est Peclius Epagalhus, cor- 
rupte lectum fuerat in Rufino edito Vecttus, vel Ve- 
fius, Pugathus. Exstat autem Vetius Eypagathus in 
codice scripto Rufini Hist. qui in collegio S. Ma- 
gdalena Oxonii servatur.Et Vetius quidem cum sim- 
plici τ exibent Eusebii ed. Steph. ms. Reg. et 

ed. Nicephorusque et Giegorius Tur., sed cum 
ceteris Valesii codd. consentit ms. noster Bodl.seu 
Savil. Habet vero γὰρ ἅγιος pro Οὐέττιος codicis 
Norfole. collatio mihi ab umico missa, ubi statim 
post ita scribitur : El; ἐκ τῶν ἀγαθῶν ἀδελφῶν ἐς 
πλήρωμᾶ. Mox abest a cod. Bodl., τὸν θεὸν xal. 

(&7) Kai αὐτός. Omittit «al ms. Norfolc. habet- 
que infra ἀνεχομένου pro ἀνασχομένου. 


141' 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


1418 


ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν, ὅτι μηδὲν ἄθεον μηδὲ ἀσεθές A tuit; sed indignatione commotus, postulavit ut 


ἐστιν ἐν ἡμῖν. Τῶν δὲ περὶ τὸ βῆμα καταθοησάντων 
αὐτοῦ sai γὰρ Tv ἐπίσημος' καὶ τοῦ ἡγεμόνος μὴ 
ἀνασχομένου τῆς οὕτως ὑπ αὐτοῦ δικαίας προταθεί- 
σης ἀξιώσεως, ἀλλὰ µόνον τοῦτο πυθομµένου εἰ xai 
αὐτὸς εἴη Χριστιχνός' τοῦ ὃξ λαμπροτάτῃ φωνῇ ὁμο- 
λογήσαντος, ἀνελήφθη xal αὐτὸς εἰς τὸν χλῆρον τῶν 
μαρτόρων' παράκλητος Χριστιχνῶν χρηματίσας (48): 
ἔχων δὲ τὸν παράκλττον ἐν ξαυτῷ τὸ Ι]νεῦμα πλεῖον 
τοῦ Ζαχαρίου (49) ὅ διὰ τοῦ πληρώματος τῆς ἀγά- 
πης (50) ἐνεθείξατο, εὐθοχήσας ὑπὲρ τῆς τῶν ἆθελ- 
qi» ἀπολογίας καὶ τὴν ἑαυτοῦ θεῖναι ψυχή». ἣν 
γὰρ καὶ ἔστι γνήσιος Χριστοῦ (01) part, ἀκολου- 
θῶν τῷ ᾽Αρνίῳ ὅπου ἂν ὑπάγῃ. 


sibi quoque liceret pro fratribus causam dicere, pa- 
lamque ostendere nihil apud nos impium aut ir- 
religiosum reperiri. Verum cum illi qui circum 
tribunal astabant, adversus eum inclamassent (erat 
quippe inter suos clarus), et presses ipse petitionem 
alioqui justissimam «gre ferret, idque unum ex eo 
quareret, essetne Christianus ; ille, Christianum se 
esse clarissima voce professus, in martyrum nume- 
rum relatus est; advocatus quidem Christianorum 
judicis elogioappellatus ; habensautemin seipso ad- 
vocatum Spiritum sanctum multo abundantius quam 
Zacharias, quem quidem charitatis exuberantia 
declaravit,quippe quisustinuerit pro fratrum defen- 


sione morti semet objicere.Fuit enim et est germanus Christi discipulus,sequens Agnum,quocunque ierit. 


IV. ᾿ντεῦθεν δὴ διεκρίνοντο (52) ol λοιποί. Kai B 


φανεροὶ xal ἔτοιμοι ἐγίνοντο πρώτοµαρτυρες' οἵ καὶ 
μετὰ πάσης προθυµίας ἀνεπλήρουν τὴν ὁμολογίαν 
τῆς μαρτυρίας. Ἐφαίνοντο δὲ xai oi ἀνέτοιμοι (09) 
xai ἀγύμναστοι, καὶ ἔτι ἀσθενεῖς, ἀγῶνος μεγάλου 
τόνον ἐνεγχεῖν μὴ δυνάµενοι. ων xal ἐξέτρωσαν (04) 


(48) Ππαράκλητος Χριστιανῶν χρηµατίσας. Male 
Christophorsonus hunc locum interpretatus est, 
quasi Epagathus exinde ab omnibus vocatus fuerit 
patronus Uuristianorum.Nostranm autem versionem 
confirmat Rufinus, et que sequuntur verba, ἔχων 
δὲ Παράκλητον, etc., quie stare omnino non possunt 
nisi ita interpreteris ut fecimus. Vares. Rulinus 
vetus interpres habet : Tanquam advocatus, inquit 
(h. e. ait preses), Christianorum, εἰ {ρ56 vinctorum 
numero societur. Male ex antecedentibus repetitum 
est καὶ αὐτός anie vocem Παράκλητος in cod. ms. 
Bodl. et ad marg. duorum editionis Steph. exem- 
plarium Jonesiani Bibliotheceque Bodl. Paulo post 
omittitur articulus ante Ηαρακλητον in eodem ms. 
Bodl. seu Savil. 

(49) Ιλεῖον τοῦ Ζαχαρίου. Jam supra Epaga- 
thum comparavit cum Zacharia sacerdote, de quo 
Lucas in Evangelio cap. 1. Iterum nunc alludit ad 
verba que leguntur in fine dicti capitis: Et Zacha- 
rias repletus est. Spiritu sancto. Porro Spiritus S. 
Παράκλητος dicitur in Evangelio, id est. Advocatus, 
quia scilicet postulat pro nobis gemitibus inenarra- 
bilibus, ut ait Apostolus. Ita Tertullianus in libro 
De jejuniis, de Spiritu sancto loquens, qua Para- 
cletus, id est advocatus,ad exorandum judicem,hu- 
jusmodi officiorum remedia mandabat.» At Rufinus 
cum hzc non intelligeret, ita vertit: Ille vero ha- 
bens in se advocatum pro. nobis Jesum, hoc nomine 
meruit honorari, sancti presbyteri Zachariz, qui erga 
sanctos plenitudinem. charitatis ostenderat, secutus 
exemplum. Quo prava Rufini interpretatio.occasio- 
nem erroris prabuit Adoni Viennensi, et Usuardo, 
et Notkero, qui in suis Martyrologiis quadraginta 
et octo martyrum Lugdunensium nomina recensen- 
tes,Zachariam presbyterum secundoloco nominant 
post Pothinum Lugdunensem episcopum. Qui si 
Grecum hujus Epistol: exemplar consuluissent, 
animadvertissent profecto, Ζαχαρίαν πβεσθύτερον 
hic dici, non Zachariam presbyterum Lugdunen- 
sis Ecclesiw, sed Zachariam sacerdotem patrem 
Joannis Baptiste. Quem quidem Lugdunenses im 
hac Epistola πρεσθύτερον, id est seniorem appellant, 
Epagathum juvenem ei comparantes. Ceterum hic 
error Adonis οἱ reliquorum in Zacharie martyris 
nomine,facit ut dubitem de cateris nominibus mar- 
tyrum Lugdunensium, qua ab illis ibidem relata 
sunt. V^LEs. Vorenm πλεῖον abesse a quibusdam mss. 
notatum est ad marg. exemplaris illius Jonesiani ; 


PATROL. GR. V. 


1V. Exinde etiam reliqui dignoscei, ac distingui 
cepere. Et prompti quidem ac parati erant proto- 
martyres, qui summa animorum alacritate solem- 
nem illam martyrum confessionem ediderunt. Qui 
vero imparati et inexercitati,nec firmis adhuc erant 
viribus ad impetum tanti certaminis sustinendum, 


et locum aliter in Grecis scriptum fortasse invenit 
Rufinus. Ceterum etsi recte monet Cacciari,Hutini 
editor, segre colligi posse ex ejusdem lufini textu 
Zachariam hunc pro martyre Lugdunensi haberi ; 
querens tamen in Prefatione,unde Valesio in men- 
tem venerrt,Zachariam a Rufino Lugdunensem mar- 
tyrem esse factum, erravit ipse; nam Valesius id 
quidem nusquam asseruerat, sed Rufinum errandi 
occasionem aliis praebuisse dixerat. 

(80) Τοῦ πλτρώματος τῆς ἀγάπτς. Alludit ad 
illud Servatoris nostri dictum in Evangelio : Majo- 
rem charitatem nemo habet, quam ut animam suam 
ponat pro fratribus suis. VALES. 

(34) Χριστοῦ. Too Χρίστοῦ ms. Norfolc. Hec: 
"Hv γὰρ καὶ ἔστι γνήσιος Χριστοῦ μαθητής, sicut 
Ignatiana illa: Τότε ἔσομα, μαθητὶς ἁλτθῶς (verus 
Vet. interp.) τοῦ Χριστοῦ, ὅτε οὐδὲ τὸ σῶμα µου ὁ 
κόσμος ὄψεται, Ep. ad. Hoin. 8 & cum istis Christi 
verbis confert Pearsoni:s in Vind. Ignat. p. u, 
c. 9, p. 114: Si quis venit ad me, et non odit ani- 
mam suam, non potest meus esse discipulus, iterum- 
que, Qui non bajulat crucem suam et venit post me, 
non potest meus esse discipulus. Statim post indicari 
Apoc. xiv, 4, verbis illis: 'AxoAoogüv τῷ ἸΑρνίφ 
ὅπου ἂν ὑπάγῃ, Strothius notavit. 

(32) Διεκρίνοντο. Metaphora videtur esse ab 
athletis, qui, antequam certamen inirent, exami- 
nari solebant ac probari, utrum ingenui, utrum 
aatis athleticee essent. Et ii quidem qui ad cer- 
tamen admittebantur, dicebantur εἰσκρίνεσθα; ; qui 
autem repudiabantur, ἐχκρίνεσθαι, Examen. autem 
ipsum vocabatur διάκρῖσις, ut ex. hoc loco colligo. 
Plena certe est heec epistola vocabulis a re athletica 
translatis, Quod et loci hujus lectio ipsa indicat, et 
nos infra ostendemus apertius. VALEs. 

S3) Ot ἀνέτοιμοι. Ot, quod ab ed. Steph. aberat, 
addideratque forsitan ex scriptis suis Valesius,re- 
jicit Strothius; sed. cum "Valesio, idque, opinor, 
recte, nostri consentiunt manuscripti. Paulo supra 
deerat in ms. Bodl. verbum ἐγίνοντο, 

(34: "Qv xa! ἐξέτρωσαν. Ἐξέτρωσαν hic passive 
semitur pro ἐξημθλώθησαν, id est, abortivi facti 
sunt, excussi sunt, ἔκτρωμα ἐγένοντο. Que meta- 
phora iterum usurpatur infra, ubi agitur de lapsis. 
VaLES. Recepit hoc. ἐξέτρωσαν in contextum ante 
me Strotlhius pro ἐξέπεσον, ex cod. Πος. et Lect. 
Venet. quibus addas ms. Norfolc. Idem quoque ad 
oram Genev. ed. atque in cod. Castellano exstat. 


45 


1399 


SENIORES APUD IREN/EUM. 


1400 


justis enim hbominibus,et Spiritum: habentibus prae- À ἀνθρώποις καὶ πνευµατοφόροις Ἀτοιμάσθη ὁ παρέδει- 


paratus est paradisus,in quem et Paulus apostolus 
asportatas audivit sermones inenarrabiles,quantum 
ad nos in presenti :et ibi manere eos qui translati 
sunt usque ad consummationem ,coauspiscantes in- 
corruptelam. 


σος, ἐν ᾧ καὶ Ηαῦλος ἀπόστολος εἰσκομιαθεὶς ἔχουσεν 
ἄῤῥητα ὀήματα, ὡς πρὸς ἡμᾶς ἐν τῷ παρόντι’ χκ- 
xst µένειν τοὺς µετατεθέντας ἕως συντελείας, προο:- 
µιαζοµένους τὴν ἀσέαρσίαν. Hmc lrenzus lib. v, 
cap. 5, p. 298. 


VIII. 


... 6& (quemadmodum dizit quidam de seniori- 
bus) per extensionem manuum, duos populos ad 
unum Deum congregans.Duo quidem manus, quia 
et duo populi dispersi in fines terree : unum autem 
medium caput,quoniam etunusDeus super omnes, 
et per omnes, et in omnibus nobis. 


. . καὶ ὡς ἔφη τις τῶν προθεθηκότων, διὰ τῆς 
θείας ἑκτάτεως τῶν χειρῶν (35), τοὺς δύο λαοὺς εἰς 
ἕνα Θεὸν συνάγων (scil. ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ). Λύο μὶν 
γὰρ αἱ χεῖρες, ὅτι xa! δύο λαοὶ δ,.εσπαρµένοι εἷς τὰ 
πέρατα τῆς γῆς' µία δὲ µέση κεφαλὴ, ὁ θεὸς, ὅτι ai 
ὁ ἐπὶ πάντων, xai διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν. 
Hac lreneus atiulit lib. v, ο. 17, p. 314. 


Filius enim,quemadmodum et quidam ante nos (20) diz:t, dupliciter intelligitur ; alius quidem secun- 
dum naturam, eo quod natus sit fllius ; alius autem secundum id quod factus est, reputatur filius. Hzc 


Irengus affert lib. 1v, cap. ult. 


Omnia enim mensura et ordine Deus facit, et 
nihil non mensum apud eum,quoniam nec incom- 


"Ax«vta μέτρῳ (37) xal τάξει ὁ θεὸς ποιει͵ καὶ 
οὐδὲν ἄμετρον παρ) αὐτῷ. Ott μηδὲν ἀναρίθμητον, 


positum. Et bene, qui dixit (38), ipsum imineneum Patrem in Filio mensuratum : mensura enim Patris 
Filius, quoniam et capit eum. Hzc lrencus attulit lib. wv ejusd. Op. cap. 4, vel 8. 


XI. 


Quapropter et juste, et apte tali temeritati tuse 
divine aspirationis senior, et preco veritatis,inve- 
otus est in te, dicens sic : 

Idolorum fabricator Marce,et porlentorum inspector, 
Astrologie cognitor et magica artis, 

Per quo confirmas erroris doctrinas, 

Signa ostendens his, qui a le seducuntur, 

Apostaticse virtutis operationes, 


35) Τῆς θείας ἑκτάσεως τῶν Χχειρῶν. Àn ge- 
nuinum sit illud θείας, quod abesse video a vetere 
Irenei interprete, fortasse dubitandum. Ceterum 
Greca hec lrenei exstare in Cafena ms.tn libros 
Regum, num.211 bibl. Coislin., nos docuit Massue- 
tus ; porro exscripsit eadem ex Catena ms. in libros 
Regum bibliothece Venet» 8. Marci cl. Mingarel- 
lius ad Didymi opus De Trinitate haud ita pridem 
editum,lib. ri, c. 1&, pag. 266. Quem fugerat, hec 
quidem ad lrenei librum Contra harreses pertiaere, 
is enim  collocanda ea inter fíragmenta  ope- 
rum ejusdem Patris, atque alii cuidam fragmento 

ucusque fuissent. — Ἐκτάσεως τῶν ye:pov.. Elo- 
gans et pia admodum est hec mystica ligura Domi- 
nice crucis explicatio,quam a seniore, Polycarpum 
puto vel Papiam, accepit. Qui plurihus animum 
oblectare concupierit, et similibus, consulat Justini 
mariyris Apologiam posteriorem, Lactanti lib. iv, 
cap.26 et 27 ; Rufinum in Ezpos. Symboli, Ambro- 
sium serm. 55, Athanasium lib. De Incarnatione 
Verbi, Nazianzeaum prima orat. Apolog., Chryso- 
etomum tribus Ilomil. De Cruce, 5edulium lib. v 
Carminum, Damascenum lib. iv, cap. 12, etc. 
FEUARDENT. 

/36) Quidam ante nos. Confer Pcarsonii Vindicias 
Epísiolarum Ignatii part. 1, cap. 6, pag. ?97 edi- 
tionis Clerici, ubi et Clementis Alexandrini gemina 
allegat verba. Grabius ad Iren. 

(37) "Απαντα μἔτρῳ. Hano [Irenei sententiam 
Grece ex Claromontano Parallelorum Damasceni 


Διὸ καὶ δικαίως, xai ἁρμοζόντως τῇ toux Str σου 
τολμῇ ὁ θεῖος πρεσθύτης καὶ κζρυξ τῆς ἀληθείας ἐμ- 
µέτρως ἐπιθεθόηχέ σοι, εἰπὼν οὕτως: 

Εἰδωλοπειὰ Μάρκε, καὶ τερατοσκόπε, 

᾽Αστρολογικῆς ἔμπειρε xal μαγικῆς τέχνης, 

Av ὧν κρατύνεις τῆς πλάνης τὰ διδάγµατα, 

Σημεῖα θεικνὺς τοῖς ὑπὸ σοῦ πλανωμένοις, 

᾿Αποστατικῆς δυνάµεως ἐγχειρήμετα, 


codice edidit Halloixius in Vita lrenzi pag. 483, 
que et in Vaticano eorumdem Parallelorum exem- 
plari lit. A, cap. 2, eodem modo legitur. Ireneum 
vero alludere ad Sapientis xi, 21, quilibet videt. 
Mussuet. ad Ireneum, ex Grabio. 

(38) Et bene qui dixit. De hoc dioto lege omnino 
D. Georgii Bulli Defensionem fidei Nicanz, sect. it, 
0. 5, 8 4; Grab. ibid. — Respondens vanis Gnosti- 
corum cavillationibus, qui ex everea Hierosolyma, 
civitate regis magni, et abrogata veteri lege infere- 
bant altum esse Veteris, alium Novi Testamenti 
auctorem et Deum, ostendit et Hierosolyma et ve- 


am edito subjungenda monuit,tanquam si inedita [) teri legi suum tempus a Deo mensum ao definitum 


fuisse; ulramque adveniente nova lege desinere 
debuisse ; idque sapientissimo et ordinatissimo Dei 
consilio factum fuisse. Omnia enim, inquit, men- 
sura el ordine Deus facit, 6ἱ nihil non mensum 
eum, quoniam nec incomposilum. Quod postremum, 
scilicet, nibil non mensum apud Deum esse, ut 
probet,laudat veterem aliquem aut coevum scripto- 
rem ecclesiasticum cujus nomen tacet, sed verba 
probat. Et bene, ait, qui dixil, ipsum immensum 
Patrem in Filio mensurutum; mensura ením Paíris, 
Filius, quoniam et capit eum. Quibus ostendit,Deum 
adeo ordinis, proportionis, et mensure amantem 
esse ut neque suam ipse sibi mensuram deesse vo- 
luerit. Filius enim est mensura Patris, qui totam 
Patris immensitatem, infinitatem et substantiam 
in se capit, continet ac veluti cireumscribit. Mas- 
suet. ibíd., Dissert. p. cxxxi. 


1401 — ECCLES. VIENNENS. ET LUGDUN. EPISTOLA DE MARTYIIO. S. POTHINI 1402 


"À σοι Xvenrtt σὸς πατὶὴρ (39) Σατᾶν ἀεί (40) À Qua tibi prestat tuus pater Satanas 
Av ἀγγελικῆς δυνάµεως (41) ᾽Αζαζὴλ (&2) moutv*— Per angelicam virtutem Axazel facere, 


Ἔχων σε πρόδροµον ἀντιθέου πανουργίας (48). Habeus te praecursorem contrarie adversus Deum ne- 
quitiz. 
Καὶ ταῦτα μὲν ὁ θεόφιλος πρεσθύτης' ἡμεῖς δὲ, elc. Et heo quidem amator Dei senior. Nos autem, 


Hac lrenzus lib. 1, cap. 15,a4. 12, p. 80, ed.Massueti. — etc. 


(39) "A σοι χορηγεῖ cóc πατήρ. Locum restituit — flt, ait Grabius, in paraphrasi Chaldaica Jonathani 
Billius ex vet. iaterp. pro & σὺ Κορηγεῖς ὡς. ἵα vulgo ascripta ad Genes. vr, 3. In libro Enochi de- 
textum recipi, sicut Pearsonius fecerat in Vindiciis — cimus ordine inter 20 lapsos memoratur. De hoo 
1gnatianis, p. t, c. 6. plura somniarunt Rabbini. Legesis Agrippam, lib. 

(40) Σατᾶν del. Hoc pro Σατανᾶ εἰ post Scalige- — 11, De occult. philos. ; Reuchlinum lib. Ἡι De arte 
rum reposuit Petavius in margine Epiphanii p. 246, — cabalistica, et Moynii Notas ad Barnabae epistolam 
metro ita exigente ; quamvis vetus interpres ἀεί pag. 648, et seqq. Massuet. ex Grabio et Feuar- 
haud legerit. GRABiUSB. dentio. ] e. 

(41) Δυνάμεως. Post hanc vocem irrepserat ἐγ- (43) ᾿Αντιθέου πανουργίας. Pearsonius Vindic. 

ειρήµατα veteri interpreti ignotum, quod dolen- gnat. ubi supra, pag. 98: « Divinus ille senex 

um monuerunt Grabius et Massuetus, sed quod — Marcum describere voluit, tanquam Antichristi 
ante fecerat Pearsonius. precursorem, quod hic significat ἀντίθεος πανουρ- 

(42) ᾽Αζαζήλ. Angelus malus est, eujus mentio ia. » 








ECCLESIARUM 
VIENNENSIS ET LUGDUNENSIS 


EPISTOL4 
DE MARTYRIO S. POTHINI EPISCOPI 


ET ALIORUM PLURIMORUM. 


PRJEMITTITUR 


Fragmentum epistole eorumdem sanctorum martyrum ad S. Eleutherum Romanum 
pontificem. 


(Βουτη, Reliqui sacre, Oxonii, 1814, in-8», tom. I, p. 200 ; GavtAND., Vet. Patr. Biblioth., 1. 601.) 


PROCGEMIA 


(GarLAND. ἐδίά., tom. I, Proleg. p. axxv.) 


I. Prestuntia et amplitudo Epístole de martyribus ecclesiarum Viennensis et Lugdunensis. 

lI. Horum martyrum Acta ab iis qui aderant, litteris consignata. Quisnam illa perscripsisse existimetur. 

III. Quo tempore ferantur hi martyres passi. 

IV. Nominum eorum recensio. 

V. Memoria. Locus. 

VI. Editio ex Valesiano Eusebio descripta. Pramittitur fragmentum epistole martyrum Lugdunensium 
ad S. Eleutkerum Romanum pontificem. 


l. « Epistola Viennensium ac Lugdunensium mar- B perat. Atque id fatebuntur, quicunque eau) ssepius 
tyrum, inquit Valesiug vir summus (1), pulcherri- legerint. Quo plus enim legitur, eo semper videtur 
mum est atque vetustissimum totius Ecclesie in — esse prastantior. Hoc vero tam insigne Ecclesie 
hoc genere monumentum. De cujus laudibus cum — Gallicane monumentum, uni Eusebio acceptum 
multa jam dicta sint & multis, nemo tamen pro ferre debeinus ; quinisi historiarum suarum libris 
illius dignitate hactenusestlocutus. Adeo ejus epi- illud inlexuisset, lanto antiquitatis ecclesiastice 
stola meritum ao pondus, omnem dicendi vim su- — thesauro nunc fortasse careremus. » Hec ille. 


(1) Vales, in Epist. nuncup. Euseb. His. 


1403 


ECCLESIARUM VIENNENSIS BT LUGDUN. 


1404 


II. Jam vero qu:e ad hanc epistolam spectant re. À saltem post aliquod tempus renovatam fuisse; cum 


liqua,ea potissimum ex Ruinartio repetere juverit. 
Sic igitur vir iste doctus (2) : « Cum Acta marty. 
rum Lugdunensium ab iis ipsis conscripta sint qui 
rebus gestis prasestes adfuerunt, his nihil certius 
aut luculentius haberi potest. Tani preliosum anti- 
quitatis ecclesiastice monumentum nobis servavit 
Eusebius, qui ut aliquod epecimen gravissime per- 
geculionis qua sub M. Aurelio imperatore agitata 
est Ecclesia, posteris relinqueret, Epistolam eccle- 
giurum Viennensis et Lugdunensis in qua hec Acta 
continentur, Héstoriz sue ecclesiastica inseruit (3), 
asserens in sua: narrationis procmio, innumerabiles 
prope martyres tunc per universum orbem enituisse, 
cum non minus in aliis provinciis quam in Gallia 
persecutio fureret. » 


Porro de hujus Epistole auctore silet Ruinar- 
tius, quem tamen alii fuisse Ireneum eo tempore 
Lugdunensis Ecclesie presbyterum, haud immerito 
existimant. Quod quidem primus omniu::. suspica- 
tus est Valesius :4), quem deinceps secuti sunt 
Tillemontius (5), Dod wellue (6) ac Massuetus (7), 
ut alios preetereamus. OEcumenius enimvero non. 
nulla refert de mariyribus Lugdunensibus, ex iie 
desumpta, ut ipsemet testatur (8), quz scripsit Ire- 
neus lle! Σάγκτου καὶ Βλανδίνης τῶν μαρτύρων, 
De sancto εἰ Blandina martyribus. Haud αὐτολεξεὶ 
quidem ea recitat OEcumenius, compendio usus : 
ὡς δὲ διὰ βραχέων παραθέσθαι' que tamen in me. 
dium profert ipse, non aliunde quam ex nostra 
Epistola exscripsisse videtur. 


Π{. Pergit porro V. C. ad tempus inquirendum, 
quo hi martyres feruntur passi; qua dere alibi 
quoque agil, Dodwellum perstringens (0). « Id 
vero, ait, anno 17. M. Aurelii imperatoris contigisse 
tradit Eusebius disertis verbis in procemio jam 
laudato, ubi eodem anno Eleutherum Romanum 
pontificem in Soterie mortui locum electum fuisse 
affirmat.Isest annus Christi 177, quem idem Eu- 
gebius in Chronico cum M. Aurelii anno 16 conjun- 
git. Hunc numerandi modum amplexus est Chro- 
nici Alexandrini auctor, qui ad eumdem 46 Marci 
annum, Pothini ceterorumque martyrium Lugdu- 
nensium passionem refert. Aliam tamon viam ipgiit 
Henricus Dod wellus (10); hancenim persecutionem 
ad 7. M. Aurelii annum,Christi 167 refert ; ne, si 
eam cum aliis veteribus et recentioribus scriptori- 
bus ad annum ejus imperatoris 16, aut 47 proro- 
garet, fateri cogeretur persecutionem quse sub 
M. Aurelii principalu saviit, vel diuturniorem, vel 


(2) Ruinart. Admonit. in Act. SS. martyr. Lugd., 

. 50. 
d 3) Euseb. Hist. eccl., lib. v, capp. 1-3. 

4) Vales. ad Euseb. Hist. eccl. lib. v, cap. 1, 
not. 2. 

(5) Tillem. Mem. eccl. tom. IIl, p. 2. 

(6) Dudw. Dissert. sing., cap. 10, 8 2, p. 154, 
addit. Opp. post. Pears. 

(7) Massuet. dissert. ir, Iren. SS 41, 60. 

(8 OEcum. Comment. in I Petr. epist., 


eap. 3, 
tom. 11, p. 4908 


infieiari non audiret, persecutionem sub ejus impe- 
ratoris initiis, in orientalibus saltem provinciis 
fuisse commotam. 

« Nec objiciendum est, quod Eusebius in Chro- 
nico martyrum Gallicanorum necem ad M. Aurelii 
annum 7 videatur referre. Certum est enim, Euse- 
bium in Chronico sepius temporum seriem accu- 
rate non observasse, presertim cum de martyribus 
egit, quos potius ad aliquam a persecutionibus 
quas decem enumerat, quam ad annum quo passi 
fuerunt referre curavit. Unde sub tertie persecu- 
tionis titulo, Symeonem Cleopa filium simul cum 
sancto Ignatio οἱ iis qui & Plinio Secundo interfecti 
sunt, conjungit. Ceterum favet nobis Eusebius 


B etiam in Chronico, qui Eleutheri pape initium ad 


&nnum 177 refert, sub cujus pontificatus initio 
martyres Lugdunenses passos fuisse certum est, 
non ex Eusebii solum verbis, sed ex ipsorummet 
martyrum Lugdunensium epistola, quam per san- 
ctum lreneum ad eum pontificem direxerunt. Te 
per omnia, inquiunt, ac perpetuo optamus in Deo 
valere, pater Eleuthere. » 

IV. Ad hec numerum inquirit et nomina eorum 
martyrum vir eruditua, sic inquiens : « Horum om- 
nium martyrum nomina in eadem Epistola recen- 
8ila erant. Sed excidit pretiosum illud antiquita- 
tis monumentum, preter unum breve fragmentum 
quod refert Eusebius (11) ; cui hac ille subjuugit : 
Quid opus est expressum in. supradicla epistola ca- 


C talogum martyrum hic recensere, quorum alii securi 


percussi, alii feris objecli, alii in carcere exanimati 
sunt ? Hos martyres in totidem classes distribuunt 
Gregorius Turonensis (12), Ado et Notkerus (13); 
quos quadraginta et octo fuisse aiunt, eorumque 
nomina recensent, que ex isis auctoribus huc 
proferre visum est, usque dum antiquiora invenian- 
tur monumenta. 

« Hoc itaque ordine a Gregorio Turonensi refe- 
runtur (14): Vettius Epagathus, Zacharias, hunc 
presbyterum fuisse ceteri referunt ; Macarius, 
Alcibiades : istuir alio nomine, Asclepiadem vocari 
observat Notkerus ; el re ipsa sic nominatur in 
Martyrologio quod sanoto Hieronymo tribuitur ; 
Silvius, Primus, Ulpius (15), Vitalis, Comminius, 


D October, Philominus, Geminus, Julia, Albina, Grata, 


Rogata : hano Gregorius Turonensis cum Martyro- 
logio Hieronymiano omisit ; milia, Posthumiana : 
sic Gregorius, alii Ροίαπιίαπι appellant ; Pompeia, 
Rodone seu Rhodana, Biblís, Quarta, Materna, Εἰ- 
penipsa, Slamas: sio Gregorius ; Ado autem et 


(9) Ruinart. Prefat. in. Act. martyr., 8 38, p. 37. 

(10) Dodw. dissert. 11, Cypr. ἕ 36, p. 559, et 
Dissert. singul. de Bom. pontif. $uccess., cap. 14, 
8 3, p. 180. 

41) Euseb. Hist. 
lud infra, p. 693. 

Te Greg. Tur. De glor. martyr., lib. 1, cap. 49. 

19) Ado et Notk. in Martyrol. ad d. 2. Jun 

(14) Vid, Baron. ad ann. 179, 8 35 

( oM Alpius. Ruinart. ad Gregor. TuronD., 
p. 779. 


eccl., lib. v, cap. 4. Habes il- 


1405 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


1106 


Notkerus, Helpes qua et Amnas. Hi quidem diver- A ut ait Gregorius Turonensís l|. o, vocantur a non- 


sissimis mortibus inferempli sunt. Hi autem bestiis 
tradili sunt : Sanctus, Maturus, Attalus, ἃ Grego- 
rio omissus; Alexander, Ponticus, Blandina. Hi 
sunt qui in carcere spiritum reddiderunt ; Arescius ; 
Ado et Notkerus, Aristzrus : Fotinus, Cornelius, 
Zolinus, Titus, Zolicus, Julius, Apollonius, Gemi- 
nianus, Julia, Ausonia, quatuor postremos non 
habet Gregorius ; /Emilia, Gamnile, sio Gregorius ; 
alii Jamnica ; Pompeia, Alumna, Mamilia, he due 
desunt in Adone et Notkero ; sed habent Domnam, 
quae in Gregorio desideratur ; Justa,Trifime, Ado et 
Notkerus, Trophima; Antonia et beatus Fotinus (16) 
episcopus. In fragmento Vitee sancti. Barnardi (17) 
archiepiscopi Viennensis, Severinus, Exsuperius et 
Felicianus ex horum martyrum numero laudantur. 


V. « Eorumdem martyrum,sed absque nominum B 


recensione, meminerunt etiam alia Martyrologia ; 
Bede sincerum, Usuardi, Rabani cum duplici Ro- 
mano, Florentinii scilicet et Baronii ad eumdem 
diem 2 Junii ; quamvis diversis diebus, idque po- 
tissimum oirca finem Julii et initium Augusti, ut 
ex Actis patet, passi sint. De his martyribus homl- 
liam habuit Eucherius Lugdunensis ,que De sancta 
Blandina inscribitur ; exstatque inter eas quae sub 
Euselii Gallicani nomine vulgate sunt (18). Hos 
populum martyrum ibi appellat Eucherius : unde 
plures fuisse conjicimus, quam a Gregorio enume- 
rantur. Certe in Actis sanclorum Alexandri et Epi- 
podii legimus (19), plurímos quidem ex his marty- 
ribus distinctis passionibus atque nominibus ad suc- 


nullis Martyres Athanacenses. » Hucusque vir do- 
ctus. 

VI. Ecclesiarum Viennensis et Lugdunensis Epi- 
stolam, prout eam refer! Eusebius (21), proferi- 
mus; iis omissis qua historiographus Caesariensis 
intexuit. ubi unum alterumve ejusdem Epistolae 
locum preeteriit,ne velustissimi simulque pretiosis- 
simi hujus monumenti scriptoris verba abrumpe- 
rentur alienis. Valesii versionem addidimus cum 
eruditis ejus observationibus, quibus et nonnulla 
eubjecimus aliunde petita. 

Eidem porro Epistole premittendum censuimus 
ex ipso Eusebio (22) fragmentum Epistolae sancto- 
rum martyrum Lugdunensium ad sanctum Eleu- 
therum Romanum pontificem. « Has quidem 1119. 
ras, verbis utor Massueti viri doctissimi (23), & 
martyribus ipsis soriptas fuisset negat Blondel- 
lus (24), sed potius a clero Lngdunensi, quia, in- 
quit, auno 7 imperii Marci, Christi 167, quo mar- 
tyrium Pothini ac Lugdunensium contigit, Soter 
Romanam Ecclesiam regebat, non Eleutherus, Sed 
ut id assequatur,prius Eusebii fidem elevet necesse 
est, qui eas litteras a martyribus adhuc in carcere 
positis scriptas, eosque sub Eleuthero, anno 17 
Marci Aurelii,passos esse affirmat.Hinc ergo potius 
concludere debebat Blondellus, eos saltem anno 
170 quo pontificatum iniisse vult Eleutherum, 
(tardius ego iniisse putem) martyrium subiisse, 
quam id vanis conjecturis nixus ad annum 167 re- 
ferre. Certe post. annum 167, imo et 170 eratam 


cedenlium memorias pervenisse : innumeros vero, qui C fuisse illam epistolam, demonstrat scribendi oc- 


vel indiscreta caede concisi sunl, vel vincti in erga- 
slulis defecerunt, inscriptos in celestis vitm libro 
tan lum contineri. 

« Celebris est etiam nuno locus, Athanacum (20) 
appellatum,ubi passi dicuntur ii martyres ; a quo, 


casio. » Hucusque cum V.C. quem tamen in eam- 
dem sententiam precesserat Pearsonius (25), Sal- 
masium simul ipsumque Blondellum perstringens. 
Ea de re preterea doctum quoque Coutantium 
adire juverit (26). 








FRAGMENTUM 
EPISTOLJE S8. MARTYRUM LUGDUNENSIUM 


AD ELEUTHERUM RONANUM PONTIFICEM. 


(Ap. Euseb. Hist. eccles., lib. v, cap. 4.) 


Χαίρειν iv. θεῶ (27) σε iv. πᾶσιν εὐχόμεθα xai 


(46) Al. Photinus, melius ex Greco scriberetur 
Pothinus. Ruinart., ibiid. 


Hi Sic. Extat in sec. iv Benedicl. part. n, 
5 


P" 48) Bibl. PP. Colon., tom. V, part. 1. 
(19) Ruinart. Act. sinc. Mm. Alex. et Epipod., 82, 


. m. 63. 
d (20) Cod. Colb. a. Athenaco, et. infra Alhenacen- 
ses : quee lectio nominis etymologie magis congrua 
videtur. Sic enim dictus egt locus ille ab Athenis, 
quod ibi ara eeset celebris apud veteres, ob certa- 
mina facundie Grece et Latine a Caio Caligula 
instituta. Celebrior postmodum fuit ob sanctos 


Te per omnia, ac perpetuo optamus in Deo va- 


marlyres : ibique basilica nobilis excitata est cum 
monasterio insigni Ordinis Benedictini, quod no- 
stris diebus ad canonicos seculares transiit. Rui- 
nart. ad Greg. Turon. Ἱ. c. 
21) Euseb. Hist. Eccl. lib, v, capp. 1-3. 
ο) Id. ibid., cap. 4. 
(23) Massuet. Disseat. 2 in Iren., 8 6. p. m. 67. 
(24) Blondell. Apolog. pro sent. Hivron., cap. 8. 
(25) Pears. Viíndicl. lgoat. part. 1, cap. 43. p. 
m. 417. 
26) Coutant. Epist. Romam. pentif., p. 87. 
21 Xalpeww ἐν θεῷ. Post excerptam oeloberri- 
mam fratrum Ecclesie Vienn. et Lugdunensis Epi- 


1401 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1408 


tere, pater Eleuthere. Has litteras ut ad te perfer- A sententiam mutasse dicitur; ao preterea quedam 


stolam, a quibus martyrum hes littere alii cuidam 
ipsorum fratrum epistole subjuncte fuisse videntur, 
Eusebius cap. 3 et 4, lib. v, hc verba uuico fra- 
mento litterarum martyrum premieit : Tov. ó' 
&pzi τὸν Μοντανὸν καὶ ᾽Αλκιθιάόην καὶ θεόδοτον 
περὶ τὴν Φρυγίαν αρτι τότε πρῶτον τὴν περὶ τοῦ 
προφητεύειν ὑπόληψιν παρὰ πολλοῖς ἐχρερομένων, 
(πλεῖστχι γὰρ οὖν καὶ ἄλλαι παραδηξοποιῖαι τοῦ θείο 
Καρύσματος ε᾿σέτι τότε κατὰ ο,αφύρους ᾿ἸἈκκλησίας 
κτελούμενει, πίστιν παρὰ πολλοῖς τοῦ κάκείνους 
ροφττεύειν παρξῖ κου), καὶ δὴ ρ.αφωνίᾶς ὑπαρχοῦ- 
σης περὶ τῶν ὀεῥηλωμένων, αὖθις οἱ κατὰ tiv 
Γαλλίαν ἀθελφοὶ, τὴν ἴδίαν Χρίσιν καὶ περὶ τούτων, 
εὐλαθῇ καὶ ὀρθοθδοξοτάτην ὑποτάττουσιν' ἐκθέμενοι 
καὶ τῶν παρ) αὐτοῖς τελειωθέντων μαρτύρων διαφό- 
ους ἐπιστολὰς, ἄς ἐν δεσμοῖς ἔτι ὑπαρχοντει, τοῖς 
er Ασίας xal Φουγίας ἀδελφοῖς διεχάραξαν, οὗ μὴν 
ἀλλὰ καὶ Ἐλευδέρῳ τῷ τότε Ῥωμαίων ἐπισκόπῳ, 
τῆς τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνης tvexx πρεσθἑύοντες, 
Οἱ 9' αὐτοὶ μάρτυρες καὶ τὸν Εἰρηναῖον πρεσθύτερ»ν 
τότ᾽ ὄντα τῆς ἐν λοὐγδούνῳ παροικίας, τῷ δηλωβέντι 
κατὰ Por ἐπισκόπῳ συνίστων, πλεῖστα τῷ ἀνδρὶ 
μαρτυροῦυτες, ὡς αἱ τοῦτον ἔχουσαι τὸν τρόπον ὃτ- 
οὓσι φωναὶ' Χαΐρειν ἐν θεῷ, elc. Calerum cum 
Montanus et Alcibiades ac Theodotus, tunc primum 
in Phrygia opinione hominum tanquam prophetz 
celebrari cepissent (multa quippe divinae gratiae mi- 
racula in pluribus Ecclesiis eliam (tum fieri solita, 
fidem plurimis faciebant eos quoque propheltare), 
cumque illorum hominum causa dissensto orla esset, 
qui tn Gallia erant fralres, privatum de his judicium 
suum, religiosum imprimis et cum recia fide con- 
sentieus, rursus eidem epistole subjunzerunt, prola- 
tis interfectorum apud se. martyrum variis edi.tolis, 
quas illi dum in vinculis adhuc essent, partim ad 
jratres in. Asia el Phrygia degentes, partim ad Eleu- 
therum Romana urbis. episcopum  scripserant, pro 
pace Ecclesiarum | quasi legatione fuugentes. Sed et 
tidem martyres lrengum qui func. Lemporis adhuc 
presbyter Lugdunensis erat. Ecclesi, | supradicta 
Eleuthero per lilleras commendarunt, eum testimo- 
nio suo non mediocriter ornanmtes , sicut. ipsorum 
verba declarant qnae. sic se habenl. : « Τ6 per om- 
nia, » elc. Nunc accipe que ante hoo fragmentum 
docte notavit Petrus Coustaniius ad pag. 87 Rom. 
pontif. Epistolar., Parisiis editarum an. 1721 : 
Auno 17 imperii Antonini Veri, Christi 477, 
Viennensis et Lugdunensis Ecclesie martyres,dum 
in vinculis adhuc essent, pro pace Eccle2iarurn le- 
gatione fungentes, litteras ad Eleutherum scri- 
psisse, Eusebius lib. v Hist , c. 3, tradit. Nempe 
pii illi inartyres consultum volebant paci Ecclesia. 
rum Asis& et Phrygie,qux propter novas Montani, 
Alcibiadis ac Theodoti prophetias turbabantur. 
Tum Eleutherus, si Valesius not. in lib. v, Eu- 
seb., cap. 3, non fallitur, « litteris atque exhorta- 
tionibus Lugdunensium martyrum impulsus, ad 
Ecclesias Ásie atque Phrygie epistolam scripsit de 
recipiendis ia Ecclesiam Montaniíistis ; sed statim 
&dmonitus & Praxea q'odam Asiano, pacificas 
quas emiserat litteras revocavit.» Ex Eusebii tamen 
narratione colligitur, eas fuisse Lugdunenaium 
mar!yruimn ad Eleutherum litteras, qua illum non 
ad Montanistas in Ecclesiam recipiendos induce- 
rent, eed ab eorum potius communione avocarent. 
Masselius vcro noster Dissert. Pra&v. in Irene li- 
bros, pag. 80, observat, opportune accidisse, ut 
cum Eleutherus laudatornm martyrum litteras acc 
pisset, Praxeas ex Ásia Romam veniens, ipai Mon- 
tanistarum fraudes retegeret; iisque detectis, litLe- 
ras in Montani, Prisce et Maximilie gratiam jam 
ΘΙΩΙΒΑ18 revocare persuaderet. In eamdem opinio- 
netn, ut quc probabilis et commoda videatur,ultro 
propenderem. Quia tamen una nititur Tertulliani 
narralione, in qua non Eleutherus nominatim, sed 
simpliciter Romanus pontifex, hortante Prexes, 


hujus narrationis sint adjuncta, que in Eleutheri 
successorem aptius conveniant: satius visum est 
hanc mutationem Victori ascribere. Quippe Pra. 
xeas, ut Tertullianus loquitur, Romanum pontiü- 
cem, « precessorum ejus auctoritates detendendo, 
coe,it litteras pacis » in gratiam Montani « jam 
emissas revocare.» Atqui Eleutherus proximus suc- 
ceasor Soteris fuit, ad cujus annum quartum Cata- 
phrygum seu Montanisturum origiuaem Eusebius 
relert.Non igitur Praxeas Eieuthero « precessorum 
ejus auctoritates, » sed unius Soteris auctoritatem 
adversur Mentanistas proferre potuisset.Deinde ex 
verbis Tertulliani conficitur,Praxeam in urbem ve- 
nisse, ibique heresim suam disseminasse. Aliunde 
vero notuin est heresim illius non prius erupisse, 
quam Victor pontificatum adeptus esset. 


Certius est Gallicanos fratres una cum relatione 
eorum qua martyres Lagduni passi fuerant, priva- 
tum de Montano, Alcibiade ac Theodoto judi- 
cium guum, « religiosum, inquit Eusebius,et cum 
orthodoxa fide accuratiseime consentiens,» ad Ásis 
el Phrygie Ecclesios misisse.[dem judicium simul 
eos Eleuthero notum fecisse valde probabile est. 
Hoc certe, Eusebio ipso teste , confirmabant, 
« prolatis interfectorum apud se martyrum variis 
epistolis, quas illi, dum in vinculis adhuo essent, 
partim ad fratres in Phrygia degentes, partim ad 
Eleutherum Romane urbisepiscopum soripserant.» 
Nec ambigendum videtur, quin litteras illas con- 
scripserint martyres, postquam Alcibiadem, cujus 
austera vivendi ratio Montanistis favere videbatur, 
« non recte neque ordine facere » Attalo revelatum 
fuit. Const. Vide infra ad fln. Epist. Vienn. οἱ 
Lugdunensium. 


Interea statuit sine idoneo, imo sprelo valido 
testimonio Semlerus, martyres Lugdunenses et 
Viennenses fuisse partium Montaniatarum, quam- 
vis catholici postea haec nomina suis fastis inscri- 
pserint. Observat. nov. SS 28 et 43. Sed plura de 

ac re, quando ad finem Fpistole fratrum Vienn. 
et Lugd. venerimus. Ostendere autem vult in notis 
ad Eusebium Valesius, S. [reneum litteras marty- 
rum ad Eleulherum nunquam reapse pertulisse, 
propter angustias Ecclesie Lugduni retentum ; nam 
rogatum quidem fuisse eum a mariyribus et ab 
omni clero Lugdunensis Eoclesie, ut litteras ipso- 
rum ad Eleutherum deferret, idque ipsum se factu- 
rum promisisse, verum cum Pothini episcopi mors 
Bubsecuta esset, Ireneum id prestare non potuisse; 
postea vero Lugdunenses fratres persecutione finita 
ad Eleutherum easdem lilteras adjuncta sua epi- 
stola per alium quemdam misisse, Irenseo jam epi- 
scopo facto. Haec quidem Valesius ; cum vero Ire- 
nei iter reapse factum fuisse Eusebius satis aperte 
significet, Hieronymusque De viris ill. cap. 35, 
idem diserte afflrmet,rationes quidem allatae fidem 
ei demere haud valent.Neque aliter sentiunt Cavius 
in Pit. PP. Apostol., Basnagius in Annalibus, ad 
an. 177 ; Massuetusque in Irzneum 2,art. 1. Rem. 
dubiam relinquit Tillemontius Memor. Eccl. tom. 
III, S. Iréné£e, art. 3, p. 36. Hieronymus vero Ἱ. c. 
sic scribit : « Irenaus Pothini episcopi,qui Lugu- 
nensem in Gallia regebat Ecclesiam, presbyter, 4 
martyribus ejusdem loci ob quasdam Ecclesie que- 
stiones legatus Romam missus, honorificas super 
noniine suo ad Eleutherum episcopum perfert litte- 
ras. Postea jam Pothino prope nonagenario ob 
Christum martyrio coronato, in locum ejus sub- 
stituitur. » 

(28) Σε ἐν πᾶσιν,... xai act, Deest σε in codd. 
mss. Dodl. et Norfolc., et ἐν apud Niceph. Vertit 
Rufinu, tanquam si πάλιν pro év πᾶσιν legisset, 
hoc modo : Valere te in Deo iterum et semper opta: 
mus. 


(24) Πάτερ Ἐλεύθερε, Cod. Reg., Max, et Fuket. 


1409 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


4410 


µατα προὐτρεψάμεθο τὸν ἀεδλφὸν ἡμῶν καὶ κοινωγὸν Α ret, fratrem et collegam nostrum Ireneum hortati 


Ἠἱρηναῖον δ.ακοµίσαι καὶ παρακαλοῦμεν ἔχειν σε 
αὑτὸν ἐν παραθέσει, ζηλωτὴν ὄντα τῆς διαθήκης τοῦ 
Χριστοῦ. Ei γὰρ ἴδειμεν τόπον τινὶ δικαιοσύνην (30) 
περιποιεῖσθι, ὡς πρεσθύτερον Ἐκκλησίας, ὅπερ 
ἐστὶν in! αὐτῷ, ἐν πρώτοις ἄν παρεθέµεθα (31). 





sumus; quem quidem ut commendatum habeas, 
rogamus, utpote emulatorem testamenti Christi, 
Quod, ai nobis compertum esset locum cuiquam 
conferre justitiam, eum tanquam presbyterum Ec- 
clesie (hunc enim gradum obtinet) tibi in primis 
commendassemus. 





ECCLESIARUM 


VIENNENSIS ET LUGDUNENSIS 


SPISTOLA 
DE MARTYRIO 8. POTHINI EPISCOPI 


ET ALIORUM PLURIMORUM. 


(Apud. Euseb. Hist. eceles. lib. v, capp. 1, 2, 3.) 


l. Οἱ ἐν Βιέννῃ (32) xal Λουγδούνῳ τῆς Γαλ- B 


habent'E3e50spe, quibus consentiunt Nicephorus et 
Rufinus. Sunt tamen qui huno pontificem Roma- 
num Eleutherium nominant; inter quos est Nice- 
phorus patriarcha CP. in Chronographia tripartita, 
quam Anastasius Bibliothecarius Latine vertit ; et 
Georgius Syncellus, et vetus interpres [renei in lib. 
in Contra hzreses, c. 3. Porro in cod. Maz. ac Me- 
diceo ante heo verba: Χαίρειν ἂν θεῷ σε, etc., 
paulo majoribus litteris ; in Mediceo etiam minia- 
tis ascribitur Ἐπιστογή, spatio utrinque relicto : ut 
notetur hanc esse epistolam martyrum Lugdunen- 
sium. Vargs. Imprimendum curaverat R. Steph. 
Ἐλευθέριε, quod mutavit Valesius. [η uno saltem 
ex duobus scriptis meis, Lic est Savil, seu Bodl. 
legitur ᾿Ελεόθερε. 

30) Διχα:οσ2νη. Δικαιοσύνην ms. Bodl. seu Sa- 
vil.forsitan pro casu tertio δικαιοσύνῃ. Et δ.καιο- 
σύνης Niceph. Supra aberat articulus ante Χριστοῦ 
8 msg. Bodl. et Norfolc. 

(31) Παρεθέμεθα. Statim post addit Eusebius: 
Ti δεῖ καταλέγειν τὸν iv vj δηλωθείσγ γραφῇ νῶν 

ρτύρων καταλογον’ (Nonnihil incertum videtur, 

"airumne epistola quam Eusebius excerpserat, an 
martyrum hac ipsa significclur, sed potius illa fra- 
irum, quam supra dixerat in Martyrologio suo se 
integram inseruisse, vid. cap. 1 intelligenda est.) 
ἰδίᾳ μὲν τῶν ἀποτμήσει χεφαλῆς τετελειωμένων, ἰδίᾳ 
δὲ των θηρσὶν εἷς θορὰν παραθεθλθµένων, xat αὖθις 
τῶν ἐπὶ τῆς εἱρκτῖς γεμοιμημµένων᾽ tóv τε ἀρ'θμὸν 
τῶν εἶσέτι τότε περιόντων ὁμολογητῶν; "Op γὰρ 
φίλον, καὶ ταῦτα ῥᾷδιον πληρέστατα διαγνῶναι, μετὰ 
χεῖρας ἀναλαδόντι τὸ σύγγαµµα, 0 καὶ αὐτὸ τῇ τῶν 
μαρτύρων συναγωγῇῃ πρὸς ἡμῶν, ὡς γοῦν ἔφην, 
xat, ἴλεχται. CaPterum quid opus est expressum in su- 
pra dicla Epistola catal:gum martyrum hic recensere, 
quorum alii securi percussi, alii feris objecti, alii in 


carce» e exunimali sunt? Quid ilem opus est referre Ὁ 


numerum confessorum q«i postea superfuerunt ? Hac 
enim quicunque voluerit, cuncta poterit plenissime 
cognoscere ex ipsius E»istolee lectione, quam quidem 
"05, ut supra monuimus, in passionibus martyrum 
G nobis collectis integram inseruimus. Hujus autem 
bri Eusebiani flebilem jucturam orbis terrarum 
οσο 


I. Servi Christi, qui apud Viennam οἱ Lugdunum 


(32) Οἱ ἐν Βιέννῃ, etc. Celebris hec Epistola ab 
OEcumenio Comment. suo in Ep. prior. D. Pert 
cap. 3, p- 149, ed. Veron. S. lreneo satis aperte 
tribuitur. Aitque se &rbitrari Henr. Valerius,ejus 
auctorem fuisse Ireneum, eo tempore Lugdunensis 
Ecclesie membrum.Quin et Valesio habes hac de re 
consentientem Cavium in Vitt. PP. apostol.; Dodwel- 
lum dissert. 6 in lrenzum, $ 23 ; Masasuet. Dissert. 
in lrenzum 1, art. 3, et alibi, Basncg. Annal. vol.1I, 
p. 168, multosque alios forlasse; nam asserit Ca- 
vius Hist. lit. vol. I, in Ireuao, idem sentire de hac 
re omnes pene eruditos. Cum vero epistolz hujus, 
que nomine Ecclesie Viennensis et Lugdunensis 
conscripta est, auctorem ([reneum esse, neque 
Eusebius neque Hieronymus afflrmaverit, eamdem 
gcriptis, que ego colligo, addendam censui. 

Singularem ejus preslantiam uno ore testantur 


C omnes; aliis autem viris magnis, ut verbi causa 


Josepho Scaligero, pretermiesis, unum  sisto 
Valesium, qui in epislola ad clerum Gallicanum, 
Hist. Eusebii premissa, hec scribit : « Epistolam 
Viennensium ac Lugdunensium statim proferemus, 
quod pulcherrimum est atque vetustissimum totius 
Ecclesie in hoc genere monumentum. De cujus 
laudibus cum multa jam dicta sint a multis, nemo 
tamen pro illius diguitate hactenus est locutus. 
Adeo ejus Epistole meritum ác pondus omnem 
dicendi vim superat. Atque id fatebuntur quicun- 
que eam szpius legerint. Quo plus enim legitur,eo 
semper videtur esse prestantior. » Hec Valesius. 
Memorata est epistola in Passione S5. Epipodii et 
Alexandri his verbis: « Post vastissimam  marty- 
rum stzagem el sivientium passionum crudelita- 
tem, de qua etiam Christi famuli quos tunc illu- 
strissima: urbes Vienna et Lugdunum tenebant, 
ad Ecclesias Asie et Phrygiae scripta miserunt, 
cum pene ad integrum Christi nomen a gentilibus 
erederetur exstinctum ; per proditionem domesti- 
cam Epipodius et Alexander occulto operam dare 
catholico fidei cultui prasidi nuntiantur. » Acta 
mart. & Theod. Ruinarto edit. 6 2, p. 74 ed. Amsíf. 
Ut Eusebii editiones taceam, edita est epistola, sed 
ex Rufini Latina interpretatione tantum, a Godf. 
Henschenio in Actís Sanctor. tom. I Junii mens., 


1411 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1112 


Gallie degunt, fratribus per Asiam el Phrygiam Α λίας (33) παροικοῦντες δοῦλοι Χριστοῦ, τοῖς ati τὴν 


constilutia, qui eadein nobiscum fidem ac spem 
habent redemptionis, pax et gratia οἱ gloria a Deo 
Patre, et Christo Jesu Domino nostro. Et gravita- 


p. 162, aeqq., e: ab eodem Ruinarto ubi supra ad 
p. 60 et seqq., quem egu imitatus, Epistole quod 
servatum est in secticnes divisum exhibui, quo me- 
lius legentium commodis consuleretur. Idem hoc 
fecisse nuac video Gallandium, qui vol. primo sues 
Bibliothece PP. hanc Epistolam sicut. martyrum 
Lugdunensium Fraginentum illud, una cum Valesii 
notis inseruit, additis aliisquibusdam observationi- 
bus ex huinarto Readingiique editione Eusebii pe- 
titis. In Memor. autem eectesiast. tom. 11, de his 
egit fragmentis accommodate ad ordinem temporis 
Tillemontius. 

Quod ad annum attinet, quo hec Gallicana ve- 
xatio exarseril, contigisse eam anno imperii Anto- 
nini Veri 17, tradit, ut videbiis, Eusebus in hujus 
lib. quinti principio, ubi consulentus est Valesius.. 
Auctor quoque Passionis, quam modo meinoravi, 
SS. Eyipodit et Alazandri, vel eumdem annum, vel 
in codicibus nonnullis decimum octavum, habet. 
Contra illos porro, qui ad annum 7 ejusdem impe- 
rii horum martyrum triuinphos, fide nixi Chronici 
Eusebii quod Ilutoriz ejus hacin parte adversatur, 
signare volunt, multa nova argumenta attulit Mos- 
beinius, Observ. sacr. et. histor. lib. 1, cap. 3, £10 
el seqq., vexationem isthanc anno Christi177 attri- 
buens, qui annus est 17 Antonini imp. Ceterum 
hec verba Eusebius fragmentis premisit initio lib. 
V :'O μὲν oov τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλησίας ἐπίσκοπος 
Σωτὶρ ἐπὶ ὄγδοον ἔτος ἠγησάμενος, τελευτᾶτὸν iov 
τοῦτον ὀὁωδέκατος ἀπὸ τῶν ἀποστόλων ελεύθερος 
διαδέχεται. "τος 0 ἦν ἑπτακαιδέκατον αὐτοκράτορος 
Αντωνίνου Οὐήρου. 'Ev ᾧ κατὰ τινα µέρη τῆς γῆς 
σφοθρότερον ἀναῤίιπισθέντως τοῦ καθ᾽ ἡμῶν διωγμοῦ 
ἐξ ἐπιθέσεως τῶν κατὰ τὰς πόλεις δήμων, opti ας 
μα 2τὀρων ἀνὰ τὴν οἴκουμένην διαπρέψαι στοχασμῷ 
λαθεῖν ἔνεστιν, ἀπὸ τῶν xa) ἕν ἔθνος συµθεθηκότων. 
"A καὶ γραφῇ τοῖς µετέπειται παραφοθῆναι, ἁλήστου 
μνήμης ὡς ἀλτηθῶς ἐπάξια ὄντα, συµθέθτκε. Τῆς 
μὲν οὖν περὶ τούτων ἐντελεστάτης ὑφηγήσεως τὸ TV 
σύγγραμμα, τῇ τῶν μαρτύρων ἡμῖν κατατέταχκται 
συναγωγτ΄ οὐ χ Ἱστηρικὴν αὐτὸ µόνον, ἀλλὰ καὶ διδα- 
σγαλικὴν περιέχον Οιήγησιν. Ὁπόςα γὲ τοι τῆς map- 
οὖστς ἐχοιτο πραγµατείας, ταῦτ᾽ ἐπὶ τοῦ παρόντος 
ἀναλεξάμενος παβαθήσοµαι. "AÀÀot uiv οὖν ἵστορι- 
XXe ποιούµενοι διηγύσεις, πάντως ἄν παρέδωνχαν τῇ 
γραφῃ πολέμων νίκας, xai τρόπα.α κατ ἐχθρῶν, 
στρατηγῶν τε ἀριστείας, καὶ ὁπλιτῶν ἀνδραγαθίας, 
αἵματι xai μυρἰοις φόνοις, παίδων xal πατρίδος, καὶ 
τῆς ἄλλης ενεκεν περιουσίας µιανθέντων. 'O δὲ γε 
περὶ τοῦ χατὰ θεὸν πολιτεύματος διηγτματιχὸς ἡμῖν 
λόγυς, τοὺς ὑπὲρ αὐτῆς τῆς κατὰ ψυχὴν εἰρήνης 
εἰρηνχωτάτους πολέμους" καὶ τοὺς ἐν τούτοις ὑὐπὲ 


Β 


ἀληθιίας μᾶλλον f; πατρίδος, καὶ μᾶλλον ὑπὲρ εὖσε- D 


θείαςεῆ τῶν φιλτάτων ἀνδρισαμένους, αἰωνίχις ἀνα- 
Ὑράψεται σνήλαις' τῶν εὐσίθείας ἀθλιτῶν τὰς ἐν- 
στάσεις, xai τὰς πολυτλήτους ἀνδρίας, τρόπαιά τε τὰ 
χατὰ δαιμόνων, καὶ νίχας τὰς κατὰ τῶν ἀοράτων ἆν- 
τιπᾶλων, καὶ τοὺς ἐπὶ πᾶσι τούτοις στεφάνους, εἷς 
αἰώνιον μνήμην ἀνακηρόττων, Ταλλία μὲν οὖν d γώρα 
ἦν, καθ fj νὸ τῶν ὃν λουμένων συνεκροτεῖτο στᾶδιον, 
ἧς μητροπόλεις ἐπίστγμοι xai παρὰ τὰς ἄλλας τῶν αἲ- 
τόθι) διαφέρουσαι βεθόηνται, Λούγδουνος λαὶ Βίεννα, 
δι ὧν ἀμφοτέρων τὴν γᾶσαν χώραν πολλῷ τῷ ῥεύ- 
ματι περιῤῥέων ὁ ᾿ΡῬοδανὺς ποταμὸς διέξεισι. Τὴν 
οὖν περὶ τῶν μαρτύρων γοαφὴν, αἱ τῇδε διχφανέστα- 
ται Exx)wolat, ταῖς χατὰ τὴν ᾿Λσίαν καὶ Φρυγίαν 
διαπέµπονται, τὰ παρ) αὐταῖς πραχθέντα, τοῦτον 
ἀνιστοροῦσαι τὸν τρόπον. Παρθήσομαι δὲ τὰς αὐτῶν 
exc. Οἱ ἐν Βιέννῃ xal Λουγδούνῳ, eto. gitur 
Sotere Romana urbis episcopo post. octavum | eptsco- 
atus annum vita. junclo, duo decimus ab apostolis 
κ θα in cjus. locum. successil. Annus. tunc 


Αίαν καὶ Φρυγίαν, τὴν αὐτὴν τῆς ἀπολυτρώσίως 

- , } "A » να - yl. 9 
ἡμῖν πίστιν καὶ ἐλπίδα ἔχουσιν ἀθελφηῖς, εἰρήνη xai 
χάρις καὶ δόξα ἀπὸ θεοῦ Πατρὺς καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ 


agebatur septimus decimus imperii Antonini Veri. 
Quo tempore cum in nonnullis terrarum parlibus 
violentior adversus nostros persecutio. commola essel 
ex incursione popularium, innumerabiles — prope 
mariyres per universum orbem enituisse, ex iis quz 
in waira provincia. contigerunt, conjicere est. Quz 
quidem utpote immortali memoria dignissima, lit- 
terarum monumeniis commendata et αἆ posteroi 
transmissa sunl. Et acta quidem ipsa quibus plenis- 
sina harum rerum narratio comtinelur, in opere 
De martyribus integra a nobis imserta sunl : ez 
quibus non solum cognilio rerum gestarum, verum 
eliam documeuta pietatis percipi possunt. Quacun- 
que tamen ad instilulum nostrum spectare mihi visa 
sunt ea. imprasenliurum seligens, hic apponam. 46 
cleri quidem hisloriarum scriptores, nihil aliud 
[ere monumentis suis prodideruut, quam bellicas 
victorias, el erecta de hostibus victis ἐγορόξα ; ducum 
res praeclare gestas, fortia militum fucta, qui pro 
patria, pro liberis ac forlunis suis, manus suds 
sanguine el infinita hostium cede. commuculaverant. 
At nos qui sacra cujusdum ac «ευ reipublicz 
historiam narrumus, pacatissima quada bella pro 
spiritali pace suscepta, eosque qui in hujusmodi 
bellis pro veritate ac religione potius quam pro pa- 
iria ac liberis fortiter decertarunt, immortalibus 
litlerarum monumenlis mandabimus : athletarum pro 
pietate pugnantium constantiam, et in. perferendü 
multiplicibus tormentis fortitudinem, tropaa adver- 
sus daemones slatula, partas ex. tnvisibilibus hosli- 
bus viclorias, coronas denique ad perpetuam poste- 
ritatis memoriam praedicantes. Porro regio ipsa in 
qua sladium ad hac qua dixi certamina constitutum 
[uit, Gallia vocatur. In tuc dum prx cateris inst- 
gnes prastantesque urbium mutres celebrantur, Lug- 
dunum ac Vienna; quarum — utraque permeal 
Πο απ, universam regionem pracipitc cursu cir- 
cum[luens. Igitur nobilissime horum locorum Eccle- 
$i Commentarium de passione snariyrum suorum 
ad Ecclesuus Asi Phrygizque mi.erunt, ea que apud 
$2 gesta eranl, hoc modo commemorantes.  lpsa enim 
verba non gravabor apponere. «e Servi Ghrüti qui 
apud Viennam οἱ Lugdunum, » elc., etc. 

(33) Οἱ ἓν Βιέννῃ vai Αουλδούνῳ τῆς loÀA:;. 
Duplex hic quaestio oritur ; prima, cur hec epis:ola 
ecriptasitconjunctima duobus Ecclesiis, Viennensiac 
Lugdunesi ; altera, cur Galli Grece scribant ad Ec- 
clesias Asie et Phrygie, et ad Eleutherum Romane 
urbis episcopum. Quod ad primam attinet, hoc id- 
circo factum existimo, quod Ecclesie Viennensium 
ac Lugdunensium, non modo loci vicinitate, sed 
eliam mului amoris vinculo conjuncte erant. Et 
cum in eadem persecutione simul decertassent,epi- 
stolam de suis martyribus simul] et conjunctim 
scripserunt. Ad hec utraque provincia sub unius 
presidis jurisdictione, tunc. quidem temporis vi- 
detur fuisse; ut ex eo conjicitur, quod tam Vien- 
nenses quam Lugdunenses, ob fidem Christi a pre- 
side comprehensi et damnati esse dicuntur in hac 
Epistola. How igitur causm sunt, cur conjunctim 
ecripserint Viennenses et Lugdunenses. Nam quod 
suspicati sunt quidam, unum tunc fuisse episcopum 
Vienn: atque Lugduni, id ex hac ipsa Bpistola 
facile refellitur, quae Pothinum episcopum Lugduni 
fuisse dicit, non item Vienna. Porro Lugdunenses 
honoris causa Viennensium nomen preponunt,cum 
tamen ipsi Lugdunenses epistolam scribant de iis 
que Lugduni gesta fuerant. Vetustati quoque et 
nobilitati Colonie Viennensium id tributum videri 
potest. Quod vero ad secundam questionem atti- 
net, ex ipsa epistola dicimus plurimos fuisse Gre- 
co8 1n Vedesis Uuedunensi cujusmodi fuil Attalus 


1413 


. WPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


1444 


τοῦ Κυρίου ἡμῶν. Τὸ piv οὖν μέγεθος τῆς ἐνθάδε (34) A tem quidem ipsam aerumnarum, et gentilium ad- 


θλίψεως, xal τὴν τοσαύτην τῶν ἐθνῶν εἰς τοὺς ἁγίους 
ὀργὴν, xal ὅσα ὑπέμειναν οἱ µαχάριοι μάρτυρες, 
ἐπ᾽ ἀχριθές οὔθ' ἡμεῖς εἰπεῖν ἱκατοὶ, οὔτε μὴν γραφῇ 
περιληφθῆναι δυνατόν. Παντὶ γὰρ σθένει ἑνέσκηψεν 
ὁ ἀντικείμενος, προοιμιαζόµενος ἤδη τὴν ἀδεῶς μέλ- 
λουσαν ἔσεσθαι παρουσίαν αὐτοῦ" xal διὰ πάντων 
διῃθεν, ἐθίζων τοὺς ἑαυτοῦ καὶ προγυµνάζων κατὰ 
τῶν δούλων τοῦ toj: ὥστε μὴ οἴγιῶν (33) καὶ 
βαλονείων xal ἀγορᾶς εἴργεσθαι, ἀλλὰ xai τὸ χαθύ- 
λου φαίνεσθαι ἡμῶν τινὰ (36), αὐτοῖς ἀπειρῆσθαι ἓν 
ὁποίῳ δήποτε τόπῳ. 


Il: ᾽Αντεστρατήγει δὲ ἡ χάρις τοῦ θεοῦ' καὶ τοὺς 
μὲν ἀσθενεῖς ἐῤῥύετο, ἀντιπαράτασσε δὲ (37) στύλους 
ἑδραίους, ὀμναμένους διὰ τῆς ὑπομονῆς, πᾶσαν τὴν 
ὁρμὴν τοῦ ρονηροῦ εἷς ἑαυτοὺς ἑλκύσαι' o? καὶ ὁμόσε 
ἐχώρουν αὐτῷ (38), x&v εἶδος ὀνειδισμοῦ καὶ xoÀde 
σεως ἀνεχόμενοι ol xai τὰ πολλὰ ὀλίγα ἡγούμε- 
νοι (39), ἔσπευδον πρὸς Χριστὸν, ὄντως ἐπιδεικνύμε- 
νοι (40) ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ, 
πρὸς τὴν μέλλουσαν δόζαν ἀποκαλυφθῆναι εἲς ἡ μᾶς 
(41). Καὶ πρῶτον μὲν τὰ ἀπὸ τοῦ ὄχλου πανδη utl 
σωρηδὸν ἐπιφερόμενα, Ὑενναίως ὑπέμενον. ἐπιθοή- 
σεις (42) καὶ πληγὰς, xat συρμοὺς, xal διαρπαγὰς, 


! Rom. viri, 18. 


et Alexander Phryges, et Alcibiades oriundus itom 
ex Phrygia, ut opinor ; Ireneus quoque oriundus 
erat ex Asia, et Polycarpum Smyrns audierat una 
cum Florino admodum puer, ut ipae testatur. Po- 
thini quoque episcopi vel nomen ipsum, Grecam 
originem designat. Proinde non rnirum est, si qui 
ex Asia in Gallias venerant, fratribus suis in Asia 
constitutis de rebus suis scribant : a quibus, ut 
credibile est,epistolam illam de martyrio Polycarpi 
et aliorum, prius accepissent. Hujus autem Epi- 
stole auctorem tuisse arbitror Ireneum ; qui qui- 
dem eo tempore Ecclesie Lugdunensis erat presby- 
ter. Vates. At vero Tillemontius Mem. eccl. tom. 
Ill ia Mart. Lugd., not. 2, cum dubitet, utrum he 
provincie Viennensiset Lugdunensis sub uno pre- 
fecto tunc quidein agerent, nos admonet duas illas 
fuisse, que proprios sibi prefectos haberent. De 
variis autem presidu:n generibus confer. Valesium 
infra. Ceteruni etsi mutui amorisvinculo tunctem- 
poris conjuncti sint Christiani Viennenses et Lu- 
gdunenses,quantoodio haud diu anteainse invicem 
cives duarum islarum urbium flagraverint, nos 


nescire haud sinit Tacitus lib. 1 Hist., cap. 65. D 


« Veterem, inquit, inter Lugdunenses Viennen- 
sesque discordiam proximum bellum accenderat, 
multe invicem clades erebrius infestius, quam 
ut tantum propter Neronem Galbemque pugnaretur. 
Et Galba reditus Lugdunensium, occasione ire, in 
fiscum verterat, inultus conira in Viennenses ho- 
nor,undeeraulatio et invidia,et uno amne discretis 
connexuim odium. » Et post vidi Petrum De Marca 
docentem in Dissert. 88 ad concilium Claromonta- 
num sub Urbano Il, honoris prerogativam in or- 
dine civili tunc Vienne comipetisse pre Lugduno 
ex instituto Galb:e ; idemque discrimen inductum 
esse etiam in ecclesiasticam dispositionem ; quod 
ex subsceriptionibus concilii Arclat, 1. habiti anno 
314, comprobat. Monet quoque clarissimus prwsul, 
deberi exordia Ecclesie Lugdunensis Pothino epi- 
scopo, qui eam in regionem 8 Folycarpo Smyrne 
in Ásia episcopo, beati Joannis apostoli discipulo 


versus sanctos furorem ac rabiem, queque ct 
quanta beati martyres perpessi sun!,nec nos expri- 
mere dicendo, nec quisquam scribendo complecti 
accurate possit. Omni siquidem virium impetu in 
nos irruit adversarius, adventus sui, in quo cum 
omni licentia grassaturus est, jam tum ncbisinitia 
acprimordiaexhibens. Nihil quippe intentatum το- 
liquit,dum ministros suos assuefacit,et quibusdara 
quasi proludiis exercet adversus servos Dei ; adeo 
ut non &olum ab edibus, a balneis, a foro arcerc- 
mur ; verum etiam interdictum fuerit, ne quis no- 
strum quocunque demum in loco appareret, 

II. Sed gralia Dei pro nobis adversus diabolum 
depugnavit : et inflrmiores quidem servavit, viros 
autem illi opposuit columnarum instar firmos ac 
stabiles, qui fortitudine sua universum demonis 
impetum in semetipsos pertrahere valerent.Hi ergo 
cominus congressi, omne genus opprobrii et sup- 
plicii sustinuerunt ; et quz alii diuturna et gravia 
existimant, ipsi levia ducentes, ad Christum ire 
properabant; exemplo suo ostendentes, non esse 
dignas passiones hujus seculi, qua couferantur 
cum gloria quae in nobis revelanda est !. Ac pri- 
mum quidem quecunque a populo universo acer- 


míssus est, ut lib. 1. Historie Francorum, cap. 24, 
docet Gregorius Turoneasis, qui antiquitates illius 
Ecclesie perspectas habuerat, per aliquod tempus 
in ea urbe moratus cum Nicetio episcopo Lugdu- 
nensi avunculo suo. Vid. De Marca 8 110, p. 559, 
tom. X Concil. ex edit. Lubbe et Cossart. 

(34) Ἐνθάρε "Evta20a. ed. Steph. Stroth. Paulo 
supra Nicephorus ὀοῦλοι τοῦ Χριστοῦ pro δοῦλοι X., 
οἳ καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου fuv, 
pro καὶ Χριστοῦ Ιησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν. 

(35) Οἰκιῶν, Christophorsonus aific?a publica 
interpretatur, quod non probo. Oix/at enim nonnisi 
de privatis doimnibus dicuntur, a quibus tum arce- 
bantur Chrialiani, id est ab edibus amicorum,pro- 
pinquorum,opificum.Neque enim assentior Rufino, 
qui Christianos in suis 1psorum domibus habilare 
prohibitos existimavit. VALER. 

(36) ᾽Αλλὰ καὶ τὸ καθόλου Φφαίνεσθαι ἡμῶν 
τινά. Καθόλου pro τὸ καθόλου et τινὰ ἡμῶν ms. 
Norfolc. 

(37) 'Eópieto:  ἀντιπαρέτασσε δὲ, ᾿)Βῤῥώννυτο' 
ἀντιπαρετασσετο 65, Niceph. ὢτποτη. 

(38) Ὁμόσε ἐχώρων αὐτῷ. Αὐτῷ deest in Ste,h. 
et Niceph. ΘΤΗΟΤΗ, Adde ms. Norfolc. 

(39) Τὰ πολλὰ óv0ha µγούλενοι. Multa. pauca 
esse ducentes, Vertitque Musculus: multa pro mo- 
dicis ducentes. 

(40) Ὄντως ἐπιδεικνύμενο, Deest ὄντως in ed. R. 
Steph. Cod. Med. adverbium addit hoc modo ὄντως 
ἐπιδειχνύμενο.. Neque aliter cod. Maz., Fuk. et Sa- 
vilianus. VarEs. Addit Strothius cod. Venet. et 
Christoph. lect. Nicephorumque, notat vero habere 
Bongarsii lect. in ed. Genev. οὕτως. Denique legisae 
ὄντως videlur ex interpretatione sua Rufinus,quod 
etiam additum est ad oram edit. Steph. in publica 
Biblioth. nostra. 

(M4) ᾽Αποχαλυφθῆναι εἲς ἡμᾶς. Abest a Nico- 
phoro. Mox apud eumd. legitur : Σωρτδὸν πανδηµει 
τὰ ἐπιφερόμενα ἀπὸ τοῦ ὄχλου. STROTH. 

(42) Ἐπιθοήσεις. Habet xal ἐπιθοήσεις me. Savil. 
seu Bodl. Mox abest καὶ συρμούς a ms. Norfolo. 


1415 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1416 


vatim ingerebantur, constantissime tolerarunt ; A xal λίθων βολὰς, καὶ συγχλείσεις (43). καὶ πἀνθ 


acclamationes scilicet, plagas, raptationes, spolia- 
tiones bonorum,lapidunm jactus, carceres ; cuncta 
denique, que vulgus furore οἱ rabie concitatum, 
adversus hostes et inimicos comminiaci solet. Por- 
ducti deinde in forui atribuno militum et a ma- 
gistratibus civitatis, coram universo populo inter- 
rogati confessique, uaque ad praesidis adventum 
eonjecti sunt in carcerem. 

III. Post hec, cum ad presidem deducti essent, 
atque ille omni genere sevitie ferretur adversus 
nostros, Veitius Epagathus, unus ex fratrum nu- 
mero,immensa quadam charitatis copia erga Deum 
simul et proximum exuberans ; qui adeo distri- 
clam 80 severam vivendi rstionem instituerat, ut 
quamvis adhuc juvenis, Zacharie tamen senioris 
elogio equaretur: incesserat quippe in omnibus 
mandatis et justificationibus Dominisine querela? ; 
&ad omne genus obsequii ac ministerii proximo ex- 
hibendum promptiasimus ; zelo Dei ac fervore spi- 
ritus plenus ; hic, inquam, cum esset hujusmodi, 
&deo injustum adversus nos judicium pati non po- 


! Luc. 1, 0. 


(43) Καὶ συγκλείσεις. Non possum probare in- 
terpretationem Langi el Christophorsoni, qui συγ- 
Χλείσεις carceres vertunt. Hic onim primo loco re- 
censentur injurie et mala, qux a conferta populi 
multitudine inferebantur Chrislianis ; in quibus 
carcer locum babere non potest ; judicium quippe 
non populierat, reos carceri mancipare. Rectius 
ergo Ru(lInus vertit, concludi, Sed et verberari, in- 
quit, scab illis, ac lapidari,et concludi, patienter ac- 
cipiebant. Gentiles enim Christianos intra domos 
suas concludebant, dum a foro et balneis eos arce- 
rent, nec in publicum prodire sinerent, ut. supra 
dictum est. Infra tamen συγκλείσεις pro carcero 
sumuntur. VALES. 

(&&) Τῶν προεστηκότων ttc πόλεως ἐξουσιῶν. 
Magistratus municipales intelligit, qui etiam duum- 
viri dicebantur. Quamvis autem ἐξουσίας seu pote- 
Btatis vocabulum, fere ce majoribus judicibus dici 
80l-t, qui habent jus gladii, ut docet Ulpianus in 
titulo de jurisdictione, et de verborum significatio- 
nibus, tamen de tuagistratibus eliam municipalibus 
usurpatur, qui habebant modicatu coercitionem,ut 
loquuntur jurisconsulti. Sic apud Juvenulem : 

... Gabiorumque esse potestas. 
Infra ubi de Pothino, πολιτικαὶ ἐξουσίαὶ dicuntur. 
VALES. 

(A49) “έως τῆς τοῦ ἠἡγεμόνος παρουσίας. Pre- 
sidem verlit Rufinus ; αυ vox generalem habet 
significationem, perinde ac Graeca. Omnes enim pro- 
vinciarum rectores ita appellantur, seu procurato- 
res sint, seu proconsules, seu legati Cesaris.Dubi- 
tari itaque merito potest, cujusmodi hic fuerit re- 
ctor provincie Lugdunensis. Equidem existimole- 
gatum Cesaris fuisse. Movet me primo, quod hic 
mentio fit tribuni militum ; id enim optime convenit 
legato Cesaris, qui rem militarem curabat. Deinde 
in veteri inscriptione quam refert Gruterus pag. 
421, legatus imp. Nerve Trajani Cesaris Aug.pro- 
vincie Lugdunensis nominatur.Denique Spartianus 
in Severo, Lugdunensem provinciam per legatos 
Cesaris administratam fuisse imperunte M. Anto- 
hino testatur. Sic enim scribit de Severo : « Deinde 
provinciam Lugdunensem legatus aecepil. » Acfor- 
tassein hac Lugdunensium epistola Severus intel- 
ligitur ; fuit enim legatus provincie Lugdunensis 
BUb Marco. 8ed et Junius Blesus, quem rectorem 


ὅσα ἡγριωμένῳ πλήθει ὡς πρὸς ἐχθροὺς xai πολε- 
µίους φιλεῖ γίνεσθαι. Καὶ δὴ ἀναχθέντες c'e viv ἀγο- 
pàv ὑπό τε τοῦ χιλιάρχου xat τῶν προεστγχότων τῆς 
πόλεως ἐξουσιῶν (44), ἐπὶ παντὸς τοῦ πλέθους ἄνα. 
κριθέντες καὶ ὁμολογήσαντες, συνεκλείσθγσαν εἷς 
τὴν εἰρκτὴν ἕως τῆς τοῦ ἡγεμόνος παρουσίας (45). 


Ml. Μετέπειτα δὲ ἐπὶ τὸν ἡγεμόνα ἀχθέντῶν αὖ- 
τῶν, x&xsvou πάση τῇ πρὸς ἡμᾶς ὠμότητι χρωμέ- 
ooo, Οὐέττιος ἘἨπάγαθος (17) clc ἐκ τῶν ἀδελφῶν, 
πλίρωμα ἀγάπης τῆς πρὸς τὸν θεὸν καὶ τὸν πλησίον 
χεχωργκώς' ob xal ἐπιτοσοῦτον ἠκρίθωτο ἡ πολιτεία, 
ὧ» καίπερ ὄντα νέον, συνεξισοῦσθαι ττ τοῦ πρεσόν- 
τέρου Ζαχαρίου μαρτυρίᾳ’ πεπόρευτο γοῦν ἐν πάσαις 
ταῖς ἐντολαῖς καὶ διχαιώµασι τοῦ Κυρίου ἄμεμπτος, 
καὶ πάση ti πρὸς τὸν πλησίον λειτουρχιφ ἄοχνος" 
ζζλον θεοῦ πολὺν ἔχων, xci ζέων τῷ πνεύµατι’ τοι- 
οὔτος δή τις Ov, τὴν οὕτω καθ' ἡμῶν ἁλόγως » i 
µένην κρίᾶιν οὐκ ἐθάστασεν, ἀλλ᾽ ὑπερηγανάχξηαε, 
και ἠξίου xai αὐτὸς (417) ἀκουσθῆναι ἀπολογούμενας 


Gallie Lugdunensis vocat Tacitus in primo Historia- 
rum libro,legatus fuit ; argumento est legio Italica et 
ala Taurina Lugduni tendens, quae regebat Blesus. 
Fuitetiam Vitrasius Polliolegatus provincie Lugdu- 
nensis temporibus imp.Adriani,ut patetex lege 15,D. 
De excusalionibus. VarEs. Addidit Lardperus in 
Testimon. Judaic. et ethnicis, vol. II, cap. 15, p. 
197, locum Dionis Cassii p. 1243, ed. Reimar. in 
quo memoraturSeveri Lugdunenseimperium,aitque 
censuisse Fr. Balduinum Edict. princ. Roman. de 
Christianis (p. 07, ed. Lips.) rexisse legatum hane 
provinciam Septimium Severum, qui postea impora- 
tor fuit, dum hecde Christianis sumerentur suppli- 
cia. Habet ἕως τοῦ ἡγεμύνος τῆς m. ms. Savi]. seu 
Bodl. 

(40) Οὐέττιος Ἐπάγαθος. De quo Gregorius Tu- 
ronensis in libro primo Historiz? ecclesiasticae, cap. 
29. Et rursus cap. 31 de Ecclesia Bituricensi lo- 
quens sic habet: « Leucadium quemdam primum 
Galliarium senatorem, qui de stirpe Vetii Epagathi 
fuit, quem Lugduno passum pro Christi nomine 
superius memoraviius, repererunt. » Qui locus 
aperte ostendit Epagathum nobilitate generis inter 
Lugdunenses eminuisse.Sed et Epistola ipsa id satis 
superque testatur his verbis: Καὶ γὰρ 3v ἐπίστμος, 
Porro hujus martyris nomen cum duplici « scribi 
debet, ut hsbet. codex Maz. et Fuketiapus. Etenim 
nomen Romanum est Vettius apud Ciceronem et Ju - 
venalem ; idque pronomen fuit Pretextati. Certe in 
manuscriptoRufinicodice Vettius Epagathus dicitur- 
VALES. Bi mittas edit. Romanam Cacciarii, ubi ex 
mss. Vaticanis positum est Feclius Epagalhus, cor- 
rupte lectum fuerat in Ruflno edito Fectius, vel Ve- 
fius, Pugathus. Exstat autem Vetius Epagathus in 
codice scripto Rufini Hist. qui in collegio S. Ma- 
gdalene Oxonii servatur.EtVetius quidem cum sim- 
plici x exibent Eusebii ed. Steph. ms. Reg. et 
Med. Nicephorusque et Giegorius Tur., sed cum 
ceteris Valesii codd. consentit ms. noster Bcdl.seu 
Savil. Habet vero yàp ἅγιος pro Οὐέττιος codicis 
Norfolc. collatio mihi ab umico missa, ubi statim 
post ita scribitur : Ei ἐκ τῶν ἀγαθῶν ἀδελφῶν ἐς 
πλήρωμα. Mox abest a cod. Bodl., τὸν θεὸν xal. 

(&7) Kai αὐτός. Omittit καί ms. Norfolc. habet- 
que infra ἀνεχομένου pro ἀνασχομένου. 


441] 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


1418 


ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν, ὅτι μηδὲν ἄθεον μηδὲ ἀσεθές Α tuit; sed indignatione commotus, postulavit ut 


ἐστιν ἐν ἡμῖν. T&v δὲ περὶ τὸ βῆμα καταθοησάντων 
αὐτοῦ" ea? γὰρ Tv ἐπίσημος' xal τοῦ ἡγεμόνος μὴ 


αὐτοῦ δικχίας προταθε(- 


ἀνασχομενου τῆς οὕτως ὑπ 
στς ἀζιώσεως, ἀλλὰ µόνον τοῦτο πυθοµένου ti καὶ 
αὐτὸς &'m Χβιστιανός' τοῦ 0i λαμπροτάτῃ φωνῇ ὁμο- 
λογήσαντος, ἄνελήφθη xal αὐτὸς εἷς τὸν κλῆρον τῶν 
μαρτύρων παράκλητος Χριστιχνῶν χρηματίσας (48): 
ἔχων δὲ τὸν παράκλητον ἐν ἔαυτῷ τὸ ΙΙνεῦμα πλεῖον 
τοῦ Ζαχαρίου (49): ὅ διὰ τοῦ πληρώματος τῆς ἀγά- 
πης (00) ἐνεθείξατο, εὐδοκήσας ὑπὲρ τῆς τῶν ἆθελ- 
φῶν ἀπολογίας xai την ἑαυτοῦ θεῖναι ψυχή». ἣν 
γὰρ καὶ ἔστι γνήσιος Χριστοῦ (54) µαθητὴς, ἄκολου- 
θῶν τῷ ᾽Αρνίῳ ὅπου ἂν ὑπαγῃ. 


sibi quoque liceret pro fratribus causam dicere, pa- 
lamque ostendere nihil apud nos impium aut ir- 
religiosum reperiri. Verum cum illi qui circum 
tribunal astabant, adversus eum inclamassent (erat 
quippe inter suos clarus), et przsses ipse petitionem 
alioqui justissimam egre ferret, idque unum ex eo 
quareret. essetne Christianus; ille, Christianum se 
esse clarissima voce professus, in martyrum nume- 
rum relatus est ; advocatus quidem Christianorum 
judicis elogio appellatus ; habensautem in seipso ad- 
vocatum Spiritum sanctum multo abundantius quam 
Zacharias, quem quidem charitatis exuberantia 
declaravit,quippe qui sustinuerit pro fratrum defen- 


sione morti semet objicere.Fuit enim et est germanus Christi discipulus,sequens Agnum,quocunque ierit. 


IV. ᾿ντεῦθεν 07, διεκρίνοντο (32) οἱ Aowol. Καὶ B 


φανεροὶ καὶ ἔτοιμοι ἐγίνουτο πρώτομάρτυρες' ot καὶ 
μετὰ πάσης προθυµίας ἀνεπλήρουν τὴν ὁμολογίαν 
τῆς µαρτυρίας. Ἐφαίνοντο δὲ xal οἱ ἀνέτοιμοι (53) 
καὶ ἀγύμναστοι, καὶ ἔτι ἀσθενεῖς, ἀγῶνος μεγάλου 
τόνον ἐνεγκεῖν μὴ ὀυνάμενοι. "Qv. καὶ ἐξέτρωσαν (34) 


(48) Παράκλητος Χριστιανῶν χρηµατίσας. Male 
Christophorsonus hunc locum interpretatus est, 
quasi Epagathus exinde ab omnibus vocatus fuerit 
patronus Christianorum.Nostrain autem versionem 
contirinat Rufinus, et que sequuntur verba, ἔχων 
δὲ Παράκλττον, etc., qute stare omnino non possunt 
nisi ita interpreteris ut fecimus. Varks. ltulinus 
vetus interpres habet : Tanquam advocatus, inquit 
(h. e. ait praeses). Christíanorum, et 1pse vinctorum 
numero societur. Male ex antecedenlibus repetitum 
est καὶ αὐτός ante vocem Παράκλητος in cod. ns. 
Bodl. et ad marg. duorum editionis Steph. exem- 
plarium Jonesiaui Bibliotheceque Bodl. Paulo post 
oniittitur articulus ante Ηαρακλητον in eodem ms. 
Bodl. seu Savil. 

(&9) Ιλεῖον τοῦ Ζαχαρίου. Jam supra Ερᾶμᾶ- 
thum comparavit cum Zacharia sacerdote, de quo 
Lucas in Evangelio cap. 1. Iterum nunc alludit ad 
verba qui leguntur in fine dicti capitis: Et Zacha- 
rias repletus est. Spiritu sancto. Porro Spiritus S. 
Παράκλητος dicitur in Evangelio, id est Advocatus, 
quia scilicet postulat pro nobis gemitibus inenarra- 
bilibus, ut ait Apostolus. lta Tertullianus in libro 
De jejuniis, de Spiritu sancto loquens, qua Para- 
cletus, id est advocatus,ad exorandum judicem,liu- 
jusmodi ofticiorum remedia mandabat.» At Rufinus 
cum lic non intelligeret, ita vertit: Ille vero ha- 
bens in se advocatum pro. nobis Jesum, hoc nomme 
meruit honorari, sancti presbyteri Zachariz, qui erga 
sanctos plenitudinem. charitatis ostenderat, secutus 
exemplum. Quo prava Rufini interpretatio.occasio- 
nem erroris praebuit Adoni Viennensi, et Usuardo, 
et Νοίκοτο. qui in suis Martyrologiis quadraginta 
et octo martyrum Lugdunensium nomina recensen- 
tes,Zachariam presbyterum secundo loco nominant 
post Pothinum Lugdunensem episcopum. Qui si 
Grecum hujus Epistolo exemplar consuluissent, 
animadvertissent profecto, Ἰαχαρίαν πρεσθύτερον 
hic dici, non Zachariam presbyterum Lugdunen- 
sis Ecclesie, sed Zachariam sacerdotem patrem 
Joannis Baptiste Quem quidem Lugdunenses im 
liac Epistola πρεσθύτερον, 1d est seniorem appellant, 
Epagathum juvenem ei comparantes. Ceeterum hic 
error Adonis et reliquorum in Zacharia martyris 
nomine,facit ut dubitem de cateris nominibus mar- 
tyrum Lugóunensium, qua ab illis ibidem relata 
sunt, VaLEs. Vocem πλεῖον abesse a quibusdam mss. 
nolatum est ud marg. exemplaris illius Jonesiani ; 


PATROL. GR. V. 


1Υ. Exinde etiam reliqui dignosci, ac distingui 
capere. Et prompti quidem ac parati erant proto- 
martyres, qui summa animorum alacritate solem- 
nem illam martyrum confessionem ediderunt. Qui 
vero imparati et inexercitati,nec firmis adhuc erant 
viribus ad impetum tanti certaminis sustinendum, 


et locum aliter in Grazcis scriptum fortasse invenit 
Rufinus Casterum etsi recte monet Cacciari,Hutini 
editor, :gre colligi posse ex ejusdem Rutini textu 
Zachariam hunc pro martyre Lugdunensi haberi ; 
querens tamen iu Profatione,unde Valesio in men- 
tein venerrt,Zachariam a Rufino Lugdunensem mar- 
tyrem esse factum, erravit ipse; nam Valesius id 
quidem nusquam asseruerat, sed Rufinum errandi 
occasionem aliis praebuisse dixerat. 

(30) Τοῦ πλτρώματος τῆς ἀγάπτς. Alludit ad 
illud Servatoris nostri dietum in Evangelio : Μα]ο- 
rem charitatem nemo habet, quam ut animam suam 
ponat pro fratribus suis. VALES. 

(34) Χριστοῦ, Teo Xp:stoo ms. Norfolc. Hic: 
"Hv γὰρ xai ἔστι γνήσιος Χριστοῦ µαθττής, sicut 
lgnatiana illa: Τότε ἔσομα, μαθττὶς ἀ) τθῶς (rerus 
Vet. interp.) τοῦ Χριστοῦ, ὅτε οὐδὲ τὸ σῶμα µου ὁ 
κόσμος ὄψτεται, Ep. ad. Πο. $ & cum istis Christi 
verbis confert Pearsoni.s in Vind. lgnat. p. 1, 
c. 9, p. 114 : Si quis venit ad πιο, et non odit. ani- 
mam suam, non potest meus esse discipulus, iterum- 
que, Qui non bajulat crucem suam et venit post. me, 
non potest meus esse discipulus. Statim post indicari 
Apoc. xiv, 4, verbis illis: 'AxoAoogàv τῷ 'Aovlop 
ὅπου ἂν ὑπάγι, Strothius notavit. 

(52) Διεχρίνοντο. Μειαρ]οτα videtur esse ab 
allletis, qui, antequam certamen inirent, exaini- 
nari solebant ac probari, utrum ingenui, utrum 
elatis athleticm essent. Et ii. quidem qui ad cer- 
tamen admittebantur, dicebantur εἰσκρίνεσθα. ; qui 
autem repudiabantur, ἐχκρίνεσθαι. Examen. autem 
ipsum vocabatur θιάχρισις, ut εχ hoc loco colligo. 
Plena certe est heec epistola vocabulis a re athletica 
translatis. Quod et loci hujus lectio ipsa indicat, et 
nos infra ostendemus apertius. VALESs. 

53) Ot ἀνέτοιμο:. Οἱ, quod ab ed. Steph. aberat, 
addideratque forsitan ex scriptis suis Valesius,re- 
jicit. Strothius; sed. cum "Valesio, idque, opinor, 
recte, nostri consentiunt manuscripti. Paulo supra 
deerat in ms. Bodl. verbum ἐγίνοντο. 

(54: "Ov γαὶ ἑξέτρωσαν. Ἐξετρωσαν hic passive 
semitur pro ἐξημθλώθησα», id est, abortivi facti 
sunt, ezcussi. sunt, ἔκτρωμα ἐγένοντο, Que meta- 
phora iterum usurpatur infra, ubi agitur de lapsis. 
VaLEs. Recepit hoc ἐξετρωσαν in. contextum ante 
me Strotlius pro ἐξέτεσον, ex cod. Που. et Lect. 
Venet, quibus addas ms. Norfolc. Idem quoque ad 
oram Genev. ed. atque in cod. Castellano exstat. 


45 


1440 


ECCLESIARUM UIENNENSIS ET LUGDUN. 


1420 


tuno manifeste patuerunt Ex quibus decem circiter 4 ώς δέχα τὸν &ziüpóv: ol xa! µενάλτν λότην xs 


collapsi. μαχη ια nobi: dolore: et incredibilem 
luctum attulerunt ; et. aliorum alacritatem frege- 
runt, qui nondum comprehensi, licet gravissima 
patereutur incominoda, tamen martyribus prwsto 
aderant nec ab eoram conspecta discedebant. Om- 
nes tuuc temporis gravissimo inetu perculsi bmre 

bamus, ob incertum confessionis eventum ; non 
quod lormenta qui interebantur, magnopere tiine- 
remus, sed quoniam. exitum rei auinio prospicien- 
tes, ne quis corrueret. verebamur. Comprehende- 
bautur quotidie, qui digni erant, ut numerurn illo- 
rum supplerent; adeo ut ex ulraque Ecclesia ργίθ- 
stantissimi quique,et quorum maxime labore atque 
industria res hic constitutào fuerant, simul omnes 
tenerentur. Capti sunt. etiam quidem nostrorum 
servi, qui gentiles erant ; quandoquidem preses 
nos omnes requiri palam jusserat. Qui de monis 
impulsu, cum tormenta reformidarent que sanctos 


(53) M£vgoc. Ἰ1άθος marg. Genev. ed alque exeim- 
plaris Jones. SrRoru. Mox deest τα anle δεινά in 
mss. Bodl. et Norfolc. 

(96) "ωστε συλλεγῖνχι ix τῶν O90 Ἐκκλι- 
σιὰν Ex Ecclesia scilicet Viennensi et Lugdunensi. 
liac autem verba imprimis notanda sunt,ex quibus 
marifeste apparet, Vic nnensem Ecclesiam perinde 
ac Lugdunensem. -uuni tunc episcopum Labuisee. 
Quippe Ecclesia ab antiquis PcriptoriLus non dici- 
tur, nisi malrix, quam cailiedralem vocamus. Ado 
Viennensis iu τς 10ο. Justum tunc. temporis 
Vicnuensem episcopum fuisse dicit, euuideinque 
diuturno essilio maceralum palmam martyrii retu. 
lisse. Porro verbum 22X^ey7,vax Clristophorsonus 
vertit ezimerentur ; Langus deligerentur ; metaphora 
videtur esse a fructibus qui decerpunulur. VaLkEs. 
Massuetus dissert. 2. in Iren., art. 1, contra osten. 
dere conatis est, nullum habuisse episcopum eo 
temporc Viennensem Ecclesiam, sed a Lugdunensi 
episcopo fuisse rectam | Certe altum est silen ium 
per totam Epi tolam de episcopo Viennensi.et fa- 
vere videtur liuic sententia: locus, quem Massuetus 
adduxit in lib. v Eusebii δε, c. 23: « Exstat 
eliamnum, ait Eusebius epistola τῶν κατὰ Γαλλίον 
Tipotktuv, X; Ε, ρηνςῖος ἐπεχκόπει. » Porro de Gal 
lia agens hoc monuit. eruditissimus Bucherius in 
Belg. Hom lib. viti, cap. 45: « Potuerunt ub initio 
bini civitates ab uno regi pontifice, » neque aliter 
judicavit de re isthaec, si bene memini. Pearso 
nius in Annalibus suis Cuyprianicis. Sed a Valesii 
stant partibus. HRuinartus. Act. Martyrum p. 63 ed. 
Amst., et Lurduerus Testim. Judaic. οἱ Ethnic. 
vol. i, cap. |». 

i91, θὐσττειχ. O»fstiz ed. Stepli. Vetus hiec ad- 
versus Ciristianos criminatio : quà». forsau. inde 
originem traxit, quod etlinici inepte ac. malitiose 
inlerpretarentur ὃ cunie apud Christianos usum. 
SrRoru. Huc pertinet. insignis OEcumenii locus in 
Comin. ejus in Epist. Prior. D. Petri: KazaAaAeSi- 
τας 0i εἶτάχει (se. S. Petrus) ἡμῶν τοὺς i(wixo 4. 
Ka: i5 τις d okrca: τοῦτο ualetv. ἐκ τῶν Etpy, vot τῷ 
λουγὸρ-νου τῆς ἱνελτικής ἀπισχύτῳ, περὶ YXYxtou καὶ 
Βλκιδίνως τῶν ακρτόζων γραφέντων μµαθοι ἂν ἀχκρι- 
θῶς. ὣς δὲ διὰ βραχξέων παρ-:θέσθαι, ἔστι ταῦτα. 
Χρ στιινῶν γὰρ υὙατιχουμένων δούλους Ἕλληνες 
συλλαθόντες, εἶτα '.αθεῖν τι παρὰ τούτων Oi, sv ἁπόό- 
ῥητον rszi Ἀριστιανῶν (deest. aliquid) αναγκ6 ζώντες" 
οἱ ολο" s τη d Εγουτὲς τῶς τὸ τοῖς Ray Tous: 
η δουν iiri, παρύσην dy«eunw τῶν δετπητῶν, 
τὴ, Οσίαν µετά λτρνι lux Χαὶ σωμα εἶναι Ἀριστοῦ, 
αὸτο Νημίσαντις v Ovci Clux Wu σἆργκ εἶναι, τοῦτο 


C 


* 
, 
* 


πένθος (533) ἀαμέτρητον ἐνεποίτσαν jui καὶ tw 
προθνικίαν τῶν λοιπῶν τῶν μὴ συνειλτμιένων &i- 
xojz5 oi xximtp πάντα τὰ θεινὰ πάσχοντες, ὅμως 
συμπᾶρτταν τοῖς µάρτυσι, wai οὖν ἀπελείπ.ντο α)- 
τῶν. Τότε $3 οἱ πάντες µεγᾶλως ἐπτούθτ'εν, 24 τὸ 
αδτλον της ὁμολογίας' οὐ τὰς ὄπιφερομένας vokissQ 
φοθούµενοι, ἀλλὰ τὸ τέλος ἀγρρῶντες, καὶ τὸ ἀποπ:- 
5x1 
στην dui;av οἱ ἄξιοι, τὸν ἐκείνων ἀναπλιροῦντις 
ápi(aov: ὥστε συλλεγῆναι ἐκ δύο Ἐκκλτ- 
c: (6) πάντας τοὺς σπουδαίους, καὶ EU ὧν ; 
λισια 0v ε:στήκει τὰ ἐνθὰδε. δυνελαμθάνοντο ὃὲ κ: 
ἔθνικοί τινες οἰκέται: 
. 


.* " A , v mr , L] 
σεῖν τινα θεθιύτὲς. Συνελχμθάνουντο µέντο: za) 


t ων 


τῶν ὁμετεοων, iz 

ἐχέλευσεν ὁ ἠγεμὼν ἀναζητεῖθα: cx dux. 
9 9 3 - - , 9 

καὶ κατ ἐνέοραν τοῦ Σατανᾶ, φοῦιΏέντες τὰς $azi-. 


^ . P" , - 
νους ἃς τοὺς ἁγίους ἔθλεπον πάσχοντας, τῶν 972a- 
τιωτῶν ἐπὶ τοῦτο παρορμώντων αὐτοὺς, καταφεύσαντη 


ἑμῶν θυὲστεια (57) δεῖπνα, xai Οἶδ.ιτρλείους µίξεις. 


ἐξεῖπον τοῖς ἐκζττοῦσι. Οἱ δὲ λαθόντες ὡς αὐτόγοι- 
μα τοῦτο τελεῖσθαι Ἀριστιανοῖς, καὶ Od, τοῦτο τοῖς 
ἄλλοις "Ελλησιν ἐξεπόμπενωον. Καὶ τοὺς µἆρτορος 
Σάγχτον xai Ώλανοίναν ὁμολογῆσαι διὰ ὕασανιων 
Ἶν «γκοζον. Οἷς εὐστό(ως ΕΒλανδίνα ἑπαφἕτσ'ατατο, 
« Πώς ἂν, εποῦσα, τεύτων ἀνάσἸχοιντο ob µτοὲ τὸν 
ἐφειμένων κγρεῶν OU ἄσνηαιν ἀπολαθοντες; » C. J, 
p. 14: ed. Veron.; p. 498 ed. Paris, 

Videndum autem, annou hoc loco auctor iie 
nieum etiani ampliaverit, non tant:m, uti ipe ail 
OEcumenius. eum breviaverit, in potius loca qua- 
dam hujus epistole excerpserit. quee Eusebius te- 
liquerat. Biblias interea tale quid inira persecuto- 
ribus respondet, ad pag. 276 quale Blandin:z hic 
attribuitur, quam quidem Blandinam pro Bibliade 
ad alterum quoque locum invenit vetus interpres 
lhutinus. Dum vero Bibliadem inter caeteros marty- 
res Lugdunenses alii inulti scriptores comniemora- 
runt, eidem sancto mulieri, nomine ejus in codice 
suo invento, ista verba recte assignavit auclor 
opusculi,.quod in Regia bibliotheca Matriten:i lio- 
dieque servatur. cujus titulus est: Ἐκ τῆς Eox- 
οίου τοῦ ἩΗαμςί]ου ἐκκλησιαστικῆς τερὶ — Us 
κατὰ Θιαφύρους τακαιροὺς ἓν διοφύροις πύλτ: 
ἀθληισάντων ἁγίων  pa2t^povw. Που autem edidil 
Joaunes lriarle ejusdem bibliotheca: custos ad 
pagg. 948 232 Catalogi. anno. 1769, typis impre-ái. 
Etenim ille putabat hoc. ipsum fuisse novunmi fra: 
gmentuni Eusebianae Historie nondum editum.quod 
tameu niliil aliud est quam index sive synopsis 
martyriorum appud Eusehium commemoratoucum, 
adjectione paucorum verborum seme] atque iterum 
auctus. 


D Deorigine autem calumniarum, cum ττς 2»8:e- 


“ποφαγίας, tum vero aliorum facinorum, optime 


agit Robertus Turner. in libello Anglica lingua 
conscripto, cui titulus, Cause calumniarum contra 
Christianos primavos, quemque capite quarto ad 

az 71-13 de loco illo OEcumenii consulas. Cuin 
his autem Lugdunensium bene confert Athenagore 
verba cl. Gallandius in Biólioth. PP : To'a:z- 
enulyoust uiv ἐγκλήματα. ἀθεύτητα, ἔυξττε κα 8 
πνα, Οἰδιποδλείους µίξεις. Legat. pro Chiist. n. 3 
al. 4. 

Interea Atiienagoras in eodem libello ad u οὐ 
h:ec scripsit, que cum Lugdunensium verlis in hae 
epistola minus consentire videntur: Καὶ τοι xs: 
δηλ. εἶτιν ftv, τοῖς ED LA πλςου”. τοῖς ως lL.l 
τως' οὓς οὐκ εστι λαθεῖν' ἀλλὰ καὶ τούτων οὐ τίς 
καθ᾽ ἡμῶν τὰ τηλικαῦτα« οὐδὲ κατεφεύσχτο. Ubi τὶ- 
dendus editor Benedictinus, Justini M. locum.per- 


—Xá . -- συ mo - 


14231 


EPISTOLA DE ΜΛΗΤΥΗΙΟ S. POTHINI. 





1422 


καὶ 03x µύτε λχλεῖν µύτε νρεῖν Ofutg ἡμῖν, ἀλλὰ µη- A perpeti videbant, militibus ad hoc ipsum eosinci- 


κά ’ w ^ .. , MJ . Li 
δὲ Ti3Ti0&EDV E. Tí O:00z0 (08) πώπητε παρὰ 2»82o- 


9 [4 κ ^N ' , ^ . 
ποις Ξ{5.Ετο. Τοντων 6i φημισθἒεντων παντες ατε- 


θηριώθησαν sig ἡμᾶς ὥστε καὶ i; τινες τὸ πρότερον 

ὃν οἱγειότητα (99) 8usz 2ζον, τότε 
- P APAP μα. ι 9) | T1 ντ» V, - J 9 

^ * - * 

maivov καὶ Οιεποίοντο γα ἡμῶν (60) 
DI . 9 - . , e - * . ^ ele L4 

δὲ τὸ ὑτὸ τοῦ Κορ» ἡμῶν tizugivow. ὅτι Ελεύ- 
. 9 e. — ^ot 

6 ἀποχκτείνας ὑμᾶς, Cobu 

'ijzaox  Ae'zóv 

πασις mY(Gíq ὑπέιενον χωλύστεις Ol 

Ds PENES EST (2200 Το ΑΞΝ0 4 f^ ». PE 
., 252 - ο. ο δα. ἃ !* 6 
Gov ui τορες ο λοτιμυμένοῦ τοῦ Σλτανᾶ, xal οι 


ἐχείνων “η να: τι τῶν ῥλασφύήμων (61). 


tantibus, Thyesteas quasdam cunas, οἱ incestos 
Odipi concubitus, et alia qua nec proloqui nobis, 
nec cogitare fas est, ac ne credere quidem sustine- 
mus apud homines unquam gesta fuisse. adversus 
nos ementiti sunt. His in. vulgus sparsis, omnes 
continuo in nos adeo efferati sunt, ut, si qui forte 
cognalionis causa moderati erga nos hactenus ex- 
stitissent, tunc acerbissima indignatione commoti 
adversus nostros infremerent. Complebatur itaque 
id, quod a Domino praedictum fuerat his verbis ; 
Veniet tempus, eun quicunque vos occiderit, culium 


offerre videbitur Deo Ἱ. Exinde sanctissimi martyres ejusmodi tormenta sustinuerunt, quie nulla un- 
qua oratione exprimi possiut ; Satana anibitiuse contendente, ut ab illis quoque aliquid impie di- 


ceretur. 
V. Ὑπερθεθλταένως οἳ ἐνέσκαψεν P ῥ:Υ:, πᾶσα γαὶ 
07) - ELA , ' ^ - - v) ? v2. 
04)uo wx Ty:utvog γαὶ στοατιυτῶν (02). εἰς Eat. 
xt» (03) $:dzo0vow ἀπὸ Bons καὶ εἷἲς Matovoov 
νεοσιώτιστον αἲν, «4ÀLÀà νεννχῖου αγων. στήν. αἱ εἰς 
* * - , * e^ , 
ἍἌτταλ ον Περγγ ανν τῷ γένει, στόλων καὶ ἑδρχίωικα 
* -- . * 9 ^ ^ - 
τῶν ἐνταῦῇα á&. γενονύτα" χαὶ εἷς Ἑλανρ'ναν, OU To 
η.) e M 4 * , 9 
) Χριστὸς, ὧτ' τὰ ταρὰ ανθρωπλις to 


ed 

^ 49 
-—-— 

-— 


, 


4 *, , , 
X2! ενκλτοφρονττα CQUXVoME7, DUEYAÁTS 


9 - ^ ^ 
τα2ὰ θΞῷ ὀύξτς. O:X τὸν 


& 
3 
M. 
71 
EH 
« 
«3 


5 
34 29 ην 15 5111 ζώγν ; ? c4 - ει 
(9 £v 09v ία. GziZN'OUEVT,V, pp p Ut, £V c O£! 
5 [ Cor. 1, 27. 


inde atque heec Lugdunensium.contrariuin quid so- 
nantia afferens. Hic vero fortasse illud in mermo- 
riam revocandum esset. unam et alteram exceptio- 
nem non abrozare soJere regulam,-ed firinare. nisi 
contigisset iu: ex hoe ipso Athenagormloco sibicol- 
ligeret Mostiemius,eo tempore scripsisseauctorem, 
quo de Luzdunensi vexatione rumor nondum per 
crebuerat. eodem enim anno, qui est 177, et «seri- 
psisse pro Christianis Athenagoram, et passos Gal - 
los esse, aliunde ostendit γιά. Dissert. ad. Hist. 
eccl, pertinent. vol. I, diss. 6, 8 16. Similia autem 
verbis Athenazoro istis videas prolata apud Minu- 
cium Felicem, qui sieulo post sequente floruit. (fa 
sunim ait OcLivius ejus, « fabulas istas semper ven- 
tilari el nunquam vel investigari. vel probari, nec 
tanto te:P pore aliquem exsistere qui proderet, non 
tantuin facti veniam, verum etiam in licii gratiam 
consecuturum ; » cap. 28, p. 14, ed Davis. Ad te- 
stes vero. quod. attinet, quos hoc loco moeiuo: 
rat epistola: auctor, servi isti. cum inlideles exsti- 
terint, ideireo a visu inysteriorum Christianorum 
prohibiti fuerant ; sed iidem, munis Loztmnentorum 
territi, militibuxque instigaptibus,calumnias, qua- 
les a Judieis sub ipsainilia Chivistianismi, feste Ori 


3 Joan. xvi, 2. 


gen» lib. vi eootra. Celsi, de. Chrisiianis sparsm | 


sunt. ignorata veritate instaurabant contra dominos 
suos lideles. 

(38) E" τι 21230. "v 5: 5. Gruleri Lect. ΘΤΑΟΤΗ. 
"Ov: ms, Norfole 

(59) 3 οἰκτιέτητα. Hc vox non solum propinqui- 
tatem generis desigmat, sed etiam amicitiam ac be- 
nevoleutianm., Interpres Nicephori etiam liumanita- 
tem addidit. non. contentus necessitudinis. voca - 
bulo. Var:s 

i60: Ko qo. Cod. Beg. Ey ἡμῖν, VarnES. Addit 
ei Strofliius :narz, ed. Genev. ego. 115. Norioic, à 
quo quidem codice abest τῷ ante 8ze. 

(01; 'T« τῶν 22329 £ 9v. Recle Βίας bla-phe: 
miain adversus Ghristianorum religionem intelli- 
tif.Cuo Foie eonüjunaturverbis proxime antecoe- 
denlibuüs z21 ον ἐπείνων, Cum enim servi Cliristia- 
norum, metu cruciatuum perterriti,infanticidia et 


p V. Precipue tameu vulgi ac praesidis et militum 


furor universus incubuit in Sanctum diaconum 
Viennensem, et in Maturum, ncophytum quidem 
illum, sed generosissimuim nihilominus pugilem 
Christi ; in Altalum quoque patria. Pergamenum, 
qui columna et (irmamentum Ecclesiam nostre sem- 
per fuit ; in Blandinam denique, per quam Christus 
ostendit, quie vilia, deformia contemptaque homi- 
nibus videntur. ea maximo honore affici a Deo 4 
propter excellentem erga ipsum charitatem, qua 


incestos concubitus de Christianis confessi essent 
studebat Satanas, αἱ Christtani qui comprehensi 
fueraut ejusmodi calumn asin religionem nostram 
jactarent. Quippe judices omni termentorum ge- 
nere Christiauos urgebant, ut Thyesteas quasdam 
caenas etLineestos concubitusapud se peragifateren- 
tur. Quo spectat illa vox Blandina, in mediis cru- 
ciatibus niliil aliud proloquentis quam: : hristiana 
sum : nitiil apud nos mali. geritur. Potest. etiam 
illud xai 6 ἔκεινων, relerr ad decem illos, qui 
inilio persecutionis capti animumi desponderant. 
Christophor-onus blasphemiam contranomeu Chri- 
sti intelligere maluit, Varg. Favent saltem. huic 
vovis 32»75ruiaz interprelationi verba, quas. infra 
de una ex lap-is nomine Bibliade, sed postea martyre 
exstant: hz ^ Hójix2a δὲ τινα uix τὸν di νη- 
μένουν $54 00769 ὁ 5:205A0q κατατεπωνένα:, θελή- 
σας ὁὲ Xii 0:13 ἡλασγηιίας χἐτακρῖναχ: ἦγεν ἐπὶ κύλα- 
gt. &yan( Atm εἰπεῖν τὰ ἄθξα περὶ ἡμῶν ὡς εὐθρα»- 
στην τοι Y.2*5 X3»4 520v. 

(02: kai sroxttoz0v. Rufinus vertit officium, 
iilites Nam Grieca vox utrumne . significat, tam 
offici iles, seu apparitores judicum. quam milites ; 
ut fusius ostensuri suinus ad libros De. Vita Con- 
stantini. lic vero milites malim intelligere, cum 
supra mentio liat tribani militum. VALES 

(odi ως Σαγκτον. Bufinus Sanctum diaconum 
Viennensetn interpretatur ; quod. est ambiguum. 
Neque eniui Sanctus fuit diaconus Viennensis Eccle- 
sia ut quidam hae Rufini versione inducti existima- 
runt.GerteLugdunensesin hac epistolaid nondicunt 
sed lantum affirmant illum Vienna oriundu nfuisse. 
Fuit izitur liic Sanctus patria quidem Viennensis. 
diaconus autem Lugdunensis Ecclesim. VALES. Opi- 
natus contia est David Dalrymple, vir nobilis, qui 
quodcunque Epistolie apud Eusebium superest, in 
Anglieam vertit. linguam, huuc. fuisse diaconum 
Viennensis Ecclesie minoris enim momenti esse 
patriam ejus, quam Jocum, quo munusecclesiasti- 
cnm obibat Videoque in. Seranionis Fragmentis, 
qua infra collocautur, similia his verba : Α΄λιος 
Ηούπλιος Ιούλιος ἀπὸ Δεθελτοῦ ἐπίσκοπος, hoc est, 


1423 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1424 


in virtute potentiaque ostenditur, non specie inani À καυχωµένην. Ἡμῶν γὰρ πάντων δεδιότων, καὶ τῖς 


gloriatur. Nam cum universi trepidaremus, ipsaque 
illius temporalis domina, que et ipsa una cum re- 
liquis martyribus strenue pugnabat, formidaret, in 
primis ne illa ob tenuitatem corporis, liberam con- 
fessionem edere non valeret : tanto animi robore 
firmata est Blandina, ut tortores qui invicem sibi 
succedentes a prima luce usque ad vesperam omni 
tormentorum genere eam excruciaverant, resoluta 
nervorum compage deficerent ; seque victos con- 
fessi, cum nullum tormenti genus quod ipsi inferri 
posset, reliquum haberent, mirarentur adhuc illain 
spiritum ducere, toto corpore lacerato, atque per. 
fosso, testarenturque unicum tormenti genus ad il- 
lam enecandam suffecisse, nedum tot ac tanta tor- 
menta. Verum beata illa, instar generosi cujusdam 
athlete, in ipsa confessione vires atque animos 
resumebat, Eratque ei refectio et quies, sensum- 
que omnem presentis doloris adimebat prolatio 
nos mali geritur. 

VI. Sanctus vero, cum et ipse supra humanum 
modum cuncta qua ab hominibus excogitari potue- 
rant tormenta fortiter sustineret, sperantibus jam 
impiis aliquid se indecorum atque illicitum ex eo 
audituros, ob nimiam vim et magnitudinem cru- 
ciatuum, tanta firmitate eis restitit, ut nec suum, 
nec genlis aut civitatis ex qua esset oriundus no- 
men, nec utrum servus esset an ingenuus, prolo- 
cutus sit, sed ad omnes interrogationes lHomana 
lingua responderit : Christianus sum. Hoc sibi no- 
men, patriam, genus, omnia denique esse subinde 
profitebatur; neque aliam vocem ab eogentiles ex- 
torquere valuerunt. Quam etiam ob causam ma- 
xima adversus illum et praesidis et tortorum perti- 
nacia furoris exarsit: adeo ut cum nihil amplius 
ipsis superesset quo illum torquerent, candentes 
saris laminas mollioribus ejus membris affigerent. 
Et membra quidem adurebantur ; ipse vero erectus 
alque inconcussus, firmis vestigiis in confessione 
perstitit, utpote celesti fonte aqua vive que ex 


Develti episcopus. Euseb. H. E. v, 19. Similiterque 
signantur episcoporum nomina et urbes apud con- 
cilium Cart aginiense sub Cypriano celebratum. 

(64) Αὐτή. Αὕτη ed. Steph. SrRorg. Mox desunt 
verba xai παρεθῆναι in ms. Norfolc. 

(63) Διεῤῥωγότος. Ed. R. Steph. περ'εῤῥωγότος. 
Cod. Med., Fuk., Savil. et Maz. διεῤῥωγοότος habent, 
quod magis placet. VALES. Lectionem alteram habent 
ms. Norfolc.et Nicephorus, sed ad oram exemplaris 
R. Steph. quod in Bodleiana exstal, διεῤῥωγότος 
rescriptum est. 

(66) ᾽Αναλγισία. Istiusmodi indolentiam in Theo- 
doro martyre memorat Theodoret. H. E. lib. τ, 
cap. 11, et Foxus noster in Thoma Tomkins, cujus 
manum ardenti lucernae immisit Bonnerus. Vid. 
Martyrolog. part. m, p. 154, noviss. edit. W, 
ΙΟ ΥΤΗ. Conf. $ 14 hujus Epist. 

(67) Διὰ τὴν ἐπιμονήν. Ed. HR. Steph. oónzopovív. 
Amplector scripturam cod Medicei et Maz., Fuk. 
et Sav., in quibus legitur ἐπιμονήν. ld est ob assi- 
duitatem et gravitatem tormentorum. Nam quod ex 
Gruteri libro proponitur ὑπερθολτν, vaniszimacon- 
Jectura est. Paulo post, ubi legitur ὁπύτε μτδὲν εἷ- 


D 


σαῤκίνης δεσποίνης αὐτῆς fius ἦν καὶ αὐτὴ (04) 
τῶν μαρτύρων µία ἀγωνίστρια, ἀγωνιώσης μὴ οὐδὲ 
τὴν ὁμολογίαν δυνῄσεται παῤῥησ.άσασθαι διὰ τὸ 
ἀσθενὲς τοῦ σώματος, Ἡ ΕΒλανδίνα τοσαύτης ἐπλη- 
pun δυνάμεως, ὥστε ἐκλυθῆναι xal πα-εθῖνα: τοὺς 
κατὰ ὁ.αδοχὰς παντὶ τρόπῳ βασανίζοντας αὐτὴν ἀπὸ 
ἑωθινῆς ἕως ἑσπέρας, καὶ αὐτοὺς ὁμολογοῦντας ὅτι 
νενίκηντα!, μτδὲν ἔχοντες µτχέτι Ó ποιήσουσιν αὐ- 
τῇ καὶ θαυμάζειν αὖἎ-- 
διεῤῥωγέτος (63) καὶ 
ἠνεφγμένου' καὶ μαρτυρεῖν, ὅτι Év εἶδος στρεθλώ- 
σεως Ἱκανὸν Ἡν πρὸς τὸ ἐξαγαγεῖν τὴν ψυχὲῖν, 03] 
ὅτι v6 τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα. ᾽Αλλ' d, µακαρία ὡς 
Ὑενναῖος ἀθλητὴς ἀνενέαζεν ἐν τῇ ὁμολογίᾳ' xai fy 
αὐτῆς ἀνάληψις καὶ ἀνάπαυσις val ἀνχλγτοία (00; 
τῶν συµθαινόντων, τὸ λέγειν dv Χριστιανή εἶμι, 
καί; Παρ ἡμῖν οὐδὲν φαῦλον γίνεται 


ἐπὶ τῷ παραμένειν ἔμπνουν 


την, παντὸς τοῦ σώματος 


horum verborum : Christiana sum, et: Nihil apud 


C 


D 


VI. 'O δὲ Σάγκτος καὶ αὐτὸς ὑπερθεθλημένως καὶ 
ὑπὲρ πάντα :ἄνθρωπον πάσας τὰς ἐξ ἀνθρώπων αἱ- 
Κίας ενναίως ὑπομένων, τῶν ἀνόμων ἐλπιζόντων διὰ 
τὴν ἐπιμονὴν (67) καὶ τὸ μέγεθος τῶν βασανων ἀχού- 
σεσθαι τι παρ αὐτοῦ τῶν μὴ δεόντων, τοσαύττι ὑπτ- 
στάσει ἀντιπαρετάξατο αὐτοῖς, ὥστε μγδὲ τὸ ἴδεον 
κατειπεῖν ὄνομα (08), μήτε ἔθνους, pce πόλεως 
ὅθεν jv, μήτε εἰ δοῦλος fj ἐλεύθερος εἴπ' ἀλλὰ πρὸς 
πάντα τὰ ἐπερωτώμενσ ἀπεκρίνατο τῇ Ῥωμαχὴ 
φωνῃ. Χριστιανός elu. Τοῦτο καὶ ἀντὶ ὀνόματος, xal 
ἀντὶ πόλεως, xai ἀντὶ γένους, καὶ ἀντὶ παντὺς ἐπαλλί- 
λως ὡμολόγει' ἄλλην δὲ φωνὴν οὐκ ἤκουσαν αὐτοῦ τὰ 
ἔθντ. Ὅθεν δὴ καὶ φιλονεικία µεγάλη τοῦ τε ὁ"εμόνος 
καὶ τῶν βασανιστῶν ἐγένετο πρὸς αὐτόν. ὥστε ὁπύτε 
µηκέτι μηδὲν εἶχον ὅ ποιήσουσιν αὐτῷ, τὸ τελευταῖον 
χαλκᾶς λεπίδας δ.ἀπύρους προσεχόλλων τοῖς τρυφερω- 
τᾶτοις µέλεσι τοῦ σώματος αὐτοῦ. Καὶ ταῦτα μὲν ἐκαί- 
ετο’ αὐτὸς δὲ παρέµενεν ἀνεπίκαμπτος καὶ ανένδοτος, 
στεῤῥὸς πρὸς τὴν ὁμόλογίαν, ὑπὸ τῆς οὐρανίου (69) 
πτγῆς τοῦ ὕδατυς τῆς ζωῆς τοῦ ἐξιόντος ἐκ τῆς ντ- 

ον, cod. Μεάϊοσδς οἱ Maz., Fuk. et Savil. vocem. 
interserit hoc. modo: Ὁπότε µηκέτι μηδὲν ciyov. 
Quod est elegantius VarEs. Ante Valesium ἐπιμο- 
vij» Christoph. in ed. Genev. Lect. pretulerant. Et 
μηχέτι Alla 4 uoque Gruteri lectiones interserebant 
Porro ὑπερθολὴν tanuam conjectura ad marg. Ca- 
stel. cod. affertur. Statim post, ὑπαχοῦσεσθαι σα» 
αὐτοῦ ms. Norfolc. 

(68) ὍὭστε μηδὲ τὸ ἴδιον κατειπεῖν ὄνομα. Si- 
milia videre est infra, libro De martyribus  Palzst. 
cap 2, eL iu Passione S. Felicis ad calcem Lactan- 
ui De moribus persecutorum edit. Oxon. et in Pas- 
sione Tharaci, Probi et Andronici apud Baronium 
ad ann. 290, n. 2, 7, 9. W. LowrR. Ad queiesita illa 
quod attinet, moris fuit, utde omnibus hisce rebus 
judex reum interrogaret. Mox, ἐρωτώμενα pro ἐπε- 
ρωνώμενα ms. Norfolc. 

(69) Οὐρανίου. ᾿Επουρανίου ed. Steph. Srnorm. 
Sed in exemplari editionis ed. Steph. quod in Bod- 
leiana exstat, per lineam subter ductam idem re- 
probatur. Post πηγῆς τῆς addit ms. Norfolc. xx! 
anle 22:226; Christoph. Lect. 





bbc" ]——— ]À———————ÓOUOEAEOA—X—— .A 2?7?7//,,!$£eÓm11:::222.)7::::222.).. -.. n 


1423 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


1426 


65os (70) τοῦ Χριστοῦ ὁροσιζόμενος καὶ ἐνδυναμού- A ventre Christi profluit, perfusus firmatusque. Por- 


pevoc. Τὸ δὲ σωµάτιον μάρτυς Tv τῶν συµθεθηκό- 
όλον τραῦ ὶ poA wt) καὶ ἐνον (74) 
των, ὅλον τραῦμα xat μώλωψ χα!’ συνεσπασμένον (74), 
4 9 9 P! 3 , zt 
καὶ ἀποθεθληχὸς civ ἀνθρώπειον ᾖἔξωθεν µορ- 
ci». Ἐν ᾧ πάσχων Ἀριστὸς µεγάλας ἐπετέλει δό- 
4 [] 
ξας, καταχργῶν τὸν ἀντικείμενον, xal εἷς t» τῶν 
λοιπῶν ὑποτύπωσιν ὑποβεικνύων, ὅτι μηβὲν φοθερὸν 
ὅπου Ηατοὺς ἀγάπη, prot ἀλγεινὸν ὅπου Χριστοῦ 
, *- , , 2 
δόξα. Tiv» γὰρ ἀνόμων μεθ) ἡμέοας πἆλιν στρεθλο»ν- 
M , , ^ 9 
των τὸν μάρτυρα, καὶ νοµ:ζόντων ὅτι, οἱλούντων xai 
φ)λεγμαινόντων τῶν σωμάτων (72), εἰ τὰ αὐτὰ mpoc- 
ενέγκνιεν κολαστήρ'α περιέσοιντο αὐτοῦ, ὁπότε οὐ- 
δὲ (73) τὴν ἀπὸ τῶν Ὑειρῶν ἀφὴν ἠνείχετο' Tj ὅτι 
ἐναποθχνὼν ταῖς βασάνοις, φύθον ἐμποιίσειε τοῖς 
, i 
Aotrots* οὐ µόνον οὐδὲν περ) αὖτλν τοιοῦτο συνἐθη.ἀλλὰ 
χαὶ παρὰ πᾶσαν ὀόξαν ἀνθρώπων ἀνέκυψε (14) καὶ 
ἀνωρθώθι τὸ σωµάτιον ἓν ταῖς μετέπειτα βασά- 
νοις, xal ti» ἰδέαν ἀτέλαδα τὴν προτέραν vai tiv 
γρῆσιν τῶν μελῶν. ὥστε μὴ κόλασιν, ἀλλ᾽ ἴασιν tà 
τῆς /άριτος τοῦ Χριστοῦ, τὴν δευτέρα» στρέθλωσιν 


αὐτῷ γένέσθα t. 


το corpus ipsum abunde testabatur ea qure accide- 
rant ; quippe quod nihil aliud esset przeter vulnera 
atque vibices ; totum contractum atque contortum 
nec jam externam hominis speciem retinens. In 
quo Christus ipse perpetiens, magna miracula pa- 
trabat, adversarium funditus delens, et illustrj 
exemplo ceateris ostendens, nihil esse metuendum 
ubi charitas Patris adsit; nullum dolorem, ubi 
gloria vertitur Christi. Quippe cum impii illi pau- 
cis post diebus iterum torquere martyrem cepis- 
sent, crederentque si turgescentibus adhuc et. in- 
flammalis vulneribus eadem tormenta de integro 
adhiberent, fore ut illo superiores evaderent, quip- 
pe qui ne manuum quidem contrectationem pos- 
set sustinere ; vel id certe eventurum, ut ille tor- 
mentis immortuus, terrorem injiceret reliquis ; 
non modo nihil ejusmodi illi contigit, sed prweter 
omnium opinionem, corpus ejus subito relevatum 
erectumque constitit in tormentis posterioribus, 
et pristinam speciem usumque membrorum recu- 


peravit : prorsus ut secunda illa excarnificatio, divina opitulante gratia, medelam potius, quam penam 


ei altulisse videretur. 

VIf. Καὶ D:62:202 0$. τινα μίαν τὼν ἠρνημένων, 
131, δομῶν δ:ἆβηλης (19) χαταπεπωκέναι, θΣλέσας δὲ 
καὶ θιὰ βλασφτμίας (76) ακατακρῖνα:, Type» ἐπὶ χό- 


λασιν, Guard εἰπεῖν τὰ 30:x περὶ ἡμῶν, ὡς εὖ- 
9 ^ ^ ^ 
022203160» TOv, καὶ ἄνανθρων. Ἡ Gà ἐν «f στρεθλώ- 


σει (77) ὄνένιψε, καὶ ὡς ἂν εἰπεῖν ἐκ βαθέως ὑπνου 
προσκαίρου 
Í S . ? ) 2L )) . 9» ο 4. 
τιμωρίας τὴν αἰώνιον Ev γεῖννῃ κύλασ:.ν. Καὶ εξ 
τοῖς βλοσρύμοις (18) φήσασα Do 
^ 9 
μηδὲ ἁλό- 


, e - ^ ε« - 
ἀντγρτγήρησεν ὑπομνησθεῖσα διὰ τῆς 


* , * -. 
εν ανν ἂν XVET. 


νο ^t , ta $ n" ν 
ἂν πχιοία xYy0t£v (79) 0o! τοιουτο!, οἷς 


10) Ἐκ τῆς ντηδύος. Alludit ad cap. vi! ex Joan- 
nis Evangelio, in quo legitur: Flumina de ventre 
ejus fluent aqu: viv. VALES. 

(141) Xovsszasuéívov. Contractum οἱ incurvum 
malim vertere, quam distractum et divulsum,ut ini- 
tio verteram. Hoc enim essel ὁιεσπασµένον. Con- 
tractum autem intelligo pr» magnitudine tormen- 
torum. Nam qui in equuleo torquebantur veliemen- 
tius, caput. incurvare cogebantur, ut docet Am. 
Marcellinus, cum ait : « Vel sub equuleo caput in- 
curvos, aut ietu carnificis torvi substravit. » Inepte 
Christophorsonus contractum. in. rugas corpus iu- 
terpretatus est. VarES. 

(19) Τῶν swoguz:wv. Scribendum 
uxziov, ut legit Rufinus. VALEs. 

P e , T7 τν e Pot - ^9 * 9 

(13) Οπότε »25&. 'Ὁποτε γοῦν o95£ Gruteri Lect. 
οἱ Iinargo. exemplaris Jonesiani. STrnorH Statim 
ante περιέσοντα: pro περ:ἔση ντο Ins. Norfolc. et lioc 
loco τόν post 022: deest in ms. Bodl. 

(τε) ανέκοψε. In ed. It. Steph. ἀνεκάλωψε. In 
codice Mediewo et. Maz., Fuk. et Sav.. et apud Ni- 
cephorum legitur ανέκοψε, quie procul dubio. vera 
hujus loci scriptura est. Opponitur enim. ανέκοψε 
καὶ 37020007, illis que supra dixerat de tolo cor- 
pore Sancti diaconi contracto atque incurvato. lta- 
que hic locus superiorem expositionem nostram 
plane confirmat. Varrgs. Habent ανέκοψε lect. quo- 
que Venet. et Christoph. et cod. Norfolc. atque 
margo exeniplaris ed. Steph. quod in Bodl. exstat. 

(13) Azo» O:2654A0z. Ex πι». Savil. seu Bodl. 
articulum recepi. Καταπεπτωκέναι pro Χαταπετυ 
γέναι ms. xorfolc. 

(16) Δ.ὰ βλασφημίας. Christophorsonus blasphe - 


6 


VII. Sed et Bibliadem quamdam ex eorum nu- 
moro qui Christi fidem abnegaverant, cum jam dia- 
bolus a se absorptam crederet, velletque insuper 
damnationem illius cumulare blasphemia, ad sup- 
plicium duxit, adigens eam, utpote fragilem jam 
et ignavam, impia de nobis proloqui. Verum illa 
resipuit inter cruciatus, ac veluti ex altissimo 
sonino excitata est, presente supplicio de eeternqo 
gehennae cruciatibus ipsam submonente. Et con- 
tradicens impiis : Qui fieri possct, inquit, ut infantes 


miar adersus Christum intellexit. Videndum ta- 
men est, ne hic quoque blasphemia adversus reli- 
gionem Christianorum intelligatur. Certe que se- 

uuntur verba id penitus evincunt. Sequitur enim 
ἀναγχά-ων εἰπεῖν τα ἄθεα περὶ ἡμῶν. Porro hzc 
mulier in ms. Maz. av Med. Βιθλίας dicitur non 
Βίόλις, sic eliam vocaturin Fuk. Rufinus hanc cum 
Blandina videtur confudisse gravi errore. VaLEs. Ex 
cod. leg. Ἠίθλιδα posuerat ed. Stepli. quam qui- 
deni nominis scripturam habent et Gregorius Tur. 
De gloria mart. c. 49, et martyrologi. Sed alteram 
lect, firmant ms. Steph. marg. ed. Genev. codices- 
que Bodl. seu Savil. et Norf. Qua vero ratione in- 


videtur τρα»- D ductus Rufinus hac omnia ad Blandinam detorse- 


rit. nescio. nisi si hocce nemen in codice suo pro 
Bibliade scriptum invenerit, 

(11) E» τῇ στρεθλώσει. Abest τῇ ed. Steph. 
STROTH. 

(78) Αντεῖπε τοῖς βλασφήμοις. In οἆ R. Steph., 
τοῖς da32v:0zalc. Sed longe melior est lectio quam 
reperi in cod. Maz οἱ Med., Fuk et Sav. τοῖς βλασ- 
qruox. Sic vocantur a Lugdunensibus gentiles, 
qui Christianam religionem calumniabantur, vel 
certe lapsi, qui prz» ceruciatuum violentia infantici- 
dia et incestus a Cliristianis admitti fassi erant. 
VatES. Sed de lapsorum liujuscemodi confessione, 
niliil, quod credam, exstat. Valesii lectionem flr- 
mant Lect. Venet. ms. Νοτίο]ο. cum margine Steph. 
ed. in Biblioth. Bodl. Christophorsonique Lect. 

(19 Πῶς ἂν παιβία φάγριεν. « Erubescat error 
vester Christianis. qui ne animulium quidem 88η - 
guinem inepuli- esculentis habemus,qui propterea 
quoque suffocatis et mn:orticinis abstinemus, ne 


1421 


ECCLESIARUM YIENNENSIS ET LUGDUN. 


1428 


comeiderent, quibus ne sanguinem quidem animan- Α Ύων ζώων αἷμα φαχεῖν ἐξόν; καὶ ἀπὸ τοῦδε Xe 


ttum degustare lieet? Abhinc. Christianam se esse 
confessa, in consortium martyrum relata est 
VIII. Porro cum universa tyrannoruni tormenta 
per mariyruin constantiam a Christo essent hebe- 
tata ac retusa, alias machinas diabolus excogita- 
vit ; ut scilicet in obscurissimum ac molestissimum 
carceris locum conjicerentur, utque pedes in nervo 
ad quintum usque loramen dislensos haberent, ac 
reliqua hujusmodi cruciatuum genera perferrent, 
quibus ministri, utpote infensi et a dà'mone inci- 
tati, vexare inclusus consueverunt adeo ut ex eo- 
rum nuniero quampluriini in carcere sulffocati in- 
terierint, quos scilicet Deus, qui suain in omnibus 
gloriam ostendit, hoc mortis genere defungi voluo- 
rat. ΑΠ siquidem «qui acerbissime exerueciali fue: 
rant, ita ut ue vivere quidem diutius pos-e crede- 
renlur, quainvis onini curationis genere refocillati 
fuissent. perinans runt in custodia, hominuin qui- 
dem auxilio. destituti, verum roboe:ali a Deo, et 
tam animi quam corporis vigore firmati ; qui qui- 
dem accendebant. cieleros. et consolabantur. Alii 
vero novelli qui recens comprehensi fuerant, quo- 


gti2vi,v ἑαυτὴν ὡμολόχει, καὶ τῷ κλήρῳ (80) τῶν µα;- 
τόρων προσετέθη. 

ΥΠ. Καταργηθέντων OE τῶν τορανν κῶν κολι- 
στιρ΄ίων ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ διὰ τῆς τὸν µσκαρίω» 
ὑπυμωνῆς, ἑτέρας prava. ὁ θιάθυλος ἑπενήει, τὰς 
χατὰ τὸν εἰρχτὴν £v τῷ σκότε' καὶ τῷ /αλξεπωιάτῳ 
Jii αυγχλείσεις' καὶ τᾶς ἐν τῷ ξ2λῳ ὀικτάσεις τῶν 
ποθῶν (Ri), & 

Ἰχαὶ τὰς λο'τὰς αἰκίας, ὅτας εἰώθασιν ὁ2γ 


4 ^ . , 
Tri πέμτπτον ὃ:ατεινοαῖνων  TLVTLU 
μεις" 
e 4 4 - ^ 21. Π - $1 * 
ὑπ,υργοὶ, καὶ ταῦτα 0:300 À09 T) Totis, GS ένα: τος 
22.46: 
e$ A0: ' 


Anse Επιθεικνύων τὴν αὐτοῦ ούζαν (82). Οἱ. ui. 12 
4 um dvds " ναι 4 S J | I). ). ME ib 


ἐγκλεομένους' ὥστε ἀποτνι (να. τοὺς CÀ.SITUO 
f tn, ὅσους γε ὁ Κύριος οὕτως 1 
" - rz "^" - * - . 
B:oav:cÜ:vreg πικρῶς, ὥστε ὀοκεῖν uv6i τῆς πᾶστς 
, v - ^ Li 
θεραπείας tToyóviaq ἔτι «σαι Αύνασθα:, παρέας 
* - . ^e » 4 -- * . . . 
ἐν τῇ εἰρλτή ερτµοι μὲν τῆς παρὰ ανθρώπων ἔπ'ιμῖ- 
, - *t€ , Ἂν φ * - - , DT M 
LE:36, 2V225,0v214£90.. δὲ uro τοῦ Κυρίου (83; καὶ 
^ , 4 , ν 4 9 - 
ἐν ναμοομεν». καὶ 3031: καὶ joyn, xai τοὺς Àu- 
9. - , e ^ 
ποὺς παρορμῶντες καὶ πα-αμοθοῦμενο.. Οἱ ot ver 
οἱ xai αρτι σονειλτμµένοι, ὦν μη προκατήχῖστο 
9 Lj 3 bad - * , 
tX σώματα, τὸ βάρος οὐκ ἔφερον τῆς σ»γκλείσεως, 
ἀλλ ἔνδου ἐναπέθντσκον. 


rum corpora cruciatibus perferendis nondum  assucveraut, cum gravitatem carceris pali non possent, 


in ipsa custodia exspirarunt. 

IX. Beatissimus autem Pothinus qui episcopatum 
Lugdunensis Ecclesia adininistrabat, nonagenario 
major, et corpore admodum inltirmo, ob priesen- 
tem quidem corporis imbecillitatem iegre spiritum 
tralieiis, cieterum prae cupiditate imminentis mar- 


quo modo sanguinecontaminemur vel intra viscera 
sepulto. » Teitull. Apol. cap 9. Eadeimn fere ass^- 
runt Origenes contra. Celsum. lib. vin. circa. me- 
dium ; Minutius Felix Octav. pag. 595 ; Clem Alex. 
adag. lib. m, cap. 3, prope finem. Ecclesia 
Orientalis hanc abstinentiam perpetuo servavit. et 
eliamnum servat. Augustinum vero, aliosque ej. s- 
dei) atalis Cliristianos, in. contraria. fuisse opi- 
nione, ex liis i.sius verbis palam est. « Et ub Ec- 
lesia gentium talis effecta e«t. ut in. ^a nullus Is- 
raelita carnalis appareat ; quis jam lioe observat ut 
turdos vel minutiores avieulas non attingat, nisl 
quarum sanguis elfusus est 2 Aut leporem non edat 
si manua cerv;ce percussus. nullo cruento vulnere 
occisus est ? Et qui forte adi. ue pasci. tangere ista 
formidant,a cieleris irridentur. » Augustin. eontra 
Faustuin Manich. lib. xxxi, cap, 13. gap. 

(BU) Καὶ τῷ κλύρῳ. Kai év τῷ xA. mss. Bodl. 
et Norf. 

(81) Καὶ τὰς iv τῷ ξύλῳ Bieciaru τῶν πολῶν. 
Superiore libro ubi de Justini martyrio dictum est, 
observavimus 22Àov a Griecis dici, quem Latini ap- 
pellant nervum.ld plaue contirinat Rutinus qui lunc 
locum ita. interpretatur: c sepéiio iut. dicunt) 
pun-to in nervo. pedes, coutra quam credi fas est, 
istenti, in. intimo pmnarum loco. deperirent. Has 
διατάσεις τῶν ποδῶν optime expressit Prudentius in 
versibus quos supra citavimus : 


Lignoque plantas inserit. 
Divaricatis cruribus. 


Porro hujus supplicii hec. videtur fui-se forma. 
Truncus fuitlizneus quinis hincei indeforaininibus 
certo invicem spatio divisis excavatus ; in. hiec 7o- 
ramina lanquaim in ocreas quasdam. pedes iis76- 
ban:ur noxioruim, et. vinenlis sou nervi- astringe- 
bantur, ut ex Aratoris versibus colligitur, quos su- 


» ^ , 4 - 
IX. Ὁ οὲ µακάρ.ος llofetvoz ὁ τὴν διχκονίαν τς 
ἐπ:σκοπῆς ἐν Αηυγδούνῳ πεπισσε»μένος, 
ἐνενήκοντα ἔτη τῆς ἡλιχίας (84) γεγονὼς, καὶ ziv 
ἀσθενὴς τῷ σώμµατι, μόλις μὲν ἐμπνέων διὰ τὴν τοο- 
γειμέντν (R5) aw pato ἀσθένδιαν, 


A 9 
AVE ^1 


e * 


^a 
9x0 οἳ π;οθ»- 


pra retulimus in adnotationibus ad librum w. Ft 
hutinus quidem Ίο foramina vulgo puncta appel- 
lata esse testutur, quod confirmat locus ex Passione 
Clirysanti et Dari, quem ibidem adduxi. Sed quod 
Rufinus septimum punctum dixit, vix credibile 
milii videtur. Certe Eusebius hoc loco quintuin 
duntaxat foramen dixit ; et aliis in locis hunc nu- 
merum foraminum nunquam supergressus est.De 
his punctis intelligendus est locus in actis Griecis 
Passionis Taraclii Probi et Andronici: Μάξιμος i7:- 
um, s'zt ἨΒαλόντες o2z'v oíÓr oc, εἷς τέσσερα xiv. 
[j17a Otxzsivsse, quod veius interpres pes-ime ver- 
tit. hoc modo : (ο illi ferrum per quatuor loca 
nerecrum, οἱ con[ringite, VALES, 

(82) 'Em:6e xv Ίων τὴν αὐτοῦ  OóLzxw. Pro his 
Chris!opli, ἸΑλλὰ καὶ τοῦ 8:59 ἐνταῦθα ἐπιλε:χν υόντας 
τὴν ὀέξχν. STROTH. 

( 3; Τοῦ ho:fov. Τοῦ abest ed. Steph. Srhors. 
Addas ms. Bodl. 

(84) Tz; $X:x!x;. Tv $X:xíav non male ms. 
Not. 

85) A1 τὴν πρρχειμἐντν. Hoc loco verba viden- 
tur esse lrausposita. Sic igitur legendum puto: 
διὰ τὴν iqxsuivee( σωµατ'κι» ασθένειαν. Et paulo 
post ubi legitur: A:à τὴν ἐνχειμέντν τῆς pape 
2ixs ἐπιθυμίχν, scribo προχειμένην. Porro hoc. Po- 
thini martyrium elegantissime describit Eucherius 
Lugdunensis episcopus in sermone de S. Blandina: 
« Priestitit inter ista divina providentia, ut in tan- 
ti patri: sacrificiis, etiam pontifex non deesset. 
Itanitur ad impiam qumstionem grand:evus et ple- 
nus dierum Bi. pater noster Pothinus,Eccelesi; hu- 
jus antistes, et pro cruditionis ut credimus meri- 
io, gres suo jungitur. Ae post Poininici. corporis 
aeriietum, profanis tribunalibus novam de so lio- 
sliam Gauriste oblaturus infertur. Senilis infirmitas 
per injurias et afflictiones furentium ministrorum 





1449 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. ΡΟΤΗΙΝΙ. 


1430 


μίας πνεύµατος ἀναῤῥωννύμενος O3 τὴν ἐγχειμένην A tyrii mirabili alacritate animi flrmatus, etiam ipse 


- , 4 * 4 & 4 - 
τῆς μαρτυρίας ἐπιθυμίαν, wal αὐτὸς ἐπὶ τὸ fna 
ἑσῦρετο RO) τοῦ μὲν σώματος xa! ὑπὸ τοῦ γήρως 
« ο a ^ , ^v - 
καὶ ὑπὸ τῆς νόσου λελ»μένου) τηρουµένης δὲ τῆς 
quyZi ἐν αὐτῷ, ἵνα δ'᾽ αὐτῆς Χριπτὸς θριαµθεύσῃ. 
"Oz ὑπὰ τῶν στρατιωτῶν ἐπὶ τὸ βῆμα κομισβεὶς, 
πα2απεµπόντων αὐτῶν τῶν πολιτικῶν ἐξουσιῶν xal 
παντὸς τοῦ πλίθους ἐπιθοέίσεις παντοίας ποιουµένων, 
ε 5, - Ἡ ^ - * ΝΑ 4 
ὡς αὐτοῦ Όντος τοῦ Χριστοῦ (87), amc6:609 τὴν κα- 
λὴν μαρτυρίαν. ᾽Ανεταζόμενος δὲ ὑπὸ του ἡγεμόνος 
, - - 4 , .»* , 
τίς εἴτ ΧἈρδιστιανῶν ὁ θεὸς, ἔφη 'EXv d ἀἄξιος, 
Ἐντεῦῇεν 07, ἀφειδῶς ἐσύρετο, καὶ modia; 
$. χερσὶ καὶ ποσὶν 
ἀλιχκίαν αἱδου - 
ὃ µετὰ γεῖρας ἕκαστος 
εἴγεν, εἲς αὐτὸν ἀχοντιζύντων πάντων Ob ἑγωμέ- 
vt ἁξγάλως πλπαμελεῖν καὶ ἀπεθεῖν, e! τις (88) 
ἀπολει θείη τῆς tiq αὐτὸν ἀσελγείας. Καὶ γὰρ τοὺς 
0:02; αὐτῶν .89; ᾧοντο οὕτως ἐκδικήσειν. Καὶ µόγις 
9»e€00! 3 —- 4 Nx 
£2219T zi2xvT, (00), xai μετὰ 020 
i ^» νο 
μέρας απέφυςεν. 


075. 
En23/2 τληγὰς τῶν μὲν συνέγνυ 
ἐν θριζήντων παντοίως, μηὸξ τὴν 
µένων αὐτοῦ. τῶν δὲ μαχκρὰν, 


απνέων ἐν τῇ 


X. Ενταῦθα 07, 
A, 
ἐγίνετο, 
σπαν΄-ως niy ἐν 
^ , ^* 
A IVROUEVON ος 


u2v2À7 τις οἰκονομία τοῦ θεοῦ (91) 
xai ἔλεις 
y αλελφύτητι γεγονὸς (99), μὴ ἀπο- 
ς s τέχνης τοῦ Χριστοῦ. Οἱ γὰρ κατὰ 
τιν R2: AT t 

* FLA - ^ Ld 2 89 4 i - 
xxi αὐτοὶ, καὶ µετεῖχον τῶν δεινῶν. Οὐδὲ γὰρ iv τῷ 
χαιρῖρ τοὍτῳ Ὀφελός τι αὐτοῖς d, ἐξάρνησις ἐγίνετο. 


i 
ἁμέτρητον ἀνεφοίνετο ᾿[πσοῦ" 
ττ α 
"» , , 
ἔξχρνοι γενόμενο:, συνεκλείοντο 
Ἁλα οἳ μὲν uolo γοῦντες ὃ xal ἦσαν (93), σονεκλεί-- 


0st ὃς Χριστι αν λ, μτλεμιᾶς Άλλης αἰτίας αὐτοῖς 
9 Y ^^ 9 t 3 €^ ^ 

Em'zt27ui/zt$. Οὔὖτοι ὃξ AoirÓv ὡς ἀνθροφόνο: καὶ µ'α- 
25 Χκτείγοντο, διπλ ὕτερον παρὰ τοὺς λοιπωὺς x5)a: 


ή τγοι, Ἐκείνους μὲν γὰρ ἐπεκούφιζεν d, χαρὰ τῆς 
καὶ d 
Χοιστὸν ἀγαπη, xai τὸ Πνεῦμα τὸ Ἡατρι- 
Xov. Ἑούτους δὲ τὸ συνε:θὺς µεγάλως Ἐτιμωρεῖτο (94): 
ὥστε X1! παρὰ τοῖς λοιποῖς ἅπασι χατὰ τὰς παρό- 


μπρτυσίχς καὶ d) ἑλπὶς τῶν ἐπτγγελμένων, 
ς τὸν 


^ 
1-25 


ila celerem sortitur exitum, ut intelligere ad tem- 
pus illud soli martyrio reservatum. » VarEs. Po- 
thini nomen in editionibus Rufini male scribi PAo- 
tnus notat. Strotlius, imo Caeciari in omnibus 
«euis codd. IBufini scriptis inveniri Photinus, aut 
Fotmus testatur Sed Pontinus eque. malum liabet 
Βαν ms. Magdalenensis. 

iRO "25225. το ed. Steph. du: itur ad tri- 
bunalia i imo poliust eferlur. Rufin. ἐσωρετο Niceph. 
et να] ed. SrRoru.Leclionem Valesianam firmant 
nostri quoque manuse ripti. 

(87 7159 Αριστοῦ ΤΟῦ ορίου ms. Bodl. 

(88, E" viz. ΜΗ τι episcopi Castal. cod. STRorR. 

(Bü; Too; θεηὺς αὐτῶν. Hoc. αὐτῶν ex ed. Steph. 

reslituit Strothius, quem ego recutus sum, quia 
ia siepius scribi in vet.codicibussolet,etsi alterum 
EE DEI Valesius prietulerit. 

(901 TES ;Biom ἐν τῇ &tlovrn. Cod. Mediceus ha- 
bel εἰς τὴν si2xt/v, nec aliter cod. Maz.. Fuk.et Sa- 
vilii. VALE-. Ia Valesius, qui εἲς v,» sizxv/,v impri- 
inendum curavit,quod rectius est. ait Strothius, si 
gramm:licam spectes ; at quis. inquit ille, hanc 
lectionem, si aderat primitus. mutasset. in. magis 
solu cam ? Porro exstat Stephaniana lectio in codd. 
liesio el Norfole. Ad. oraui vero exemplaris edit 


"ios 


B 


ad tribunal ferebatur : corpore quidem partim ob 
senectutem. parlim vi morbi penitus exhausto ac 
soluto ; animam vero adhuc retinens, ut per eam 
Christus triumpharet, Perlatus igitur a militibus 
ad tribunal, prosequentibus ipsum magistratibus 
civitatis, et universa plebe variis eum acclamatio. 
nibus impetente, tanquam ipse Christus esset, 
egregium edidit testimonium. Interrogalus vero a 
praeside, quisnam esset Christianorum Deus, re- 
spondit : Si dignus fueris, cognosces. Post hsec 
absque ullo humanitatis respectu raptatus, atque 
innumeris plagis allectus est, cum ii quidem qui 
propius astabant, calcibus et pugnis illum contu- 
meliose appeterent, nec ullam ejus eetati reveren- 
tian) exhiberent ; qui vero longius distabant,quid - 
quid ad manum erat, in ipsum conjicerent; omnes 
denique gravissimi delicti ac piaculi reos se existi- 
marent, nisi prosua quisque parte ei petulanter 
insultare studuissent. Quippe hoc modo injuriam 
deorum suorum ulturos se arbitrabantur. Exinde 
vix adhuc spirans in carcerem projectus est, tan- 
demque post biduum animam exhalavit. 

X. Hic vero singularis quaedam Dei dispensatio, 
el immensa Jesu Christi misericordia apparuit ; 
raro quidem inter fratres exemplo, sed a dexteri- 
late ingenioque Jesu Christi minime alieno.Oinnes 
siquidem qui a prima statim compreliensione fidem 
n^gaverant,ipsi quoque in carcerem conjecti,eadem 
qu: ciPteri martyres perferebant. Neque enini illis 
quidquam tunc profuit fidei suc: negatio. Verum 
illi qnidem qui seseidq od revera erant.esse profi- 
tebantur,tanquam Christiani conjiciebantur in vin- 
cula, nullo alio crimine ipsis objecto. Ili vero per- 
inde ac homicidzs et scelerati homines deinceps 
detinebantur,duplo gravius quam reliquisupplicium 
perfeientes. Illos enim gaudium martyrii, spesque 
proniissa beatitudinis. et eliarilas erga Christum, 
εἰ Dei Patris Spirilus recreahat. Hos ver» graviter 


Steph in bibliotheca Bodl. rescriptum est εἰς τὴν 
εἰσκτήν. lta οἱ Christoph. Lect., $3029, Gruteri 
Lect. habent. 

91) To3 80:55. To2. quod Valesius ex mss suis 
addidisse videtur. expunxit Strotliius, sed cum Va- 
lesio faciunt ambo scripti mei. 

[02i Ῥπανίως uiv... vevovog  Notanduin est quod 
aiunt Lugdunenses, rarum adhue in Ecclesia ejus- 


D inodi indulgentia usum fuisse erga lapsos. Nempe 


quia ad hoe usque t*ipus. pauci. admodum lapsi 
Γιου. [faque, cessante morbo, nihil. opus erat 
hu,usmodi medicina Sub-ecutis autem persecutio- 
nibus, hoc remedium erebrius usitatum est, λες. 
A scopo hic aberrare. Valesius Anglico. interpreti 
videtur. quem supra (nol. 63, nominavi ; siqui- 
dem putat ille hoc loco agi de lapsisraro exetuplo, 
quod infra positum est, 8&3 12 et 13, resipiscenti- 
bu: ; atque fleri posse. ut ad Hebr. vt, 4 et seq. 
spectet auctor. Mox abest articulus ante. Xp:stou a 
ms Norfole. 

(93) "OuoAovoSwtez 6 καὶ ὅταν Ou λ γα ὤντες 
τὸν Θεόν ms. Norfolc. Mox quoque τὸν Bedv pro τὸν 
Κοιστόν idem ms. 

(94) Ἐτιμωρεῖτο,. Ετιμώρξ, ms. Steph. marg. 
edit. Genev. et exemplaris Jones. TrRorH. 


1431 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


14132 


torquebat conscientia : ita ut dum traducerentur, Α δους, διαδήλους τὰς ὄψεις (93) αὐτῶν εἶναι. Ot μὲι 


ipso vultu atque aspectu facile discernerenturaca- 
teris.Quippe illi quidem hilares accedebant,maje - 
stalem quamdam venustati intermistam vultibus 
praferentes, adeo ut vincula precipuum ipsis or- 
natum addidisse viderentur,instar sponse fimbriis 
aureis variegatis ornatze : ad hec suavem Christi 
odorem spirantes, ita ut nonnulli terreno eos un- 
guento delibutos putarent. Hi vero demisso vultu, 
abjecti et squalidiac sordidi.omnique deformitatis 
genere cooperli,ab ipsis quinetiam gentilibus pro- 
bro affecti, utpote ignavi atque imbelles,qui homi- 
cidarum quidem sibi ipsis crimen imposuissent, 
Christianorum autem venerandum et gloriosum ac 


γὰρ ἱλαροὶ προῄεσαν (06), δόξης καὶ χάριτος πολλῖς 
ταῖς ὄψεσιν αὐτῶν συγχεκραµένης' ὥστε (97) καὶ τὰ 
δεσμὰ κόσμον εὐπρεπὴῃ περικεῖσθαι αὐτοῖς, ὡς νύμφη 
χεκοσμημένῃ ἓν κροσσωτοῖς Χχρυσοῖς πεποικιλµέ- 
νοις (98): τὴν εὐωδίαν ὁδωδότες ἅμα τὴν Χριστοῦ (99/’ 
ὥστε ἐνίους δόξαι καὶ µύοῳ κοσμικῷ κεχρίσθαι  x5- 
τούς. Οἱ δὲ, καττφεῖς xal ταπεινοὶ xai δυσειδεῖς, καὶ 
πάσης ἀσχτμοσύνης ἀνάπλεοι' προσέτι δὲ ὑπὸ τῶν 
ἐθν ὧν ὀνειδιζόμενοι ὡς ἀγενεῖς xal ἄνανδρη:' dv0zo- 
φόνων μὲν ἔγχλημα ἔχοντες, ἀπολωλεκότες δὲ τὴν 
πάντιµον καὶ ἔνδοξον καὶ ζωοποιὸν πβροστγορίαν. 
Ταῦτα δὲ οἱ λοιποὶ θεωροῦντες, ἐστιρίχθτσαν. Kat ci 
συλλαμθανόμενοι (1) ἁδισιάκτως ὠμολόγουν, prit 


salutare nomen amisissent. Qua cum caeteri vide- D ἔννοιαν ἔχοντες διαθολικοῦ λογισμοῦ. 


rent, magnopere confirmabantur. Et si quem postea comprehendi contigerat,is statim absque ulla cun, 
ctatione confitebatur,ne cogitatione quidem tenus consilium ac suggestionem daemonis admittens. 


XI. llis ita gestis, deinceps ipsorum martyria in 
varias mortis species divisa sunt. Ex omni quippe 
fiorum genere diversisquecoloribus unicam texen- 
tes coronam beatissimi martyres, Deo Patri obtu- 
lerunt.Xquum sane erat,ut fortissimi athletz,qui 
multiplex certamen subierant atque insignem victo- 
riam retulerant, insignem immortalitatis coronam 
acciperent.Maturus igitur et Sanctus cum Blandina 
el Attalo ducti sunt ad bestias in amphitheatrum, 
ad publicum spectaculum inhumanitatis gentilium; 


(93) Διαδήλους τὰς ὄψεις, 
nvsiü Alexandrini lib. vi 
W. LowTH. 

(96) I1907,:72v. In codice Maz. et Fuk., Savil, et 
Medicao legitur 12077,:22»,qQuam scripturam secutus 
videtur Christophorsonus. Hoc est quod ante dixit 
κατὰ τὰς παρόδους ; dum scilicet e carcere proce- 
dunt usque ad tribunal. VaAvgs. Neque favet lectioni 
Steplianiane προσήεσχν cod. Norfolc. 

(01) Ὥστε. Ὡς Steph. ed. SrRorx. 

(98) Ἐν κροσσωτοῖς  ypusol; πεποιχ.λµένοις. 
Alludit ad locum qui est in Psalmo xruiv, et paulo 
aliter hodie legitur, περιπεπρ!χ!λμένη scilicet. At 
melius est περ; πεποιχιλµένοις. Mos enim erat, tu- 
nicarum fimbrias variegare,ut testatur Amm. Mar- 
cellinus in lib. xiv: « Ut longiores fimbriae tunicae 
perspicue luceant, varietate liciorum effigiata in 
species animalium multiformes. » Certe in. cod. 
Med. et Maz. scribitur πεποικιλωένοις, nec ali- 
ter Fuk. VaLEs. Addas mss.Savil. seu Bodl.et Nor- 
folc. sed Stephani lectionem περ'πεποικ,λμένοις 
Strothius in ed. suam revocavit Ceterum in edd. 


Confer verba Dio- 
Eusebii Hist. c. 41. 


τῶν O' nonnullis legitur, περιθεθληµέντ, πεποικιλ- D 


µένη, ex qua forsan duplici lectione nata altera 
videtur περιπεποικιλµένη. 

(99) E3w6:av ὀδωλότες τὴν Χριστοῦ. Alludit ad 
verba Pauliapostoli: Christi bonus odor sumus (11 Cor. 
i1, 43). VaLEs. Confer et Apostolum in Ep. ad Eph. 
v, 2. Verba autem. qua sequuntur : ωστε bvlouc 
δόξαι καὶ μύρῳ χησμ:κῷ πεχρίσθχι αὐτοὺς, sic ver- 
tit Rufinus:« Ita ut viderentur sibi non in ergastulo 
sed in mirotheca conclusi, » vel, ut legitur in cod. 
Μαμά. : « Sed in lecto strato plumis mirothecze 
conclusi, » quasi invenisset vetus hie interpres 
κχεχλεῖσθαι, non autem xey3tíofja:. 

Greca vero fortassis ita interpretanda sunt, tan- 
quam si martyres tam hilares atque decori aspectu 
fuerint. ut nonnullis viderentur re verabene olere, 
unguento delibuti ac nitentes,spectaute auctore ad 
illud Psalmi civ : Τοῦ iAapovat τὸ πρόσωπον τῷ 
&). ai. lta odorem memorarunt auctores epistole de 
martyrio Polycarpi scripte, quem e corpore emis- 


C 


XI. Μετὰ ταῦτα 07, λοιπὸν εἷς πᾶν εἶδος διρεῖτο 
τὰ μαρτύρια τῆς ἐξόδου αὐτῶν (2). Ἐκ διαφόρων 
γὰρ χρωμάτων καὶ παντοίων ἀνθῶν ἕνα πλέξαντες 
στέφανον, προσήνεγκαν τῷ Πατρί. Ἐχρῖν oov (3) 
τοὺς γενναίους ἀθλγτὰς, ποιχίλον ὑπομείναντας ἀγῶνα 
καὶ µεγάλως νικήσαντας, ἀπολαθεῖν τὸν μέγαν τῆς 
ἀφθαρσίας στέφανον. Ὁ μὲν οὖν Μάτουρος xai ὁ 
Σάγκτος xai ἡ Βλανδίνα καὶ ”Ατταλος (&) ἤγοντο ἐπὶ 
τὰ θτρία εἲς τὸ ὀηµόσιον (5), καὶ εἷς τὸ κοινὸν τῶν 
ἐθνῶν τῆς ἀπανθρωπίας θέαµα' ἐπίττδες τῆς τῶν 
sum ejus putabant. Sed tamen credidisse ipsum 
hujus Lugdunensis epistolae scriptorem quemvis 
odorem divinum sub sensus cecidisse, quidquid 
alii tum temporis opinarentur, fortasse incertum 
est. 

(1) Kai οἱ συλλσμύθανόμενο,. Addunt δὲ Gruteri 
Lect. et cod. Castell. Sr«orau. 

(9) Τὰ μαρτύρια τῆς ἐξόδου αὐτῶν. Verba hic 
videntur esse transposita, que» sic construo : Εἰς 
πᾶν εἶδος ὃ.ηρεῖτο τῖς ἐξύδου τὰ μαρτύρια αὐτῶν. 
VaLrs. Anne verba liec, -ὰ μσζτύρια τῆς ἐξόδου 
αὐτῶν, sive testimonia per mortem ipsorum data, 
simpliciter martyria significant ? Certe vetusinter- 
pres habet, per diversas species martyrii ipsorum, 
alque ita locum Nicephorus refinxit : Ea ποιγέλον 
τὰ μαρτύρια διηρεῖτο. Paulo post ἀνθέων pro ἀνθων 
ms. Norfolc. 

(3) Γοῦν. Ed. Steph. lectionem ὁ οὖν in textum 
suum recepit Strothius. 

(4) Καὶ 4 Bàavólva καὶ "AtrxaÀoc. Prius illud 
καί nescit ms. Norfolc. Cum circumflexo nomen 
BAavóoiva in ms. Bodl. szpius scribitur. Desiderari 
autem articulus ó ante ἼΑτταλος videtur. 

(5) Εὶς τὸ δηµόσιον. Hoc nomine amphithea- 
trum videtur intelligi. Neque enim referri potest ad 
θέαμα. Primo quia repetitur przpositio εἰς τὸ 2*- 
µόσιον xxi εἷς τὸ κοινόν, eic. Ita enim legitur in 
cod. Med., Maz., Fuk. et Savil. Quodsi àv, uóstov re- 
ferretur ad vocem θέαμα, dixissent εἲς τὸ óv uóa:ov 
καὶ xowóv, elc. Porro eleganter amphitheatrale mu- 
nus, in hac epistola vocatur publicum gentilium in- 
humanitatis spectaculum.In eo siquidem loco gen- 
tiles suam tum in Christianos, tum in reliquos 
bestiarios, belluinam saevitiam publice spectandam 
exhibebant. VaLEs. Abfuerat ab ed. Steph. τό ante 
κοινόν. Habet interea ms. Savil. seu Bodl. £jyov:o 
ἐπ) τὸ Or uósiov, id vero factum est propter voces 
intermedias omissas, τὰ θτρία εἷς. Codex autem 

ui a Valesio hic et alibi tanquam Savilianus ad- 
ducitur, exemplar fuit, ut saepius dictum est, edi- 
tionis Stephaniane cum codd. scriptis ab Henrico 
Saviliocollatum ,non ms.ejusdem Savilii Bodleianus 


» 





1433 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


1434 


07, 2:0 pa tov ἡμέρας διὰ τοὺς ἡμετέρους δ:2ομένης(θ). A prebito de industrianumerum die propter nostros. 


Roi ὁ μὲν Μάτουρος xai ὁ Σάγχτος αὖθις Ov/eauv ἐν 
τῷ ἀμφιθεάτρῳ διὰ πάσης κολάσεως, ὡς μηδὲν ὅλως 
π;οπεπονθότες' μᾶλλον δὲ ὧδ διὰ πλειόνων ἤδη κλή- 
ρων (1) ἐκθεθιακότες τὸν ἀντίπαλον, xa! περὶ τοῦ 
στεφάνου αὐτοῦ τὸν ἀγῶνα ἔχοντες, ὑπέφερον πάλιν 
τὰς διεξόδους τῶν µαστίγων (8) τὰς ἐχεῖσε εἰθισμέ- 
νας' xai τοὺς ἀπὸ τῶν θηρίων ἑλκηθμούς, καὶ πἀνβ’ 
632 µαινόµενος ὁ δῆμος ἄλλοι ἀλλαχοθεν ἐπεθόων καὶ 
ἐπεχελεὺοντο' καὶ ἐπὶ πᾶσι (9) τὴν σιδηρᾶν καθέ- 
ὅραν, iy! ῆς τηγανιζόµενα τὰ σώματα, κνίἰσσηις αὖ- 
τοὺς ἐνεφόρει (10). Ot 9' o09' οὕτως ἔληγον (11): 
ἀλλ) ἔτι καὶ μᾶλλον ἐξεμαίνοντο, βουλόμενοι νικῆσαι 
τὴν ἐκείνων ὑπομονήν. Kai οὐδ' ὡς παρὰ Σάγχτου 
ἕτερόν τι εἰσήκουσαν (12), παρ᾽ ἂν ἀπ᾿ ἀρχῆς εἶθιστο 
λέγειν τῆς ὁμολογίας φωνήν. Οὗτοι μὲν οὖν (13) δι’ 


(6) Τῶν θηριομαχιῶν ημέρας... διδοµένης. Hujus 
loci sensum non assecuti sunt interpretes. Sensus 
autem est.presidem seu legatum provincie Lugdu- 
nensis.spectaculum ferarum extra ordinem populo 
probuisse,constituta ad id die, propter Christianos 
quos ad bestias damnaverat. Erant enim apud Ro- 
manos ordinarii ac solemnes munerum dies, qui 
in mensem Decembrem incidebant,ut est in Kalen- 
dario Heruvartii. Extra hos dies non licebat mune- 
rariis ac duumviris quibus hujusmodi editionum 
onus erat impositum, spectacula ferarum populo 
exhib:re ut docetepistola Ecclesie Smyrnensis de 
martyrio Polycarpi, quz» superius relata est. Ve- 
rum majores judices qui jus gladii et ad bestias 
damnandi habebant, hujusmodi meridiana specta- 
cula,quoties ipsis libitum erat, exhibebant,ut cum 
populi voluptate noxios e medio tollerent. Cujus 
rei exemptum illustre estin Actis martyrum Tara- 
chi, Probi et Andronici. Nam cum Maximus pro- 
consul Cilicie eos ad bestias damnasscet, advocans 
Terentianum sacerdotalem Cilicie.jussitei sequenti 
die munera edenda curare, ut legitur in cap. 10 
corumdem Actorum. VaLEs.Ait Strothius : « Ad hoc 
ἐπίττθδες referendze sunt voces διὰ τοὺς ἡμετέρους. 
interpretamur igitur, cum nostrorum causa oppor- 
tune adessent dies, quibus dari solerent spectacula. 
Non enim extra ordinem dabantur tunc spectacula, 
ut Valesius putat, sed aderant dies, quibus daren- 
tur, nunc vero cum Christiani. quorum facta est 
mentio in carcere tenerentur, atque ad mortem 
damnati essent, etiam propter hoc opportune ade- 
rant. » Hec ille;at vereor,ut ἐπίτηδες adverbialiter 
sumptum opportunum quid vel commodum usitate 
sonet; certe Vett. Gloss. habent, ἐπίτηδες, de indu- 
stria. data opera, consulto. Cujus interpretationis 
illustralionem dabit Aristoteles in Poetica, c. 19 : 
Τὸ γὰρ θαυμασιὸν οὕτῳς ἕξει μᾶλλον, $ εἰ ἀπὸ τοῦ 
αὐτομάτου xxl τῆς τχης' ἔπεὶ καὶ τῶν ἀπὸ τύχτς 
ταῦτα θα2μασιώτατα Ooxei, ὅσα ὥσπερ ἐπίτηοες 
φαίνεται γεγονέναι' otov, ὁ ἀνδριᾶς ὁ τοῦ Μίτυος ἐν 
"Apyet ἀπέχτεινε τὸν αἴτιον τοῦ θανατου τῷ Μίτοὶ, 
θεωοοῦντι ἐμπεσών' ἔοικε γὰρ τὰ τοιαῦτα οὐκ εἰκῆ 
γενέσβαι. Dici quidem possit, illud a Deo causa 
Christianorum provisum fuisse. seu consulto fa- 
ctum. Sed cum Valesio magis facio. 

(1) Aix. πλειόνων ἤδη mÀZ2ov. Jam supra mo- 
nuimus multas hic translationes esse a re athletica. 
Inter has numeranda est vox xÀro:.Solebant enim 
athlet:ze qui in ludis certaturi erant, sortito educi. 
Quod quomodo fieret, docet nos Lucianus in Her- 
motimo. Cistella erat argentea, Deo certaminum 
praosidi sacra, in quam conjictebantur sortes seu 
tesserie breves. In duabus inscripta erat littera A, 
in aliis duabus B, in uliis itein duabus T, et sic 
deinceps. Tum athlet» sortes e cista educebant. 


Et Maturus quidem ac Sanctus rursus omnia tor- 
mentorum genera in amphitheatro subierunt,quasi 
nihil antea perpessi essent ;aut potius quasi athleta 
qui multis jam vicibus adversarium superassent,et 
de corona ipsa jam decertarent, rursus consueta 
illic flagrorum verbera pertulerunt, et bestiarum 
ipsos trahentium morsus,et quicunque alia vulgus 
insanum pro suo quisque arbitrio variis acclama- 
tionibus imperabat: ipsam postremo ferream ca- 
thedram ; cui superposita martyrum membra cum 
torrerentnr,illorum nares molestissimus nidorim- 
plebat. Verum illi ne sic quidem finem ssviendi 
fecerunt,sed contra eo vehementius accendebatur 
eorum furor, cum expugnare martyrum constan- 
tiam contenderent. Nullam tamen ab ipso Sancto 


Quibus A obvenisset, ii inter se committebantur 
primo loco pugnaturi. Eratque hic πρῶτος χλῆρος. 
Similiter qui htteram B eduxissent, secundo loco 
inter se certabant. Ita sors et urna suum cuique 
adversarium assignabat. Is qui adversarium suum 
vicerat,non statim coronabatur. Sed cum aliis qui 
adversarios item suos vicerant,iterum pugnaturus 
componebatur, donec unus omnium victor super- 
esset. Quam in rem pluribus opus erat sortitioni- 
bus. Hinc est. quod in inscriptione Farnesiana, 


: quam refert Gruterus pag. 314, Asclepiades quidam 


Pancratiasta, in multis certaminibus victoriam re- 
tulisse dicitur, τὸ δεύτερον καὶ τρίτον μετὰ πρῶτον 
f, δευτερον κλῆρον στήσας τοὺς ἀνταγωνιστάς. Id est, 
post primam aut post secundam sortitionem, secundo 
vel tertio superatis adversariis. ld enim usu venie- 
bat, ob eam rationem quam dixi, quoties plura 
erant paria athletarum. Quippe victores inter se 
compornebantur,et secunda inter eos fiebat sortitio, 
ac rursus tertia ; donec victoria ad unum rediisset. 
Ft hoe est, quod in hac Epistola dicitur διὰ πλειό- 
νων κλήρων. Ad hanc athletarum sortem referenda 
sunt ea, qua habes in principio hujus Epistole de 
Epagatho : Ανελήφθη xa? αὐτὸς εἷς τὸν χλΏρον τῶν 
μαρτύρων. Ύλιες Ante ἀγῶνα addunt ἔσχατον Chri- 
stoph. Lect, STRoTH. 

(8) Τὰς ὁεξόδους τῶν μµαστίγων. Musculus ver- 
tit. verberum illationes. Cristophorsonus trajectio- 
nes. Dictum videtur pro τὰς ἓν ταῖς διεξόδοις μά- 
στ'ας, id est, verbera illata dum traducerentur in 
pompa. Moris autem erat, ut bestiarii antequam 
pugnarent cum bestiis flagris verberarentur, ut 
docet Tertullianus in lib 1 Ad nationes, cap.18, et 
in lib. Ad martyras, cap.3.Sicin Passiones SS.Per- 
petu:e et Felicitatis scriptum legimus : « Ad hoc 
populus exasperatus flagellis eos vexari pro ordine 
venatorum postulavit. » Ubi vide qu: notat Lucas 
Holstcnius. Itaque eo loco διεξόδους veito transcur- 
siones flazrorum. Omnium euim venatorum flaura 
per ordinem excipiebant bestiarii,ut ex Actis illis 
et ex Terlulliano discimus, qui et transcurrendi 
verbo in ea re utitur. VaALEs 

(0) Καὶ ἐπὶ πᾶσ.. Abest xxi ad edit. Steph. 
STROTH 

(40( "Evstpópz:. ΕνεφΌρει cod. Castell. SrROoTH. 

(111 "EAv 0». Ἡλγουν ms. Bodl., quod Nicepho- 
rus quoque invenit. qui tamen locuin sic refinxit: 
Οἱ δὲ τοσοῦτον ἦλγουν ὡς xai νικᾷν βούλεσθαι τὴν 
ὑταμοντν, oia μχινόμενοι. 

(19) Εἱσήκουσαν. Posuit quidem Valesius, for- 
tasse ex scriptis suis, certe cum eo consentientibus 
mss. Bodl. et Norfolc. ἤκουσαν, sed ex ed. Steph. 
&ia/x2921v revocantem Strothium secutus sum. 

(13) Mtv οὖν. Abest οὖν ed. Steph. SrRorH. 


1435 


EGCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1436 


vocem elicere potuerunt.prreter illam quam ab ini- À ἀγῶνος μεγάλου ἐπιπολὺ παοαµενοσυτς αὐτῶν τῖς 


tio proferre consueverat confessionis suc vocem. 
Hi ergo maximo certamine perfuncti, cum vitalem 
spiritum diu protraxi-sent, tandem jugulati sunt, 
eo die spectaculum facti mundo, loco multiplicis 
illius varietatis qum in gladiatorum spectaculis cer- 
nitur. Blandina vero ad palum suspensa, bestiis 
objecta est. Qum cum in crucis speciem suspensa 
cerneretur, Deoque contentissime supplicaret, ma- 
ximam alacritatem addebat certantibu-;quippe qui 
in ipso cerlamine, sub sororis persona corporeis 
oculis cernerent illum,qui pro ipsorum salute cru- 
cifixus ideotuerat,ut credentibus in ipsum persua- 
deret, quicunque pro Cliristi gloria pateretur, hunc 
Dei viventis consortem futurum. Cumque nulla 
tunc bestia corpus illius attigisset, deposita ex sti- 
pite, rursus in carcerem conjicitur. in aliud certa- 
men reservata;ut pluribus prolusionibus adversario 
superato, tortuosi quidem serpentis condemnatio- 
nem cerfam atque inevitabilem redderet, fratres 
vero exemplo suo accenderet; quippe qua tametsi 
pusilla infirmaque οἱ contempta, Christi tamen, 
magni illius invictique athlete robore induta. et 
adversarium multis vicibus superasset, et. glorioso 
certamine coronam immortalitatis reportasset. At. 
falus quoque vehementer a populo postulatus ad 
«upplicium, utpote vir valde celebris, paratus ad 
cerlam en accessit, fretus conscieutia recte facto- 
rum : quippe in Christianorum disciplina solide 
exercitatus, testisque apud nos veritatis semper 
exstiterat. Cumque per amphitheatrum circumdu- 
ceretur, praecedente ipsum tabella, in qua Latino 
sermone inscriptum erat * Ilic Εντ ArTALUs Cuni- 
sTIANUS, populo adversus illum vchementius inci- 
tato, praeses postquam civem Romanum eum esse 


VoqZG, vo074x10» ἐτύθ/σαν διά v ἡμέτας Dui. 
ἀντὶ πάστς τῆς ἐν τοῖς μονομχχίος (14) ποιγιλἰτς, 
αὐτοὶ θέαμα Ὑενόμενοι τῷ κύσμιῳ. Ἡ δὲ Ὦλανδίνὰ 
ἐπὶ ξύλου κρεικασθεῖσα, πρ2ῦκειτο βορὰ τῶν εἶσθαλ- 
λομένων θτρίω». "H καὶ τοῷ βλέπεσηχ, στα»: οὗ 
cy! uat χρεμαμένι, 6:3 τῆς εὐτόνου τπροτευχῖς, τολ- 
λὴν προθυµίαν ἐνεπο[ει τοῖς ἀγωσιζομένος᾽ ὠλετόν- 
των αὐτᾶν ἐν τῷ ἀγῶνι, καὶ τοῖς ἔξωθεν 07022 μοῖς 
διὰ τῆς ἀδελρῖς, τὺν ὑπὲρ αὐτῶν (1ὔι ἑσττυ-ω μέν, 
ἵνα πείσῃ τοὺς π'στεύντος εἷς οὐτὸν, bz: πᾶς ὃ 
τὶς Χρ'στοῦ δόξτς à: ἔγτι 
μετὰ τοῦ ζῶντος O:o7 val μτοενὸς ἀγχμένου 
τῶν Orly αὐτῆς, χα1:ρεθεῖσχ ἀπὸ τοῦ ξ7λο», 
740r, πάλιν εἷς τὴν εἶρκτην, elz ἀλλον ἀγῶνα 5:0» 


7t 
16) 


, 
Ld m 
"2. 


9 9 9 
ποθὼ». τὴν *oeit2v 
PETS 


µέρη "va διὰ πλειύνων γυμνασµμάτων  vtAY3222, 7 
piv σκολῷ ὄψει (17) ἀπαραίτητον ποιΏσγι τὴν xiu 
δίκην, προτρέψτητα: δὶ τοὺς ἀδθελφοὺς f$ uti ac 
ἀσθενὶς καὶ εὐκατρόνγτος, μέγαν xal ἀκαταν ων: 
στον ἀθλητὴν Χ-ιστὸν ἐνδεξυμένη, διὰ πορλλῶν κλί- 
3 6 , 9 M , 1 ^3 
βων ἔκθοιασοσα (18) τὸν αντ'.κδίµενον, καὶ 6: 
τὸν τῆς ἀφθαρσίας στεψαμίνι, στέφανων. Ὅ δὲ ΄Αττι- 
λυς καὶ αὐτὸς µεγάλως ἑξα. τηθεὶς ὑπὸ τῷ ὄχλου. καὶ 
^ 1. ὃ 1, 0 - 2 7) , μα ^ Y C 
γαρ *,* 0v01,13105, ετοιμος &'gT A ev ἀγωνιστης 6:3 το 
εὐσυνείδητου, ἐπειδὴ Ὑνησίως dv τῇ Xprotas d, cuv- 
τᾶξει γεγυμναασμένος T» (40, καὶ ἀεὶ μάρτυς 8vivo- 
νε. παρ) ἡμῖν ἀλιθείας. Καὶ περιαχβεὶς x x) τοῦ 
ἆμφ.Ὀεάτρου (20), πίνακος αὐτὸν προάγοντος ἐν ῷ 
ἐπεγέγραπτο ΡῬωμαὶστί ΟΥΤυΣ ΕΣΤΙΝ  ATI3- 
ΛΟΣ 0 ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ’ xai τοῦ δήμου σφέόρα czp- 
γῶντος ἐπ᾽ αὐτῷ, μαθὼν ὁ ἡγεμὼν ὅτι Ῥωμαῖός 
3 3 9 , 4 9 - 8 x 
ἐστιν (21), ἔκέλεχυεν αὐτὸν Gvalzoürvai μετὰ xU 
- *" 3 -” [5d - 9 à νν 
των λοιπῶν (22) τῶν ἓν τῇ etpxti, ὄντων. Ilazi ὦν 
ἐπέστειλε τῷ Καΐσαρι, xal περιέμενε τὴν ἀπέςατν 
τὸν ἀπ᾿ ἐκείνου (23). 


comperit, reduci in custodiam cum caeteris jubet, Inde, Πἱἰογίφ ad Cesarem datis, de his omnibus qvi 


inclusi tenebantur,sententiam ejus exspectabat. 


(14) Ἑν τοῖς µονοµαγίρις. Cod. Mar., Med. εἰ 
Ευ]. habent μονο αχ ({μνις. ΥΑΙΕΑ. Addas cog. ms. 
Savil.in Biblioth. Bodl.unde τοῖς abest. Sed postea 
vox μονομαχων exsta'. Habebant Lect. Gruteri et 
cod. Castell. uovapgío:c vel µοναργίοις. Statim 
post αὐτῷ pro αὐτοί cod. Nor ole. 

(45) 'Yzto αὐτῶν. 'Yri? ἡμῶν Christoph. Lect. 
STnorI. 

(46) Tv κοϊνωνίαν ἀεὶ ἔχει Cum. voculam 
Valesius acl addidisset ex codlcibus suis,nam verte 
ipsum δεί exhibent nostri manuscripti, eamdem 
minus recte expunxit Strothius. Supra ἐκθαλλοιέ- 
νων pro ε σαλλομένων exstat in ms.Norfolc n quo 
αὐτῶν abest. 

(17j Τῷ μὲν 770).:d ὄψει. PProfert hoc loco [sai 
verba in cap. xxvii, comm 1 — Anglicus interpres 
David Dalrymple: 'iv τῇ μέρα ἐκείντι ἐπάξει ὁ 
θεὺς τὴν μχγαιραν τὴν ἁγίαν, καὶ τὴν µεγάλτν, καὶ 
τν ἰσ/ωραν ἐπὶ τὸν δοάγοντα ὄφ.ν φεύγοντα ἐπὶ τὸν 
δράκοντα ὅριν σκολιόν' ἀνελεῖ τὸν ὃ ;άχοντα. 

(18) ἸἨκβιάσασα. Sic legitur in cod. Med. et 
apud Nicephorum. Vide Petrum Fabrum in libro 
primo 4genestei ορ. 24. Porro. notandum est 
Blandinam. u!pota servam. cruci aftixam luisse, 
quod erat supplicium servorum | VaLEgs, Slephani 
lectio e«t 345:5 0533, s ilfragantibus. quidem non 
nullis libris seriplis ; eum vero. res. manifesta sit 
alteram in textu Strothium secutus posui. 


D 


(19) Γεγυμνασμένος 7». Restituit, si quid id re- 
fert, Strothius ex Steph. ed 7,» γεγυμν. ;sed Valesio 
suffragatur codex uterque meus. 

(20) Kai περιαγθεὶς κὠχλῳ τοῦ αμοιβεάτου». 
Solebant olim glàdia'ores et bestiarii, uuntequam 
certamen obirent, per ora populi circuinduci. [e 
qua pompa loquitur Lucianus in Toxari ut notoit 
Salmasius in notis ad Julium Capitolinum pag 91, 
et Casaubonus ; post Lipsium in Saturnalibus, qui 
locum Quintiliani ex declamatione nona eo spe- 
ctantem primus adduxit.ld autem tiebat non sulum 
in iis qui seipsos ad ludum auctoraverant, sed in 
reis qui ad ferrum aut bestias damnati erant. 
Martialis : 

Traducta est. qjyris, nec cepit arena nocentes. 
VaLEs. Clristoph, Lect. habent περιαγθέντος, 
STROTH. 

(21) "Oz: Ῥωμαίῖός ἐστι, Additum est in cod. 
Norf. "Ατταλος ὁ Χοιστιανός, quod ex autecedenti- 
bus fortasse irrepsit. 

(22) Ka! τῶν λοιπών. Abest καὶ ad ed Steph. 
STROTH, 

(22. Καὶ msv:fusve τὴν ἀπόφασιν τὶν Gu dy 
vo2* Inde collige hanc persecutionem  *ine novis 
imperatorum edictis motam fuisse, in qua tamen 
innumerabiles martyres per totum terrarum orbem 
occisos fuisse asseverat Eusebius. Non itaque recte 
infert Dodwellus paucos fuisse martyres, eo quod 


1431 


XII. Ὁ δὲ δ,αμέτου καιρὸς 
* " ο - - 9 
Άκατπηως ἐνίνετο, ἀλλὰ δ.ὰ τῆς ὑπομονῖς αὐτῶν, τὸ 
ἆμέτρητον (24) ἔλεηος Ἀνεφαίνετο Ἆρ:στοῦ. Arà γὰρ 
τῶν ζώντων ἐζωοποιοῶῦντο τὰ vEX203' ^1: µάστοοες 
» v à à L] 
οἷς μὴ μάρτυσιν ἐχαρίζουτο (25;* wai Ἐνεγίνετη πολλὴ 
τοῖς µη μαρτυσιν ἔχαρινοντο (9013 Χχι £veqtvezo πολλη 
΄ - 9 5 ^ 2 , 
τοὂτους ζῶντας ατιλαμύχνωύση. A (à; 
TÀiioo; τῶν ἠουημένον ἀἄνεμητ οὈντὸ :90) v2 ανε- 
χυίτκ”ντο γαὶ ἀνεζιωτ τοῦτο καὶ ἐμόνβανου ὁμ-λη- 
γεν) xx ζῶντες Τὸτ, καὶ τετηνωμένοι ποτµεσον τῷ 
, 3 - - * » 
BY ua, Enphaxaleevzos (31) τοῦ τὸν μὲν θάνατηυ 
τὸ ὅμαρτ'υλοῦ ui, 9ouhnui)s0. ἐπὶ £i τν μκετάντιον 


, —- e" 8 ^ * - 
y ^3::90:&»6) θεῦ, ἵνα vai πᾳλ.ν ἔπειω-τηῶσιν 
e * -. , $14, Ν ^ * - ” / 
υπο το) )ytsas4nz. Ex::55 455v c0; 22. τοῦ Katz29^z 
η —- * 
[4 


τοὺς μὲν απ'το) απανισθηνα. (28), zi δὲ τινες ἀρνοῖντο, 
τότους 452207. x: (99) τῆς ἐνθάδε παν ρτως (20), 
ἔστι δὲ αὗτῃ τηλυχ.ἤρωπος i πάντων τῶν ἑθνῶν 
συνερ/ ο uiv εἰς αὐτὴν, ἀργομέντς συναστάναι, ἀνῆ- 
(57 ἐπὶ τὸ BZux θσ2τρίς ν τοὺς απ σρίους, καὶ iu- 
pauci Romani imperatores edicta adversus Chri- 
stiauos tulerint. Verum de liis fusius in Praefatione 
generali. Ruinart: ad ία martjrum sincera, Con- 
fer Eusehii verba supra ad lucta. 

(23) Tó αμέτρητον. Τὸ Just-ov Lect. Gruteri et 
margo exemplaris Jones. SrhoTH. 

(20) Kz: µάρτορες τοῖς μὶ μµάρτωσιν ἐκαρί- 
ζουτο. TH est dextram lapsis porrexevunt, et medi. 
cinam adhibuerunt, et pro iis intercesseru-t. [d 
enim solebant martyres, ut ex Cypriano didicimus. 
VALES, liutinus quidem vetus interpres sic. vertit. 
et ipsi nondum mariyres cohortationibus suis pluri- 
mos inartyres faciebant. Omni vero conjectura me 
abstinens, τὸ ἐχαρίζοντο Latine redderein, gratiam 
dederunt el. concesserunt. 

(26; νεα t272v:5. Dudum conjeceram serihen- 
dum esse α,εμητρηῦντο. Postea vero in. cod. lteg. 
ita superscriptum inveni eadem imianu. Quin etiam 
Christoplior-onum ita legisse apparet, p. 313. Hie- 
ronymus in cap. 1v Epist. ad. Galatas : « Sed. et 
illud e«t intuendum, quod qui per peccatum. quo: 
dammodo homo esse desierat, per paenitentiam 
concipitur a inagislro, et rursum iu eo Chris i re- 
forinatio repromittitur, » etc. VaALEs. 'Avzu:t202vz0 
codi. et edd. omues, 2vs2529973»*0. Christ. Lect., 
at in versione nostram lectionein. expressit, quae 
eliam in cod. Iteg. superscripta es!, probante Va- 
lesio. Srnors. Errare videtur vir cl. circa versio- 
nein. Cliristoplioiaoni, qua: habet, üerum in inembra 
forinati, illud 1»:422992vzo0. potius socuta — Vertit 
Musculus refingebantur. κατα vero ante liec et ad 
paz. 271, verbum quoque ἐκτιτοώσκω metaphorice 
adliibetur. 

(21) Ἱν γγλυκα:νωντος. Hoc verbum lam. active, 
quam passive sumi potest, Et Nicephorus quidein 
active dictu.n intetlexit. Sic enim hunc locum in- 
terpolavil: Καὶ ἐγλυκαινοντο ὑπὸ τοῦ μὴ ÜtAovzo: 
τὸν θάνατον, Metaphora est ab oleastro qui in-itus 
dulcescit, de quo Paulus apostolus. Sed et passive 
sumi potest, et quidem commode, ut mihi videtur. 
Id enim volunt. Lugdunenses, nomen  Cüristi, 
qu "in lapsi nezaverant, dulce de ccetero ipsis fuisse. 

aulo post pro £2«2:50/2: (Stephani lect.), cod. 
Med. οἱ Maz iz:205:42007: habent. Sic. etiam cod. 
Fuk. et Sav, VALES. Yzsgtzz0o3t Gruteri. Lect. et 
cod. Castell. exhibebant. Eodem quoque loco za:z 
pro ὑπό ex edit. Stephani Strothius restituit. 

(238; Too; μὲν απο. απον'σθήνα..  Maunc vocem 
non int»lexit Gheristoptiorsonus, qui &pag»mns «01 
quesi vov! Quid linc cerium sigiilizet,jimpridein 
docuit lvo Villiomarus (Joseplius Scaliger; in libris 
adversus Hobertum Titium. Hec VarEsius. Qui ipse 


EPISTOLA DE MARTTRIO S. POTHINI. 


οὐχ ἁσγὺς αὐτοῖς 0296 A — XII. Enimvero hujus temporis mora nequaquam 


UU —————————STHR ERREUR 


1438 


inutilis neque infructuosa illis fuit; sed peripsorum 
tolerantiam immensa Christi misericordia tandem 
illuxit. Quippe mortua jam Ecclesie m*mbra, vi- 
ventium ope atque auxilio ad vitam revocata sunt ; 
et marlyres gratiflcati sunt iis qui fldem negave. 
rant; ingentique gaudio mater eademque virgo 
Ecclesia cumulata est, cum eos quos tanquam ex- 
stinclos aborlu ejecerat,vivos jam ac spirantes re- 
cuperaret. Etenim per illos sanetissimos marlyres 
hi qui fldem negaverant, rursus in utero delinea- 
bantur, rursus concipiebantur. et vitali calore ve- 
parato rursus fidem confiteri. discebant. (umque 
jam ad vitam revocali roboralique essent, Doo qui 
non vul! mortem p ceatoris,sed pro sua benignitate 
ad prienitentium poliusinvitat,mitiorem eissuccum 
infundente, ad. (tribunal accessere, quo iterum a 
pr:eside interrogarentur. Quippe rescriptum fuerat 
a Ciesare, uteoncitentes qui-lem uladio ciederentur, 


quoque vertit, u/ confitentes quidem gtadio cirdeven- 
(ur, morte generatim, non capitis tantum abseis- 
sione, ni fallor, intell^cta 610s-a quidem ms. in 
cod. €oislin. quam affert cl. Alberti ad Glossarium 
Gr. pag. 178, habet : Αποτυμπαν σμὺς 68, ὁ ὄποχε- 
φαλ.σµύς. Hesychius vero, Ἑυμπανίζσταιν πλήστε- 
τα", ἐκλέρετε:, ἰτχορῶς τὂπτετα:, Ci: Topmivov. 
KE λος τιμωρίας. et Infra: Τόμπαν.ν. sive cna. 
NDA) ny ci ἓν ᾧ τομταζουσιν. Vid. cl. Gottlieb. Er- 
nesti ad Hesychii (lossas sacras, adv. Ἰντομπανί- 
σύγσαν. Verum mea quidem sententia τὸ az^5cou- 
Tav507.2: hoc loco in sensum generaliter τοῦ occidi 
accipiendum est; quia martyras partim capite Urun- 
catos, partim traditos esse bestiis, statini post hac 


C narravit Epistolie auctor. Neque enim de civibus 


ttntum Homanis imperator consultus est, ut ex 
przsidis actis rem mstimes. Porro. ut postea vidi, 
de hujusce loci interpretatione mihi consentit Sui- 
cerus, in voce 7»'uzxviTt* Thes. ecclesiast. p. 1334, 
ubi exempla hujus sensus verho aflixi congesta in- 
venias. Addas huic Tillemontium.qui in Mem. βρε]. 
V, iv, not, 5, lectorem monuit, vertere locum Ru- 
finum, wt persistentes quidem: punirentur, negantes 
autem dimitterentur. Niiilominus Strothio resaliter 
liabere vid»tur. qui ait. jam ex iis quao sequuntur 
apparere, verbum απ.τοαπον ζειν significare gladio 
oblrunc ire, atque. consuli oportere de hac voce 
Suidam et Hesychium, potissimum vero Etymolo- 
gicum Magnuu. 

Sed de hac re satis superque ; qua fitinterea,ut 
Attalus. is qui supra Romanus dicitur. bestiis tra- 
deretur,quod procedenteoratione constabit; postea 
porro, perinde ac reliqui bestiarii. jugulatus? Num 

osthabito pr vilegio ejus prises populo ferocienti 
liominem tradidit. quod quidem lis fortasse zerbis 
innuitur: Καὶ 422 41! τὸν "Ατταλον τῷ 0j) γαρ:- 
ζόμενος ὁ ἱηεμὼν ἐξέδωκε πάλιν τοῖς θητίωις ? [mo 
liabet vetus interpres ltufinus : Quem. coutra prae- 
ceptum Cesaris qratificari populo volens, οἱ”. Hanc 
porro sententiam sunt amplexi Tillemontius Mem. 
Eccl. et Lardnecus in Testimon. Judice. et. ethnicis, 
Anzlicusque insuper interpres Creterum notat Stro- 
thius, Cliristoph post τοὺς μὲν addere $5). o122v73$; 
tale quid enim deesse ex Rufino quoque patere, 
qui habet persistentes. ) 

(9d) E! δὲ τινες ἀλνηΐῖντο, τούτους ἀπολυθῖναι. 
Mira ratio judicii, si αρυδίαία.. de quibus lata hsec 
setnicntla, reapse homicidm, sive investi. fuissent. 

(30) Ῥῆς £90x28 παν ρθως. Celebris ex omni 
Gallia conventus ludorum causa tiebat Lugduni,ad 
aram Augusto sacratam. Dicata autem fuerat hiec 
ara Julio Antonio et Fabio Africano coss. Kalendis 


- 


1439 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1440 


hi vero qni negarent, dimitterentur incolumes. In- À πομπεύων τοῖς ὄχλοις. Διὸ xal πάλιν ἀνήτατε vai 


eunte igitur solemni apud nos mercatu,qui maxima 
hominum frequentia celebratur,utpote ex omnibus 
populis ac provinciis eo conveniente virorum mul- 


635: μὲν ἐδόκουν πολιτείαν Ῥωμαίων ἐσχλικένα:, τοῦ- 
, 


των ἀπέτεμνε τὰς χεφαλάς' τοὺς δὲ λοιποὺς ἔπεμπεν 
εἷς θτρία. 


titudine, prises beatissimos martyres ad tribunal adduci jussit, tanquam in theatrali pompa eos po- 
pulo ostentans. Cuinque illos denuo interrogasset, quicunque cives Romani reperti sunt, capite trun- 


cati ; reliqui traditi sunt bestiis. 

XIlI.Costerum ingens gloria accessit Christo per 
eos qui prius quidem negaverant, tunc vero confi- 
tebantur fidem Christi, preter spem atque exspe- 
ctationem gentilium. Hi siquidem seorsum interro- 
gali sunt, quasi mox absolvendi. Qui cum se Chri- 
stianos confessi essent, reliquorum martyrum nu- 
mero ascripti sunt. Foras autem manserunt ii, 
quorum animis nec vestigium ullum fidei, nec re- 
verentia vestis nuptialis, nec sensus timoris Dei 
impress';s unquam insederat ; filii scilicet perditio- 
nis,qui sua ipsorum conversatione religionemquam 
profitebantur infamaverant. Verum caeteri omnes 
aggregati sunt Ecclesie. De quibus cum questio 
haberetur, Alexander quidam natione Phryx, pro- 
fessione medicus, qui plures jam annos moratus 
fuerat in Galliis ; vir omnibus notissimus ob amo- 
rem Dei et eximiam in prazdicanda fide libertatem 
(quippe apostolicie gratie minime expers erat), tri- 
bunali assistens,cum illosad fidei confessionem nu. 
tibus hortaretur,cunctis qui tribunal circumdabant, 
tanquam parturiens videbatur. At vulgus moleste 
Augusti, ut scribit Suetonius in Claudio scil. Àu- 
gusti Ces. temporibus). Eos ludos adliuc sua zetate 
mansisse scribit Dio. Ex his colligitur martyres 


Luzdunenses mense Augusto passos esse. Quod au- C 


tem Hieron., Ado, Usuardus, Beda Notkerus alii- 

ue natalem Lugdunensium martyrum conferunt in 
iem tv Nonas Junii, nihil me movet. Diu enim 
ost illorum necem, cum illorum reliquic inventio 
uissent, hic dies potissimum electus est, quo om- 
nium simul memoria celebraretur; cum tamen non 
uno eodem.que die omnes passi sint, ut ex hac Epi- 
stola constat. VaALEs. (Sed Ruinartus censet, id fa- 
etum eodem die fuisse, eo quod ii, qui ex hissan- 
ctis martyribus priores mortui sunt, vel Pothinus, 
hoc die obiisse putarentur.j Ex lus verbis Loydius 
et Dodwellus manifestum fieri arbitrantur,marl yres 
Lugdunenses anno Chr. 467 sanguinem effudisse. 
At licet certum sit, aram Lugduni primuin Augusto 
dedicatam esse. Kalendis Augustis, Julio Antonio, 
Fahía Africano coss., ludi tamen illi non singulis 
quiuquenniis sed quotaunis celebrati, ut observavit 
Marea in. Dissert, de primatu Lugdunensi, num. 
c, ete., qui fuse loquitur de conventu illo populo- 
rum Gallize, qui quotannis tiebat in colonia Lugdu- 
nensi ad aram *ugzuslo principi dicatain, de quo 
ait hunc Eusebii locum accipi debere, recteque zz- 
víyoz: a Rufino nundinas versam Sic in veteribus 
glossis Nundinie $0274, quie. mercimonia quoque 
significant, quod agitari solevent diebus festis. Ant. 
Pagi ad ann. Clic. 077 ; M. Aurelii. 17, a Reading. 
allatus. Vid. supra nol de vexationis hujus anno. 

(M) Ἡδοξαζετο δὲ, Γάρ ms. Bodl. 

(42) Τῷ τῶν μα2τύρων xÀZov. Hoc loco cod. 
Med. imnelior est Regio. Scriptuin enim habet τῷ τῶν 
u. zAY2tp, et sic Nicephorus quoque scriptum ha- 
bet. Quam lectionem alteri longe praestare, ex. iis 
qua supra diximus, liquido patet. Κλήρῳ etiam 
legitur in cod. Maz. et Fuk. et Savil. VarEs. Lectio 
ed. Stephaniang τῷ µαρτόρων χώρῳ est. Sed con- 


D 


XIIf. Ἔδοξαζετο δὲ (31) µεγάλως ὁ ΧἈριστὸς ἐπὶ 
τοῖς πρότερον ἀρντγσαμένοις, τότε παρὰ Tiv τῶν ἐθνῶν 
ὑπόνοιαν ὁμολογοῦσι. Καὶ γὰρ ἰδίᾳα οὗτοι ἄνιτάνοντ 

τή μολογοῦσι. Καὶ γὰρ ἰδίᾳ οὗτοι ἄνητατοντο, 
ὡς 67,0cv ἀπολυθγσόμενοι' xal ὁμολογοῦντες, προτε- 
τίθεντο τῷ t» μαρτύρων χλήοῳ (32). Ἔμειναν 3 
ἔξω, οἱ μηδὲ ἴχνος πώποτε (33) πίστεως, pro: α-- 

, - 9 ! , 

σθησιν ἐνδύματος νυμφικοῦ, µηδε ἔννοιαν οφόῦρὺ 
θεοῦ σχόντες' ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς ἀναστροφῆς αὐτῶν 
βλασφημοῦντες τὴν ὁδόν (34) τουτέστιν οἱ υἱοὶ τῆς 
. , Δε * ϱ - *ga , 
ἀπωλείας. θὶ δὲ λοιποὶ πάντες τῇ Ἐκκλτσίᾳ προς- 
τέθτσαν. "Qv καὶ Ἀἀνεταζομένων, ᾿Αλέξανδρός 

» ^ ^^ 9 - 

᾽ατοὸς οἳ τὴν ἐπιστήμτν, πολλοῖς 
». , - λι » ^ ? d 4 9 
ἔτεσιν ἐν ταῖς Γαλλίαις διατρίψας, vail Ἰνωστὸς σχε- 
65» πᾶσι διὰ τὴν πρὸς θεὸν ἀγάπην (35) καὶ mi2i- 
σίαν τοῦ λόγου (Tv γὰρ xai οὐκ ἂμοιρος ἀποστολικοῦ 
Γαρίσματος [36] ), παρεστὼς τῷ BY pact, καὶ νεύµχτι 
προτρέπων αὐτοὺς πρὸς τὴν ὁμολογίαν, φανερὸς Tv 
τοῖς περιεστῶσ. τὸ βῆμα ὥσπερ ὠδίνων. ᾽Αγανακτή- 
σαντες δὲ ol ὄχλοι ἐπὶ τὸ (37) τοὺς πρότερον ἑοντ- 
µένους αὖθις ὁμολογεῖν, κατεθότσαν τοῦ ᾽Αλεξάνόρο», 
ὡς ἐχείνου τοῦτο ποιοῦντος. Καὶ ἐπιστήσαντος τοῦ 


τι 


Li b] x 
5f μὲν τὸ γένος. 


sentit cum altera scriptura ms. quoque Norfolc. 
Porro habebant κλγρῳφ Gruteri codicisque Veneti 
Lect. 

(33. Πώποτε. Ποτὲ ed. Steph. SrRorH. Mox post 
ἐνδύματος vougtxo3 addit Tillemontius De leur bat- 
tesme. Certe vestis nuptialis hiec est, qua homo non 
vestitus in tenebras erteriores missus est. Mattb. 
xxit, 11, 13. Tum ἔχοντες pro σχύντες habent ms. 
Norfolc. 

(34) ΕΒλασφτωτῦοτες τὴν ὁδόν. Hoc loco βλας- 
ΦΥ αοῦντες idem valet ac. βλοσρτμτῖσθα: πο'ρῶντες. 
Qui. loquendi forma usitata est in sacris libris ; ut 
cum dicitur in Evangelio. Vir? Ninivitm. surgent et 
condeinnabunt vos in Judicio. Id est, condemnari 
facient. Et Musculus quidem vertit hoc modo : Per 
vit:p δις. conversationem. viam Dei blasphemantes. 
Christophorsonus vero interpretatur : Viam teri- 
tutis contumeliis afficientes. At Nicephorus cum hac 
non intelligeret, locum interpolavit. VALEs. Religio 
Christiana smpius in Actibus apostolorum et vete- 
rum scriptis 7, 6052; dicitur, Act. 1x, 2. Saulus Da- 
mascum profectus est, ὅπως ἐὰν τινας opm τῆς 9202 
ὄντας, Arm εἷς ἱερουσσλήα. Idem. rursus cum in 
synagoga jJudmorum Ephesi predicasset, cap. xix, 
ver. 9, indurati sunl, κακολογοῦντες τὸν ὁλῶν ἑνώ- 
πιν τοῦ πλήθους. Ibidem, ver. 23, ortus est tumul- 
tus non parvus περὶ τῆς 0545. Postea Felix amplia- 
vit Paulum cap. xxiv, ver. 22, donec exquixitius 
resciret τὰ περὶ τῆς 0552, elc. Pearson. Eccpos. Sym- 
boli p. 103 a Reading. allatus. 

(33) TZ» π:ὸς 0:0» ἀγάπην. TZ» πρὸς τὸν 8. 
ᾱ, ms. Bodl. et supra deerat in ms. Norfolc. οἱ ante 
υτοι. 

(36) Καὶ παῤῥησίαν τοῦ λόγου, ἦν γὰρ καὶ οὐκ 
ἄμοιρος. ἁποστολινοῦ Ἱαλρίσματος. Auctor recor- 
datus est verborum S. Luce. Act. apost. capite iv, 
comm. 50, 30, 31. 

(37) 'Exi τὸ. ᾿Επὶ τῷ margo exemplaris Jones. 
SrRoTH. Supra περιεστηχόσι mss. Bodl. et Norf. 


1441 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTHINI. 


inm REM cC C MAMMEEEDEDEDEEEEEEUMEMULLL μασ μοσασαπο παπα απσπαμµπ”ὃ6ὃὂ«ὕ«ἃ«ὂἂὂἃ«ψκαυαα 


1442 


ἠγεμόνος (38) xai ἀνετάσαντος αὐτὸν ὃς τις εἴη, τοῦ A ferens, quod qui antea fidem negaverant,eamdem 


bil , 9 - , 
δὲ φήσαντος ὅτι Χριστιανός, ἐν ὀργῇ γενόμενος, xac- 
έκρινεν αὐτὸν πρὸς θτρία. Καὶ τῇ ἐπιούσῃ εἰσῃλθε 
μετὰ χαὶ τοῦ ᾿Αττάλου (39) καὶ γὰρ xai τὸν "Atta- 
λον τῷ ὄγλῳ γαριζόµενος ὁ ἡγεμὼν, ἐξέόωκε πάλιν 
9 / [ * DEM Li ^ , - - 
πρὸς θτρία. Ol καὶ διὰ πάντων ὃ,ελθόντες τῶν ἐν τῷ 
ἀμφιθεάτρῳ πρὸς κόλατιν ἐξευρημένων ὀργάνων, καὶ, 
µέγιστον ὑπομείναντες ἀγῶνα, τοῦσχατον ἐτύθτ- 
σαν (&0) καὶ αὐτοί. Τοῦ μὲν Αλεξάνδρου µύτε στε- 
νάξαντος μήτε γρύξαντός τι ὅλως, ἀλλὰ κατὰ κα;δίαν 
ὁμιλοῦντος τῷ θεῷ (41). Ὁ δὲ ἼΑτταλος ὁπότε ἐπὶ 
τῆς σιδηρᾶς ἐπετέθη καθέδρας καὶ περιεκα[ετο, ἑνίκα 
3, ἀπὸ τοῦ σωµατίου (12) Ἀνίσσα ἀνεφέρετο, ἔφη πρὸς 
, ο. - 14 ο.» T A. - 
τό πλῆθος τῇ Ῥωμαϊκῃ φωνῃ' Ἰδου τοῦτό ἐστιν 
ἀνθρώπους ᾖἐσθίειν, 6 ποιεῖτε ὑμεῖς. μεῖς δὲ 
οὔτε ἀνθρώτους ἔἐσθίομεν, oU0' Ἑτερόν τι πονηρὸν 
πράττοµεν. Ἐπερωτώμενος δὲ τί ὄνομα ἔχει ὁ θεὸς, 
ἀπεκρίθη' 'O θΘεὸς ὄνομα οὐκ ἔχει ὡς ἄνθρωπος. 


Β 


de integro confiterentur,adversus Alexandrum tan- 
quam hujus facinoris auctorem conclainare copit. 
Instans illico praeses, interrogavit hominem, quis- 
nam esset. Qui cum Christianum se esse dixisset, 
iratus judex eum ad bestias damnavit, Postridie 
igitur cum Attalo ingressus est ; nam et hunc prae- 
ses, gratificari populo studens, bestiis rursum tra- 
diderat. Ambo itaque cum omnia tormentorum ge- 
nera qua adversus ipsos excogitata fuerant,in am- 
phitheatro percucurrissent, maximoque certamiue 
perfuucti essent, tandem gladio percussi sunt. Et 
Alexander quidem nec ingemuit unquam,nec vocem 
ullam protulit, sed interius mente in se collecta 
colloquebatur cum Deo. Attalus vero cum in ferrea 
cathedra collocatus undique lorreretur, et amba- 
sium corpus nidorem gravissimum exhalaret, La- 
lino sermone populum allocutus: En, inquit, hoc 


demum est homines vorare, quod. agitis. Nos vero neque homines voramus, neque omnino quidquam mali 
facimus. Interrogatus etiam, quod nomen Dei esset: Deus, inquit, nomen non habet perinde ac nos mor- 


tales. 

XIV. ᾿Κπὶ πᾶσι δὲ τούτοις τῇ ἑσχάτῃ λοιπὸν ἡμέ- 
fq τῶν μονομαχιῶν (43), ἡ BAavólva πάλιν εἶσεχο- 
µίζετο μετὰ καὶ Ποντικοῦ παιδαρίοο ὡς πεντεκαίδεκα 
ἐτῶν' oi xal κατηµέραν εἰσήγοντο πβὸς τὸ βλέπειν 
τὴν τῶν λοιπῶν αΧόλασιν, καὶ ἠναγκάζοντο ὀμνύναι 


(38) Ἐπιστήσαντος τοῦ ἡγεμόνος. Rufinus ver- 
ut, qui a praeside in medium statui jussus. Musculus 
autem 1ta vertit: Urgente vero praside etc., quem 
secutus est Christopliorsonus. Possis etiam ita ver- 
tere: Quod cum animadvertisset. prises, etc. Mihi 
tamen magis arridet Rufini versio. ἸἨπιστῆσα: enim 
proprie est sistere coram judice, quod etiam παρα- 
στῆσαι dicitur. VaLEes. liabet ἐπιστήσαντος αὐτοῦ 
τοῦ y. ms Norfolc. et statim post τίς εἴτ pro ὃς 
τις e*7 idem cod. Bodleianusque. 

(39) Μετὰ καὶ τοῦ Αττάλου. Τοῦ, quod addi- 
disse ex ms. suis Valesius videtur, Strothius textu 
suo expunxit. Sed cum Valesio facit, ut credo,ms. 
Norfole. et in Bodl. positum est, μετὰ xal τὰ τοῦ 
Αττάλου ubi et statim post legitur καὶ τῷ 94Aq. 
Infra habes εἰσεκομίζετυ µετά xat Ποντικοῦ. 

(40) Τοῦσ/ατον ἐτύθμσαν. Eodem verbo supe- 
rius usi sunt Lugdunenses, ubi de Sancto, Maturo 
et Blandina loquuntur. Ac Rufinus quidem hoc lo- 
co verlit Jugulati sunt, Musculus csi sunt, Christo- 
phorsonus gladio feriuntur : Rufini versionem con- 

"mat Tertulliani locus in Apologetico cap. 30: 
« Sic itaque nos ad Deum expansos ungul: fodiant, 
cruces suspendant,ignes lambant,gladii guttura de- 
truncent. » Ego vero malim vertere gladio confossi 
suut Mos enim erat,ut bestiarii aconfectore trucida- 
rentur, quemadmodum notavi supra ad martyrium 
Polycarpi. Eusebius inlibro De martyribus Palastinzg 
cap.11,de Adriano martyre loquens,qui ad bestias 
damnatus fuerat: Aíovz: παραθληθεὶς, καὶ μετὰ 
τοῦτον ξίφει κατασφαγεὶς, ἔτελειώῆη : et paulo post 
de Eubulo scribens commartyre : Μετὰ τοὺς θῆρας 
ὁμοίως τῷ προτέρῳ θύμα γενόμενος. Ex quibus 
verbis plaue conficitur, ἐτύθησαν idem esse quod 
Ἀχτεσῳ χγησα». Sic in Actis Passionis Tarachi, 
Probi οἱ Andronici: Macvimus autem ira reple- 
tus vocavit Terentianum sacerdotem, et jussit gladia- 
Drs Pure aud, ut sanetes Dei μα αμ ον tilerficerceat, 
Statim preceptum Maaiini iinpletum est. Consuipti 
dutem sunt. gladio. lla codex manuscript. quem 
vidi. Acta vero Grieca sic. habent: Τότε οὖν ἀγχ- 
ναχτίσας 6 Μάξιμοσ, xai τὸν Τερεντιανὸν αἶτιασά- 
ενος, ἐχέλευσε µαχαιροφόρους τινὰς τῶν λουδαρίων 


XIV. Pest hos omnes, ultimo tandem spectacu- 
lorum die, Blandina rursus illata est una cum Pon- 
tico adolescente, quindecim circiter annos nato ; 
qui etiam quotidie antea introducti fuerant,ut re- 
liquorum cruciatus intuerentur. Adactique per si- 


εἰσελθεῖν, xal χατασφάττειν τοὺς ἁγίους ἐν τῷ θεά- 
«ot. (Confer Huinart. Acta Mart. p. 446.) Et in 
Passione S5. Ρετροί et Felicitatis ita scriptum 
est : « Exinde jam exanimis prosternitur cum ca- 
teris ad jugulationem solito loco. » Et paulo post: 
« Cmteri quidem immobiles et cum silentio ferrum 
receperunt. Perpetua vero ut aliquid doloris gusta- 
ret, inter ossa compuncta ejulavit, et errantem 
dexteram tirunculi gladiatoris ipsa in jugulum 
suum transtulit. » Varrs. 

(41) Κατὰ χαρδίαν ὁμιλοῦντος τῷ Oc'p. Rufinus 
hunc locum longa circuitione verborum exposuit 
hoc modo : lntra seipsum semper cum Deo loquente, 
οἱ in laudibus ejus ac precibus permanente. Optime. 
Nam oratio niliil aliud est. quam ὁμιλίχ πρὸς τὸν 
8zós, οἱ ita eam definit Clemens Alexandrinus,cui 
consentit Proclus philosophus in libro i1t Commen- 
tariorum in Timzum Platonis pagina 64, ubi de 
precatione elegantissime disserit ex Porphyrio. 
VALES. 

(49) Ἡ ἀπὸ τοῦ σωµατ’ον. "Il abest ab ed. Steph. 
SrRoTH. Σώματος liabet ms. Bodl. et post Ίο 5 τι 
ὄνομα pro τί ὄνομα ms. Norfolc. 

(43) Tà ἐσχατῃ λοιπόν Ἴμῖρᾳ τῶν  pnovopa- 
χιῶν. Ex his patet munus gladiatorum per aliquot 

ies preberi solitum esse Lugduni in illo celebri 
mercatu et conventu totius Galliw ad aram Augusti. 
Hinc est quod supradixit de Maturo et Sancto: Αντὶ 
πάσης τῆς ἐν τοῖς μηνημαγίοις ποικιλίας αὐτοὶ capa 

εγόμενο! τῷ κόσμῳφ. Ῥνγωῖου hoc munera gladia- 
toria, datus pra:tezea fuerat à proeside dies specta- 
culi ferarum propter Christianos, ut. nominatim 
dicitur in hac epistola, τῆς τῶν Qmptouxgty εξ: 
ρας διὰ τοὺς ἡμετέρους διθομένης. Neque enim hiec 
inter se confundenda cesse existimo, μονομαχίας, 
scilicet et θηριοµαχίας, quamvis Latini uno mune- 
ris vocabulo utrumqespectaculum comprehendant. 
Si quis (ανα aevsyuz, s cb θηριημαγίος hic pro 
eodeni sui eonteiidat, equidem non. inagnopere 
repugnabo. Certe in Gestis prosidialibus sanctorum 
martyrum Tarachi,Probi οἱ Andronicici,gladiatores 
sumuntur pro bestiariis.Sic enim scribitur cap. 10: 
« In prima muneris editione, cum multe fe- 


1443 


stantes p^rinanerent deosque illorum nihili face- 
γουί, tantus in eos exarsit. multitudinis furor, ut 
nee iríatem pueri miserarentur, nec mulieris 
scxum ulla pros^querentur reverentia.Cunctis igi- 
tur cruciatibus eos vexare, ac per omnia penarum 
genera circumazere ceperunt, jurure illos subinde 
couipellentes ; nunquam tamen id quod volebant, 
p^riicere valuerant. Naim Ponticus quidem sororis 
exhortationibus incítatus, ita ut. gentiles quoque 
ipsam esse cernerent qur paerum hortaretur et 
coufirmaret, cuncta supplicia generose perpessus, 
animam  exhalavit. Beata vero lllandina omnium 
pestrema, tanquam nobilis mater qum filios ad 
forliter certanduin accenderat et victores ad r»gem 
prirmiserat, eosdem certaminum cursus quos filii 
confecerant, remetiens, ad eosdem ire properabat, 
de exitu sno lmta atque exsultans, prorsus quasi ad 
nuptiale convivium invitata, non bestiis objecta 
esset. Denique post flagra, post ferarum vellica- 
tiones, post. sartaginem, reticulum inclusa, tauro 
objecta est ; a quo diu in altum jactata. nihil jam 
eorum qu? fiebant penitus sentiens, cum ob spem 
et comprehensionem eorum qui credebat bonoa- 
rum, tum ob familiarem congressum quem cum 


ECGLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


mulaera gentilium jurare, cum in proposito con- A κατὰ τῶν εἰδώλων (44) αὐτῶν. Καὶ 


1A 


διὰ τὸ ἐνκωένειν 
εὐττ,ηῶς wal ἐξηυθενεῖν αὐτοὺς, ἠγριώθτ ποὺς αὺ- 
τοὺς τὸ πλζθος' ὡς µύτε vw ἁλιχίαν τοῦ πα:δὺς οἱ- 
χτεῖραι, µήτα τὸ γ΄/ναιον αἰδεσθηναι. Π2ὸς 71772 9t 
τὰ δεινὰ παρέβαλλον αὐτοὺς, καὶ διὰ πάστς iv xA 
διζγον κηλάσεως, ἐπαλλήλως ἀναγκάζοντες ὀμέσα:, 
ἀλλὰ μὴ Δυνάμενοι τοῦτο πλᾶξαι. 'O μὲν γὰρ Ηοντι- 
κὸς jm) τῆς ἀδε)λφῆς (407) παρωρατµένος, ὡς χαὶ τὰ 
ἔθντ Αλέπειν ὅτι ἐχείντ ἦν προτρεποµόντ  κσὶ stc 
ζουσα αὐτὸν, πᾶσαν x6Àag:w γενναίως ὑπομείνας, 
ἀπέλωχε τὸ πνεῦμα. Ἡ δὲ µαναρία Βλαν»ίνα πάντων 
ἔσχαττ, xaÜxcio μήτε} εὐγενὲὶς (46) m1:0pu75272 
τὰ τέχνα, καὶ νικγφύρους π΄.οτέμψασα πρὸς τὸν Ba- 
σ.λέα, ἀναμετρουμένη xai αὑτὴ πάντα τὰ τῶν πᾳ- 
ὅων ἀγωνίσματα. ἔσπευδε πρὸς αὐτοὺς y3:20073 χαὶ 
αγαλλιωμέντ Eni tr, ἐξόδῳ, ὡς εἰς νυμςικὸν θεῖπνου 
κεκλη μέν, ἀλλὰ di πρὸς θηρία βεῦλτμµὲντ. Καὶ 
μέτὰ τὰς µάστιγας. μετὰ τὰ θτρία, μετὰ τὸ tY ya- 
vov (41), τοὠσγατου εἲς γύργαθον βλτθεῖσα, τα”: 
παεεύλήθτ καὶ ἱκανῶς ἀναθαλτιθεῖσα (48) τοὺς τοῦ 
ζώου, μτδὲ αἴσθησιν ἔτι τῶν αν .θα:νόντων ἐχου- 
σα (40) διὰ τὴν ἑλπίδα xai ἐπογὸν τῶν πεπιστευιέ- 
vtov καὶ ὁμιλίαν (00) π;ὸς Xptszov, etitm καὶ αὐτή 
καὶ αὐτῶν ομολονωύντων τῶν ἐθνῶν, brc µτλεπώ 
ποτε παρ) οὐτοῖς Yovi, τοιαῦτα καὶ τησαῦτα ἔπτθεν, 


Christo in oratione hahebat tunden et ipsa victime instar jugulata est; ipsis etiam gentilibus ingenue 
fat^ntibus, nullam unquam apud se feminam exstitisse, qu: tot ac tanta pertulerit. 


XV. Sed ne sic quidem furor illorum, οἱ imma. 
nitas adversus sanctos. conquievit. Quippe fere et 
barbaree g^ntes ab. immani illa bestia concitatm, 
pacari facile nou poterant ; quin potius aliud quod- 
dam initium saviendi, in sanctorutn corporibus 
protervia illorum invenit. Neque enim ex eo quod 
a martyribus vicli fuissent, pudore ac verecundia 
suffundebantur, quippe qui humano sensu ac ra- 


τῷ immissa essent,multlorum gladialorum corpora 
qui iuultis lioris cum bestiis pugnaverant, devorata 
sunt. » Paulo post tamen gladiatorum i0unus a 
muuere ferarum ibidem distinguitur his verbis : 
« Maximus proconsul indignans jubet edi gladialo- 
rum inurnus, quibus mandaretur inpriniis Christia- 
nos inarlyres gladiis confeci. » Sed et Cyrillus llie- 
rosolymitanusin prima catecli simysltagogica.j29v^- 
"^ dicit de bestiariis, et. Clirysostoinus in ho- 
1 


inilia de οσα. pag. 060: Οἱ 0; 5ioz mozttost) μὲλ- 
λ.ντες, Quod idem est ac si dixissel 042:/Q o- 
νομ’χεῖν. VALES. — Vid. supra. Cieterum λοιπύν 


abesse ab ed. Steph. notavit Strothius, quod tamen 
non lanlum scripti οἱ agnoscunt, sed etiam DBon- 
varsii Lect. oraque exemplaris editionis Steph. in 
biblioth. Bodl. inlra usfzuizav pro καθ μέραν ms. 
Norfolc. 

(44) Κατὰ τῶν εἰδώλων. Πρὸς τῶν εἰδώλων, Chri- 
stoph. Lect. Βτκοτῃ. Mox πα ἐθαλον pro πορὲ- 
ύαλλον 15. Bodl. 

4 Ὑπὸ τῆς ἀθελφῆς. Sororis nisi ex san- 
guine, certe ex fide. Atqui Tillemontium video vin- 
culum illud sanguinis ex narratione colligentem. 
(46) Καθαπερ «p  toys.Yz;.  Excidit vox 
μήτηρ ms. Bodl. Auctori Epistolee in mentem ve 
nisse matris illius cum septem filiis in Machahmo- 
rum lih. n, cap. 7. recte monet An;rlicus, quem 
plus semel conimemoravi, interpres. 

(1; Μετὰ τὸ zóqx5. Coa ulam νο Rufi- 
nus ldem plane est. quod supra vocavit ferream 
cathedram, cui impositi martyres, tanquam in sar- 


κόρων EA4pozviv αὐτῶν d, 

ἁιίους ὠμύτης. "Yu và 
ἀγρίου θτρὸς (54) xv::2 xx: βάοθαρα z2Xi tile 
χθέντα, ὁυσπαύστως S"4it καὶ ἄλλην ἰδίαν acis ἐπὶ 
τοῖς σώματιν ἐλάιιθανεν d, Όδρις αὐτῶν. Τὸ γὰρ 
νενικῆτθαι αὐτοὺς οὐκ δθυσώπει, διὰ τὸ μὲ ἔγεν 
ἀνθρώπινου ἔπιλου σµήν. ME)Aoy δὲ xal ἐξέχαεν οὗ- 
τῶν τὸν ocu Ὑαθάπερ θτρί0 καὶ τοῦ ἡγεμένος 


XV. Αλλ 927 οντως 
Uzvix wa: d, πρὺς τοὺς 


ἰαμίηο lorrebantur. Sic enim supradictum est. de 
Maluro:; Ἐπὶ πᾶσι τὴν cióvIE( καβέλραν. ἐν ἃς 
τε γαν ζόμενα τὰ σώματα, ele Mos enim erat. ul 
Christiani antequam bestiis objicerentur, in hujus- 
modi cathedra suppositis prunis ardentibus sede- 
rent, ut paulo aute legitur de Attalo. VaLEs. 

(48; Ἱκωοῶς ἀναθληθεῖσα. lnler voluptates am- 
phitheatralis spectaculi hinc erat, ut taurus in are- 
nam produceretur, cui in furorem concitato noxios 
liomines reticulo inclusos ohjiciebant; quos ille 
velut pilas in altum jactabat. Notissimi sunt hac 
de re Martialis versus : 


T«urus ut 1mpositas jactat ad astra pilus. 
VALES. 


(49) M9& α σΏησιν ἔτι τῶν συμβαινύντων 
ἔχουσα. Inter miranda, qua in hac vexatione 
contigerunt, vir doctissimus Hen. Dodwellus τὴν 
&v310(52:2v Blandin: merito recen:ens, idem be- 
neficium divinum monet Perpetua martyri, jactat 
similiter in altum a tauro, concessum fuisse. t/is- 
sert. in lrenagum 2, ὃν 43 et. 46. Vid. et supra $5, 
horum fragment. 

(80) 'Ou:Alav. Vid. Valesium supra. Habet au- 
tem ὁμολογίαν, sed minus apte, ms. Norfolc. 

(54) Ὑπὸ vxo yp'o9 θτρός. Antiquum Sserpen- 
tem vertit Rufinus, deumonem scilicet rectius hoc 
modo designari existimans. Certe Greca vox etiam 
serpen!eni significat Unde et ti eriace diciliir Sic 
iaul:: infra ὁ 070 pro diabolo sumitur. uhi Muscu- 
[us viperam vertit. VALEs. Paulo aute οὗὐδ᾽ όλως pro 


1445 


E£PIBTOLA DE MARTYRIO 8. POTHINI. 


1446 


καὶ τοῦ δήμου, τὸ ὅμοιον εἷς ἡμᾶς ἄλικον (53; ἔπι- A tione penitus essent destituti. Sed contra praesidis 


δεικνυμένων μῖσος' ἵνα d) Γραφή πλτρωθή, 'O αν»: 
.l . y! "y ” Li ^, e ' θής 

pos ἀνομησᾶτω ἔτι (83), καὶ o ὀίχαιος οικαιωῦ/τω 
^ M 4 ” ε.. -— .9* 4 

ἔτ.. hai γὰρ τοὺς ἐναποπνιγέντας ἐν τῇ εἶρκτη (95, 

παραφλἆστοντὲς 


παρέύαλον νωσὶν, ἐπ'μελῶς E 


* ^. - 2 fae oe νο UU. 
xtw25 καὶ μεθ µέραν, μὴ κτδε»θή τις ou! ἡμῶν. iz 


τότε δὲ πρ,θέντες τά τε τῶν θερίων (33), τά τε το 
πορὺς λείψανα, τῇ piv ἐσπάραγμενα, Ti, οἳ 3,0. s- 
κωμένα (36), καὶ τῶν λοιπῶν (97) τὰς κεφαλὰς σον 
τοῖς ἀπ. τμήμασιν αὐτῶν ὡσαίτως ἀτάγως τα-ε-;7- 
λαττω μετὰ ατρατιωτικῆς ἐπιμελείας ἡμέραις ου- 
y»aic, Καὶ oi μὲν ἐνεθρ.μῶντο καὶ Eb zog ov τοὺς ὁδύν- 
τας ἐπ᾽ αὐτοῖς, ζητοῦντες τινὰ περισσοτέραν ἐκοιατ- 
συ τα. αὐτῶν λαθεῖν' οἱ δὲ ἐνεγέλω» καὶ Σπητώῴθα- 
αξγολύνοντες Aga τὰ εδωλαχ αὐτῶν (48), καὶ 
την τοὔτων τιµινοῖχν. Οἱ οὲ 
ιχκέστεροι καὶ Ἀατὰ mo20v σΟμταθεῖν δοκοῦντες, 


Y 
f, 
$273 


ἐκείνοις προσάπτοντες 
ET 

. δι , E * » - , 
ὠντόιζον πολὺ Abi;svzes deo 6 Oso; αὐτῶν, καὶ zt 


$oOlneRss, 


lal 


ὠντσεν 


αὐτοὺς ἓν vii πρὺ τῆς ἑχυτῶν 
εἶλοντο Ψυγῖς; Rx! τὰ μὲν ἀπ᾿ ἐκείνων το"αύτην 
εἲ,ς 59) τὴν zou, τὰ δὲ καθ hui; iv εγέλῳ 
4 ' ' ( 8 ν ^ 9 ^, .h 9 , 
Xa"£st0Ait Wi. οσα, 0:2 το μτ O5w€420a1 τα 3002311 
Xia τῇ, YT (00). Üozs γὰρ vob συνεθάλλετο dius 
ώρα ἔταιθεν (61), οὔτε λιτα- 


C 


. - 9” 
TIS τοῦτο, 09-8 X 
4 


^. 


^, 
i 
v.a ἑλυσώπει' παντ' 00 τρύπῳ π2ρετέροὺν ὡς μέγα 


» * , "- 
τι /£985s6 tii. SOM, vuoi τας ης” 


simul ac populi tanquam immanis bellum magis 
inde accendebatur furor, qui quidem nullo jure 
adversus nos equali odio ferebantur ; ut implere- 
tur Scriptura qua dicit : In?quus adhuc inique agat, 
et justus adhuc justificetur *. Eorum enim corpora 
qui incarcere suffocati perierant, canibus objece- 
runt, sollicite observantes noctu atque interdiu,ne 
quis nostrorum ea sepultvr» mandaret. Post hiec 
quidquid aut a bestiis aut ab ignc reliquum fuerat, 
partim laniata,partim ambusta membra exponen- 
tes ; reliquorum deniquecapita cumipsis corporum 
truncis similiter insepulta per plurimos dies addi- 
tis militum excubiis custodierunt. Et alii quidem 
iufremebant ac dentibus stridebant in mortuos, 
adhuc exquisitiore quodam supplicio eos aftlcere 
cupientes. Alii vero irridebant insultabantque, si- 
mulacra sua laudibus estollentes, ac penas de 
martyribus sumptas eis ascribentes. Nonnnlli paulo 
aequiores,eet qui vicem nostram dolere quodam- 
modo videbantur, exprohrabant identidem hzc 
dicentes : Ubi est Deus eorum ? et quid illis profuit 
hivc religio,cui vitam quoque suam postposuerunt? 
At gentilium quidem insectatio talem habuit varie- 
talem. Nos vero gravissimo interim dolore preme- 
bamur,quod humare cadavera nobis non liceret. 


Nam neque noctis teuebra: nos juvare, ueque auri vis flectere, nequ» preces αἱ] annimos eorum coni- 
niovere potuerunt ; sed omni studio atque industria cadavera custodiebant, quasi ingens lucrum factu. 


ri si sepullura caruissent. 


δ Apoc, xxi. 11. 


459' οὕτως ms. Norfolo. et paulo poste!yov pro (? (33) Ar, προθέντες τὰ τε τῶν Ürzinvw. AT) τῶν ἓν 


εἰ /: idem ins. 

(223 λδικον, Rectius in cod. Maz., Med. et Fuk. 
sevibilur Z2:xov (42!xo exhibent Steph. οἱ Valesii 
vdd..: quod equidem valde probo, nisi quis 
inalit legere: [ a9:«ov si; ἡμᾶς ὁμοίωσ ἔπιδειχνυ- 
μενων αἴσος. De injusto erga se gentium odio pas- 
sim querebantur Cliistiaui. Tatianus adversus Gra - 
cos, pagina 119. Καὶ μὲ 9tX τὸ μισεῖν ἀθίκως, 7: 2- 

» » ο 3^8 
21«5:t52422. VaLES. Cum  Strothio aoixov, quod et 
Sav. coi, liabet, in textum recepi. Vertit Rufinus: 
EL ec hos ad nefandx. odia Judez. semel instigaba- 
(ur. llabere τὸ ὠμὸν pro Ἅμοιον Christopi. Lect. 
nolavit Strotliius. 

URP, Ὁ ανοµος ἀνομησάτω τι. Ex capite ulti- 
mo Apocalypseos, versu 11, uhi pro avouo; ἀνομτ- 
σάτω hodie legitur ἄδιχος ἀθικησάτω. Simile quid 
lezitur in cap. xu Danielis. Citatur hic locus a 
Faus:o Heiensi, qui vulgo Eusebius Emissenus in 
scribitur,in *ermone tertio ad monachos : « Et ejus- 
modi auimm eveniet illasententia: Peccator adjiciet 
ad peccandum.Quam nos, clarissimi, refugientes, 
illam potius teneamus quie dicit : Et sanctus adliuc 
sanctificetur. » Vargs, lelegat nos ad Apocalypsin 
liuinarlus quoque ad. 1narginem. Et quanquam 
Lardnerus. [e fide Hist. evang. p. 1, vol. I, c. 16. 
indicari liic Danielis illud a Valesio commemoratum 
su-picatur, existimem quidem ego, Lugdunenses 
locum ipsum ex Apocalypsi sumpsisse, qui hunc 
librum sacrum. supra excitassent ad 8 3, οἱ infra 
S 1. 

(3) "Hvanomotiivtag ἐν τῇ εἰρχτῃ. Cum addi- 
dissel ἐν ante τῇ. ni fallor, ex scriptis suis Valo- 
sius. idem enim coinparet in cod. Bodl seu Savil., 
particuia tamen a Strothio exclusa est. (quan nes - 
cit quoque eod. Norf., παρίθαλλον pro ma2i02Àov 
idem cod. Bodl. 


à|iot(:ztotp μαρτορουμένων πρρσθέντες τά τε. Chri- 
stoph. Lect. ΘΤΑΟΤΗ. 

(36) llz 9i ἠνηρακωμένα. Ita codex Regius οἱ 
Nicephorus. Sed tres reliqui codd. Maz., Med οί 
Fuk scriptum habent 7/0:2xe»u£vz, Et paulo post 
in iisdem codd. legitur πρὸ τῆς $zoztbv εἴλαντο yo- 
f 54. non «ἵλουτο. ut ex Beg. exemplari edidit 5te- 
phanus. VarLes. Lectionem receptam. ἠνησχχιωμένα 
priistant codd. quoque Bodl. seu Savil.,et Norfolc. 
sed z:4zvz» (sic cum spiritu leni lHodl. 

(37) Τῶν λοιπῶν. l'ijv τοθέντων Christosph — Lect. 
NrhoTH. Abest ὠὡὠσαύτως ἃ codd. Norfolc. Mox pro 
ἐνεγελων dhabet ἔπαγέλων (ἐπεγέλω») idem codex. 

(38) "Apa τὰ v 304 αὐτῶν. Áuxi orationem vo- 
cula àpx ex codd. Bodl. et Norfole desumpta. 
Eumdem voeiborum ordinem,quem exhibet Stephia- 
nus. in ed. suam Strothius revocav.t,qui est αυτῶν 
τὰ εδωλα 

59) hijs, "Ijyst ed. Steph. ΑΤΛΟΤΗ. 

(600) Τὰ σώαατι xpólv: t$, Yn. Moris semper 
fuisse Cliristianis corpora mortuorum  inliumare. 
ostendit ex multis auctoribus Binghamus Antiquit. 
eccles. lib. xxi, cap. 2, 8 4. 

(61) Oo io ^0a ἄπε-θεν. Hmc verba non ha- 
bentur ín tribus codd. Maz., Med. οἱ Fuk. Solus 
cod. Reg. ea retinet, cui. astipulantur Πάπας et 
Nicephorus, Nam ltufinus quidem ita vertit: Apud 
nos vero ingens luctus habebatur, nricipue quod non 
possemus corpora humi tradere ; quippe quibus nec 
noctis tempore aliqua. ad. hoc opportunitas prabe- 
batur ; neque muneribus suadere custodes, neque pre- 
cibus,aut ulloalio genere. opia erat : Nicephorus vero 
lotum *sne Pa ΟΧΡΟ ΔΙΣ O$5.s và 5 ov. 09x. 
Q02Y£'. 62-3 o3» απτελυνῖν Ye πολλῷ γε µεῖον 
ἔπειθε δέτσις. C ues. Codici regio, qui hxc verba 
retinet, ms. addere Norfolc,nuno licet ; desunt au- 


1441 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET LUGDUN. 


1448 


XVI. Igitur martyrum corpora, postquam omni A — XVI. Τὰ οὖν σώματα τῶν μαρτύρων (62) παν- 


genere contumelia traducta, et sub dio per sex 
dies exposita jacuerunt, tandem cremata atque in 
cineres redacta, in prae:teriluentis Rliodani alveum 
sparsa sunt ab impiis,ne ullae deinceps eorum re- 
liqui&e in terris superessent. Atque id agebant, 
prorsus quasi Deo supericres esse, et resurrectio- 
nem illis adimere possent : ut quemadmodum ipsi 
dicebant,ne spes quidem ulla resurgendi eis relin- 
queretur,qua freti noram quamdam ac peregrinam 
nobis invehunt religionem, et gravissima quaque 
tormenta contemnunt, promptique et alacres mor- 
tem subeunt.Videamus nunc,an sint resurrecturi, 
et utrum adesse ipsis Deus suus, ac de manibus 
nostris ipsos eripere valeat. 


XVII.Qui quidem Chrlstum emulari atque imi- B 


tari tantopere studuerunt, qui cum in forma Dei 
essel, non. rapinam arbitratus est esse se zequalem 
Deo*; ut quamvis in tantum glorie culmen evecti 
essent,neque semel atque iterum, sed sepius mar- 
tyrium subiissent, et a bestiis denuo in careerem 
relati essent ; quamvis ignium impressa vestigia, 
quamvis vibices et vulnera toto corpore circum- 
ferrent, tamen nec se ipsos martyres praedicarent, 
nec a nobis ita se appellari paterentur. Verum, si 
quis nostrum per litteras aut in familiari colloquio 


6 Philipp. 11, 6. 


tem eadem in cod. Savil. seu Bodl. 

(602) Τὰ οὖν σώματα τῶν µαρτύων, etc. Hunc 
locum laudat Augustinus tomo VI nove edit. (Be- 
nedictinorum,, libro De cura gerenlu. pro mortuis, 
num. 8 et 10. Ηυινλητ, Ait ibidem vir sanctus de 
ethnicorum saevitia, non ob aliud credendum esse 
illam divinitus fuisse permissam, nisi ut discerent 
Cliristiani in confitendo Christo, dum contemnunt 
vitam, multo magis contemnere sepulturam. 

(63) ἩΗαραδειγματισθέντα καὶ αἰθριασβέντα. Pro 
ultimo verbo habet θριαµθευθέντα ms. Norfolc Ait 
Strothius Christoph. Lect. καὶ óstypazto0ivzz ad- 
dere, idque, quid sibi velit, se nescire. Ego ex 
Christophorson versione colligo, ita se habuisse 
lectionis varietatem : Αἰθριχσθέντα καὶ ὀεγµατι. 
σθέντα. 

(64) Ἐπὶ ἡμέρας ἔξ. Dandi casum ἡμέραις pree- 
stat ms. Bodl. in quo χαθέντα pro καξντα. 

(65) Κατεταρώθη εἷς τὸν 'Poóavóv. Κατεῤῥάνθη 
εἰς τὸν 'Ροδσνόν. Hic est cod. Reg. scriptura. cui 
consentit Nicephorus. Sed reliqui cod. Maz ,Med., 
Fuk, et Sav. ita praeferunt κατεσαρώθη, εἰς τὸν 'Po- 
62»5v.Quam lectionem vulgatze longe praeferendam 
duco.Certe Rufinus non aliter videtur legisse,ut ex 
inlerpretatione ejus apparet. Sic enim vertit : Jn- 
censa ossa murtyrum εί in favillam | redacta, cum ve- 
liquo terra? pulvere in Rhodanum fluvium dispersere. 
VaLES. Ms. quoque Norfolc. κατεταρώθτη prestat. 

(66) Καινήν. Νενήν solemni mutatione ms.Norfolc. 
Mox abest καὶ ante μετὰ χαρᾶς ab eodem ms., cui 
consentit Nicephorus. 

(07) Ἐκ τῶν γειρῶν ἡμῶν. IIoc. interserit. verba 
Eusebius : 'l'oizoza καὶ τὰ κατὰ τὸν ὀεδχλωμένον αὐ- 
τοκράτορα, ταῖς Χριστοῦ συµθέθηχεν ᾿Εκκλησίαις' ἀφ᾿ 
(v xai τὰ ἐν ταῖς λοιπαῖς ἐπαρχίαις ἑυτργημένα, 
εἶκότι λογ:σμῷ, στοχάζεσθα. πἀρεστιν, "Άξιον τούτοις 
EX Tq αὐτῆς ἔπ.τυνάναι Πραφῖς λέξεις ἑτέρας, ÓU 
ὧν τὸ ἐπιεικὲς xal φιλάνθρωπον τῶν 9ἱὀχλωμένων 
μαρτύρων ἀναγέγραπτα, τούτνις αὐτοῖς τοῖς ῥύέμαᾖ- 
σιν᾿ καὶ ἐπὶ τοσοῦτον, etc. Hac supradicti ἱηι- 
peratoris temporibus Christi Ecclesiis. contigerunt, 


C 


D 


τοίως παραδειγµατιαθέντα καὶ αἱθριασθέντα (63) ἐπὶ 
ἡμέρας t£ (64), μετέπειτα χαξντα xai αθχλωβέντα 
ὑπὸ τῶν ἀνόμων κατεσαρώθη sic τὸν Ῥοδανὸν (63) 
ποταμὸν πλησίον παραῤῥέοντα, ὅπως μηδξ λείψανον 
αὐτῶν φαίΐνηται ἐπὶ τῆς γῆς ἔτι, Καὶ cac! ἔπρατ- 
τον, ὡς ὀυνάμενοι νικῆσαι τὸν θεὸν, καὶ ἀφελέσθαι 
αὐτῶν τὴν παλιγγενεσίαν' ἵνα, ὡς ἔχεγον ἐχεῖνοι, µη- 
δὲ ἐλπίδα σχῶσιν ἀναστάσεως, ἐφ᾽  πεποιβότες, L- 
νην τινὰ καὶ καινην (66) ἡμῖν εἰσάγουσί θρτσκείαν. χα) 
καταφρονοῦσι τῶν δει)ῶν, ἔτοιμοι καὶ μετὰ γαρᾶς 
ἅκοντες ἐπὶ τὸν θάνατον. Nüv ἴδωμεν εἰ ἀναστήσον- 
ται, καὶ ei θύνατα, βοχθῖσαι αὐτοῖς ὁ θεὸς αὐτῶν, 
καὶ ἐξελέσθαι ἐκ τῶν χειρῶν ἡμῶν (67). 


XVII. Oi καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ζηλωταὶ xai μιμηταὶ 
Ἀριστοῦ ἐγένοντο, ὃς iv μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, 
o9y ἁρπαγμὸν ἠγήσατο τὸ εἶναι laa θεῷ, ὦστε iv 
τοιαῦτῃ δόξῃ ὑπάρχοντες (08), καὶ οὐχ ἅπαξ o2 
65, ἀλλὰ ποµλάχις µαρτορήσαντες, καὶ ἐκ θτρ΄ων 
αὖθις ἀναληφθέντες (69), καὶ τὰ καυτήρια xal τοὺς 
μώλωπας xal τὰ τραύματα ἔχοντες περιχείµενα, οὔτ' 
αυτοὶ μάρτυρας ἑαυτοὺς ἀνεκήρωττον. οὔτε μὲν ἁμῖν 
ἐπέτρεπον τούτῳ τῷ ὀνόματι προσαγορεύειν αὑτούς. 
Αλλ' εἴ ποτέ τις ἡμῶν δι’ ἐπιστολῆς 1; διὰ λόγον µάρ- 
τορας αὐτοὺς προσεῖπεν, ἐπέπλησσον πικρῶς (190). 


ex quibus ea. que in reliquis provinciis gesta sunt, 
conjectura assequi licet. Sed et alia quedam er ea- 
dem Epistola hic adjungere opera pretium fuerit, 
quibus benignitas atque humanitas illorum quos me- 
moravimus martyrum, describitur his verbis : ο Qui 
quidem Christum aemulari, » etc. 

(68) Ὃς iv μορφῇ θεοῦ ὑπάργων, οὐχ ἁρπαγ- 

ὃν Ἠγάσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ' ὥστε ἐν τοιαύτη 
δόξῃ ὑπάρχοντες, etc. Quomodocunque interpre- 
tanda verba sint, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι 
ica θεῷ, hoc quidem constat, Lugdunenses ex illis 
argumentum duxisse τῆς ταπεινοφροσύνης Christi. 
Neque vero lii soli id fecerunt,sed et alii multi ve- 
teres scriptores ; imo vero id suscipere velim, nul. 
lum ecclesiasticum auctorem ad Nicenorum usque 
tempus adduci posse, qui significari τὸ mon alie- 
num a se esse arbitratus est verbis οὐχ ἁρπαγμὸν 
ἡγήσατο, clare atque aperte indicaverit. Haudqua- 
quai tamen id fraudi est. firmissimo argumento 
contra Humanistas quos vocant, ex istis verbis 
apostoli sumendo. Statim post τῇ αὐτῇ pro τοιαύτῃ 
ms. Norfolc., sed perperam. 

(09) Καὶ ἐκ θηρίων αὖθις ἀναλτχφθέντες. Hen- 
ricus Savilius ad oram sui codicis hunc locum ita 
emendavit. Kal τοῖς θτρίοις παραθλτθέντες, xal 
ἐξ αὐτῶν αὖθις ἀναλτφθέντε. Quis emendatio in 
Genevensi quoque editione apposita est ad πιατρὶ- 
nem ex libro Christophorsoni. Sane Christophor- 
sonus locum hunc ita legit, ut ex versione ejus ap- 
paret. Sed utrum ex coniectura, an ex fide vete- 
rum codicum ita legerit,incertum est. Nostri certe 
codices nihil mutant. Porro ἀναληφθῆναι hoc loco 
significat, in carcerem iterum contrudi. Sic supra 
de Blandina : Καθαιρεθεῖσα ἀπὸ τοῦ ξύλου. ἀνελίφθη 
πάλιν εἰς τὴν εἱρκτήν. Et paulo post de Attalo : Ma- 
Qv ὁ ἡγεμὼν ἐγέλευσεν αὐτὸν ἀνχληψθῆνα. VALES. 
Et paulo supra Christophorsonus perperam, ut 
Strothius notat, addidit verha : ' A22" z,z5, ἕκς. σε, 
pope» δούλου καθώ». 

(70) ᾿Ετέπλησσον πικρῶς. Πιρῶς ἔφερον ms. 
Norfolc. De re ipsa consulas Pearsonium  Findic. 


4419 


EPISTOLA DE MARTYRIO S. POTINI. 


1450 


'Πδέως γὰρ παρεχώρουν cv τῆς μαρτυρίας προση- À eos martyres compellasset,objurgabant graviter at 


γορίαν Χριστῷ, τῷ πιστῷ καὶ ἀληθνῷ µάρτυρι 
xal πρὠτοτόχῳ τῶν νεχρῶν, xal ἀρχηγῷ τῆς ζωῆς 
τοῦ θεοῦ. Καὶ ἐπεμιμνήσκοντο τῶν ἐξεληλυθότων 
Ίδη μαρτύρων, καὶ ἔλεγον' Ἐκεῖνοι ἤδη μάρτυρες, 
o9c iv τῇ ὁμρλογίᾳ Χριστὸς ἠξίωσεν ἀναλτφθῆναι, 
ἐπισφρχγισάμενος αὐτῶν διὰ τῆς ἐξόδου τὴν papcu- 
ρίαν’ ἡμεῖς δὲ ὁμόλογοι (74) µετριοι καὶ ταπεινοί. 
Καὶ μετὰ δακρύων παρεκάλουν τοὺς ἀδελφοὺς, δεό- 
μενοι ἵνα ἐκτενεῖς εὐχαί Ὑίνωνται πβὸς τὸ τελειωθῆ- 
ναι αὐτούς. Καὶ τὴ» μὲν δύναμιν τῆς µαρτυρἰας 
ἔργῳ ἐπεδείχνυντο, πολλὴν παβῥησίαν ἄγοντες πρὸς 
πάντα τὰ ἔθνη (19): καὶ τὴν εὐγένειαν διὰ τῆς ὑπο- 
μονῆς καὶ ἀφοδίας, xai ἀτρομίας φανερὰν ἐποίουν (73). 
Ti» δὲ πρὸς τοὺς ἁδελφοὺς τῶν μαβτύρων προσ- 
ηγορίαν παρῃτοῦντο, ἐμπεπλησμένοι φόθου Θεοῦ 
ἐταπείνουν ἑαυτους ὑπὸ τὴν κραταιὰν χεῖρα, ὑφ' Tic 
Ἱκανῶς νῦν εἶσιν ὑψωμένοι. Τότε δὲ πᾶσι μὲν ἀπελο- 
γοῦντο (74), κατηγόρουν δὲ οὐδενός. Ἔλυον μὲν 
ἅπαντας, ἔδεσμευον δὲ οὐδένα (79). Kal ὑπὲρ τῶν τὰ 
δεινὰ διατιθέντων voqovto, χκαθάπερ Στάφανος ὁ τὲ- 
λειος µάρτυς» Kóp:e, μὴ στήστς αὐτοῖς τὴν ἆμαρ- 
τίαν ταύτην. Et ὃ ὑπὲρ τῶν λιθαζόντων disco (76), 
πόσῳ μᾶλλον ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν ; Οὗτος γὰρ καὶ pt- 
γίστος αὐτοῖς πρὸς αὐτὸν ὁ πόλεμος ἐγένετο, διὰ τὸ 
γνήσιον τῆς ἀγάπης' ἵνα ἀποπνιχθεὶς ὁ θὴρ, οὓς πρό- 
τερον (sto καταπεπωκέναι, ζῶντας ἐξεμέσῃ. OO γὰρ 
ἔλαθον καύχηµα γατὰ τῶν πεπωκότων’ ἀλλ᾽ ἐν οἷς 
ἐπλεόναζον αὐτοὶ, τοῦτο (13) τοῖς ἐνδεεστέροις ἐπήρ- 
χουν, μητρικὰ σπλάγχνα ἔχοντες, καὶ πολλὰ περὶ 
αὐτῶν ἐκχέοντες δάχρυα πρὸς τὸν Πατέρα. Ζωὴν ἡτή- 
σαντο, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς' ἦν καὶ συνεμερἰσαντο τοῖς 
πλησίον) χατὰ πάντων (78) νικηφόροι πρὸς θεὸν ἀπελ- 
θόντες' εἰρήνην ἀγαπήσαντες ἀεὶ, καὶ εἰρήνην ἡ μῖν 
? Act. νι, 59. 


lgnat. p. 1, fine cap. 9, p. 115, ubi monuit vir 
prestantiss. adversus dicta anobilibusistis confes- 
goribus de martyribus alia et precipua ratione ita 
appellatis, tales viros ac tanta pro Christo passos, 
etiamsi in tormentis non obdormiverint, semper 
ab antiquis et merito marlyras nuncupatos fuisse, 
nec contrarium quid ex his dictis a quoquam sd- 
huc collectum. Ita ille. [mo S. Serapio,qui hoc εδ” 
culo floruit secundo,episcopi cujusdam subscriptio- 
nem, fidem olim confessi, conservavit in epistola 
αὐ Eusebio lib. v Hist., cap. 19, excerpta, quaipse 
ge episcopus martyrem appellat : Αὐρήλιος Κυρή- 
νιος μάρτυς ἑῤῥῶσθαι ὑμᾶς ευχομαι. Vid. S. SgRA- 


PIONIS fragmenta.Sed tamen, monente ipso quoque [) 


Cypriano, qui martyrum nomine confessores appel- 
lare solet, Confessio exordium gloriae est, non me- 
ritum jam coronz. De unitate Ecclesie p. 117, ed. 
Felli. 

(71) Ὁμόλογοι, Ὁμολογηταί ms. Norfolc. 

(72) Πάντα τὰ ἔθνη. Πάντα abest ab ed. Steph. 
SrRoTH. Neque agnoscit Ruzinus. 

(73) Ἐποίουν. Ποιοῦντες Christoph. Lect. Mox 
apud eumdem deest τοὺς. SrRoTBh. 

(74) Ιᾶσι μὲν ἀπελογοῦντο, Rufinus huno lo- 
cum ita vertit : Placabant omnes, neminem accusa- 
bant. Christophorsonus νότο et ante illum Langus 
sic interpretari maluit : defendere omnes, neminem 
accusare. Quam interpretationem probare non pos- 
sum. Neque enim in Greco dicitur ὑπὲρ πάντων 
ἀπελογοῦντο, sed πᾶσιν kr. Sed. neque martyres illi 
cunctos sine discrimine defendebant, hereticos 


PaTrot. Gn. V. 


que increpabant. Martyris enim appellationem li- 
bentissime concedebant Christo, utpote fido vero- 
que testi, et primogenito mortuorum, viteque cc- 
les principi et auctori. Eos quoque qui jam ex 
hac vita migraverant, martyres nobis commemo- 
rabant, aiebantque : Hi jam sunt martyres, quos 
in ipsa confessione Christus assumi voluit, profes- 
sionem ipsorum morte tanquam annulo obsignans ; 
nos vero viles atque abjecti confessores. Simul 
profusis lacrymis obsecrabant fratres, ut continue 
ad Deum preces flerent,quo tandem ipsi perfectum 
finem adipisci mererentur. Ac reipsa quidem vir- 
tutem martyrum exhibebant, cum ingenti libertate 
ac fiducia gentilibus respondentes, ct egregiam 
animi indolem partim tolerantia, partim quod me- 
tus ac pavoris expertes essent, perspicue testaban- 
tur. Ipsam vero martyrum appellationem a fratri- 
bus sibi oblatam, utpote timore Dei constricti re- 
fugiebaut, deprimebant se sub manu potenti, aqua 
nuno sublimius elevati sunt. Tunc vero omnium 
defensionem suscipiebant, neminem accusabant. 
Cunctos absolvehant,neminem ligabant.Quin etiam 
pro illis a quibus acerbissime cruciati fuerant, 
exemplo perfectissimi martyris Stephani, Deum 
precabantur : Domine, πο imputes illis hoc pecca- 
tum ?. Quod si ille pro lapidantibus orabat,quanto 
magis pro fratribus eum orasse, credibile est ? 
Hoc enim maximum certamen illis fuit advergus 
diabolum, ob sinceram ac minime fucatam chari- 
tatem : ut quos ille malignus serpens vivos jam 8e 


C devorasse crediderat, elisis faucibus, removere co- 


geretur. Neque enim fastu el arrogantia intumue- 
runt adversus lapsos, sed ca quibus abundabant 


scilicet, Judeos et gentiles. Rectius itaque Muscu- 
lus vertit : Omnibus rationem fidei sug reddebant. 
Possis etiam vertere : Omnibus se excusabant. Id 
enim proprie est ἀπολογεῖσθαι. Unde apologies s&- 
cerdotum, de quibus Gregorius Magnus in Sacra- 
menlario. VALES. Suam igitur ipsius interpretatio- 
nem corrigere voluit Valesius. 

(75) "EÀAoov μὲν ἅπαντας, Ἐδέσμενὸν δὲ οὐ- 
δένα. Que fuerint partes martyrum in reconcitian- 
dislapsis, ceterisque peccatoribus revocandis ad 
Ecclesie pacem communicationemque,plene osten- 
dunt Cyprianice epistole. Martyras enim neutiquam 
pro judicibus in. hujuscemodi causis, sed pro in- 
tercessoribus tantum et suffragatoribus, gerere se 
oportebat,ut ibi ex jure et consuetudine probatur 

(76) Ὑπὲρ τῶν Aigatóvtov ἐδέετο. Ὑπὶρ τῶν 
ὑθριζόντων ἑδέοντο Christoph. Lect. STRoTH. Nec. 
male. Non vertit vetus interpres. Addit autem καί 
ante ὑπὲρ τῶν ἄθελφῶν ms. Norfolc. 

(77) Ταῦτα Τοῦτο. Christoeh. Lect. et cod. Castel. 
SrRoTH.Sed fortasse vix opusest, ut quid mutetur. 
Scribitur τούτῳ in ms. Norfolc. male ; in eodem- 
que codice corruptam supra est ἀποπνιχθεὶς ὁ θήρ 
in ἀποπνιγεὶς ὁ Or oov, et καταπεπωκέναι in κατα- 
πεπτωχέναι, 

18) Κατὰ παντων. Κατὰ πάντα. Sio ex cod. 
Reg. edidit Stephanus. Reliqui tamen eod. Maz., 
Med. οἱ Fuk. scriptum babent xzxà πάντω) νιχη- 

όροι. Id. est omnibus victores. Nicephorus vero 
ita hunc locum refinxit, xai πάντες νικηφόροι, eto, 
VALES. Cum Valesii codicibus facit uterque meus. 


A0 


4151 ECCLESIARUM VIENNENS. ET LUGDUN. EPIST. DE MART. S. POTHINI — 1453 


bona,indigentibus liberaliter subministrabant, ma- À παρεγγυήσαντες (79), μετ εἰρήνης Ἐχώρησαν πρὸς 
terna quedam misericordie viscera gestantes,ma- Θεόν’ μἡ καταλιπόντες πὀνον τῇ μητρὶ, μτοὲ στᾶ- 
gnamquevim lacrymarum proillorum salute coram — ctv καὶ πόλεμον τοῖς ἀθελφοῖς, ἀλλὰ χαρὰν καὶ εἷ- 
Deo Patre fuadentes. Vitam petierunt, et largitus µρήντν καὶ ὁμόνοιαν καὶ ἀγάπην (80). 

esteis Deus 5: quam etiam illi proximis suis communicarunt, ubique victores ad Deum profecti, 
Cumque pacem dilexissent, pacem nobis commendassent, ipsi cum pace migraverunt ad Deum ; non 
dolorem matri, non fratribus diseidium ac bellum, sed gaudium et pacem et concordiam charitatemque 


omnibus relinquentes. 


XVIII. Alcibiades quidam unus ex illorum mar- 
tyrum numero,durum et squalidum vivendi genus 
gectabatur, nullumque omnino cibum admittens, 
solo pane et aqua ad id usque temporis vesci con- 


6 psal. xx, 5. 


Ante θεὀν hic statimque post articulus τόν in cod- 
Norfolc. additur. 

(79) Εἱρήνην ἀγαπήσαντες ἀεὶ, γαὶ εἰρήνην 
ἡμῖν παρεγγυήσαντες. Post Strothium quidem ex 
edit.Stephani atque Nicephoro pronomen ἡμῖν pro 
ἀεί Jectione Valesii reposui ; dum vero idem vir cl. 
ex eadem Stephani edit, αὖτοί pro priore acl revo- 
candum censet,mecum facit vetus interpres, Rufi- 
nus qui vertit : Sel pacem semper habendam, pa- 
cem fratribus custodiendam commonebunt. 

(80) Καὶ ἀγαπην. Addit Eusebius: Ταῦτα xai 
περὶ τῆς τῶν µακσρίων ἐχείνων πρὸς τοὺς παραπε- 
πτωκότας τῶν ἀδελφῶν στοργῆς, ὠφελίμως npus- 
χείσθω᾽ τῆς ἀπανθρώπου τε xal ἀνηλεοῦς ἓν 
διαθέσεως, τῶν μετὰ ταῦτα ἀφε' Oe τοῖς Ἄριστοῦ μὲ- 
λεσι προσενηνεγµένων. Atque heec de beatorum illo- 
rum a[fec(u erga eos fratres qui lapsi fuerant,ad le- 

entium utilitatem hic posda sint,propter cos qui in- 
humano quodam ac truci animo pradicli,inclementer 
adversus Christi membra. postmodum sawierunt. Ait 
Valesius: ε Novatianos intelligit,qui lapsis omnem 
spem indulgentie postea precluserunt, » De Nova- 
tianis loquitur quidcm Eusebius; sed verba Lugdu- 
nensium dissidia atque lites his etiam temporibus 
in Ecclesia exorias fuisse circa communicationem 
lapsorum clareindicant ; aliis quidem severiuscirca 
hanc rem agentibus, aliis lenius, durissime for- 
lasse omnium Montani sectatoribus.Hinc porro col- 
ligendum esse petet, vel ea. tempestate invaluisse 
morem, ut lapsi à martyribus pacem Ecclesie 
expeterent ; cujus quidem moris hoc primum 
omnium fortasse est testiinonium ; in quo etiam 
notanda verba sunt : ᾽Αλλ᾽ ἐν otc ἐπλεόναζον αὐτοὶ, 
τοῦτο τοῖς ἐνδεεστέροις ἐπχρκουν, nam ea opinio de 
tanto martyrum merito, ut idem aliis quoque ho- 
minibus in satisfactionem delictorum communicari 
queat, isthuic ipsi consuetudini orivinom dediase 
videtur. Verum optimeait Tertullianus : « Quis alio- 
nam mortem 8ua solvit, nisi solus Dei Filius ? » 
De pudicitia cap. ult. Noa quod crediderit antiqui- 
tas, martyras, aut. quosvis alios, aliquid efficere 
posse vel sui vcl aliorum gratia nisi por Christi 
sanguinem. Etenim etiam Origenes, qui opinionem 
de martyrum merito fovebat, hec habet in £:chort. 
ad marlyrium : Ἑἷς όνος Og02vz zat 059931. ἀντάλ- 
λαγμα τῆς ἀπολλυμένης πρότερον Veoyrs duos τῷ 
ἑαυτοῦ τιµίῳ αἵματι, cap. 12, pur. 282, ed. Dela- 
ruan. Itidem S. Cyprianus in epist. {9 vel 8, cuin 
de agone martyrum dixisset : « Pretioza mors hiec 
est quie emit irimortalitatem prelio sui sanguinis, 
que accepit coronam deconszummaatione virtutis, » 
Statim post subjunxit de Christo : « Et qui pro no- 
bis mortem seinel vicit, seinpor vincit in nobis. » 
Αὐτοὶ, de martyribus ait S. Joannes in Apoo.xi,11, 
ἐνίκησαν αὐτὸν (diabolum) διὰ τὸ αἷμα τοῦ 'Ap- 
νίου, καὶ διὰ τὸν λόγον τῆς μαρτυρίας αὗτῶν, καὶ 
οὐκ ἠγάπησαν si, joyiv ἀὐτῶν ἂχρι θανάτου. 


EX 
C 


XVIII. ᾽Αλκιθιάδου γὰρ τινος ἐξ αὐτῶν (81), πάνυ 
αὐχμτηρὸν βιοῦντος βίον (82), xal μηδενὸς ὅλως τὸ 
πρότερον µεταλαμθάνοντος, ἀλλ᾽ $, ἄρτῳ µονῳ καὶ 
ὕδατι χρωμένου (83), Ηειρωμένου τε καὶ ἐν τῇ εἶρ- 


(81) Αλκιθιάδου γᾶρ τινος ἐξ αὐτῶν, elo. Du- 
bium est, utrum verba quae sequuntur, desumpta 
omnia sint ex Lugdunensium epistola. Kkadem qui- 
dem Chronici Paschalis seu. Alexandrini auctor ha- 
bet ad pag. 26, ed. Ducangii, sed ex Eusebio, ni 
fallor, descripta. Ceterum, cum Valesius recte, ut 
opinor, paulo infra notavisset, Alcibiadem (si ita 
revera nominatus est) Montanistam distinguendum 
esse ab Alcibiade hoe confessore. Readinzius in- 
terea hec addit : « Utcunque Alcibiades hic diver- 
sus fuerit ab isto cognomine Montanista, eumdem 
tamen errorem hausisso videtur de necessitate abs- 
tinendi a quibusdam cibis, velut a malo principio 
conditis. » Istud vero de Montanistis quidem a ci- 
bis propter hujusmodi causam abstinentibus soli 
Epiphanio, etsi nulla mentio ejus facta esta Rea- 
dingio, debetur, in eo tamen alios omnes auctores 
relinquenti, quod fedissimum Encratitarum alio- 
ruinque hereticorum errorem Montanistis in ha- 
resi 48, n. 8, ascriberet, si revera quidem, quod 
vix cerlum est, Montanistas his hireticis incluse- 
rit. Fortasse lamen hc facta est divina voluntatis 
significulio propter Montani:tarum sectam, tunc 
primum,ut Eugebius stalim post ostendit,exortam ; 
namque heretici isti ex jejuniis suis, xerophagiis, 
stationibusque, que preeter instituta catholica Ec- 
clesie observabant, laudem querere,et plurimum 
Bibi favorem captare soliti sunt. Ne igitur Alcibia- 
dis exemplum aliquibus forte fratribus scandalo 
fleret, quasi ille patrocinaretur Montanistrarum, 
aliorumque hereticorum tum scaluricntium,super- 
slitioni, verisimile est, aliam victus sui ordinandi 
ralionem ipsi per Attalum divinitus fuisse impera- 
tam.En autem plane apposite huic loco ita scriben- 
tem Tertullianum, dum offlcia charitatis in fratres 
incarceralos ilta exprobrat catholicis : «Plane vestrum 
est in carceribus popinas exhibere martyribus in- 
certis, ne consuetudinem quaerant, ne teedeat vits, 
ne » novaabstinenliz disciplina (illa nimirum Monta- 
nistica) « scandalizentur. » De jejuniis, c.12. Certe, 
quidquid secus nonnulli suspicati fuerint, alieni 
fueruut a Montanismo fratres hi Gallici. Imo vero, 
Bi fide auctori Synodici a Joanne Pappo primum 
editi adhibenda est, synodus ab iisdem contra 
Montanuu : οἱ Maximillam celebrata est. Σύνοδος 
θεία καὶ Ἱερὰ τοπικὴ ἐν Γαλλία συναθ2ηισθεῖσα 
ὑπὸ τῶν ὃ «ολογητῶν' ἀποκηρύξατα ἸΜήώντανου καὶ 
MaíiutAÀ*w TJ ὁ ὄρος πρὸς τοὺς ἐν 'Asig πιστοὺς 
δ:έότ, Cap. 7. 

(85) Αὐκμηρὸν βιοῦντος βίον. Αὐὖχτηρῶς Βιοῦντος 
ed. Steph. ; αὐσττρὸν βιοῦντος B. Christoph. Lect. 


STnOTA. Supra προαχθῆναι pro προσθεῖναι ms. 
Norfolc. 
(83) 'AAM d, &ptp µόνῳ xal ὕδατι χρωµένου. 


Addit salem Ruflnus vertendo 
pane cum aqua utebatur. 


sed tantum sale el 


1433 PASSIO SS. ΒΡΙΡΟΡΗ ET ALEXANDRI. 1494. 


κτῃ οὕτω διάχειν, ᾽Αττάλῳ μετὰ τὸν πρῶτον ἀγῶνα Α sueverat. Cumque in carcere positus eamdem vi- 
ὃν ἐν τῷ ἀμφιθεάτρῳ Tivoscy, ἀπεκαλύφθη ὅτι ui) vendi rationem vellet retinere, Attalo post primum 
xaXüs ποιοίη ὁ ᾽Αλκιθδιάδης, μὴ χρώμµενος τοῖς xzl- quod in amphitheatro confecerat certamen, revela- 
σµασι τοῦ θεοῦ,καὶ ἄλλοις τόπον σκανδάλου ὑπολειπό- — tum est, non recte neque ordine facere Alcibiadem, 
µενος. Πεισθεὶς δὲ ᾿Αλκιθιάδης, πάντων ἀνέδην µετ- qui et creaturis Dei minimo uteretur, et aliia exem- 
ελάμθανε (84), καὶ πὐχαρίστει τῷ θεῷ. Οὐ γὰράνε- — plum scandali fleret, Paruit ilaque Alcibiades, et 
migxemto: χάριτος θεοῦ ἦσαν, ἀλλὰ τὸ Ηνεῦια τὸ — cunctis deinceps cibis promiscue uti ccpit, gra- 
ἅγιον Tj» σύμθουλον αὐτοῖς, lian agens Deo. Neque enim divina gratia oos pre- 
sentia sua destituerat ; sed consultorem habebant 
Spiritum sanctum. 


(84) ᾿Λνέδην µετελάμθανε. Auctor Chronici Pa- — illa οὐ γὰρ ἀνεπίσκεπτοι ἶσαν, interpretandi causa, 


chalis, qui, ut dixi, hec attulit, φανερῶς pro &vi- sed irrito conatu. Articulum ante θεοῦ adieci 
δην posuit. Et paulo post xai δικαίως addidit ante — Norfolo. nte Θεοῦ adjecit ms. 





APPENDIX 


I. 
PASSIO SS. EPIPODII ET ALEXANDRBI. 


(D. Theod. Ruixanr, Acta martyrum sincera. Veronese, 1731, in-folio. p. 62.) 


MONITUM 


Non multo post sanctorum Pothini, et sociorum ejus cedem, quos ex Eusebio in urbe Lugdunensi 
illustri martyrio coronatos diximus. comprehensi sunt duo alii Christiani, qui eamdem urbem sanguine 
suo illustrarunt. Ii sunt Epipodius, et Alexander quorum Acta ex Aprili Bollandiaao et Surio cum 2 codd. 
mss., uno Bibliothece Colberline, altero insignis archimona:terii Saneti Remigii Remensi, collata profe- 
rimus. De iisdem sanctis martyribus exstat homilia Eucherii Lugdunensis, sub Eusebii Gallicani nomine 
tom. V, part. 1, Bibliothecze Patrum edit. Coloniensis. 

Non uno et eodem dies hos sanctosmartyres mortém pertulisse ex eorum Actis constat. Hinc factum est, 
ut cum diversis diebus eorum festivitas celebraretur (quod jam tempore Eucherii fiebat, ex laudata ho- 
inilia), eorum Acta in duas partes divisa sint, adjecia unicuique parti sna preefatiuncula, ut in officiis di- 
vinis facilius legi possent ; quamvis ea ab eodem auctore simul conscripta fuisse nemo possit inficiari. 
Prioris, scilicet Epipodii, festum die vigesima secunda Aprilis, Alexandri vcro die vigesima quarta ejusdem 
mensis etiam antiquiora Martyrologia cslebrant. Unde conjicimus eorum martyrium ad annum 178 esse 
referendum, cum alii martyres Luzdunenses cirea mensem Augustum anni precedentis passi fuerint. 
Eorum vero sacra corpora tempore Gregorii Turonensis, in crypta Sancti Joannis eub altari cum beati 
Irenei reliquiis collata erant, « de quorum monumientis, ut ait ille De gloria Martyrum, cap. 50, si pulvis 
cum fide colligatur, extemplo medetur infirmis. » 

Florus et Ado Viennensis archiepiscopus, asserunt in suis Martyrologiis ad diem 24 Aprilis, simul cum 
Alexandro, alios triginta qualuor martyres passos fuisse, quem sanctorum numerum alii deinceps Marty- 
rologiorum scriptores retulerunt. De iis tamen nec in Actis, nec in Eucherii laudata homilia quidquam 
habetur. 


1455 PASSIO SS. EPIPODII ET ALEXANDRI. 1456 


Preter hos martyres Lugdunenses, celebres sunt Marcellus et Valerianus, qui, furente persecutione, ex 
urbe Lugduno fuga elapsi, mortem quam illic evaserant, paulo post in vioinis urbibus oppetierunt , Va- 
lerianus apud Trenorchium oppidum, vulgo Tournus ; Marcellus vero prope Cabilonum, ubi cinglo tenus 
in terra defossus, terio post die beatum spiritum exhalavit. Utriusque meminit Gregorius Turonensis 
Iib. 1, De yloria martyrum cap. um et riv. Solemnis jam erat tempore Gumtramni regis, Sancti Marcelli 
festivitas, ad quam, teste eodem Gregorio Hist. lib. 1x, cap. 3, iste princeps accessit. Eum autem marty: 
rem rex piissimus veluti precipuum regni Sui patronum agnovit, ad cujus sepulerum basilicam cum 
monasterio construi curavit, in quem locum 40 episcoporum concilium ab eodem rege convocatum fuisse 
narrat Gregzorii continuator cap. 1. Porro istud monasterium hactenus perseverat, nostris Cluniacensibus 


addictum. 








PASSIO 
SANCTORUM EPIPODII ET ALEXANDRI. 


Ez codd. mss. et Aprili Bollandiano. 


I. Si merita virorum fortium, et facta ad incita- A mo (2) imperii anno, cum per provincias genti- 


mentum posteritatis, mandantur annalibus, qui pro 
terrena libertate, vel patria inani intentione ceci- 
derunt, relinquentes carnalium virtutum brevia 
monumenta, dum pereunt ; quantis preconiis cele- 
branda mors martyrum est, qui admirabili glorio- 
goque compendio, dum manus suas ad coe'um por- 
rigunt, fidei et devotionis exempla terris relinquunt, 
propagantes hominum vitam mortibus suis ? Neque 
enim pro imperatore terrestri, sed pro Rego coelesti 
sanguinem suum profundentes, non pro patria que 
gignit et recipit, non pro patria que habetur et 
amittitur, ed proilla Jerusalem cclesti, patria sem- 
piterna, que meritis est constructa sanctorum, 
qua culmina sua colo inserit, cujus incole mori 
nesciunt, cujus libertas jugum tartaree captivitatis 
ignorat, cujus libertas cum immortali gloria et bea- 
titudine perseverat. Et licet de preniis martyrum 
pauca persiricta sint, quia nequaquam condign:e 
sunt passiones presenlis seculi ad magnitudi- 
nem glorise colestis!, quae erit perpetua et sem- 
piterna; attamen hi sunt perpetui sanctorum 
triumphi, qui merito &criptis proditi mittuntur ad 
posteros; ut si non contingit occasio passionis, 
guccense tamen mentis emulationis ardore, imma- 
culatam vitam et contritione corporum et imita- 
tione martyrii, consequantur. Itaque beatissimorum 
Epipodii (1) et Alexandri conflictus atque victorias, 
Christos in illis triumphante, referimus, ut fides 
credentium premissum et desideret et sequatur 
exemplum. 

II. Igitur principis Antonini Veri decimo septi- 


4 Rom. vii i, 18. 


(4) In codd. Rem. et Colb. scribitur semper, 
Ypipodíus ; in Martyrologio Flori Upipodus ; in ho- 


lium furor desaviret, precipue in Lugdunensi urbe 
debacchatus est,in qua pro sui magnitudine quanto 
majores degebant populi, tanto etiam gentilium 
copiosor rabies estuabat; judices, officiales, tri- 
buni, milites, vulgus certatim, indiscerto etiam 
gexu, Christianos multiplici crudelitate laniabant : 
quorum plurimi distinctis passionibus atque nomi- 
nibus, ad euccedentium memorias pervenerunt; 
innumeros vero, qui vel indiscrela cede concisi 
Bunt. vel vincti in ergatuslis defecerunt, inscriptos 
coelestis vite liber tantum continet. Nam post va- 
stissimam martyrum stragem, et sevientium pas- 
sionum crudelitatem, de qua etiam Christi famuli, 
quos tunc illustrissima urbes Vienna et Lugdunum 
tenebant, ad Ecclesias Asie et Phrygis scripta mi- 
serunt, cum pene ad inlegrum Christi nomen 
& gentilibus crederetur exstinctum : per proditio- 
nem domesticam Epipodius et Alexander occulte 
operum dare catholico fidei cultui, presidi nuntian- 
tur; quos ille indagine sollicita, exosgs religionis 
reliquias in illis exstinguere cupiens, precipit 
inquiri. 

III. Verum intermisso paulisper ordine passionis, 
quanti qualesve fuerint, convenit vel breviter publi- 
cari. Et Alexander quidem natione Grecus fuit, 
Epipodius vero Lugduniensis civitatis indigena; 
quos parvulos scholare contubernium et charitas 
jam virilis in primeva &etate conjunxerat; et ita 
litteris eruditissimi, concordia crescente, adeo 
provecti sunt, ut cum fuerint Christiani, et a cla- 
rissimis parentibus instiluti, ad religionem tamen 


milia 8. Eucherii, Ephiphodius, 
(2) Cod. Rem. cum Colb. habet, decimo octavo. 


1451 


PASSIO 85. EPIPODII ET ALEXANDRI. 


1458 


ge incitamentis mutuo provocarent ; nam sobrietate, À tor. Nos deos colimus letitia, conviviis, cantioni- 


parcimonia, castitate, fide, opere misericordie, 
ita Deo 8989 * hostias dignas preparaban!, ut in 
consummationis meritum profuerit gloria prolata 
marlyrii. Erant ambo juventutis flore conspicui, 
neque adhuc  conjugalibus nexibus implicati. 
Beviente autem persecutione, implentes evangelica 
constituta, quoniam ad aliam vel etiam tertiam ci- 
vitatem abire non possent, latebram ibi quesie- 
runt. Egressi vero occulte eepta murorum, in eo 
vico qui propter Incisam-pelram (3) situs est, tu- 
gurio se cujusdam religiose et fidelis vidue sine 
ullis comitibus abdiderunt. Cumque illic aliquan- 
diu,tecti fide muliercule et loci humilitate, latuis- 
gent, tandem 1llos sagax inquisitor invenit, quos 
per angustum cellule aditum fugientes manus in- 
festa corripuit ; qui ita trepidi inter insilientes ir- 
rüperant, ut sanctus Epipodius calceamento pedis 
unius privaretur ; quod postea fidelis mulier, tan- 
quam thesaurum sibi repertum occuluit. 

IV. Itaque captos etiam ante discussionem car- 
. cer accepit ; quia manifesti putabatur criminis 
nomen esse ipsa appellatio Christiana. Deinde post 
triduum vinctis post tergum manibus ante presidis 
statuuntur tribunal ; quos seviseimus judex astante 
et infremente gentilium multitudine, de nomine et 
professione interrogavit. Illi vero et vocabula sua 
prodiderunt, et Christianos se esse perspicue te- 
stati sunt. Accenditur ergo judex, et popularis con- 
clamatio attollitur, et in innocentes simul omnium 
inssnia consurgit. Potestas eos increpat, furorem 
suum hujusmodi clamore testatur : Etiam nunc ad- 
vergus deos immortales humana temeritas perseve- 
rat ? Etiam nunc convelluntur principum sanetio- 
nes, et uno eodemque majestatis crimine impera- 
tor impugnatur et numina ? Ubi sunt tormenta, 
qua intulimus? ubi cruces ? ubi gladii ? ubi bestie? 
ubi ignite lamine ? ubi districtio, etiam ultra mor- 
tis terminos procurata ? Exstincti sunt homines, 
sepulcra (4) non exstant, et tamen Christi memo- 
ria perseverat. O puniendi, quo ausu in religione 
velita perdurastis ? Jam nunc pro vestre presum- 
ptionis temeritate poerias dabitis. Ac ne se invicem 
exhortentur aut moneant (5) sermone vel nutibus, 
ejecto Alexandro qui est elate firmior, Epipodius 
applicetur. Quem scilicet singulariter destitutum, 


bus, ludis, comessatione et lascivia ; vos vero ho- 
minem crucifixum, cui placere non possunt qui his 
omnibus perfruuntur, qui laetitiam (6) reepuit, qui 
jejuniis delectatur, qui damnatis voluptatibus tri- 
stem et infecundam diligit castitatem.Quid vero tri- 
buere beneficii cuiquam valet, qui 8e tueri a vilig- 
aim orum insectatione non potuit ? Qua quidem om- 
nia idcirco tibi contexui, ut cum oblectatione et 
cum gaudio, quai juvenis, austeritatem refugiens, 
mundi hujus l:»atitudine perfruaris. 

V. Ad hec b.atus Epipodius : Non ita me Christi 
ac fidei catholice armavit affectus, ut senáum meum 
miüsericordiz tug figmenta permoveant. Pielas enim 
ista. crudelitas est ; vobisceumque vivere, mors est 
eelerna ; celerum a vobis perire gloriosum est. Sem- 
piternum vero Dominum nostrum Jesum Christum, 
quem crucifixum  memoras, resurrexisse non nosti, 
qui ineffabili mysterio (7) homo pariter et Deus, 
famulis suis tramitem immortalitatis instituit, et ad 
αεἰερίία regna perducit. Sed ut communiter tecum 
loquar, quia alia non recipis ; nunquid ila ccata 
mens (ua est, ub nescias hominem ex anima et cor- 
poris duplici constare substantia ? Anime impe io, 
corporis servitio magis utimur. Turpitudines quibus 
da mones vestros colitis, οὐ ἐεείαπί membra corporis, 
mentes inlerimunt. Quz autem illa vita est, ubi par- 
Lis polioris delrimenla proveniunt ?. Nos pro anima 
adversus corpus bella suscipimus ; nos pro anima 
adversus vitia dimicumus ; vobis venter Deus est, el 
in morem pecudum, post ingluviem prodigam, finem 
vila prasentis, morlis judicatis occasum. Caeterum 
n03 quicunque vobispersequentibus interimus,dumnos 
temporalia deserimus, vilam ingredimur aleruilalis. 

VI. Judex vero, responsi hujus livore et admira- 
tione defixus, iracundiaque stimulante commotus, 
admirabilis eloquentie domicilium, id est os mar- 
tyris elidi pugnorum ictibus jubet. Ao deinceps 
sanctus Epipodius,illato dolore constantior, mistis 
cruore dentibus, hec verba profudit : Christum cum 
Patre ac Spiritu sanclo Deum esse confiteor, dignum- 
que est ut illi animam meam refundam, qui mihi et 
creator est et Redemptor. lia enim mihi vita non 
tollitur, sed mutatur in melius. Nec interest infirmi- 
fas corporea quo fine solvatur, dummodo anima ca- 
lis invecta ad suum reverlatur auctorem. Cum heec 


dum pro conjectura etatis teneriorem animo judi- D beatus Epipodius constanti assertione loqueretur, 


cabat, serpentis antiqui usus calliditate, venenata 
blandircentorum arte sollicitat. Video enim te, ait, 
juvenem et nefas est ut in intentione pravi pro- 
positi perseveres el pereas. Non immortales deos 
colimus, quos universitas populorum, quos etiam 
nominibus propriis sacratissimi principes veneran- 


3 mss. in 6, 


(3) Incisa- petra, vulgo Pierre-encíse, arx seu ca- 
strum ad muros urbis Lugdunensis super rupem 
prealtam. 

(4) Martyrum priorum corpora cremata fuisse, 
ne fidelium veneratione haberentur vidimus supra 


imperio truculenti judicis equuleo suspenditur, cir- 
cumstantibus hinc inde lictoribus, ut latera ejus 
impressis ungulis sulcarentur. Tuno subito populi 
terribilis clamor factus est, petentis ut sibi detur, 
ut obrueretur imbre gaxorum, aut membratim di- 
visus savientium insania carperetur. lta furore 


in epistola ad Ecclesias Asie. 
S Boll. et Sur. muniant. 
2 Cod. Colb. cum Sur. et Bollando licentlam, 
7) Cod Remig. pietate. 


1459 


PAS-IO 8S. EPIPODII ET ALEXANDRI. 


1460 


omnium tarda erat crudelitas judicantis. Metuens À est, ut et vita hominum custodiatur, εἰ morlibus 


autem preses ne magis vim inferrent, et per sedi- 
tionem potestas ac judicii reverentia lurbaretur, 
ad sedandum circumfuse multitudinis precipitem 
et insanum furorem, causamque commotionis ex- 
stinguens, eduotum extra tribunal gladio raptim 
feriri jubel. Itaque quanto infestior fuit inimicorum 
tumultus,tanto citius, dispositione divina, consum- 
matio accelerata est martyrii ; ut puerum suum do 
passione ac persecutoribus triumphantem, velocius 
Christus remunerator reciperet, qui est benedictus 
in secula (8). 

VII. Beatos martyres Epipodium et Alexandrum 
primum conjunxit infantia, deinde in timore divino 
instituit adolescentia, firmavit juventus,donec ani- 
mis meritisque conjuncti, ad martyrium pervene- 
runt, quod tribuente Dei munere pariter suscepe- 
runt. Sed dum Dominus noster Jesus Christus ita 
militum suoruin victrices dispensat coronas,ut qui 
ei jungebantur confessioue temporali,dividerentur 
occasu, merito nobis prestitum judicamus, ut du- 
plicata in illis solemnitate frueremur.Nam et dum 
alternis diebus festa illorum proveniunt, et illos in- 
geparabili veneramur affectu,non singulis diekus, 
ged geminalis obsequiis utrumque bis colimus i9). 
Et sicut nudiustertius solemnitss colo insertum 
Epipodium celebravit, ita hodierna festivitate bea- 
tum Alexandrum pervenisse ad regna coelestia 
gaudeamus. Idcirco autem nunc revertamur ad 
historiam passionis. 

VIII. Interempto ergo Epipodio martyre persecu- 
tor recenti adhuc cruore respereus,benati Alexandri 
sanguinem sitiebat. Quem receptum ex carcere, 
comperendinato examine, dio inlerposilo, furori 
suo precepit offerri, ut ejus suppliciis non solum 
rabiem suam, verum etiam insaniam commoti et 
gevientis populi temperaret. Quem tamen etiam- 
nunc hac percunctatione ten'avit : Adhuc in pote- 
state tua est ut. evudas predecessorum exempla, 
videasque qua tencas. Ita enim perasecuii. Christi- 
colas sumus, ut pene te solum arbitrer rescdisse. 
Nam preter alias ciesorum catervas, eliam stulti- 
lie tu collega succubuit ; atque ideo tibi consu- 
lens, immortales deos thuris accensione venerare. 

IX. Beatus Alexander dixit: Gratias «go Domino, 
quod dum gloriosos martyrum evolvis triumphos, οἱ 
illula tormenta comimemoras, αἱ dcvolionem | me 
quaque confirmas exemplis. Putasse ergo exstinctas 
animas quas fudisti ? Illae quidem ewlum possident ; 
scil. versa. vice perseculores in. illo agone pericrunt. 
Fallit enim le opinto lua. Exslingui non polest no- 
men Christianum, quod ία, Doo fundante, [irinatum 


(8) Hic desinit passio sancti Epipodii in coJ. 
Remigiano, sicut apud Suriuin in quo codice seor- 
Bim habetur paa:io sancti Alexundri, eo quod di- 
verais diebus corum festivitas ageretur. 

(9) S. Eucherius in houiilia de his &anctis : Du- 
plicia Epiphodii et. Alexandri tropa, Ecclesix nostrae 
, fides, interjecta. bidui vel tridui distinctione concele- 


propagetur. Deus moster. colos quos fecit possidet ; 
terram. (enel, inferna moderatur, el. animas quas 
interemplas judicas, regnum caeleste suscevil ; vos 
vcro cum diis vestris inferna retinebunt. E! quia 
fratrem (10) meum charissimum in summo (11) gau- 
dio collocatum scio, securior viam devotionis ingre- 
dior. Ego Christianus sum, et fui semper, el. [uturui 
sum in gloriam Dei. Tu vero exerce corpus, quod 
pro imbecillilate terrena sorlibus mundi videtur ad- 
diclum ; clerum animas nosiras custodiet el reci- 
piet ille qui contulit. 

X. Ad hec preses misto pudore et furore dc- 
ΒΩΝΙΟΠ8, sanctum Alexandrum divaricatum ternis 
cedentibus precepit verberari ; qui nulla humili 
respousione inter tormenta dejectus, Dei semper 
presidium flagitavit. Cumque longissimo spatio 
ce dentium succidna vicissitudine non frangeretur, 
preses interrogat, utrum etiamnum in hac confes- 
εἰοπο duraret. Cujus percunctationi inconcussa 
auctoritate respondit: Deos gentilium daemonia esse . 
Deum vero omnipotentem, invisibilem, sempilernum 
sui propositi esse custodem. 

XI. Tunc judex : Christiani ad istam insaniam 
proruperunt, ut prol.xitate ponarum gloriam sibi 
existiment comparari, ei persecutores suos vicisse 
ge judicent,quos opurtet celeri fine consumi. Quia 
ergo in pertinacia sua et audiri nefas est et videri, 
ideirco Alexander fixus cruci, animam, sicut mere- 
tur, effundat. Post quam sententium ministri ezvi- 
quo carnifices acceperunt beatum Alexandrum, sa- 
lutarique eigno eum, extensis in diversa brachiis 
ac manibus nexuerunt. Nec tamen diu beati marty- 
ris tormenla porrecta sunt ; ita enim laniatum fue- 
rat corpus crudelitale verberantium, ut carne so- 
luta costarum, patefactisque visceribus, seorela 
anime panderentur.Nam dum totus in Christo est, 
eumque jam fessus (12) supremis vocibus invocat, 
beatum epiritum examinatus emisit. 

XII. Hositaque semper concordes el socios, quia 
mors diviserat, sepultura conjunxit, dum furanti- 
bus Christianis, cducta occulte extra urbem corpo- 
ra absconsa conduntur. Erat enim in colle super- 
posito civitati concretis densatus stipitibus locus, 
ibique in modum spelunce conclusa fructetis ac 
senlibus vallis latebat,ct ut fit,ubi humor deciduus 
per naturale ministerium infunditur, inculta fecun- 
ditus,quo in recessu venerabilia corpora religiosa 
provisione demersa sunt ; quia gentilium furor, 
ex'remam denegans sepulturam ; etiam in corpora 
exanimata gievicbat. Postea vero venerabilem locum 
religiosorum cultus servavit, et prodidit reverentia 


brat. 

(10) Non inde inferendum est hos martyres fra- 
lres germanos fuisse, sed suum fratrem Epipodium., 
utpote Christianum, appellat, sicut in epistola ad 
Asiv Ecclesias, Blandina soror appellatur. 

(11) Cod. Remig. futo. 

(12) Cod. Remig. confessus. 


4461 


deducta per posteros,et virtutes plurime que san- A 


otorum potentiam prodiderunt. 

XIII. Nam cum tempore consequenti, populus 
Lugdunensis passim morbo seviente corrueret, 
adolescens quidam natu nobilis, vi febrium valde 
succensus, por visionem commonitus est, ut reme- 
diam ab ea muliere, qua calceamentum martyris 
habebat, expeteret.llla verose medicine nihil nosse 


PASSIO 8. SYMPHORIANI. 


1403 


universam dispergitur civitatem, et innumera mul - 
titudo dum sanitatem corporum recepit, fidei incre- 
menta suscepit, factaque est membrorum atque 
animorum presens et eterna medicina. Sed et po- 
atea in locisillis mirabilia ista monstrantur,ejectio 
demonum, debilitatu:m curatio, restauratio ganita- 
lum ; que ila pene quotidiana et iis majora prove- 
niunt, ul credulitas, etiamsi spontanea non fuerit, 


exsistentibus miraculis exigatur. [taque fldem dictis 
atque factis convenit applicari, quia amica Dei po- 
tentia, virtus et dignitas, ut fideles et credulos di- 
ligit, ita deserit dubitantes. Idcirco non &mbiga- 
mus vera esse, que et auditu manifesta hausimus 
et videmus, regnante Domino nostro Jesu Christo, 
oui est gloria in secula seculorum. Amen. 


respondit ; sed, Domino miserante, martyris per 
exuvias hospitali ope ullata, se plurimos curasse 
non negabat. Statimque ei Lucia (13) benedictionem 
et hospitalis calicem salutis porrexit. Qui dum po- 
culum remedium sitis accepit, protinus ita, exstin- 
oto ardore, convaluit, ut non ope humana, sed mi- 
rabili divinitatis auxilio, vite ao sanitati redditus 
diceretur. Que virtus fidei atquo sanctorum per B 





II. 
PASSIO S. SYMPHORIANI. 


(D. RuimART., Acta. martyrum, p. 67.) 


MONITUM. 


Invenimus Acta beati Symphoriani martyris in multis codicibus mss., etiam antiquissimis, sed in 
tribus tantummodo sincera et uteunque pura. Ex his unus est abbatie Conchensis prope Ebroioas in 
Normannia ; secundus Rosbacensis, qui modo est monasterii Sancti Faronis in suburbio Meldensi ; ter- 
tius denique in nostra bibliotheca Sancti Germani a Pratis asservatur. Eorum opera stylum et verba, 
qua passim Surius mutaverat, ad primigenium statum revocavimus, sicque ea Ácta que Baronius sin- 
cera judicavit, collata cum Mombritio, ejusdem Baronii fragmentis, ac codd. mas. etiam iis in quibus 
interpolata habentur, proferimus ; que eadem esse non dubitamus que a Gregorio Turonensi lib. De glo- 
ria confessorum, capite 77, laudata suut. 

Cellula in qua beatum Symphorianum sepultum fuisse Acta memorant, post aliquod tempus in cele- 
brem basilicam mutata est, cui cum monasterium fuisset adjunctum, abbas praefuit sanctus Germanus, 
qui teste Venantio Fortunato in ejus vita, tanta devotione erga hunc beatissimum martyrem ferebatur, 
ut singulas fere noctes, quandiu Augustoduni mansit, prope ejus sepulcrutn transigeret. Ipse postea Pa- 
risiorum episcopus factus, in ejusdem beati martyris honorem sacellum comstrui jussit,in quo,sicut ipse 
Breceperat, post mortem sacrum ejus corpus sepultum est, exstatque etiam nunc inferiori majoris basi- 

ice nostri monasterii sancti Germani a Pratis parti adhirens versus meridiem. 

Verum non apud /Eduenses solum celebris fuit beati Symphoriani memoria, cujus quippe natale,inter 
alia que in ecclesia Sancti Martini celebrari ordinavit Perpetuus episcopus Turonensis, recenset Grego- 
rius in fine libri x Historiarum. Idem narrat lib 1 De gloria martyrum, cap. 92, miraculum quod sacris 
ejus reliquiis contigit in Arvernia sub Theodorico Francorum rege. Ejus misea habeturin Missali Gothico 
num. 63,quod ab eruditissimo P. Mabillonio editum est lib. rit, De Liturgia Gallicana. Ecclesiam quoque 
gub nomine Sancti Sinsuriani seu Symphoriani in pago Meldensi exstitisse sub prima regum nostrorum 
Stirpe, patet ex Ermentrudis testamento, quod ab eodem Mabillonio, in appendice lib. De Liturgia Gal- 
licana. vulgatum est, num. 5. Tandem, ut cetera omittam, Martyrologia etiam antiquiora hujus suncti 
martyris memoriam recolunt die 22 mensis Augusti, quo festum ejus etiamnuno celebratur. 

Porro ejus sancti mortem ad annum circiter 180 referimus, cum a beato Benigno sancti Polyoarpi 
discipulo baptizatus dicatur. Nec dubium est quin Aureliani imperatoris nomen loco Aurelii in vulgata 
&cta irrepserit. Certe codex S. Feronis supra laudatus diserte habet Aurelii nomen num. 2, ubi de 
imperatoris edicto agitur. Consentit Usuardus in Martyrologio. At auctor Chroaici Sancti Benigni Divio- 
nensis tomo I. Spicilegii Acheriani, ubi plura habet do sancto Symphoriano, ejus martyrium refert ad 
Marcum Aurelium Antoninum, Macrini successorem, id est. Heliogabalum, buamvis non dissimulet huno 
imperatorem vulgo Aureliunum dictum fuisse ab his, qui de Sancto Benigno Symphoriani eruditore scri- 
pserunt. Eumdein Aurelianum alii dicunt fuisse Caracallam. Vide Bolland. tom. I, Maii,ubide 8. Àndeolo. 
Certe in mss. cod. Aurelius et Aurelianus, Fabius et Fabianus Valerius et Valerianus, aliaque similia 
nomina sepius confunduntur ; quod sexcentis exemptis probare facillimum esset. 

Augustodunum sive /Edua, vulgo Aulun,ubi passus est Symphorianus, civitas olim Galliarum clarissi- 
ma sub Romanis, otiamnun celebris est, ad fluvium Arosium in Burgundie ducatu sita, sub metropoli 
Lugdunensi, cujus episcopus ex sancti Gregorii Magni concessione libro vtt, epist. 119, Iadict. 11, in ea 
provincia primuin locum obtinet, jusque habet Pallium, quod nunc est metropolitanorum insigne, defe- 
rendi. Ejus urbis patronum specialein sanctum Symphorianum agnoscil Fortunatus lib. vin, carm. 4, 


(13) De ea muliere et S. Epipodii calceamento, vide Gregorium. Turon. lib. De gloria confessorum, cap. 


1403 





PASSIO S. SYMPHORIANI, 


1464 





PASSIO SANCTI SYMPHORIANI. 


Éx codd. mss. 


I.SubAureliano (14) principe, cum adversus Chri- A Christianus es ? quantum video latuisti nos, nam 


stianum nomen persecutionis dire procella detonaret, 
et &d delendam religionem catholice legis imperii 
sui decreta, converteret, erat. tunc in Augustodu- 
nensi urbe, Fausti (15) nobilis viri filius nomine 
Symphorianus Christiane familiz,litteris bene in- 
gtruoctus et moribus, ita ut primeve indolis floren- 
ies annos, senum anticipans vitam, immaculate 
mentis sinceritate superaret. Hio ilaque cum in 
adolescentiam crescens transirel ab infantia, etjam 
eelas feliciter auspicata in robur virile migraret, tan- 
tam spem virtutum suarum omnibus fecit,ut illum 
j&m omnes bonicum supernis virtutibus habere con- 
gortium, meritorum admiratione judicarent. Illu- 
strabat namqueeum colestis sapientia,et spirituali» 


nominis hujus apud nos non magna professio est. 
Cur dee matris effigiem profana abusione despi- 
ciens, adorare noluisti? Sanctus Symphorianus re- 
spondit : Jam dixi tbi, Christianus sum. Deum 
verum adoro qui regnat in celis : simulacrum vero 
da monis non solum non adoro, verum etiam, si per- 
mittis, mea, auctoritate, malleis illud comminuwo. 
Judex dixit: Iste non solum sacrilegus,verum etiam 
rebellis conatur exsistere, an hujus loci civis sit, 
edicat officium. Ex officio dictum est : Hinc est, 
et quidem nobilis familie. Judex dixit : Jocaris 
tibi, Symphoriane gloriose indolis,hoc tibi sub am- 
biguo fama cepit suadere mendacium. Ignorasfor- 
silan quod principum nostrum scita sanxerunt ? 


busgemmis ornata simplicitas ;etjustum viteetrami- p Officio recitante pandatur.Exofficio recitatum est: 


tem tenens,felicis gubernaculi defensione servatus, 
naufragium male blandientis sseculi elapsusest (16). 

II. Erat tunc 7Edua civitas antiqua nobilitatis, 
titulis et sacrilegi religionis referta ceremoniis, 
atque errori gentilium famulans, diversis idolorum 
templie, et vans superstitionis amore tenebatur. 
Nam Berecynthie, Apollinis et Diane cultum spe- 
ciali dilectione venerata est. Itaque ad Berecynthie 
(17) matris demonum profanam solemnilatera po- 
pulorum multitudo convenerat. Heraclius (18) illis 
temporibus vir consularis in eadem urbe residens, 
ad inquirendos discutiendosque Christianos sagaci 
inquisitione sollicitus erat ; cui sanctus Symphoria- 
nus adfuil. Qui cum statuam Berecynthie, que 
carpento portabatur agminibus stipata populorum, 
despectam adorare noluisset, publica seditionis ob- 
tentu comprehensus tenetur, et Heraclio consulari 
Statim (19) ingeritur. IIeraclius vir consularis in 
tribunali residens dixit beato Symphoriano : No- 
men conditionemque designa. !lle respondit : Chri- 
slianus sum ; Symphorianus vocor. Judex dixit: 


3 Al. urgente. 


(14) Legi debet sub Aureliano, ut diximus in Ad- 
monitione. In cod. Conch. incipiunt Aota his ver- 
bis : Cum adversus, eic. 

(15) Consentit Missale Gothicum ubi hec haben- 
tur: Non solum Lerrorum claritate natalium | ... 
el Fausti fulgidus genere, etc. 

(46) Hic in codd. plerisque mss. Symphorianus 
dicitur a sancto Benigno baptizatus, et a sancto 
Andochio susceptus. Non dissentit Missale Gothi- 
cum, num. 63 ]audato, hzc referens : Qui beatos 
Patres Andochium, Benignumque secutus, per mar- 
(yrii fragrantiam electus pervenit ad palmam. Beni- 
gnuin et Andocbium presbyteros cum Thyrso dia- 
cono et Felice in Galliam a B. Polycarpo missos 
fuisse tradunt vctera Martyrologia, Bede sincerum, 
Adonis, Usuardi, Rabani, Notkeri, etc. Ubi Beni- 
gnus Divione passus dicitur Kalend. Novembris, 
atque à Leonilla sepultus, Andochius vero cum 
Thyrso et Felice die 24 Sep. Augustoduni. S. Be- 
nigni meminit Greg. Turon. in Hist. Francor. et 


« Aurelius (20) imperator omnibus administratori- 
bus suis atque rectoribus. Comperimus ab his qui 
Be temporibus nostris Christianos dicunt, legum 
precepta violari.Hos com prehensos, nisi diis nostris 
gacrificaverint,diversis punite cruciatibus,quatenus 
habeat dictrictio prolata justitiam, et in resecandis 
criminibus ultio terminata jam finem. » 

III. Lectis imperatoriis preceptionibus, judex 
dixit: Quid a&d hec, Symphoriane, respondes ? 
Nunquid possumus hec decreta convellere? Duplex 
tibi crimen impenditur : videris et pro deorum de 
spectione sacrilegium perpetrare,et pro legum abu- 
sione contemptor exsistere ; unde nisi prreceptis 
Balisfeceris, hec omnia sanguinis tui placabit effu- 
sio. Sanctus Symphorianus reápondit : Nunquam 
ego hanc imaginem nisi diabolice persuasionis in- 
[austum simulacrum, et perditionis exsecrandum dz- 
monem judicabo. In chaos (21) semper semita ver- 
gente? collabitur, quisquis Christianus, damnatu 
passionibus deterioris vile, mala reirorsum conver- 
sus respezerit ; statimque per devium gradum semita 


lib. 1 De gloria mart. cap. 51, sub cujus nomine 
Divione exsiat nobile monasterium ordinis nostri 
Benediclini. S8. Andochii, Ferreoli et Reginemar- 
tyrum, meminit Widradus in utroque suo teata- 
mento 85906. 11. Benedict. part. 1 pagg. 683, 688. 

(17) Diu perseveravit apud /Eduenses hec erga 
Berecynthiam falsa religio, cujus simulacrum cum 
pariter tempore Simplicii ZRduensis episcopi defer- 
retur, hujus antistitis precibus in terram ruit, nec 
ullo pacto moveri ultra potuit, quo miraculo mulli 

ermoti fidem susceperunt, ut narrat Greg. 'l'uron. 
fib. De gloria confessor. cap. 17. 

(18) Codex Resb. Heraclius illius lemporis con:u- 
laris in eadem urbe sedebat ad inquir., etc. 

(19) Sie idem codex. Alii, arguendus przsea- 
tatur. 

(20)Sic cod. Resbac. et optime quidem, utin 
Admonitione previa diximus. 

(21) In cod. Compend. In hac causa semper, etc. 
Cod. Resb. [ncautus semila vergente collabitur. 


1465 


PASSIO S. SYMPHORIANI. 


1466 


exorbitante jactatus, et parati muneris gratia desti- À facultatibus infelicis lucricupiditatibus detinetur, 


tutus, antiqui hostis retibus patet. Deus noster, ut 
novil remunerare merita, ita novit punire peccata. 
Nomini suo obedientes vivificat, rebelles tnterficit; 
in eujus confessione firmastabilitate duranti,tutum 
mihi est sempiterni regis tenere portum,quam mor- 
tiferum diaboli sevientis intrare naufragium . 

IV. Uhi vidit judex sanctum Symphorianum jus- 
sionibus suis non priebere famulatum, jussit eum 
a lictoribus cedi, et carceri mancipari; quem cum 
post comperendinatis diebus praesentare suis jus- 
gissct obtutibus, producebatur e tenebris filius lu- 
cis ; de illo vestibulo foralis ergastuli, cum seterno 
Rege semper in s&lternitate victurus. Arctiores ne- 
xus liventium * lacertorum macie cutis attenuata 


laxaverat, et dum animum suum ad superne gau- B 


dia alacritatis attolleret, inter beata supplicia non 
fuit minus consumpsisse sanguinem, quam fu- 
disse (22). Tum judex: Quantum rectius faceres, 
Symphoriane, ut immortalibus diis serviens, mu- 
neratum te ex erario publico nobilis militie splen- 
dor attolleret. Qui nisi hodie venerandum dee ma- 
tria simulacrum genu prostratus adoraveris ; Apol- 
linis quoque et Diane sublimium numinum te 
cultorem vencrabundum declaraveris, sine dubio 
interibis. (23) Quapropter, si vis, serlis redimire 
jubemus altaria; thure, odoribusque incensi 8a- 
crificia digna diis solve. Symphorianus dixit : /Von 
debet judex, cui commissa res publica est, frivolis 
verborum sermocinationibus subjacentem (24) pro- 
ferre sententiam. Si periculosum es! non quotidie 
ad profectum anima aliquid addere,quando pericu- 
losius est a salute discedentem in scopulis peccato- 
rum nau[ragio collidi? 

V. Judex ait : Sacrifica diis, ut possis palatii ho- 
noribus perfrui, Symphorianus respondit : Judex 
tribunalsuum polluit,qui gladiis legum latrocina- 
tur? in publico,animzque sua perpetue calamita- 
lis mortem | affert, et vita ejus perennis opprobrii 
maledictis proscindttur. Nos vitam quam Christo 
soluturisum.us ex debito,quidni ez voto solvamus? 
S«ra paniludo est sub judicis timuisse conspectum, 
Munera entm vestra fucati mellis permista. dulce- 
dine ,male credulis mentibus venena parturiunt ; di- 
vilia vero nostra semper in Christo sunt, quas non 
caduca per tempus vetustas diuturnitatis ipsius la- 


befactatione corrumpit. Cupiditas autem vestra om- D 


nia habendo nil possidet, quz diabolicis delegata * 


Nobis vero nihil in hac mundo aufert humanz fra- 
gilitatis lapsura conditio. Gaudia vestra instar vitri 
ad solis splendorem crepitantis dissiliunt. Quidquid 
finis interimit,casus involvit, cum aternam mundi 
vertiginem (95) rapax tempus obducit. Solus Deus 
noster beatitudinem vindicat. Hujus glorie exor- 
dium, quia non fuit conscia rerum, nescit antiqui- 
tas ; hujus terminum quía non erit,nosse non pote- 
rit series invelerata seculorum. 

VI. Judex dixit : Nimium diuque *, Symphoriane, 
te de nescio cujus Christi magnitudine disputan- 
tem, patientia mee tenore sustinui. Nisi matri 
dem sacrificaveris, hodie te dilaniatum omnibus 
ponis, capitalis sententie damnatione prosternam. 
Symphorianus dixit: Ego omnipotentem Deum qui 
me fecit, timeo, el ipsi. soli servio. Tw vero corpus 
meum ad tempus in potestate habes, animam vero 
meam non habes. At (26) nunc non in idoli. hujus 
culiu portentosam attende superstitionem vestram, 
quod tu adopprobrium etezitum tuum veneraris ; 
tn cuJUs sacris excisas corporum vires castrati ado- 
lescentes infauste imagini exsultantes illidunt, et 
exsecrandum facinus jro g randi sacrificio ducitis, 
sacrilegi sacerdotes, ut quud immane scelus est,re- 
ligionis praltexstu veletur. Ubi perstrepentes buxos 
et tibias, fanatici furoris inflati insania ubi cym- 
bala pulsant corybantes. Apollinem vero istum ,quis 
nesciatapud Amphrysum fluvium (21) Admeti regis 
[uissepastorem? Quivoluptatum suarum illecebras 
recolens, laureas diligit sertis coronas.Ubi per im- 
plicitas ambages mugiente tropidum * specu diabo- 
licas voces,ubi frequenter deceperit,dicitur aliquo- 
ties vera cecinisse. Dianamquoque daemonium esse 
meridianum (38),sanctorum industria investigavit, 
qua& per compila currens,et silvarum secreta per(u- 
strans,incredulis hominum mentibus zizania (ribu- 
los scelerissui arte disseminat, Triviz (29) tibi co- 
gnomen,dum triviis insidiatur obtinuit. Hec sancto 
Symphoriano loquente, judex furore succensus di- 
xit : Symphorianus publizi criminis reus, qui diis 
nostrissacrificare detrectans majestatis sacrileyium 
perpetravit, sacris etiam altaribus irrogavit inju- 
rias, gladio ultore feriatur ; ut dum criminis fu- 
nesta resecantur, deorum pariter et legum vindi- 
cetur injuria. 


VII. Sie data sententia beatus vir Dei ducebatur 
ad vielimam. Venerabilis autem mater sua, de 


* Al. labentium. — ΑΙ. giutinatur. * Al. divulgata. " Al. delinitur.  * Sur. diu te. * f tripodum. 


(22) Hic desinit codex noster Germanensis. 

(23) In plerisque mss. post hec verba, splendor 
attoleret, desunt que sequuntur usque ad Qua- 
propter , etc. In aliis textus depravatus est, quein 
ope trium nostrorum codd. eanavimus. 

(24) Codd. Fossat. et Compend. superjacentem ; 
ulii codd. jactautem. 

(25) Pro vertiginem aliquot codd, habent virtutem 
Resbac. /Eterna mundi vertigine rapax tempus ab- 

ucit. 

(260) Qua sequuntur usque ad sententiam judicis 


desunt in codd. Compendiensi, Fossat., etc. Plura 
prosequitur cod. Resb., more oratorio, que ideo 
omittimus 

(27) Amphrysus Thessalie fluvius, exiguus qui- 
dem, sed ob Apollinem celebris. 

(28) Cop. Conch. habet : Dzmonium meridianum 
esse invesligavit astutia ; qu per compita, eic. 

(20) Sic eam appellant Virgilius lib. νι /£neidos 
et Ovidius ni de Ponto, eleg. 2. Ob id etiam quaa- 
doque cum tribus faciebus flngebatur. 


1461 ACTA SS. ANDOCHII, THYRSI ET FELICIS. 1468 


muro nota illum voce commonuit dicene (30): A celsum protulit edificata fastigium; fulget non uco 
« Nate, nale Symphoriano, in mente habe Deum . muneris sui ornata privilegio, patroni nostri Sym- 
vivuin. Iesurre constantiam, fili. Timere non pos-  phoriani martyris referta virtutibus, qui pretervo- 
sumus mortein, qua sine dubio perducit ad vitam. — lantis vite naufragia, dum de diabolo triumpharct, 
Sursum cor suspende, fili, aspiceillum qui regnat — exclusit, defensor factus patris suc, dum ad veram 
in eclis. IIodie tibi vita non tollitur, sed mutatur — patriain festinaret ; apparuitque turris fortitudinis 
in melius. [Iodie, nate, ad supernam vitam felici — contra faciem adversantis inimici, quam sanguinis 
commutatione migrabis. » Sio sanctus Symphoria- — sui effusione construxit. Iaexpugnabilem murum 
nua extra murum ductus, a percussore prostra!us — auxilio corporia sui perennis patrocinii mediator 
est : purpurei sanguinis gui unda perfusus, a rcli- — attollit, innumeras curationes meritorum sucrum 
giosis latenter inde sublatus est. virtute donat. Denique per eum nobis apud Domi- 
VIII. Sie martyr delatua ad fontem, qui exira. numJesumChristum evidens misericordie panditur 
publicum campum est, et ibi in parva cellula εο- — via, ut in omnium votorum plenitudinem felix ape- 
pultus, semper tamen virtutibus se publicavit, ita —riatur ingressus, praestante Domino nostro Jesu 
ut ipsis quoque gentilibus, ob miracula et sanita- — Christo, qui est vita omnium sine fine sanctorum, 
tum beneficia stupentibus, in maximo honore ea B et regnat cum Patre in unitate Spiritus sancti Deus, 
tempestate haberetur (31), non longe a basilicasusa, — per omnia secula seculorum. Amen. 
que studio summo antistitis (32) nostre ecclesie 








1II. 
ACTA SANCTORUM 


ANDOCHIT, THYRSi ET FELICIS 


MARTYRUM 


Apud Sidolocum in territorio Augustodunensi in Gallia. 
AUCTORE ANONYMO. 


(Acta sanctorum Bolland., Septembr. tom. VI, die 24, p. 663, ex pervetusto codice ms. S. Benigni Divionensis) 


I. Postquam gloriosus Ireneus (33), episcopus (; fuisse ministrum. Ecce accepimus promissionem 
et marlyr, migravit ad colum (34), medio fere no- quam nobis promisit Rex ceelorum et terre. Nihil 
ctia vultu terribili, umbree pacifico (35), cum mul- — nobis de promissione sua fraudavit Redemptor no- 
titudine marlyrum ad sanctum Polycarpum (30) ve- — ster. Audi, Pater, verba ülii tui: transmitte nuno 
niens, ait: Agnosce fllium tuum, quem erudisti, — duos presbyteros, id est Andochium et Benignum, 
Pater. Sancte sacerdos, agnosce Irenosum tibi et Thyrsum diaconum, Galliarum urbibus, viros 


(30) H»c matris Sympboriani verba egregie ex- — seculi quinti medium floruit, quo tempore, ea qua 
tollit Missale Gothicum, ubi in immolatione misse — sequuntur, Actis beati Symphoriani adjuncta sunt, 
sio legitur : δέ materno colloquio, pietate transfertur — quie ideo in plerisque codd. mss. desiderantur. 
ad pramium, cum ci insinuatur non debere mortem (33) Sancli Irenei Lugdunensis in Gallia epi- 
metuere ; quia martyribus vitanon tolluur, sed mu- — scopi et martyris gesta apud nos illustrata sunt ad 
tatur. In. Praefatione vero : Sicut illum cxhortatio — diem 28 Junii, ubi non ante annum Christi 202 
pid matri» extulil ad. peragendam certaminis hujus — passus fuisse ostenditur. 


victoriam; itt et nos, etc. Unde apparet ea que in (24) Notat Chiffletius in codice Vaticano hic ap- 
hac missa de Symghoriano habentur, ex his Actis — positum legi septimo die. 
desumpta fuissc. (35) Forte legendum est umbra pacificz. In Cla- 


(31) Qua sequuntur nec apud Mombrilium ha- ,, ineciacensi apographo haretur ore pacifico. 
bentur, nec in plerisque codd. mss. quos vidimus, D (36) Si per Polycarpum hic does:gnetur sancics 
quoru:n ΠΠ 18 Fossatensis annos 800 videtur supe- — episcopus Smyrnensis et martyr, ut in uno et al- 
rire. Habentur tamen in eodicib. Resbacensi et — tero ms. lsgitur, non potuit huic S, Irensus post 
Couchensi, sicut et apud Surium. martyrium suum apparuisse, nec alia Atoruüm as- 

(32) Is esse videtur Euphronius qui teste Gregor. — serta sustineri ; secus vero si Polycrates Ephesinus 
Turon. lib. i fiistor., cnp. 15, basilicam Sancti — indicetur. 

Symphoriani, udhuc presbyter adificavit. Is circa 


1469 


ACTA 55, ANDOCHII, THYRSI ET FELICIS. 


14'10 


virtutibus et sapientia plenos, quos consimilis À alumna paradisi et zandidata coli turba conclu- 


gloriosus exspectat triumphus : ut, quia paucitas 
α Christianis ibi remansit, baptismatis gratiam 
prebeant, Quia notum libi sit, sanctissima Pater, 
quod gens illa, inspirante Domino, copiose desi- 
derat serviro. Chiisto. IIec oum. loquentem, sicut 
eum aznoscebat, ita c! beati martyres in alio 
cubicu'o eum audiebant a/que per soporein vide- 
bant. Sed cum hec s:*nclo suo sermone locutus 
fuisset, iterum psallente atque gaudentes, re?i^ 
runt ad celos; in quo cubiculo tantus invaluit 
odor suavitatis, ul cestimarent, se paradisi miris 
odoribus collocari. 

2. Mane autem facto, S8. Polycarpus suos allo- 
quitur Íratros, referens eis, que gesta fuerant, et 


ut felix aggrederentur iter jubet. Ipse vero S. An- B 


dochius et Beris;nus et Thyrsus, que, Chrislo 
confortante, jubentur, gaudio magno repleti de 
tam sancta jussione Christi, non tardi de prece- 
ptis, vigilata nocle, psalmis et hymnis Deo gra- 
tias agentes [io agunt. Usque ad naviculam S. 
Polycarpus deducens et valedicens, ait: Angelus 
Domini comitetur vobiscum ; Spiritus sanctus sil 
in vi»ceribus vestris. Magna vos gloria colestis 
exspeclat, o piissimi fratres. Verbum Domini gen- 
tibus predicate; adventum Christi omnibus an- 
nuutiale. Ó quam speciosi pedes evangelizantium 
pacem 1?! Multos habetis adjutores et inlercessores 
veslros, qui pro vobis Dominum interpellare non 
ce:san!,. Ne vos longi itineris conturbet. austeritas, 
non regionis longinquilas, aut parentum desiderio 
coazu'eseat cor vestrum. Non vos mine aut im- 
piissimi Cesaris contarbet. impietas. Sit in cordi- 
bus vestris B. Pauli apostoli sermo: (Quia non 
sunt condigna passiones hujus lemporis ad futuram 
gloriam, qua revelabitur sanctis 11. Polycarpus ait : 
Vale nobis dicite, fratres; et laerymans dixit eis: 
Paradisi vos gloria, et ante tribunal suum repor- 
t4ntes fructum laboris vestri Christus excipiat, et 
iu ila felieinm justorumque regione consociet 
alhletas suos, ubi lux permanet et vita rcguat, 
ubi priorum files bea:a de vultus sui [ejus το est 
Dei], presentia vivae claritatis irradiat ; (ibi 


19 Ποπ. x, 45. !! Rom. νι, 18, 


(37) In. ms. Clameciacensi, in S. Andeoli el 
rhythmicis S. Benigni Actis dicun!ur sancti nostri 
prius ad insulam Corsicam appulizse, ibidem jue 
tempestate detenti, donec S. Andeulus, vti S. Ire- 
neus 8, Deniguo sanctoque Pulycarpo denuo appa- 
rens inandaverat, illuc. advenisset, eorumdem so- 
cins futurus. 

38) Seriptores Gallice. Christian? auct, t. IV, 
col. 12, Z:chariam S. Irenei Lugdunensis episcopi 
presbyterum el in episcopatu succeecsorei statuunt. 

(39) In Actis supra citatis hie dicitur S. Andeo- 
lus a sociis suis missus Carpentoracte. 

(40) Crediderunt aliqui Acta martyrum nostrorum 
ub hoc Fausto scrípta fuisse. 

(41) Septimus Severus ab anno Christi 193 usque 
ad 21| imperium tlenuit. Cur autem hic dicatur 
mortem quaesitam invenisse, discimus ex Epitome 
Sexü Aurclii Vietoris editionis Lugdunensis apud 


C 


ditur. 

J. Et ascendentes in naviculam, celeriter cos ud 
M:ssiliam (37) unda maris adduxit. Ejrossi itaque 
ad terram, ad Luvdunensiuri diriguntur urbem, et 
usque ad S. Zachiuriamn presbyterum. (33) perve- 
nientes, qui latesiter in. crypta inter sepuicra ninr- 
tyrum latitabat; et cum. eodem verbum Doinini 
meditanles, atque in. Christo gaudentes ot speran- 
les, ul suos dirig2»ret rressug, anze!o. admonente, 
ad Au;ustodunensem dirivuntur civitatem (39). 
Erat tune temporis l'austus, nobilissimus vir praz- 
fectorius (40), qui sub chlainide (propter iniquis- 
simi Cesaris minas) Christum latenter colebat ; 
enjus beati viri andita benignitateac fide plenissima, 
ad eum, Angolo monente, veniunt. Qui cum eos vi- 
dissel, sicut lIhesaurum celestem, ita eos excepit : 
el cum eos presbyteros esse cognovit, suppliciter 
exoravit, ut omnibus amicis et familie ejus ba- 
ptismnatis gratiam condonarent. Defuneto igitur ne- 
quissimo Severo imperatore morte, quam queesivit 
et inveni! (41), succedente Aureliano (42) nequiore, 
qui, sicut imperium, ita et malitiam adeptus est, 
ubique similiter Christianos, qui idolis non saeri- 
ficassent, per diversas provincias diversis suppli- 
ciis maceratos, gladii jubet finiri sententia. Sed, 
ubi est plenissima files, nec potestatem adversam 
timet, nec minas reveretur. 

4. Habebat tune temporis vir illuster Faustus 
filium quasi trium annorum, nomine Symphoria- 
num (43); quos suppliciter exoravit, ut et eum 
baptismatis gralia consecrarent. Quod ipsi gau- 
dentes, S. Benignus eum baptizavit, Andochius 
vero eum de sacro funte suscepit. Qui Symphoria- 
nus repletus Spiritu sancto, cum esset fere virinti 
annorum, gloriosain. et immarcescibilem mertyrii 
meruit coronam acc:peroe ; qui virtutibus manifesta 
probatione semper preclaruit. Nuper (44) quidem 
ipso tempore omnes amici vel familia domus Fau- 
sti per hos beatissimus trnartyres baptismatis gra- 
lia:n. fuerunt adepti. Erat in illis mirabilis virtus 
Christi ; ceecorum oculis lumen infundebant, de- 
mones de obsessis corporibus effurabant, dcbilium 


Batavos in Vita Severi, ubi de ipso in Britannia 
egrot1nte legitur : « Is dutn membrorum oninium, 
maxime pedum, dolorem pali nequiret, veneni 
vice, quod ei negabatur, cibum gravis uc plurimi 
carnis avidius invasit, quein. cum conlicere non 
posset, crudelitate (lege cruditate) pressus exespi- 
ravit. » Illustrissimus D-:squctus in hisce Aclis pro 
Severo legendum putavit Ferum. 

(45) Pro Aureliauo hic lereudum esse Aurelium, 
et per hunc intelligendum esse M. Aurelium Anto- 
ninum Caracaliam, qui Severo patri suo una cuin 
fratre Geta. successit, extra dubium est. Prepro- 
pere tamen hic 1Ώ Actis ea su?ressio narratur. 

(43) Hic est celebris apud /Eduos martyr Sym- 
phorianus, cujus Acta apud nos data sunt ad diem 
22 Augusli. 

(44) Chiífletius notat in codice Vaticano hio legi: 
Nuperrime. 


1471 


ACTA SS. ANDOCHII, THYRSI ET FELICIS. 


1412 


membris sanitatem reddebant. Habebat autem vir Α ibidem residens, nomine Felix (51), Christianus 


Πυθίου Faustus sororem sibi germanam Lingoni- 
οἳ (45) civitatis matronam, nomine Leonillam (46), 
cujus erant parvuli gemini nepotes ex filio suo 
tres, viri aspectu pulcherrimo, animo pulohriore; 
id est Josephus et Eleusepphus et Melasippus, 
quos divinis litteris erudiebat. Erat in iis gratia 
plena, sed baptismi ablutionem,, non erat , qui 
preberet. 

5. Tunc prestantissimus vir 8. Benignum pre- 
&byterum, sicut margaritam pretiosam aul murus 
celeste, sorori transmisit ; sicut manna coeleste 
aul mergaritam splendidam Ll.eonilla excepit. Quo 
excepto, hi gemini tres fratres baptismatis gratiam 
conseculi sunt. Qui accepto Spiritü sancto, cum 
fuerunt viginti et quinque annorum, a persecutori- 
bus sunt comprehensi. Longum est enarrare quan- 
tam fuerunt perpessi ponam ; sed victricem acci- 
piunt coronam. //i sequuntur Agnum quocunque 
. erit !*, quos ipsius Agni sinceritas gemmis insi- 
gnibus coronavit; quod passio ipsorum plenius de- 
claravit. Que matrona similiter omnes domus, 
utriusque sexus, conditionis et etatis per 8. Beni- 
gnum baptismatis gratia consecravit. Leetabantur 
in Christo fideles fidelissime domus, corroboraba- 
tur in eis inambigua et plenissima fides. Erat au- 
tem Aurelianus (47) iniquissimus Cesar conustitu- 
tus in extremis finibus Galliarum, et ad civitatem 
veniens Senonas (48) data ab eodem omnibus 
prepositis loci sententia, qui se Christianos profi- 
terentur, diversis suppliciis n;acerari, cruciatibus 
mancipari ; et quicunque diis nostris non sacriflca- 
verint, gladii eos et capitali jubemus finiri seen- 
tentia (49). 

6. Erat autem ager nobilissimi viri, cui nomen 
est Sedelocus (50). Dum SS. Andochius οἱ Thyr- 
sus ad prefatam domum, que est in publico ag- 
gere, intrepide venirent, et predicatione sua cun- 
ctis perdocerent ad salutem, quidam negotiator 


!* Apoc, xiv, 4, 


45) Lingones, indigenis nunc Langres, antiqua 
Celtice Galliae civitas est in Campania, in colle ad 
fontes Matrone sita, estque episcopalis sub metro- 
poli Lugdunensi. 

(46) De 8. Leonilla, ejusque ex filio tergeminis 
nepotibus martyribus actum apud nos est ad diem 


jam, orientalis vir, cujus negotiatio quotidie ero- 
gabatur in pauperes, 8. Andochium presbyterum 
et Thyreum diaconum in suo excepit officio lul. 
hospitio] Et cum se virtutibus manifesta traditiune 
populis demonsirarent, subito Aurelianus impera- 
tor de civitate veniens Senonis, ubi ad prefatam 
domum aggressus fuisset,sibi tentoria tendi prece- 
pit. Unus ostiarius crudelissimi Caesaris, dum Fe- 
licis hospitium ingressus fuisset, invenit SS. An- 
dochium et Thyrsum Christi verbum predicantes; 
fremebundus veniens,nuntiavit quod Christiani in 
domo Felicia residerent. Quod audiens, secundum 
su& rabiei morem in conspectu suo eos presentari 
jussit. Felix Andochio ait : Nepatiaris me separari 
8 corona pietutis tue, quam accepturus es a Chri- 
8lo, Pater ; sed orationibus vestris adjutum pariter 
me perducatis ad pretiosam martyrii vestri coro- 
nam. Et facta oratione, intrepidi pergunt (52). Li- 
gatis post tergum manibus, ducti sunt in conspe- 
etum iniquissimi Cesaris. 

7. Quibus Aurelianus ait : Cujus regionis homi- 
nes estis ? aut quod nomen vestrum ? aut quem 
Deum colere vultis ? S. Andochius ait ; Orientales 
homines sumus, a ΒΔΠΟίΟ Patre nostro Polycarpo 
episcopo missi. Christum conditorem cceli, maris 
et terre, et quae in eis sunt,colimus. Nomen meum 
Andochius, fratrum meorum "Thyrsus et Felix. 
Aurelianus ait: Nunquid ad irritendam potentiam 
uostram et deorum dearumque nostrarum tam 
longi itineris spatio venistis ? Andochius ait : Nos 


C venimus a Chriso admoniti, cujus verbum incor 


ruptum gentibus predicamus. Aurelianus ait: 
Nunquid in regionibus vestrie, aut in provincia 
ista non cognovistis,quod antecessorum imperato- 
rum et nostre aucloritates sanxerunt, quod ii, 
. qui diis nostris non saorificaverint, diversis sup. 
pliciis afflictos gladii eos jubemus finiri sententia? 
S. Andochius ait : Nefas est, Deum conditorem 


(49) Ista nempe velut edicti verba recitat biogra- 
phus, parvie apud me auctoritatis. 

(50) Sedelocus, qui in omnibus noatris Actorum 
apographis eorumdem martyrum palestra fuisse 
dicitur,quique in Martyrologiis nonnunquam paulo 
aliter et. corrupte scribitur, in ltinerarto Antonini 


17 Junuarii, ubi eorumdem gemina Passio data est. 7) Sidolocus vel Sidolocum appellatur, notaturque in- 


Qus hic de collato ipsis per S. Benignum baptismo 
narrantur, inter fabulas reputo, quia ipsos in Cap- 
padocia passos credo. 

(47) In locum Aureliani substituendum hic esse 
Aurelium, conveniunt eruditi pene omnes ; sed alii 
M. Aurelium Antoninum, cognomento Philosophum, 
alius Heliogabalum, alius Caracal!am intelligunt ; 
quod ultimum Actis conformius est. 

(48) Senones antiqua Gallis civitas, gentis Se- 
nonum primaria, Agendicum etiam olim dicta, 
nunc Gallice Sevrs, ad [caunam fluvium aita, ar- 
chiepiscopatu et vetustate illustris. Porro M. Au- 
relium Antoninum Caracallam in Galliis fuisse 
circa annum Christi 213, cum Tillemontio existi- 
mamus; sed an Senonibus fuerit ac ibidem edi- 
ctum aliquod adversus Christianos vulgaverit, non 
&usim asserere. 


" ter Abbalonem (4vallon) etAugustodunum (4utun) 


E. P. xxvir (leg. xvi) ab hac civitate dissitus. In 
tabula Pentingerianaibidem vitiose legitur Sedeloco, 
apud Ammianum Marcellinum, lib. xvi De Gallis, 
cap. 2, Sedelaucum. Est aulem oppidum Gallie 
Celticee, indigenis nunc Saulteu vocitatum, in tra- 
ctu Burgundie vulgo l'Aurois dicto, ac dimcesis 
Augustodunensis.llabet id oppidum ecclesiam col- 
legiatam S. Andochio sacraro, que olim ejusdem 
nominis abbatia erat. 

(51) Venerabilis Beda, aliique hunc S. Felicem 
una cum ceteris a S. Polycarpo in Galliag missum 
dixerunt. 

(52) Saussayus in Martyrologio Gallicano,nescio, 
utrum ex aliis Actis, an ex sensu suo, ubique pro 
imperatore presidem substituil, aitque domum 6. 
Felicis, cum hio sanotos tradere recusasset, vi ef- 


1413 


ACTA SS. ANDOCHII, TRYRSI ET FELICIS. 


1474 


derelinquere, et coli lapides et ligna, idola muta A voce, unoque consensu clamantes, dixerunt : 


et surda. Aurelianus ait: Muta et surda esse di- 
cis invictissimum Jovem, Mercurium atque Sa- 
turnum ? Andochius ait: Hos, quos tu nominas, 
demonia esse manifesta probantur; nam species 
eorum &bsque visu, absque gressu, absque tactu 
esse videntur. 

8. Aurelianus ait : Saoriflcate diis nostris, ut 
ex erario publico remuneratos, primos vos in 
meo palatio esse constituam ; et ne male pro Chri- 
Slo vestro, qui ab hominibus est crucifixus, mo- 
riamini, Ab hac voce hi tres clamantes dixerunt : 
Aurum et argentum tuum tecum sint in perditione, 
lupe rapax; quia credis, te donum Dei per pecu- 
niam supplantare. Nos pro Christo potius mori vo- 
lumus, quam ab eo recedamus, ubi plus justi, 
quam 80l, in regno colorum refulgent 1? ; et illis 
ibi erit lumen eternum et vita immortalis, et da- 
bitur illis ibi, quod nec oculus vidit, nec auris au- 
divit, nec in cor hominis ascendit, quz praeparavit 
Deus diligentibus se 1. Nam ii qui diis tuis deser- 
viunt, ibunt in tenebras exteriores, inexstinguibili 
igne (al. inexstinguibilem ignem], quod prepara- 
vit patri tuo diabolo et angelis ejus. Ibi illorum 
fletus erit et stridor dentium !5; desiderabunt lu- 
men, et non videbunt. Nam si velis credere Chri- 
stum, non introieris. Tunc iniquissimus Cesar 
tradidit eos tortoribus, dicens : Nisi hodie sacrifi- 
caverint, diversis poenis eos affligite. Tunc beali 
martyres cesi (53), in ulmum cujusdam inversis 
manibus pariter suspenduntur, et rotze impleta 
saxis eorum pedibas colligantur. 

9. Et dum tantam fuerant tota die perpessi ρα- 
nam, psallebant, dicentes : Deus, in adjutorium no- 
strum inlende, Domine, ad adjuvandum nos festina !*. 
Et ita tamen erant integri, quasi nec unam plagam 
accepissent. Post hec iniquissimus Cesar in cra- 
Btina ipsos sibi presentari pracepit, et ait: Sacri- 
ficate diis nostris, qui propter inobedientiam ve- 
atram talem fuistis perpessi penam. Responderunt 
ei dicentes: Agnosce, miser, quia minet tuse et 
supplicia nobis refrigerium prestant. Cesi Aucto- 
rem lucis non negavimus ; suspensi, Christum 
semper confessi sumus. Aspice nos; illesi ante 
conspectum Dei nostri stamus ; quia Christus no- 
ster, quem tu neg?s, servos suos semper custodire 
promisit. Audiens autem hec Aurelianus, ignem 
preparari precepit ; accensoque igne, ait : Aut 
Bacrificate diis, aut in iznem vos, ligatis manibus 
et pedibus, jactari precipiam. Ad hac toti tres una 


Ecce carnes, quas ad tempus in potestate habes. 
Quod maliti; tue diabolus dictaverit, fac ; feri, 
oceide, assa οἱ manduca ; nam nos non mutas a 
Christi confessione, qui et tuam detergere habct 
perfidiam. 

-10. Accensoque igne, ligatis manibus et pedi- 
bus, eos in ignem jactari precepit ; οἱ nihil no- 
citi [1. e. passi] &b omni combustione ignis, reso- 
lutis ligaminibus, stantes in fide, psallebant in 
medio igne, dicentes: Probasti nos, Deus, igne nos 
examinastti, sicut ezxaminatur argentum ; transivimus 
per ignem et aquam, et induzisti nos in refrigerium *. 
Dum hiec aguntur, tanta coruscatio coelestis infre- 
muit, et imber pluvie super ignem descendit, ut 
nullus cstimaret ibi fuisse ignem accensum. Et 
ita intrepidi et liberati in conspectu Aureliani ad- 
fuerunt, dicentes: Agnosce nos, miser ; vide 
quania sit virtus Christi. Vides nos illesos in tui 
presentia iterum convenire. Crede Christo, et non 
timebis illius oltime diei necessitatem ; quia, 
quantum homo negligens est ad delinquendum, 
tantum misericordia Domini dives est ad remitten - 
dum. Aurelianus ait: Dii nostri vobis subveniunl, 
et vos dicitis, Christi auxilio vos esse defensos. 
Andochius ait: Saxeum habes cor, ut non credas . 
Creatori cceli et terre, nec mirabilibus ejus. 

11. Tunc impiissimus Cesar, secundum sue ra- 
biei morem pariter eis vectibus colla feriri prece- 
pit, ut ita finirent pretiosam et splendid&m tempo- 
ralem vitam, accepluri eternitatis gaudia οἱ im- 


C marcescibilem coronam. Acta sunt hec circa san- 


ctos Dei martyres, id est Andochium presbyterum 
et Thyrsum diaconum, et Felicem, octavo Kalendas 
Octobris (54). Post hec Aurelianus imperator ad 
Augustodunensem dirigitur urbem. Audiens autem 
Faustus, quod talia in sanctos Dei in suo agro per 
Aurelianum imperatorem diabolus fecerat, noctu 
veniens cum Symphoriano suo filio, qui erat jam 
tunc temporis quasi annorum quindecim (55), san- 
ctos Dei martyres recondidit sepulcris, ubi quo- 
tdie virtus Domini mira declaratur. Illic lacrymas 
fundens 8. Symphorianus, vigiliis et orationibus 
vacans, nolebat a luco illo removeri ; donec, opi- 
tulante gratia Christi, perfeceus in gratia Dei, et 
indutus loricam fidei, festinavit ad coronam mar- 
tyrii, quam et accipere meruit, auxiliante Domino 
nostro Jesu Christo, cui est honor et laus et gloria 
et poteslas cum Patre et Spiritu sancto in sxcula 
seculorum. Amen (506). . 


533 Matth. xiri, 49, 14 I Cor. i1, 9. 15 Matth, xxv, 41, 30. !* Psal. rxix, 2 !" Psal. xv, 10, 12. 


fractam, atque ita eos captos fuisse, et Felicem eos 
Bponte sua secutum os80. 
(93) Tillemontius tom. III Monument. eccles., pag. 
observat, in Martyrologio Bede legi, ipsos fla- 
gellis c&sos fuisse, quod negat in suo me. legi. Fa- 
leor, nec in mss. nostris mentionem de flagellis 
fleri, sed cesi tamen in omnibus dicuntur. idem 
Beda ibidem, et qui ipsum secuti fuerunt, Adeo et 
Usuardus mox pro in ulmum legunt, ín ultimo ; sed 
perperam, uti liquet ex contextu. 
(94) Hee cirea annum Christi 213 contigisse vl- 


dentur. 

(55) In alio. apographo Accinctino legitur, quasi 
annorum viginti quinque ; verum error manifestus 
est, cum in eodem etiam dicatur 8. Symphorianus 
martyrium subiisse cum esset fere vingintiannorum. 

(56) In ms. mox laudato hic subditur: « Nobi- 
lissimus autem vir Faustus beatorum martyrum 
Passiouem, Deo juvante, compusuit et scripsit ad 
laudem ipsius, cui est honor et gloria et virtus 
cum sanctis suis nunc et semper, et in cuncta se- 
cula seculorum. Amen. » 





s. VICTOR I. PAPA 


NOTITIA. 


(Ex Libro Pontificali Damasi pap:e, ap. Maxsi, Concil. 1, 603. — Omittuntur not et varie lecliones quas 
Lector hahet Patr. Lat. t, CXXI, col. 1279, in Collectione Anastasii Bibllothecarii.) 


Viclor, natione Afer, ex palre Felice, sedit annos x, menses 1t dies 10. Fuit autem temporibus £lii 
Pertinacia et Severi, a consulatu Commodi quinto et Glabrionis, usque ad Lateranum et Rufinum. Hic 
canslituit, ut sanctam Pascha die Dominica celebraretur, sicut Pius. Hic fecit sequentes eleros. Marty- 
rio coronatur. Et constituit ut necessitate faciente, ubicunque inventus fuisset quicunque hominum ex 
gentibus veniens, sivein flumine, sivein mari, sive in fonte, sive in stagno, baptizaretur : tantum Chri- 
stianze credulitatis confessione declarata, integer efficcretur Christianus. Et fecit concilium. Et colla- 
tione facta cum presbyteris et diaconibus, accersitoque Theophilo Alexandrie episcopo constituit, ut & 
decima tertia luna primi mensis, ueque ad xxt die Dominica custodialur sanctum Pascha. Hic fecit ordi- 
nationes duas per mensem Decombrem, presbyteros quatuor, diaconos septem, episcopos per diversa 
loca numero duedecim. Qui sepultus est juxta corpus beati Petri in Vaticano, quinto Kalendas Augusti. 
Et cessavit episcopatus dies xi. 


DE SANCTO VICIORE 


PAPA ET MARTYRE ROME 


COMMENTARIUS CHRONOLOGICO-HISTORICUS. 


(Acta SS. Bol'and., Julii t. VI, dio 28, p. 531.) 





8 I. S. Victoris dies cultus, »tas seu. sedis duratio. A mus, quod sciam, 20 Aprilis consignavit auctor 


1. Quemadmodum de S. Victoris pap: sanctitate 
et cultu ex fastis sacris monumenta habemus indu- 
bituta, sic cjus gesta, tempus sedia, obitus dies, et 
que ipsum circumstant forme omnia spinosa et 
controversa runt. Et de cultu quidem consonantia 
exstant Marlyroloziorum testitnonia, in quibus pas- 
sim marlyr fuisse asseritur, quidquid nonnulli lau- 
reolam istam in dubium revocare velle videantur. At 
de obitus die multa post Florcntiniu:n controversia, 
de qua pridein disputarunt IIeuschenius, Papebro- 
chius et ex ipsis ulii, nosque ditlicultates idcirco 
attigimus in ρεῖιπα ad Usuardum observatione 20 
Aprilis, quo nimirum die in codicibus Hieronymia- 
nis Victor aliquis cpiscopus, ut Itomz passus cum 
tribus sociis commemoratur, qu:m Victorem pa- 
pam esse noluit Henschenius, aliis cum Papebro- 
chio oppositum sentientibus ; non quod multum in- 
tersit, utro die ejus recolatur memoria, sed ob di- 
versus raliones quas singuli texende pontificum 
seriei aptiores existimarunt, utpote cum pontifica- 
tus ejus duratio ita involuta implexaque sit, ut qui 
eam extra controversiam poneret, hsctenus inven- 
tus sit nemo, quod infra patebit manifestius. 


2. À die obitus seu cultus ordimur, quem pri- 


Romani parvi, his verbis: « Rome, Victoris epi- 
scopi martyris, » quem mirum non est, sequaces 
habuisse Adonem, Usuardum et Notkerum cum 
tota eorum progenie. Adonis annuntialio sic ha- 
bcl: « tome, sancli Victoris epizcopi, qui tertius 
deciinus post B. Petruin rexit Ecclesiaur annis de- 
cem, et sub Sovero principe martyrio coronstur. » 
Qus oninia ex ipso accepit Usuardus, errore, quem 
correxit, excepto, dum rectius ordine quintum de- 
cimum fuisse asseruit. lisdem istis omnibus ex 
Adone ad verbum descriptis, aliunde adjecit Not- 
kerus jam dicla die 20 Aprilis in hunc modum: 
Hic constituit ut sanctum Pascha die Dominico ce- 
lebraretur, et a quinta decima luna primi mensis 
usque ad vicesimam primam observaretur, quod 
eatenus Bexta die Kal, Aprilis, absque ullius diei 
discretione celebratum est: » nempe ab Asiaticis 
aliquot episcopis, ritui Romano sese conformare 
detreclantibus, ul paulo clarius edisserit codex 
Usuardinus Bruxellensis inter auctaria ibi citatus, 
nosque in hujus commentarii $3, explicare cona- 
bimur. 

3. Qui apud Notkerum sequuntur, ipse mutug- 
tus est a Rabano, eodemque, quo ille scripserat die 
iterum repetiit, ut. satis pateat, in diversa defle- 


1411 


S. VICTOR I PAPA. — NOTITIA EX BOLLAND. 


1418 


xisse, Ex genuino Beda metrico,aut Floro sub ejus A Victoris finem collocat, principium ejus referens 


nomine a majoribus nostris edito, nihil prorsus 
eruitur, unde de vero natali die statui queat, ut 
plane colligendum sit, mariyrologorum omnium 
primum fuisse Rabanum qui hoc Julii 28 die S. Vi- 
ctoris memoriam egerit,hac plane phrasi : « Rome, 
Victoris PP. et martyris, qui constituit in Ecclesia 
ul, faciente necessitate, ubi inventum esset, eive 
in flumine,sive in fonte, sive in mari,tantum Chri- 
stiane credulitatis confessione declarata, quicun- 
que hominum veniens ex gentili baptiziretur ; et se- 
pultus est juxta corpus B. Apostoli in Vaticano;» 
qua ex aliquo catalogo pontificio contracta sunt. 
Atque de antiquioribus murtyrologiis hactenus: 
qui ex Usuardinis amplificatoribus in hac parte Ra- 


banum primus secutus sit,non est mihi promptum B 


deflnire,neque Baronius usquam indicavit,quo cx co- 
diceipsum desumpserit : non vercbor tamen opinari, 
Belinum ei suggessisse totam hodiernam de S. Vi- 
ctore adnuntiationem. Coli porro S. Victorem cum 
Nazario, Celso et Innocentio, ritu semiduplici, ex 
Romano Breviario notissimum est. 

4. Sequitur modo implexissimus, quem dixi,no- 
dus de sancti etate seu potius sedis duratione ; in 
qua definienda,scriptoribus pluribus non oscitanter 
inspectis,perpensisque omnibus,ad precipuas duas 
opiniones, reliquas revocari posse existimo; alte- 
ram quas Eusebii calculos uteunque εεαυἱ videtur, 
ulteram qus catalogos pontificios preferendos cen- 
sct ; sic tamen ul nea prioris sententie sequaces 
inler se conveniant, nec posterioris, singulis iu 
diversa, quasi dato studio, abeuntibus. Eusebium 
aulem in ordinanda Romanorum pontificum chro- 
nologia securum ducem haud esso,norunt eruditi ; 
atque in ipso hujus controverrix puncto sibi non 
constare, ex ejusmct verbis faxo intelligas. En ipsa 
ex ejus libri v, cap. 22,initio : « Interea Commodo 
decimum annum imperii agente (iis certissime est 
annus Chrisli 189) cum Eleutherus tredecim annis 
episcopatum administrasset, Victor in ejus locum 
guccessit. » De Victorc autem sic habet ejusdem eap. 
28 : « Qui cum decem annis sacerdotium admini- 
strasset, Zephyrinus ei successor substitutus est, 
anno principatus Severi circiter nono,qui est annus 
Christi 201, ut adeo non annis duntaxat decem,sed 
omnino duodecim 8. Victorem ecdiese oporteat, si 
consequenter loquatur Eusebius. 

9. Audi modo cardicalem Baronium in Annalibus 
de S. Vietoris pontificatus duratione hoc modo seri- 
bentem : « Anno Domini ducentesimo lertio, Annio 
Fabiano et Nonio Mucano coss. ?8 Julii, Victor 
papa auspicatus jam annum decimum sui poniifl- 
catus per mensem unum et dies viginti octo, mar- 
tyrio coronatur. » Quis consules istos, quis deter- 
minatos annos,mensem et dies Baronio suggosserit, 
non habco unde conjiciam : id colligere posse vi- 
deor, ab Eusebii sententia eut non longissime re- 
cessisse; at vero pressius ei iuheret Labbeus in 
Compendio chronologico, dum anno Severi nono 8. 


ad annum 1902, totum autem pontificatum annis 
novem circumscribens .Alia prorsus est, in con- 
ciliorum collectione Severini Binii ad c:3s notas 
chronologicas observatio, ausium dicere, disvordes 
eese omnes quotquot de eo argumento legeriux.Con- 
gule, sodes,reliquos omnes calculorum Eusebiano- 
rum sectatores cum "Tillemontio,et recentiore eru- 
ditissimo Constantioin editis &b eo Romunorum 
pontificum epistolis pag. 9| ; id te exploraturum 
spondeo,quod vulgo fertur, tot esse diversas com- 
binationes, quot capita. 

6. Aut ego multum fallor, aut paulo rectius sen- 
tiunt quiad catalogos pontificios seu libros pontifi- 
cales recurruut, quamvis et hec priori non absimi- 
lis intercedat discrepantia, dum chronologi nostri 
citatos a semet textus, obtorto non nihil collo, fixe 
8 sepontificum seriei aptare contendunt.Interduos 
istos catalogos,quos ante tomum I Aprilis illustra- 
vit Henschenius, secundus altero distinctior ; qui 
Dainaso vulgo tribuitur,sic habet disertisterminis: 
« Victor, natione Afer, ex patro Felice, sedit annos 
decem, menses duos, dies deccin. Fuit temporibus 
[Commodi, Pertinacis et Severi] Cesaris, consu. 
latu Commodi V et Glabrionis, usque Laterano et 
Rufino; »ubi licet perturbata nonnulla agnoscat 
laudatus Ifenschenius, id in ordine ad presentem 
questionem extra controversiam est, et annos, et 
menses eL dies sicin exemplaribus aliis notutos esse; 
nec minus certa et ubique conformis estconsulum, 
pro sedis ingressu, Commodi V οἱ Glabrionis, pro 
exitu, Laterani et Rulini expressio ; quod certe 
computum celeris prefert Henechenius, a multis 
catalogis egregie confirmatum in grandi nuperaele- 
gantique Anastasii Bibliothecarii editione, mox plu- 
ribus a nobis convenier.da. 

7. Iterum repeto, in recitatis jam verbis, hec 
duo passim admissa,sallem ab iis qui catalogis in- 
gislunt adinittenda sunt ; primum quod 5: dere ος- 
perit S. Victor a consulatu CommodiIX οἱ Glabrio- 
nis qui manifestissinie est annus 186,e vivisautem 
excesseril sub consulatu Laterani οἱ Rulini anno 
197; alterum quod scderit. annos dece:n, menses 
duos, dies decem, quot οἱ constantissime tribuunt 
codices duodecim relati ab illustriss. Blanchino in 
laudata Auasiusii ciitione tomo II in Prolegomenis 


D pag. 93. Hos vidil vir. cl., vidit plero:que Pagius; 


vidit nostros Papebrochius, viderunt plures ulii, 
quorum hic nomina rcferre opus non esl ; &c nihi- 
lominus postulare audeo, ut inter istos 011168, vel 
duos mihi assignes qui aut annos, aul mcnses aut 
dies durationis pontificatus Viclorini cadem prorsue 
ratione concludant. Ut a Papebrochio incipiam, en 
ejus computum : « Ordinatus 11 Septembris in Do- 
mninica, anno 186, sedit annos 10, menses 7, dies 
10, depoaitus 20 Aprilis anni 197, translatus ad S. 
Petrum in Vaticanum 27 Julii, et cessavit episco- 
patus menses 13,dies 21. » Cessationum aulem seu 
interpontificiorum, tum decessoris, tum successo- 


1479 


5. VICTOR PAPA ET MARTYR. 


1480 


ris causas non contemnendas adducit, que apud À viit Idus seu 6 Septembris ; successerit aulem pri- 


ipsum et apud Henschenium ad diem 26 Aprilis vi- 
deri possunt. 

8. lis omnibus non obstantibus, aliam prorsus 
raticnem in Crisi sua Baroniana inivit. Antonius 
Pagius, a cujus placitis non recessit nepos Franci- 
8cus in suo Breviario, scu patrui Criseos in ordine 
a&d pontifices compendio. Adducit ille verba ex ca- 
talogis jam citata,atque codicem Palatinum ,ceteris 
plane consentientem, item catalogum nominum 
apostolicorum, ia quo pro mensibus duobus unus 
duntaxat legitur ; tum vero more suo pronuntiana, 
protritis quodammodo auctoritatibus omnibus,de- 
finitive rem determinat: « Veruin, inquit, cum in 
Eleutheri obitu Victoris initium 42 mensis Junii 
anni 185 (pro mero nempe arbitrio) collocaveri- 
mus,liquet, Victorem sedisse annos 42, mensem 1, 
dies 16, numeranda a die quosedere co»pit,usque 
ad diem quo sepultua est. » Ità nimirum Pagius 
hic hypothesim suam, seu seriem pontificiam recte 
se ordinasse existimat, dum interim notas omnes 
chronologicas ad libitum convellit aut detorquet ; 
neque enim signatis consulibus insistit, neque pensi 
habet catalagorum annos, menses aut dies, neque 
interponiificia adrmriltit, vix paucos dies reperiens, 
quibus sedes vacaverit. 

9. Plusculum se confecisse arbitratur laudatus 
illustrissimus Blanchinus, dum inler notas suas 
pag. 157, textum secundi nostri catalogi supra da- 
lum hoc modo inimiutat: « Victor sedit annis 12, 
diebus 10 ; luit temporibus Commodi et Severi, a 


consulatu Commodi V οἱ Glabrionis, usque Late- C 


rano et Rufino. » Probare id conatur a pag. 156, 
iis itidem argumentis,qua seriem a se dispositam 
confirment, desertis catalogorum characteribus, 
qui tamen inviolati hic servandi videntur, si. quid 
eorum auctoritate stabilitum velimus. Displicet ita- 
que in ipso eque atque in Pagio quod pro consu- 
libus anni 186 expressissimo signalis, neinpe, ut 
jam inculcavimus, Cornmodo V et Glabrione, ro- 
tunde ipsi obtrudánt annum superiorem 485, de 
quo nec somniarunt catalogi, quasi cerlum sit, S. 
Eleutherium eo anno obiisse 26 Maii, ac paucissi- 
mis interjectis diebus S. Victorem successisse,quod 
est manifestecatalogos infringere; quibus stantibus, 
omnino necesse esl, non ad annum 185 sed ad se- 


B 


quentem 186 S. Victoris exordium figere, cumque [) 


Eleutherius praecedenti vivere desierit,cessationem 
aliquam nequaquam respuere.Certesi catalogorum 
praecipuos characteres intactos cupis, non alia tu- 
lior via excogitari potest. 

40. Candide equidem fateor, nullam prorsus su- 
peresse qua Martyrologium Romanum cum catalo- 
gis combinetur,neque propius ad hos patere acces- 
sum, quam iis inherendo, que Henschenius in 
Eleutherio 31 Maii prestruxit, Papebrochius autem 
superius ordinavit. Statuatur itaque, ut ibi ex codd. 
Hieronymianis ostendit Henschenius, obiisse 8, 
Eleutherium Materno et Bradua coss., anno 185, 


mum S. Victor, post integri anni interpontificium 
186, die Septembris 41, sub coss. Commod^ V et 
Glabrione ; defunctus sit sub alia nota consulari 
197, aut 20 Aprilis ex mente Papebrochii, ut sede- 
rit annis 10,mensibus 7 et diebus 10, vel,si mavis, 
prefer 28 Julii, eumque statuas sedisse annis de- 
cem, mensibus decem, diebus octodecim ; qui cal- 
culus, otsi deficiat in signatis mensibus et diebus, 
potissimam servat substantiam, ut salventur notati 
consules ; pontificatus autem tempora,non ad duo. 
decim, quod Pagius primum ausus est, sed ad 
annos duntaxat decem cum precipuis utriusque 
classis chronologis restringantur. Quas hic opponi 
possent, ab Henschenio el Papebrochio, locis suis 
&bunde soluta invenies. Quod si bxc ratio contro- 
versiam exponendi componendique minus arri- 
deat, eam tibi preferre fas est, quam verisimilio- 
rem agnoveris. 


8 II. Varia S. Victoris gesta et. scripta. 


11. Preter jam recitata, ex Henacheniano Cata- 
logo secundo, sive is Damasi pontificalis sit, sive 
cujuscunque alterius,de quo jam tandiu inter eru- 
ditos certatum est ; ex hoc, inquam, Catalogo ea 
hicaddenda sunt,quie apud Rabanum et Notkerum 
ex parte contracta monuimus, ibi in hunc modum 
deducta : « Hic constituit ut Pascha die Dominica 
celebraretur, sicut Pius.Hic fecit sequentes cleros: 
mariyrio coronatur. Constituit ut necessitale fa- 
cienle, ubi inventas fuisset, sive in mari, sive in 
fonte aut stagno (tanlum Christiana confessione ἆς- 
clarata credulitatis) efficeretur integer Christianus 
quicunque hominum ex gentilitio veniens ut bapti- 
zaretur. Fecit concilium et interrogatio facta est 
de Pascha,vel dedie prima cum Theophilo episcopo 
Cesarem de luna. Hic fecit ordinationes duas, pre- 
sbyteros quatuor, diaconos quinque, episcopos per 
loca duodecim , qui sepultus est juxia corpus B. 
Petri v Kalendas Augusti et cessavit episcopatus 
dies undecim.» Notavit Henschenius, inter alia 
menda citatum illic Theophilum episcopum scri- 
ptum fuisse Alexandrie, qui cerlo fuit Cesaree in 
Palestina. 

12. Quam multa insuper luxata, ac verisimili- 
ter amanuensium incuria vitiata sint, clarius patet 
quam ut hic a me observanda sint,aut restituenda, 
8 quo tamen non abhorrerem,nisi Anastasii Biblio- 
thecarii textum, huic satis consimilem variis notis 
et variantibus lectionibus explicatum jam dedissent 
Holstenius, Ciampinus, Scbelstratius aliique,&c no- 
vissime illustrissimus Blanchinus, ut materia illa 
pridem exhausta sit. Audiamus modo Anastasium 
ipsum : « Victor,natione Afer,ex patre Felice,» etc. 
ut supra ín Notitia ex Libro Pontificali. Utut heo 
etiam confusa sint el implexa que criticorum in- 
genia exercuerunt, ex iis nihilominus preclariora 
sancti pontificis gesta eruenda essent, cum interim 
vix paucula recenseentur, ut adeo pridem & Baro- 


1481 


NOTiTIA EX BOLLAND. 


14343 


nio, Labbeo, plurimisque doctissimis priegressi A rem a commuuione Ecclesia ejectum fuisse ? Nau 


jam hujusque?seculi viris aliunde illustranda fue- 
rint,quod hic primum acprecipuum est,ea diligen 
tia et accuratione, ut nonnulla duntaxat hinc inde 
capita hic delibasse,totam sit ejus gestorum seriem 
contexuisse, rejecta in paragraphum sequentem 
agitatissima cum aliquot Asiaticis episcopis de Pa- 
schatis celebratione controversia. 

114. Inter precipua que sancto pontifici passin 
Lribuuntur contra emergentes eo tempore,hzreses 
certamina,illud certe commemoratione dignum est, 
quod adversus;Theodotum,cognomento Coriarium, 
apostatam Byzantinum et fortiter suscepit et glo- 
riose exsecutus est,quemadmodum ex ipso Eusebio 
atque item ex Epiphanio, vetustis utique οἱ puris 
fontibus, haurire conabimur, pro longiori clariori- 
que eorum omnium elucidatione lectores de csetero 
ad prcestantes illos commentarios,de tota earejam 
pridem concinnatos, remissuri. Huc spectat potis- 
simum libri v Historim ecclesiastice, ;; caput 28, 
ubi cum « de hisqui Artemonis heresim initio se: 
ctati sunt,cujusmodi moribus praediti, οἱ quomodo 
sacras Scripturas depravare ausi fuerint,»accurate 
disserit, atque etiam enormem adversus S. Victo- 
rem calumniam egregie refellit,quid de totius erro- 
ris magistro Theodoto censendumsit, haud obscure 
declarat.En specimen ex libro seu narratione istius 
lemporis, in qua impia sectariorum istorum inen - 
dacia memorantur et convincuntur. lta ex illo nar- 
rat ibi Eusebius : 

15. « Affirmant enim,inquit, priscos quidem om- 
nes, el ipsos apostolos, ea qu: ab ipsis nunc di- 
cuntur et accepisse et docuisse ; ac praedicationis 
quidem veritatem esse custoditam usque ad Victoris 
tempora, qui tertius decimus a Petro Romana 
urbis episcopum fuit ; a Zephyrini autem tempori- 
bus, qui Victori successit, adulteratam fuisse veri- 
tatem.Ac fortasse id quod dicunt, credibile videre- 
tur, nisi eis refragarentur primum quidem divino 
Scriptura;,deinde fratrum quorumdam scripta, Vi - 
ctoris Φίαίο antiquiora, quz illi adversusgentes et 
conlra sui temporis haereticos pro veritatis defen- 
sione scripserunt : Justinum intelligo,et Miltiadem, 
et Tatianum ac Clementem, aliosque quampluri- 
mos : in quorum omnium libris Christi divinitas 
astruitur. Nam Irenci quidem et Melitonis et reli- 
quorum scripta quis est qui ignorat,in quibus Chri- 
slum Deum simul atque hominem pr:edicarunt ? 
Psalmi quoque et cantica fratrum jam pridem a 
fidelibus conscripta, Christum Verbum Dei conce- 
lebrant, divinitatem ei tribuendo. Cum igitur tot 
abhinc annis ecclesiastica doctrina predicata sit, 
qui fleri potest, ut omnes usque ad Victoris tem- 
pora eam, quam isti dicunt, doctrinam promulga- 
verint ? Quomodo eos non pudet,hujusmodi calum- 
niam adversus Victorem concinnare, cum certo 
sciant Theodotum Coriarium, qui defectionis illius 
Deum abnegantis parens et auctor fuit, primusque 
Christum nudum esse hominem asseruit,per Victo- 


PATROL. Gn. V. 


si,ut aiunt, Victor eadem sentiebat qua illorum :!.:- 
cet impietas, cur Theodotum, opinionis illius ο. 
ctorem, ab Ecclesia removit? Ac de Victore qui- 
dem se res habet. » 


16. Quod hic desiderare fortasse quis posset in 
ordine ad ipsam totam Theodoti vesaniam,supple- 
bit abunde Epiphanius, ex quo satis nobis erit per- 
sonam referre, quam grapliice depingit heresi 55, 
his verbis : « Theodotus igitur ille Bizantio oriun- 
dus,qua hodie Constantinopolis dicitur,arte coria- 
rius erat, homo apprime litteris eruditus.Qui cum 
aliis plerisque,ineunte persecutione,comprehensus 
(quonam vero ea persecutio fuerit nondum com- 
peri), sed tum ab urbis prefecto cum pluribus cor- 


B reptus, cum de omnibus quaestio ob Christi nomen 


haberetur, ceeteri quidem Dei famuli, reportata vi- 
ctoria, celeste premium consecuti sunt, martyrio 
pro Christo perfuncti. At ille Christum negans, et 
a scopo veritatis excidens, transgressor est factus. 
Qua ex re cum probro omnium appetitus, pudorem 
sustinere non posset, relicta patria, profugus Ro- 
mam contendit, et illic habitavit. Sed et Home a 
quodam agnitus, in eamdem ignominiam incidit, 
cum qui illum ob insignem eruditionem noverant,ob 
id eum incusarent, quod homo excelleuti doctrina 
proditus a veritate excidisset. Quare ad sui excusa- 
tionem vanum dogma commentus est, atque ita 
jactare cepit : Ego, inquit, non Deum negavi, sed 
hominem. Interrogatus, quem demum hominem ? 
Christum,inquit,hominem negavi. Hinc predicande 
false hujus opinionisoccasionem accepit, αἱ Theo- 
dotiani, quorum ille auctor exstitit, qui nudum 
hominem esse Christum asserunt, aique ex 
humano semine genitum, » etc. 


17. Synodus porro adversus impium istum habita 
paucis indicatur penultimo loco in Collectione Lab- 
beana tomo I, col. 602 : « Synodus divina et sacra 
provincialis,collecta Roma sub Victore sanctissimo 
papa aliisque quatuordecim episcopis ; qua» Theo- 
dotum, /Ebionem et Artemonem abdicavit,qui non 
minus quam Judaei fide.Hi enim duces fuerunt Pauli 
Samosateni et Nestorii. » Caetera in. Annalibus a Ba- 
ronio ita explicata sunt ad annum 196 et alibi, ut 
ea hic ex instituto nostro attigisse sufficiat. Neque 
vero sola ea monstra in Christi Ecclesiam, satis 
aliunde per ea tempora aftlictam, grassabantur,ut 
jam notato anno invenies num. 17. « Rursus vero 
de aliis, inquit, qui sub Victore prodierunt, hare- 
ticis eorumque auctore Praxea, ultimo loco hac 
habet Tertullianus: Sed post hos omnes etiam 
Praxeas quidam heresim introduxit, quam Victo- 
rinus corroborare curavit. Hic Deum Patrem omni- 
potentem Jesum Christum esse dicit, hunc cruci- 
fixum passumque contendit, mortuum preterea, 
seipsum sibi sedere ad dexteram suam,cum profana 
et sacrilega auctoritate proponit. Hxc Tertullianus 
in commentario quein scripsit adversus hmreses, 


Ki 


1483 S. VICTORIS I ΡΑΡΑ 1484 


sed de eo pluribus in libro adversus eumdem pri- À id certe facile concessero, nec S. Victorem, nec 


vatim conscripto. » 

18. Sequuntur ibidem que ab hiresiarcha isto 
Praxea nequiter gesta sunt, queque ei exprobrat 
Tertullianus, tum ejusdem subdola penitentia tur- 
pisque relapsus : que omnia utrum ad S. Victoris 
tempora spectent, compertum non est, uti nec satis 
discernipotest,quem Romanum pontificem insinuet 
Tertullianus, qui « falsis de Montano deceptus fue- 
rit nuntiis. » Caeterum, vivente S. Victore, errores 
suos sparsisse Praxeam, satis certum est, ut tuto 
dici possit, toto pontificatus sui decennio heresibus 
istis aliisque pluribus exercitum fuisse vigilantis- 
simum pastorem ; quemadmodum patet ex alia 
synodo, que apud Sabbeum ultima est, queque 


successores Romanos pontifices Dritannicas insulas 
magis neglexisse, quam reliquam totius orbis ca 

tholicam Ecclesiam. Ad S. pontificis scripta quod 
attinet, hoc S. Hieronymi de scriptoribus ecclesia- 
sticis exstat testimonium :« Victor,tertius decimus 
Romans urbis episcopus, super quaestione Pasche 
el alia quedam scribens opuscula,rexit Ecclesiam 
sub Severo principe annis decem. » Bpistolas for- 
tasse innuit,quas ab ipso scriptas dubium non est; 
verum an es que ipsi in conciliorum Collectioni- 
bus ascribuntur, genuinee sint, ex novissima edi- 
tione Constantiana facile colligitur. Nunc una su- 
perest palmarisilla sub ejus pontificatu disceptatio, 
quam laudati scriptores aliique satis studiose illu- 


aut in Praxea Valentinum Sabelliumque, aut illum g strarunt, aliis contra in S. Victore nonnulla sug. 


in ipsis merito condemnavit. Eadem que supra 
phrasis est : « Synodus divina et sacra provincia- 
lis, collecta Rom a beatissimo papa Victore; que 
Sabellium et Noetum abdicavit, qui de divinitate 
in tribus personis subsistente, contractionem et 
comimistionem personarum divulgabant ; Valenti- 
num item,qui preeter cieteras ineptias,corpus etiam 
Christi celeste asserebat. » Porro utrum Tertullia- 
nus S. Victoris tempore Rom fuerit, an potius sub 
Zephyrino tum etiam turpissima defectione,in Mon- 
tani deliria prolapsus, non est qui hactenus satis 
clare definiat. 

19. Posset et hic non minus obscura questio mo- 
veri, utrum inter episcopos, quos numero duode- 
cim per diversa loca ordinasse sanctus dicitur,etiam 
aliquis ab ipso ad Caledonios seu Scotos directus 
fuerit, de qua re nonnulla disquisivit Blanchinus 
in suo Anastasio tomo lI, pag. 161 (1), ubi testem 
adducit Boetium, aliaque erudite investigat, que 
apud ipsum legi malo,quam hic pluribus discutere: 


gillantibus. 

20. Fatendum sane est, celeberrims istius con- 
troversite seriem et ordinem erudite ac dilucide 
discussisse digessisseque Baronium ad annum 198, 
per totos septemdecim articulos, probantibus eum- 
que passim sequentibus scriptoribus catholicis.Ne. 
que enim heterodoxos hic moramur aut hypercri- 
ticos alios qui ex Polycratis S. Victori adversantis 
pervicacia, ansam sibi praebitam credidere, qua 
pontificiam auctoritatem aut vellicarent aut arro- 
derent inani prorsus conatu. Jd etiam in confesso 
est, non unam eamdemque viam ingressos omnes 
in exponenda pontificia S. Victoris excommunica- 
tione in Polycratem Asianosque episcopos lata ; Ba- 
ronio cum reliquis passim eam vibratam agnos- 
cente,aliis solas minasintentatas asserentibus:qua 
omnia exposuit vir clar.EmmanuelSchelstratius in 
sua Anliquitate illustrata, anno 1678 Antwerpiae 
edita, parte 11, cap. 3. 





ο. VICTORIS I PAPAZE 
EPISTOLJE. 


(Mansit, Concil. ampl. Collect., I, 698. 


EPISTOLA PRIMA (2). 
AD THEOPHILUX ALEXANDRLE (3) EPIsCOPUM (4). 


De Pacha et ὑαμίίσπο: de accusatione et judica- 
tione episcoporum atque de concordia unanimi: 
tatis. 


Vicron Romans ac universalis Ecclesise archiepi- 
copus, ΤΗΕΟΡΗΙΙΟ episcopo et cunctis fratribus in 


! S. Leo, ep. 53. 


b Patrologize Latine tom. CXXI. 

Hec cum sequenti viris eruditis suspecta. 

(3) Ceesaredw corrigunt ex Beda. 

(4) Theophihim | Alerandrim episcopum. Hic sub 


D Alexandria Domino famulantibus, in Domino sa- 


lutem. 

Multa mihi gratulatio est, dilectissimi fratres, 
quod manifesto (sicut optamus) per gratiam Dei 
lumine ! evangelicae claritatis, et ab Ecclesia jam 
magna ex parte perniciosi erroris nocte depulsa, 
credit» nobis dispensationis fructus crescit εἰ au- 
gmentatur in Domino. 


Arcadio imperatore vixit. Itaque ad Theophilum 
metropolitanum Cesaree Palestine hanc epi. 
stolam scriptam esse, patet ex Eusebio lib. v, 
cap. 22. Sev. ΒΙΝ. 


1485 EPISTOLAE. ) 1486 


I. À clum sit Domino : « Quecunque ligaveris super ter- 

De celebratione Paschz et baptismi. ram, erunt ligata et in ccelo, et quacunque solveris 
super terram, erunt soluta et in celo 9 ».Et alibi in 
institutis * legitur apostolicis : !? Si quis putaverit 
se à proprio metropolitano gravari, apud patriar- 
cham vel primatem diaceseos, aut penes univer- 
salis apostolicam Ecclesig& judicetur sedem. Nihil 
aliud est, fratres, talis presumptio, nisi apostolo- 
rum suorumque successorum terminos transgredi, 
eorumque decreta violare. Culpantur enim,ut scri- 
ptum est, fratres, qui aliter circa episcopos judi- 
care priesumunt, quam apostolicae sedis pape fleri 
placuerit. Et quis est qui judicat eum,quem Domi- 
nus sibi et huic sanctz» sedi reservari voluit judican- 
dum. Ait namque Dominus per prophetam]Isaiam : 
B* Dominus Deus auxiliator meus,ideo non sum con- 
fusus. Ideo posui faciem meam ut petram durissi- 
mam,etscio quia non confundar. Juxta est, qui justi- 
icat me : quis contradicit mihi?Stemus simul: quis 
est adversarius meus? Accedatad me.EcceDominus 
Deus meus, auxiliator meus.Quis estqui condemnet 
me ? Ecce omnes quasi vestimentum conterentur, 
larium, alia divinarum. linea comedet eos. Quis ex vobis timens Dominum, 
audiens vocem servi sui? Quisambulavitin lenebris, 

Il. et non est lumen ei? Speret in nomine Domini, et 
Ne quis incerta judicet. innitatur super Deum suum. Ecce vos omnes accen- 

* Audivinius namque .,apud vos vesirosque diversa dentesignem,accincti flammis, ambulate in lumine 
judicia fieri, et incerta judicari. Incerta,charissimi, — ignis vestri, et flammis quas succendistis. De manu 
nullatenus judizemus,quoadusque veniat Dominus, — meafactum est hoc vobis. In doloribus doruielis !!. 
qui latentia producet in lucem, et illuminabitabs- Auditeme,quisequia.ini qued justum est,etquenrilis 
condita tenebrarum, et manifestabit consilia cor- G Dominum : Accedite ad petram, unde excisi. eslis 
dium. Quia quamvis vera sint, non tamen credenda ^ et ad cavernam laci, de qua precisi estis. Attendite 
sunt, nisi qu: manifesus indiciis comprobantur, ad Abraham patrem vestrum, et ad Saram quia pe- 
nisi qua manifesto judicio convincuntur, nisi perit vos, quia unum vocavi eum, et benedixi ei,et 


? Celebritatem sancti Pascha (5) die Dominica agi 
debere, et predecessores nostri *jam statuerunt, et 
nos illud vobis eadem die celebrari solemniter 
mandamus, quia non decet ut membra a capite dis- 
crepent, nec contraria gerant. Α quarta decima (6) 
vero luna primi mensis, usque ad vicesimum pri- 
mum ejusdem mensis diem,eadem celebreturfesti- 
vitas. Eodem vero tempore baptismus celebrandus 
est catholicus ; sed tamen, si necesse fuerit, aut 
mortis periculum ingruerit, gentiles ad fidem ve- 
nientes, quocunque loco vel momento, ubicunque 
evenerit, sive in flumine, sive in mari, sive in fon- 
tibus, tantum Christiano confessione credulitatis 
clarificata, baptizentur. Ipsis quoque quod in ba- 
ptismo polliciti sunt, summopere estattendendum, 
ne infideles, sed fideles inveniantur. Ipsi vero qui 
infidelitatis nota asperguntur, infames efflciuntur, 
atque inter fid .les minime reputantur. H»c vero 
statuta nulla debent improbitate convelli *,nulla no- 
vitate mutari; quia alia ratio est causarum siecu- 


qua judiciario ordine publicantur. multiplicavi eum. Consolabitur ergo Dominus Sion, 
etconsolabituromnes ruinas ejus : etponet desertum 

nt. ejus quasi delicias,etsolitudinem ejus quasihortum 

De causis episcoporum terminandis. Domini, Gaudium etlotitia invenietur in ea, gratia- 


Similiter, ea vos judicare, ad apostolicam dela- rum actio et vox laudis. Attendite ad me. populus . 
tum est sedem, que preter nostram vobis definire — meus, et tribus mea me audite. Quialex a me exiet, 
non licet auctoritatem, id est episcoporumcausas. — etjudicium meum in lucem populorum requiescet. 
* Unde ita constitutum liquet a tempore apostolo- — Prope est justus meus, egressus est salvator meus, 
rum, et deinceps placuit, ut accusatus vel judicatus — et brachium meum populos indicabit. Me insule 
ἃ comprovincialibus in aliqua causa episcopus,li- —exspectabunt,et brachiummeum sustinebunt.Levate 
centerappelletet adeat apostolice sedispontificem, — incoelumoculos vestros, et videte sub terra deorsum, 
qui aut per se, aut per vicarios suos, ejus re!ractari — quia celi sicut fumus liquescent,et terra sicut vesti- 
negotium ? procuret, Et dum, iterato judicio, pon- D mentum atteretur, et habitatores ejus sicuthaec 1η» 
tifex causam suam agit, nullus alius in ejus loco — teribunt. Salus autem mea in sempilernum erit, et 
ponatur aut ordinetur episcopus ; quoniam quan- justitia mea non deficiet. Audite me qui scitis ju- 
quam à comprovincialibus episcopis accusati cau- — stum, populus ; lex mea incorde eorum. Nolite ti- 
sam pontificis scrutari liceat, non tamen diffiniri, tere opprobrium hominuu:etblasphemias eorum ne 
inconsulto Romano pontifice, permissum est, cum  inetuatis. Sicut enim vestimentum,sic comedet eos 
beato Petro apostolo, non ab alio quam ab ipso di- vermis,etsicut lanam, sic devorabit eos tinea. Salus 

* De consecr. distinct. 3. Celebritatem S. Paschz. * Pius et Eleutherus. * S. Leo ep. 34. * In decret. 
Iv. lib. iv, Isid. lI syn. 16, quibusdam leviter mutatis. $3,qusst. 6 : Accusatus vel jud., et in decr. 
Sixti IT. et in decr. Julii; et in decr. lv. lib. αν. ? Concil. Sard. c. 4. 9 Matth. xvi, 19. ? statutis. 


'? can. 17 Chalced. concilii, in epist. t Clementis ; 2, quaest. 6: Si put.; et in decr. Sixti II infra; et 
similiter infra in decr. Julii, et in decr. Iv. lib. iv... !1 ]sa. L, 7-11, ex Hier. vulgata versione. 


(8) Celebritatem sancti. Pasche. Apostolica con- (6) A quarta decima. Die scilicet Dominico, ut 
stitutio confirmantur. patet ex Pontificali libro in Vita Victoris. 


1487 S, VIZTOUIS I PAPE. EPISTOLAE. 1488 


autem mea in sempiternum erit, ct justitia mea in A super vino in plateis, deserta omnis lo»titia, tran- 
generatione generationum!*, » 15 Multis mundi hu- slatum est gaudium terrz,relicta estin urbe solitn- 
jus illecebris, multis vanitatibus resistendum est, — do,et calamitas opprimet portas: quia heec erunt in 
ut vera charitatis eL continentie obtineaturintegri-  medioterre,in medio populorum quo modo si pauerm 
tas. Dominus enim nullum vult perire, sed omnes — olives,que remanserunt,excutiantur ex olea ,et rac^- 
salvos fieri '*. !? Cerlus aulem sum, vos ad hot  mi,cum fuerit finita vindemia hi levabunt vocem :u- 
eiuendanda vel defendenda, Domino auxiliante, | am,atque laudabunt: cum glorificatus fuerit Domi- 
proficere. Data xii Kalend. Augusti, Commodo et nus,hinnient de mari.Propter hoe in doctrinis glori- 


Gravione ! viris clarissimis consulibus. ficate Dominum,in insulis maris nomen Domini Dei 
EPISTOLA II. Israc] *?. »Et Dominus in oratione,quam discipulos 

suos docuit orare, ait :Pater noster,qui es in czlis,san- 

AD AFROS. ctificetur nomen tuum **.In bonis et justis hominibus 

De causis superioribus. sanctificatur nomen Domini,et in malis blaspheina- 


tur.Et ipsa perse Veritasait:« Si offers munus tuum 
ad altare, et recordatus fueris quia frater tuus habet 

B aliquid adversum te, relinque ibi munus tuum ante 
altare,et vade prius reconcilliari fratri tuo,et postea 
offeres munus tuum **. » ** Nulli vero liceat doctri- 
nam evangelicam deserere, et sacerdotali honore 
gaudere. Data Kalendis Septembris **, Laterano et 
Rufiuo viris clarissimis consulibus. 


Vicron, Ecclesie Romane et urbis archiepisco- 
pus, universis episcopis per Africam constitutis. 
in Domino saluterm. 

Semper enim in eterno? consilio Dei mansit 
humani generis incommutabiliter proordinata re- 
paratio, sed ordo rerum per Dominum nostrum 
Jesum Christum temporaliter gerendarum. dispo- 
sitione Verbi divini sumpsit exordium. Quapropter 
oportet vos,fratres, unanimes esse et adminiculum EPISTOLA lll. 
vicissim ferre ; in recta ergo fide οἱ in sacramentis 


divinis non discrepare, sed concordes esse ; quia AD DESIMERIUM VIL NNENSEM EPISCOPUM. 


licet pauci sitis malorum comparatione, si tamen Vicrom, episcopus, DEsiprmo ? Viennensi ορί- 
concordes fueritis, facile, auxiliante Domino, ves- — scopo, salutem. 
tros insidiatores superabitis. Si vero discordes, Sicut sancta fraternitas tua. ἃ presbyteris, qui 


quod absit! fueritis, non superabitis, sed supera- — apostolos in carne viderunt, erudita est, qui οἱ Ec- 
bimini. 18 Perlatum est enim ad sedem apostoli- clesiam usque ad tua tempora rexerunt, non wde- 
cam aliquos vestrum nocere fratres velle, et, uLca-— cima quarta luna cum Judais, sed decima quinta 
dant, decertare. Similiter in sacramentis discre- usque ad vigesimam primam, Pascha catholica 
pare, et ob id. contentiones et cemulationes inter ^ Ecclesia celebravit. Non enim jam umbram, s^d 
vos fieri, a quibus dissentionibus vos avertere et — veritatem qua umbra legis celebratur, querit. 
in his omnibus concordare et opem ferre vicissim — Hanc doctrinam Petrus et Paulus instituerunt, ut 
mandamus :?.Nam si hoc agere cito neglexeritis,et — in azymis sinceritatis et veritatis Pascha ageretur ?*. 
vicissim reconciliari non studueritis, ab apostolice — Qui enim cum Judaeis Pascha agere volunt, quid 
sedis et totius Ecclesie communione vos pelli non nisi umbram diligunt, ut agni carnes non in veri- 
dubitetis. Nec attenditis, charissimi, qualiter Do- — tate, sed in umbra flgurante manducent ? Nec au- 
minus perIsaiam prophetamtalibuscomminatusest — diunt Joannem Baptistam clamantem : Bcce Arts 
dicens :« Dominusenimlocutusest verbum hoc:lu- — pei, ecce qui aufert peccata mundi '?. 

xitet defluxit terra,et intirmata est: defluxit orbis, Scis, frater beatissime, opus totius pietatis scxta 
infirmata est altitudo populi terre.Etterra interfe- — feria et decima quinta luna perfectum, quando in 
cta ** estab habitatoribus suis,quia transgressisunt — cruce clamavit 15 per quem factus est. mundus: 
leges *!,mutaverunt jus,dissipaveruntfoedussempi- — Consummatum est ?? ; et vincente lucejumbra nmor- 
ternum.Propter hoc maledictio vorabit terram,et — tis superata aufugerunt ; etin spem nostra salutis 
peccabunt habitatoresejus.[deoqueinsanientculto- | centurio confessus est: Filius Dei erat *ste 31. Nus- 
res ejus,et relinquentur homines pauci.Luxit vinde- υ quam Pelrus cum Judzis, postquam illis dixit: 
mia,inlirmataest vitis,ingemueruntoimnesquilista- — Penitentiam agite, quia sanguinem justi fudistis ??, 
banturcorde.Cessavit gaudiumty.cpanorum,quievit πο Pascha celebrare docuit. Nusquam Paulus,qui 
sonitus letantium, conticuit dulcedo citharz?e. Cum — ut Deum lucrifaceret, observationes illas legis arti- 
cantico non bibent vinum : amara erit potio bi- — (ratus est ut stercora 33. 

bentibus illam. Attrita est civitas vanitatis, clausa Collega beatissime, Christi Ecclesiam non in 
est omnis domus, nullo introeunte. Clamor erit — umbra, sed in veritate supra solidam petram fun- 


C 


?*Isa. L1, 1. 0. !* S. Leo ep. δη. !! IL Petr. 1, 95; I Tim. ir, 4... '5 S. Leo ορ. ὅ9. 19 Glabrione, qui 

an: 486, vivente adliuc Eleuthero, consulatum gesstt. — !? S. Leo ep. 4, c. 2. !9? [n decreto. distinct. 

90 : Perlatun est. 19 I Cor. χα. 9 infecta. ?! legem, ** Isa. xxiv, 39-22. 9 Matth, vi, 9. ?* Matth. v, 

23, 24. ? S. Leoep. 45. — ?9 auno 191. ** Bar. an. 198, num. 17, ex Bibl. Floriacensis additainontis, 

q4. suspecta est non secus alque allera quie sequitur. 7^ 1 Cor. v, 8. ?? Joan. 1, 20. 9" Jean. xix. 30. 
Matth. xxvi, ο. 9* Act. 1, 38. 9? Philipp. iui, 8. 


1489 


ARULH/EUS EPISC. AFRIC. 


1490 


datam doceamus,ut audiamus cum apostolo Petro: A — Collega noster Dionysius dormiens, te nobis so- 


« Beatus es, Simon filius Joannis, quia caro οἱ san- 
guis non revelavit tibi, sed Pater meus quiin colis 
est *9*, » Per tuam ergo fraternitatem presbyteris 
Galliarum litteree mittantur, ul observent Pascha, 
non cum Judaeis negatoribus Christi, sed cum 
sequacibus apostolorum pradicanlibus veritatem 
Christi. Salutat te collegium fratrum. Saluta fra- 
tres qui tecum versantur in Domino. Eubolus, qui 
epistolam fert Viennam, de collegio nostro, tecum 
vivere et mori paratus est; quem suscipe in Do- 
mino Jesu Christo. Vale. 


EPISTOLA IV. 
PARACOD/AE EPISCOPO $5, 


cium in Ecclesia Chrisli reliquit. Vides, frater, 
Orientalem Ecclesiam propter celebrationem Pa- 
sch: ab Occidentali disjunctam esse. Placuit ergo 
nobis apostolorum sectatoribus vestre unanimitati 
scribere, ut (cum secundum quod scriptum est. 
« Veteratransierunt,ecce novafacta suntomnia 36 ; » 
non tenebras sequamur, sed lucem) advertamus 
prophetam : « Populus qui sedebat in tenebris,vidit 
lucem magnam ?!. » Propterea, frater collega in Do- 
mino, doce per Ecclesias commissas a decima 
quinta luna Pascha agendum, ut dicat nobis Apo- 
stolus:« Pascha nostrum immolatus est Chris- 
tus ?*; » οί: « Fuistis tenebre, nunc autem lux in 
Domino ?*. » Unauimitas fraterna te in Demino sa- 


Vicron, episcopus, fratri PARAcoDAE episcopo, sa- p lulat, fratres qui apud te Vienne versantur de no- 


lutem. 


*! Matth. xvi, 17. 
v, 7. *? Ephes. v, 8. 





35 Ex eadem Bibliotheca Joannis a Bosco. 


bis salutans. Vale. 


56 [I Cor. v, 17. ?? Isa. ix, 2. ** I Cor. 





ARCH(GI 


EPISCOPI AFRIGANI 
FAAGMENTUM 
DE PASCHATE IN DIE DOMINICA CELEBRANDO. 


(Mai, Spicileg. Rom., Rome 1840, t. III, p. 707, ex codice Arabico.) 


Archai qui post discipulos Domini episcopus fuit Leptitans urbis in Africa. 


Celebrandum est Pascha die Dominico ; tali enim tempore catholicis Ecclesie gaudium completum 
fuit, et unusquisque :ternz vite destinatus ; etenim eo die Resurrectionis mysterium, speique immu- 
tabilis, et regni hrereditate capiendi confirmatum est. Hoc tempore Dominus de morte triumphavit ini- 
mica hominum, corpore suo suscitato, quod nunquam deinceps moritur, sed immutabile cum spiritu 
perseverat ; quod quidem corpus gloria circumdatum Patri obtulit, postquam ei celorum fores patuerunt. 


1 
——————————Á——Á—————————————]u———náÁÜl gat 


THEOPHILUS ANTIOCHENUS, 
ATHENAGORAS, TATIANUS, HERMIAS. 


Auctorum supra memoratorum nomina tantum hic ponimus quod eorum scripta una cum Justino in 
editione D. Prudentii Marani continentur, qux» in nostre Collectionis tomo proxime sequenti integra 
reviviscit. 








OHDO RERUM. 


1493 





Omi»o0 RMEW 8 
QUAE IN HOC ΤΟΝΟ CONTINENTUR. 


4481 
S. IGNATIUS MARTYR. 
PROLEGOMENA. E 
Testimonia veterum de S. Iguatii epistolia. 9 
Prefatio Voseii in epistolas S. Iguatii. 31 
Judicium Cotelerii de 8. Ignatii epistolis. 33 


VINDICLE IGNATIAN,JE Joannis Pearsonii. 
Epistola ad Gilberum Cantuariensetmn archiepiscopum: 


Monitum ad lectorem. 31 
Procinium. — De ortu, progresau et hodierno statu 
controversie. uU 
Caput primum. — Oceasio seribendi el Εεοὠιυ] dis- 
tributio. 49 
Car. II. — Prima Iguatii editio Latina tantum. Epis- 
tole ejus pro genuinis habile. | 51 
Cap. III. — Epistole Ignatii primum Greece editae. Do- 
ctorum virorum varia de ipsis judicia. 91 
Cap. IV. — Stricture quadam auctoris. Quid de variis 
bominum judiciià seutiendum sit. 59 
Cap, V. — Alia vetus Latina versio «ab Armachano pu- 
blicata, qua iuterpolationes detecte suut.Grece episto- 
le e Mediceo codice per laancum Vos:ium editae. Quid 
viri docti deepistolis ita purgatis edilisque senseriut. 60 
Cap. VI. — Sententia Dallaei, aliquas epistolas ἰροᾶ- 
tium scripsisse. Epistolas, quas habemus, eaedem esse, 
quas habuit Eusebius. Sex ab Eusebio memnorataa, fuisse 
non ab Iguatio scriptas, eed ab impostore, ducentis post 
Ignatii morteniaunis,copfictas.Epistolam ad Pulycarpum 
non fuisse Eusebio cognitaui, sed ab alio impostore,du- 
centis post Eusebium aünis,suppositam.Sententia nostra. 
Septem epistolas ab Eusebio memorari, eaeque omnes 
fuisse ab Ignatio ipso sancimsimno martyre conscriplas: 


VIiNDICIARUM PARS PAIMA. — Argumenta pro S. Ignatii 
epistolis e veterum. testimoniis. afferuntur, et α Dallei 
exceptionibus vindicantur. 


CAPUT PRIMUM. — Argumenta pro S. Igaatii epistolia 
eunt vel externa vel interna. Externa atestimoniis, in- 
terna ab ipsis epislolis. 15 

Cap. Il. — Testimonia pro S. Ignatii epietolis. Quee ita 
disponuntur ut nullum eeeculum euis teatimoniis careat, 
& secundo, quo primuu) nate, ad decimum quintum, 
quo impreset& sunt epistola. 16 

Car. lll. — Argumenta pro S. Ignatio, partim a tes- 
tibus, partim a testimoniis petita. A testium numero, 
antiquitate et serie. À teslimoniorum tum generali, 
tum particulari indicatione. 96 

CAP. — Argumentum adverearioruin a testimoniia 
adverrus Ignatiana expungitur. Stichometriam non esse 
Nicepbori patriarche. Et. Nicephorum et Anastasium 
Ignatii epistolas adiisisse. Stichometrie auctorem non 
condemnarelgnatii epistolas. Defensio responsionis Ham- 
moudi. Non probari suppositionem ex nudo titulo apo- 
eryphorum. Non «x reliquis qui cum ignatio numcran- 
tur. De Herme Pastore veteris Ecclesie judicium.'2on- 
sensus Nicephori el Gelasii frustra obtenditur. Decre- 
tum sub Gelasii nomine editum Τρεί5 esse non videtur. 
Defeneio Userii ab objectionibus Dallei vindicatur.Res- 
poneio nostra illis Hatininondi et Usserii euperaddita.In 
Stichometlria sub lgnatii nomine non epistolas, sed 
Διδαχἠν intelligi. De indiculis : iteuique de didascnliis, et 
Coustitutionionibus apostolicis brevis disserlatio, 105 

Car. V. — Testimeuium 5. Polycarpi ab exeeptioni- 
bue vindicatur. Nec fidem ci deesse, nee vim. Auctoritas 
epistole ad Philippenses ab omuibus recepta eat. Ancto- 
ritati ejus non derozat Stichometria quie dicitur Nice- 
phori. Posterior parsepisto'ie nen minus ΟΠΕ ΣΕΝ quain 
prior. Testimonium nostrum ease immeuducio ijuspersuui 
nperta calumnia est. Particula supretiia ptioribu: on 


contradicit. Vis testimonii defenditur. Nullas alias epia- 
tolas Ignatii, quam eas quas habemus, a Polycarp» in- 
telligi potuisse osteuditur. KA 

Car. VI. -- Testimonium S. Irensi ab. objectionibus 
liberatur. Frivoluum et ineptum est putare iliud aiiuiide 
quain ex «pistola ad Romauos citatum esse Inanis e-t dis- 
tinclio inter dixisse et scripsisse.Nulla Ilgnatii apophthe- 
gwmataa veteribus memorantur.lgnorasseIrenaum Ignatii 
epistolaa nulla cum ratione asseritur. Argumentum neza- 
tivumadversusIreneitestimonium nullam vim habet.150 

Cap. VII. — Testimonia Orgenis ab objectionibus viu- 
dicantur. I. Frustranea non sunt, quod errores Da!lmi 
de atate impostoris sul, et hallucinatione Eusebii re- 
feliupnt : ac preterea qnod argumentum negativum funu- 
ditus evertunt. 1I. Falsa non eunt. Opus in Canticum 
caulicorum est ipsius Origenis ; pon Latini auctoris,sed 
interpretis, et quidem Ruffini. Homilie in S. Lucam 
gupt ipsius Origeuia, non Latini auctoris, sed interyre- 
tia, οἱ quidem Hieronymi. 169 

CAP. VIII. — Eusebii auctoritas defenditur. Impo-tori 
Dalleano non obstetricatus est. Recte Polycarpi ct Irc- 
n&i testimonia applicavit. Origeuis testimouia non izuo- 
ravit. S. Athanasius ab Eusebio non est delusus.Neque 
Ignatium eo modo, quo Salmasius et Blondellus, cita- 
vit. Hammondus frustra ct immerito suggillatur. — 185 

Car. IX. — Testimonia 8 Chrysostomi ab objectioni- 
bus vindicantur. Primum in panegyrico ex epistola ad 
Romanos. Chrysostomus epistolas Ignatii nec igncra- 
vit, nec contempsit. Senteuliam non ex Actis, eed ex 
epistola excerpsit, Cyprianus a Chrysostomo laudatus. 
Secundum ex epietola ad Polycarpum. Oratio. quod 
unus eit V. et N. Testamenti auctor, Chrysostomi as- 
cribitur. Copjecturis Savilii et Usserii respoudetur. 193 

Cap. X. — Pseudo-Dionysii etas eruitur. Dallei seu- 
tentía proponitur, et refutatur. Plurimi catholici verum 
Areopagitam eum fuisse crediderunt aute a. D. 630. 
Auctor, quisquis est, libros suos edidit diu ante a. D. 
520. Multis probatur eum quarto seculo vixisse. De- 
nique probabile est eum scripsisse puetremis,Kusebii 
temporibus. " 400 

VINDICIABUM PARS SECUNDA. — Argumenta pro Ignatii 
epistolis ex iusis educla afferuntur, et Dallat objecticucs 
refelluntur. 

CAPUT PRINUM. — Argumenta pro Ignatianis ex ip*ia 
epietolis ducta afferuntur. S. Ignatius circa a. D. 107 
scripait. llli etati materia epistolaram in genere specia- 
ta apprime convenit, Tmpostorum scripta solent sui ex- 
culi mores redolere. Nibil in his epistolis posteriora 
spectat tempora. Episcopos in Asia fuisse certum est, 
cum S. [guatius ad martyrium duceretur. Epistolarum 
auctor ita episcopos et presbyteros descrihit, ut quie de 
ἕνα dicit,.illi cetati, non avctem posteriori couveniant. 
Dux lireses lgnatii lempore iaxime valebant, uua 
qui& Christum putative hominem, alia quee nudum ho- 
minem asaerebat. Has duas et solus perstringit ]1;:na- 
tiu:, et Christum simpliciter θεολογεῖ Apostolice doctri- 
na» traditio iu epistolis, traditiones non scriptm. poste- 
rioribus egculia memorate minime continentur. Multa 
preterea in iisdem traduntur que non aliam quam 1;na- 
tii etatem sapiunt. Nihil certins scriptum aliquo: supj-a- 
silionis conviucit,quam violatio temporum. Varia hnjua 
rei exempla.Ficta plerumqueopera ex temporum raticre 
ae prodece. Epistolie Socraticorum ab Allatio editi iníe 
fal:itatisconvineuntar.Dalliei coifusarerumtractatio re- 
preheuditur. ?69 

GAP. [I. — Arzomentum Dallei a tempore ductum re- 
fellitur.Iznatius nullum hzareticum nominavit Cleobics, 
eive Cleobulua, primi emeuli haereticue.Insizsuis S.Hiere- 
pnyni locus fuse explicatur, εἰ ab importunie Dali 
coujecluris defenditur. Ignatius pon scripsit contra 
'hecdotunsged haeresim ejus in Ebione damnavit. 283 


1493 


Car. Ill. — Argumentum & Valentini Sige ductum 
roponitur. Introductoris Dallei conjecture refelluntor. 
be varia lectione frustra ambigitur. Interpolatoris pru- 
dentia perperam advocatur. Mala lidea Petavio imme- 
rito ascribitur. Ireuci &ilentium Eusebii silentio expun- 
gitur. 292 
Cap. IV. — Prima aesertio, verba illa οὐχ ἀπὸ ctyf« 
προελθεῖν hieresim Ebionuilarum ferire, probatur ex ante- 
cedentibua et consequentibus. Explicatio tantum sunt 
Λόγου αἴδίου. Oppositio inter λόγον et σιγἠν frequeu- 
Lissima. Petavii expositio defonditur. Objeelio de frigida 
locutione rejicitur. Similes veterum Patrum explicatio- 
nes afferuntur. Geminus S. Augustini locus vindicatur, 
et altero Fulgentii irmatur.Locutionem inanem non esse. 
Vox ποοελθεῖν Pataviano sensui non repugnat. Ἐκ σιγῆς 
vel απὀ atyf nou male reddi post silentium. 253 
Cap. V. — Assertio secunda, verba illa ad Valeutinuin 
amnino non spectare. Valentiniani nunquam dixerunt: 
Sigeu peperi-se Logum. In schola Valentini solus Nus ex 
Bytho et Sige, ideo Mouogeues appellatus. Logus autem, 
quod a Bytho et Sige non esset, in deminorationem na- 
tua, et /Eon cecus fuit. Genealogia onum a Blondello 
erperam repraesentata. Fraguieutuin Valentiniani apud 
piphanium explicatur.LocusCyrilli Mierosolymitani dis- 
enutur. D illeei distinctio de mediuta et immediata edu- 
clione exploditur. Verba Ignatii cuu) plaeitia Valentini 
uale componuutur. ÁArgumentis Dalle omnibus particu- 
latim reapoudetur. Genuina Ignatianorum explicatio red- 
ditur. A-Iversariorum expositio detorta ostenditur. 307 
Cap. VI. — Assertio tertia heresim hanc Valentino 
fuisse antiquiorem, et a veteribua Gnosticis acceptam. 
ldem asseritur δυ lieumo, Tertulliano, Epiphauio el 
Theodoreto. Oatenditur Bytliuin et Sigen inter Gnosti- 
corum veterum combipationes fuiase, oontra Blondel- 
lum. Probatur eosdein el Nun et Aletheiac ex Bytho et 
Sige eduxisae, ex Nu vero vel Authropo Logon, contra 
Dalleum. Tria Dallei argumenta in contrarium adducta 
refelluntur. 321 
CAP. VII. — Quarta ascertio proponitur, probari certo 
nou poaae ipeos Valeutini errores [gnatio fuisse penitus 
incoznitos.I'ieri potuisse ut Ignatius cognosceret, proba- 
tur ex i:etlate Valentini cum illa 5. iPolycarpi coinparata, 
Valentinum post Anicetum vixisse negatur. Locus Ter- 
tulliani excutitur. Blondelli argumento respondetur. Au- 
tiquitas Valentiniane hereseos ex veterutn monumentis 
eruitur. De &tate Basilidis cum Dalleo disputatur. Eum 
hieresin suam docuisee ante Adriani imperium ostendi- 
tur. Teatimoniis a Dallaeo adductis fuse respondetur 334 
Cap. VIII. — Ad quatuor ultima pro violatione tempo- 
ris argumenta respondetur. Auctor epistolarum de Con- 
stautini Christianismo nihil euapicatua. Leopardi vox an- 
tiquitatem epistolz ad Romanos haud imminuit.Figmenta 
Dallte! de certi cujusdam ordinis militum appellatione. 
Leopardi vocem aute Constantini evum in ueu fuisse ad- 
vergzua Bochartum ostenditur. Receptio ponitentium no- 
vitatem epistolarum nen probat. De Albaspineei senten- 
tia disputatur. Onesimum, quem Ignatius Epheso pree- 
fnisse ait mortuum fuisse sub tempore martyrii Igna- 
tiani perperam asseritur. Varie quorumdam de Ouesi- 
mo sententie id non evincunt. 318 
Car. IX. — Aliena a virtutibus S. Ignatii diespunguutur. 
Nulla in epistolis ejus heeresis reperitur. Nulla irreve- 
rentia erga SS. Litteraa. Apocrypha sepe a vetustissimis 
scriptoribus citantur. Casauboni duplex responsio affer- 
tur et utraque pluribus stabilitur Epistola S. Jgnati: ad 
Romanos ab objectionibus Dalleei vindicatur. Fortitudo, 
constantia et magnanimitae martyrum defenduntur, plu- 
rimisque l'atrum sententiis, et heroum Christianorum 
explicantur ; quorum factis consona Ignatii verba osten- 
duntur. 3517 
Cav. X. — Veracitas S. Ignatii defenditur. Quid eit 
πᾶσα, ἐπ.στολή explicatur Epistole S. Pauli ad Ephe- 
sios natura singularia describitur. Vera lectio et auctoris, 
et interpolatoris asseritur. Auctor epistolarum non dicit 
se Christum in carne vidisse. Graeci codices omnes, et 
veterum excerpta 0:53, non e:£ov agnoscunt. Ruffiuns et 
librarii textum corrnpisse male dieuntur. Hieronymi 
auctoritas in vertendisGraeciatanta non eat,ut Grecorum 
omnium eadicum fidem in dubium vocet. Hugonis Grotii 
explicatio defenditur.Quie habeutur iu epistola de stella 
magia visi, tremere scripta nou »unt. Eadem plurimi in 
Ecclesia secuti sunt. Christum edisse et bibisse post re- 
surreclionem non male asseritur. 314 
Cap. XI.—Docetas nonnullos ab eucharistia abstinnisse 
par e:t eredere.Simoniani nonstalim post mortem Simo- 
Di» evanuerunt. Non apparet Ignatium dixisse Romancs 
fideles facile ipsum a supplicio eripere poluisse. Neque 
si dixerit, veracitatem ejue in dubium vocat. Potuit sibi 


QU.E iN IIOC TOMO CONTINENTUR. 


1194 


S. Ignatius scribendi secundam epistolam ad Ephesios 
opportunitatem polliceri.Redemptio a vexatione niilitum, 
et facultas libere custodie, confegsoribus ab Ecclesiis 
procurari solita, fuse describitur. Modestia martyris tum 
erga Trallianos, tum erga Polycarpum defenditur. 385 
CAr. Xil. — Argumenta a dictione petita refelluutur. 
Vera vocis θεοφόρου nolio apud aatiquos. Ea vox S.Igua- 
tio dum in vivis δοθεί, tributa est. Sermones Ignatii cu'u 
Tr«j&uo habiti explicautur.Martyreea paganis, xzxobaluo- 
vec miseri, eeu infelices nominati. Fabula de S. Ignatio 
puero in ulnis Christi accepto hoc titulo longe posterior. 
Alia traditio. illi fabule comva, veteribus incognita.Fa- 
bula ipsius Anastasius et Metaphrastes primi memine- 
rupt. Iguo'ii patriarche Constantinopolitani etate fabu- 
le naue videntur.Noster Ignatius presbyteros ἱερέας non 
appellat. 
1λΡ. XIIf. — Argumentum palmarium disgcutitur. Ejus 
fundamentum in ruinis preshyteranarum partium poni 
osteuditur. De distinctis nominibus et officiis trium sa- 
crerum ordiuum quatuorassertionesstatuuptur.Asserlio 
I. Alios qnamplurimos secundi seculi scriptores idem 
discrimen inter vocabula episcopatus et presbyteratus oh- 
servasse, quod observat lguatius noster. Quod probatur 
testimoniis Aetorum ]Iguatii et. Polvcarpi, imperatoris 
Adriaui, Dionysii Corinthiorum episcopi, Lugdunensium 
martyrum(quorumtestimonium aBlondelli chronologicis 
objecUonibus vindicatur), Hegesippi, Polycratis, Sera- 
pionis, Anonymiapud Eusebium,et Canonum apostolico- 
rum, Assertio H. Nullum secundi eeculi scriptorem sim- 
plici presbytero, in secundo ministerii ordine constituto, 
epi:copi nomentribuisse.Ratio manifesta, quare Ignatius 
discrimen illud caste observaret. Assertio ΠΠ]. Nullum 
omnino secundi eecule seriptorem, cum gradus enumo- 
rat, aut cut) de singularibus sui temporis ministris lo- 
guitur uomen preabyteriei quiepi-copus esset,tribuisee. 
oca Papiie, lrenei, Clementia Alexaudripi, Polycerpi, 
Pii et Hlerme examinamwur. Assertio IV. Ea etate, qua 
S. ]ynatius scripsisse dicitur, tres sacros ordines distin- 
ctos in Ecclesia exstitigse. Quod cum aliorum, tum etium 
eorum omuium,qui rotumunionem nominum in aposto- 
licis ecriptia observabant, testimoniis probatur. Dallei 
effusa oratio sufflaminatur. 409 
Cap. XIV.—Nulla vocabula ostendunt hunc scriptorem 
diu post Ignatium vixisse. Vozes composite imposturam 
noD olent. Exempla ex Novo 'lestamento, Clemente Ro- 
mano,Cicerone. Poeticie non suut. Si que rare aint aut 
novee, optime fgoatio conveniunt Numerus vocum ab 
ἄξιος exemplo Xenophontis, a φέρω communi omnium usu 
defe nditur. Verborum immodeetia refellitur. Conjectura& 
de fictore rejicitur. Usurpatio vocum φύσις, eL ἄδειν defen- 
ditur. Phrases alique explicantur ac defenduntur. 441 
Car. XV. — Imitatio Apostoli lgnatiana κακοζηλία nou 
est. Όναμην vox Grecis familiaris, ita ab Ignatio ali- 
quoties usurpata, ut & Chrysostomo laudetur. Censura 
rrüntii rejicitur. In voce ἰσόψυκος nulla apostoli imita- 
tio.Quid ait teoyuy oc. quidávviuxvv, docetur, ut etreguprua., 
Phrases aliquot $e&pius usurpata defenduntur. Ironia 
apostolica ab Ignatio minime expressa. 159 


DISSERMATIO D. LE NOURRY de epistolis S. Ignati 
veris interpolutus et supposititiis. 


Pans ΡΑΙΝΛ. — De veria S. Ignatii epistolis. 

CAPUT PRIMUX. — Status questionis et genuinarum 
Iguutii epistolarum analysis propoultur. 1 

. Car. 1I. — Varie scriptorum de his epietolia senten- 
tie ; quedam observanda praemittuutur, et qua melho- 
do vera sententia propugnalitur. 476 

CaP. ΠΠ. — Proponitur primum argumentum, ex iis 
que adversarii Bingunt depromptuin. 

Car. IV. — Argumentum secundum ex Polycarpi tes- 
timonio petitum ab exceptionibus adveraariorum vin- 
dicatur. AT9 

Car. - Argumentum terlium ος ]renwi auctoritate, 
que ab adversariorum exceptionibus vindicatur,desum- 
ptum. 

Ορ. VI. — Árzumentum quartuai, ex Origenis tegti- 
mouio deeuuptum,ab adversariorum exceptionibus vin- 
dicatur. 481 

Cap. VII. — Argumentum quintum ex aliis innuue- 
ris &«criptoribua, quos adversarii epistolas Iguatio adju- 
dicasae fatentur, deaumptum. 493 

Cap. VII, .— Respondetur objectioni ex Nicephori et 
Anastasit testimonio petile. 

Cap. IX. — Refellitur argünientua) nezativum,ex qua- 
rum lam Ecclesiarum cousuetudinibus petitum. — 503 

Cap. X. — Refellitur alind argumentum negativum ex 
&uctorum silentio deductum. 509 


1495 


Cap. ΧΙ. — Probatur ex ipsis epistolis lynatium Ane 

tiochenum earum vere esee au- torem. 51 
Car. XII. — Objection :s Dalle ex lereticis et heere- 

sibus, ab Igaatio cotimetnoratis, petite solvuntur. 515 
Car, XIII, — Nutla ezae in his. epistolis praeter teui- 


porn fidem perperam ficta. . 023 
Car, XIV. — Nihil in hia epistolis occurcere, ab Ίσυα- 
tij persona, moribus, aut pietate alienum. 5i0 


Cap, XV, — Nihil falso et temere in. his epistolis di- 
cium. 928 
Car, XVI, — In his epistolis non leeeam esse Ignntii 
eapientiam et modestiam. 932 
Cap. XVII. — Harum epistolarum stylum esse omnino 
Iznatianum. 534 
Car. XVIII. — Voces episcopi et preebyteri non alio 
quam apostolorum et virorum apostolicorum censu ab 
lguatio usurpataa. 535 
Cap, XIX. — Nulla in episto'is auctoris nostri ease 
verba, qui non sint Iynatiana. . 990 
CAP. Σχ. — [n his epistolia non esse pravus Pauli imi- 
talioues. . 910 
Cap. XXI.— Neque in epiatolarum inscriptionibus, ne- 
que in repetitionibusesse pravam Pauliimitationem. 542 
Car. XXII. — lgnatium illius, quam nuuc habemus, 
epiatole aJ Polycearpum vero esse auctorem. 544 
Pans SECUNDA. — De interpolationibus genuinarum Ilgna- 
tii epistotarum, ac de aliis epistolis ipsi falso ascriptis, 
earumque aucloribus. 
CaruT PiuwUM. — De interpolationibus epistolaruin 
Ignatii. 917 
CA r. II. — De aliis epistolis Ignatio ascriptis. — 548 
Ολη, III. — Probatur has omnes epistolas falsas esse 
et subdititias. ] 991 
Car. IV. — De aliis epistolis Latipie, Ignatii nomine 
inscriptis. 553 
CAP. V. — Quifuerint iuterpolatores genuinarum epi- 
stolarum Iguatii, et udulteriunarum auctores. ^94 
Pans TERTIA. —— De editionibus et reversionibus omnium 
Ignatii epistolarum tam genuinarum quam adulterinarum, 
ac variis in eas nolis et observationibus. 
Capvt PRiMUM. — De editionibus et versionibus episto- 
larum Ignatii. 
Car. 1I. — De variis in Ignatii epistolas noctis el obser- 
vationibus. 21 
Car. III. — Quedam nove observationes in Ignatii 
episto!aa. 0 
lrocmia Gallandii ad epistolas S. Ignatii et ejusdem 
acta martyrii. 
Capur PniMUM. — Septem epistolas ecripsil S. Ignatius, 
Haruni duplex exemplar, altere sincerum, alterum in- 
terpolatum. Misso posteriore, agitar de priore, cujus 
proponuntur editiones prieecipuse. Omuium optima, quie 
δεῖ Thome Smithi. . 505 
Cap. 1I. — Thomae Smithi editio typis tradita, schollia 
edilorisemissia:quorum loco,nreiemissa primum excerpta 
veterum Patrum integra, ex epistolis genuiuis descri- 
pta : e»bjecta deinde earumdem epistolarum fregmenta, 
quotquot exstaut in Parallelis Damasceuicis Iupefucal- 
dinis. Horum subsidio textua eincerus vel firmatur, vel 
corrigitur, vel etiam quandoque suppletur.. 508 
Car. III. — Simonii et Tentzelii de ina, codice Mediceo 
sentenlia. Unde hauserit Jgnatiana sSvicerua, in euum 
T^esaurum conjecta. Epistole ijnterpolale, vel etium 
supposititite, a nonnullis viris doctis tninus recte velut 
sincere interdum habite. Romanis inscripte epistole 
editio quam Clericus adornandam suscepit, haud fidie- 
sima esse perhibetur. 671 
Cap. IV. — Quinam harum epistolarum integritatem pre 
em Leri3 propugnarint. Novissimusipsarum oeor Oudinus, 
& Mamachio V. C. acriter castigatue. Heumannus item 
plerumque Oudini sectator peratringitur : ejusque obje- 
ctatio de vocibus Latinis textui Greco immistis explodi- 
tur. Episto!c ab Ignatio eo tempore perscriptie, quo fuit 
Antiochia tomam missus martyrio consummaudus. 575 
CAP. V. — De Ignatiani martyrii Actis sinceris a Theo- 
derico Ruinartio V. C. primum editis, Eorum uterque 
vetus interpres additus : integritas paucis asserta. 973 
Car. VÍ. — De tempore quo sanctus martyr passus 
existimatur, dua feruntur celebriores eententi:? quarum 
ultera ejusdem martyrium anno 116, altera 107 consi- 
gnat. Posterior priori priefereuda videtur : adeoque ipso 
anno 187 currente, scripta: ducunturepistoleTgpatiandc. 
Acta vero martyrii, anno insequente 103 litteris man- 
data ceusetur, 919 


O1tDO HEHRLM. 


1496 
LUMPERI DISSERTATIO de doctrina S. Jgzaiii. 


Arliculus 1l. — Observationeg Jogmatics in S. Ignatii 
genuinas epistolas. 985 

Articulus 11. — Observationes morales. $u5 

Articulus ΠΠ]. — Ob-ervationes disciplinarea. 600 

H. DENZINGEHRH. DISQUISITIO CRITICA de textus 
recepti epistolarum S. πια integritate. 

]. — Controversite csusa et status quaetionia. — 601 

ll. — Quid de liac quzestione nucusque statuerint eru- 


diti. 6^! 
liI. — Mowenta desumpta ex doctrina de Christo Do: 
miuo. 605 


IV. — Momenta desumpta ex doctrina de potestate 
episcopali. C01 
V. — Momenta ex styli diversitate. 603 
VI. — Moincnuta desumpta ex seutentiarum nexu. 609 
VII. — Menenta ex aliis rationibus internis desum- 
pta. 613 
VIII. — Momenuta ex auctoritatibus desumpta. — 6!5 
IX. — Syrum illum, qui Igratium Curetoniunum àóe- 
scripsit, textum excer;isee, qui a uoetro non differebat. 


619 
X. — Syrum Curetcnii revera excerpta tantum ad 
usum asceticum confecta tradere, 621 


IGNATII EPISTOLAE GENUINAZE. 


PIUEFATIO C. J. HEFELII. — ]. — De septem episto- 
lis S. Ignatii. 625 


Ἡ. — De Actis martyrii S. lgnatii. 639 
EPISTOLA AD EPHESIOS. 643 
1. — Laus Ephesiorum ob legationem ipsi misaam. 
Laus Onesimi. 643 
II. — Laus reliquorum legatorum. Exhortatio ad obe- 
dientiam erga episcopum et presbyterum. 645 
II. — Sine omni superbia amore ductus vos hortor 
ad unitatem. 615 


]V..-Presbyteri unitatem cum episcopo imitemini. 64T 
V. — Laus et utilitas hujus unitatis. 647 
VI. — Respiciatis episcopum ut Christum ipaum.One- 

eimus hac in re vos laudat. 9 
VII. — Cavete ab hereticis ; CLristus θεάνθρωπος unus 

me«dicus est. 6419 
VIII. — Ne seducamini. Vos estis magni et apiritua- 

les, ego minimus. 651 
1Χ. — Valsis doctoribus non prebuistis aures, vos 

templa Dei. 651 
X. — Orate pro aliis, eitis mites, humiles, etc. — 653 
XI. — Novissima jam sunt tempora ; timeamus Do- 

minum ; orate pro me. 653 
ΧΙ. — Laus Ephesiorum. Martyrium instaps. — 655 
XIII. — Convenite ec:pius ad cultum Dei. 655 
XIV. — Teveatis fidem et charitatem, et operibus vos 

Christianos preebeatis. 99 
XV. — Non loquentes solum, sed et silentes Domi- 

Lun: profiteamur. J 
ΧΥΙ. — Qui fidem falsis doctrinis corrumpunt, in 

ignem eternum ibunt. 657 
XVII. — Cavete a falsis heereticorum doctrinis. 657 
X VIII.—Gloria crucia.Christi nativitasel baptismus.659 


XIX. — Tria mysteria clamoria. 659 
XX. — lterum vobis scribam. 661 
XXI. — Orate pro me et valete. 661 
EPISTOLA AD MAGNE3IOS. 661 
I. — Causa epistole et pia vota. 663 
Il. — Gaudeo legatis vestris. 663 


III. — Honorate juvenilem episcopum vestrum. 663 
IV. — Male nonnulli sine epiecopo agunt. 9 
V. — Talibus proposila est mors, quia characterem 
Christianorum, t?» ἀγάπην, non habent, et cupiditatibus 


suis non moriuntur. 665 
VI. — Tenete concordiam. 667 
VII. — Agite nihil eine episcopo et presbyteris ; sitis 

unum templum Dei. 661 


VIII. — Cavete a falsis doctrinis judaizantium. — 669 
IX. — Vivamus cum Christo. 669 
X. — Nolite judaizare. 669 

" XI. — Non caetigans, ced vos premuniens hec scri 

ο 


XII. — Vos enim meliores me eaátia. 6i1 
XIII. — Coufirmeimini in flde et unione. 611 


XIV. — Orate pro me et pro Ecclesia Syrie. 61 
XV, — Salutant vos Ephesii et ceteree Ecclesie. 673 


14197 


EPISTOLA AD TRALLIANOS. 


I. — Laus vestra per Polybium mihi innotuit. — 675 
]I. — Estote subjecti episcopo, preabyteria ct diaconis: 
615 
ΠΠ. — Ποιογβίθ dia-onos, episcopum et presbyteros. 
671 


(V. — IIumilitate et mansuetudine mihi opus est. 677 


V. — Non sublimes doctrinas vobis tradam. 619 
VI]. — Abstinete & veneno hereticorum. 619 
VII. — Custodite ab vos hereticis. 619 
VIIl. — Contra diaboli insidias muniamini mansue- 
tudine, fide et charitate. 681 


IX. — Nolite audire eos, qui sine Christo loquuntur. 
Historia Christi. 

X. — Si Christus non vere passus est, frustra ego 
vincula fero. 681 

XI. — Fugite morliferas Docetarum plantationes. 683 

ΧΙΙ. — Manete in unitate et charitate, 6 

XIII. — Valete, orate pro Ecclesia Syrie, elc. — 683 

EPISTOLA AD ROMANOS. 


]. — Spero vos vinctus videre. 685 
Il. — Nolite me martyrio eripere. . 687 
lll. — Rogate potius Deum, ut ad martyrium mihi 
vires suppeditet. 687 
IV. — Sinite me ferarum dentibus moli, ut panis 
Christi inveniar. 689 
V. — Mori cupio. 689 
Vl. — Morte mea veram, vitam assequar. 691 
VII. — Mori desidero, nam amor meus crucifixus ^ 
VII. — Faveatis mihi. . 693 
ΙΧ. — Orate pro Ecclesia Syrie, Salutatio. 695 
X. — Conclusio. 695 
EPISTOLA AD PHILADELPHENSES. 
]. — Laus episcopi. . ... 691 
ll. — Tenete unionem cum episcopo, et fugite pra- 
vas doctrinas. 691 
III. — Fugite schisruaticos. — 699 
JV. — Utamini una eucharistia. 699 


V. — Orate pro me, qui confugio ad Evangelium et 
episcopos.Honorate etiam prophetas Veteris Testament. 


VI. — Nec tamen Judaiemum admittite. 701 
VII. — S. Spiritu impellente vos ad unitatem adhor- 
tatus sum. 101 
VIII. — Studete unitati. Christus loco documentorum 


est. 103 
ΙΧ. — Bonum est Vetus Testamentum, melius novum 
fedus. 7103 


X. — Congratulemini Anliochenis de fide pereecutio- 

nis. 70 
ΧΙ. — Gratias vobis ago, quod comites meos bene- 

vole suscepistis. Salutant vos fratres in Troade. — 705 


EPISTOLA AD SMYRN/EOS. 


]. — Glorifico Deum propter fidem vestram. 701 
lI. — Christus vere in carne passus est.Contra Docetas. 
101 


JII. — Christus et post resurrectionem in carne fuit. 
709 


IV. — Cavete vobis ab hereticis istis. Nisi Christus 
vere passus esset, nec ego paterer. 709 
V. — Periculum erroris Docetarum. 714 
VI. — Qui non credit in sanguine Christi.,judicabitur, 
etsi angelus esset. Hiereticis istis etiam virtutes desunt. 


τι 

VII. — Hieretici isti abstinent ab eucharistia,carnem 
Christi eam esse negantes. Recedamus ub 19. 713 
VIII. — Nihil sine episcopo peragatur. 713 
IX. — Honorate episcopum. Me in ómnibus recreatis. 
713 

X. — Comites meos benevole suscepistis; non deerit 
vobis mercea. 715 
XI. — Mittite legatum ad Antiochenos ob pacem res- 
titutam. 715 
XII. — Salutaliopes. 717 
ΧΙΙ. — Salutationes. 717 
EPISTOLA AD POLYCARPUM. 718 
I. — Lauà et adbortatio. 719 
It. — Continuatio &adbortationum. 719 
Il[. — Continuatio. 721 
IV. — Continuatio. 122 


V. — Quid conjuges, coblibes, sponsos moneat epis. 
copus. 23 


QUAE IN HOC ΤΟΝΟ CONTINENTUR. 


1498 
VI. — Officia gregis Christiani. 723 
VII. — Mittite legatum ad Antiochenos ob pacem re- 
stitutam, 726 
ΥΠ. — Et alice Ecclesise legatos vel epistolas mittant 
Antiochiam. Salutationes. 1235 
EPISTOLA INTEDRPOLATZE. 
Monitum. 129 
Epistola ad Ephesios. 129 
— Ad Magnesíos. 151 
— Ad Trallesios. TI 
— Ad Romanos. 801 
— Ad Philadelphenses. 817 
— Ad Smyrnieos. 830 
— AÀd Polycarpum. 851 
EPISTOLAE SUPPOSITITLE. 
Epistola Marie proselyue ad Ignatium. 873 
Epistola Ignatii ad Mariam proselytam. «81 
Epistola lynatii ad Tarsenses. 881 
— Ejusdem ad Antiochenos. $97 


— Ejusdem ad IHeropneni diaconum Anliochim. 909 
— Ejusdem ad Philippenees. — De baptismate. 919 
— Ejusdem ad 8. Joannem apostolum et evangelis- 


tam S 
— Ejusdem ad eumdem. 943 
— F.usdem ad S. Mariam Virginem Matrem Domini 

nostri Jesu Christi. 943 
Responsio Virginis ad hanc epistolam. 945 
Elogium S, Ignatii. 915 


Fra.;menta seu sententie S. Ignatii, quee in ejus enr 
stolia non exstant. " 
Fragmenta alia. 9i9 


EXCERPTA EX EPISTOLIS S. IGNATII Syriace a cl. 
Cureton editis et ab eodem Latiuc rc.dditis. 964 


Epistola ad Polycarpurp. 961 
— Ad Ephesios. 963 
— Ad Romauos. 965 


LITURGIA 8. IGNATII. 

MARTYRIUM S. IGNATII. 

I. — Ignatii cura pastoralis el marlyrii desiderium. 
97 


1. — Ignatius a Trajano condemnatur. 981 
III. — S. Ignatius Smyrnam navigat. 983 
IV. — Ignatius scribit Ecclesiis, presertim Romane: 

J 
V. — Ignatius a Smyrna Romam ducitur. 983 
Vl. — Ignatius Rome a bestiis devoratur. 985 
Vi]. — Ignatius mortuus apparet dormientibus. 987 


Martyrium S. Ignatii ex vetere interpretatione, in 
membranis Cottopianis reperlu, atque a J. Usserio pri- 
mum edita. 86 

Relatio Tiberiani, Palestine Primi presidis,ad Tra- 
janum imperatorem de Christianis. 991 

Relatio C. Plinii, Bithynie propretoris, od eumdem 
de eisdem. . 993 

Rescriptum Trajani imperatoris, de Christianis. 993 

Sententia Tertulliani de hoc Trajani rescripto. 909 


S. POLYCARPUS MARTYR SMYRN.EORUiÀM 
EPISCOPUS 


Prolegomena. 
I. — De epistola S. Polycarpi.. 993 
Hl. — De martyrio S. Polycarpi. 1001 


EPISTOLA S. POLYCARPI AD PHILIPPENSES. 


]. — Laus ob benignitatem erga fratres vinctos οἱ 
ob firmam fidem. 1005 
Il. — Adhortatiu ad virtutem. 4005 
III. — Non arroganter hsec scribo. Paulns praeceptor 
vester est. 1007 
ΙΝ. — Fugiamus avariliam ; doceamus nos ipsos, uxo- 
res et viduas. 1001 
V. — Ofücia diaconorum, juvenuz et virginum. 1009 
VII. — Fugite Docetas, et perseverate in jejuniis et 
oratione. 1011 


VIII. — Perseverate in epe οἱ in patientia. 1011 
ΙΧ. — Exerceatis patientiam exemplo lguatii. — 1011 
X. — Adbhortatio ad virtutes. 1013 


XI. — Contristatus sum pro valente ; cavete vobis ab 
avuritia. 1013 

ΧΙΙ. — Ignoscite illi. Deus "vobis virtutes tribuat. 
Orate pro omnibus, etiam pro inimicis. 


1409 


XII]. — Epistolas vestras Antiochenis tradam. Vobis 
epistolas Ignatii mitto. 1015 
XIV. — Commendo vobis creecentem. Valete. 1015 


Versio antiqua epistole S. Polycarpi ad Philippen- 
ses. 
Monitum io subsequentia fragmenta. 1021 


FRAGMENTA E RESPONSIONUM CAPITULIS 
86. POLYCARPO ASCRIPTIS. 


EPISTOLA CIRCULARIS ECCLESIE SMYRNENSIS 
DE MARTYRIO S. POLYCARPI. 


[. — De martyrio Polycarpi et sociorum scribimus, 
ll. — Martyrum mira constantia. 1029 
Ill. — Germanici constantia. Polycarpi mors postu- 
latur. 1031 
IV. — Quintus apvstata. 1031 
V. — Polycarpi &euccessus et visio. 1033 
VI. — Polycarpus & servulo proditur. Herodes 1 


narcba. 033 
VII. — Polycarpus a pereecutoribus invenitur. 1038 
VIII. — Polycarpusa in urbem ducitur. 1035 


IX. — Polycarpus Christo Domiuo suo non maledicit. 


1025 
X. — Polycarpus se Christianum profitetur, et de 
Christo loqui vult. . 1035 
ΧΙ. — Nec bestiarum, nec ignis mine  Poycar- 
pum per {ἰειγουί. 1037 
ΧΙ]. — Polycarpus ad rogum deumnatur. 1037 
XIII. — Rogus exstruitur. 1031 
XIV. — Polgycarpi precatio. 1039 
XV. — Polycarpus igne non leditur. 1039 
XVI. — Po Tearpus pugione transfigitur. 1041 
XVII. — Polycarpi corpus Christianis non traditur; 
104 
XVIII. — Polycarpi corpus comburitur, Reliquim, 
104 
XIX. — Laus Polycarpi martyris. 1043 
XX. — Mittete hanc epistolam fratribus. 1043 
XXI. — Martyrii tempus. 1043 
XXII. — Salutatio. Epistolse transcriptores. 1045 
EVARISTUS PAPA 
Notitia. 1045 
EPISTOLAE. 


Epistola prima. — Ad omnes episcopos Africanos. — 
De ordine diaconorum et legitimo conjugio, atque de 
fide et non injuriandis episcopis aut lacerandis. 1048 

Epist. 1I. — De episcopis ejectis, et aliis loco eorum 
substitutis. 1051 

DECRETA. — Ut sine missa Ecclesia dedicari non 
debeat. 


ALEXANDER 1 PAPA. 


Notitia. 

EPISTOLAE. 

Epistola prima. — Ad omnes orthodoxos. — De sa- 
cerdotibus non vexandis. 1051 

Ι. — De iis qui sacerdotes accusant, vel persequuntur; 


lI. — De scriptura vel confessione per vim extorta. 


1062 

III. — 8i quis adversus episcopum, velactores Eccle- 
sire querelam habuit. 1063 
IV. — Ut in oblatione sacramentorum commemore- 


tur passio Christi, οἱ ut panis tantum et vinum aqua 
mistum offeratur. 1064 
V. — De benedictione salis et aque, sive ceterorum 
elementorum. 1065 
VI. — De trinitate et unitate deitaLis. 1065 
Epist. ]l. — Ut vitentur detractiopnes et injuste pul- 
sationes. 1071 


DECRETA. 1015 
SIXTUS 1 PAPA. 

NOTITIA. 1073 

EPISTOLAE. 

Epistola prima. — Ad omnes Christi fideles. — De 
fide et uccusationo episcopi. 1078 

Epist. ll. — Ad omnes Ecclesias. — I. — De sacris 
ν8θ]ς. 1077 


ORDO RERUM 


1500 


Il. — De appellanda sede apostolica. 1078 
t IIl. — De episcopis rebus spolialis, vel & sede pulsa- 
8. 1079 
. DECRETUM. — De presbyteris per quorum negligen- 
tiam sine baptismate aliquis mortuus fuerit. 1079 


TELESPHORUS PAPA. 
Notitia. 1019 


EPISTOLA ad omues universaliter Christi fideles. — 
De jejunio septem hebdomaderum ante Pascha : de mi:s- 
sarum celebratione in nocte Natalis Domini ; quo tem- 


Dore alijs diebus misse celebrentur, et de episcoporum 
efeusione. 1081 


HIGINIUS PAPA. 
Notitia. 


EPISTOLAE. 


Epistola prima. — Ad onines Christi fideles. — De 
fide et ut metropolitanus absque ceetoruu epiecopornm 


1087 


instantia non audiat causas, 1057 
Epist. IJ. — Ad Athenienses. — Adhortatur eos ue 
vitam cum infidelibus duceaut. 1091 
DECRETA. 1091 


PIUS I PAPA. 


Notitia. 1093 
Dissertio Gallandii de vita et scriptis S. Pii I papa. 
Seclio l. — Quando et quandiu sederit S. Pius papa 

1095 


Sectio Il. De epistola I S. Pii ad Justum Viennensem 


episcopum. 1099 
Sectio III. — De epistola II ejusdem Justo Viennenei 
epiecopo iuscripta. 1107 


EUISTOLJE PII I PAPAE. 


Epistola prima. — Ad universos Christi fidelea. —Ut 
die Dominico Pascha celebretur : quod preedium Eccle- 
sie subtrahens ut encrilegus judicetur, etsi quis ex mi«- 
bistris episcopo inobedieus fuerit, aut contumeliam aut 
insidias aut calumniam paraverit, curie tradatur. 1119 

Epist. II. — Italicis directa. — Que divinis sunt asei- 
guata usibue, &d humanos usus eine sacrilegio nou 
posse transferri. 1122 

Epist. ΠΠ]. — Directa Justo episcopo Viennensi. 1125 

Epist. IV. — Directa eidem Justo Viennensi episcopo. 


Ex decretis Pii I papee. 


ANICETUS I PAPA. 
Notitia. 1129 
EPISTOLA ΑΝΙΟΕΤΙ PAP/E ad episcopos Gallie. — 
De electione et ordinatione archiepiscopi et cretero- 
rum episcoporum, et ut archiepiscopus absque consilio 


ceterorum nihil agere presumat de causis eorum, nisi 
tantum de sus speciali parochia. 1129 


SOTER PAPA. 


Notitia: 1133 

EPISTOLAE. . 

Epistola prima. -—— Ad Campanie episcopos. — De 
fide et incarnatione Domini Jesu Christi. 1133 


Epist. II. — Ad e^iscopos Italie. — Ne femine encra 
vasa veleacras pallas contingant vel altariaincendanti 136 


DECRETA. 41157 
BLEUTHERIUS PAPA. 

Notitia. 1139 

EPISTOLJE. 


Epistola prima. — Ad Gallos. — De accusatione cle- 
ricorum, ac defensione. 

Epist. II. — Rescriptum ad Lucium Britannie regem. 
— Quomodo gerere se debeat in regno Britanniee. 1143 


S. MELITO SARDIUM IN ASIA EPISCOPUS. 
NOTITIA DUPLEX auctore Carolo Woog. 


1. — Dg S. MzLiTONIS VITA ET NERITIS. 1145 
Institutum. 1145 
$ 1. — De Melitonis nomine obeervatio. 1145 
61. — Varii hoc nomine clari. 1147 


8 lll. — Scriptores de Melitione conferendi. 1151 


1801 


$ IV. — De Melitouis patria. 

6 V. -- Quando Melito floruerit. 1155 

$ VI. — De parentibus et preceptoribus Melilonis.115T 

$ VII. — De eruditione Melitonis in genere, et in 
specie de ejus oratoria. 1159 

8 VIII. — De philosophica Melitonis eruditione. 1161 


1153 


$ IX. — De theologica eruditione Melitonis. 1163 
$ X. — De Melitonia castimonia. 1165 
6 XI. — De aliis Melitonise virtutibus. 1161 
$ XII. — De Melitonis dono prophetico. 1109 
s XIII. — Melito Sardium episcopus creantur. — 1171 


XIV. — An per angelum 

Melito sit intelligendus. 
$ XV. — De canone Veteris Testamenti a Melitone 
enarrato. 1177 
$ XVI. — De sedata in Ecclesia Laodicena circa pas- 
chatos celebrationem controversia. 181 
$ XVII. — De Melitonis apologia pro Christianis. 1181 


eclesie Sardis, Apoc. rit, 
1115 


8$ XVIII. —- De Melitonis morte. 1183 
Η[. — Ds scaiPris S. MgLiTONXIS. 1183 
Institutum. 1183 


$ 1. — Melito multa scripsit erudite. De ojus erudi- 
ditione testimonia. 1185 
€ II. — Librorum a Melitone scriptorum catalogum 
multi dederuut. Eusebii eorumdem catalogus. 1185 
$ I[I. — Eusebii catalogus cum Hieronymiano con- 
fcrtur. 1187 
$ IV. — Eusebius cum Ruffino collatus. 1187 
6 V. — Honorius cum Eusebio contenditur. 1189 
8 VI. — Eusebii et Nicephori catalogi invicem compe 
rantur. 1189 
ϱ VIL. — Trithemii et Eusebii collatio. 1189 
6 VIII. — Sixti Senensis catalogi cum Eusebiano assi. 
milatio. 1189 
6 ΧΙ. — Sandius notatur. 1189 
8$ X. — An Melito preter libros Eusebio et Hierony 


mo coumemoratos alios adhuc scripserit. 189 
δ ΧΙ. — De Melitonis libris de Paschate. 1191 
$ XII. — De libro Περὶ πολιτείας καὶ προφητῶν. 1191 
κ XIII. — De libro Περὶ χυριακῆς. 1193 
€ XIV. — De libro Περὶ φύσεως ἀνθρώπου. 1193 
$ XV. — Delibro Περὶ ὑπακοῆς πίστεως αἰσθηρίων. 1195 
$ XVI. — De libro Περὶ ψυχῆς xal σώματος. 1195 
$ XVII.De libro Περὶ χτίσεως καὶ γενέσεως Χρίστοῦ. 1197 
€ XVIII. — De libro Περὶ προφητείας. 1191 
$ XIX — De libro Clavis dicto. 1191 
$ XX, — De libro Περὶ τῆς ἀπυχαλύψεως Ἰωάννου, 1201 
à XXI. — De libro Περὶ évaop.avou. Θεοῦ. 1301 
$ XXII. — De Apologia S. Melitonia. 1203 
$ XXIII, — De Εγλογῶν libria sex. 1305 


ὁ XXIV. — Observatio de libris Melitonis contra he- 
ees. De libro Περὶ θαρκώσεως Xptovz0 4905 
$ XXV. — De transitu Marie liber. 4205 
Fragmenta operum deperditorum S. Melitonis. 1207 
Fragmentum ex Apologia Melitonis ad Autoninum Cre- 
8grem. . 1225 
Spuria S. Melitonis. 
Liber de transitu Virginis Marie. 1331 
Mileti episcopi Liber de actibus Joannis apostoli & 
Leucio conscriptis. 
Monitum. 1239 
Prologua Militi super actus Joannis apostoli et evan- 
geliste. 1239 
Actus vel miracula S. Joannis apostoli οἱ evangelium, 
Á 


S. PAPIAS HIERAPOLITANUS EPISCOPUS. 


Notitia. 1349 
Fragmenta S. Papie a quinque libris de expositione 
Oraculoruam Dominicorum. 1255 
S. QUADRATUS ATHENARUM EPISCOPUS. 
Notitia. 1361 
FRAGMENTUM QUADRATI ex Apologia pro religio: 
ne Christiana. 205 
ARISTIDES APOLOGISTA ET PHILOSOPHUS 


CHRISTIANUS. 
Notitia. 1361 
AGRIPPA CASTOR. 
Notitia. 1309 
ARISTO PELLJEUS. 
Notitia. 1271 


FRAGMENTA ARISTONIS PELLAEI ex disputatione 
Jasonis et Papisci. 1311 


ου IN HOO TOMO CONTINENTUR. 


4 


1502 


S. CLAUDIUS APOLLINARIS EPISCOPUS HIERA- 
POLITANUS ET APOLOGISTA. 


1985 


Νομίία. . 

ARTICULUS I, — Ejus vite historia, 1385 

Aaricu103 I[, — Claudii Apollinaris scripta. 1288 - 

FRAGMENTA S. CLAUDII APOLLINARIS. 1293 
S. HEGESIPPUS, 

Notitia. 1303 


FRAGMENTA S. HEGESIPPi ex quinque libris Com- 
mentariorum actuum ecclesiasticorum. 1301 
l. — De Historia martyrii Jacobi, fratris Domini. 1307 


II. — De propinquis Salvatoris nostri. 1303 

III. — De Simeonis Clope filii, Hierosolymorum epi- 
scoph martyrio. ih 

IV. -- De tempore quo floruit ipsemet [egesippus; 

81 

V. — De profectione ad urbem Romam, et de sectis ' 
Judaicis. 1321 

VI. — Ex libro v Commentariorum. 4335 

PANIENUS I. T. 
Noffib. ο D fU ll l0o7 1327 


- 
. - e 9 
eoe , ος”) 
ee? 


FRAGMENTA QUADAM .PAXISENI-ALMERNDRINI 
PHILOSOPHJ..--** 2 ilo. lDDcQq s ve 1329 


Notitis. 1331 
FRAGMENTA RHODONIS ex opere adversus Marcio- 
nia heresin, ad Calliationem. 1333 
MAXIMUS, HIEROSOLYMORUM EPISCOPUS. 
otitia. 


FRAGMENTUM MAXIMI ex libro de materia. — 1339 
POLYCRATES EPHESIORUM EPISCOPUS. 
Notitia. 1355 


FRAGMENTA POLYCRATIS ex epistola ad Victorem 
ác Romanam Ecclesiam. 1351 

ACTA 8. TIMOTHEI EPISCOPI EPHESINI ET MAR- 
TYRIS, AUCTORE POLYCRATE. 


Monitum. 1361 
lucipiunt acta S. Timothei. 1363 
S. THEOPHILUS CAESARE,E PALESTIN/E 
EPISCOPUS. 
Notitia. 1365 


FRAGMENTUM S. THEOPHILI ex epistola super 
que&stione paschali, synodi Cesarieneis nomine scrip: 


S. SERAPION EPISCOPUS ANTIOCHENUS. 


Notitia. 4811 

FRAGMENTA S. SERAPIONIS. 

]. — Ex Epistola &d Caricum ct Ponticum. 4373 

II, — Ex libro de Evangelio Petri. 1373 
APOLLONIUS. 

Notitia. 1915 


FRAGMENTA APOLLONII ex libro adversus Cata- 
phrygas. 1381 


PLURIUM ANONYMORUM RELIQULA A S. IRENAEO 
SERVATAE. 


1385 


Monitum. 
1385 


Incipiunt Reliquiee. 


ECCLESIARUM VIENNENSIS ET  LUGDUNENSIS 
EPISTOLA DE MARTYRIO 8. POTHINI RPISCOPI ET 
ALIORUM PLU RIMORUM. 


Procmia. 1401 
Fragmentum epistole 88. Martyrum Lugdunensium 
Eleutherum Romanum pontificem. 1105 


4503 


Epistola Ecclesierum Viennensis ei Lugdunensis de 


martyrio 8. Pothini et aliorum. 
AP DIX. 


I. — PASSIO $8. EPIPODII ET ALEXANDRI. 


Monitum. 1453 

Incipit assio SS. Epipodii et Alexandri. 455 
— PASSIO 8. SYMPHORIANI. 

Moninitaar 1461 

Icipit Poseio S. yu horiani. 1463 

] CTA SS. OCHII, THYRSI ET FELICIS. 

MARTYRUM. 1461 


VICTOR I| PAPA. 


Notitia. 1475 
COMMENTARIUS CHRONOLOGIGO-HISTORICUS DE 
8. VICTORE. 


$. — S. Victoris dies cultus, etas seu sedia duratio. 
1475 


ORDO RERUM 


1504 
Il. — Varia S. Victoris Ey et scripta. 1180 
PISTOLJE S. VICTORIS 

EÉpiSTOLA ΡΑΙΝΑ. — Ad Theophilum. Alexandrisme episco- 
pum. — De pascha et baptismo : de accusatione et judi- 
catione episcoporum atque de concordia unanimitatis. 
1483 

Epist. lI, — Ad Afros. — De causis euperioribus.1487 
Εριοτ, ΠΠ]. — Ad Desiderium Viennensem episcopum: 
488 


Εριετ. IV. — Paracode episcopo. 1189 


ARCH.ASUS EPISCOPUS AFRICANUS. 


FRAGMENTUM de Paschate in. die Dominica cele- 
braudo. 1191 


THEOPHILUS — ANTIOCHENUS. . ATHENAGORAS, 
TATIANUS, HERMIAS. 


Hic tantum memorantur ; eorum scripta reperire est 
in tomo VI sequenti. 


FINIS TOMI QUINTI. 


— s— ——————————ÓÀ——————————9H!oÁÓÍT B!e€Y|' (|! (€ € [QM AQÜÉ[ '"ÜQÀT4ÍÁ ÁREA 


Saneti Amandi (Cher). — Ex iypis DESTENAY. 








3 2044 073 501 272